2018D44345

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Rechtsbescherming over
de brief d.d. 25 juni 2018 inzake de brief over seksueel misbruik in de
Rooms-Katholieke Kerk (Kamerstuk 34 775 VI, nr. 112).
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De adjunct-griffier van de commissie,
Tielens-Tripels

nds-tk-2018D44345

1

Inhoudsopgave
I.

II

Blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1.
Inleiding
2.
Informatie Rooms-Katholieke Kerk over afhandeling van
meldingen
3.
Uitkomsten gesprek met dhr. Deetman over het archief
4.
Subsidie Koershuis
5.
Reactie op het bericht van het Vrouwenplatform
Kerkelijk Kindermisbruik
6.
Zusters van de Goede Herder
7.
Onderzoek verruiming aangifteplicht

2
2

Reactie van de Minister voor Rechtsbescherming

7

3
4
5
5
6
7

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie danken de Minister voor Rechtsbescherming
(hierna: de Minister) voor de brief, waarin wordt ingegaan op een aantal
moties en toezeggingen betreffende seksueel misbruik in de RoomsKatholieke Kerk. Zij hebben hierover enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van bovengenoemde brief waarin een aantal moties en toezeggingen gestand wordt
gedaan die betrekking hebben op seksueel misbruik in de RoomsKatholieke Kerk. Met de recente berichten over ontdekkingen binnen de
Rooms-Katholieke Kerk in de Verenigde Staten en Australië, maar ook de
problematiek rondom de Jehova’s Getuigen hier in Nederland laten zien
dat het goed is alert te blijven op mogelijke misstanden binnen gemeenschappen met een gesloten karakter. Sinds de commissie-Deetman zijn
belangrijke stappen gezet ten aanzien van de transparantie en de
erkenning en ondersteuning van het slachtoffer. Voornoemde leden
hebben nog enkele vragen over de brief.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van bovengenoemde
brief over seksueel misbruik in de Rooms-Katholieke Kerk. Deze leden
vernemen graag hoe de Minister aankijkt tegen de recentelijke nieuwsberichten over misbruik binnen de Rooms Katholieke Kerk in landen als
Duitsland, de Verenigde Staten, Australië en Chili. Ziet de Minister
aanleiding aan de hand van de recente ontdekkingen in andere landen
verdere acties te ondernemen in Nederland? Voornoemde leden hebben
ook over deze brief nog enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de brief over seksueel misbruik en seksueel geweld in de
Rooms Katholieke Kerk. Het bekend worden van de misstanden bij de
kloosterorde van de zusters van de Goede Herder maken duidelijk dat
kennelijk nog steeds niet een volledig beeld bestaat van de aard en de
omvang van het seksueel misbruik binnen de Rooms Katholieke kerk.
Deze leden vragen of niet meer inspanningen moeten worden verricht
teneinde de waarheid aan het licht te brengen en de slachtoffers in
materiële en immateriële zin recht te doen. De Minister laat na een
overtuigende argumentatie te geven waarom het huidige beschikbare
onderzoeksresultaat volstaat teneinde vast te stellen wat zich nu precies
bij de Goede Herder heeft voorgedaan en welk leed precies de betrokken
slachtoffers is aangedaan. Specifieke erkenning van dit slachtofferschap
kan bijdragen aan de verwerking. Het achterwege laten van onderzoek is

2

daarom naar het oordeel van voornoemde leden zeer ongewenst. Zij
dringen erop aan alsnog te voorzien in een diepgravend, onafhankelijk
onderzoek naar de misstanden bij de Goede Herder en eventuele andere
gestichten.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de brief over moties en toezeggingen die betrekking hebben op seksueel
misbruik in de Rooms Katholieke Kerk. Zij hebben hierover nog veel
kritische vragen en opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van bovengenoemde brief. Zij hebben de volgende vragen.
2. Informatie Rooms-Katholieke Kerk over afhandeling van
meldingen
a. Afspraak voor schrijnende gevallen
De leden van de D66-fractie vragen hoe de circa 120 slachtoffers, die zich
hebben gemeld sinds 2015 na de sluitingsdatum van de Klachtenregeling
2011 van de onafhankelijke Stichting Beheer & Toezicht, zich verhouden
tot het totaal aantal meldingen van 53 waarover gesproken wordt in het
jaarverslag 2017 van het voorzittersoverleg tussen de Bisschoppenconferentie, Konferentie Nederlandse Religieuzen (KNR) en de Koepel Landelijk
Overleg Kerkelijk Kindermisbruik (KLOKK). Ook horen deze leden graag
alle maatregelen die zijn genomen door de Rooms-Katholieke Kerk in het
kader van preventiebeleid sinds 2010. Is de Minister van mening dat er op
dit moment, in het kader van preventie, alles gedaan wordt teneinde
nieuwe mistanden te voorkomen of ziet hij nog extra maatregelen die
genomen kunnen worden?
De leden van de SP-fractie ontvangen signalen dat melders van wie de
klacht voor de sluiting van de klachtencommissie ongegrond is verklaard,
niet op de hoogte worden gebracht van nieuw steunbewijs. De regeling
nagekomen meldingen zou daarin niet voorzien. Kloppen deze signalen?
Zo nee, waarom niet? Wat vindt u daarvan en welke mogelijkheden
hebben deze slachtoffers voor een herziening? In hoeverre zijn slachtoffers voor het verkrijgen van steunbewijs afhankelijk van het kerkelijk
gezag? Op welke manier wordt de onafhankelijkheid en transparantie van
dat proces gewaarborgd? Hoe wordt voorts omgegaan met zogenaamde
derden meldingen, dus meldingen over overleden lotgenoten? Waar het
gaat over de bisschoppen en oversten die jarenlang wegkeken en niets
deden tegen het seksueel misbruik en/of uitbuiting, willen deze leden
weten hoe zij op hun verantwoordelijkheid worden of zijn gewezen. Hoe
gaat de kerk hiermee om?
Met betrekking tot het punt over de afhandeling van schrijnende gevallen
zouden de leden van de PvdA-fractie willen vragen of het bekend is in
hoeveel gevallen het onafhankelijk team van deskundigen een bindend
advies heeft gegeven teneinde slachtoffers te erkennen, een financiële
genoegdoening te geven of hulpverlening te bieden? Zijn deze adviezen
daadwerkelijk opgevolgd?
b. Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag
De leden van de SP-fractie lezen dat bij schrijnende gevallen door het
Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag hulpverlening wordt geboden. Om
wat voor (soort) hulpverlening gaat dat? In het geval van het preventiebeleid en meer specifiek de Gedragscode vragen deze leden wat het
betekent dat deze breed is verspreid en besproken. In hoeverre is deze

3

code door alle congregaties ondertekend? Klopt het, dat een aantal hier
niet toe is overgegaan en wat betekent dit concreet?
Aangegeven wordt dat bij iedere benoeming een Verklaring Omtrent
Gedrag (VOG) wordt gevraagd. Klopt het, dat een dergelijke verklaring
geen zoden aan de dijk zet indien er slechts sprake is van een gegronde
klacht, maar geen strafrechtelijke veroordeling?
c. Preventiebeleid
De leden van de CDA-fractie merken op dat de Rooms-Katholieke Kerk
heeft gemeld dat het beleid rond het antecedentonderzoek is verscherpt
en bij iedere benoeming nu om een VOG wordt gevraagd. Kunt u
aangeven of dit ook geldt indien iemand intern wordt overgeplaatst? In
hoeverre wordt ervoor gewaakt dat men bij verdenkingen en/of veroordelingen niet alsnog op een andere plek weer zomaar aan de slag kan? Deze
vragen dienen ook in het licht van het Vrouwenplatform Kerkelijk
Kindermisbruik te worden gelezen waarin wordt gesteld dat plegers van
gegrond verklaarde klachten, overgeplaatst worden (mede) omdat deze
plegers hun VOG kunnen behouden.
3. Uitkomsten gesprek met dhr. Deetman over het archief
De leden van de VVD-fractie steunen het plan het archief van de
commissie-Deetman over te dragen aan het Nationaal Archief. Zij vinden
het jammer en teleurstellend te lezen dat de heer Deetman en de
medewerkers van het Nationaal Archief geen akkoord hebben kunnen
bereiken over de voorwaarden van het overdragen van het archief. De
Minister schrijft dat hij het betreurt de heer Deetman niet te hebben
kunnen overreden nogmaals met het Nationaal Archief in gesprek te gaan.
Op welke wijze heeft de Minister de heer Deetman proberen te overtuigen
nogmaals met het Nationaal Archief in gesprek te gaan? Is de Minister
bereid nog een laatste poging te wagen?
De leden van de D66-fractie betreuren het dat de heer Deetman en
medewerkers van het Nationaal Archief het niet eens zijn geworden over
de voorwaarden waaronder het archief overgedragen zou kunnen worden.
Deze leden lezen dat dit vooral draaide om de vraag hoe lang de door
slachtoffers gedane meldingen vertrouwelijk zouden blijven. Voornoemde
leden vernemen graag hoe de twee partijen hierin stonden. Daarnaast
vernemen deze leden graag waarop de Minister zich baseert wanneer hij
stelt dat hij erop vertrouwd dat de integere werkwijze waarvan de heer
Deetman blijk heeft gegeven er uiteindelijk ook toe zal leiden dat het
archief een bewaarplaats krijgt waarbij zowel het belang van de
bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de slachtoffers wordt
gewaarborgd, als het doen van wetenschappelijk onderzoek mogelijk is,
hetgeen evenzeer een in de kring van slachtoffers levende wens is?
Wanneer voorziet de Minister dat het archief een bewaarplaats zal krijgen
en waar? Heeft de Minister een plan opgesteld teneinde dit te bewerkstellingen?
De leden van de SP-fractie delen de teleurstelling dat de heer Deetman
niet opnieuw met het Nationaal Archief in gesprek wil gaan over het
overhevelen van door zijn commissie verzameld materiaal. Dit betekent
namelijk dat het voor onderzoekers en slachtoffers lastig wordt eventueel
geanonimiseerd inzage te krijgen. Een voorbeeld is het NRC, dat zelf
opnieuw onderzoek moest doen en gesprekken moest voeren met
slachtoffers teneinde de historie te achterhalen. Wat is de reactie van de
Minister daarop, wat vindt hij daar nu van? Er wordt bovendien gesteld
dat wetenschappelijk onderzoek mogelijk blijft, wat zou betekenen dat het
NRC gewoon onderzoek had moeten kunnen doen middels datzelfde

4

archief. Toch is dat niet mogelijk gebleken. Kan daar ook specifiek op in
worden gegaan? Op welke manier wordt gegarandeerd dat wetenschappelijk onderzoek mogelijk blijft als het archief niet bij het Nationaal Archief
wordt ondergebracht?
4. Subsidie Koershuis
De leden van de D66-fractie vernemen graag of er, sinds het schrijven van
de brief, contact is geweest tussen de diverse lotgenotenorganisaties voor
slachtoffers en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport of
het Ministerie van Justitie en Veiligheid? Zo ja, wat is er uit deze
gesprekken naar voren gekomen?
De leden van de SP-fractie begrijpen dat wordt verwezen naar Slachtofferhulp Nederland waar het gaat om doorverwijzing naar gespecialiseerde
hulpverlening voor slachtoffers van misbruik in de Rooms Katholieke
Kerk. Klopt het dat Slachtofferhulp Nederland deze specifieke kennis niet
zelf heeft? Wat zegt Slachtofferhulp Nederland hier eigenlijk zelf over?
Waarom kan het Koershuis niet bijdragen aan het opzetten of doorverwijzen van deze gespecialiseerde hulpverlening gezien de ervaring,
deskundigheid en contacten die daar voorhanden is? Welke rol ziet de
Minister weggelegd voor het Koershuis waar het gaat om hulpverlening?
5. Reactie op het bericht van het Vrouwenplatform Kerkelijk
Kindermisbruik
De leden van de VVD-fractie merken op dat de Minister schrijft dat hij
geen voorstander is van een centraal meldpunt om aangifte te doen van
seksueel misbruik en seksueel overschrijdend gedrag. Dit wordt niet
uitgebreid onderbouwd. Kan de Minister nogmaals toelichten waarom hij
geen voorstander hiervan is?
Het valt deze leden op dat uit de brief een redelijk positieve toon
doorklinkt wat betreft de opstelling van de Rooms-Katholieke Kerk. De
Minister schrijft dat de Kerk bereid blijft tot overleg met slachtofferorganisaties, dat de Kerk graag de vrees wil wegnemen dat meldingen worden
toegedekt en dat de Kerk bereid is nieuwe groepen slachtoffers waar
mogelijk erkenning en financiële tegemoetkoming te bieden. Dit klinkt
bemoedigend. Kan de Minister in zijn algemeenheid zeggen wat hij vindt
van de opstelling van de Rooms-Katholieke Kerk in het licht van de
misbruikschandalen? Is de Minister tevreden met de opstelling van de
Rooms-Katholieke Kerk? Zo nee, waar ziet hij kans voor verbetering?
De leden van de SP-fractie zijn benieuwd of de Minister weet wat er uit het
nieuwe gesprek tussen het Vrouwenplatform Kerkelijk Kindermisbruik en
de Rooms Katholieke Kerk is voortgekomen. De Minister geeft voorts aan
geen voorstander te zijn van een centraal meldpunt voor alle domeinen. Is
de Minister ook geen voorstander van een centraal meldpunt dat
uiteindelijk door kan verwijzen naar de juiste instantie en kan bijhouden of
er daadwerkelijk wat met de melding wordt gedaan, zodat slachtoffers
niet zelf hoeven uit te zoeken waar hun melding het beste thuishoort en/of
van het kastje naar de muur worden gestuurd? Uitbesteden aan de
domeinen zelf, kan er bovendien toe leiden dat de klacht niet de behandeling krijgt die het verdient. Graag ontvangen deze leden een toelichting
hierop.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat het Vrouwenplatform Kerkelijk
Kindermisbruik van mening is dat er nog steeds een cultuur van geheimhouding in de Rooms Katholieke Kerk zou heersen. Zo zou er geen
transparantie bestaan over het overplaatsingsbeleid van plegers van
gegrond verklaarde klachten. Is de Minister wel bekend met de wijze

5

waarop de Rooms-Katholieke Kerk dergelijke plegers overplaatst? Zo ja,
wat is zijn indruk? Zo nee, acht de Minister het mogelijk dat plegers van
seksueel misbruik elders opnieuw aan het werk kunnen voor de RoomsKatholieke Kerk? Hoe worden dergelijke plegers gecontroleerd?
In de brief brief wordt gemeld dat de Rooms Katholieke Kerk bereid is met
slachtoffers van uitbuiting en dwangarbeid bij instellingen van de Rooms
Katholieke Kerk in gesprek te gaan en waar mogelijk erkenning en
financiële tegemoetkoming te bieden. Wat is de stand van zaken ten
aanzien van deze gesprekken, erkenning en financiële tegemoetkoming?
6. Zusters van de Goede Herder
De leden van de CDA-fractie lezen dat er een onderzoek komt naar de
mogelijkheid en wenselijkheid van het verruimen van de aangifteplicht in
gevallen van ernstige zedendelicten anders dan verkrachting. In dit
onderzoek zal ook worden gekeken naar de randvoorwaarden waarmee
averechtse effecten van de aangifteplicht kunnen worden voorkomen.
Thans wordt de zedenwetgeving gemoderniseerd met enkele wetswijzigingen tot gevolg. Kan de Minister aangeven of bij de opzet van het
onderzoek rekening is gehouden met de lopende modernisering van de
zedenwetgeving? Deze leden achten het wenselijk dat de uitkomsten van
het onderzoek nog kunnen worden meegenomen in deze modernisering
indien de Kamer hiertoe besluit, deelt de Minister dit?
De leden van de D66-fractie zijn blij met het onderzoek naar de verruiming
van de aangifteplicht. Uiteraard moet hierbij gekeken worden naar
aangifte en verplichtingen op andere relevante terreinen in Nederland
zoals het onderwijs en de zorg. Deze leden vernemen graag wanneer het
onderzoek gereed is en of de Minister direct ook een inhoudelijke reactie
op het onderzoek kan geven. Daarnaast hebben deze leden eerder
schriftelijke vragen gesteld over hoe de aangifteplicht zich verhoudt tot de
zogeheten «crimen sollicitationis».
De leden van de SP-fractie ontvangen graag een reactie op het artikel van
het NRC over de Goede Herder.1 Klopt het, dat de overheid weet had of in
ieder geval had kunnen weten van de misstanden die plaatsvonden bij de
wasserijen en naaiateliers van de Zusters van de Goede Herder? Waarom
werd niet ingegrepen? Welke consequenties verbindt de Minister hieraan?
Is de Minister zelf hierover in gesprek gegaan met het Vrouwenplatform
Kerkelijk Kindermisbruik en de slachtoffers? Zo nee, waarom niet en is hij
bereid dit alsnog te doen? Zo ja, wat waren de uitkomsten van dat
gesprek?
Kan er in Nederland niet een dergelijk onderzoek worden gehouden zoals
uitgevoerd in Ierland? Zo nee, waarom niet? Bent u eigenlijk wel geïnteresseerd in deze geschiedenis en de gevolgen daarvan voor de slachtoffers? Waar wordt in het eindrapport van de commissie- Deetman
melding gemaakt van deze geschiedenis en de aard en omvang van de
onbetaalde dwangarbeid? Waaruit blijkt dat precies? Er wordt aangegeven
dat de aard, de duur en de zwaarte van de arbeid ook ter sprake is
gekomen. Wat betekent is ter sprake gekomen? Is dit hetzelfde als het
onderzocht zijn hiervan?
De commissie-De Winter geeft aan, alleen onderzoek te kunnen doen naar
meldingen wanneer de tewerkstelling het karakter had van fysiek en
psychisch geweld. Volgens u is uitbuiting en dwangarbeid te beschouwen
als een vorm van geweld. Betekent dit dat vrouwen die op welke manier
dan ook zijn uitgebuit melding kunnen doen bij de commissie De Winter
en deze dan sowieso onderzoek doet hiernaar? Zo nee, waarom niet en
bent u bereid daar alsnog specifiek opdracht toe te geven? Waar doet de
1

https://www.nrc.nl/nieuws/2018/07/13/de-meisjes-van-de-goede-herder-2-a1609956.

6

commissie dan precies aanvullend onderzoek naar en krijgen zij hiervoor
extra budget en tijd?
Wat is de reactie van de Minister op de conclusie van emeritus-hoogleraar
victimologie, professor Van Dijk, van Tilburg University dat «de
fenomenen dwangarbeid, arbeidsuitbuiting en kinderarbeid in het
onderzoek van de commissie-Deetman 2 naar seksueel geweld en fysiek
of psychisch geweld niet zijn onderzocht»?2
7. Onderzoek verruiming aangifteplicht
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de Minister de toezegging teneinde
inzicht te geven in de opzet van het onderzoek naar verruiming van de
aangifteplicht, ook geldt voor organisaties. Op welke termijn zal het
onderzoek afgerond zijn?
II. Antwoord / Reactie van de Minister voor Rechtsbescherming

2

http://www.vpkk.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=170:het-onderzoekdeetman-2-en-dwangarbeid-een-expert-opinion&catid=10&Itemid=156.

7