Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

652
Vragen van het lid Van Toorenburg (CDA) aan de Minister van Veiligheid en
Justitie over het bericht «OM wraakt rechtbank» (ingezonden 19 oktober 2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
5 december 2016) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017,
nr. 515
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat het openbaar ministerie (OM)
Oost-Nederland drie rechters van de rechtbank in Almelo heeft gewraakt?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het eerder voorgekomen dat het OM een wrakingsverzoek heeft ingediend?
Antwoord 2
Van de wettelijke bevoegdheid om een wrakingsverzoek in te dienen kan door
beide procespartijen gebruik worden gemaakt. Het Openbaar Ministerie
(hierna: OM) maakt van deze bevoegdheid slechts in zeer bijzondere gevallen
gebruik. Een eerder voorbeeld van het indienen van een wrakingsverzoek
door het OM dateert uit 2007 (ECLI:NL:RBUTR:2007:BA8296).
Vraag 3
Hoe beoordeelt u de stellingname van het OM dat de rechtbank meer
rekening zou hebben gehouden met de verhinderdata van de advocaten van
de verdachte in deze drugszaak dan met de beschikbaarheid van de desbetreffende officier van justitie? Staat u achter het OM in het reeds gedane
verzoek om de zaaksbehandeling uit te stellen?

1

ah-tk-20162017-652
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

«Bijzonder: OM wraakt rechtbank». Mr. Online, 5 oktober 2016 http://www.mr-online.nl/
juridisch-nieuws/32065-bijzonder-om-wraakt-rechtbank

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De beoordeling van een stellingname door het OM in individuele aangelegenheden is aan de rechter. In de uitspraak van de rechtbank Overijssel op het
wrakingsverzoek d.d. 10 oktober 20162 heeft de wrakingskamer van de
rechtbank in overweging 4.4 gesteld dat de afweging van de meervoudige
strafraadkamer tussen enerzijds de belangen van de beslagene en anderzijds
de belangen van het OM als beslaglegger niet onbegrijpelijk voorkomt en dan
ook geen zwaarwegende aanwijzing oplevert voor een gebrek aan onpartijdigheid. Daarbij laat de wrakingskamer meewegen dat de afwijzing van het
aanhoudingsverzoek reeds op 1 september 2016 aan het OM is meegedeeld,
zodat er naar mening van de rechtbank voldoende gelegenheid is geweest
om hiernaar te handelen, waarbij een andere prioriteitstelling, overdracht aan
een collega of een aanvullend verweerschrift opties hadden kunnen zijn. De
rechtbank heeft het verzoek tot wraking daarom afgewezen.
Vraag 4
Kunt u aangeven hoeveel tijd de officier van justitie in deze concrete zaak
heeft gehad ter voorbereiding op de zitting, wat klaarblijkelijk voor de
rechtbank voldoende was en ook de reden om de zaaksbehandeling niet uit te
willen stellen?
Antwoord 4
Aan deze kwestie lag niet ten grondslag dat het OM onvoldoende voorbereidingstijd voor de zitting zou hebben gehad, maar dat de zaaksofficier van
justitie de behandeling ter terechtzitting op de door de rechtbank geplande
datum niet kon bijwonen en vervanging door een collega-officier van justitie
in deze specifieke zaak niet mogelijk was.
Vraag 5
Wat zijn de gevolgen voor de uiteindelijke datum van de zaaksbehandeling,
de aanwezigheid van de betreffende officier van justitie op deze zitting en
concrete inzet die het OM kan leveren in deze complexe drugszaak nu het
wrakingsverzoek is afgewezen?3
Antwoord 5
Ik kan geen inzage geven in aspecten samenhangende met de procespositie
van het OM in een lopende (straf)zaak. De behandeling van de beklagzaak is
op 12 oktober 2016 voortgezet.
Vraag 6
Deelt u de mening dat het in het algemeen een zeer kwalijke gang van zaken
zou zijn wanneer de beschikbaarheid van de desbetreffende officier van
justitie wordt genegeerd bij het inplannen van een zitting? Het is toch immers
de officier van justitie die de vervolging in een strafzaak heeft ingezet en
dientengevolge in elk geval aanwezig zal moeten zijn op de datum waarop
een zaak wordt behandeld?
Antwoord 6
De strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde is opgedragen aan het OM.
De uitvoering van die taak geschiedt door individuele officieren van justitie.
Uitgangspunt bij de behandeling van strafzaken is optimale inhoudelijke
behandeling en effectieve, vlotte afhandeling. Daartoe dient het aantal
overdrachtsmomenten zoveel mogelijk beperkt te worden, zeker in complexe
zaken. De gerechten hanteren als uitgangspunt dat bij de planning van de
inhoudelijke behandeling van de strafzaak de zaaksofficier van Justitie op de
zitting aanwezig is. Bij raadkamerzaken (verzoekschriften, bezwaarschriften en
klaagschriften) is voor gerechten het uitgangpunt dat deze behandelingen in
het zittingsrooster zijn opgenomen en dat het toelichten van het standpunt
van het OM doorgaans wordt gedaan door de officier van Justitie die tijdens
deze zitting de belangen van het OM behartigt. Hier kan in bijzondere
gevallen van worden afgeweken.

2
3

http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBOVE:2016:3880
«Wraking Almelose rechters in beslagzaak Lenferink afgewezen». Turbantia, 10 oktober 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Vraag 7
Kunt u via het College van procureurs-generaal inventariseren of vaker en
elders in het land meer officieren van justitie hinder ondervinden van het
probleem dat in deze uitzonderlijke wrakingszaak door het OM is aangekaart?
Indien dat het geval blijkt, welke vervolgstappen gaat u nemen om dit op te
lossen?
Antwoord 7
In de regel wordt in geval van verhindering van een van de procespartijen in
goed overleg een passende zittingsdatum of passende vervanging gevonden.
Wel is de verdere verbetering van de planningsmethodiek een prominent
onderwerp van de Taskforce OM/ZM. Hierin worden concrete verbetermaatregelen voor planning, behandeling en voorkoming van aanhouding van
strafzaken vormgegeven met behulp van het verkeerstoren ++ model.
Vraag 8
Deelt u de mening dat het opgeven van verhinderdata door de verdediging
ook kan worden benut om doelbewust een strafzaak te traineren? Hoe wordt
hier rekening mee gehouden in de gerechtelijke processen om een zittingsdatum te plannen en/of in de beoordeling van de rechters over de opstelling
van de verdediging in het algemeen?
Antwoord 8
Het opgeven van verhinderdata door de verschillende procespartijen kan
worden benut om doelbewust een strafzaak te traineren. De indruk bestaat
niet dat daarvan stelselmatig sprake is. De rechter laat zich bij het bepalen
van de zittingsdatum in de eerste plaats leiden door de belangen van goede
en zorgvuldige rechtspraak. Tijdige rechtspraak maakt daarvan deel uit. Dit
betekent dat soms bij de planning met een of meer van de opgegeven
verhinderdata geen rekening kan worden gehouden. De beslissing daarover is
voorbehouden aan de onafhankelijke rechter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3