Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3452

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 6 juli 2022
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën over de brief van
22 april 2022 over fiche: Wijziging verordening centrale effectenbewaarinstellingen (Kamerstuk 22 112, nr. 3402).
De vragen en opmerkingen zijn op 23 mei 2022 aan de Minister van
Financiën voorgelegd. Bij brief van 4 juli 2022 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Lips

kst-22112-3452
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3452

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersonen
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van de vragen en opmerkingen
van de leden van de fracties van de VVD, D66, PVV en ChristenUnie inzake
het BNC-fiche Wijziging verordening centrale effectenbewaarinstellingen.
Bij de volgorde van de beantwoording is de volgorde van de inbreng van
het schriftelijk overleg aangehouden, waarbij indien gepast vragen
gezamenlijk zijn beantwoord.
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie lezen dat het kabinet zal pleiten voor efficiënt
en doelgericht toezicht, waarin een voldoende effectieve samenwerking
tussen toezichthouders op basis van gelijkwaardigheid wordt gerealiseerd. Kan het kabinet aangeven wat hiermee concreet wordt bedoeld?
Met welk resultaat is het kabinet tevreden?
Onder de huidige verordening centrale effectenbewaarinstellingen
(hierna: de verordening) is de toezichthouder van de lidstaat waar de
centrale effectenbewaarinstelling (CSD) is gezeteld de aangewezen
toezichthouder om samenwerkingsregelingen te treffen met de toezichthouders van andere lidstaten waarvoor de CSD van «substantieel belang»
is. Van een substantieel belang is sprake indien een CSD grensoverschrijdend actief is en als gevolg daarvan van belang is voor het functioneren van de financiële markten en de bescherming van investeerders in
die lidstaat. Indien een CSD van substantieel belang is voor meerdere
lidstaten, kan het oprichten van een college van toezichthouders onder
deze samenwerkingsregelingen vallen. Dit is een vrijwillige optie: het is
aan de toezichthouder van de lidstaat waar de CSD is gezeteld om hiertoe
over te gaan. In de praktijk blijkt dat de oprichting van een college van
toezichthouders niet altijd plaatsvindt in de gevallen waarvoor de huidige
verordening deze mogelijkheid biedt. Het voorstel van de Commissie stelt
voor om voor zowel het grensoverschrijdend willen verrichten van
diensten (middels notificatie) door CSD’s als voor CSD’s die zich in een
(grensoverschrijdende) groep bevinden, college van toezichthouders op te
richten. Het instellen van een college van toezichthouders is in de ogen
van het kabinet in ieder geval wenselijk als de CSD van substantieel
belang is voor de werking van de effectenmarkt in de lidstaten van
ontvangst. Door uitwisseling van informatie en standpunten in een
college van toezichthouders kan het toezicht worden verbeterd en kan er
toezichtconvergentie plaatsvinden. Het instellen van een college van
toezichthouders kan ook de lasten voor onder toezicht staande instellingen verminderen doordat er betere coördinatie tussen verschillende
toezichthouders kan plaatsvinden. Vanuit het oogpunt van proportionaliteit zet het kabinet in op het enkel verplichten van het oprichten van een
college van toezichthouders als een CSD van substantieel belang is voor
meerdere lidstaten van ontvangst.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Deze leden delen de twijfel over of college van toezichthouders oprichten
te allen tijde nuttig en noodzakelijk is. Kan het kabinet toelichten waarom
een college van toezichthouders noodzakelijk zou zijn en het toezicht niet
slechts door de Europese Autoriteit voor Effecten en Markten (ESMA) kan
worden uitgevoerd, met ondersteuning van de nationale toezichthouders?
Het kabinet is voorstander van het vergroten van de rol van ESMA bij het
toezicht op CSD’s, vanwege het grensoverschrijdende karakter van de
diensten van CSD’s. Tegelijkertijd zijn CSD’s nauw verweven met nationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3452

2

effectenmarkten. Gegeven het belang van de CSD voor de werking van de
effectenmarkt is het van belang dat nationale toezichthouders goed
betrokken worden bij het toezicht op CSD’s. Het kabinet vindt het
wenselijk dat ESMA in ieder geval een vaste rol krijgt in het hiervoor
omschreven college van toezichthouders. Hierin voorziet het huidige
voorstel van de Europese Commissie. ESMA kan bijvoorbeeld de
tijdslijnen in de gaten houden van bepaalde processen (bijvoorbeeld om
toestemming te krijgen om nieuwe producten aan te bieden) en als
mediator tussen nationale toezichthouders optreden. Een grotere rol van
ESMA in het toezicht op CSD’s kan bijdragen aan toezichtsconvergentie en
daarmee de kwaliteit van het toezicht vergroten. Overigens vervult ESMA
momenteel al een rol in het convergeren van het toezicht op Europese
CSD’s. Zo voert zij onder meer «peer reviews» uit ten aanzien van het
toezicht op CSD’s door nationale toezichthouders en publiceert zij Q&A’s
over de interpretatie van bepaalde artikelen uit de huidige verordening.
Vanwege de nadelen van het buy-in-regime die worden genoemd,
begrijpen de leden van de D66-fractie de inzet van het kabinet om een
mogelijkheid tot differentiatie te introduceren naar effecten en markten.
Deze leden vragen naar de manier waarop deze maatregel relateert aan de
processen bij de Bank voor Internationale Betalingen (Bank for International Settlements, BIS). Wordt er samengewerkt met de BIS bij erkenning
van derdeland-CSD’s (Central Security Depositories)?
De verordening maakt het mogelijk dat ESMA derdeland-CSD’s erkent na
een equivalentieverklaring van de Europese Commissie. Hoewel de BIS,
en met name het Comité voor betalingen en marktinfrastructuren (CPMI)
een rol spelen bij het formuleren van de algemene principes voor CSD’s
die terugkomen in de verordening, heeft de BIS geen rol bij erkenning van
derdeland-CSD’s door de EU.
De leden van de fractie van D66 vragen naar de Nederlandse inzet om te
komen tot een goede samenwerking tussen de diverse nationale
toezichthouders en de andere bevoegde autoriteiten om te zorgen voor
een homogene set aan technische details om de efficiëntie van de
regelgeving ten aanzien van centrale effectenbewaarinstellingen te
maximaliseren.
Het doel van de wijziging van de verordening is het verduidelijken van
enkele bepalingen omtrent de samenwerking van toezichthouders bij het
toezicht op CSD’s. Dit betreft ook het uitwerking op technisch niveau van
de precieze werkzaamheden van de colleges van toezichthouders. De
technische reguleringsnormen worden opgesteld door ESMA, waarna
deze technische reguleringsnormen als gedelegeerde verordeningen
worden vastgesteld door de Europese Commissie. Bij het opstellen van de
technische reguleringsnormen zijn de Nederlandse toezichthouders
betrokken via hun rol in de werkcomités van ESMA. Voor deze comités
gelden vaste procedures, die zorgen voor goede samenwerking tussen
nationale toezichthouders. Het kabinet is een voorstander van heldere
samenwerkingsnormen voor toezichthouders ter bevordering van
duidelijkheid, consistentie en efficiëntie. Het kabinet beschouwt de
werkcomités van ESMA als de aangewezen plaats om deze normen uit te
werken door de toezichthouders zelf.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie merken allereerst op dat de paspoortprocedure wordt vervangen door de notificatieprocedure. De leden van de
PVV-fractie vragen het kabinet om een nadere toelichting van de notifica-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3452

3

tieprocedure en de meerwaarde daarvan ten opzichte van de paspoortprocedure, anders dan dat er meer uniforme regels komen.
Een CSD dient aan verschillende vereisten uit de verordening te voldoen
alvorens deze een vergunning kan krijgen. Deze vergunning wordt
verleend door de nationale toezichthouder in de lidstaat van herkomst.
Momenteel geldt dat als een CSD in een andere EU-lidstaat diensten wil
aanbieden met betrekking tot effecten die uitgegeven zijn onder het recht
van de desbetreffende lidstaat, de CSD een paspoort moet aanvragen bij
de toezichthouder van de lidstaat van ontvangst. In de praktijk duurt het
momenteel vaak lang of worden er extra eisen gesteld voordat dit
paspoort verstrekt wordt. Dit vormt een barrière voor grensoverschrijdende dienstverlening door CSD’s. Gezien de toets die de toezichthouder
in de lidstaat van herkomst al heeft uitgevoerd op het voldoen aan de
verordening, kan, zoals ook door de Commissie wordt voorgesteld, in de
ogen van het kabinet worden volstaan met een notificatie aan de
toezichthouder in de lidstaat van ontvangst. Hierdoor is een CSD in staat
om na de notificatie aan de eigen toezichthouder grensoverschrijdend
diensten te verrichten zonder dat de toezichthouder uit de lidstaat van
ontvangst hierover een eigen beoordeling maakt. Dit zorgt ervoor dat het
aanbieden van grensoverschrijdende diensten gemakkelijker wordt en
draagt daarmee bij aan het verdiepen van de kapitaalmarktunie, terwijl de
(bestaande) waarborgen voor (het toezicht op) CSD’s blijven bestaan.
De leden van de PVV-fractie willen voorts weten welke risico’s het
verruimen van de bevoegdheden voor CSD’s om bancaire nevendiensten
te ontplooien met zich mee kan brengen en hoe hiermee zal worden
omgegaan.
CSD’s vormen een essentieel onderdeel van de financiële infrastructuur.
Om deze reden bevat de verordening sterke eisen om de continuïteit van
CSD’s te waarborgen, onder andere op het gebied van het aanbieden van
bancaire nevendiensten door CSD’s. Bancaire nevendiensten, zoals het
uitgeven van instrumenten in buitenlandse valuta of het aanbieden van
rekeningen aan klanten, kunnen gepaard gaan met wisselkoers-,
liquiditeits- en kredietrisico’s. Er worden daarom vanuit het oogpunt van
financiële stabiliteit restrictieve eisen opgelegd aan CSD’s ten aanzien van
deze bancaire nevendiensten. Er zijn verschillende routes voor CSD’s om
dergelijke diensten te kunnen aanbieden, maar deze zijn wel kostbaar. Dat
beperkt met name kleinere CSD’s in de mogelijkheid voor klanten om
settlement in buitenlandse valuta aan te bieden. Uit de praktijk blijkt dat
alleen partijen die reeds bancaire nevendiensten aanboden gebruik maken
van de mogelijkheid die de verordening hiertoe biedt. Er zijn geen partijen
geweest die na inwerkingtreding van de verordening ook bancaire
nevendiensten zijn gaan aanbieden. De Europese Commissie stelt voor
om de mogelijkheden tot het leveren van dergelijke diensten door of aan
andere CSD’s in beperkte mate te verruimen. De Europese Commissie
stelt bijvoorbeeld voor om meer ruimte te bieden aan CSD’s om gebruik te
maken van bancaire dienstverlening door CSD’s met een bankvergunning.
Het kabinet is van mening dat de Europese Commissie in deze voorstellen
voldoende oog heeft voor de risico’s. Dit uit zich met name in het
verkiezen van de ruimte voor CSD’s te verbreden om bancaire nevendiensten te verlenen aan andere CSD’s, en niet ervoor te kiezen om meer
ruimte te bieden aan banken om dergelijke diensten te verlenen.
Bovendien kan het verruimen van bancaire nevendiensten door CSD’s het
grensoverschrijdende effectenverkeer stimuleren, wat bijdraagt aan de
verdere ontwikkeling van de kapitaalmarktunie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3452

4

De leden van de PVV-fractie willen verder weten hoe bewerkstelligd zal
worden dat met deze wijziging enerzijds de kosten en lasten worden
gereduceerd en anderzijds de financiële stabiliteit niet onder druk komt te
staan.
De Commissie verwacht dat het aanpassen van de regels voor bancaire
nevendiensten mogelijk EUR 80 miljard aan extra settlement activiteit
genereert. Dit komt doordat kleinere CSD’s eenvoudiger gebruik kunnen
gaan maken van de CSD’s die reeds bancaire nevendiensten mogen
verlenen. Hierdoor wordt bijvoorbeeld de settlement in vreemde valuta
eenvoudiger gemaakt. De analyse van de Commissie laat zien dat met
deze maatregel het krediet- en liquiditeitsrisico iets toeneemt in de CSD’s
die deze bancaire nevendiensten kunnen gaan verlenen. Niettemin zijn ter
bescherming van de CSD’s strenge eisen in de verordening opgenomen
die dat risico moeten reduceren, zoals bijvoorbeeld extra kapitaal dat de
dienstverlenende CSD’s moeten aanhouden. De Commissie heeft ook
bezien of deze dienstverlening door banken geleverd zouden kunnen
worden, maar ziet daar een groter besmettingsrisico naar de bankensector
voor deze activiteiten. Om die reden is de Commissie van mening dat de
risico’s beter gemitigeerd worden in het kader van de verordening voor
CSD’s. Het kabinet kan zich vinden die constatering.
De leden van de PVV-fractie vragen ten slotte wanneer een verplichte
buy-in naar verwachting in werking zal treden. Wat is de meerwaarde
hiervan en op welke wijze zal duidelijk worden gemaakt dat de buy-in
regime als last resort moet worden ingezet?
In vergelijking tot vergelijkbare jurisdicties, vinden er in de EU verhoudingsgewijs veel settlement fails1 plaats. De verplichte buy-in is een
ingrijpende maatregel om dit terug te dringen. De niet-leverende partij
dient met de buy-in de gemaakte kosten voor het uitvoeren van de buy-in
te betalen. Met het onderhavige voorstel wordt de inwerkingtreding van
de verplichte buy-in afhankelijk gemaakt van het onvoldoende terugdringen van settlement fails. Om settlement fails terug te dringen, wordt
in eerste instantie ingezet op rapportagevereisten en het boeteregime
voor de partijen die in gebreke blijven. Indien deze twee mechanismen het
aantal settlement fails onvoldoende verlagen kan de Europese Commissie
besluiten om, middels gedelegeerde verordening, alsnog een verplichte
buy-in te introduceren.
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
Deze leden lezen dat het kabinet inschat dat de huidige generieke
afspraken over het buy-in regime zo veel potentiële nadelen kennen dat
dit buy-in regime niet opweegt tegen het aantal settlement fails dat dit
regime in potentie zal voorkomen. Naar aanleiding hiervan vragen deze
leden het kabinet deze afweging toe te lichten door de potentiële nadelen
die het kabinet in het buy-in regime ziet te specificeren.
Potentiële nadelen van een invoering van het verplichte buy-in regime
betreffen onder meer een negatieve impact op de marktliquiditeit, het
omzeilen van de regels door settlement bij niet-EU CSD’s, het verminderen van de prikkel voor effectenuitleningen op de effectenuitleenmarkten en repomarkten, en hogere kosten voor investeerders. Dit geldt
met name voor minder liquide markten zoals aandelen- en schuldinstrumenten van het MKB.

1

Een settlement fail is het niet of slechts gedeeltelijk voltooien van de fase van settlement omdat
het effect of de geldsom niet geleverd is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3452

5

Een ander nadeel van invoering van de verplichte buy-in is dat de EU de
enige jurisdictie zou zijn met zo’n regime. Met name de intermediairs
vanuit niet-EU landen hebben laten weten in reactie op een eerdere
consultatie van de Europese Commissie dat er een kans is dat zij hogere
prijzen moeten gaan berekenen of zelfs helemaal zullen stoppen met het
aanbieden van producten op de Europese markten, omdat de kosten van
het inprijzen van een mogelijke buy-in te nadelig zouden zijn. Dit kan ook
nadelige effecten hebben voor handel die via Europese handelsplatformen plaatsvindt. Na de Brexit zijn veel van dit soort handelsplatformen
naar de EU verplaatst, in veel gevallen ook naar Nederland. Een mogelijke
verplichte buy-in kan negatief uitpakken doordat de verplichte buy-in
daardoor op alle transacties op deze platformen van toepassing is, terwijl
dit voor platformen buiten de EU niet geldt. Mogelijk kan dit een prikkel
zijn voor deze platformen om juist weer naar buiten de EU te verplaatsten.
Ook de kosten voor het aanstellen van een buy-in agent (degene die de
verplichte buy-in gaat uitvoeren) zouden onredelijk hoog zijn, waarbij de
totale kosten voor de markt uit kunnen komen op € 1,5 miljard.
Om deze redenen is het kabinet van mening dat de buy-in alleen als
laatste redmiddel ingezet zou moeten worden om het aantal settlement
fails verder terug te brengen als de rapportages en het boeteregime dat
niet doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3452

6