> Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag
Staatstoezicht op de Mijnen

Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V.
T.a.v. de heer
Postbus 28000
9400 HH ASSEN

Bezoekadres
Henri Faasdreef 312
2492 JP Den Haag
Postadres
Postbus 24037
2490 AA Den Haag
T 070 379 8400 (algemeen)
F 070 379 8455 (algemeen)
info@sodm.nl
www.sodm.nl
Behandeld door

Datum
Betreft

30 mei 2022
Oordeel naar aanleiding voorval ROW-2

Geachte heer

,

Ons kenmerk
22192785
Bijlage(n)
2

Op 24 december 2021 ontving Staatstoezicht op de Mijnen (verder: SodM) van de
Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. (verder: de NAM) een reactie op de door
SodM gevraagde maatregelen en beantwoording van de vragen rondom de
toedracht en consequenties van de scheur in de waterinjectieput RossumWeerselo 2 (verder: ROW-2) in de vorm van een tussenrapportage met nummer
EP202112200643 (verder: de tussenrapportage). Op 31 maart 2022 ontving SodM
van de NAM de antwoorden op de aanvullende geomechanische vragen in de vorm
van een rapport met kenmerk EP202111204310 (verder: de geomechanische
rapportage).
Met het bovenstaande geeft de NAM invulling aan de eis van SodM van 21 juni
20211 om nader onderzoek te doen naar de oorzaak van de scheur in de
buitenbuis van ROW-2, nader onderzoek te doen naar de integriteit van put ROW7 en een analyse uit te voeren naar de annulaire drukken van alle Twentse
injectieputten. De NAM heeft naar aanleiding van de brief van SodM van 21 juni
2021 de nabij ROW-2 gelegen injectieput Rossum-Weerselo 7 (verder: ROW-7)
stilgelegd. Tot slot heeft SodM de NAM opgedragen haar monitoringsprogramma
aan te passen middels een update van het waterinjectiemanagementplan (verder:
WMP). De NAM heeft het aangepaste WMP ingediend bij het ministerie van
Economisch Zaken en Klimaat (EZK) op 24 december 2021.
De NAM heeft naar aanleiding van het voorval extra putinspecties uitgevoerd in
aanvulling op het verplichte putinspectieprogramma. De resultaten van de extra
putinspecties bespreekt SodM ook in deze brief.
Hoofdconclusie
De rapporten zijn door SodM op volledigheid en inhoud beoordeeld. Het oordeel is
mede tot stand gekomen op basis van beoordeling van het geomechanisch rapport
door een externe reviewer2.
SodM oordeelt als volgt:
a) De NAM heeft het voorval in ROW-2 met de aanvullende onderzoeken
voldoende onderzocht.
b) SodM onderschrijft de conclusie van de NAM dat er geen eenduidige oorzaak
te vinden is voor de scheur in de buitenbuis. Het is aannemelijk gemaakt dat
1

https://www.sodm.nl/onderwerpen/waterinjectie/documenten/brieven/2021/06/28/briefsodm-aan-nam-over-waterinjectie-twente-van-21-juni-2021
2
Prof. M. Sintubin, PHD FGS, Professor Geodynamica aan de KU Leuven, België.
Pagina 1 van 12

c)

d)

e)

f)
g)
h)

i)

j)

Staatstoezicht op de Mijnen
een combinatie van verschillende effecten van de gaswinning en/of
waterinjectie tot het scheuren van de buitenbuis hebben geleid.
Ons kenmerk
De NAM concludeert daaruit dat het risico op eenzelfde soort gebeurtenis bij
22192785
andere putten niet uit te sluiten is, maar dat eventuele gevolgen wel
vroegtijdig op te merken zijn met een adequaat monitoringsprogramma en te
beperken zijn met een beheersprogramma. De reviewer onderschrijft deze
conclusie van de NAM. SodM heeft de rapportage van de NAM beoordeeld en
kan deze conclusie eveneens onderschrijven.
Zowel de meldkamer als het technische team verantwoordelijk voor de injectie
hebben niet adequaat gereageerd op de melding in 2017 dat de druk was
weggevallen tussen de binnen- en de buitenbuis van ROW-2. Dit heeft geleid
tot drie overtredingen. Mede op basis hiervan is er verscherpt toezicht
ingesteld. Daarnaast heeft SodM een afschrift van dit oordeel verstuurd aan
het Openbaar Ministerie (OM).
De NAM heeft haar monitoringsprogramma naar aanleiding van het voorval
aangepast middels een update van het WMP. SodM heeft op de ingediende
wijzigingen positief geadviseerd aan EZK. Deze wijzigingen moeten voor
eventuele herstart van de waterinjectie verankerd zijn middels een
instemmingsbesluit van EZK. Daarnaast heeft de NAM geborgd in haar
systemen en procedures dat er tijdig en adequaat wordt gereageerd op
signalen uit deze monitoring.
De NAM heeft aangetoond dat in de overige waterinjectieputten in Twente tot
dusver geen zelfde soort voorval als bij ROW-2 heeft plaatsgevonden.
De NAM heeft SodM overtuigd van de integriteit van put ROW-7. Zowel de
binnen- als de buitenbuis zijn intact.
De NAM heeft aangetoond dat bij geen van de injectieputten in Twente (ROW4, ROW-5 en ROW-7) op dit moment sprake is van een dreigende scheur in de
buitenbuis.
De NAM heeft extra putmetingen uitgevoerd bij ROW-4, ROW-5 en ROW-7.
Deze metingen hebben bij ROW-4 een onregelmatigheid aangetoond achter de
buitenbuis. Zowel de binnen- als de buitenbuis zijn nog intact. Bij de overige
putten is een dergelijke onregelmatigheid niet waargenomen. SodM verzoekt
de NAM aanvullend onderzoek uit te voeren in deze put.
Deze onregelmatigheid was reden voor de NAM om de ‘Overkoepelende
Analyse Ondergrondse Risico’s Waterinjectie Twente en Schoonebeek’ aan te
passen. Dit document is door SodM op 16 mei 2022 ontvangen. SodM zal dit
document beoordelen voordat zij uitspraak doet over het eventueel
voortzetten van de waterinjectie in Twente.

Achtergrond van dit oordeel
In de brief van 21 juni 2021 heeft SodM aangegeven de volgende maatregelen
van de NAM te verwachten:
1) Geomechanisch onderzoek: nader onderzoek doen naar hetgeen zich heeft
afgespeeld in de diepe ondergrond bij ROW-2 en daarbij de door SodM
gestelde geomechanische vragen beantwoorden.
2) Monitoring en melding van afwijkende annulaire drukken in ROW-2: SodM
heeft aanvullende vragen gesteld om de monitoring en melding van
afwijkende annulaire drukken in ROW-2 ten tijde van het voorval beter te
begrijpen.
3) Aanscherpen monitoringsprogramma: het aanscherpen van het
monitoringsprogramma voor de waterinjectieputten en de verwerking
hiervan in het WMP voorleggen ter instemming aan het bevoegd gezag.
4) Analyse annulaire drukken injectieputten Twente
Pagina 2 van 12

5) Integriteitsonderzoek ROW-7: het in kaart brengen van de staat van de
binnen- en buitenbuis van de put.
Per onderwerp zal ik de achtergrond van het oordeel toelichten. In aanvulling
hierop heeft de NAM extra putmetingen uitgevoerd buiten het verplichte
putinspectieprogramma om. Deze zullen behandeld worden onder:
6) Extra putmetingen

Staatstoezicht op de Mijnen
Ons kenmerk
22192785

1) Geomechanisch onderzoek
In de brief van SodM zijn vier technische vervolgvragen gesteld naar aanleiding
van het eerste Root-Cause-Analyse rapport van NAM3 (mei 2021). De
onderliggende vraag was of één causaal scenario te legitimeren is op basis van de
beschikbare data. De NAM adresseert deze vier vragen in het geomechanisch
rapport. SodM heeft het rapport zelf beoordeeld en heeft een externe reviewer
gevraagd om het rapport te beoordelen.4 Het doel van deze beoordeling op de
boven gegeven vier vragen, is om te bepalen of scenario’s voor het optreden van
de scheur in de buitenbuis voldoende duidelijk zijn om de risico’s te identificeren
en te kunnen beheersen.
SodM concludeert dat de NAM zich voldoende heeft ingespannen om de uitstaande
vragen te beantwoorden. Het geomechanisch rapport is uitgebreid en
genuanceerd. Processen in de diepe ondergrond zijn door de indirecte
waarnemingen altijd met een zekere mate van onzekerheid omgeven. De
aannames zijn over het algemeen realistisch.
De buitenbuis is hoogstwaarschijnlijk gescheurd door een verschuiving van
gesteentelagen. De NAM geeft aan dat de mechanismen die geleid hebben tot de
verschuiving van de gesteentelagen het gevolg zijn van (historische) activiteiten
in de Twentse gasvelden, zoals de productie van gas, de injectie van
productiewater, of een combinatie. De NAM heeft van meerdere gevolgen van
productie en injectie het effect op het spanningsveld in de ondergrond onderzocht.
Voorbeelden hiervan zijn koeling van het gesteente door injectiewater en
drukveranderingen in het reservoir tijdens productie/injectie. De genoemde
effecten kunnen op zichzelf of in combinatie met elkaar hebben geleid tot het
scheuren van de buitenbuis. Deze conclusie wijkt af van de conclusie van het
rapport van de NAM van mei 2021, waar de oorzaak vooral gezocht werd in
geologische processen waar de NAM geen controle over had.
Volgens het rapport heeft een combinatie van de volgende factoren een rol
kunnen spelen bij het voordoen van een scheur in de buitenbuis:

Nabijheid van twee actieve waterinjectieputten. Specifiek wanneer een
waterinjectieput door een injectiereservoir loopt waar door die put niet wordt
geïnjecteerd, maar waar een andere put wél in injecteert.

Nabijheid of het doorsnijden van de putlocatie door een natuurlijke breuk

Aanwezigheid van een glijdvlak, zoals een kleilaag (die door de injectie van
productiewater mogelijk nat kan zijn geworden)

https://www.nam.nl/news/2021/nam-response-to-findings-sodm-research-row2/_jcr_content/par/textimage_2039554955.stream/1624877297291/fa5d51227c360f0bbdf7
f52342f45aabf83cd374/row-2-well-integrity-investigation-may-2021.pdf
4
De beoordeling van het geomechanisch rapport door de externe reviewer is te vinden bij
de publicatie van deze brief op
https://www.sodm.nl/onderwerpen/waterinjectie/waterinjectie-in-twente
3

Pagina 3 van 12

De behandelde scenario’s zijn voldoende in scope en in onderbouwing. De
inschatting van waarschijnlijkheid is navolgbaar.
Zowel SodM als de reviewer concluderen dat de exacte oorzaak van het voorval
niet aan te wijzen is. Dit is niet onverwacht, en toont de noodzaak aan van de
nuancering van de eerdere conclusies van de NAM3 aan. Processen in de diepe
ondergrond zijn door de indirecte waarnemingen altijd met een zekere mate van
onzekerheid omgeven. Het vaststellen van deze factoren helpt wel bij de
identificatie van risico’s en de te nemen beheersmaatregelen. Alle bovenstaande
factoren waren aanwezig bij put ROW-2, die in de nabijheid ligt van put ROW-7.
Met het abandonneren van ROW-2 bestaat de situatie van de nabijheid van twee
actieve waterinjectieputten in Twente niet langer. ROW-2 lag van alle
injectieputten in Twente het dichtst bij breuken en de geologie die de put
doorsneed bevatte de meeste klei. Hoewel deze laatste twee factoren voor de
andere actieve putten niet kunnen worden uitgesloten, schat SodM de kans op
optreden van een scheur in de buitenbuis in de overige injectieputten om
bovenstaande redenen lager in. De reviewer geeft hierover aan: “Gezien de ware
oorzaak van de breuk van de buitenbuis eigenlijk nog niet gekend is, heeft elke
inschatting van de kans op een gelijkaardig ‘event’ in de andere Rossum-Weerselo
injectieputten eigenlijk weinig betekenis.” SodM verwacht van de NAM dat zij
bovenstaande factoren zorgvuldig meeneemt in de beoordeling van mogelijke
nieuw aan te leggen en/of om te bouwen waterinjectieputten.

Staatstoezicht op de Mijnen
Ons kenmerk
22192785

Omdat risico’s en onzekerheden in de ondergrond nooit uit te sluiten zijn, is
optimale monitoring van de waterinjectieputten van groot belang, zo concludeert
ook de reviewer. Onder punt 3) wordt ingegaan op de aanpassingen die NAM heeft
gedaan aan het monitoringsprogramma.
2) Monitoring en melding van afwijkende annulaire drukken in ROW-2
In de brief van 21 juni 2021 heeft SodM vragen gesteld omtrent de monitoring en
het melden van afwijkende annulaire drukken in ROW-2. SodM heeft aangegeven
dat NAM de afwijking in de annulaire druk van put ROW-2 eerder had moeten
melden en heeft hier nader onderzoek naar gedaan. SodM concludeert dat:






er in de nacht van 19 op 20 augustus 2017 een alarm is afgegaan in de
meldkamer van de NAM naar aanleiding van de drukval in ROW-2;
de NAM systemen had om de drukval te monitoren en dat de drukval
gezien is door de meldkamer;
de meldkamer het signaal interpreteerde als falen van de transmitter op
locatie ROW-2;
er op 7 september 2017 een medewerker van de NAM op de locatie
geweest is om de transmitter te controleren. Deze medewerker heeft ter
plekke geconstateerd dat de transmitter niet kapot was;
er is daarna verder geen contact meer geweest tussen de meldkamer en
het team dat verantwoordelijk is voor de waterinjectie.

SodM constateert dat de NAM te laat en onvoldoende opvolging heeft gegeven aan
een melding over drukval en dat bovendien van een verkeerde diagnose uit is
gegaan. Hieruit constateert SodM dat een putintegriteit issue (de reden van deze
monitoring) mogelijk niet als verklaring voor een drukval in de annulaire druk
gezien werd. SodM is van mening dat de NAM op het moment van alarm, op basis
van de beschikbare informatie, niet slechts uit had mogen gaan van het falen van
de transmitter. Bovendien heeft de NAM op dat moment geen melding gemaakt
van een afwijking in de annulaire druk bij SodM, wat volgens de Mijnbouwwet wel
moet als er geen duidelijke oorzaak aan te wijzen is.

Pagina 4 van 12

Staatstoezicht op de Mijnen
Door het trekken van een verkeerde conclusie zonder te kijken naar alternatieve
verklaringen, heeft er geen verdere communicatie tussen de meldkamer en het
team verantwoordelijk voor de injectie plaatsgevonden. Artikel 8.4.4. lid 2 van de Ons kenmerk
22192785
Mijnbouwregeling schrijft voor dat ten aanzien van afwijkingen in annulaire
drukken op zo kort mogelijke termijn een diagnose moet worden gesteld van de
oorzaak van die druk. Het stellen van een verkeerde diagnose als gevolg van
nalatige communicatie is een overtreding op dit artikel. Artikel 8.4.4. lid 3 van de
Mijnbouwregeling schrijft voor dat indien afwijkingen in annulaire drukken
ontstaan als bedoeld in het eerste lid, de Inspecteur-generaal der Mijnen
schriftelijk wordt ingelicht onder het overleggen van een actieprogramma voor het
in te stellen onderzoek en eventueel te nemen maatregelen. In urgente gevallen
moet onmiddellijk telefonisch melding worden gedaan van die afwijkingen gedaan.
Het niet tijdig melden van de afwijking in annulaire druk is een overtreding van
Artikel 8.4.4. lid 3 van de Mijnbouwregeling.

Als direct gevolg heeft de NAM ongeveer anderhalf jaar (vanaf 17 augustus 2017
tot eind 2019) geïnjecteerd in een put (ROW-2) die niet langer aan het
putontwerp voldeed. In de aanvraag tot de vigerende vergunning is het
putontwerp vastgelegd. De vergunning met kenmerk 2010/0040943 is verleend
op 4 maart 2010 overeenkomstig de aanvraag. NAM dient daarmee in bedrijf te
zijn conform het putontwerp dat in de aanvraag tot de vergunning is
weergegeven. Het doorgaan met injectie terwijl de buitenbuis gescheurd was, is
een overtreding van de vergunning.
SodM stelt de ernst van overtredingen vast op gedrag van de overtreder en de
mogelijke gevolgen van de overtreding (bijlage 1). SodM concludeert op basis van
de bovengenoemde feiten dat het gedrag van de NAM bij het begaan van de drie
overtredingen nalatig is geweest. SodM heeft geen aanwijzingen gevonden dat de
overtredingen het gevolg zijn van bewust belemmerend of calculerend gedrag. De
gevolgen van de overtreding waren in dit geval nihil: er is geen schade aan mens
of milieu opgetreden, er is immers geen injectiewater buiten injectiereservoirs
terecht gekomen. De mogelijke schade aan mens en milieu van het niet stellen
van een correcte diagnose bij afwijkende annulaire drukken door de meldkamer
en het niet melden van de afwijkingen, had van belang kunnen zijn als de
beschadiging op een andere plaats in de put of in een andere (soort) put was
opgetreden wanneer ook de binnenbuis gefaald was. In een dergelijk geval had
injectiewater buiten het injectiereservoir in watervoerende lagen kunnen treden.
Dit was in de huidige situatie niet het geval.
Activiteiten in de ondergrond zijn altijd omgeven met een zekere mate van
onzekerheid. SodM verwacht van mijnbouwondernemingen dat zij signalen uit de
monitoring serieus beoordelen en er alles aan doen om te begrijpen wat zich in de
diepe ondergrond afspeelt gezien de complexiteit en risico’s van operaties in de
ondergrond. Het niet grondig beoordelen van afwijkende annulusdrukken kan
leiden tot situaties waarbij de veiligheid van mens en milieu in het geding komt.
Om deze reden schaalt SodM de bovenstaande overtredingen op artikel 8.4.4. lid
2 en lid 3 van de mijnbouwregeling in als B3. De overtreding van het injecteren
met een put die niet langer voldeed aan de vergunning door de aanwezige scheur
in de buitenbuis op deze locatie schaalt SodM in als B2. Een mogelijk gevolg van
het injecteren met één barrière op deze plek zou kunnen zijn geweest dat
wanneer de tweede barrière (de binnenbuis) zou falen, het injectiewater in het
reservoir terecht zou komen waar ROW-7 al in heeft geïnjecteerd. De gevolgen
hiervan zouden waarschijnlijk beperkt zijn, aangezien slechts de plaats van de
injectie zou afwijken, maar het water in samenstelling overeen zou komen met
wat al in het reservoir geïnjecteerd zou zijn.
Mede op basis van de drie geconstateerde overtredingen heeft SodM verscherpt
toezicht ingesteld op alle activiteiten van de NAM rondom de waterinjectie in
Pagina 5 van 12

Twente. Daarnaast heeft SodM een afschrift van dit oordeel verstuurd aan het
Openbaar Ministerie (OM).
3) Aanscherpen monitoringsprogramma
De NAM concludeert dat de waterinjectie veilig kan, mits de monitoring van de
waterinjectieputten in orde is. De reviewer onderschrijft het belang van
monitoring. SodM kan zich vinden in de conclusie van de NAM. De NAM heeft
wijzigingen aangebracht aan haar monitoringsprogramma, waarvan de
belangrijkste voor het vroegtijdig opmerken van een vergelijkbaar voorval zijn:

De meting van de annulaire drukken vindt continu plaats. Een minimale
druknorm voor de annulaire ruimte is vastgelegd in het zorgsysteem. Sinds
januari 2020 wordt dit minimale drukalarm voor alle waterinjectieputten actief
bijgehouden door de NAM. SodM ziet dit als een belangrijke aanpassing van
het monitoringssysteem.

Jaarlijkse controle van het vloeistofniveau in de annulaire ruimte. Een
verandering van het vloeistofniveau in de annulaire ruimte kan wijzen op een
integriteitsprobleem van de binnenbuis of de buitenbuis. Door het
vloeistofniveau jaarlijks te controleren kan hier tijdig op ingespeeld worden.
SodM schaalt een jaarlijkse controle in als afdoende, omdat deze dient als een
reserve voor de continue annulaire drukmetingen.

Driejaarlijkse calipermetingen van het onderste deel van de buitenbuis (onder
de packer). Voorheen gebeurde dit vijfjaarlijks. Met deze metingen worden
(vroege) aanwijzingen van deformatie van de buitenbuis gedetecteerd, die
kunnen wijzen op externe krachten op de put.

NAM kan de SPACE panorama tool gebruiken voor de driejaarlijkse metingen
van het onderste deel van de buitenbuis (onder de packer) bij ROW-7. Deze
metingen zijn een goed alternatief voor de calipermetingen die in ROW-7
wegens een smalle binnenbuis niet mogelijk zijn.

Staatstoezicht op de Mijnen
Ons kenmerk
22192785

Deze aanpassingen aan het monitoringsprogramma zijn verankerd in het WMP dat
de NAM op 24 december 2021 heeft ingediend bij het ministerie van Economisch
Zaken en Klimaat (EZK). SodM heeft op de ingediende wijzigingen positief
geadviseerd aan EZK.5 Deze wijzigingen moeten voor eventuele herstart van de
waterinjectie verankerd zijn middels een instemmingsbesluit van EZK.
Zoals uit de conclusie onder punt 2) blijkt, leidt monitoring pas tot succesvolle
interventies wanneer op signalen tijdig en juist wordt gereageerd. Dit alles komt
tot stand met goede communicatie tussen de meldkamer en het team
verantwoordelijk voor de injectie. Om dit te borgen heeft NAM aanpassingen
gedaan aan het Electronic Well Integrity Management System (EWIMS). De
aanpassingen in het systeem houden in dat in het geval van annulaire drukken
onder de alarmwaarde een vloeistofmeting uitgevoerd zal worden. In het geval
van een te lage vloeistofmeting wordt deze constatering in EWIMS opgeslagen
waardoor ook team verantwoordelijk voor de waterinjectie op de hoogte is.
Daarnaast wordt er dan een melding aan SodM gedaan. De aanpassingen aan het
EWIMS systeem zijn gecontroleerd door een inspecteur van SodM. De inspecteur
bevestigt dat deze procedures in het systeem zijn geborgd.
Met deze aanpassingen worden de twee belangrijkste lessen van het voorval in
ROW-2 toegepast: 1) het detecteren van en reageren op verlagingen van de
Dit advies is te vinden bij de publicatie van deze brief op
https://www.sodm.nl/onderwerpen/waterinjectie/waterinjectie-in-twente

5

Pagina 6 van 12

annulaire druk en 2) het detecteren van en reageren op deformatie van de
buitenbuis over de afsluitende laag en het injectiereservoir door krachten van
buiten de put.

Staatstoezicht op de Mijnen
Ons kenmerk
22192785

4) Analyse annulaire drukken injectieputten Twente
SodM heeft de NAM om een analyse en de achterliggende gegevens van de
annulaire drukken van alle Twentse injectieputten vanaf de start van de injectie
gevraagd. Deze analyse is vergezeld door een overzicht van alle meldingen aan
SodM en een overzicht van werkzaamheden aan de betreffende putten. Het doel
van deze analyse was om vast te stellen of er naast de drukval in 2017 nog
andere ongemelde en onverklaarde veranderingen in de annulaire druk hebben
plaatsgevonden.
Uit de analyse blijkt dat:

de NAM één melding heeft gedaan bij SodM omtrent annulusdruk/vloeistof. De melding betrof het lage vloeistofniveau en een afwijking van
de druk in de A-annulus van ROW-2 in 2020. Dit houdt verband met de
scheur in de buitenbuis van de put die vermoedelijk al in 2017 is ontstaan.

alle overige veranderingen in de annulaire drukken verklaarbaar zijn; ze
correleren met activiteiten die vastgelegd zijn in logboeken zoals: het
bijvullen of aflaten van de annulusdruk, thermische effecten als gevolg
van stoppen en starten van injectie, onderhoudswerkzaamheden, etc.
Deze hoeven niet te worden gemeld bij SodM.
SodM beoordeelt deze analyse als voldoende. Er zijn geen afwijkingen in de
annulaire drukken in de historie van de onderzochte putten tijdens waterinjectie
die wijzen op een integriteitsverlies vergelijkbaar met ROW-2.
5) Integriteitsonderzoek ROW-7
In de brief van 21 juni 2021 heeft SodM de NAM opgedragen de staat van de
binnen- en buitenbuis van ROW-7 in kaart te brengen en SodM te overtuigen van
de integriteit van deze put. NAM heeft hiertoe verschillende methoden gebruikt.
De NAM heeft zowel instrumenten ingezet die gangbaar zijn voor de monitoring
van injectieputten, als instrumenten die daar normaal niet voor worden gebruikt.
De NAM heeft SodM in meerdere overleggen op verschillende punten in het proces
geïnformeerd over de zoektocht en overwegingen. Uitgangspunt van de NAM
hierbij was dat verschillende instrumenten dezelfde metingen uitvoeren en dat de
resultaten zo onafhankelijk bevestigd worden. SodM heeft tijdens de metingen in
ROW-7 op 9 november 2021 een onaangekondigde inspectie uitgevoerd om toe te
zien op de werkzaamheden.6 Een samenvatting van de technische beoordeling is
opgenomen in bijlage 2.
Overkoepelde conclusie ROW-7
De NAM heeft zich voldoende ingespannen om de integriteit van put ROW-7 aan te
tonen. SodM concludeert dat de resultaten van deze metingen geen aanleiding
geven om te twijfelen aan de integriteit van deze put.

6

https://www.sodm.nl/documenten/inspectierapporten/2021/12/02/inspectierapportsodm-werkzaamheden-waterinjectieput-row-7-9-november-2021
Pagina 7 van 12

Staatstoezicht op de Mijnen
6) Extra putmetingen
In aanvulling op het verplichte inspectieprogramma en de maatregelen die SodM
aan de NAM heeft opgelegd, heeft de NAM extra putmetingen uitgevoerd in ROW- Ons kenmerk
22192785
4 en -5. Deze putmetingen bestonden uit CBL-metingen om de kwaliteit van het
cement tussen de buitenbuis en het gesteente te bepalen, MTI-metingen om de
buitenbuis achter de binnenbuis te inspecteren op metaalverlies, en PNL-metingen
om te bepalen of de zoutlaag direct tegen het cement staat. Daarnaast heeft de
NAM de metingen met de caliper uit het reguliere monitoringsprogramma herhaald
voor de putten ROW-4 en ROW-5. Omdat deze onderzoeken extra inzicht kunnen
geven in wat zich heeft afgespeeld in ROW-2 neemt SodM de extra metingen mee
in deze beoordeling.

ROW-4
Binnenbuis en buitenbuis
SodM heeft, op basis van de voorliggende gegevens geen reden om te twijfelen
aan de integriteit van de binnen- en buitenbuis van de put ROW-4; het
metaalverlies van de binnen- en de buitenbuis is op verschillende manieren
gemeten en acceptabel. De buizen vertonen geen afwijkende vormen die wijzen
op deformatie. Hoewel er stukken van slechte kwaliteit zijn, is de binding van het
cement tussen de buitenbuis en de formatie op basis van de CBL over het
algemeen voldoende. SodM heeft geen aanwijzingen dat de verschillende wateren koolwaterstofhoudende lagen niet geïsoleerd zijn. SodM beschouwt dit als
voldoende om de integriteit van de put te waarborgen.
Onregelmatigheid
De NAM is op eigen initiatief overgegaan tot het bepalen of de zoutlaag tegen het
cement van de buitenbuis staat met behulp van een PNL-meting. Doordat deze
meetmethode hier niet voor bedoeld is, zijn de resultaten moeilijk te
interpreteren. SodM is van mening dat de NAM zich voldoende heeft ingespannen
om een geschikte meetmethode te vinden. Met het vrijwillig uitvoeren van
metingen anders dan vereist toont de NAM aan haar verantwoordelijkheid te
nemen.
De PNL meting van ROW-4 van juni 2021 geeft een signaal dat niet geheel te
verklaren is. De interpretatie van het signaal is dat er over een lengte van 2.6 m
tussen de beide injectiereservoirs ter hoogte van zoutlaag pekel tussen de
buitenbuis en het zout is vastgesteld. Dit wordt gezien als een onregelmatigheid.
Op basis van deze metingen is niet vast te stellen of dit pekel afkomstig is uit het
injectiereservoir, uit de zoutformatie zelf, of een residu van spoeling uit het
boorproces is. De diepte van de pekel in horizontale richting is niet vast te stellen
uit deze metingen.
Op 4 januari 2022 heeft de NAM SodM geïnformeerd dat put ROW-4 niet meer
voor waterinjectie zal worden gebruikt tot er voldoende onderzoek is gedaan naar
het ontstaan van het pekel tussen de buitenbuis en het zout. De put werd toen al
niet meer voor waterinjectie gebruikt, omdat de injectie toen stil lag in verband
met de te hoge concentraties tolueen in het injectiewater. Hoewel de binnen- en
buitenbuis nog intact zijn, kan SodM zich vinden in het besluit om de injectie in
deze put niet op te starten voor er voldoende onderzoek is gedaan en SodM zal
daarop toezien.
De NAM heeft de meting in januari 2022 onder statische condities (dus zonder te
injecteren) herhaald. De resultaten van deze meting geven aan dat het signaal
Pagina 8 van 12

zich 70cm naar boven heeft uitgebreid. De exacte oorzaak van de pekel achter de
buitenbuis is onbekend. Verdere aanwijzingen daarover kunnen mogelijk worden
verkregen door metingen onder injectiecondities. Uit de overige metingen blijkt
dat de binnen- en buitenbuis van ROW-4 intact zijn. Verder ligt er tussen het
geconstateerde interval en het bovenste injectiereservoir, en boven het bovenste
injectiereservoir en de top van de Zechsteinformatie nog tientallen meters intact
zout. De integriteit van de afsluitende laag als geheel en van de put is dus
afdoende om verdere onderzoeken uit te voeren. De NAM heeft dit onderzoek
eerder nog niet kunnen starten, omdat SodM daar nog geen toestemming voor
had gegeven.

Staatstoezicht op de Mijnen
Ons kenmerk
22192785

De NAM heeft na de constatering van de onregelmatigheid de ‘Overkoepelende
Analyse Ondergrondse Risico’s Waterinjectie Twente en Schoonebeek’ aangepast
en deze op 16 mei 2022 bij SodM ingeleverd. SodM zal dit document beoordelen
om vast te stellen of de geconstateerde onregelmatigheid implicaties heeft voor
de risicoanalyse van de waterinjectie in Twente en of daaruit volgt dat
waterinjectie in Twente nog steeds veilig plaats kan vinden. Totdat SodM dit
document beoordeeld heeft mag de waterinjectie in Twente niet worden herstart.
Wel verzoekt SodM de NAM om het aanvullend onderzoek naar de
onregelmatigheid bij put ROW-4 te starten. SodM wil dat de NAM in elk geval de
horizontale diepte van de pekel en de oorsprong van de pekel beter begrijpt.
SodM zal kritisch meekijken op het plan van aanpak en toezien dat het onderzoek
in de put op een veilige manier plaatsvindt.
SodM benadrukt dat er geen aanwijzingen zijn dat er injectiewater naar de
bovengrond migreert. Wel is het van belang dat deze onregelmatigheid zo goed
mogelijk begrepen wordt en dat de lessen uit deze put meegenomen worden bij
andere putten, zowel in de huidige (injectie)velden, als in toekomstige
vergunningaanvragen.
ROW-5
De metingen van ROW-5 laten zien dat de binnen- en de buitenbuis in redelijk
goede staat zijn. Er is relatief weinig corrosie aangetroffen en er zijn geen
aanwijzingen voor vormveranderingen of deformaties van de binnen- en de
buitenbuis. De PNL-metingen tonen aan dat de zoutlaag direct tegen het cement
staat. De NAM is overtuigd van de integriteit van put ROW-5 en SodM deelt deze
conclusie.
Voorwaarden voor opstarten waterinjectie
SodM heeft voorwaarden gesteld aan de heropstart van de waterinjectie in
Twente.7 Samenvattend heeft SodM in april 2022 aangegeven dat opstarten pas
aan de orde is als de verschillende onderzoeken naar ROW-2, ROW-4 en ROW-7
zijn uitgevoerd, de tolueenwaarden in het injectiewater op orde zijn (en de
hiervoor vereiste vergunning verleend is), én de integrale beoordeling van de
onderzoeken en de door de NAM genomen maatregelen (zoals een aangescherpt
monitoringprogramma) ertoe leiden dat SodM van oordeel is dat het hervatten
van de waterinjectie veilig kan plaatsvinden.
Hoewel SodM de onderzoeken naar ROW-2 als voldoende beschouwt en de NAM
heeft aangetoond dat de putten ROW-5 en ROW-7 geschikt zijn voor injectie, is op
7https://www.sodm.nl/onderwerpen/waterinjectie/documenten/brieven/2022/04/

04/afspraken-sodm-nam-over-heropstart-oliewinning-schoonebeek

Pagina 9 van 12

Bijlage 1: Inschaling van ernst overtreding

Staatstoezicht op de Mijnen

Hoe SodM op een overtreding reageert, wordt bepaald door de ernst van de
(mogelijke) overtreding en het gedrag van de overtreder. De effecten van de
(mogelijke) overtreding worden per overtreding vastgesteld.

Ons kenmerk
22192785

De ernst van deze overtreding wordt vastgesteld door de overtreding te
beoordelen op de (mogelijke) gevolgen voor milieu, natuur, water, veiligheid,
gezondheid en/of maatschappelijke relevantie. De (mogelijke) gevolgen worden
beoordeeld als:





1: vrijwel nihil
2: beperkt
3: van belang
4: aanzienlijk, dreigend en/of onomkeerbaar

Naast de ernst van de overtreding kijkt SodM ook naar het gedrag van de
overtreder zoals de veiligheidscultuur van de overtreder en de aard van de
overtreding (technisch of administratief). Het gedrag van de overtreder wordt
beoordeeld als:







A: goedwillend, proactief en geneigd om de regels te volgen, de bevinding
is het gevolg van onbedoeld handelen; of
B: onverschillig/reactief, neemt het niet zo nauw met het algemeen
belang, heeft een onverschillige houding, de bevinding en de gevolgen van
zijn handelen laten hem koud; of
C: opportunistisch en calculerend, er is sprake van het bewust
belemmeren van controlerenden, er is sprake van mogelijkheid
bewustzijn, maar de gevolgen van het handelen worden op de koop toe
genomen, bewust risico nemend; of
D: bewust en structureel de regels overtredend en/of crimineel of deel
uitmakend van een criminele organisatie, houdt zich bezig met fraude,
oplichting of witwassen.

Door deze aspecten (effect/gedrag) tegen elkaar af te wegen, komt SodM tot haar
conclusie in de vorm van een combinatie van een bovenstaand cijfer en letter
(bijvoorbeeld: B3). Aan de hand van deze conclusie beoordeelt SodM welke
interventie toepasselijk is.

Pagina 11 van 12

Bijlage 2: Samenvatting technisch oordeel metingen ROW-7

Staatstoezicht op de Mijnen

Binnenbuis ROW-7
SodM is tevreden met de resultaten van de metingen van de binnenbuis van
ROW-7. Het metaalverlies is acceptabel en er is geen aanleiding om te twijfelen
aan de integriteit. De resultaten van de calipermetingen worden onafhankelijk
bevestigd met de MTI tool. Wel vraagt SodM de NAM, mocht deze put in de
toekomst weer gebruik worden voor injectie, de bekende corrosie nauwlettend te
monitoren en over te gaan tot actie indien de situatie daarom vraagt.

Ons kenmerk
22192785

De resultaten van de SPACE Panaorama tool in vergelijk met de calipermetingen
van de binnenbuis geven SodM vertrouwen dat de metingen van de buitenbuis
onder de packer met de SPACE Panorama tool betrouwbaar en bruikbaar zijn voor
het doel van de metingen; het detecteren van grootschalige deformatie van de
buitenbuis, om deformaties zoals in ROW-02 uit te sluiten.
Corrosie en cementatie buitenbuis ROW-7
De MTI tool is door de NAM gebruikt om de corrosie van de binnenbuis en de
buitenbuis (ook op plaatsen waar deze achter de binnenbuis zit) te meten. De MTI
tool geeft niet alleen een idee van de corrosie aan de binnenzijde van de buizen,
maar ook aan de buitenkant. Verder geeft deze tool een idee van (grootschalige)
deformatie van de buitenbuis achter de binnenbuis. De resultaten laten zien dat
het metaalverlies van de buitenbuis beperk is. Ook geeft de MTI geen aanleiding
om te veronderstellen dat de buitenbuis gedeformeerd is.
Naast de MTI en heeft de NAM ook een Pulsed Neutron Log gebruikt om te
controleren of het cement nog aan de formatie staat. Er is zijn geen aanwijzingen
dat er ruimte zou zijn tussen het cement en de formatie.
Vorm buitenbuis ROW-7 onder de packer
ROW-7 heeft een smallere binnenbuis dan de overige injectieputten. Daardoor is
het niet mogelijk om het onderste deel van de buitenbuis op dezelfde wijze te
meten als de andere injectieputten. De NAM heeft volgens SodM een ruim
voldoende inspanning geleverd om een methode te vinden om de vorm van de
buitenbuis ROW-7 onder de packer te controleren. De SPACE Panorama tool toont
volgens SodM overtuigend aan dat er geen deformaties of beschadigingen van het
soort zoals opgetreden in ROW-2 in de buitenbuis van ROW-7 zijn aangetroffen.
Ook zijn er geen aanwijzingen dat er een scheur aanstaande is; er zijn geen
aanwijzingen beginnende vervorming van de buitenbuis.
De twee andere instrumenten (camera en de 4-armige caliper) hebben geen
bruikbare resultaten geleverd hebben. SodM waardeert dat de NAM de moeite
genomen heeft een aantal verschillende, aanvullende methodes te gebruiken. Het
ligt echter in de aard van het ondergronds werk in het algemeen en put operaties
in het bijzonder dat instrumenten die eigenlijk niet voor een bepaalde klus
ontworpen zijn, niet altijd bruikbare gegevens leveren.
SodM beschouwt de resultaten van de MTI als onafhankelijke meting ten opzichte
van de SPACE Panorama. Hoewel de MTI geen directe meting van de vorm van de
buitenbuis is, is het in combinatie met de andere metingen een overtuigende
indicatie dat er in ROW-7 geen vervorming van de buitenbuis heeft
plaatsgevonden.

Pagina 12 van 12