Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1173
Vragen van het lid Rudmer Heerema (VVD) aan de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media over het bericht «Slob: verklaringen die
homoseksuele identiteit afwijzen gaan te ver» (ingezonden 12 november 2020).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 18 december 2020).Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 1173.
Vraag 1
Klopt het dat u verklaringen van scholen aan ouders wil verbieden waarin
staat dat homoseksualiteit moet worden afgewezen?1 Zo ja, op welke manier
wilt u dit gaan doen?
Antwoord 1
Verklaringen waarin leerlingen worden veroordeeld of afgewezen op basis
van hun seksuele gerichtheid zijn op grond van bestaande wetgeving al
verboden.
Het is een groot goed dat ouders en kinderen in dit land de keuze hebben een
school te kiezen die aansluit bij hun overtuigingen. Zoals ik heb aangegeven
tijdens het debat op 9 november jongstleden, maar ook in eerdere beantwoording van schriftelijke vragen, hebben scholen vanuit de Grondwet ruimte
om eigen overtuigingen te hebben.2 Maar deze ruimte is niet onbegrensd.
Bijzondere scholen mogen toelatingsbeleid voeren, mits dit beleid aan de
voorwaarden van de Algemene Wet Gelijke Behandeling (Awgb) voldoet.
Toelatingsbeleid dat middels een verklaring homoseksualiteit afwijst en
ouders vraagt dit te onderschrijven als voorwaarde voor toelating, is in strijd
met de Awgb. Geen enkele school in Nederland mag leerlingen veroordelen
of afwijzen op basis van hun seksuele gerichtheid. Niet in een identiteitsverklaring, niet in hun toelatingsbeleid en niet in hun schoolcultuur. Bovendien
hebben scholen een zorgplicht voor een sociaal veilig schoolklimaat op basis
van de onderwijswetgeving. Daarvan kan geen sprake zijn als leerlingen
worden afgewezen op basis van hun seksuele gerichtheid.

1

Slob krabbelt terug: verklaringen die homoseksuele identiteit afwijzen gaan te ver; NOS.nl, d.d.
10 november 2020 (https://amp.nos.nl/artikel/2356000-slob-verklaringen-die-homoseksueleidentiteit-afwijzen-gaan-te-ver.html?__twitter_impression=true)
2
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019/20, nr. 3104.

ah-tk-20202021-1173
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 2
Hoe verhoudt deze uitspraak zich met uw uitspraken gedaan tijdens het
wetgevingsoverleg burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend
onderwijs van 9 november 2020, waarin u stelt dat scholen wel degelijk
homoseksualiteit mogen afwijzen?
Antwoord 2
In het debat heb ik toegelicht dat de verschillende grondrechten met elkaar
kunnen botsen. Dat betekent dat een beroep op een grondwettelijke vrijheid
nooit zonder verantwoordelijkheid komt. Bijzondere scholen mogen toelatingsbeleid voeren, maar moeten zich daarbij houden aan de eisen uit de
Awgb. Toelatingsbeleid dat met deze wet in strijd is, is uiteraard niet
toegestaan. Dat is onder andere het geval wanneer een school in een
verklaring schrijft dat de school de seksuele gerichtheid van leerlingen afwijst
en ouders vraagt dit te onderschrijven. Met een beroep op de onderwijsvrijheid kan nooit worden gerechtvaardigd dat de seksuele gerichtheid van
leerlingen wordt afgewezen.
Vraag 3
Klopt het dat voor een eventueel verbod, u eerst wilt gaan onderzoeken of er
schoolverklaringen zijn waarin homoseksualiteit wordt afgewezen? Zo ja, hoe
gaat u dit onderzoek vormgeven en wanneer gaat dit onderzoek van start?
Antwoord 3
Ik heb de afgelopen weken gewerkt aan het verkrijgen van een beeld van het
gebruik van de genoemde identiteitsverklaringen. Daaruit is gebleken dat een
aantal jaren geleden inderdaad verklaringen werden gebruikt waarin
homoseksualiteit werd afgewezen. In enkele gevallen waren deze verklaringen
nog online te vinden, terwijl die al een aantal jaren niet meer werden
gebruikt. Inmiddels zijn die verklaringen verwijderd. De Vereniging voor
Gereformeerd Schoolonderwijs (VGS) bevestigt dit beeld. Zodra blijkt dat, in
welke school dan ook, een verklaring gebruikt wordt die leerlingen vanwege
hun seksuele identiteit afwijst, spreek ik die school daarop aan.
Vraag 4
Wat gaat u doen als tijdens uw uitvraag blijkt dat scholen wel degelijk een
dergelijke afwijzende verklaring van homoseksualiteit aan ouders vragen?
Bent u bereid om dan direct in te grijpen bij een dergelijke school? Zo ja,
hoe? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Als ik deze verklaringen tegenkom, zal ik deze scholen wijzen op het feit dat
zij in strijd handelen met de Awgb. Zij zullen dan hun verklaringen moeten
aanpassen. Daarnaast biedt de onderwijswetgeving voldoende handvatten
om in te grijpen. Scholen moeten zorgen voor een veilig schoolklimaat.
Daarnaast moet op grond van de kerndoelen aandacht worden besteed aan
seksuele diversiteit. Wanneer de aangescherpte burgerschapsopdracht ook
door de Eerste Kamer wordt aangenomen, zullen scholen ten slotte ook
moeten zorgdragen voor een schoolcultuur die in overeenstemming is met
vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. De inspectie ziet toe op de naleving
van deze wettelijke bepalingen en zal optreden wanneer een school daar niet
aan voldoet.
Vraag 5
Klopt het dat u tegelijkertijd aanvullende wetgeving heeft aangekondigd als
blijkt dat scholen toch dergelijke verklaringen gebruiken? Zo ja, wat voor
aanvullende wetgeving?
Antwoord 5
Ik heb geen aanvullende wetgeving in voorbereiding die verklaringen die in
strijd zijn met de Awgb verbiedt. Dat is niet nodig. Zie verder het antwoord
op vraag 1 en vraag 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 6
Deelt u de mening dat een openlijke afwijzing van homoseksualiteit van een
school haaks staat op de norm dat iedere leerling zich veilig en vrij dient te
voelen op een school? Zo ja, welke concrete stappen gaat u zetten om dit te
borgen op iedere school in Nederland? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Ik deel die mening. Elke leerling moet zich vrij, gelijkwaardig en veilig voelen,
ongeacht waar deze leerling naar school gaat. Het huidige wettelijk kader
voor sociale veiligheid verplicht elke school al te zorgen voor een veilig
schoolklimaat. Als de inspectie constateert dat dit niet op orde is, zal zij
optreden. Daarnaast is er, zoals ik heb aangegeven, inmiddels een inventarisatie gemaakt. Ik blijf bovendien met de profielorganisaties in gesprek
hierover.
Vraag 7
Deelt u tevens de mening dat artikel 23, de vrijheid van onderwijs, van de
Grondwet het gelijkheidsbeginsel, artikel 1, niet mag ondermijnen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 7
In ons constitutionele bestel bestaat geen hiërarchie tussen grondrechten.
Grondrechten begrenzen elkaar onderling en daarmee is geen enkel
grondrecht absoluut of onbegrensd. Dat geldt dus ook voor de vrijheid van
onderwijs.
Vraag 8
Kunt u deze vragen beantwoorden voor de stemmingen over het wetgevingsoverleg «burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs»,
gepland op 17 november 2020?
Antwoord 8
Ik heb ervoor gekozen eerst het gebruik van verklaringen te onderzoeken en
deze vragen in samenhang met de Kamerbrief over toelatingsbeleid te
beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3