Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1258
Vragen van het lid Pechtold (D66) aan de minister-president, minister van
Algemene Zaken over het bericht dat de rol van wijlen prins Bernhard bij de
Lockheed-affaire groter was dan verwacht (ingezonden 21 december 2011).
Antwoord van Minster President, minister van Algemene Zaken (ontvangen
24 januari 2012).
Vraag 1
Kent u het bericht «Rol prins Bernhard Lockheed-affaire groter dan verwacht»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich de aangenomen motie-Kalsbeek/Dittrich over het Koninklijk
Huisarchief en de bij de indiening gedane uitlatingen van de toenmalige
minister-president?2 Hoe beoordeelt u thans de uitzonderingspositie die
archiefstukken met betrekking tot Koninklijk Huis hebben?
Antwoord 2
Ja. Er is geen wettelijke uitzonderingspositie voor archiefstukken met
betrekking tot het koninklijk huis.
Vraag 3
Wat is uw reactie op de conclusie van de historicus Aalders dat de betrokkenheid van prins Bernhard bij de Lockheed-affaire groter is dan tot dusverre
werd gedacht en dat de commissie-Donner, die destijds de rol van de prins in
de affaire onderzocht, heeft geprobeerd zo weinig mogelijk strafbare feiten te
vinden dan wel te presenteren?
Antwoord 3
De conclusies van de heer Aalders komen voor zijn rekening. Het kabinet
heeft in 1976 ingestemd met het rapport van de commissie van drie en de
Tweede Kamer heeft zich daarbij aangesloten.
1

2

ah-tk-20112012-1258
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Radio 1, http://www.radio1.nl/contents/42219-rol-prins-bernard-lockheed-affaire-groter-danverwacht?autostart=75100
Kamerstuk 30 300 III, nr. 5 en Handelingen TK 2005–2006, 636 ff.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Vraag 4 t/m 8
Op grond van welke wetsartikelen worden de interne aantekeningen van de
commissie-Donner betreffende C.F.C. Meuser niet vrijgegeven voor 2050?3
Op grond van welke wetsartikelen wordt het «verslag Meuser» (inventarisnummer 12522) niet vrijgegeven voor 2050?4
Op grond van welke wetsartikelen wordt het deelrapport «De MeuserWeisbrodconnectie in de Northrop-zaak» niet vrijgegeven voor 2025?4
Op grond van welke wetsartikelen worden het dagboek van E.F. Hauser en de
Amerikaanse onderzoeksrapporten naar Hauser tot 2025 niet vrijgegeven?4
Op grond van welke wetsartikelen worden de «Stukken betreffende de
finalisering van het rapport en de voorbereiding van daaraan te verbinden
gevolgen» (inventarisnummer 12529) pas in 2050 vrijgegeven?5
Antwoord 4 t/m 8
Artikel 15 Archiefwet.
Vraag 9
Kunt u aangeven of er nog meer niet-openbare stukken bestaan die betrekking hebben op deze zaak, waar deze zich bevinden en op welke termijn deze
worden vrijgegeven? Op basis van welke wetsartikelen zijn deze stukken nog
niet vrijgegeven?
Antwoord 9
Voor de toegang tot departementale archieven geldt de Wet openbaarheid
van bestuur of een specifieke wettelijke regeling zoals de Wet op de
inlichtingen- en veiligheidsdiensten zolang deze archieven berusten bij het
ministerie en niet zijn overgedragen aan het Nationaal Archief. Na de
overdracht aan het Nationaal Archief is de Archiefwet van toepassing.
Vraag 10
Klopt de in de uitzending gedane bewering dat vorig jaar van overheidswege
gesuggereerd is dat alle relevante documenten waren vrijgegeven, maar dat
dit niet het geval is? Wat is uw reactie hierop?
Antwoord 10
Ter uitvoering van een uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 11 april
2011 heeft de minister-president op 6 juni 2011 een beslissing genomen tot
openbaarmaking van delen van het archief van de commissie van drie voor
zover dat nog niet openbaar was. Deze beslissing is, evenals de rechterlijke
uitspraak, gedetailleerd en gespecificeerd. In de beslissing, die de uitspraak
volgt, is per inventarisnummer bepaald welke stukken openbaar zijn gemaakt
en welke niet alsmede de wettelijke bepalingen waarop dit berust. De
uitspraak en de beslissing laten geen ruimte voor suggesties of beweringen
over hun reikwijdte.
Vraag 11
Deelt u de mening dat voornoemd onderzoek van de historicus Aalders
rechtvaardigt dat stukken betreffende dit onderwerp eerder dan beoogd
worden vrijgegeven? Zo ja, wanneer wordt dit archief in dat geval openbaar?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
De publicatie noopt niet tot heroverweging van de op 6 juni 2011 genomen
beslissing tot openbaarmaking.
Vraag 12
Deelt u de mening dat documenten die betrekking hebben op deze zaak het
privé-karakter van het Koninklijk Huisarchief overstijgen en het openbaar
belang raken, en derhalve ter beschikking gesteld moeten worden aan het
Nationaal Archief? Zo nee, waarom niet? Zo ja, per wanneer gaat u de

3

4
5

Cf. Gerard Aalders, Het Lockheed schandaal. Wapenindustrie, smeergeld, corruptie. Boom,
2011, p. 169.
Ibidem.
Aalders, Het Lockheed schandaal, p. 182.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

motie-Kalsbeek/Dittrich uitvoeren voor documenten die betrekking hebben op
deze affaire?
Antwoord 12
Nee. Het Koninklijk Huisarchief is een particulier archief. De Archiefwet is niet
van toepassing op particuliere archieven. Ten aanzien van stukken die
mogelijk kunnen worden aangemerkt als archiefbescheiden in de zin van de
Archiefwet bestaan goede afspraken tussen de directeuren van het Koninklijk
Huisarchief, het Kabinet der Koningin en het Nationaal Archief, met name ten
aanzien van de artikelen 10 en 11 van de Archiefwet. Ik verwijs naar de
antwoorden van de minister-president aan de voorzitter van de vaste
commissie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 27 januari 2009
(Kamerstukken II 2008–2009, 31 700 III, nr. 16).
Vraag 13
Deelt u de mening van de vorige minister-president dat het Koninklijk
Huisarchief volledig en enkel een particulier archief is? Zo ja, waarom? Zo
nee, hoe beziet u dit archief?
Antwoord 13
Ja. Ik verwijs naar de brief van de minister-president aan de voorzitter van de
Tweede Kamer van 19 april 2005 (Kamerstukken II 2004–2005, 29 800 III,
nr. 23) en de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State van 1 november 2006 die heeft bevestigd dat het Koninklijk Huisarchief
evenmin als andere particuliere archieven onder de Archiefwet valt.
Vraag 14
Deelt u de conclusie van de onderzoeker dat een strafrechtelijk onderzoek
toentertijd onterecht is afgewenteld doordat de commissie-Donner een
verkeerde voorstelling van zaken heeft gegeven? Zo ja, welke consequenties
verbindt u hieraan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 14
Nee. Het kabinet heeft in 1976 ingestemd met het rapport van de commissie
van drie en de Tweede Kamer heeft zich daarbij aangesloten.
Vraag 15
Hoe beoordeelt u het beeld van de historische gang van zaken dat nu bestaat
op basis van het rapport-Donner en het toen gevoerde Kamerdebat, in het
licht van de (thans) beschikbare bronnen?
Antwoord 15
De beslissing tot openbaarmaking van 6 juni 2011 heeft geen betekenis voor
een op feiten gebaseerd beeld dat berust op het rapport van de commissie
van drie, het kabinetsstandpunt terzake en het daarover gevoerde Kamerdebat.
Vraag 16
Deelt u de mening dat het openbaar belang gediend is bij een juiste en
feitelijke weergave van de historische gang van zaken, gebaseerd op alle
beschikbare, ook nog niet geopenbaarde, bronnen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 16
De beslissing tot openbaarmaking van 6 juni 2011 is genomen ter uitvoering
van uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 11 april 2011.
De rechtbank heeft kennis genomen van alle stukken en na een afweging per
inventarisnummer geoordeeld en gemotiveerd welke delen van het archief al
dan niet voor openbaarmaking in aanmerking komen.
Vraag 17
Bent u bereid, in het belang van de openbaarheid en een juiste historische
weergave van de gang van zaken omtrent deze affaire, een kleine onderzoekscommissie van historici in te stellen die opnieuw onderzoek doet naar de rol
van prins Bernhard in de Lockheed-affaire? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
wanneer informeert u de Kamer over deze beoogde commissie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

Antwoord 17
Nee, zie mijn antwoord op de vorige vraag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4