Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

24 170

Gehandicaptenbeleid

Nr. 238

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 november 2020
De Tweede Kamer heeft in diverse debatten aandacht gevraagd voor
mensen met een beperking in Caribisch Nederland. Het Ministerie van
VWS ondersteunt de BES-eilanden bij de uitvoering van het VN-verdrag
handicap. Ik heb in overleg met de eilanden gekozen voor een getrapte
aanpak, waarin eerst de problemen in de praktijk worden opgepakt,
voordat eventuele wijzigingen in wet- en regelgeving in beeld komen. In
reactie op de motie van het lid Van der Graaf c.s.1 informeer ik u over de
uitvoering van het VN-verdrag in Caribisch Nederland. Hiermee wordt
tevens voldaan aan de toezegging aan de leden Van der Graaf2 en Van den
Berg3.
De schaal van de eilanden en de lokale omstandigheden vereisen een
geheel andere aanpak dan in Europees Nederland. In Caribisch Nederland
is er bijvoorbeeld geen openbaar vervoer, maar is ook het aantal mensen
met speciale vervoersbehoeften klein. Dit rechtvaardigt een meer
individuele aanpak. Deze individuele aanpak zorgt ervoor dat mensen met
een beperking zo goed mogelijk geholpen kunnen worden op de
verschillende terreinen waarop zij mogelijk belemmeringen ervaren.
Het Ministerie van VWS biedt ondersteuning en stelt middelen beschikbaar aan de openbare lichamen. Er vindt regelmatig overleg plaats met
het lokale bestuur van de drie eilanden. Op Bonaire zijn acties in het kader
van het verdrag sinds dit voorjaar opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst tussen het openbaar lichaam van Bonaire (OLB) en het
Ministerie van VWS. De lokale overheden zien het belang van het verdrag,
maar kampen met beperkte capaciteit om dit uit te voeren. Zij moeten

1
2
3

kst-24170-238
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 35 300 IV, nr. 30
Notaoverleg Sociaal minimum en Kinderrechten, 17 juni 2020 (Kamerstuk 35 300 IV, nr. 66)
Plenair debat VN-verdrag rechten van personen met een handicap, 19 december 2019
(Handelingen II 2019/20, nr. 39, item 4)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 238

1

daardoor prioriteiten stellen. Vanwege COVID-19 heeft de uitvoering
afgelopen jaar vertraging opgelopen.
Desondanks zijn er op de eilanden bescheiden stappen gezet. Op Bonaire
is er een Platform Inclusie opgericht, bestaande uit verschillende zorgpartijen die zorg en ondersteuning bieden aan mensen met een
beperking. Op Sint Eustatius is een inventarisatie gemaakt van de omvang
van de groep inwoners met een handicap en de behoeften die zij hebben.
Op basis hiervan is het openbaar lichaam bezig met de opzet van een
verbeterplan. Op Saba wordt vooral op individueel niveau bekeken hoe de
zelfstandigheid en participatie van een aantal mensen verbeterd kan
worden, zoals van een rolstoelafhankelijke inwoonster. In deze brief zal ik
per thema toelichten welke voortgang er is geboekt.
Zelfstandig wonen en toegankelijke voorzieningen
Op alle drie de eilanden zijn er stappen gezet om ervoor te zorgen dat
mensen met een beperking langer veilig en zelfstandig kunnen wonen. Op
Bonaire zijn er ongeveer 30 huizen van rolstoelafhankelijke bewoners
toegankelijk gemaakt door de aanleg van paden, rolstoeldrempels en
vloeren. Komende tijd zal het OLB nog eens 40 huizen aanpassen. Verder
zijn er aanpassingen gedaan in de gebouwen van het voortgezet
onderwijs, op het vliegveld en bij het raadshuis om de toegankelijkheid
van deze locaties te vergroten. Inmiddels zijn er op Sint Eustatius vijf
aanleunwoningen gerealiseerd en liggen er plannen om nog vijf aanleunwoningen bij te bouwen. Daarnaast heeft de technische dienst van het
gezondheidscentrum kleine woningaanpassingen gerealiseerd. Er wordt
nog nader onderzoek gedaan of ook een aantal mensen met een verstandelijke beperking (met begeleiding) zelfstandiger kan gaan wonen.
Tenslotte zijn er ook op Saba door het openbaar lichaam en het gezondheidscentrum woningaanpassingen gedaan.
Toegankelijke sport en recreatiefaciliteiten
Om de toegankelijkheid van sport- en recreatiefaciliteiten voor mensen
met een beperking te verbeteren zijn er verschillende acties ondernomen.
Op Sint Eustatius voert de sportstichting (SSFF) een special needs
program uit voor kinderen met een mentale, sociale en/of fysieke
beperking. Ze doen dit samen met het Expertisecentrum Onderwijszorg
(ECE). De eerste 11 kinderen hebben dit programma afgerond. Hiermee
hebben zij handvaten gekregen, zowel sociaal als fysiek, waardoor zij
beter mee kunnen doen aan reguliere activiteiten. SSFF en ECE zijn in
gesprek om begin 2021 met een nieuwe groep kinderen te starten. De
sportstichting zal ook activiteiten opzetten voor de dagopvang voor
ouderen en het verpleeghuis. Op Bonaire zal het OLB komende tijd onder
andere investeren in de toegankelijkheid van stranden voor rolstoelafhankelijke personen en het aanbieden van toegankelijke sportactiviteiten.
Verder investeert het Ministerie van VWS, in het kader van het sport en
preventie akkoord Caribisch Nederland, in het opknappen en aanleggen
van Cruyff Courts op de eilanden. Deze faciliteiten zullen ook toegankelijk
zijn voor mensen met een beperking. Het Cruyff Court op Sint Eustatius is
inmiddels opgeknapt. Op Bonaire komen er 2 nieuwe Cruyff Courts.
Daarnaast laat het Ministerie van VWS een haalbaarheidsonderzoek
uitvoeren naar een publiek zwembad op Bonaire.
In dit onderzoek zijn mensen met een beperking als doelgroep meegenomen. Indien de realisatie van het zwembad haalbaar is, dan zal het
zwembad voor deze doelgroep toegankelijk zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 238

2

Passend onderwijs
Het is van belang dat kinderen met een beperking goede toegang hebben
tot onderwijs en een aanbod krijgen dat bij hen past. Op de BES eilanden
worden er stappen gezet om meer specialistische voorzieningen te
realiseren voor leerlingen met een zware, complexe of multidimensionale
zorgbehoefte. Het Ministerie van OCW werkt samen met het Ministerie
van VWS en de openbare lichamen om dit te realiseren. De Minister voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media heeft u door een kamerbrief
hierover geïnformeerd4.
Ook in de kinderopvang en naschoolse opvang zal de opvang van
kinderen met een beperking verbeterd worden. In het programma BES(t) 4
kids werken de openbare lichamen en de Ministeries van SZW, OCW, BZK
en VWS toe naar een stelsel van kwalitatief goede, veilige, betaalbare
kinderopvang en buitenschoolse voorzieningen voor alle kinderen in
Caribisch Nederland.5 Onderdeel van dat stelsel zal ook een integrale
zorgstructuur zijn voor kinderen in de kinderopvang of naschoolse opvang
met een beperking en een zorg- of ondersteuningsbehoefte. Met de
inrichting van deze zorgstructuur is een aanvang gemaakt. Dit zal in 2021
verder uitgewerkt worden.
Arbeidsparticipatie
Op de drie eilanden worden er bovendien instrumenten en trajecten
ingezet om de arbeidsparticipatie van mensen met een beperking te
bevorderen. Instrumenten en trajecten hiervoor zijn deels met ondersteuning vanuit het Ministerie van SZW ontwikkeld, onder meer in het
kader van een samenwerking (twinning) tussen de gemeente Leiden en de
openbare lichamen. Voorbeelden van faciliteiten gericht op de arbeidsparticipatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zijn de
beschutte werkplekken bij Stichting Krusada ondersteund door het
openbaar lichaam op Bonaire en het traject «Three steps to Work» van het
Openbaar Lichaam Saba. Op Sint Eustatius gaat daarnaast binnenkort een
pilot van start waarbij personen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, onder meer vanwege een handicap, met behulp van loonkostensubsidie en ondersteuning door een jobcoach, bij reguliere werkgevers
aan de slag zullen gaan.
Ten slotte zal het Ministerie van VWS samen met het Ministerie van SZW
een kleinschalige verkenninglaten uitvoeren naar de op Bonaire
aanwezige voorzieningen voor arbeidsmatige dagbesteding en beschut
werk. Dit met als doel om met het OLB in gesprek te gaan over de
samenwerking en synergie tussen bestaande initiatieven.
Aruba, Curaçao en St. Maarten
Het VN-verdrag is niet geratificeerd door de andere landen van het
Koninkrijk (Aruba, Curaçao en St. Maarten). De implementatie van het
VN-verdrag is een autonome verantwoordelijkheid van de landen zelf.

4
5

Kamerstuk 35 300 VIII, nr. 208
Kamerstuk 31 322, nr. 411

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 238

3

De parlementen van de landen moeten hun regeringen controleren op de
voortgang. Ook hier zien we dat de wil er is, maar dat de voortgang hierop
tijd kost, omdat andere vraagstukken prioriteit hebben en COVID-19 van
invloed is op de stappen die er op dit moment gezet kunnen worden.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 24 170, nr. 238

4