Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3103
Vragen van de leden Sneller en Den Boer (beiden D66) aan de Ministers voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media en van Justitie en Veiligheid over het
bericht ««Helft vrouwelijke journalisten heeft met bedreigingen te maken» NRC
checkt» (ingezonden 15 mei 2019).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media), mede
namens de Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 19 juni 2019).
Vraag 1
Heeft u kennis genomen van het bericht ««Helft vrouwelijke journalisten heeft
met bedreigingen te maken» NRC checkt»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2 en 3
Bent u bekend met de conclusie uit het onderzoek Een onveilig klimaat2 door
Marjolein Odekerken en Laura Das, waarin wordt gesteld dat bijna de helft
van het aantal vrouwelijke journalisten te maken heeft gehad met bedreigingen of geweld in het kader van hun werk? Hoe duidt u deze conclusie?
Hoe duidt u voorts de conclusie dat met name freelancers en/of journalisten
met een migratieachtergrond kwetsbaar zijn en te maken te krijgen met
bedreigingen, intimidaties of geweld in het kader van hun werk? Deelt u de
zorgen dat deze bedreigingen de persvrijheid van deze groepen specifiek
belemmert?
Antwoord 2 en 3
Ik ben bekend met de conclusies uit het aangehaalde onderzoek. Bedreigingen, intimidaties en (gewelds)incidenten zijn onacceptabel. Voor journalisten,
ongeacht hun geslacht, achtergrond of arbeidsmarktpositie, geldt dat in het
bijzonder vanwege de belangrijke rol die zij vervullen in de vertegenwoordiging van het vrije woord. Het is onaanvaardbaar dat journalisten die hun
werk uitvoeren, belemmerd worden in de uitvoering hiervan door de acties
van anderen.
1

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/05/13/helft-vrouwelijke-journalisten-heeft-met-bedreigingen-temakennrc-checkt-a3959988
2
https://www.nvj.nl/nieuws/bedreigingen-vrouwelijke-journalisten-leiden-tot-mentale-schade-enzelfcensuur

ah-tk-20182019-3103
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 4, 5 en 6
Bent u bekend met de aanbevelingen van Dr. Odekerken en Dr. Brenninkmeijer voortvloeiend uit het bovengenoemde onderzoek?3 Hoe duidt u deze
aanbevelingen?
Kunt u uiteenzetten welke maatregelen er al bestaan om persveiligheid in het
algemeen te waarborgen? Zijn daarvan maatregelen specifiek gericht op
vrouwelijke journalisten, freelancers en/of journalisten met een migratieachtergrond? Op welke wijze komt deze problematiek aan bod binnen de
Stuurgroep Geweld en Agressie tegen Journalisten?
Indien er geen maatregelen bestaan of geen extra inzet wordt gepleegd om
persveiligheid voor specifiek vrouwelijke journalisten, freelancers en/of
journalisten met een migratieachtergrond te waarborgen, bent u bereid dit
aspect specifiek toe te voegen? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
Antwoord vragen 4, 5 en 6
In reactie op de (beknopte) aanbevelingen zoals deze recent zijn gepubliceerd,
kan ik u meegeven dat deze in lijn zijn met eerdere aanbevelingen die Dr.
Odekerken en Prof. dr. Brenninkmeijer hebben gedaan naar aanleiding van
hun onderzoek «Een dreigend klimaat».4 Deze aanbevelingen hebben
geresulteerd in de oprichting van de Stuurgroep Agressie en Geweld tegen
Journalisten en het op 19 juli 2018 door de Stuurgroep gesloten «Akkoord
Stuurgroep Agressie en geweld tegen journalisten»5, waarin diverse
maatregelen zijn aangekondigd om de positie van journalisten tegen geweld
en agressie te versterken.
Zo zijn er in het akkoord maatregelen opgenomen die bijdragen aan de
bescherming van journalisten, zoals trainingen over juridische mogelijkheden
en het opvangen van slachtoffers in de eigen organisatie door middel van
bijvoorbeeld psychische hulp. Andere maatregelen zijn gericht op het
stimuleren van het doen van aangifte, zoals normstelling, standaardisering,
mede namens het slachtoffer aangifte doen als werkgever/opdrachtgever en
het onderhouden van de contacten met politie en justitie namens het
slachtoffer.
In het akkoord zijn ook afspraken opgenomen die journalisten een speciale
positie geven als er sprake is van agressie of een geweldsdelict. Zo is
bijvoorbeeld afgesproken dat politie en OM prioriteit zullen geven aan
opsporing en vervolging van agressie en geweld tegen journalisten.
Als er geen weerstand geboden kan worden door de journalist of de
werkgever tegen een dreiging, kan het lokaal bevoegd gezag onder de
werking van het Stelsel Bewaken en Beveiligen maatregelen nemen. Zij doet
dit altijd op basis van dreiging en risico.
Deze en andere onderdelen van het akkoord worden verder uitgewerkt in het
project «PersVeilig». Op 1 april jl. is de website van het project met een
meldpunt voor bedreigde journalisten gelanceerd. Daarnaast is per 1 april jl.
in de OM-aanwijzing kader voor strafvordering meerderjarigen (2019A003)
een paragraaf opgenomen over de mogelijkheid om hogere straffen te eisen
bij agressie of geweld tegen journalisten.
Bovengenoemde maatregelen zijn gericht op de brede journalistieke
doelgroep. In de brief van 12 juni 2018 die door de Minister van JenV mede
namens mij is verstuurd aan uw Kamer, wordt aangegeven dat het aspect
van bedreiging specifiek gericht op vrouwelijke journalisten en journalisten
met een migratieachtergrond onder de aandacht van de Stuurgroep gebracht
zou worden.6 Ik heb via de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ)
vernomen dat dit onderwerp binnen de Stuurgroep de aandacht heeft. In het
Veiligheidsplan voor de Nederlandse media dat op verzoek van de Stuurgroep op dit moment wordt ontwikkeld en in het najaar zal worden gepubliceerd, wordt uitgebreid de kwetsbare positie van vrouwelijke journalisten en
journalisten uit minderheidsgroepen behandeld. De kwetsbare positie van
freelance journalisten wordt daarin ook belicht. Een concrete uitwerking van
het specifieke beleid binnen het Veiligheidsplan en de te ontwikkelen
3

https://www.nvj.nl/nieuws/aanbevelingen-onderzoek-onveilig-klimaat
https://www.google.nl/
url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&ved=2ahUKEwj5vdilwc3iAhXNMewKHRj5AFkQFjAAegQIBhAC&u
5
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2018/07/25/tk-bijlage-akkoord-stuurgroepnederlandse-vereniging-van-journalisten
6
Kamerstuk 28 684, nr. 524.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

trainingen, gericht op genoemde groepen, zal in het najaar als onderdeel van
de totaalaanpak van de Stuurgroep gepresenteerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3