Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

25 268

Zelfstandige bestuursorganen

Nr. 213

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2022
Hierbij bied ik u het rapport inzake de tweede vijfjaarlijkse wettelijke
evaluatie van het CBR aan. De evaluatie is uitgevoerd door adviesbureau
PricewaterhouseCoopers (hierna: PWC). Het rapport treft u aan als bijlage
bij deze brief. Tevens treft u aan de bestuurlijke reactie van het CBR op de
wettelijke evaluatie.
Op grond van artikel 39 van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
ontvangen de beide Kamers der Staten-Generaal elke vijf jaar een verslag
ten behoeve van de beoordeling van de doelmatigheid en de doeltreffendheid van het functioneren van een zelfstandig bestuursorgaan.
Bijgaand rapport bevat een evaluatie van het CBR over de periode 2017
tot en met 2021.
Het CBR is een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (hierna: ZBO)
belast met een verkeersveiligheidstaak: het beoordelen van de rijvaardigheid en medische geschiktheid van bestuurders en de vakbekwaamheid van professionals in transport en logistiek. Het CBR komt uit
een periode dat de organisatie onder aangescherpt toezicht van het
ministerie heeft gestaan vanwege de problematiek rondom het dossier
medische rijgeschiktheid. Het aangescherpt toezicht is ingesteld in
februari 2019 en is op 1 april 2022 beëindigd en heeft daarmee een groot
deel van de evaluatieperiode gespeeld. Daarnaast was er tijdens de
evaluatieperiode sprake van een brand, waardoor het hoofdkantoor een
half jaar buiten gebruik was. Tot slot heeft de coronacrisis in de evaluatieperiode veel impact gehad op de bedrijfsvoering van het CBR en daarmee
geleid tot opgelopen reserveringstermijnen voor de theorie- en praktijkexamens. Dit is waar het CBR in de evaluatieperiode mee te maken heeft
gehad en wat een groot effect heeft gehad op de bedrijfsvoering van het
CBR. Deze context wordt door PWC benoemd in het rapport en ook het
CBR benadrukt deze context in haar bestuurlijke reactie.

kst-25268-213
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 268, nr. 213

1

PWC constateert dat het CBR de dienstverlening ondanks deze omstandigheden in stand heeft weten te houden. Wel heeft het geleid tot minder
aandacht voor de ontwikkeling van de bedrijfsvoering. PWC constateert
dat door deze omstandigheden de aanbevelingen van de eerste wettelijke
evaluatie niet volledig zijn opgevolgd. Ook wordt geconstateerd dat
richting het eind van de evaluatieperiode bij het CBR meer aandacht is
gekomen voor de strategische koers en daarmee ook voor de verdere
ontwikkelrichting van de organisatie. PWC geeft echter aan dat zij nog
geen uitspraken kan doen over de effecten hiervan aangezien de verdere
implementatie buiten de evaluatieperiode valt. In 2022 heeft het CBR
goede stappen gezet om de bedrijfsvoering te verstevigen in lijn met de
strategische koers. Hiermee is een belangrijke aanzet gedaan om de
bedrijfsvoering verder te ontwikkelen en achterstanden in te halen. Het
CBR geeft daarom in haar brief aan, ondanks de uitdagingen in de
evaluatieperiode, er op dit moment beter voor te staan dan begin 2017.
Deze mening wordt door het ministerie gedeeld.
PWC heeft in haar rapport een aantal aandachtspunten benoemd die
betrekking hebben op bedrijfsvoeringaspecten, zoals het HR-beleid en het
ICT-beleid. Daarnaast worden de kostenontwikkeling en doeltreffendheidsontwikkeling genoemd als aandachtspunten en wordt er ingegaan op de
rolopvatting tussen opdrachtgever en het CBR. Ten aanzien van de
aanbevelingen van de vorige evaluatie wordt aangegeven dat de
aanbevelingen over de bedrijfsvoering deels zijn opgevolgd en dat de
aanbeveling ten aanzien van innovatie in zijn geheel is opgevolgd. Bij dit
laatste wordt meegegeven dat innovatie een continu proces moet zijn. Tot
slot wordt aangegeven dat het CBR cruciaal is voor de ontwikkeling van
het beleid in de snel innoverende omgeving waarin zij opereert. De
aanbevelingen die PWC doet op basis van de bevindingen in het rapport
worden door het ministerie en het CBR omarmd. Hieronder wordt op de
diverse constateringen nader ingegaan.
Opvolging aanbevelingen vorige evaluatie
Ten aanzien van de aanbevelingen uit de vorige evaluatie beschrijft het
CBR dat het belangrijk was om deze te realiseren, maar dat gezien de
eerder in deze brief beschreven bijzondere context prioriteit moest
worden gegeven aan de directe dienstverlening aan de klanten. De
omstandigheden die tijdens de evaluatieperiode hebben gespeeld,
hebben veel impact gehad op de doorontwikkeling van de bedrijfsvoering.
Daarmee blijft de aanbeveling uit de vorige evaluatie rondom de
bedrijfsvoering nog steeds actueel. Ter aanvulling constateert PWC dat het
programma Rijgeschiktheid aan het Stuur is afgerond, maar dat het
onderliggende ICT-systeem niet is uitgerold naar de rest van de organisatie. Het CBR heeft dit bewust niet gedaan, omdat zij concludeerde dat
beoogde baten niet gerealiseerd zouden worden. Het ministerie vindt dit
een goede beslissing, omdat het CBR dit weloverwogen heeft gedaan en
bewust heeft gekozen voor een andere aanpak van de vernieuwing en
verbetering van het ICT-landschap. PWC constateert verder dat de KPI’s
grotendeels niet zijn gehaald door de coronacrisis en de daardoor
opgelopen reserveringstermijnen. Dit herkent het ministerie zeker, maar
het ministerie heeft ook waardering voor de wijze waarop het CBR de
dienstverlening zo goed als kon overeind heeft gehouden tijdens de
coronapandemie.
Personeelsbeleid
PWC constateert dat er in de evaluatieperiode geen organisatiebreed
HR-beleid en strategische personeelsplanning waren. Daarbij geeft zij aan
dat kwantitatief inzicht binnen de divisies wel aanwezig was en dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 268, nr. 213

2

daarmee op divisieniveau wel sturing heeft plaatsgevonden. Echter,
organisatiebrede acties ten behoeve van een toekomstbestendig
personeelsbestand hebben een organisatiebreed beleid nodig. Het is
belangrijk dat het CBR goed met haar personeel omgaat en goed kan
inspelen op de ontwikkelingen richting de toekomst. Het CBR benoemt dit
zelf ook als topprioriteit. Zij geeft aan in haar brief dat er in 2022 daarom
een breed leiderschapstraject heeft plaatsgevonden. Daarnaast geeft het
CBR aan in 2023 diverse acties ingepland te hebben, zoals het invullen van
de strategische personeelsplanning.
Het ministerie constateert dat er binnen het CBR rondom het personeelsbeleid al het nodige ondernomen is, mede in het kader van de strategische koers, maar dat verdere versteviging en verankering nodig zijn. De
constatering dat de kennis over het personeel binnen de divisies breder
getrokken moet worden naar het organisatiebrede perspectief wordt
onderschreven.
IT en risicomanagement
In het rapport geeft PWC aan dat er een inhaalslag gemaakt is rondom IT,
maar dat kosten zijn opgelopen en er diverse vacatures zijn. PWC geeft
mee dat het nodig is om strak te prioriteren en te sturen. Ook dient een
formele structuur te worden ingericht voor het risicomanagement voor
cybersecurity. Deze constateringen worden herkend. De vernieuwing en
verbetering van het IT-landschap is echter nog niet afgerond. Ook de
komende jaren moeten hierin nog belangrijke stappen worden gezet. Zo is
de uitvoer van de vernieuwing van het applicatielandschap voor de
examendivisies hard onderweg. Goede borging hiervan is essentieel. Het
CBR is bezig om ervoor te zorgen dat de acties die zij onderneemt
toekomstbestendig worden gedaan. Ook rondom cybersecurity wordt er
veel aandacht geschonken vanuit het CBR om alle risico’s goed in beeld te
brengen en te houden en waar mogelijk te mitigeren. Dit doet zij onder
andere door het inrichten van end point security. Het CBR geeft mee dat
de komende jaren verdere realisatie van de applicatiestrategie, inhoudelijke vernieuwing en het vergroten en onderhouden van de cyberweerbaarheid hoog op de agenda staan.
Huisvesting en duurzaamheid
PWC constateert dat in de evaluatieperiode een doorvertaling naar
uitvoering en financiën ontbreekt voor zowel huisvesting als
duurzaamheid. Afgelopen jaren is rondom de huisvesting reeds veel actie
ondernomen door het CBR, bijvoorbeeld via het programma «huisvesting
op orde» waardoor alle panden in lijn zijn gebracht met vigerende wet- en
regelgeving. Daarnaast is gedurende de coronapandemie de ventilatie bij
alle theoriezalen aangepast en voldoen deze aan de eisen die vanuit
coronaperspectief worden gesteld. In 2022 is concreet uitvoering gegeven
aan de strategische koers ten aanzien van huisvesting door deze om te
zetten in een uitvoeringsplan. De constatering van PWC wordt derhalve
ten dele herkend, waarbij wordt opgemerkt dat in 2022 belangrijke
stappen zijn gezet om invulling te geven aan de doorvertaling van de
strategische koers naar uitvoering en financiën.
Aanbevelingen bedrijfsvoering
PWC doet met betrekking tot de bedrijfsvoering een tweetal aanbevelingen. De eerste heeft betrekking op het wegwerken van achterstanden in
de bedrijfsvoering en de tweede op het opvangen van pieken in de
capaciteit van rijexamens. Beide aanbevelingen worden door het CBR
omarmd en worden ook al deels uitgevoerd. Zo is het CBR al bezig om
uitvoeringsplannen te ontwikkelen voor de bedrijfsvoering als doorver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 268, nr. 213

3

taling van de strategische koers. Hierbij hebben personeel en ICT de
grootste prioriteit. Dat valt samen met de tweede aanbeveling. Het CBR is
bezig om te kijken welke acties zij kan ondernemen om met pieken om te
gaan, waarbij de focus ligt op het terugbrengen van de reserveringstermijnen maar zij ook al met de toekomst bezig is.
Beide acties van het CBR onderschrijf ik van harte, want door het
wegnemen van de achterstanden in de bedrijfsvoering krijgt het CBR de
ruimte om zich verder te ontwikkelen naar de toekomst.
Governance en toekomstontwikkelingen
Rondom het thema governance constateert PWC dat de relatie tussen het
ministerie vanuit haar twee rollen (opdrachtgever en eigenaar) en het CBR
verbeterd is. Dit is een constatering die door CBR en ministerie wordt
herkend. In overleggen wordt regelmatig op de samenwerking gereflecteerd. De constatering van PWC dat de rolopvatting tussen opdrachtgever
en opdrachtnemer beter gedemarqueerd kan worden, wordt niet herkend.
Het CBR geeft in haar brief ook aan dat zij deze constatering niet goed kan
plaatsen. Het belang van rolduidelijkheid wordt echter onderschreven. Dit
is een punt dat continu aandacht behoeft omdat het belangrijk is en blijft
dat we ook in projecten reflecteren op de samenwerking rond bestaande
en mogelijk aanvullende taken.
Doelmatigheid en doeltreffendheid
Rondom doelmatigheid en doeltreffendheid doet PWC een aantal
observaties. De tarieven van het CBR zijn gedurende de evaluatieperiode
harder gestegen dan de inflatie. Daarmee is het CBR op basis van de
kosten minder doelmatig geworden. Het ministerie herkent dit beeld,
maar stelt ook vast dat de tarieven voor 2022 en 2023 naar alle
waarschijnlijkheid ruim onder inflatie liggen en dat daarmee wordt
ingelopen op de stijging gedurende de evaluatieperiode. Aan het eind van
2023 zou het tarief daarmee weer ongeveer gelijk moeten zijn aan de
totale meerjarige inflatie-index. Dit wordt door het CBR ook benoemd in
haar reactie. Het ministerie blijft hierover met het CBR in gesprek.
Voor doeltreffendheid geeft PWC aan dat zij heeft gekeken naar zes
elementen, klantgerichtheid, kwaliteit, capaciteit, betaalbaarheid,
toegankelijkheid en ketenversterking. PWC concludeert dat er feitelijk een
gemengd beeld ontstaat van de doeltreffendheid maar dat externe
stakeholders een overwegend positief beeld hebben over de doeltreffendheid van het CBR. PWC doet twee aanbevelingen ten aanzien van de
doeltreffendheid, namelijk «Maak afspraken omtrent de doelmatige
uitvoering van de operatie en borg kostenbewustzijn in de organisatie» en
«Maak samen met IenW de afweging tussen de gewenste balans van de
toegevoegde waarde van de dienstverlening en de prijs van service -herijk
de organisatie aan dit gewenste niveau».
Voor beide aanbevelingen geldt dat deze herkend en omarmd worden
door het CBR en het ministerie en al pilotgewijs in gang zijn gezet. Het
CBR is weer in rustiger vaarwater gekomen, waardoor in vergelijking tot
de afgelopen jaren de doelmatigheid weer hoger op de agenda is
gekomen. De prioriteit lag bij de continuïteit van de bedrijfsvoering. Het is
van belang om de indicatoren die gebruikt worden door het CBR en het
ministerie voor het bepalen van de doeltreffendheid verder te verfijnen en
waar nodig door te ontwikkelen. Hier gaan het ministerie en het CBR de
komende periode verder mee aan de slag. Het CBR refereert in haar brief
aan het traject rondom de Educatieve Maatregel Drugs en de Lichte
Educatieve Maatregel Gedrag waar dit al bij gebeurt. De samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 268, nr. 213

4

helpt enerzijds bij de ontwikkeling van nieuw beleid, maar helpt ook bij
het evalueren of de uitvoering het gewenste effect heeft naar aanleiding
van het beleid. De uitgevoerde invoeringstoetsen zijn daarvan ook een
voorbeeld.
Concluderend
Evenals het CBR herkent het ministerie zich in grote lijnen in de constateringen van PWC over de evaluatieperiode. Daarbij erkent het ministerie
echter ook dat het CBR een zware periode achter de rug heeft gehad,
waardoor zij tijdens de evaluatieperiode minder aandacht heeft kunnen
besteden aan het verbeteren en verstevigen van de bedrijfsvoering. In
2021 en 2022 zijn hierin al stappen gezet, mede als gevolg van het
vaststellen van de strategische koers. Het CBR is op de goede weg, maar
er is ook nog een hele lange weg te gaan. Ik zie de aanbevelingen van
PWC als een ondersteuning daarbij.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 268, nr. 213

5