Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-28

Defensieraad

Nr. 180

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 september 2018
Inleiding
Op 29 en 30 augustus jl. vond de informele Raad Buitenlandse Zaken
(RBZ) met de Ministers van Defensie plaats in Wenen. Deze informele
bijeenkomst was bedoeld als vooruitblik naar de formele RBZ in
november waar besluitvorming over verschillende defensie-gerelateerde
onderwerpen is voorzien. Tijdens een werkdiner werd, in het bijzijn van de
plaatsvervangend secretaris-generaal van de NAVO en de ondersecretarisgeneraal van de VN voor Peacekeeping, gesproken over de Westelijke
Balkan in het licht van het gemeenschappelijk veiligheid- en defensiebeleid (GVDB). De Raad sprak voorts over de Permanent Gestructureerde
Samenwerking (PESCO), het Europees Defensiefonds (EDF), de Coordinated Annual Review on Defence (CARD), de Europese Vredesfaciliteit
(EPF) en de Military Planning and Conduct Capability (MPCC). Ook vond er
een informele discussie plaats over de EU-operatie in de Middellandse
Zee, EUNAVFOR MED Sophia. Hierbij bied ik u het verslag van de
vergadering aan.
Werkdiner Westelijke Balkan
In het bijzijn van de plaatsvervangend secretaris-generaal van de NAVO,
mevrouw Gottemoeller, en de ondersecretaris-generaal van de VN voor
Peacekeeping, de heer Lacroix, spraken de Ministers van Defensie over de
Westelijke Balkan. Het belang van EU, NAVO en VN samenwerking en
betrokkenheid bij de Westelijke Balkan, alsmede het hanteren van de
geïntegreerde benadering werd door alle Ministers onderstreept. Door de
verschillende instrumenten van de EU, NAVO en VN zoveel mogelijk
gecoördineerd en geïntegreerd in te zetten kunnen succesvol stappen
worden gezet op het gebied van veiligheid en stabiliteit in de Westelijke
Balkan.
De activiteiten van de NAVO en VN werden toegelicht door Gottemoeller
en Lacroix. Ook zij onderstreepten dat zij veel waarde hechten aan nauwe
samenwerking tussen de verschillende organisaties.

kst-21501-28-180
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-28, nr. 180

1

De Hoge Vertegenwoordiger (HV) Mogherini sloot af met de opmerking
dat de inkomende voorzitters van de Raad van de Europese Unie tot en
met 2021 de Westelijke Balkan allemaal als belangrijk aandachtsgebied
zien, iets wat kan helpen bij het vormgeven van de verdere inzet op het
verbeteren van de veiligheidssituatie in de regio.
Permanent Gestructureerde Samenwerking (PESCO)
Op het gebied van PESCO spraken de Ministers over de nadere precisering van de PESCO commitments en wisselden zij van gedachten over
derde landen betrokkenheid bij PESCO-projecten. De Raad zal naar
verwachting de komende maand en uiterlijk in november van dit jaar een
aanbeveling aannemen over de nadere invulling van de PESCO commitments. De voorstellen van de verschillende lidstaten voor afspraken op
het gebied van derde landen betrokkenheid variëren van een lichte en
flexibele benadering ten aanzien van derde landen tot deelname bij hoge
uitzondering en alleen op basis van strikte voorwaarden. Nederland
behoort tot de categorie van landen die een lichte en flexibele benadering
voorstaat en wordt daarin door ongeveer de helft van de PESCO-landen
gesteund. De besprekingen in de Raad hierover gaan rond half september
van start. Een Raadsbesluit hierover wordt tijdens de formele RBZ met de
Ministers van Defensie op 20 november a.s. verwacht. Dan zal de Raad
ook een tweede set van PESCO-projecten goedkeuren. De projectvoorstellen voor deze tweede ronde van PESCO-projecten worden momenteel
beoordeeld door de lidstaten. Nederland heeft overigens zelf geen nieuwe
projectvoorstellen ingediend.
In navolging van de HV onderstreepte Eurocommissaris Bienkowska het
belang van coherentie tussen PESCO, EDF en CARD. Zij benadrukte dat de
ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen: na het bereiken van een
akkoord over het European Defence Industrial Development Programme
(EDIDP) wordt inmiddels het Commissievoorstel voor het EDF onder het
nieuwe Meerjarig Financieel Kader door de lidstaten besproken. Ook is het
voorstel reeds door het Europees Parlement in behandeling genomen. Het
vormgeven van het werkprogramma voor het EDIDP en het aandragen
van projecten door de lidstaten voor de periode 2019 en 2020 is een eerste
geloofwaardigheidstest, aldus Bienkowska.
Europese Vredesfaciliteit
De HV lichtte nogmaals toe dat het voorstel voor de EPF beoogt
bestaande financieringsinstrumenten te vereenvoudigen en de EU in staat
te stellen sneller, breder en effectiever te kunnen optreden. Daarbij
onderstreepte zij de verwachting dat de rol van de EU als security
provider gaat toenemen. Voorts benadrukte zij dat lidstaten bepalend zijn
voor de opzet en werking van de EPF. De HV gaf aan op een meer
gestructureerde wijze terug te willen komen op dit onderwerp in
november.
Vanuit de lidstaten werd gesteld dat wanneer de EPF daadwerkelijk een
brede scope krijgt, het wel van belang is dat er voldoende aandacht blijft
voor de Afrikaanse regio. Tevens werd door de verschillende lidstaten
benadrukt dat er gedegen financiële regels moeten komen en dat de
lidstaten het eindoordeel moeten kunnen vellen over hoe de middelen in
het kader van de EPF worden besteed. Nederland heeft ingebracht dat het
voorstander is van de geïntegreerde benadering en van meer flexibiliteit.
Tegelijkertijd onderstreepte Nederland dat het nog verschillende vragen
heeft over de inrichting van de Vredesfaciliteit. Daarbij is aangegeven dat
Nederland kritisch is over de financiële onderbouwing van het voorstel en
op basis van een nadere onderbouwing zijn positie zal bepalen ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-28, nr. 180

2

aanzien van de financiële haalbaarheid van het voorstel. Nederland ziet de
onderhandelingen over de EPF voor wat betreft de financiële aspecten als
integraal onderdeel van de onderhandelingen over het nieuwe Meerjarig
Financieel Kader (MFK, 2021–2027).
Military Planning and Conduct Capability (MPCC)
De HV heeft aangegeven dat zij in november op basis van een door haar
opgesteld evaluatierapport verdere stappen wil zetten en hiervoor graag
input van de lidstaten ontvangt. De HV zou graag zien dat alle posities in
de MPCC per 2020 volledig zijn gevuld, dat er gefaseerd een versterking
gaat plaatsvinden en dat de MPCC op termijn ook executieve missies gaat
leiden. Er zou voorts meer aandacht moeten zijn voor de civiel-militaire
samenwerking. Met name vanuit de grote landen werd steun uitgesproken voor de lijn van denken van de HV.
Door Nederland is voorafgaand aan en tijdens de vergadering gesteld dat
waar het de toekomst van de MPCC betreft het volgens Nederland om de
fundamentele vraag gaat op welke wijze de MPCC de meeste toegevoegde waarde kan leveren. De EU beschikt over een breed spectrum van
civiele en militaire mogelijkheden, in de gehele conflictcyclus. Volgens
Nederland kan de MPCC met name een belangrijke rol spelen, door
relevante spelers op het strategische niveau nauwer samen te laten
werken aan gezamenlijke analyses die vervolgens als basis voor (snellere)
gezamenlijke besluitvorming kunnen dienen. Er is voorts opnieuw
benadrukt dat duplicatie van NAVO structuren, in de vorm van een groot
militair en operationeel hoofdkwartier, door Nederland onwenselijk wordt
geacht. De Nederlandse ideeën ten aanzien van de doorontwikkeling van
de MPCC gerelateerd aan de geïntegreerde benadering werden door
diverse landen onderschreven. In navolging van Nederland benadrukten
verschillende lidstaten voorts de behoefte aan een gedegen analyse.
In aanloop naar de Raad in november zal nader overleg tussen de HV en
de verschillende lidstaten over dit onderwerp plaatsvinden.
EUNAVFOR MED Operatie Sophia
In het licht van de actualiteit werd er tevens gesproken over de
EU-operatie EUNAVFOR MED Sophia. Alle aanwezige lidstaten onderstreepten het belang van voortzetting van de operatie. De HV concludeerde dat de Europese Raad hierover verder zal spreken in de context
van de migratiediscussie.
De Minister van Defensie,
A.Th.B. Bijleveld-Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-28, nr. 180

3