1

Bijlage van de SP-fractie (dhr. Roemer)

Voorstellen
1. De conducteur terug op iedere tram, metro en trein
Een conducteur heeft een belangrijke sociale functie in de tram. Hij of zij kan een oogje in het zeil houden
en de dienstverlening in het openbaar vervoer verbeteren. Een conducteur hoeft niet op het verkeer te
letten en kan dus veel sneller dan de bestuurder problemen waarnemen, in de kiem smoren of optreden bij
escalatie. Ook op iedere trein hoort een conducteur te zitten en moeten deze conducteurs zoveel mogelijk
beschikken over een geweldsbevoegdheid. Bovendien moet er eindelijk iets worden gedaan aan de grote
ondercapaciteit waar de spoorwegpolitie mee kampt.
2. Alarmknop in elke treincoupé
Ook reizigers krijgen te maken met bedreigende situaties in het openbaar vervoer. Vooral in de trein heeft
een conducteur vaak maar een zeer beperkt overzicht over wat zich in andere coupés afspeelt. Daarom
zou er in iedere coupé naast de al aanwezige noodrem ook een alarmknop moeten zijn waarmee direct
contact kan worden gelegd met de conducteur. Zo kan er veel sneller handelend worden opgetreden. In
bepaalde treinen is dit al mogelijk, maar dit zou tot de standaarduitrusting van de trein moeten behoren.
3. Beter contact tussen chauffeur en meldkamer en tussen chauffeurs onderling
Betere communicatie leidt tot sneller optreden bij een incident. Ook kan er snel assistentie worden
verleend door collega’s of hulpdiensten. Tevens moeten camera’s in de bus met een druk op de knop live
kunnen worden doorgeschakeld naar een centrale meldkamer. Hierdoor kan er daar snel worden
beoordeeld welke actie gepast is en kan er snel en nauwkeurig melding worden gemaakt. Een chauffeur
die midden in een incident zit, heeft namelijk vaak zijn handen vol. De meeste bussen hebben nu al wel
een noodknop die contact legt met de verkeersleiding, maar deze werkt alleen via een geluidsverbinding.
Beeld is echter een onmisbare factor. Bovendien blijkt uit het eerder genoemde onderzoek onder
chauffeurs dat in maar liefst 45% van de gevallen geen verbinding kan worden gemaakt met de
verkeersleiding. Een completer en betrouwbaarder systeem is dan ook een vereiste om de geweldplegers
snel te kunnen achterhalen.
4. Verplicht vervoerders te investeren in veiligheid
Het geld dat vervoerders krijgen om de sociale veiligheid te bevorderen, hoeft daar sinds 2007 niet meer
aan te worden besteed. Hierdoor wordt inmiddels ongeveer 75% van dit geld besteed aan andere zaken.
Deze trend moet worden gekeerd door de vervoerders te verplichten om te investeren in maatregelen die
de sociale veiligheid bevorderen.
5. Een minimale veiligheidseis voor heel Nederland
Nederland is opgedeeld in 19 vervoersregio’s. In al deze regio’s worden allerlei verschillende
aanbestedingstrajecten doorlopen met grote onderlinge verschillen. Ook op het gebied van veiligheid. De
minister van Verkeer moet landelijke minimumeisen stellen die verplicht moeten worden opgenomen in
bestekken bij aanbestedingen in het OV. Deze eisen kunnen de kwaliteit en de veiligheid waarborgen.
Voorbeelden zijn een minimaal opleidingsniveau van chauffeurs en machinisten en eisen die aan het
materieel worden gesteld.
6. Minimum aan hoeveelheid personeel en materieel

2

Door de scherpe aanbestedingen snijden veel vervoersbedrijven fors in het aantal bussen, trams of treinen
dat ze bezitten. Ook wordt het aantal chauffeurs sterk teruggebracht om op loonkosten te bezuinigen.
Hierdoor is er bij een technisch probleem aan het materieel of bij een zieke chauffeur direct een probleem
met de dienstregeling. Reizigers moeten hierdoor onnodig lang wachten of stranden zelfs. Dit heeft grote
frustratie tot gevolg. Uit cijfers van het FNV blijkt in 50% van het totaal aantal geweldsincidenten dat er
sprake was van een probleem met de dienstregeling. Voldoende reserves op het gebied van materieel en
personeel kan dan ook veel frustratie en daarmee veel problemen voorkomen.
7. Betere ondersteuning van het personeel op nachtbus en nachttrein
Vooral in de nachtelijke uren is het voor een chauffeur vaak zeer lastig om alles in goede banen te leiden.
Daarom moet er bij stations en vooral bij drukke haltes voor nachtbussen standaard begeleiding aanwezig
zijn.
8. Meer toezicht op concessies en mogelijkheden om in te grijpen
Het toezicht van provincies en andere concessieverleners op het naleven van de contracten door
vervoerders schiet ernstig tekort. Hierdoor wordt het in veel gevallen niet geconstateerd wanneer een
vervoerder de eisen in het vervoerscontract niet nakomt. Beter toezicht is hier de oplossing. In gevallen
waarbij een vervoerder zich niet houdt aan de afspraken moet er ook direct kunnen worden opgetreden en
moet er kunnen worden overgegaan tot sancties. In het uiterste geval moet het contract met de vervoerder
worden opgezegd.
9. Directe inspraak van personeel op dienstregeling
Het personeel weet als geen ander hoe moeilijk het is om aan een dienstregeling te voldoen. Daarom is het
essentieel dat zij ook inspraak hebben bij het bepalen van de dienstregeling. Dit kan door de
ondernemingsraad (OR) instemmingbevoegdheid te geven bij het bepalen en het goedkeuren van
wijzigingen aan de dienstregeling.
10. Betere bescherming van geweldslachtoffer
Een chauffeur of conducteur die het slachtoffer is geworden van geweld, moet beter worden begeleid en
beschermd. Daarom moet de aangifte van een geweldsincident worden gedaan door de vervoerder in
plaats van de bestuurder. Ook moet de vervoerder verplicht worden om na een melding daadwerkelijk
aangifte te doen. Uit eerder genoemd onderzoek onder chauffeurs blijkt dat in 80% van de gevallen de
werkgever geen aangifte heeft gedaan bij de politie. Hierdoor ontlopen de daders hun straf en raken de
slachtoffers gedemoraliseerd. De slachtoffers van geweld moeten bovendien ook beter worden begeleid
middels professionele opvang, indien zij daar behoefte aan hebben.