Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 950 VII

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 2017

Nr. 8

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 september 2018
Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van de vaste commissie
voor Binnenlandse Zaken betreffende de vragen van de V-100 over de
jaarverslagen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over 2017 (Kamerstuk 34 950 VII, nr.1). De vragen van de
zogenoemde V-100 richten zich op het thema «integriteit en kwaliteit van
het lokaal bestuur».
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

kst-34950-VII-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 8

1

Vraag 1
Kan de Minister toelichten in hoeverre het belang van een goede
afspiegeling onderdeel is van het beleid inzake de kwaliteit van het lokaal
bestuur?
Antwoord 1
Ik vind het belangrijk dat er geen structurele belemmeringen zijn voor
mensen met een migratieachtergrond om het ambt van wethouder en
andere politieke ambten die voor hen openstaan, te vervullen. Dat vind ik
overigens ook voor andere groepen. Voor personen met een arbeidsbeperking wordt op dit moment in het kader van de motie Voortman en
Otwin van Dijk (Kamerstuk 33 990, nr. 44) al onderzoek verricht naar
mogelijke belemmeringen en ik ben bezig dit onderzoek uit te breiden
naar andere groepen.
Vraag 2
Welke middelen worden ingezet om te komen tot gemeenteraden die
voldoende representatief voor de lokale samenleving zijn?
Antwoord 2
De werving van kandidaat-raadsleden is allereerst een verantwoordelijkheid van politieke partijen. Daarom heb ik eind 2017 tijdens een
expertmeeting met o.a. de politieke partijen gesproken over alle vormen
van diversiteit. Vervolgens is met hen en de beroepsverenigingen van
politieke ambtsdragers doorgesproken hoe zij herkenbaarheid en
representativiteit kunnen bevorderen. Verder heb ik in 2017 door
activiteiten als Politiek Actief door ProDemos en een Battle of Concepts
ingezet op de aantrekkelijkheid van het raadslidmaatschap voor een
diverse groep.
Vraag 3
Is er ook aandacht voor diversiteit binnen de ambtelijke organisaties op
lokaal niveau? Zo ja, hoe is dit in 2017 vormgegeven?
Antwoord 3
Net als de rijksoverheid streven de lokale overheden naar een diverse en
inclusieve arbeidsmarkt. De precieze inzet met betrekking tot diversiteitsbeleid van het personeelsbestand ligt bij de lokale overheden zelf en hier
is verder geen exacte informatie over beschikbaar. Soms zijn er
bepalingen over diversiteit opgenomen in de cao’s.
BZK heeft in dit kader een coördinerende rol met betrekking tot de
banenafspraak waarin is afgesproken dat er tot 2023 25.000 banen
gecreëerd gaan worden in de overheidssector voor mensen met een
arbeidsbeperking. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is
partner bij deze afspraak en ondersteunt, informeert, stimuleert en
verbindt de gemeenten ten aanzien van het realiseren van de banenafspraak en de quotumregeling.
Vraag 4
Welke concrete resultaten heeft de Agenda Lokale Democratie tot nu toe
opgeleverd?
Antwoord 4
Doelstelling van de in januari 2015 opgeleverde Agenda Lokale
Democratie (Kamerstuk 34 000 VII, nr. 36) was het verrijken van de
representatieve democratie met nieuwe participatieve vormen. Maatregelen hadden bijvoorbeeld betrekking op verruiming lokaal belastinggebied, andere rol gemeenteraad, trainingen aan politieke ambtsdragers,
burgerraadplegingen, loting, buurtbegroting, etc. Naar aanleiding hiervan
zijn onder andere ruim 100 lokale initiatieven en experimenten rond

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 8

2

vernieuwing van de lokale democratie ondersteund, hebben negen
gemeenten een zogenoemd Democratie Testlab doorlopen rond de rol van
de raad en hebben 70 gemeenten gewerkt aan de versterking van het
samenspel in de lokale bestuurlijke driehoek. Dit heeft onder meer
geresulteerd in publicaties voor alle gemeenten die aan de slag willen met
vernieuwing en versterking van de lokale democratie, zoals het Democratisch zakboekje, de Handreiking zelfanalyse meervoudige democratie,
Handreiking lokale referenda, Handreiking Burgerbegroting, Handreiking
lokale driehoeken. Deze zijn te vinden op www.lokale-democratie.nl.
Vraag 5
Op welke wijze komen de doelen van het Programma Veilige Publieke
Taak terug in het beleid in 2017?
Antwoord 5
Eén van de doelstellingen van het Programma Veilige Publieke Taak (VPT)
was om agressie en geweld tegen politieke ambtsdragers terug te
dringen. Deze doelstelling is na het beëindigen van het programma in
regulier beleid binnen mijn ministerie voortgezet. De goede voorbeelden
en instrumenten van het programma VPT zijn via www.agressievrijwerk.nl
beschikbaar gesteld.
Vanuit de gevoelde urgentie bij externe partners om samen op te trekken
voor een weerbaar bestuur heb ik in 2017 het Netwerk Weerbaar Bestuur
opgezet. Hierbij wordt ook gebruik gemaakt van de instrumenten,
trainingen en goede voorbeelden uit het programma VPT.
Vraag 6
Welke concrete acties zijn voorts in 2017 ondernomen binnen het Netwerk
Weerbaar Bestuur?
Antwoord 6
Het Netwerk Weerbaar Bestuur is eind 2017 begonnen met het verkennen
van de rollen en taken van partners en mogelijke gezamenlijke activiteiten.
Dit heeft geleid tot het gezamenlijk ondertekenen van de Intentieverklaring
op 5 april 2018. Met deze intentieverklaring spreken de partners uit dat zij
zich gezamenlijk ten volle willen inspannen ten behoeve van een
weerbaar bestuur.
In 2017 zijn verder door de Raadsledenvereniging pilots gestart voor
regionale trainingen agressie en geweld en integriteit voor raadsleden en
is er door het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid een
«Zelfscan persoonlijke veiligheid politieke ambtsdragers» ontwikkeld.
Vraag 7
Op welke wijze zijn burgemeesters ten slotte gefaciliteerd in hun taak op
het gebied van integriteit in relatie tot raadsleden?
Antwoord 7
Om burgemeesters te faciliteren bij hun verantwoordelijkheid om de
integriteit in hun gemeente te bevorderen, zijn de afgelopen jaren
handvatten ontwikkeld. Zo is er de «Handreiking Integriteit Politieke
Ambtsdragers» en biedt het Nederlands Genootschap voor Burgemeesters naast intervisie en workshops de Integriteitsgame (een soort
serious game) aan.
Verder is begin 2017 is de «Handreiking Integriteitstoetsing kandidaten
decentrale politieke partijen» verschenen. Daarin wordt ook aandacht
besteed aan de mogelijke invulling van de verantwoordelijkheden van de
burgemeester bij de toetsing van nieuwe raadsleden. Ook is integriteit in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 8

3

bijna alle gemeenten nu een vanzelfsprekend onderdeel van het inwerkprogramma van nieuwe raadsleden. Dit wordt bevorderd via burgemeesters en griffiers.
Ook kunnen burgemeesters bij vragen rond een vermeende of dreigende
integriteitsschending terecht bij het Steunpunt Integriteitsonderzoek
Politieke Ambtsdragers (SIPA). Het SIPA wordt gefinancierd door mijn
ministerie en heeft in 2017 in 70 casussen geadviseerd.
Ten slotte besteed ik in mijn gesprekken met nieuwe burgemeesters altijd
veel aandacht aan hun zorgplicht op het gebied van integriteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VII, nr. 8

4