Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

551
Vragen van de leden Remco Dijkstra en Rudmer Heerema (beiden VVD)
aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu over onderzoek naar de
gezondheidsrisico’s van kunstgrasvelden (ingezonden 7 oktober 2016).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Staatssecretaris voor Infrastructuur en Milieu (ontvangen
21 november 2016). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017,
nr. 347.
Vraag 1
Bent u bekend met de uitzending van Zembla getiteld «gevaarlijk spel», over
onderzoek naar de gezondheidsrisico’s die mensen lopen bij sport op
kunstgrasvelden?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat er geen twijfel mag bestaan over de risico’s die
kinderen kunnen lopen als zij sporten op kunstgrasvelden?
Antwoord 2
Alle gebruikers van consumentenproducten dienen beschermd te worden
tegen onaanvaardbare risico’s. Hierbij geldt dat kwetsbare groepen in de
samenleving zoals kinderen extra bescherming verdienen. Het is echter
onmogelijk om alle risico’s uit te sluiten. In dit specifieke geval heeft het
RIVM aangegeven dat de toepassing van rubbergranulaat op kunstgras op
basis van de huidige inzichten geen risico oplevert voor de volksgezondheid
en dat er nu geen reden is om te stoppen met sporten op deze velden.
Vraag 3
In hoeverre klopt het dat autobanden en rubbergranulaat kankerverwekkende
stoffen bevatten zoals zink, lood, benzeen en polycyclische aromatische
koolwaterstoffen (PAK’s) en klopt het dat dit granulaat op kunstgrasvelden
wordt toegepast waar dagelijks duizenden kinderen op sporten?

1

ah-tk-20162017-551
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Zembla.vara.nl, 5 oktober 2016 (http://zembla.vara.nl/nieuws/knvb-wil-nieuw-onderzoek-naargezondheidsrisicos-kunstgrasvelden)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Autobanden en rubbergranulaat van autobanden bevatten PAK’s, deze stoffen
worden als kankerverwekkend geclassificeerd. Ook benzeen is een kankerverwekkende stof, maar er zijn tot op heden bij het RIVM geen recente analyses
bekend waarbij benzeen werd aangetoond. Granulaat bevat daarnaast ook
zink en, lood. Deze stoffen zijn niet aangemerkt als kankerverwekkend. Het
RIVM neemt deze en vele andere stoffen mee in de analyse van de samenstelling van het rubbergranulaat2.
Volgens de KNVB liggen er in Nederland ongeveer 1.800 kunstgrasvelden,
waarop dagelijks gesport wordt.
Vraag 4
Bestaan er richtlijnen voor het gebruik van rubbergranulaat of andere
toepassingen op kunstgrasvelden waar sport wordt beoefend? Zo ja, wat zijn
die richtlijnen? Hoe wordt daarop toegezien? Bent u van mening dat er
specifiekere richtlijnen moeten komen?
Antwoord 4
Er bestaan geen specifieke overheidsrichtlijnen voor het gebruik van
rubbergranulaat op kunstgrasvelden waar sport wordt beoefend. Wel moet
rubbergranulaat voldoen aan de REACH verordening. De NVWA is belast met
toezicht op de naleving van deze Europese wetgeving voor het gebruik van
rubbergranulaat op sportvelden.
Vraag 5
Kunt u een toelichting geven over een onderzoek dat in Hendrik-Ido-Ambacht
heeft plaatsgevonden over de relatie tussen de gezondheidsklachten van de
omwonenden en het rubber op de naburige kunstgrasvelden? Op welke
manier is dit onderzoek betrokken bij later onderzoek van het Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)?
Antwoord 5
Bij het onderzoek in Hendrik-Ido-Ambacht is voor zover het Ministerie van
VWS bekend de rijksoverheid slechts zeer zijdelings betrokken geweest. Naar
aanleiding van metingen die daar door derden uitgevoerd zijn is er in 2007
contact geweest tussen de GGD en het RIVM. Uit de communicatie hierover
blijkt dat het uitgangspunt was dat deze casus een incident betrof veroorzaakt
door vervuild granulaat. Dit onderzoek is tot op heden niet betrokken bij het
bredere onderzoek van het RIVM naar de veiligheid van rubbergranulaat in
het algemeen.
Vraag 6
Klopt het dat het RIVM erkent dat zijn eigen onderzoek uit 2006 niet representatief is om de gezondheid te meten? Wat betekent dit voor het onderzoek?
Waarom wordt pas tien jaar na dit onderzoek deze conclusie getrokken?
Antwoord 6
Het IndusTox-onderzoek waar u aan refereert, is uitgevoerd door een
onderzoeksbureau in opdracht van verschillende branche-organisaties. Het
RIVM heeft in 2006 als lid van de begeleidingsgroep van dit onderzoek
opgemerkt dat de groep personen die deel nam aan het onderzoek niet
representatief was, noch in aantal deelnemers, noch in diversiteit (uitsluitend
mannen). In combinatie met andere gegevens (uit gelijktijdig en eerder
uitgevoerd onderzoek) heeft het RIVM het standpunt ingenomen dat
toepassing van rubbergranulaat op kunstgras geen risico’s oplevert voor de
volksgezondheid.
Vraag 7
Deelt u de mening dat het RIVM een nieuw, representatief en vooral volledig
– met een grotere onderzoeksgroep, inclusief kinderen – onderzoek moet
uitvoeren? Kan een dergelijk onderzoek een conclusie bieden of rubbergranu-

2

Zie voor de volledige lijst: http://www.rivm.nl/Onderwerpen/R/Rubbergranulaat/
Onderzoek_naar_rubbergranulaat_op_sportvelden/Stoffenlijst_standaardanalyse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

laat en andere gebruikte stoffen op kunstgrasvelden, gevaarlijk of ongevaarlijk zijn voor de volksgezondheid van onze jeugd?
Deelt u de mening dat dit onderzoek ook effecten op langere termijn moet
kunnen weergeven?
Antwoord 7
Er is de afgelopen 10 jaar een aantal onderzoeken gedaan naar de samenstelling van-, de blootstelling aan- en de mogelijke gezondheidseffecten van
rubbergranulaat. Hierbij is nadrukkelijk ook gekeken naar de gezondheidrisico’s op lange termijn. Ik heb het RIVM gevraagd de in de literatuur beschikbare informatie van deze onderzoeken te bestuderen. Het is nog te vroeg om
te bepalen of een nieuw onderzoek zinvol is. Dit hangt mede af van het
literatuuronderzoek en de metingen die het RIVM uit zal voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3