Geachte leden van de commissie OC&W,
In aanloop naar het rondetafelgesprek zet ik hieronder het standpunt van de NTR op papier.
Voor de leesbaarheid heb ik het zo kort en krachtig mogelijk gehouden. Tijdens de
rondetafelsessie ga ik graag in op verdiepende vragen uwerzijds.
De NTR vindt het van belang dat er een brede consensus is over de functie die de publieke
omroep vervult in de maatschappij. In deze discussie vindt de NTR de volgende functies
cruciaal voor een goed functionerende publieke omroep;
De publieke omroep als informatiegever;
•

Journalistiek betrouwbare en herleidbare informatievoorziening is van groot belang.
Nieuws en achtergronden, verdieping bij het nieuws. In een tijd van desinformatie,
nepnieuws en onduidelijke bronnen en afzenders, zijn betrouwbaarheid en
herleidbaarheid van essentieel belang voor de burger. Kwalitatieve betrouwbare
informatie is de grondstof waarop hij zijn (democratische) keuzes in het leven maakt.

De publieke omroep als ontwikkelingsstimulator;
•

Dat geldt voor de educatieve programmering. Door het ontsluiten van kennis op alle
mogelijke niveaus wordt de burger in staat gesteld om gelijke tred te houden met de
ontwikkelingen in de maatschappij. Educatieve inhoud kan op vele verschillende
manieren vormgegeven worden.

De publieke omroep als verbinder;
•

De Kunst en Cultuur programmering is het bindmiddel van de maatschappij. De
maatschappij wordt gedefinieerd door de individuen waaruit ze is samengesteld. Die
individuen worden weer met elkaar verbonden door gezamenlijk gevoelde
achtergronden. Van Rembrandt tot DJ Garrix, creatieve uitingen vanuit heden en
verleden geven de maatschappij kleur. Maar ook velden als sport en wetenschap
dragen bij aan de beleving van de Nederlandse cultuur.

De publieke omroep als stimulator van jong talent en innovatie
• De publieke omroep kan jong (in de breedste zin van het woord) talent in een
geborgen omgeving de ruimte geven om zich te ontwikkelen. Dit geldt ook voor
innovatieve projecten.

1

Om deze functies goed te kunnen vervullen is er een aantal randvoorwaarden.
De publieke omroep moet breed zijn. Breed betekent dat een breed publiek (alle
Nederlanders) iets van hun gading kunnen vinden in het aanbod van de publieke omroep.
Breed in de zin van onderwerpen en in de zin van bereik. Iedereen betaalt eraan, dus we
moeten ook de ambitie hebben iedereen te bereiken.
Door de snelle technische ontwikkelingen van het laatste decennium zijn de distributie
mogelijkheden van content drastisch veranderd. Daarmee ook het kijkgedrag en daarmee
ook de onderliggende businessmodellen. Als het de ambitie is om iedereen te bereiken dan
moeten ook hier de randvoorwaarden geschapen worden om dat mogelijk te maken. Met
andere woorden als een deel van het publiek zich voornamelijk ophoudt in het digitale
domein moet de publieke omroep ook in staat worden gesteld om daar te kunnen opereren.
De publieke omroep moet onafhankelijk zijn, zowel van de politiek als van de commercie. De
burger moet ervanuit kunnen gaan dat de geven informatie langs betrouwbare en
herleidbare lijnen tot stand gekomen is.
De omroep moet een open en pluriform systeem zijn. Iedereen die een voldoende
substantiële groep vertegenwoordigt moet de mogelijkheid krijgen zijn of haar geluid te
laten horen. Naast die pluriformiteit, die weliswaar herleidbare maar ook gekleurde
informatie geeft heeft het systeem ook behoefte aan onafhankelijke neutrale
informatieverstrekker in de vorm van een taakorganisatie. De balans tussen die twee
definieert de samenhang en kwaliteit van ons systeem.
Ten slotte is het voor de continuïteit van belang dat er een betrouwbare en voorspelbare
financiering onder het systeem ligt. Het laatste jaar is duidelijk geworden dat de publieke
omroep direct afhankelijk is geworden van de hoogte van de STER-inkomsten en van de wil
of onwil van de politiek om het verlies aan inkomsten wel of niet te compenseren. Dit
gegeven doet afbreuk aan de onafhankelijke positie van de publieke omroep.
Wat de NTR betreft wordt de publieke omroep geheel door de maatschappij gefinancierd
zodat er een duidelijk onderscheid is tussen commerciële partijen en publieke service. Dat
wil dus zeggen een omroep zonder STER.
Tijd voor verandering?
Het merkwaardige fenomeen doet zich voor dat het Nederlandse publiek de programma’s
van de publieke omroep zeer waardeert. De marktaandelen zijn hoog en zo ook de
programmawaardering. De kosten zijn, in vergelijk met de landen om ons heen, ook nog
eens heel bescheiden. En toch lijkt er geen draagvlak te zijn voor het systeem dat deze
propgramma’s voortbrengt.

2

Zoals zo vaak blijkt onze sterkte ook onze zwakte te zijn. De hoge kwaliteit van de
programmering komt in belangrijke mate voort uit het feit dat we een pluriform systeem
hebben. Verschillende smaakgemeenschappen zijn met elkaar in creatieve competitie in een
ingewikkeld stelsel van financiële garanties.
Het systeem is bestuurlijk en financieel zo ingewikkeld geworden dat het bijna onuitlegbaar
is richting samenleving, waardoor het draagvlak in de loop der jaren is afgebrokkeld. Dat
heeft de publieke omroep kwetsbaar gemaakt, helemaal in een tijd waarin vanuit de
commerciële concurrentie veel pijlen op het gesubsidieerde systeem worden afgevuurd.
Daardoor staat de publieke omroep in Nederland onder druk, en dreigt haar positie in de
samenleving in te krimpen.
De NTR wil een bijdrage leveren om dit te voorkomen. Daartoe heeft zij afgelopen zomer de
discussie willen openen door een alternatief plan voor de publieke omroep te presenteren.
Een plan dat voorziet in het behoud van wat werkt en afscheid nemen van wat niet meer
werkt.
Door een nieuwe start en vernieuwde afspraken met maatschappij en politiek kunnen we
een herstart maken, het draagvlak repareren en onze hoogkwalitatieve programmering
voortzetten. Omdat een gezonde democratie een gezonde publieke omroep nodig heeft.
Hilversum, 14 november 2018

3