Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

30 015

Bodembeleid

Nr. 98

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 februari 2021
Hierbij informeer ik u over de stand van zaken van een aantal bodem
gerelateerde onderwerpen. Dit betreft achtereenvolgens: de nieuwe
bestuurlijke afspraken met de andere overheden voor 2021, de review
granuliet, de follow-up van het rapport van de heer Kuijken over granuliet
en het besluit bodemkwaliteit, de monitoring van de toepassing van AEC
bodemas en het gebruik van Rijksbaggerdepots voor PFAS-houdende
bagger.
Nieuwe bodemafspraken
Het Convenant Bodem en Ondergrond 2016–2020 tussen het IenW en de
koepels over de samenwerking op het gebied van bodem- en grondwaterkwaliteit is in 2020 ten einde gekomen. Zoals vermeld in de Kamerbrief1
van 22 januari 2021 waren er reeds afspraken gemaakt met de IPO, VNG
en UvW over de doelen en budgetten voor het overgangsjaar 2021. Deze
zijn grotendeels gebaseerd op de afspraken die in het afgelopen
convenant gemaakt waren. De nadere uitwerking van deze afspraken is op
10 februari met de koepels in een bestuurlijk overleg vastgesteld. De
afspraken hebben betrekking op apparaatskosten (10 mln euro), de
afronding van de spoedsaneringen (17,557 mln euro) en de ondersteuning
van regionale kennisontwikkeling (1 mln euro). De bedragen waren reeds
voorzien op de begroting van IenW (artikelonderdeel 13.04 Ruimtegebruik
Bodem) en worden overgeheveld naar de begroting van BZK voor
uitkering naar decentrale overheden via het Gemeente- en Provinciefonds.
Daarnaast worden op aanvraag van provincies en gemeenten specifieke
uitkeringen verstrekt voor opgaven die vallen binnen de categorie
«buitenproportionele opgaven» in relatie tot de bodemkwaliteit (max. 40
mln euro). De prioriteit wordt gelegd bij de bodem- en grondwaterkwaliteitsopgaven in relatie tot diffuus lood en niet genormeerde stoffen zoals
PFAS. De meerjarenafspraken voor 2022 en daarna moeten nog verder
1

kst-30015-98
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 32 861, nr. 64

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 015, nr. 98

1

worden uitgewerkt met de andere overheden. Hierover hoop ik u in de
loop van dit jaar nader te informeren.
Review granuliet en Follow up rapport Kuijken
De review die ik u in mijn brief2 van 5 maart 2020 heb toegezegd naar de
milieukwaliteit van granuliet is in volle gang. Zoals ik in het Kamerdebat
op 27 oktober meldde heeft het burgercollectief een aantal suggesties
gedaan voor de review. Zoals ik ook aan het burgercollectief heb laten
weten heb ik deze afgezet tegen de opdrachtformulering en scope zoals
die is overeengekomen met provincie en gemeente. Een aantal suggesties
van het burgercollectief valt hier binnen en maakt dus onderdeel uit van
het onderzoek. Van een aantal suggesties heeft Arcadis aangegeven dat
het nader onderzoeken daarvan geen onderscheidende bijdrage levert ten
behoeve van de beantwoording van de onderzoeksvragen van de review.
Ook verzoeken van andere partijen leg ik langs deze meetlat.
Arcadis heeft vooronderzoek gedaan en is op dit moment bezig met
praktijkonderzoeken. Op basis van het vooronderzoek heeft Arcadis het
noodzakelijk geacht om aanvullende praktijkproeven te doen, om zo tot
meer betrouwbare conclusies te kunnen komen. Dit heeft tot gevolg dat
de rapportage over het onderzoek later gereed komt. Definitieve
rapportage is voorzien medio april.
Er zijn verzoeken gedaan om ook de Kraaijenbergse plassen, waar in het
verleden granuliet is toegepast, te betrekken in het onderzoek. Naar
aanleiding van de suggestie van de heer Kuijken heeft Rijkswaterstaat het
oppervlaktewater van de Kraaijenbergse plassen op drie locaties
bemonsterd. Er is geen acrylamide gemeten3. Ik zie op dit moment dan
ook geen aanleiding om, vooruitlopend op de resultaten van de review op
de locatie Over de Maas, onderzoeken te starten op andere locaties.
Taskforce bodemstelsel
Zoals aangekondigd in de Kamerbrief van 18 september 2020 over het
rapport van de heer Kuijken over granuliet en het Besluit bodemkwaliteit4
heb ik de secretaris-generaal gevraagd een taskforce Bodemstelsel in te
stellen en te komen met een plan van aanpak voor het doorvoeren van de
benodigde verbeteringen in het stelsel van kwaliteitsborging bodem
(Kwalibo). Ook het versterken van kennis wordt hierbij betrokken. De
Taskforce is 1 oktober 2020 gestart met voorbereidende werkzaamheden
en organisatorische inrichting.
De Taskforce heeft opdracht gegeven aan een IenW-breed programmateam om een plan van aanpak op te stellen. Het programmateam is
begin dit jaar gestart en gaat aan de slag met de aanbevelingen uit de
recente rapporten die zijn gepubliceerd op het terrein van het bodemstelsel.5
Het programma is ingedeeld in drie werksporen:
– het project Kwalibo-stelsel (Kwalibo);
– het project Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH), en;
– het project Organisatie, kennis en samenwerking (Organisatie).

2

Kamerstuk 30 015, nr. 62
Kamerstuk 30 015, nr. 83
4
Kamerstuk 30 015, nr. 80
5
Het betreft de rapporten «Kleine korrels, grote discussie – rapportage over granuliet en het
Besluit bodemkwaliteit», Wim Kuijken (1 september 2020); «Onderzoek kwantificering
ILT-bevindingen naleefgedrag Kwalibo-stelsel», P2 (3 september 2020); «Beleidsevaluatie
Kwaliteitsborging Bodem», Witteveen en Bos (4 september 2020).
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 015, nr. 98

2

Het programma wordt aangestuurd door de Taskforce en wordt gevolgd
en geadviseerd door een externe klankbordgroep met onafhankelijke en
gezaghebbende leden vanuit de wetenschap en de praktijk. De uitvoering
van het programma zal plaatsvinden in overleg met de private en
decentrale partners. Het programma heeft een looptijd tot eind 2021.
AEC bodemas
Zoals aangekondigd in mijn brief van 5 september 20196 heb ik een
inventarisatie laten uitvoeren naar de locaties waar AEC bodemas is
toegepast. Hierbij informeer ik u over de uitkomsten van het rapport
«Inventarisatie IBC-werken met AEC-bodemas»7. De afgelopen tijd is
gesproken met de gemeenten en provincies over vervolgacties.
Sinds de inwerkingtreding van het Besluit bodemkwaliteit (2008) moet de
toepassing en vervolgens de monitoring van IBC-bouwstoffen (onder
gecontroleerde omstandigheden toepassen van o.a. AEC-bodemas)
worden gemeld aan het landelijk Meldpunt bodemkwaliteit. Hiervoor is de
initiatiefnemer verantwoordelijk. De omgevingsdiensten houden namens
het bevoegd gezag – veelal de gemeente, soms de provincie – toezicht op
deze verplichting. In de brief van 20 november 2018 aan de Kamer is
aangegeven dat niet alle locaties waar in het verleden AEC-bodemas is
toegepast in beeld zijn bij het bevoegde gezag. Rijkswaterstaat heeft in
overleg met de omgevingsdiensten en Vereniging Afvalzorg een inventarisatie uitgevoerd naar de locaties waar AEC-bodemas is toegepast. Uit de
inventarisatie blijkt dat op 418 locaties AEC-bodemas is toegepast. Van
deze locaties zijn 159 bekend bij het bevoegd gezag. Van 154 van de
locaties is bekend dat wordt gemonitord. Deze 154 locaties zijn de meer
omvangrijke toepassingen met AEC bodemas en beslaan 84% van de
totale hoeveelheid toegepaste AEC-bodemas. De werken met
AEC-bodemas die zijn aangelegd in opdracht van Rijkswaterstaat worden
conform het Besluit bodemkwaliteit beheerd en gemonitord en zijn voor
100% gemeld.
Hiermee is voor het overgrote deel van de toegepaste hoeveelheid
AEC-bodemas (84%) zicht op de staat van het werk (inclusief de drooglegging) en de kwaliteit van het grondwater. De niet bekende locaties
betreffen vooral een naleeftekort bij relatief kleinere toepassingen.
Hiervoor zijn private of publieke initiatiefnemers verantwoordelijk. Hierbij
merk ik op dat in het geval een locatie niet in beeld is bij het bevoegd
gezag, deze toch kan voldoen aan de wettelijke eisen. Echter hiervoor is
door het uitblijven van een melding geen bewijs voorhanden.
Over het algemeen laat het rapport een gemixt beeld zien. Het grootste
deel van de toegepaste hoeveelheid AEC bodemas is in beeld en wordt
gemonitord, in het bijzonder de grootschalige toepassingen door
Rijkswaterstaat. Aan de andere kant is er een nadrukkelijk nalevingstekort
bij de kleine toepassingen en dat vind ik onwenselijk. De bevoegde
gezagen moeten de toepassingen goed registreren en de wettelijke
monitoringsverplichting handhaven. In het voorjaar van 2020 is hierover
overleg gevoerd met de omgevingsdiensten en zijn de belangrijkste
knelpunten en oplossingen in beeld gebracht. Ik ben met de gemeenten
en de provincies als verantwoordelijk bevoegd gezag in gesprek om te
bekijken hoe de registratie en het toezicht op en de naleving van de
monitoringsverplichting kan worden verbeterd. Ik streef ernaar om u in de
loop van 2021 nader te informeren over de voortgang.

6
7

Kamerstuk 30 015, nr. 60
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 015, nr. 98

3

Zoals ik in mijn brief8 5 september 2019 heb aangegeven, zijn inmiddels
maatregelen genomen om de risico’s in de keten van AEC-bodemas te
verminderen. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet mag
AEC-bodemas niet meer als IBC-bouwstof worden toegepast. De kwaliteit
zal zodanig moeten zijn opgewerkt dat een vrije toepassing mogelijk is.
Vanwege het uitstel van de Omgevingswet zal ik het Besluit vrijstellingen
stortverbod buiten inrichtingen in april 2021 wijzigen, zodat vanaf dat
moment nog uitsluitend vrij toepasbare AEC-bodemassen mogen worden
toegepast. Het is dan niet meer mogelijk om AEC-bodemas van mindere
kwaliteit toe te passen, ook niet onder IBC-condities. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet handhaaf ik voor AEC bodemas de
meldingsplicht. Hiermee is bekend waar deze materialen in de toekomst
worden toegepast en kan gericht toezicht worden uitgevoerd.
PFAS-houdende bagger in Rijksbaggerdepots
In mijn brief aan de Tweede Kamer9 van 15 april 2020 heb ik aangegeven
dat overleg plaatsvindt met de bevoegde gezagen om de bestaande
verschillen tussen de Rijksbaggerdepots weg te nemen in het kunnen
accepteren van baggerspecie die alleen met PFAS is verontreinigd, zodat
deze categorie baggerspecie kan worden gestort in deze depots. Ik heb
daarbij tevens aangegeven dat daarbij ook het vormgeven van een
overgangs- of gedoogsituatie (afhankelijk van de huidige Wabo
vergunning) onderwerp van gesprek is. Deze overleggen hebben
inmiddels plaats gevonden op ambtelijk en bestuurlijk niveau met de
provincies Zuid-Holland, Noord-Brabant en Flevoland, die bevoegd gezag
zijn voor de Wabo vergunning van de drie omringde Rijksbaggerdepots
De Slufter, Hollandsch Diep en IJsseloog. Een nauwkeurige afstemming
was nodig wegens de juridische complexiteit en verschillen tussen de
vergunningen per depot. Als resultante hebben de Minister en ik recent de
bevoegde gezagen formeel per brief verzocht om de stort van baggerspecie die alleen met PFAS verontreinigd is met een gehalte boven het
herverontreinigingsniveau in De Slufter, Hollandsch Diep en IJsseloog op
korte termijn mogelijk te maken.
De Minister en ik zijn in afwachting van de officiële reactie van de
gedeputeerde staten van deze provincies. De gedeputeerden van de
provincies Noord-Brabant, Zuid-Holland en Flevoland hebben aangegeven
dat zij welwillend kijken naar dit verzoek. Zo gauw de officiële reacties
binnen zijn, zal ik uw Kamer daarover informeren.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven – Van der Meer

8
9

Kamerstuk 30 015 nr. 60
Kamerstuk 35 334, nr. 80

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 015, nr. 98

4