Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3222
Vragen van het lid Peter de Groot en Van Campen (beiden VVD) aan de
Ministers voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en voor Natuur en
Stikstof over het bericht «Verstrekkend stikstofvonnis zet bouwvergunningen
voor meer dan 30 duizend woningen op losse schroeven» (ingezonden 3 mei
2022).
Antwoord van Minister De Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening),
mede namens de Minister voor Natuur en Stikstof (ontvangen 22 juni 2022).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2890.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Verstrekkend stikstofvonnis zet bouwvergunningen voor meer dan 30 duizend woningen op losse schroeven»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft deze uitspraak effect op reeds onherroepelijk geworden vergunningen
voor woningbouw. Zo ja, op welke wijze is dit het geval? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 2
Nee, onherroepelijk geworden vergunningen blijven in stand. De vergunninghouders kunnen gebruik blijven maken van hun natuurvergunning.
Vraag 3
Welk effect heeft deze uitspraak op de vergunningverlening voor de korte
termijn?
Antwoord 3
De uitspraak heeft betrekking op stikstofdepositieruimte die via het Stikstofregistratiesysteem (SSRS) beschikbaar is gesteld vanuit de effecten van de
landelijke snelheidsverlaging (Lsv) ten behoeve van woningbouw. Reeds
1

ah-tk-20212022-3222
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

De Volkskrant, «Verstrekkend stikstofvonnis zet bouwvergunningen voor meer dan 30 duizend
woningen op losse schroeven», 26 april 2022, https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/
verstrekkend-stikstofvonnis-zet-bouwvergunningen-voor-meer-dan-30-duizend-woningen-oplosse-schroeven~bbdc21cc/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

voorafgaand aan de uitspraak door de Rechtbank Noord-Holland over een
woningbouwvergunning in Egmond aan de Hoef heeft het Kabinet besloten
om via het SSRS vanuit de Lsv geen ruimte meer beschikbaar te stellen voor
nieuwe projecten. Hierover heeft de Minister voor Natuur en Stikstof uw
Kamer schriftelijk geïnformeerd op 1 april jl. (Kamerstuk 33 576, nr. 265). Met
ingang van 13 januari jl. is het SSRS gesloten. Bij de eerstvolgende openstelling van het SSRS komt ruimte uit een andere maatregel beschikbaar, de
Subsidieregeling sanering varkenshouderijen (Srv).
Vraag 4
Wat is het te verwachten effect van deze uitspraak voor het afgeven van
vergunningen voor de opgenomen woningbouwprojecten in het programma
Woningbouw?
Antwoord 4
Deze uitspraak heeft naar verwachting vrijwel geen effect op het afgeven van
vergunningen voor de opgenomen woningbouwprojecten in het programma
Woningbouw. Zie ook het antwoord op vraag 2 en 3. De uitspraak heeft
betrekking op het beschikbaar stellen van ruimte uit de snelheidsmaatregel.
Ruimte uit die maatregel kan vanaf 13 januari 2022 niet meer benut worden
voor het afgeven van nieuwe vergunningen. Dat laat onverkort dat er vanuit
de woningbouw behoefte is en blijft aan stikstofruimte. Dit jaar en ook daarna
komt voor nieuwe vergunningen ruimte in het SSRS beschikbaar uit andere
maatregelen. Daarop heeft deze uitspraak geen betrekking.
Vraag 5
Wie is verantwoordelijk voor het realiseren van de passende maatregelen ten
aanzien van woningbouwprojecten: rijk, provincie en/of gemeente?
Antwoord 5
Het vorige kabinet heeft in 2019 besloten met landelijke maatregelen in totaal
7,6 mol/ha/ja aan stikstofdepositieruimte te realiseren ten behoeve van het
SSRS om daarmee (onder andere) woningbouwprojecten mogelijk te maken.
Dit betrof aanvankelijk de landelijke snelheidsmaatregel, een tijdelijke
wijziging van de Regeling diervoeders om zodoende het ruwe eiwitgehalte in
veevoer naar beneden te brengen en de eerste ophoging van de Subsidieregeling sanering varkenshouderijen (Srv)2 Daar de veevoermaatregel geen
doorgang kon vinden, is afgekondigd om als alternatief meer ruimte te
benutten die beschikbaar zou komen vanuit de Srv3, nadat deze vanuit de
structurele aanpak stikstof een tweede verhoging van het budget toegekend
heeft gekregen. Ondanks deze tweevoudige ophoging van het budget van de
Srv, pakte de uiteindelijke deelname aan de regeling en de daarbij behorende
opbrengst aanmerkelijk lager uit dan geraamd. Vervolgens heeft het vorige
kabinet gezocht naar alternatieven die vanuit de onderuitputting van de
Srv-middelen gefinancierd worden4. Deze maatregelen zijn in uitvoering.
Het rijk is verantwoordelijk voor deze landelijke maatregelen en daarmee
verantwoordelijk voor het borgen dat de maatregelen voldoen aan de
juridische eisen die gelden voor mitigerende maatregelen. Dergelijke
mitigerende maatregelen kunnen ook door provincies en/of gemeenten
worden genomen. Voor het overige zijn initiatiefnemers zelf verantwoordelijk
voor het nemen van mitigerende maatregelen.
Vraag 6
Welke stikstofruimte kan u inzetten om deze vergunningverlening niet tot
stilstand te laten komen?
Antwoord 6
Zoals onder andere aangekondigd in de brief aan uw Kamer van 30 juni 2021
zijn de resterende middelen van de Srv toegekend aan andere maatregelen
om de oorspronkelijke doelen van de Srv te behalen.5 Zodoende komt er ten

2

Kamerstuk 35 334, nr. 1.
Kamerstuk 35 334, nr. 118.
4
Kamerstuk 28 973, nr. 244.
5
Kamerstuk 28 973, nr. 244.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

behoeve van (onder andere) woningbouwprojecten medio 2022 via het SSRS
stikstofdepositieruimte beschikbaar uit de Srv. De komende jaren komt
vervolgens ruimte beschikbaar vanuit in ieder geval de Regeling provinciale
aankoop veehouderijen nabij natuurgebieden en indien mogelijk de Tijdelijke
regeling walstroom zeeschepen 2022–2023.
Vraag 7
Gezien de enorme opgave met betrekking tot de woningbouw, hoe en waar
kan de regie op het juist en volledig regelen van de benodigde stikstofrechten
als noodzakelijke passende maatregelen het beste worden belegd: rijk,
provincie of gemeente?
Antwoord 7
De opgaven hebben bovenal betrekking op het verbeteren van de natuur en
het reduceren van de stikstofdepositie op kwetsbare natuurgebieden. Daar zet
het kabinet op in en pakt het de regie om zeker te stellen dat de doelen
worden gehaald. Via dat spoor komt er op termijn meer ruimte voor
economische ontwikkelingen, waaronder woningbouw. De inzet van
provincies en gemeenten is erop gericht om deze doelstellingen te kunnen
halen. De ruimtelijke inpassing en het realiseren van (extra) stikstofruimte
krijgen vorm binnen de gebiedsgerichte aanpak. In de tussentijd werken rijk
en provincies binnen die context ook samen aan de woningbouwopgave en
andere opgaven zoals verduurzaming van energieprojecten. In die gezamenlijkheid en vanuit verschillende verantwoordelijkheden wordt gewerkt aan het
kunnen inzetten van mitigerende maatregelen voor projecten en daar worden
verschillende instrumenten voor ingezet zoals intern en extern salderen, het
SSRS, maar ook provinciale doelenbanken.
Vraag 8
Welke mogelijkheden ziet u om woningbouwprojecten juist een positieve
bijdrage te laten leveren aan het herstel van het onder de Habitatrichtlijn
ingestelde Natura 2000 netwerk van gebieden?
Antwoord 8
Het herstel van onze natuurgebieden is voor een groot deel gebaat bij
afname van de stikstofdepositie. Woningbouwprojecten (inclusief verduurzaming van bestaande woningen) kunnen daar een positieve bijdrage aan
leveren door stikstofemissies te reduceren in de bouwfase en in de gebruiksfase.
Maar stikstof is niet de enige drukfactor. Binnen de gebiedsgerichte aanpak
wordt integraal, dus vanuit verschillende opgaven, bekeken wat erin de regio
nodig is om bij te dragen aan herstel van natuur, waaronder het verbeteren
van de bodem- en de waterkwaliteit. Door natuurinclusief te bouwen is het
mogelijk om een bijdrage te leveren aan meer robuuste natuur. Voorbeelden
zijn het versterken van groenblauwe verbindingen tussen stad en land op
regionale schaal, maar ook heel concreet door het aanleggen van groene
daken en muren, het slim omgaan met verlichting en het plaatsen van kasten
voor broedende vogels en vleermuizen.
Vraag 9
Wat is daarvoor binnen de woningbouwopgave, naast natuurinclusief
bouwen, voor nodig?
Antwoord 9
Voor de bouw en sloopfase is het van belang om in toenemende mate te
gaan werken met schoon en emissieloos materieel (werk-, vaar- en voertuigen). Naast ander materieel zullen andere manieren van bouwen (denk aan
industrieel bouwen of het werken met bouwhubs) ook een bijdrage leveren
aan stikstofreductie. Het kabinet streeft naar een afname van stikstofemissie
van 60% in 2030 ten opzichte van 2018 en heeft daarvoor het programma
Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) opgezet. Binnen dit programma wordt
onder meer samen met de bouwsector, medeoverheden en kennisinstellingen
een routekaart opgesteld, waarin de verduurzaming van mobiele werktuigen,
vaartuigen en voertuigen in de bouw tot 2030 vorm krijgt, inclusief afspraken
over de uitvoering. Daarnaast is de Subsidieregeling Schoon en Emissieloos
Bouwmaterieel (SSEB) opengegaan voor aanvragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Ook in de gebruiksfase kunnen stikstofdeposities op natuur worden teruggebracht, door bijvoorbeeld meer met natuur rekening te houden in de
ruimtelijke ordening, de wijze van ontsluiting van wijken en het hanteren van
lagere parkeernormen in combinatie met bevordering van gebruik van het
OV.
Vraag 10
Denkt u hierbij aan ingrepen in de bouwfase van woningen of in de gebruikersfase?
Antwoord 10
Zoals uit het antwoord op vraag 8 blijkt, hebben beide fases de aandacht als
het gaat om reductie van stikstofemissie/-reductie.
Vraag 11
Welke andere stikstof mitigerende maatregelen binnen de woningbouw zijn
er voorhanden of moeten verkend worden om wel te voldoen aan de eisen
van vergunningverlening?
Antwoord 11
Voor het antwoord verwijs ik naar het antwoord op vraag 9. Daarnaast kan
vergunningverlening, afhankelijk van de staat van de natuur, mogelijk
plaatsvinden op grond van intern of extern salderen. In de hoofdlijnenbrief
van 1 april jl. (kenmerk 2022D15528) heeft de Minister voor Natuur en Stikstof
aangekondigd dat de komende tijd wordt ingezet op het aanscherpen en
verduidelijken van het beleid en het instrumentarium van toestemmingverlening. Voor de zomer wordt de Kamer daarover nader geïnformeerd.
Vraag 12
Bent u bekend met de in het rapport «Natuurverkenning 2050 – Scenario
Natuurinclusief» beschreven potentie van natuurinclusief bouwen voor het
doelbereik van instandhoudingsverplichtingen in Natura 2000 gebieden?
Antwoord 12
Ja.
Vraag 13
Indien ja, bent u bereid om op de korte termijn met de bouwsector een
juridisch geborgd voorstel uit te werken waarbij de potentie van natuurinclusief bouwen wordt meegenomen bij de door gedeputeerde staten verplichte
passende beoordeling van de gevolgen voor Natura 2000 gebieden, waarmee
een vorm van intern salderen ontstaat die als positieve stimulans kan dienen
voor het op gang krijgen van vergunningverlening enerzijds, en natuurherstel
anderzijds?
Antwoord 13
Ik deel uw inschatting van de potentie van natuurinclusief bouwen en blijf
daar ook zeker over in gesprek met de bouwsector. Ik acht het echter nog te
vroeg om op korte termijn een geborgd voorstel met de sector uit te werken.
Een dergelijk figuur staat het kabinet wel voor ogen in relatie tot SEB (zie
antwoord op vraag6.
Vraag 14
Indien ja op de hierboven gestelde vraag, hoe gaat u dit doen? Indien nee,
waarom niet?
Antwoord 14
Zie mijn antwoord op vraag 13.

6

De Volkskrant, «Verstrekkend stikstofvonnis zet bouwvergunningen voor meer dan 30 duizend
woningen op losse schroeven», 26 april 2022, https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/
verstrekkend-stikstofvonnis-zet-bouwvergunningen-voormeer-dan-30-duizend-woningen-oplosse-schroeven~bbdc21cc/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4