Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

26 234

Vergaderingen Interim Committee en
Development Committee

Nr. 266

VERSLAG VAN EEN COMMISSIEDEBAT
Vastgesteld 16 mei 2022
De vaste commissie voor Financiën heeft op 13 april 2022 overleg gevoerd
met mevrouw Kaag, Minister van Financiën, over:
– de brief van de Minister van Financiën d.d. 8 april 2022 inzake
geannoteerde agenda voor de inzet tijdens de IMF-voorjaarsvergadering op 20 en 21 april (Kamerstuk 26 234, nr. 263);
– de brief van de Minister van Financiën d.d. 4 november 2021
inzake verslag van de vergaderingen van de Coalitie van
Ministers van Financiën voor klimaatactie, het International
Monetary and Financial Committee (IMFC) en de G20-Ministers
van Financiën en presidenten van centrale banken op 12, 13 en
14 oktober (Kamerstuk 26 234, nr. 260).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De griffier van de commissie,
Weeber

kst-26234-266
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

1

Voorzitter: Tielen
Griffier: Schukkink
Aanwezig zijn vier leden der Kamer, te weten: Alkaya, Heinen, Tielen en
Van Weyenberg,
en mevrouw Kaag, Minister van Financiën.
Aanvang 14.03 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag allemaal. Welkom bij dit commissiedebat met de mooie
naam IMF. «Internationaal Monetair Fonds» heet dat in volledige taal. Wij
gaan daarover spreken met de Minister van Financiën, mevrouw Kaag. Ik
heet haar van harte welkom. De voorjaarsvergadering van het IMF is
binnenkort, op 20 en 21 april. Het is fijn om daar als Kamer met de
Minister over in gesprek te gaan, zodat we haar een beetje kunnen helpen
met de voorbereidingen, om het zo maar te zeggen.
Welkom ook aan de Kamerleden: meneer Heinen namens de VVD, meneer
Van Weyenberg namens D66 en meneer Alkaya namens de SP. Ik denk dat
u zelf gaat kiezen welke onderwerpen u bespreekt, dus ik ga geen
inleiding geven van wat er allemaal op de agenda van de voorjaarsvergadering van het IMF staat. Ik wil u allemaal drie minuten geven voor uw
inbreng. Meneer Heinen wil meer minuten. U bent niet heel voltallig
aanwezig, dus ik heb de neiging om heel ruimhartig te gaan zijn. Ook qua
interrupties denk ik dat u dat zelf gewoon goed kan kiezen. We gaan
beginnen met de eerste termijn van dit commissiedebat, met meneer
Heinen namens de VVD.
De heer Heinen (VVD):
Dank u wel. Uw introductie is een understatement. We zijn inmiddels met
twintig partijen in het parlement en we zitten hier met drie partijen. Maar
wij zijn aanwezig, dus laten we van start gaan.
Ik wil focussen op twee onderwerpen: de inflatie en sancties, met name
tegen Rusland. Laat ik beginnen met de inflatie. Op de IMF-agenda staat
de mondiale financiële situatie. We lezen dat de inflatie wereldwijd sterk is
opgelopen. Dat hoeven we niet in deze agenda te lezen, want dat lezen we
natuurlijk ook dagelijks in de kranten. Het houdt ook veel langer aan dan
voorzien. Dat komt met name – zo staat in de stukken – door de sterk
oplopende vraag, tekorten in de waardeketens en sterk oplopende
energieprijzen. Ook dat was bekend. Voornamelijk het eerste punt is wel
interessant, namelijk die sterk oplopende vraag. In het verleden werd er
vooral op gewezen dat dat niet de aanleiding voor inflatie was en nu staat
het wel echt in de stukken.
Dat is een reden voor centrale banken om ook hun voet van het gaspedaal
te halen. Dat is, technisch gezien, het afbouwen van de monetaire
verruiming. De Fed, de Amerikaanse centrale bank, is daarin het meest
agressief: versnelde afbouw van opkoopprogramma’s en een verhoging
van de rente. Op zich is dat ook wel begrijpelijk gezien de enorme
stimuleringsprogramma’s daar, zowel monetair als fiscaal. Maar ook de
Bank of England verhoogt na lange tijd nu de rente. De ECB is echt trager.
Veel te traag eigenlijk, waarschuwen ook economen. We hadden hier
vorige week een rondetafelgesprek. We hadden veel experts van buiten
uitgenodigd. Eigenlijk was er één boodschap: kijk ook naar de Europese
Centrale Bank, want die zal echt de voet van het gaspedaal moeten halen.
Klaas Knot bevestigde overigens ook dat dat noodzakelijk is.
Nu las ik tot mijn verbazing in een artikel in Bloomberg van een paar
dagen geleden dat de ECB zou werken aan een nieuw instrument om in te
grijpen als renteverschillen in de eurozone te veel uiteenlopen. Dan lees je
dus weer: we gaan opkoopprogramma’s doen om spreads te verlagen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

2

Daarmee gaat de ECB wel echt ver buiten zijn mandaat. Het is ook echt
wel gek in het huidige tijdsgewricht met inflaties oplopend tot 10%. Dus ik
was benieuwd of dit bekend is bij de Minister. Laten we teruggaan naar de
kern: in het Werkingsverdrag van de Europese Unie staat gewoon dat er
een verbod is op monetaire financiering. Er zijn uitzonderingen mogelijk.
Het Europese Hof van Justitie heeft in 2018 geoordeeld dat bij uitzondering wel schulden opgekocht kunnen worden om prijsstabiliteit te
waarborgen, omdat dat het mandaat is. Maar nogmaals, als er met
inflatiecijfers van 10% toch nog gekeken wordt naar opkoopprogramma’s,
dan val ik echt van mijn stoel. Dus ik vraag de Minister om dit ook mee te
nemen in het gesprek dat zij periodiek heeft met De Nederlandsche Bank,
met de president van De Nederlandsche Bank. Ik vraag haar te vragen hoe
dit zit en daar ook ongenoegen over te uiten. Ik hoor de Minister daar
graag over.
Dan sancties tegen Rusland. Landen zijn verdeeld over kiesgroepen.
Nederland zit de kiesgroep voor en Oekraïne zit daar ook in. Er rust dus
eigenlijk ook een extra verantwoordelijkheid op de schouders van
Nederland als het gaat om de inzet binnen het IMF om ook namens
Oekraïne daar het woord te voeren. Ik lees alleen in de stukken niks over
sancties. Dat verbaasde mij eerlijk gezegd wel. Vorige maand las ik bij
persbureau Reuters dat Europese ambtenaren keken of Rusland ook
binnen het IMF aangepakt kan worden. Er werd vooral gekeken naar het
bevriezen van tegoeden, van die SDR’s, trekkingsrechten. Het zou gaan
om zo’n 17 miljard. Ik lees wel: het is uiteindelijk aan de landen dat ze die
SDR’s niet inwisselen voor harde valuta’s. Dat is op zich waar, maar je zou
natuurlijk ook gewoon kunnen zorgen dat je überhaupt het recht op die
tegoeden niet meer hebt. Ik ben benieuwd of het ook de inzet van
Nederland is om ervoor te pleiten dat Rusland gewoon niet meer bij die
SDR’s kan, bij die ongeveer 17 miljard. Ik vind dat eigenlijk wel een
belangrijk punt. Ik zou willen dat Nederland zich ook daarvoor inzet
binnen het IMF. Ik hoor graag de Minister daarover.
Dat brengt mij op het volgende land: Belarus, voorheen Wit-Rusland,
zoals veel mensen dat land nog kennen. Dit regime gold in het begin als
springplank voor de Russische misdaden. Het geldt nu als vluchthaven
voor oorlogsmisdadigers. Als het aan de VVD ligt, moet dus ook dat land
worden aangepakt. Vorig jaar, na de verkiezingsfraude door Loekasjenko,
het neerslaan van de oppositie en het kapen van vliegtuigen, riepen we
ook al op tot sancties. We hebben Kamervragen gesteld en inbreng
geleverd in debatten, met maar één verzoek: bevries de IMF-tegoeden van
Belarus. We hoorden vooral veel mitsen en maren, deels ook bij het
vorige kabinet; dat moet ik daar eerlijk bij zeggen. Er zou immers binnen
het IMF geen meerderheid zijn. Ook dat verbaasde me toen, want de
landen die het regime van Loekasjenko niet erkennen en die zien dat daar
gewoon op een schandalige manier fraude is gepleegd, hebben gewoon
een meerderheid als het gaat om hun stemgewicht binnen het IMF. Je zou
daar als Nederland dus kunnen bepleiten dat ook Belarus geen toegang
meer heeft tot de tegoeden van het IMF, de SDR’s. In het verleden hebben
we dat ook gedaan bij Venezuela en Myanmar. We hebben die regimes
toen natuurlijk ook niet erkend en de tegoeden bevroren.
Voorzitter. Ik herhaal nog maar eens – en dan ga ik naar de afronding – dat
Nederland in de kiesgroep zit waar ook Oekraïne in zit. We hebben hier
dus echt een enorme verantwoordelijkheid. De VVD vindt dat Nederland
eigenlijk met maar één boodschap naar Washington moet: bevries die
tegoeden van Rusland en Belarus. Daarbij vraag ik de Minister ook om in
te gaan op de mogelijkheden voor het ontnemen van stemrecht van
Rusland binnen het IMF.
Dank u wel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

3

De voorzitter:
Precies vijf minuten, meneer Heinen. Dat betekent dat de standaard voor
de indicatieve spreektijd op vijf minuten is gezet. Het woord is aan de heer
Van Weyenberg.
De heer Van Weyenberg (D66):
Dank u wel, voorzitter. Ook ik wil stilstaan bij het feit dat Oekraïne deel
uitmaakt van de Nederlands-Belgische kiesgroep. Dat geldt trouwens ook
voor landen als Moldavië en Georgië. Naar het oordeel van D66 is dat echt
een bijzondere extra verantwoordelijkheid, maar het biedt Nederland ook
de kans om een bijdrage te leveren aan Oekraïne en zeker ook aan de
wederopbouw, waar ik zo in het bijzonder bij wil stilstaan. Ik sluit me
kortheidshalve aan bij de vragen van collega Heinen over het bevriezen,
want die vragen had ik ook. Ik ben überhaupt nieuwsgierig hoe het zit met
de deelname van Rusland aan deze vergadering en met het bevriezen van
de SDR’s en de tegoeden daar van Rusland en Belarus, ook bekend als
Wit-Rusland. Dat lijkt me heel relevant en belangrijk.
Volgens mij is er ook nog iets anders waarin Nederland het voortouw zou
kunnen nemen. Dat is het bij elkaar gaan halen van financiële steun voor
het herstel na de oorlog. Mijn fractie heeft daar deze week breder
aandacht voor gevraagd, maar ik denk dat ook deze vergadering echt een
kans biedt om hier op de bres te gaan staan voor Oekraïne en zeker ook
voor het bedreigde Moldavië. Hopelijk kan dat ook samen met onze
Belgische collega’s. Wij zien dat het IMF een rekening heeft geopend waar
donorlanden nu geld kunnen doneren. Ik ben nieuwsgierig hoe succesvol
dat tot nu toe is. Is er zicht op hoeveel er is gedoneerd? Heeft Nederland
ook een bijdrage geleverd?
Voorzitter. Wordt er vanuit het IMF nu ook genoeg gedaan? Er wordt
natuurlijk op allerlei plekken iets gedaan, met sancties, met afspraken in
de Europese Unie, maar zeker ook bij het IMF. Ik lees in de geannoteerde
agenda dat Oekraïne nu wordt ondersteund met noodliquiditeit van
1,2 miljard, met macro-financiële bijstand vanuit de Europese Commissie
en met een garantie voor begrotingssteun via de Wereldbank. Ik vraag mij
af of dit naar het oordeel van het kabinet voldoende is. 1,2 miljard is
natuurlijk een onmetelijke hoeveelheid geld, maar is voor een groot land
als Oekraïne in oorlog nou ook weer niet zo’n gigantisch bedrag. Is
Nederland dus van mening dat dat bedrag omhoog moet en worden daar
initiatieven voor genomen?
Ik weet dat Nederland de kiesgroep altijd buitengewoon serieus heeft
genomen. Via de kiesgroep heeft Nederland ook een heel bijzondere
status op het wereldtoneel. Daarmee heeft Nederland nu ook een heel
bijzondere verantwoordelijkheid om hier nu alles uit de kast te halen. Het
geeft ook hele goede banden met Oekraïne. Er werken volgens mij
Oekraïners op het kantoor. Ik hoor dus graag hoe wij hierin samen met
hen optrekken.
Mijn tweede punt gaat over de SDR’s en een eerdere initiatiefnota van de
collega’s Sneller, Snels, Slootweg en Bruins, getiteld «van oliedom naar
gezond verstand». Die gaat erover dat bij het investeren in economisch
herstel het «do no harm»-principe moet worden toegepast. Dan heb ik het
dus niet over Oekraïne, maar in den brede over economisch herstel, ook
na corona. Zorg dus dat investeringen niet de fossiele industrie ondersteunen of klimaatschade aanbrengen. Ik ben nieuwsgierig hoe dit in de
praktijk wordt gebracht, bijvoorbeeld in de voorwaarden voor IMF-steun.
Dat is vast heel complex, maar het is wel een heel belangrijke drijver voor
die verandering naar het voorkomen van verdere klimaatverandering.
Zorg dat ook langetermijninvesteringen naar klimaatdoeleinden gaan en
ze dus geen schade aanrichten aan het klimaat.
Ik wil daarbij nog specifiek de vraag stellen hoe het hier nou zit met
klimaatadaptatie. Het gaat hier natuurlijk heel vaak om het voorkomen van
klimaatverandering, maar hoe zit het hier nou met klimaatadaptatie? Want

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

4

zeker voor veel lage-inkomenslanden is dat ook gewoon een hele
belangrijke bron. Is daar nou voldoende ondersteuning voor?
Voorzitter. Ten aanzien van het doorlenen van de SDR’s – daar ging het
eerder al over – zodat ze ook daadwerkelijk bij kwetsbare landen terechtkomen, is in G20-verband eerder afgesproken om 100 miljard euro door te
lenen; ik neem tenminste aan dat het euro’s zijn en geen dollars. Daarvan
is tot nu 60 miljard toegezegd. Mijn vraag is welke actie wordt ondernomen om deze belofte waar te maken, want er is nog steeds een gat van
40 miljard.
Tot slot, voorzitter. Voor het doorlenen van SDR’s voor langetermijnfinanciering van lage- en middeninkomenslanden is de Resilience and
Sustainability Trust opgericht. Om daarvoor in aanmerking te komen
moeten landen, in overleg met de Wereldbank, een sterk beleidspakket
aan hervormingen overleggen. Ik lees veel over de inzet om het
tegengaan van klimaatverandering daar een belangrijke bijdrage bij te
laten leveren. Dat vind ik verstandig, maar ik wijs ook op het versterken
van de positie van vrouwen en meisjes. Dat is ook altijd een speerpunt
van het Nederlandse beleid, zowel van het huidige als van het vorige
kabinet, zeg ik met een knipoog naar de Minister, die daar in haar vorige
functie nog een belangrijke rol in had. Ik vraag om dat ook een belangrijk
aandachtspunt te laten zijn bij die middelen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Weyenberg. Tot slot van de zijde van de Kamer
de heer Alkaya namens de SP.
De heer Alkaya (SP):
Voorzitter, dank u wel. De wereldeconomie bevindt zich in noodweer.
Vrijwel direct na de coronapandemie kwam de oorlog in Oekraïne.
Gisteren verklaarde de Wereldhandelsorganisatie dat die vreselijke oorlog
ook een zware klap zal uitdelen aan de wereldeconomie. Oekraïne en
Rusland hebben een relatief beperkt aandeel in de wereldhandel, maar
zijn wel belangrijke leveranciers van bijvoorbeeld voedsel en energie.
Daardoor stijgen de prijzen van die zaken hard. Centrale banken kunnen
wereldwijd daarom niet anders dan stoppen met negatieve rentes en
stoppen met het ruime monetaire beleid, om zo de inflatie te bestrijden.
De SP is van mening dat dit onvermijdelijk is, maar maakt zich tegelijkertijd wel zorgen over de effecten op ontwikkelingslanden met
onhoudbare schulden, met hoge schulden. Een oplopende reële rente
gaat immers ook altijd gepaard met toenemende zorgen over de
schuldhoudbaarheid. Hoe kijkt de Minister hiertegen aan? Is de regering
bereid zich uit te spreken voor schuldverlichting voor ontwikkelingslanden
die in de problemen dreigen te komen vanwege de oplopende rentes? En
dan zonder de neoliberale voorwaarden, die we ook vaak gewend zijn van
dit soort organisaties. Is de regering bereid om op z’n minst de komende
tijd coulant om te gaan met de schuldposities van ontwikkelingslanden
die in de problemen dreigen te komen?
Voorzitter. Het Internationaal Monetair Fonds stuurde een enquête
hierover naar heel veel mensen: tienduizenden mensen uit 55 landen. Het
resultaat daarvan bevestigt het vermoeden van velen. In landen waar de
inflatie heel hoog is, stijgt ook het gebruik van alternatieven zoals de
bitcoin. Hoe volatiel de bitcoin ook is, deze blijkt vaak stabieler dan veel
valuta die in de wereld gebruikt worden en die consequent in waarde
dalen. Ook in landen waar de corruptie hoog is, wordt bitcoin meer
gebruikt, waarschijnlijk omdat burgers graag onconfisqueerbaar geld
willen gebruiken met enige privacy voor corrupte regimes. Juist daarom
is het opvallend dat het IMF landen als El Salvador opriep om te stoppen
met experimenten met dit soort decentrale vormen van nieuw digitaal
geld. Het IMF zou landen wel kunnen helpen bij het goed reguleren van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

5

zaken zoals de bitcoin, maar zou zich niet moeten mengen in zaken als
ontmoedigen of zelfs verbieden. Dat zou geen doelstelling van het IMF
moeten zijn. Deelt de regering deze mening en is zij bereid dit uit te
spreken tijdens de vergadering?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Alkaya. Ik kijk even naar de Minister of zij tijd nodig
heeft om haar bijdrage voor te bereiden. Tien minuten. Dan gaan we tien
minuten schorsen. Tot over tien minuten.
De vergadering wordt van 14.16 uur tot 14.22 uur geschorst.
De voorzitter:
Welkom terug bij het commissiedebat over het Internationaal Monetair
Fonds, ter voorbereiding op de voorjaarsvergadering van datzelfde fonds.
We zijn toegekomen aan de eerste termijn van het kabinet. Ik zou graag
Minister Kaag, de Minister van Financiën, het woord geven.
Minister Kaag:
Veel dank, mevrouw de voorzitter. Veel dank ook aan de drie aanwezige
leden van deze commissie. Dat wordt zeer gewaardeerd.
Ik wil even terug naar de voorjaarsvergadering van het IMF. Die staat
natuurlijk grotendeels in het teken van het conflict in Oekraïne en de
mondiale financieel-economische gevolgen daarvan. Nederland vertegenwoordigt, zoals al is gememoreerd, Oekraïne in de kiesgroep. Nederland
zal sterke steun blijven uitspreken voor het land en zal daar ook operationeel gevolg aan willen geven. Overigens is het zo dat wij verwachten
dat de Minister van Financiën van Oekraïne ook aanwezig zal zijn tijdens
de vergadering. Ik zal dus ook mijn best doen om hem weer te spreken en
ook een soort stocktaking te doen van wat er nog meer nodig is en op
welke manier, zowel op politiek als op financieel gebied, met name.
Wellicht is het goed om voor de luisteraars of kijkers te benoemen dat er
vanuit de internationaal financiële instellingen al een aantal steunpakketten voor Oekraïne zijn aangenomen, waaronder 1,2 miljard macrofinanciële steun van de Europese Commissie, 1,2 miljard, vooralsnog,
noodsteun van het IMF, en dan natuurlijk ook nog de pakketten van de
Europese Investeringsbank en de Europese Bank voor Wederopbouw en
Ontwikkeling. De Wereldbank werkt aan een pakket van 3 miljard,
waaronder begrotingssteun, waarbij Nederland op dit moment garant
staat voor 100 miljoen euro. Wij kijken natuurlijk kabinetsbreed – dat doen
met name de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en ikzelf – naar welke pakketten er nog aan kunnen komen waar
het kabinet ook garant voor kan staan.
Dan maak ik een stapje naar het mondiaal economisch beeld. Dat is
natuurlijk dramatisch gewijzigd sinds begin dit jaar, toen het IMF de
laatste raming en de voorspelling voor de mondiale economie uitbracht.
We dachten toen nog – het lijkt heel lang geleden – dat het verdere
verloop van de COVID-19-pandemie en de oplopende inflatie eigenlijk de
grootste risico’s waren voor de mondiale economie, maar alles is
natuurlijk in een ander licht gesteld sinds de invasie van Rusland in
Oekraïne en het aanhoudende oorlogsgeweld. De sancties op zich
verslechteren ook de mondiale vooruitzichten, maar we hebben natuurlijk
stelselmatig als kabinet, en ook binnen de EU, gezegd dat dit de prijs is
die wij bereid moeten zijn te betalen. De exacte impact van de sancties op
korte en langere termijn is nog met veel onzekerheid omgeven. Voor
Nederland – dat bekijk ik natuurlijk ook in samenwerking met de Minister
van Economische Zaken – zal dat sommige sectoren betreffen, met name
bedrijven, in directe zin. In indirecte zin is er natuurlijk de aanhoudende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

6

hoogte van de energieprijzen, maar ook het stokkende aanbod van
bepaalde producten of grondmaterialen.
Ik kijk nog even wat we verder zullen bespreken. Ik ga zo namelijk door
naar de vragen. Het voelt een beetje vreemd, moet ik zeggen. We gaan
naar een vergadering die een agenda had, maar alles is dramatisch
veranderd. We zullen het veel met collega’s hebben over de vooruitzichten
en het handelingsperspectief, maar tegelijkertijd is de onzekerheid
dusdanig groot dat ik persoonlijk verwacht dat deze vergadering ook weer
meer een stocktaking effect zal hebben dan een echt besluitvormend
effect, behalve op het terrein van sancties, de verdere maatregelen en wat
er politiek met name zal gebeuren.
Tijdens de vergadering in Washington wordt er ook gesproken over de
structurele langeretermijnuitdagingen op het gebied van schulden en
klimaat. De inzet van de kabinetten in Nederland is al sinds lange tijd dat
we het werk van het IMF op klimaatgebied steunen, bijvoorbeeld op het
terrein van koolstofbeprijzing. Natuurlijk zijn de discussie over en het
handelingsperspectief voor schuldhoudbaarheid voor Nederland altijd een
belangrijk onderwerp, zeker nu, omdat veel lage-inkomenslanden – de
heer Alkaya refereerde er ook al aan – een hoger risico lopen op
zogenaamde debt distress. De effectieve werking van de G20 en de Club
van Parijs, het gezamenlijke raamwerk voor schuldherstructurering,
oftewel het Common Framework for Debt, blijft dus essentieel. Wij wijzen
in dat kader op het belang van het vergroten van transparantie over
overheidsschulden in lage-inkomenslanden. In de praktijk moet men dat
natuurlijk ook lezen als de rol van China in die landen.
Tijdens de voorjaarsvergadering zal ook de Resilience and Sustainability
Trust, RST, worden opgericht. Dat is een fonds voor weerbaarheid en
duurzaamheid; ja, ik doe mijn best om het in het Nederlands te zeggen.
Dan kan deze in het najaar, bij voldoende toezeggingen van landen voor
financiële bijdragen, operationeel worden. Dit fonds is er met name op
gericht om kwetsbare lage- en middeninkomenslanden financiering te
verschaffen ten behoeve van de duurzame versterking van de economie,
met weer een belangrijke focus op het klimaat.
Wij steunen de oprichting van de RST, met name vanwege de klimaatinvalshoek. Vanuit het mandaat, mondiaal lidmaatschap en de expertise
heeft het IMF, wat ons betreft, een belangrijke rol om landen te helpen,
juist om de economische en de financiële gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan, maar ook om een blik vooruit te bieden. Mijn
persoonlijke kanttekening hierbij is dat ik denk dat het IMF ook steeds
breder kijkt naar dit soort grote grensoverschrijdende thema’s, sinds het
aantreden van Kristalina Georgieva, ik meen, twee jaar geleden. Zij is
agendasettend wat dat betreft. Zij brengt ook die blik vanuit eerst de
Europese Commissie en daarna de Wereldbank nu naar het IMF. Dat heeft
invloed op de agenda die het IMF nu op zich heeft genomen.
Dan wil ik graag nu de vragen beantwoorden. Ik begin bij de vragen die
als laatste gesteld werden, door de heer Alkaya. Dan werken wij onze weg
naar voren.
De heer Alkaya vroeg wat de opstelling van het IMF is richting landen als
El Salvador en India wat betreft de invoering van de bitcoin als wettig
betaalmiddel. Zoals de heer Alkaya weet, vindt het IMF dat de invoering
van de bitcoin als wettig betaalmiddel gepaard gaat met substantiële
risico’s, met name voor ontwikkelingslanden. Nederland deelt de
inschatting van die risico’s, zoals ook belicht door het IMF, vanwege de
extreme volatiliteit van prijzen van crypto’s, die er echt voor zorgen dat
huishoudens die het al moeilijk hebben, nog verder in armoedeval
dreigen te raken. Huishoudens en bedrijven die bitcointegoeden
aanhouden of bitcoins sparen, kunnen gewoon een groot gedeelte van
hun vermogen in korte tijd verliezen, door de grote schommelingen in de
waarde. Verder zijn er natuurlijk ook de bekende problemen rondom
cybercriminaliteit en diefstal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

7

Volgens het IMF zijn er ook gevolgen voor de overheidsfinanciën en de
financiële stabiliteit. Als de bitcoin een wettig betaalmiddel is, dan
betekent dat dat burgers belasting kunnen betalen in bitcoin. Dat betekent
weer dat de publieke financiën afhankelijk zijn van een zeer volatiele
cryptokoers. Bij volatiele crypto’s kan een te grote exposure leiden tot
minder vertrouwen in de publieke financiën en de algemene economie
van deze landen.
Er zijn natuurlijk een aantal risico’s, maar ik begrijp ook dat de heer Alkaya
van mening is – dat is uw vervolgvraag of -opmerking – dat het IMF
minder negatief zou moeten zijn over de bitcoin. Ik denk dat het begrijpelijk is dat het IMF, gegeven zijn rol, zijn systeemrol in het bevorderen
van internationale financiële stabiliteit, oog heeft voor de kansen en de
risico’s die gepaard gaan met het gebruik. Als ik de opmerking van de
heer Alkaya goed begrijp, dan vraagt hij misschien om meer balans daarin
en vindt hij wellicht dat het IMF te veel de risico’s belicht en te weinig het
pad naar voren, voor hoe bitcoins wel een stabiele rol kunnen spelen,
helpt creëren.
Het IMF moedigt wel innovaties aan die de efficiency van het internationale betalingssysteem vergroten en die de introductie van digitale
munten van bepaalde internationale transacties, zoals de remittances – ik
heb daar even geen vertaling voor – mogelijk eenvoudiger en goedkoper
kunnen maken. Het IMF zal bijvoorbeeld deze maand in zijn aankomende
globale financiële stabiliteitsrapport een speciaal hoofdstuk publiceren
over mogelijke voordelen en risico’s die gepaard gaan met fintech en
cryptoactiva. Ik zei al dat we de zorgen herkennen, maar ik begrijp ook de
aanmoedigende rol van de heer Alkaya of de kansen die hij ziet voor het
goed gebruik van bitcoins, wellicht onder bepaalde voorwaarden, met
goed toezicht, waarin alle risico’s ook echt ingeperkt kunnen worden. Ik
zal over dit thema ook het gesprek aangaan met de executive director, de
uitvoerend directeur – dat klinkt wat platter dan executive director; ik
dacht even dat ik haar tekortdeed – omdat wij daar belang aan hechten en
omdat wij natuurlijk ook vanuit Nederland en binnen de EU aandacht
hebben voor een goede uitwerking van deze belangrijke thematiek.
De heer Alkaya vroeg ook ...
De voorzitter:
Voor u verdergaat, heeft meneer Alkaya nog een vraag over dit
onderwerp, denk ik.
De heer Alkaya (SP):
Dank aan de Minister voor deze open houding. Ik vraag inderdaad meer
om een balans, omdat ik zie dat de bitcoin, ondanks de risico’s waar die
mee gepaard gaat, helaas voor heel veel landen alsnog een vooruitgang
betekent. Als Nederland de bitcoin als wettig betaalmiddel zou invoeren,
dan zouden we een enorme stap achteruit zetten vergeleken met de
huidige situatie, denk ik. El Salvador had geen eigen valuta, maar was
volledig afhankelijk van de dollar, van de Verenigde Staten. Voor sommige
landen kan dit dus een stap vooruit zijn. Het lijkt mij verstandig dat het
IMF die context ook in ogenschouw neemt bij het beoordelen van de
kansen, de bedreigingen en de risico’s, en daar meer balans in aanbrengt.
Ik zie dat dat de laatste tijd ook steeds meer gebeurt. Ik denk dat het goed
zou zijn als ook in de vergadering wordt ingebracht om niet blind te zijn
voor de risico’s, maar ook zeker niet voor de kansen die het voor sommige
landen kan hebben.
De voorzitter:
Ik hoorde niet echt een vraag, meer een aanmoediging, maar misschien
wil de Minister daar nog op reageren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

8

Minister Kaag:
Ik noteer het. Ik denk dat het een nuttige aanvulling is op de gestelde
vraag, ook bij uitleg. Dus ik neem dat op deze manier mee. Ik zal daarover
rapporteren bij terugkeer. Veel dank.
Er was nog een vraag van de heer Alkaya: hoe gaat het IMF landen met
onhoudbare schulden helpen bij oplopende rentes? Zoals de heer Alkaya
weet, onderkent het IMF dat stijgende inflatie in ontwikkelende economieën tot rentestijgingen kan leiden en dus tot verkrapping van financieringscondities. Een aantal landen was al hard geraakt door de coronacrisis. In mijn eigen beleving hebben we vanuit Europees perspectief
soms te makkelijk vergeten hoe het andere landen eigenlijk verging. De
schuldenrisico’s en schuldhoudbaarheid komen echt in het geding. Het
IMF adviseert natuurlijk traditiegetrouw al hoe de situatie van schuldhoudbaarheid kan worden gemanaged. Er worden technische steun, trainingen
en assistentie geboden. Om nu om te gaan met risico’s van stijgende
rentes adviseren ze bijvoorbeeld over de looptijd van overheidsschuld.
In 2020 is er door de G20 en de Club van Parijs een common framework
overeengekomen, zoals al eerder is benoemd. Ik denk dat dat kader voor
internationale coördinatie van structurering en herstructurering van
schulden echt belangrijk is, omdat daar ook grote private crediteuren aan
mee kunnen doen of natuurlijk de grotere landen, omdat in dit geval ook
China bij dat raamwerk is aangesloten. China is natuurlijk voor veel
landen een belangrijke crediteur. Voorheen vonden de gesprekken over
schuldherstructurering plaats zonder China of apart. Het is goed dat we
dat in gezamenlijkheid doen.
Er zijn voor wat betreft het toetsen van de werkbaarheid en effectiviteit
van het raamwerk drie lopende casussen: Tsjaad, Ethiopië en Zambia. We
hebben nog niet echt een goede inschatting van hoe goed het raamwerk
nu van toepassing is, ook omdat een land als China langer doet over de
zogeheten interne goedkeuring. Maar wij willen er gewoon echt aan
blijven trekken dat dat raamwerk goed wordt gebruikt, dat iedereen er
evenredig aan meedoet en dat het uiteindelijk gaat werken voor de landen
voor wie we het doen. Dat is een gedeeld belang. Wij willen ook uitvraag
doen via het IMF en de Wereldbank om in gesprek te gaan met hiervoor in
aanmerking komende landen om alvast te kijken wat het raamwerk voor
die landen zou kunnen betekenen, zodat je de groep ook vergroot. Want
veel meer landen zullen er baat bij hebben, vrees ik.
Dan ga ik door naar de vraag van de heer Van Weyenberg over de RST.
Het is goed dat er een focus is op duurzaamheid, zei de heer Van
Weyenberg. Hij vroeg: kunnen we ons ervoor inzetten dat alle
RST-uitgaven volgens het richt-geen-schade-aanprincipe worden gedaan,
het «do no harm» principle? Ik heb net al toegelicht dat het kabinet de
mening deelt dat het IMF een belangrijke bijdrage kan leveren aan het
tegengaan van klimaatverandering, zowel bij mitigatie als adaptatie. Ik
meen ook dat het IMF deel uitmaakte van de Climate Adaptation Summit.
Mevrouw Georgieva zit namens het IMF ook in de board van het global
resources center, dat hier in Den Haag gevestigd is. Dat is dus een actieve
rol. Er was destijds een grote conferentie georganiseerd, geopend door
voormalig Minister Cora van Nieuwenhuizen. Het IMF was daar aanwezig.
Dat toont ook alweer aan wat de betrokkenheid is. Het IMF heeft ook de
activiteiten in het hele spectrum van klimaat opgeschaald en er is sinds
vorig jaar zomer ook een klimaatstrategie. Zoals de heer Van Weyenberg
weet, is het natuurlijk wel zo dat de middelen via begrotingssteun, de RST,
geen gerichte aanwending hebben, maar er is wel een committering dat
het gaat om hervormingsmaatregelen onder de RST. Dan denk je aan
koolstofbeprijzing of het integreren van klimaatbudgettering en adaptatieplannen. In principe gaat een goede strategie altijd uit van: het richt geen
schade toe terwijl je zoekt naar de verbetering.
De heer Van Weyenberg vroeg daarbij ook naar het versterken van de
positie van vrouwen en meisjes, vanuit het perspectief van genderge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

9

lijkheid. Er is een eerste strategie van gendermainstreaming. Die is er
inderdaad op gericht om gender te integreren in het toezicht, de kredietverlening en de capaciteitsontwikkeling van het fonds. Dus er worden ook
daar weer stappen gezet.
De heer Van Weyenberg (D66):
Dat laatste is goed nieuws. Ik had het inderdaad specifiek over vrouwen
en meisjes. Ik heb één vraag over dat «do no harm». Ik begrijp hoe het
gaat. Ik zou eigenlijk wel bij een volgend verslag of de volgende geannoteerde agenda iets preciezer willen weten hoe dit wordt geoperationaliseerd. Het hoeft geen boekwerk te zijn, hoor. Maar je bent natuurlijk altijd
op zoek: blijft het niet iets te veel bij mooie woorden over dat er oog voor
is, terwijl het in de praktijk niet de materiële impact heeft die we met
elkaar beogen? Dus ik ben daarnaar op zoek en ik vind dat we dat nog
kunnen versterken. Maar daarvoor wil ik nog iets meer weten over hoe het
is ingericht. Dus kan een keer bij een verslag iets meer worden toegelicht
hoe dit wordt geborgd? Ik snap hoe het instrumentarium werkt, maar ik
ben natuurlijk wel permanent op zoek naar hoe we dit verder kunnen
versterken.
Minister Kaag:
Ik zal eens even met de ambtenaren bekijken of er misschien al een casus
is. Ik weet uit eigen ervaring dat humanitaire hulp al sinds jaar en dag is
gestoeld op het principe «do no harm». Het is best lastig in de praktijk.
Dus ik begrijp de vraag. We zullen navraag doen. Misschien zijn er een
paar casussen van landen waar het beter is gegaan en waar het misschien
niet zo goed is gegaan en er verbeterd kan worden. Ik zeg de Kamer deze
informatie toe. Ik weet nog niet in welke vorm. Ik wil geen lang epistel
schrijven hierover. Maar we zullen hierover schriftelijk informatie delen.
Er was nog een vraag van de heer Van Weyenberg: wie gaan er bijdragen
aan het Administered Account van het IMF? Het is vorige week opgericht,
dus de heer Van Weyenberg was er vroeg bij. Er is alleen nog een bijdrage
van Canada van 1 miljard dollar. Is dat in Canadese dollars? US, hoor ik.
Dat maakt nogal wat uit, maar dat is gewoon reizigerskennis.
Er waren veel vragen van de heer Heinen hierover, maar ook de heer Van
Weyenberg vroeg ernaar: komt het doorlenen van SDR’s terecht bij
kwetsbare landen? De G20 had 100 miljard toegezegd, de EU 60 miljard.
Wat wordt er ondernomen om deze belofte waar te maken? Het doorlenen
van SDR’s is erop gericht om kwetsbare landen te ondersteunen. De PRGT
is gericht op lage-inkomenslanden. De RST richt zich op
lage-inkomenslanden en kwetsbare middeninkomenslanden. Nou is het
tegenwoordig zo dat je een middeninkomensland kunt zijn en al snel een
kwetsbaar middeninkomensland kan worden of weer een terugval kunt
hebben. Maar driekwart van de leden van het IMF komt in aanmerking
hiervoor op basis van de inkomensgrens. Dat geeft ook wel de kwetsbaarheid van veel landen aan. Een aantal andere landen, waaronder de
Verenigde Staten, Frankrijk, Italië, Canada, Spanje en het Verenigd
Koninkrijk, hebben aangekondigd ongeveer 20% van hun SDR’s door te
lenen. We verwachten dat er nog meer committeringen zullen komen
tijdens de voorjaarsvergadering, als de Resilience and Sustainability Trust
wordt opgericht.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik zou het waarderen als we in het verslag een update kunnen krijgen van
in hoeverre we de toegezegde 100 miljard hebben gehaald, of in ieder
geval van welke stappen er zijn gezet. Naar mijn kennis is die 100 miljard
in G20-verband echt afgesproken. We hebben nog een gat. We
verwachten meer committeringen. Als je dit soort grote beloftes doet,
vind ik het altijd belangrijk dat je dan ook de dure plicht hebt – en ik weet
dat de Minister dat met mij eens is – om ze na te komen. Dus ik probeer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

10

even de vinger aan de pols te houden: gaan we het uiteindelijk ook
bereiken?
De voorzitter:
Ik denk dat de Minister knikt.
Minister Kaag:
De Minister was even aan het nadenken over de specificiteit van de vraag.
Ik hoorde eigenlijk een indirecte vraag over een mogelijke committering
van Nederlandse zijde.
De voorzitter:
Een vraag terug aan meneer Van Weyenberg.
De heer Van Weyenberg (D66):
Interessant, voorzitter. Een modern debat. Ik ben er altijd voor, maar ik
weet ook dat geld er niet oneindig is. Het gaat mij eigenlijk vooral hierom:
zo’n G20-belofte is vaak makkelijk gedaan en in de praktijk wat moeilijker
waargemaakt. Het enige waar ik naar op zoek ben met deze specifieke
vraag – die andere dingen vind ik natuurlijk ook allemaal bijster
interessant en de Minister heeft me extra nieuwsgierig gemaakt – is of de
G20 die belofte ook gewoon waarmaakt, omdat ik daar nu nog een gat zie.
Als er nog meer committeringen komen, hoor ik graag wat straks de
laatste stand is.
Minister Kaag:
Dat is helder. We – niet Nederland, maar de internationale gemeenschap –
hebben nog een gat van 40 miljard op te vullen. Wij zullen navraag doen
naar hoe het IMF hiernaar kijkt en waar het hoopt deze financiering
eventueel nog vandaan te kunnen halen.
Er zijn een aantal vragen gesteld over Oekraïne, sancties en de rol. Ik denk
dat ik aan het begin al benadrukt heb dat wij zeer zeker op alle terreinen
willen blijven inzetten op niet alleen de naleving van de sancties, maar
ook op kijken wat er nog meer kan gebeuren, of het nu op politiek terrein,
humanitair terrein of op het terrein van sancties is. We willen bekijken
welke mogelijkheden er zijn, zodat we ook de lacunes die er eventueel
zijn, dichten.
Dan de specifieke vragen. Ik pel ze even af. Nederland zet erop in dat
Rusland – dat doen we in EU-verband ook – geen nieuwe financiële steun
kan ontvangen via de internationale financiële instellingen en dat alle
lopende financieringen en programma’s met onmiddellijke ingang
worden stopgezet. Voor een aantal banken gold overigens al dat de
financiering in Rusland sinds 2014 is opgeschort. De Nederlandse inzet
blijft erop gericht om Rusland maximaal te isoleren binnen de bestaande
mandaten van de instellingen en de instellingen zelf te laten handelen in
lijn met het sanctiebeleid. Wij proberen ... Nee, niet «wij proberen». Wij
trekken op in gezamenlijkheid met gelijkgestemde landen om zo veel
mogelijk te bereiken.
SDR’s bevriezen en stemrecht ontnemen kan volgens de IMF Articles of
Agreement, zoals het heet, maar in twee gevallen: als een land niet aan de
verplichtingen voldoet richting het fonds of als de regering van het land
internationaal niet wordt erkend. Je kunt natuurlijk concluderen dat dat op
Rusland en op Belarus niet van toepassing is, maar ik vind dat eigenlijk
niet gepast. Ik ga tijdens het bezoek en de voorjaarsvergadering ook weer
in gesprek met andere landen om te kijken of dit traditionele instrument,
deze twee artikelen, kan worden aangepast of dat er een clausule komt of
een verandering zodat het wel kan gebeuren. Het is natuurlijk wel zo dat
Nederland, De Nederlandsche Bank, geen SDR’s uitwisselt met de
Russische Federatie en Belarus. Dat geldt voor de hele EU, maar als het
gaat om de principekwestie, hebben we nog een gesprek te voeren. Er is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

11

ook nog geen overeenstemming. De andere stap is natuurlijk dat je
Rusland of Belarus niet erkent, maar dan zit je op een totaal ander
volkenrechtelijk terrein. Dan gaat het niet alleen over de Minister van
Buitenlandse Zaken, maar over statelijke erkenning. Dat is een andere
kwestie en dat is denk ik niet waar de heer Heinen op doelt.
De heer Heinen (VVD):
Ik ben eigenlijk wel blij met, zoals de heer Alkaya al zei, de open houding
van de Minister. Ik hoor haar zeggen: je hebt natuurlijk sec te maken met
de Articles of Agreement van het IMF, maar daarnaast heb ik ook nog een
moreel oordeel over wat ik fair vind. Ik proef ondersteuning van de lijn om
te kijken of we die SDR’s kunnen bevriezen. Er zijn eigenlijk, zoals ik het
begrijp, twee redenen. De eerste is erkenning van een regime. Bij Belarus
erkennen we volgens mij Loekasjenko niet als legitiem leider, dus het lijkt
me dat we daar aan die voorwaarde kunnen voldoen. Ik denk dat de
landen die hem niet erkennen binnen het IMF een meerderheid hebben
qua stemgewicht. Als het gaat om Rusland, kunnen we misschien
creatiever kijken. Het land bevindt zich in wanbetalingen. Daartegen zal
Rusland inbrengen dat dat door de sancties komt, maar dat deert mij dan
even niet. Het is een wanbetaler en dat kan een aanleiding zijn om te
zeggen: dan gaan we ook die SDR’s bevriezen. Ik zou zeggen: aansnoeren
die handel. De Minister kijkt natuurlijk in het diplomatieke verkeer wat
mogelijk is, maar ik hoor steun voor deze lijn. Dus graag een bevestiging
daarvan.
Minister Kaag:
Ik kan niet zeggen «ik steun de lijn» oftewel de opties die we hebben. Ik
wil inderdaad zoeken naar wat er mogelijk is om de uitkomst te hebben
dat Rusland nog verder wordt geïsoleerd en alle instrumenten worden
ingezet, of dat nou binnen het IMF is, de Wereldbank of andere fora. Ik
denk dat de heer Heinen en ik daar totale overeenstemming over hebben.
Ik kan geen garantie geven, ook over het IMF niet, vanwege het feit dat er,
zo laat ik me net vertellen, twintig kiesgroepen zijn. Het hangt natuurlijk
ook af van je relatieve gewicht binnen de kiesgroep wat er mogelijk is,
maar ik vind dat wij wel met gelijkgezinde landen dat voortouw moeten
willen nemen en dan echt tot het maximaal mogelijke moeten willen
gaan.
De heer Heinen (VVD):
Dank u wel. Daarvan is dan ook onderdeel eventueel het bevriezen van de
SDR’s. Het klopt natuurlijk dat je meerdere kiesgroepen hebt, maar we
kunnen ook die andere kiesgroepen onder druk zetten om mee te
bewegen met ons op dit punt.
Minister Kaag:
Ik weet niet of we ze onder druk kunnen zetten, maar we kunnen wel
proberen om ze te overtuigen en mee te krijgen. Daar is de economie nog
niet groot genoeg voor. We trekken dus op met gelijkgezinde landen en
kijken wat er mogelijk is. We hebben ook daar inderdaad nog een
bijzondere rol en een verantwoordelijkheid binnen onze eigen kiesgroep.
Er was ook een vraag van een andere orde, denk ik. De heer Heinen vroeg
aan het begin van zijn betoog naar een artikel van Bloomberg, dat ik nog
niet had gelezen, waarin werd gesteld dat het ECB een nieuw instrument
voor renteverschillen verkent om spreads te verlagen. De ECB, stelt de
heer Heinen terecht, gaat dan buiten zijn mandaat. Hij vroeg hoe ik
ertegenaan kijk. Ik deel sowieso de zorgen die de heer Heinen ook eerder
deelde omtrent de hoge inflatie. Er staat hier braaf dat ik heb kennisgenomen van het Bloombergartikel, maar dat heb ik niet, want ik heb het
nog niet gelezen. De ambtenaren kennen het, maar ik had het nog niet
gelezen. De ECB moet in onafhankelijkheid het monetaire beleid in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

12

eurozone bepalen. Ik speculeer niet over het instrumentarium, maar ik kan
u wel toezeggen dat ik in gesprek ga met de president van De Nederlandsche Bank om te weten wat er nou echt speelt. De zorgen zullen
gedeeld worden, maar wel in het licht van de onafhankelijkheid van De
Nederlandsche Bank en de ECB. Ik wil gewoon eerst even rust om de
stukken tot mij te nemen. Ik deel de positie wat betreft de rol van de ECB
en wat deze niet is.
De voorzitter:
Meneer Heinen heeft nog een aanvullende vraag daarover.
De heer Heinen (VVD):
Ja, als laatste. Kijk, ik hecht er ook belang aan te benadrukken dat een
centrale bank altijd onafhankelijk is. Ik denk dat Nederland ook een lange
traditie heeft in de onafhankelijkheid en dat we daar ook heel veel
welvaart en economische stabiliteit aan te danken hebben. Ik ben alleen
van mening dat de ECB zo ver buiten het mandaat opereert dat het de
financiële stabiliteit raakt. Daar hebben wij als politiek en de Minister van
Financiën een rol. Dan vind ik dat wij als politiek dat ook onder de
aandacht moeten brengen. Dat is de aanleiding voor mijn vraag, maar ik
hoor steun van de Minister voor die lijn. Fijn dat ze dat ook met de
president van De Nederlandsche Bank wil bespreken. Dat is overigens een
vertrouwelijk gesprek, maar het is goed om te weten dat dit ook onderdeel
is van het gesprek.
Minister Kaag:
Al zou het vertrouwelijk zijn, denk ik dat sommige thema’s niet zo
verrassend zullen zijn.
Dan nog een laatste vraag. De heren Van Weyenberg en Heinen vroegen
wat de financieringsbehoefte van Oekraïne op dit moment is. Het blijft
natuurlijk heel onzeker, maar de inschatting van het IMF is dat er minimaal
8 miljard nodig zal zijn. We gaan er natuurlijk van uit dat het bedrag al
snel veel hoger zal zijn, ook omdat het bbp dit jaar met ongeveer 45%
krimpt. Als je dan een beetje vooruitloopt onder de beste omstandigheden
dat we weer kunnen spreken over wederopbouw van Oekraïne, is de
financieringsbehoefte natuurlijk nog veel groter. Ik vind het ook de
verantwoordelijkheid van Nederland en andere landen om te gaan
nadenken hoe dat eruit zou zien, welke vorm het krijgt en wat de
financiering daarvoor is. Er zullen te zijner tijd – dat is het optimistische
scenario – donorconferenties komen, maar ik denk dat het belangrijk is dat
we vroeg nadenken over beschikbaarheid en bereidheid om daar een
bijdrage aan te leveren via garanties of anderszins.
Dank.
De voorzitter:
Betekent dit dat u aan het einde van uw eerste termijn bent, Minister? Ja?
Dan gaan we rap en compact, maar goed inhoudelijk door dit commissiedebat. Ik kijk even naar de leden of zij behoefte hebben aan een tweede
termijn. Ik zie driemaal een non-verbale nee. Dit betekent dat we aan het
eind zijn gekomen van dit commissiedebat. We hebben een aantal
toezeggingen. Die zal ik nog eventjes met u delen.
– De Minister zegt toe aan het lid Alkaya om in het verslag van de
voorjaarsvergadering eveneens het onderwerp toegevoegde waarde
van cryptovaluta mee te nemen.
Daar is het een en ander over gezegd, dus volgens mij hoef ik dat niet te
herhalen.
– De Minister zegt toe aan het lid Van Weyenberg om richting het
volgende verslag tevens dieper in te gaan op de wijze waarop het «do
no harm»-principe in de IMF-context wordt toegepast. De Minister
kiest daar haar eigen vorm voor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

13

–

De Minister zegt toe aan het lid Van Weyenberg in het verslag
eveneens in te gaan op de mate waarin de toegezegde 100 miljard aan
door te lenen SDR’s daadwerkelijk wordt waargemaakt, wetende dat er
nog een gat van 40% is.
Het volgende is niet een echte toezegging, maar ik ga het toch noemen.
– De Minister zegt toe aan het lid Heinen om in gesprek te gaan met de
president van DNB in relatie tot de zorgen over het ECB-beleid en de
sancties.
Wat zegt u buiten de microfoon over de sancties, meneer Heinen?
De heer Heinen (VVD):
Nou, in gesprek te gaan ... Volgens mij en zoals ik de Minister begreep, is
het een regulier overleg met de president van DNB waarin dit onderwerp
wordt meegenomen. Daarnaast hebben we een debat gevoerd over de
sancties. Daarin hoorde ik de Minister aangeven dat zij zich hardmaakt
voor het verder aanscherpen van de sancties voor Rusland en om daarbij
ook te kijken naar het bevriezen van SDR’s.
De voorzitter:
Dat is een fijne aanvulling. Meneer Van Weyenberg heeft misschien ook
nog een correctie dan wel een aanvulling.
De heer Van Weyenberg (D66):
Nee, het is meer een precisering. Die 100 miljard is door de G20
toegezegd, en is niet 100 miljard van het IMF. Nu weten we het allemaal
omdat het erover gaat, maar ik zeg het toch even om verwarring te
voorkomen. Ik zou het ook fijn vinden om in het verslag terug te lezen ...
De Minister zei net: ik zie dat we meer nodig hebben dan nu; ik proef die
bereidheid en Nederland heeft die bereidheid. Ik neem aan dat we in het
verslag nog wel iets meer over de laatste stand daarvan lezen, want dit is
wel degelijk relevant.
De voorzitter:
Ik kijk even naar de Minister.
Minister Kaag:
Ik zal de Kamer altijd informeren als Nederland overgaat tot additionele
garanties of andere financieringsmodaliteiten. Of de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking doet dat, of wij doen
dat samen. Het of en wanneer hangt echt van de modaliteit af, maar de
Kamer wordt daar altijd over geconsulteerd en geïnformeerd.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik wilde de bereidheid er eigenlijk mee prijzen. Ik zal het voortaan anders
formuleren.
De voorzitter:
Dat had u volgens mij al een keer gedaan, maar vanzelfsprekend kunt u
dat nog even toevoegen. Dan dank ik de leden, maar ook de Minister. We
wensen haar veel succes bij haar voorjaarsvergadering van het IMF
volgende week. Dank u wel en tot ziens.
Sluiting 14.53 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 234, nr. 266

14