Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 398

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN
VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 november 2017
Met deze brief informeren wij uw Kamer over de lopende initiatieven om
te komen tot een snellere rechterlijke afdoening van zaken die vanuit het
oogpunt van maatschappelijk effectieve rechtspraak een snelle rechterlijke
interventie behoeven. Daarmee komen wij de toezegging na die de
toenmalige Minister van Veiligheid en Justitie heeft gedaan in het
Algemeen overleg Strafrechtelijke onderwerpen van 17 november 2016
(Kamerstuk 29 279, nr. 358), uw Kamer te informeren over de uitkomsten
van het overleg met het openbaar ministerie, de Rechtspraak en de VNG
over mogelijkheden tot bredere toepassing van supersnelrecht. Uit het op
31 augustus 2016 aan uw Kamer toegezonden evaluatieonderzoek
(Kamerstuk 29 279, nr. 337) is onder andere gebleken dat de toepassing
van supersnelrecht vooral een Randstedelijke aangelegenheid is:
supersnelrechtzittingen vinden vooral in Den Haag, Amsterdam en
Rotterdam plaats.
Overleg VNG
Over het verzoek van de leden Helder (PVV) en Van Oosten (VVD) kunnen
wij uw Kamer het volgende berichten. Het verzoek is onder de aandacht
van het Parket-generaal en het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht
gebracht. In reactie op dit verzoek is gewezen op het belang het supersnelrecht te bezien in samenhang met andere initiatieven om versnelling
aan te brengen in de afdoening van strafrechtelijke zaken. Hierop zullen
wij verderop in deze brief ingaan.
Voorts is het verzoek besproken in het Strategisch Beraad Veiligheid (SBV)
waarin het Rijk, openbaar ministerie en VNG vertegenwoordigd zijn. Het
verzoek is aanleiding geweest voor de VNG de gemeenten te vragen in
welke gevallen supersnelrecht een toegevoegde waarde heeft en of en
hoe dit vaker en breder zou moeten worden toegepast. In het SBV van
18 september 2017 zijn de resultaten van deze uitvraag gepresenteerd:
gemeenten zijn tevreden over de bestaande inzet van supersnelrecht rond

kst-29279-398
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 279, nr. 398

1

de jaarwisseling en bij evenementen, en hebben behoefte aan snelle
interventies, niet per se aan supersnelrecht.
Snelle betekenisvolle rechterlijke interventies
Vanwege de samenhang met het supersnelrecht zal deze brief tevens
ingaan op de door het lid Recourt (PvdA) in voornoemd Algemeen
Overleg gestelde vragen naar de inhoud en vorderingen met de pilots
ZSM en rechterlijke interventies. Doelstelling van deze pilots was het
realiseren van snelle en betekenisvolle interventies in gedagvaarde
ZSM-zaken. Met deze pilots is begin 2017 een doorstart gemaakt.
Sindsdien zien de pilots behalve op gedagvaarde ZSM-zaken, ook op
andere zaken die een snelle rechterlijke interventie behoeven. Te denken
valt dan aan zaken betreffende gevallen waarin een jeugdige niet
meewerkt aan de taakstraf en/of zich onttrekt aan het toezicht door de
reclassering. In deze zaken is van belang dat indien de reclassering de
zaak bij het openbaar ministerie indient, de jeugdige snel voor de rechter
kan worden gebracht. De pilots beogen te bewerkstelligen dat waar
snelheid nodig is vanuit het oogpunt van maatschappelijk effectieve
rechtspraak, de zaken ook snel voor de rechter worden gebracht. De pilots
concentreren zich vooral op waar het nodig is snel te interveniëren in
niet-gedetineerdenzaken. Hierbij is het streven de zaken binnen 3 tot 5
weken af te doen. Overigens betekent het snel op zitting brengen van deze
zaken geenszins dat de zaken ter zitting snel worden afgedaan. Waar
nodig wordt in een snelrechtzitting voor de behandeling van een zaak de
tijd genomen.
De logistieke en organisatorische maatregelen die in ketenverband nodig
zijn voor het realiseren van snelle en betekenisvolle rechterlijke interventies in niet-gedetineerdenzaken, komen op een aantal punten overeen
met de maatregelen die nodig zijn voor de toepassing van supersnelrecht
en snelrecht in gedetineerdenzaken.1 Overeenkomstig zijn het snel
beschikbaar hebben van een volledig proces-verbaal en de beschikking
over voldoende kort cyclisch te vullen zittingsruimte. Voor
niet-gedetineerdenzaken zijn evenwel aanvullende maatregelen nodig om
tegemoet te komen aan de logistiek en organisatorisch grotere
complexiteit bij de voorbereiding van de zaken vanwege de betrokkenheid
van onder meer de reclassering en slachtofferhulp.
Blijkens inmiddels opgedane ervaringen in de strafrechtsketen is het goed
mogelijk de drie genoemde zaakstromen logistiek en organisatorisch te
bundelen, waardoor meer massa wordt gegenereerd en ook betere
mogelijkheden ontstaan voor een relatief kostenefficiënte «fast lane»
waarlangs deze strafzaken ook snel kunnen worden afgedaan.
Het bijzondere van de pilots is dat daarmee beoogd wordt de snelle
rechterlijke interventies onderdeel van een regulier proces te maken.
Anders dan het traditionele supersnelrecht en snelrecht rondom
nieuwjaar en bij evenementen, zien de pilots op het organiseren en
gevuld krijgen van reguliere snelrechtzittingen: dat kan gaan om één
zitting per twee of drie weken, maar ook om meer zittingen per week.
In de genoemde pilots is sprake van een samenwerking in de regio tussen
rechtspraak, openbaar ministerie, politie, slachtofferhulp, reclassering en
advocatuur. De pilots hebben tot doel «best practices» te detecteren bij
zowel de voorbereiding van zaken als de logistiek en organisatie van de
1

Bij supersnelrecht gaat het om een afdoening binnen de termijn van de inverzekeringstelling
(dat is een afdoening binnen 3 dagen en bij verlenging binnen 6 dagen), bij snelrecht om een
afdoening binnen de termijn van de inbewaringstelling (dat is een afdoening binnen 3 +
14 dagen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 279, nr. 398

2

afdoening van zaken. Verder gelegen doel is dat deze best practices tot
voorbeeld strekken en elders in Nederland aanleiding zijn tot aanpassing
van werkwijzen.
Voortgang pilots
De regio Amsterdam is met anderhalf jaar ervaring met snelle rechterlijke
interventies nauwelijks meer aan te merken als pilotregio. In deze regio
worden structureel vijf snelrechtzittingen per week gehouden waarbij
politie en openbaar ministerie in samenwerking met de reclassering,
slachtofferhulp en de verdediging de zaken snel op zitting weten te
brengen en de rechter-commissaris als politierechter de zaken afdoet.
Deze zittingen worden gevuld met zowel gedetineerden als
niet-gedetineerdenzaken. In de regio Amsterdam slaagt men er op deze
wijze in 23% van de gedagvaarde ZSM-zaken binnen 2 weken en 49%
binnen 2 tot 8 weken af te doen.
In Midden-Nederland wordt na een bezoek aan Amsterdam gewerkt aan
een doorstart met de al langer lopende pilot. In Zeeland-West-Brabant is
men gestopt met de pilot. Deze pilot is gestopt omdat alsmaar niet
mogelijk bleek de snelrechtzittingen voldoende te vullen. Er zijn dit jaar
nieuwe pilots gestart in de regio Rotterdam en West-Brabant alwaar men
nu ervaring opdoet met wekelijkse snelrechtzittingen. In Limburg hoopt
men binnenkort te starten met de pilot. De pilots worden gemonitord en
geëvalueerd.
Tot slot
Het Bestuurlijk Ketenberaad (BKB) van de strafrechtketen heeft het
initiatief genomen voor een maatschappelijk ambitietraject. De
toenmalige Minister heeft uw Kamer hierover bij brief van 28 juni 2017
geïnformeerd (Kamerstuk 29 279, nr. 389). In het kader van dit traject heeft
het BKB besloten om (onder meer) de prioriteit te leggen bij het thema
doorlooptijden, wat ook in het regeerakkoord is benoemd. Wij informeren
uw Kamer nader over de aanpak in de eerste helft van 2018. Wij zullen uw
Kamer dan ook informeren over de vorderingen en resultaten met de
pilots.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 279, nr. 398

3