Rijkswaterstaat
Ministerie van Verkeer en Waterstaat

Proef Grootschalige Verwerking
Baggerspecie
Eindevaluatie

Datum
Status

28-10-2009
Definitief d1

Rijkswaterstaat
Ministerie van Verkeer en Waterstaat

Proef Grootschalige Verwerking
Baggerspecie
Eindevaluatie

Datum
Status

28-10-2009
Definitief d1

Doc. nr.

VCE-2009-019-T

Opdrachtnemer: Rijkswaterstaat Dienst Infrastructuur
Opstellers:

L.J.E. Duijsens en M. de Vries

Toetsers:

A.L. Hakstege en P.D. de Boer

Opdrachtgever: Directoraat-Generaal Water, Ministerie
van Verkeer en Waterstaat

Inhoud

1
1.1
1.2
1.3
1.4

Inleiding
4
Aanleiding en doelstelling proef GVB
4
Doel eindevaluatie proef GVB
5
Opzet en eisen proef GVB
5
Aanbod en selectie baggerspecie voor proef GVB 6

2

Centrale boodschap eindevaluatie proef GVB

3

Conclusies eindevaluatie proef GVB 13

7

Pagina 3 van 13

1

Inleiding

1.1

Aanleiding en doelstelling proef GVB

In de motie Herrebrugh (23 november 1999, nr. 16, 26401) werd de regering
verzocht “met spoed tot een grootschalige praktijkproef met verwerking van
vervuilde baggerspecie te komen”. Aanleiding hiervoor was de toenemende
maatschappelijke weerstand tegen de aanleg van nieuwe baggerspeciedepots,
waardoor sanering van sterk vervuilde waterbodems niet met voortvarendheid kon
worden aangevangen en de berging van vervuilde baggerspecie bij
onderhoudwerkzaamheden steeds moeilijker werd.
In 2000 heeft Rijkswaterstaat in het rapport “Verwerking van baggerspecie” een
verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden van grootschalige verwerking, waarbij
de markt (verwerkersbranche) uitvoerig is geconsulteerd. Op basis van dit rapport
heeft de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat in juli 2000 in een brief aan de
Tweede Kamer een positief standpunt ingenomen tegenover de motie en
aangegeven meer te willen inzetten op het verwerken van baggerspecie.
In de brief van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat (13 december 2000)
aan de Tweede Kamer met betrekking tot de verwerking van verontreinigde
baggerspecie in Zeeland is onder andere het volgende gesteld:
•
er worden geen verwerkingstechnieken uitgesloten. In de aanbesteding
wordt een incentive ingebouwd die de markt moet prikkelen om zoveel
mogelijk te verwerken;
•
verwerking van baggerspecie is een reële optie. Met name het perspectief
van structurele verwerking en de mogelijkheid voor de markt om hieraan
invulling te geven zijn van belang;
•
door uitvoering van een grootschalige praktijkproef en de
Stimuleringsregeling Verwerking Baggerspecie (SVB) wordt het doel bereikt
om zoveel mogelijk baggerspecie te gaan verwerken.
In de brief van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat (3 februari 2003) aan
de Tweede Kamer over de ontwikkelingen met betrekking tot de grootschalige
verwerkingsproef van baggerspecie is gesteld, dat de uitvoering van de
verwerkingsproef vanwege een aantal onoverkomelijke knelpunten wordt
losgekoppeld van het geplande baggerspeciedepot Koegorspolder. In dezelfde brief
wordt gesteld dat het beleid er op gericht is de grootschalige verwerkingsproef zo
kansrijk mogelijk aan te besteden.
Na positieve besluitvorming in april 2003 over de definitieve opzet (zie paragraaf
1.3) van de proef Grootschalige Verwerking Baggerspecie (GVB1) is gestart met de
voorbereiding van de aanbesteding en de contractvorming. De
aanbestedingsprocedure (prekwalificatie, aanbesteding en gunning) van de proef
GVB heeft plaatsgevonden van september 2003 tot in het voorjaar 2004.

1

GVB = Grootschalige Verwerking Baggerspecie

Pagina 4 van 13

Het centrale doel van de proef GVB, met een looptijd van 2004-2009, is vast te
stellen of en onder welke condities en tegen welke prijs structurele grootschalige
verwerking van verontreinigde baggerspecie tot een toepasbare bouwstof door de
markt mogelijk is, zodat een besparing op depotvolume gerealiseerd kan worden.
De resultaten van de proef GVB vormen input voor de afweging of verwerking (en
toepassing) van baggerspecie tot bouwstof de toekomstige vraag naar
baggerdepotcapaciteit kan reduceren en zijn vastgelegd in deze eindevaluatie.

1.2

Doel eindevaluatie proef GVB

Het doel van de eindevaluatie is:
a)
de beantwoording van de centrale vraag bij de eindevaluatie van de proef
GVB “Is structurele grootschalige verwerking van verontreinigde
baggerspecie door de markt mogelijk en zo ja, onder welke condities en
tegen welke prijs?”;
b)
het extrapoleren van de ervaringen met twee verwerkers tijdens de proef
GVB naar de totale verwerkingsmarkt voor baggerspecie.
Voor deze eindevaluatie is gebruik gemaakt van:
•
de in 2004 opgestelde tussenevaluatie na afloop van het
aanbestedingstraject bij de start van de proef;
•
de tussentijdse monitoringrapportages tijdens de proef;
•
de gegevens van de regionale diensten Rijkswaterstaat Limburg en
Zeeland over de uitgevoerde baggerwerkzaamheden van de projecten
waaruit de baggerspecie is aangeboden voor verwerking;
•
de verplicht gestelde (eind)rapportages van de verwerkers in het kader van
de verwerkingsovereenkomsten;
•
gegevens van Rijkwaterstaat Dienst Infrastructuur afkomstig van het
projectbegeleidingsteam van de proef GVB.

1.3

Opzet en eisen proef GVB

Met de hieronder beschreven aanpak van de proef GVB zijn omstandigheden
gecreëerd die voldoende inzicht geven in de condities voor structurele grootschalige
verwerking van verontreinigde baggerspecie door de markt.
Bij de opzet van de proef zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
•
de uitvoeringsperiode is vijf jaar, van 2004 tot 2009;
•
alle verwerkingstechnieken zijn toegestaan;
•
de verontreinigde baggerspecie is afkomstig uit geplande baggerprojecten
(sanering en onderhoud) van regionale diensten van Rijkswaterstaat, die
normaal gesproken in aanmerking komt voor bergen in Rijksdepots;
•
de verwerker bepaalt, met inachtneming van de planning van
Rijkswaterstaat ten aanzien van de baggerprojecten, uit welke projecten hij
baggerspecie wil ontvangen;
•
de verwerker bepaalt op welke locatie hij de baggerspecie door de regionale
diensten aangeleverd wil krijgen;
•
er is bewust gekozen voor gescheiden contractering van baggeren en
verwerken omdat dan in beginsel meer marktwerking kan optreden dan bij
het gecombineerd contracteren van baggeren en verwerken;

Pagina 5 van 13

•

•

binnen het verwerkingscontract is er met betrekking tot de risicoverdeling
tussen Rijkswaterstaat en de markt voor gekozen dat Rijkswaterstaat alleen
de risico’s draagt voor de kwantiteit van het aanbod van de baggerspecie.
Rijkswaterstaat garandeert de kwantiteit van het aanbod van baggerspecie
en er is ruime keuze voor de marktpartijen uit het aanbod van
baggerspecie;
de marktpartijen dragen alle risico’s met betrekking tot de kwaliteit van de
aangeboden baggerspecie, de verwerking, financiële aspecten, interfaces
(raakvlakken in de logistieke keten, behoudens het raakvlak tussen
baggeren en inname) en de afzet van de geproduceerde bouwstoffen.

Aan de proef GVB zijn de volgende eisen gesteld:
•
minimaal verwerkt volume baggerspecie (totaal 500.000 m3 bij inschrijving
op alle 3 de percelen of 166.667 m3 per perceel);
•
verwerkingspercentage (minimaal 50 %);
•
maximum budget € 28 miljoen of € 9,33 miljoen per perceel;
•
afzet van de tot bouwstof verwerkte baggerspecie.

1.4

Aanbod en selectie baggerspecie voor proef GVB

In de onderstaande tabel zijn de 22 aanbodprojecten van baggerspecie verdeeld
over 3 percelen weergegeven waaruit de inschrijvende verwerkers in de proef GVB
konden kiezen. De 4 cursief gedrukte aanbodprojecten zijn door de twee
gecontracteerde verwerkers geselecteerd uit het totale aanbod voor verwerking in
de proef GVB.
Projectnummer
Project 1
Project 2
Project 3 (+4)
Project 5
Project 6
Project 7
Project 8
Project 9
Project 10
Project 11
Project 12
Project 13
Project 14
Project 15
Project 16
Project 17
Project 18
Project 19
Project 20
Project 21
Project 22
Project 23

Perceel
Perceel 1
Perceel 1
Perceel 1
Perceel 1
Perceel 1
Perceel 2
Perceel 2
Perceel 2
Perceel 2
Perceel 3
Perceel 3
Perceel 3
Perceel 3
Perceel 3
Perceel 3
Perceel 3
Perceel 3
Perceel 3
Perceel 3
Perceel 3
Perceel 3
Perceel 3

Locatie aanbodproject baggerspecie
Kanaal door Walcheren
Kanaal Gent Terneuzen Draaibruggen en Zoutkom
Kanaal Gent Terneuzen Bodem en Taluds
Sliedrechtse Biesbosch Gat van Hengst
Sliedrechtse Biesbosch Brede en Smalle Sneepskil
Lek Gors Z8
Dordtse Biesbosch Zuid-Maartensgat
Dordtse Biesbosch Noorderdiep
Dordtse Biesbosch Zeehondengat
Noordzeekanaal
Ketelhaven Oostelijke Jachthaven
Ketelhaven Voorhaven Schutsluis
Ketelhaven Westelijke Spuikom
Beneden IJssel
Malburgerhaven Lagen 0ABC
Malburgerhaven Lagen GH
Voorhavens Limburg Noord
Voorhavens Limburg Midden
Voorhavens Limburg Zuid
Vistrap Grave
Vistrap Borgharen
Haven Stein

Pagina 6 van 13

2

Centrale boodschap eindevaluatie proef GVB

Algemene bevinding
Met de eindevaluatie wordt na uitvoering van twee verwerkingsovereenkomsten
van de proef Grootschalige Verwerking Baggerspecie (GVB), antwoord gegeven op
de vraag of structurele grootschalige verwerking tot een toepasbare bouwstof door
de markt mogelijk is, en zo ja, onder welke condities en tegen welke prijs.
Op basis van de proef GVB is aangetoond dat grootschalige verwerking door de
markt van verontreinigde baggerspecie, die normaal naar een depot gaat, op prijs
geen concurrerend alternatief is voor het bergen van baggerspecie in Rijksdepots.
In de proef GVB is 2.280.000 tds2 baggerspecie door Rijkswaterstaat aangeboden,
waarvan door de verwerkers 351.000 tds (15 % van aanbod) is geselecteerd en
285.000 tds (12 % van aanbod) verwerkt tot bouwstof. Bij de keuze door de
verwerkers van de ingenomen baggerspecie lag de nadruk op zandrijk, licht tot
matig verontreinigd en verwerkbaar met eenvoudige technieken.
De proef GVB laat zien dat verwerken tot bouwstof, ondanks het feit dat vooral de
meest eenvoudig te verwerken baggerspecie door verwerkers is geselecteerd, veel
duurder is dan bergen in Rijksbaggerdepots. De bandbreedte van de kosten van de
verwerkingsketen ligt tussen € 43 – 50 /tds bouwstof (=depotreductie)3 en van de
bergingsketen tussen € 17 - 18 4/tds ingenomen baggerspecie. De vermelde
kosten zijn exclusief BTW.
Extrapolatie van de proef GVB naar het jaarlijkse Nederlandse aanbod van enkele
miljoenen m3 baggerspecie dat normaal naar een depot gaat, laat zien dat
verwerken door de markt - voor zover technisch mogelijk - geen realistische optie
is. Verwerken door de markt is, zelfs voor eenvoudig te verwerken baggerspecie,
minimaal ruim tweemaal duurder dan bergen in Rijksdepots.
De verwachting is dat er de komende jaren geen structurele grootschalige
verwerking van verontreinigde baggerspecie tot bouwstof door de markt tot stand
zal komen. Deze verwachting is gebaseerd op de hoge prijs van verwerken, de
complexe logistiek bij verwerken en het ontbreken van een structurele afzetmarkt
voor bouwstof afkomstig uit baggerspecie.
Daarnaast zal door het Besluit Bodemkwaliteit het aanbod van baggerspecie dat
moet worden geborgen in depots afnemen. Hierdoor wordt de noodzaak om
alternatieven te zoeken voor besparing op depotcapaciteit verminderd.

2

tds = ton droge stof
Eén tds bouwstof afkomstig uit verwerkte baggerspecie leidt er toe dat één tds minder naar depot gaat
(depotreductie), maar kost € 43 – 50 per tds in plaats van € 17 – 18 per tds voor het bergen van baggerspecie in
Rijksdepots
4
Markttarief
3

Pagina 7 van 13

vervolg Algemene bevinding
Verwerking van baggerspecie buiten de landsgrenzen is af te raden omdat het
verkrijgen van een exportvergunning een ingewikkeld proces is met een onzekere
uitkomst. Dit betekent dat een potentiële toekomstige verwerkersmarkt een
nationaal karakter zal dragen.
In tegenstelling tot de omringende landen is verwerken in Nederland slechts bij
hoge uitzondering een realistische optie vanwege de thans ruime beschikbaarheid
van het goedkopere alternatief bergen in baggerspeciedepots.

Toelichting algemene bevinding
De vier hoofdaspecten van de centrale vraag bij de evaluatie van de proef GVB
namelijk grootschaligheid, structureel karakter, prijs en condities worden
hieronder toegelicht. Uiteraard dienen deze in onderlinge samenhang te worden
beschouwd om een uitspraak te kunnen doen over de centrale vraag.
Grootschaligheid
In de proef GVB kon door de inschrijvers bij de aanbesteding worden gekozen uit 22
aanbodprojecten van Rijkswaterstaat met een totaal aanbod van 2,28 miljoen tds
(2,68 miljoen m3) baggerspecie (zie het staafdiagram). Uit dit grote aanbod hebben
de twee gecontracteerde verwerkers 4 aanbodprojecten van baggerspecie
geselecteerd.
De keuze van aanbodprojecten door de verwerkers is met name bepaald door:
•
gemakkelijke verwerkbaarheid van de baggerspecie (zandrijk, licht tot
matig verontreinigd en verwerkbaar met eenvoudige
verwerkingstechnieken);
•
relatief kleine afstand tot verwerkingsinrichtingen en relatief grote afstand
tot baggerspeciedepots;
•
baggertempo en planning uitvoering;
•
hoeveelheid beschikbare kwaliteitsgegevens van de aanbodprojecten
baggerspecie.
Door de twee gecontracteerde verwerkers is gezamenlijk 351.000 tds baggerspecie
geselecteerd waarvan 285.000 tds is verwerkt tot bouwstof.

Pagina 8 van 13

Proef GVB
2.500.000
Totale aanbod
baggerspecie
Rijkswaterstaat
(2.280.000 tds)

2.000.000

Door verwerkers
geselecteerde
baggerspecie (351.000
tds, 15% van totale
aanbod)

tds

1.500.000

1.000.000

Tot bouw stof verwerkte
baggerspecie (285.000
tds, 12% van totale
aanbod)

500.000

0

De procentuele verdeling van de in de proef GVB tot bouwstof verwerkte
baggerspecie (285.000 tds) per verwerkingstechniek is in het onderstaande
cirkeldiagram weergegeven.
Rijpen + (waar nodig)
aangevuld met wassen
(bouwstof conform BSB)

Verwerkingstechnieken proef GVB

Koude immobilisatie (bouwstof
conform BSB)
65.000 tds

15.000 tds

70.000 tds

13.000 tds

Niet bewerkt (ingenomen,
tussenopslag en direct
toepasbaar na komst van BBK
per 1 januari 2008) (bouwstof
conform BBK)
Rijpen (of laguneren)
(bouwstof conform BSB)

Mechanisch ontwateren
(bouwstof conform BSB)
50.000 tds
72.000 tds

BSB = Bouwstoffenbesluit

Niet bewerkt (ingenomen en
direct toepasbaar na in-situ
waterbodemonderzoek)
(bouwstof conform BSB)

BBK= Besluit Bodemkwaliteit

tds= ton droge stof

Rijpen (of laguneren): Het proces van natuurlijk ontwateren en inklinking dat optreedt
wanneer baggerspecie enige tijd aan lucht wordt blootgesteld zonder bewerking.

Pagina 9 van 13

Wassen: Techniek om grove deeltjes (zand) en fijne deeltjes (slib) in de baggerspecie te
scheiden, waarbij het merendeel van de verontreinigingen in de fijne deeltjesfractie terecht
komt.
Koude immobilisatie: Techniek waarbij de verontreinigingen niet uit de baggerspecie worden
verwijderd maar immobiel worden gemaakt door het hard worden van de toegevoegde
bindmiddelen en zonodig additieven.
Mechanisch ontwateren: Techniek waarbij baggerspecie in korte tijd (enkele uren) ontwaterd
wordt door middel van persen onder hoge druk.
Zandscheiding: Techniek waarbij zand uit baggerspecie wordt afgescheiden door middel van
een sedimentatiebekken (bezinkbassin) of een hydrocycloon (een soort centrifuge) en de
slibfractie resteert. Zandscheiding is wel aangeboden in de proef GVB maar niet toegepast.

Landelijk aanbod baggerspecie met depotbestemming
Het landelijke aanbod (Rijkswaterstaat + lagere overheden) van baggerspecie dat
normaal richting baggerspeciedepots gaat bedraagt momenteel en in de komende
jaren (prognose tot 2027) enkele miljoenen m3 per jaar5. De actuele beschikbare
bergingscapaciteit in depots (publiek en privaat) in Nederland wordt geschat op
circa 88 miljoen m3 6. Deze bergingscapaciteit is in beginsel decennialang
toereikend.
Extrapolatie van de proef GVB naar het jaarlijkse Nederlandse aanbod van enkele
miljoenen m3 baggerspecie dat normaal naar een depot gaat, laat zien dat
verwerken - voor zover dat technisch mogelijk is - financieel gezien geen
realistische optie is.
Nationaal karakter verwerkersmarkt
In de proef GVB is ervaren dat verwerking van baggerspecie buiten de landsgrenzen
is af te raden omdat het verkrijgen van een exportvergunning een ingewikkeld
proces is met een onzekere uitkomst. Dit heeft tot gevolg dat een potentiële
toekomstige verwerkersmarkt naar verwachting een nationaal karakter draagt.
Structureel karakter
Inname baggerspecie
In het algemeen is de verwerkingscapaciteit van verwerkingsinstallaties van
baggerspecie lager dan het normale baggertempo. Ook de proef GVB laat zien dat
bij de twee verwerkers de verwerkingscapaciteit van baggerspecie lager is dan het
normale baggertempo van circa 1000 m3 per dag. Dit betekent dat de baggerspecie
in deelpartijen moet worden aangeleverd met tussenliggende perioden van
verwerking van minimaal enkele maanden. Het gevolg is discontinuïteit, mogelijk
stagnatie bij het baggeren en mogelijk risico op herverontreiniging van reeds
gebaggerde gebieden. Dit zijn risico’s voor de ontdoener van de baggerspecie die
niet spelen bij het bergen in baggerspeciedepots.
Kwaliteit baggerspecie
De kwaliteit van de ex-situ baggerspecie bleek nauwelijks af te wijken van de in-situ
kwaliteit. Toch zijn er bij de verwerking mee- en tegenvallers geconstateerd.
De meevallers waren:

5

Eindrapport onderzoek privatisering Rijksbaggerdepots, Twijnstra en Gudde, 2007
Beantwoording vragen Tweede Kamerlid Poppe (ingezonden 12 maart 2009) over baggerslib door de minister van
VROM; 2009Z04489, 2009

6

Pagina 10 van 13

door aanvullend in-situ waterbodemonderzoek kon 65.000 tds baggerspecie
financieel voordeliger zonder bewerking direct als bouwstof conform het
Bouwstoffenbesluit (BSB) in een werk worden toegepast;
•
na invoering van het Besluit Bodemkwaliteit (BBK) per 1 januari 2008, bleek
nog meer baggerspecie zonder bewerking direct toepasbaar.
De tegenvallers waren:
•
de ingezette eenvoudige verwerkingstechnieken waren niet altijd geschikt
voor de aangeboden kwaliteit van de baggerspecie met als gevolg een
teleurstellend verwerkingsrendement en hoge verwerkingskosten;
•
53.000 tds baggerspecie is niet ingenomen op grond van vermeende slechte
kwaliteit en moest alsnog worden geborgen in een depot.
•

Kwaliteit bouwstof
Uit de proef GVB komt naar voren dat de geproduceerde bouwstof in de meeste
gevallen probleemloos kon worden toegepast.
Toch zijn de risico’s voor de afnemers van bouwstof uit baggerspecie beduidend
groter dan bij toepassing van bouwstof uit primaire materialen. Voorbeelden uit de
proef GVB zijn de (af)keuringen van sommige partijen bouwstof en de soms
moeilijke verwerkbaarheid van de bouwstof in een bouwwerk.
In het algemeen geldt dat er momenteel geen structurele afzetmarkt is voor de
geproduceerde bouwstoffen uit baggerspecie.
Enerzijds wordt dit veroorzaakt door het ruime aanbod van concurrerende primaire
bouwstoffen en anderzijds door de grotere gebruiksrisico’s die verbonden zijn aan
toepassing van bouwstof uit baggerspecie.
Afstemmingsproblemen in de verwerkingsketen
Het zeer wisselende aanbod in de tijd (grote spreiding in volumes op jaarbasis) van
potentieel te verwerken baggerspecie zal, mede met de onzekere doorlooptijd van
verwerking, leiden tot discontinuïteit in verwerking en mogelijk tot een wisselend en
onzeker aanbod van af te zetten bouwstoffen.
Prijs
De bandbreedte van de werkelijk gemaakte kosten (exclusief BTW) voor de
verwerkingsketen van baggerspecie in de proef GVB ligt tussen € 43 – 50 /tds
bouwstof (= depotreductie)7. De verwerkingsketen omvat: inname baggerspecie tussenopslag baggerspecie – verwerking tot bouwstof – tussenopslag bouwstof –
afzet bouwstof – bergen residu. Bij de verwerking van baggerspecie zijn de
volgende technieken ingezet: rijpen (of laguneren), mechanisch ontwateren, wassen
(scheiding zand- en slibfractie), koude immobilisatie en direct toepassen (zonder
bewerking).
De bandbreedte van de werkelijke kosten (exclusief BTW) voor de bergingsketen
van GVB-baggerspecie in Rijksdepots ligt tussen € 17 - 18 /tds ingenomen
baggerspecie. De bergingsketen omvat: inname baggerspecie – opslag in depot. Bij
de kostenberekening van de bergingsketen van baggerspecie in Rijksdepots zijn de
volgende tarieven gehanteerd:
•
voor inname: de loskosten bij de Rijksdepots;
7

Eén tds bouwstof afkomstig uit verwerkte baggerspecie leidt er toe dat één tds minder naar depot gaat
(depotreductie), maar kost € 43 – 50 per tds in plaats van € 17 – 18 per tds voor het bergen van baggerspecie in
Rijksdepots

Pagina 11 van 13

voor de opslag in depot (bergen): het voor Rijksdepots berekende basis
markttarief8.
Om bij aanvoer van baggerspecie naar depots die valt onder het regime van de
Minimum VerwerkingsStandaard (zandpercentage groter dan 60 %), eerst de
verplichte zandscheiding uit te voeren, zijn in de (middel)grote Rijksdepots
zandscheidingsfaciliteiten aanwezig. Na zandscheiding wordt het residu geborgen in
het depot.
•

Uit de proef GVB komt duidelijk naar voren dat het door de markt verwerken tot
bouwstof tenminste ruim tweemaal duurder is dan bergen in Rijksdepots. Dat
betekent in de praktijk dat verwerken van baggerspecie tot bouwstof op prijs niet
kan concurreren met bergen in Rijksdepots.
Dit beeld is in lijn met de conclusie, in het door de staatsecretaris van V en W in
2007 opgedragen externe onderzoek naar privatisering van Rijksbaggerdepots, dat
het verwerken van baggerspecie geen kosteneffectief alternatief vormt voor het
bergen van baggerspecie in depots.
Ten opzichte van de ons omringende landen is de ruime beschikbaarheid van
baggerspeciedepots in Nederland zeer bepalend voor een verwerkersmarkt.
Verwerken (en toepassen) is in Nederland in tegenstelling tot de omringende landen
slechts bij hoge uitzondering een realistische optie vanwege de thans ruimschootse
beschikbaarheid van het goedkopere alternatief bergen in baggerspeciedepots.
Condities
De ontwikkeling van de markt voor verwerking van verontreinigde baggerspecie tot
bouwstof is afhankelijk van de volgende aspecten:
•

•
•

•

•

8

door de inwerkingtreding van het Besluit Bodemkwaliteit op 1 januari 2008
kan meer van de vrijkomende baggerspecie uit onderhoud en sanering
direct worden toegepast in watersystemen. Dit betekent dat substantieel
minder baggerspecie moet worden geborgen in baggerspeciedepots.
Hierdoor wordt de noodzaak om alternatieven te zoeken voor besparing op
depotcapaciteit verminderd;
het ontbreken in Nederland van een structurele afzetmarkt voor bouwstof,
geproduceerd uit baggerspecie;
de proef GVB heeft laten zien dat grote risico’s verbonden zijn aan het
verkrijgen van een exportvergunning voor verwerking van baggerspecie
buiten de landsgrenzen. Dit heeft tot gevolg dat een potentiële toekomstige
verwerkersmarkt naar verwachting een nationaal karakter zal dragen;
de in Nederland specifieke situatie dat momenteel depotcapaciteit voor
baggerspecie ruim voorhanden is (88 miljoen m3).Dit is voldoende om
decennialang baggerspecie te bergen;
bij verwerking en toepassing van baggerspecie is de behandelketen veel
complexer dan afvoer naar een baggerspeciedepot qua logistiek, techniek,
vergunningen en kwaliteitscontrole (chemische en fysische analyses). Dit
werkt door in meer afbreukrisico’s (vergunningen), stagnatie van
baggerwerk, langere doorlooptijden, hogere kosten (tijdelijke opslag, extra
analyses) en gerede kans op claims richting ontdoener (overheid).

Rapport kostenstructuur Rijksbaggerdepots. FFact, april 2009

Pagina 12 van 13

3

Conclusies eindevaluatie proef GVB

Op basis van de eindevaluatie van de proef GVB kunnen de volgende conclusies
worden geformuleerd.

1. Voor het jaarlijkse Nederlandse aanbod van enkele miljoenen m3
verontreinigde baggerspecie dat normaal naar een depot gaat, is verwerken
door de markt tot bouwstof - voor zover dat technisch mogelijk is financieel gezien geen realistische optie. Zelfs het door de markt verwerken
van baggerspecie met eenvoudige verwerkingstechnieken is minimaal ruim
tweemaal duurder dan het bergen van baggerspecie in Rijksdepots.
2. De verwachting is dat er de komende jaren geen structurele grootschalige
verwerking van verontreinigde baggerspecie tot bouwstof door de markt tot
stand zal komen. Deze verwachting is gebaseerd op de hoge prijs van
verwerken, de complexe logistiek bij verwerken en het ontbreken van een
structurele afzetmarkt voor bouwstof afkomstig uit baggerspecie.
3. Door het Besluit Bodemkwaliteit zal het aanbod van baggerspecie dat moet
worden geborgen in depots afnemen. Hierdoor wordt de noodzaak om
alternatieven te zoeken voor besparing op depotcapaciteit verminderd.
4. Verwerking van baggerspecie buiten de landsgrenzen is af te raden omdat
het verkrijgen van een exportvergunning een ingewikkeld proces is met een
onzekere uitkomst. Dit betekent dat een potentiële toekomstige
verwerkersmarkt een nationaal karakter zal dragen.
5. Ten opzichte van de ons omringende landen is de ruime beschikbaarheid
van baggerspeciedepots in Nederland zeer bepalend voor een
verwerkersmarkt. Verwerken (en toepassen) is in Nederland in tegenstelling
tot de omringende landen slechts bij hoge uitzondering een realistische optie
vanwege de beschikbaarheid van het goedkopere alternatief bergen in
baggerspeciedepots.

Pagina 13 van 13