Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1505
Vragen van de leden Groothuizen (D66) en Van Nispen (SP) aan de Minister
voor Rechtsbescherming over incassobonussen van deurwaarders voor grote
klanten (ingezonden 16 januari 2019).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 12 februari
2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1489.
Vraag 1
Kent u het bericht «Deurwaarders onder vuur om incassobonus voor grote
klanten»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening van de toezichthouder, het Bureau Financieel Toezicht, dat
de constructie die deurwaarders met grote klanten, zoals zorgverzekeraars,
energiebedrijven en telecomaanbieders, hebben opgetuigd «onwenselijk en
over de rand» is? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De onafhankelijke toezichthouder Bureau Financieel Toezicht (BFT) doet
momenteel onderzoek naar prijsafspraken die deurwaarders met hun
opdrachtgevers overeenkomen. Het gaat hier om een zogenaamde kick back
fee. Deze houdt in dat de gerechtsdeurwaarder een deel van de opbrengst
van de ambtshandeling doorgeeft aan de opdrachtgever. Dit verdienmodel is
mogelijk een risico voor de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder.
Het zou namelijk een zorgvuldige belangenafweging tussen schuldeiser en
schuldenaar in de weg kunnen staan. Dat acht ik onwenselijk en het is
daarom goed dat de toezichthouder een onderzoek is gestart.

1

ah-tk-20182019-1505
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://fd.nl/ondernemen/1285432/deurwaarders-onder-vuur-om-incassobonus-voorzorgverzekeraars

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoe verhoudt deze constructie zich in uw ogen tot de Verordening beroepsen gedragsregels voor gerechtsdeurwaarders? Kunt u in uw antwoord in het
bijzonder aandacht besteden aan artikel 2 van deze Verordening over
onafhankelijkheid en onpartijdigheid?
Antwoord 3
Gerechtsdeurwaarders zijn openbare ambtenaren die in onafhankelijkheid
hun publieke taak moeten vervullen. De onafhankelijkheid is wettelijk
geregeld in de gerechtsdeurwaarderswet. Daarnaast heeft de Koninklijke
Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG) een tweetal verordeningen opgesteld die de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder
reguleren. In de Verordening beroeps- en gedragsregels gerechtsdeurwaarders zijn normen gesteld over de wijze waarop de gerechtsdeurwaarder zijn
beroep uitoefent. Ten aanzien van de onafhankelijkheid is daarin geregeld dat
de gerechtsdeurwaarder zijn beroep zo uitoefent dat zijn onafhankelijkheid en
ambtelijke onpartijdigheid niet in gevaar komen. In de Verordening onafhankelijkheid gerechtsdeurwaarders artikel 2, eerste lid is geregeld dat de
gerechtsdeurwaarder ervoor zorgt dat de aanvaarding en de uitvoering van
opdrachten nimmer worden bepaald of beïnvloed door andere rollen of
verantwoordelijkheden. Indien uit onderzoek van het BFT blijkt dat in de
praktijk prijsafspraken ertoe leiden dat de onafhankelijkheid in het geding is,
zal het BFT handhavend optreden. Het is uiteindelijk aan de tuchtrechter om
te oordelen of de prijsafspraak in de desbetreffende gevallen toelaatbaar was.
Vraag 4, 6
Acht u de waarborgen voor een gerechtsdeurwaarder, een zorgvuldige
belangenafweging te kunnen maken tussen schuldeiser en schuldenaar, met
deze constructie nog afdoende? Zo ja, welke waarborgen zijn dat en kunt u
daarvan aangeven waarom zij, ondanks deze constructie, nog voldoende zijn?
Welke mogelijkheden ziet u teneinde de waarborgen voor een onafhankelijke
en onpartijdige belangenafweging verder te versterken naar aanleiding van
deze berichtgeving?
Antwoord 4, 6
Gerechtsdeurwaarders mogen zich bij de uitvoering van hun publieke taak
niet door hun eigen verdiensten laten leiden. Financiële prikkels die er toe
leiden dat gerechtsdeurwaarders eerder dan noodzakelijk ambtshandelingen
verrichten zijn daarom ongewenst. De KBvG heeft een «Verordening
begrenzing tariefmodellen» in voorbereiding die beoogt afspraken met
opdrachtgevers tegen te gaan die de afweging kunnen verstoren die een
gerechtsdeurwaarder bij het vervullen van zijn publieke taak moet maken.
Deze zal naar verwachting dit voorjaar ter goedkeuring aan mij worden
voorgelegd.
De relatie tussen de bekostiging van ambtshandelingen en de wijze waarop
de deurwaarder zich tegenover de schuldenaar gedraagt, is onderwerp van
onderzoek van een adviescommissie. Deze Commissie herijking tarieven
ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders (de commissie Oskam) doet
aanbevelingen om het stelsel voor tarifering van ambtshandelingen van
gerechtsdeurwaarders te actualiseren en te komen tot een bestendige
regeling voor de toekomst. Deze commissie levert dit voorjaar haar eindrapport op. Ik zal uw Kamer daar later dit jaar over informeren.
Vraag 5
Klopt het, dat deurwaarders al sinds 2009 van deze constructie af willen en
dat de toezichthouder hiervan op de hoogte is? Indien deurwaarders
inderdaad al sinds 2009 van deze constructie af willen, waarom moet het dan
zo lang duren?
Antwoord 5
Het klopt dat in 2009 al aandacht was voor de prijsafspraken die gerechtsdeurwaarders maken met hun opdrachtgevers. In het rapport «Noblesse
oblige» uit 2009 stond de aanbeveling dat opdrachtgevers niet aan ambtshan-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

delingen zouden mogen verdienen.2 Een verbod op prijsafspraken die er toe
leiden dat opdrachtgevers verdienen aan een ambtshandeling is door de
regering destijds niet nodig geacht om de onafhankelijkheid van gerechtsdeurwaarders voldoende te waarborgen. Het maken van prijsafspraken tussen
gerechtsdeurwaarder en opdrachtgever is een logisch gevolg van de in 2001
geïntroduceerde marktwerking.
In 2010 heeft de toenmalige Minister van Veiligheid en Justitie de Verordening onafhankelijkheid gerechtsdeurwaarders van de KBvG goedgekeurd.
Vervolgens is in 2016 deze onafhankelijkheid wettelijk vastgelegd in de
Gerechtsdeurwaarderswet. Zoals in het antwoord op vraag 4 aangegeven,
heeft de KBvG een nieuwe verordening in voorbereiding die tot doel heeft
grenzen te stellen aan tariefafspraken. Deze verordening heeft mede tot doel
de onafhankelijkheid nader te waarborgen. Daarnaast is de relatie tussen
prijsafspraken en onafhankelijkheid sinds medio 2016 onderwerp van
aandacht van de toezichthouder, toen het BFT verantwoordelijk werd voor het
integraal toezicht.
Vraag 7
Klopt het, dat de marktomstandigheden waar deurwaarderskantoren al enige
tijd mee kampen moeilijk zijn? Zo ja, waar ligt dat volgens u aan? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 7
Het klopt dat de gerechtsdeurwaarders het financieel zwaar hebben.
Gedurende de laatste jaren heeft de sector te maken met een structurele
omzetdaling gedurende de laatste jaren (2015: € 423.945.000, 2016:
€ 406.173.000, 2017: € 389.265.000). De omzetdaling is volgens de KBvG
deels te verklaren door een trend dat het aantal ambtshandelingen afneemt.
Deze afname wordt onder andere veroorzaakt door een toenemende
terughoudendheid om de gang naar de kantonrechter te maken vanwege de
verhoging van de griffierechten, maar ook omdat de gerechtsdeurwaarders
meer dan voorheen erin slagen om met een schuldenaar een betalingsregeling te treffen, waardoor bijvoorbeeld het leggen van beslag kan worden
voorkomen, aldus de KBvG.
Vraag 8
Geldt de overheid als een schuldeiser die het risico van een mislukte incasso
bij de deurwaarders probeert te leggen? Zo ja, hoe beoordeelt u het effect
daarvan op deurwaarderskantoren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Nee, gerechtsdeurwaarders zijn naast openbaar ambtenaar ook ondernemer
en maken in die laatste hoedanigheid zelf (prijs) afspraken met hun opdrachtgever. Zij zijn daarom zelf verantwoordelijk voor het maken van (prijs)
afspraken die hen in staat stellen een bestendige praktijk te voeren. Daarnaast
dient de overheid zich op te stellen als goed opdrachtgever.
Overigens zal de reeds eerder genoemde Commissie herijking tarieven
ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders, bij de uitvoering van zijn taak een
afweging maken tussen een goede, verantwoorde en efficiënte bedrijfsvoering van de gerechtsdeurwaarder (inclusief een redelijke ondernemingsvergoeding), de bescherming van de schuldenaar tegen te hoog oplopende
kosten en de belangen van de schuldeiser. Dit alles binnen de rechtsstatelijke
uitgangspunten.
Vraag 9
Wat zijn de door het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), onder voorbehoud, aangekondigde plannen in 2019 een nieuwe aanbesteding met
betrekking tot overheidsopdrachten voor gerechtsdeurwaarders in de markt te
willen zetten? Op welke manier heeft u daarin de gevolgen voor de marktwerking in de sector van gerechtsdeurwaarders meegenomen? Wat is de
noodzaak tot deze aanbesteding?

2

Kamerstuk 31 700, nr. 13.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Het CJIB heeft in 2017 een succesvolle aanbesteding afgerond, waarin de
vorderingen van vier bestuursorganen gezamenlijk zijn aanbesteed. In de
aanbestedingsdocumenten is toen aangekondigd dat er op een termijn van
circa twee jaar een volgende aanbesteding zou komen met een bredere scope
en een grotere diversiteit aan vorderingen. Deze aanbesteding is nu in
voorbereiding en start volgens planning medio 2019. Met deze aanbesteding
geeft het CJIB uitvoering aan de Rijksincassovisie.
Als onderdeel van de voorbereiding op de aanbesteding verdiept het CJIB
zich nadrukkelijk in de marktomstandigheden, heeft zij gesprekken gevoerd
met de beroepsorganisatie KBvG en de belangenorganisatie (Deurwaardersbelangen.Nu) en voert zij een brede marktconsultatie uit. Onderdeel van de
consultatie was een informatiebijeenkomst op 31 januari 2019, waar alle
gerechtsdeurwaarderkantoren, de KBvG en Deurwaardersbelangen.Nu waren
uitgenodigd.
De juridische noodzaak is gelegen in de Aanbestedingswet 2012. Bovendien
biedt een aanbesteding beleidsmatig de mogelijkheid om te zorgen dat alle
vorderingen van één debiteur gebundeld worden bij één gerechtsdeurwaarder. Daarnaast kan het CJIB beter sturen op het uitgangspunt dat vorderingen
maatschappelijk verantwoord worden afgehandeld door gerechtsdeurwaarderskantoren die dit het beste kunnen uitvoeren. Zo kan het CJIB gerechtsdeurwaarders(kantoren) selecteren die beleidsmatig het best aansluiten bij de
Rijksincassovisie.
Vraag 10
Bent u bereid een juridische analyse uit te laten voeren over de noodzaak tot
aanbesteding teneinde te bepalen in welke mate er ruimte is naar een
implementatie van het zogeheten Belgische verdeelmodel van overheidsopdrachten te kijken, zoals o.a. is verzocht door Deurwaardersbelangen in hun
brief van 11 januari 2019? Bent u bereid dat in samenspraak en met inzet van
alle betrokken instanties te doen? Zo ja, wanneer kunt u die analyse aan de
kamer zenden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
De Aanbestedingswet 2012 is voor mij het uitgangspunt. Daarom zie ik geen
reden tot een juridische analyse van het Belgisch model. Daarnaast zijn er
ook beleidsmatige redenen om tot een aanbesteding over te gaan. Zoals bij
de beantwoording van vraag 9 is aangegeven wil het CJIB beter sturen op
het uitgangspunt dat vorderingen maatschappelijk verantwoord worden
afgehandeld. Door de «methodiek» van aanbesteden kunnen gerechtsdeurwaarderskantoren worden geselecteerd die dit het beste kunnen uitvoeren.
Vraag 11
Hoe verhoudt deze aangekondigde planning zich tot de Rijksincassovisie waar
het bewustzijn in wordt verwoord dat een burger slechts één afloscapaciteit
heeft, zodat een schuldenaar niet door verschillende gerechtsdeurwaarders
wordt benaderd?3
Antwoord 11
Door de aankomende aanbesteding geeft het CJIB uitvoering aan de
Rijksincassovisie en kan het CJIB beter sturen op het principe dat een
schuldenaar door één gerechtsdeurwaarder wordt benaderd (ten aanzien van
de Rijksvorderingen die het CJIB uitvoert).
Vraag 12
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de uitvoering van de Rijksincassovisie, in het bijzonder met betrekking tot de onderlinge concurrentie
tussen gerechtsdeurwaarders en het gebrek aan overzicht over de afloscapaciteit van de schuldenaar waardoor de beslagvrije voet van schuldenaren
onder druk kan komen te staan?

3

Bijlage 717990 bij Kamerstuk II, 24 515, nr. 336.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Antwoord 12
Vanuit de Rijksincassovisie wordt gewerkt aan een Rijksincasso die transparant is, daar waar noodzakelijk de afstemming zoekt, maatwerk biedt, en
zoveel mogelijk de onnodige ophoging van schulden voorkomt.
Het vanaf 1 januari 2016 operationele Digitale Beslagregister voor gerechtsdeurwaarders levert een belangrijke bijdrage als het om afstemming van de
incasso op de mogelijkheden en omstandigheden van mensen met schulden
gaat. Alle gerechtsdeurwaarders beschikken via het register over een goed
beeld of en zo ja welke beslagen reeds bij een bepaalde schuldenaar liggen,
waardoor beter zicht is op de afloscapaciteit van de schuldenaar. Het kabinet
vindt het wenselijk dat ook overheidsorganisaties op een vergelijkbare wijze
gegevens uitwisselen zodat het beeld van de schuldenaar completer is en een
betere afweging kan worden gemaakt inzake de opportuniteit van een
eventueel in gang te zetten incassotraject. Over de stand van zaken van de
verbreding van het beslagregister is uw Kamer recent geïnformeerd bij brief
van 15 november 2018.4

4

Kamerstuk 24 515, nr. 453.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5