Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

29 515

Aanpak regeldruk en administratieve lasten

Nr. 397

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, VAN
BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES EN VOOR
WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 november 2016
Hierbij sturen wij u de najaarsrapportage regeldruk toe.
In deze brief komt de voortgang van het programma «Goed geregeld: een
verantwoorde vermindering van regeldruk 2012–2017» aan de orde.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

kst-29515-397
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

1

Najaarsrapportage regeldruk
1. Inleiding
Vier jaar geleden begon het kabinet aan de ambitieuze doelstelling om de
regeldruk voor bedrijven, burgers en professionals in 2017 (ten opzichte
van 2012) structureel met € 2,5 miljard te verlagen. Het kabinet is
verheugd te kunnen melden dat deze doelstelling nu volledig met
maatregelen is ingevuld: per 1 oktober 2016 heeft het kabinet voor een
bedrag van € 2,59 miljard aan maatregelen in kaart gebracht.
Hiermee heeft het kabinet een belangrijke mijlpaal behaald. Departementen hebben de afgelopen tijd hard gewerkt om maatregelen te vinden
die de regeldruk voor doelgroepen verlagen. De ambitie van het kabinet
strekt echter verder. Uiteindelijk willen we dat ondernemers, instellingen,
burgers en professionals in hun dagelijkse leven ook merken dat er meer
ruimte is om nieuwe initiatieven te ontplooien en dat het voldoen aan
wettelijke vereisten ook echt gemakkelijker wordt. Met de ervaring van de
afgelopen jaren weten we dat de aanpak van regeldruk vooral succesvol is
als de overheid dit samen met de doelgroepen doet. Hoe beter de
overheid de doelgroep kent, hoe gemakkelijker het wordt daar met
regelgeving en (digitale) dienstverlening op in te spelen en hoe groter de
kans op merkbare regeldrukvermindering.
Het kabinet werkt langs zes actielijnen aan het creëren van meer ruimte in
wet- en regelgeving en betere (digitale) dienstverlening voor ondernemers, burgers en professionals:
1. Minder regeldruk door het verbeteren van de wetgevingskwaliteit;
2. Structurele verlaging van de regeldruk voor bedrijven, burgers en
professionals met € 2,5 miljard in de periode 2012–2017;
3. Merkbare regeldrukvermindering met de maatwerkaanpak;
4. Slimmer, beter en efficiënter toezicht;
5. Minder regeldruk door samenwerking met gemeenten en Europa;
6. Betere (digitale) dienstverlening.
Naast het volledig invullen van de kwantitatieve doelstelling, is er ook op
de andere sporen voortgang geboekt. Een aantal resultaten in deze brief:
• In de maatwerkaanpakken logistiek, zorg en kinderopvang hebben we
wederom een aantal concrete knelpunten kunnen oplossen. Zo
verloopt de import van fytosanitaire goederen door eenvoudigere
aangifteprocedures bij de NVWA een stuk sneller. Ook kunnen
zorgaanbieders door betere informatievoorziening nu sneller overgaan
tot het verlenen van zorg. Daarnaast schrappen we in de kinderopvang
de plicht tot het jaarlijks doen van risico-inventarisaties veiligheid en
gezondheid, waardoor de regeldruk afneemt.
• We hebben nieuwe stappen gezet in het verbeteren van de digitale
overheidsdienstverlening. Zo is er een viertal nieuwe regelhulpen
bijgekomen: de «Gemeentelijke Inspectiehulp kinderopvang», de
«Privacyverklaring generator», «Chemische stoffen goed geregeld» en
de «Zelfinspectie: eerlijk werken». Deze regelhulpen maken het voor
ondernemers gemakkelijker om aan wet- en regelgeving te voldoen.
Daarnaast is nu ook de Engelstalige website van ondernemersplein.nl,
«hollandbusinessinformation.com», opgeleverd.
• In Europa werkt het kabinet aan de implementatie van de onder het
Nederlandse voorzitterschap aangenomen Raadsconclusies op de
terreinen van «innovatievriendelijke wet- en regelgeving», «kwantificering van regeldrukvermindering en regeldrukdoelstellingen» en
«aandacht voor het mkb». Het huidige Slowaakse EU-voorzitterschap
heeft aangekondigd zich te willen richten op de nadere implementatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

2

van deze Raadsconclusies, met daarbij bijzondere aandacht voor het
onderwerp toekomstbestendige en innovatievriendelijke regelgeving.
Centraal in deze brief staan de voortgang van het cijferbeeld en de
voortgang en borging van de maatwerkaanpak. Daarnaast komen aan de
orde: de acties ter verbetering van de wetgevingskwaliteit, regeldrukvermindering bij gemeenten en in Europa en de voortgang bij de digitale
overheid. Bij het laatstgenoemde onderdeel komt ook de voortgang van
de ontwikkeling van MijnOverheid voor Ondernemers aan de orde.
Tenslotte presenteert het kabinet in deze brief, zoals toegezegd tijdens het
Algemeen Overleg Ondernemen en Bedrijfsfinanciering op 22 juni jl., een
uitwerking van de taken van een nieuw regeldruktoetsingscollege.
2. Minder regeldruk door betere wetgevingskwaliteit
Om onnodige nieuwe regeldruk te voorkomen, zet het kabinet in op betere
toetsing, meer transparantie over de afwegingen en effecten van nieuwe
regelgeving en meer betrokkenheid van doelgroepen bij de totstandkoming van regelgeving. Belangrijke instrumenten hiervoor zijn het
Integraal Afwegingskader (IAK), de Bedrijfseffectentoets (BET) en
internetconsultatie.
Er zit nog steeds een stijgende lijn in het aantal internetconsultaties: In
2016 zijn er tot 1 oktober 146 consultaties geweest, tegen 103 in dezelfde
periode vorig jaar. Op basis van de evaluatie van de website internetconsultatie.nl bekijkt de Minister van Veiligheid en Justitie welke mogelijkheden er zijn om de effectiviteit van de website verder te vergroten, zodat
burgers, bedrijven en instellingen nog betere mogelijkheden krijgen om
op wetsvoorstellen te reageren. Daarnaast heeft het kabinet een separate
notitie over transparantie van het wetgevingsproces aangekondigd. Deze
zal ook ingaan op twee Kamermoties terzake (Oosenbrug en Van
Gerven/Oosenbrug) en wordt aan het eind van het jaar naar uw Kamer
gestuurd.
Onder betere wetgevingskwaliteit verstaan wij ook «toekomstbestendige
wetgeving». Het kabinet wil dat wet- en regelgeving zo goed mogelijk
voorbereid is op nieuwe technologische en maatschappelijke ontwikkelingen en wil meer ruimte bieden voor vernieuwing en innovatie. In juli
2016 is de derde voortgangsbrief over de uitvoering van het programma
Toekomstbestendige Wetgeving naar uw Kamer gezonden1. Deze brief
gaat vooral in op de wijze waarop het kabinet wil komen tot een structurele aanpak van het onderwerp toekomstbestendige wetgeving. Zo gaat
het kabinet onder andere het gebruik van het Integraal Afwegingskader
(IAK) bij de voorbereiding van beleid en regelgeving verder stimuleren en
is er in het IAK nu meer informatie opgenomen over instrumenten om
wetgeving toekomstbestendiger te maken, zoals experimenteerbepalingen en het «right to challenge». Ook hebben we onlangs de Bedrijfseffectentoets in het IAK verder aangevuld met een vraag over het effect van
voorgenomen regelgeving op innovatie. Beleidsmakers kunnen hierdoor
beter en bewuster rekening houden met de effecten van nieuwe regelgeving op de mogelijkheden voor ondernemers, instellingen, burgers en
bedrijven om tot innovatieve producten, diensten, werkwijzen en
verdienmodellen te komen.

1

Kamerstuk 33 009, nr. 30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

3

Uitwerking toekomstvisie regeldrukeffecttoetsing
In de voorjaarsrapportage heeft het kabinet aangegeven ernaar te streven
dat ook na afloop van het huidige Actal-mandaat voorgenomen wet- en
regelgeving op onafhankelijke en externe wijze wordt getoetst op
mogelijke regeldrukeffecten2. Dit wil het kabinet invullen met een
onafhankelijk regeldruktoetsingscollege dat zich volledig richt op het
vooraf aan besluitvorming toetsen van wet- en regelgeving. Met deze
gerichte focus en het «vreemde-ogen-principe» wil het kabinet bereiken
dat de kennis over het in kaart brengen van de regeldrukeffecten verder
omhoog gaat en er een betere afweging kan worden gemaakt tussen de
regeldrukkosten en de economische en maatschappelijke baten van
voorgenomen wetgeving.
Voorop blijft staan dat departementen de primaire verantwoordelijkheid
hebben om in kaart te brengen wat de regeldrukeffecten zijn van
voorgenomen wet- en regelgeving. Hierin zijn de afgelopen jaren goede
stappen gezet, bijvoorbeeld door het gebruik van interne regeldruktoetscommissies. Hier willen we op voortbouwen. De werkwijze van het
nieuwe toetsingscollege is er daarom op gericht deze «internalisering»
van het regeldrukbeleid verder te versterken. Dat gebeurt vooral door
kennis over regeldrukeffecten zo vroeg mogelijk in het proces in te
brengen, zodat de departementen zo goed mogelijk de effecten van
voorgenomen regelgeving in kaart kunnen brengen en kunnen afwegen.
Met het oog op mogelijke schaalvoordelen en synergie-effecten bij het
kennismanagement van de toetsingsfunctie is de mogelijkheid van
inbedding van deze taak bij een bestaand adviesorgaan zoals de Raad van
State, de Algemene Rekenkamer en het Centraal Planbureau bezien.
Hierbij is gekeken naar de positie van het adviesorgaan binnen het
wetgevingsproces, de aard van de activiteiten, het niveau van de
beoordeling en focusgebieden van de adviesactiviteiten. Deze verkenning
laat zien, dat er bij deze organisaties aanknopingspunten zijn, maar
duidelijke bezwaren zich tegen inbedding van de regeldruktoetsing
verzetten. In het ene geval liggen die erin dat onvoldoende invulling wordt
gegeven aan de gewenste onafhankelijke positionering van de externe
regeldruktoetsing. In andere gevallen zou de situatie kunnen ontstaan dat
sommige van deze organen zowel voor als na de besluitvorming in de
ministerraad zouden moeten adviseren over wetsvoorstellen, en dat zij zo
hun eigen eerdere adviezen zouden evalueren. Gelet hierop kiest het
kabinet ervoor op basis van de Kaderwet adviescolleges een nieuw
college in te stellen dat vanuit een tijdelijk mandaat wordt belast met de
taak van onafhankelijke regeldruktoetsing.
Tijdens het Algemeen Overleg Ondernemen en Bedrijfsfinanciering van
22 juni jl. heeft de Minister van Economische Zaken toegezegd de nieuwe
rol van het toetsingscollege nader uit te werken. Hieronder volgt deze
nadere concretisering.
Zoals eerder opgemerkt is het uitgangspunt van de nieuwe aanpak dat we
willen investeren in kwalitatieve verbetering van regeldrukanalyses. Hoe
eerder de regeldrukeffecten in beeld zijn, hoe beter in het beleids- en
wetgevingsproces de afweging gemaakt kan worden tussen de regeldrukeffecten en andere effecten van beleid. Het nieuwe regeldruktoetsingscollege zal departementen daarom in de voorbereidende fase van
wetgeving al ondersteunen met kennis en praktische expertise. Om dit
mogelijk te maken delen alle ministeries hun wetgevingskalender met het
nieuwe college.

2

Kamerstuk 29 515, nr. 389

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

4

In het overleg tussen college en departement kan bijvoorbeeld worden
besproken of regelgeving het meest gewenste instrument is, er minder
lasten veroorzakende alternatieven denkbaar zijn en wat de verwachtte
regeldrukeffecten voor burgers, bedrijven of professionals zijn. Een aantal
ministeries heeft goede ervaringen met het in een vroegtijdig stadium
beantwoorden van dit soort vragen, bijvoorbeeld in de vorm van een
startnotitie. De werkwijze van het nieuwe toetsingscollege zal erop gericht
zijn deze goede voorbeelden van «internalisering» van regeldrukbeleid te
ondersteunen.
Als het wetsvoorstel voldoende is uitgewerkt, dan kan het ter consultatie
aan de verschillende belanghebbenden worden aangeboden. We willen
de transparantie in deze fase van het wetgevingsproces verder verhogen
door voortaan in principe alle wetgeving in internetconsultatie te brengen,
tenzij het bijvoorbeeld om puur technische wijzigingen of de implementatie van EU-regelgeving gaat. Dan is internetconsultatie optioneel.
Het kabinet streeft ernaar dat het nieuwe regeldruktoetsingscollege zijn
formele advies al tijdens de internetconsultatiefase geeft. Het advies
wordt dan ook op de website van het nieuwe regeldruktoetsingscollege
openbaar gemaakt. Om advisering door het college mogelijk te maken
wordt alle relevante wet- en regelgeving in de memorie van toelichting in
dat stadium voorzien van een door het wetgevende departement
opgestelde regeldrukeffectanalyse. Wanneer er op dat moment nog geen
complete regeldrukeffectanalyse is, dan geeft het regeldruktoetsingscollege zijn advies uiterlijk voorafgaand aan de behandeling in het
desbetreffende ambtelijke voorportaal van de ministerraad.
De regeldrukeffectanalyse gaat in op de volgende hoofdvragen uit de
Bedrijfseffectentoets:
• Welke gevolgen heeft de ontwerpregelgeving voor de administratieve
lasten (informatieverplichtingen aan de overheid) inclusief toezichtlasten van de betrokken bedrijven, burgers of professionals (stijgingen en
dalingen)?
• Welke gevolgen heeft de ontwerpregelgeving voor de inhoudelijke
nalevingskosten van de betrokken bedrijven, burgers of professionals
(stijgingen en dalingen)?
• Welke motivering is er voor de verplichtingen en is de minst belastende variant gekozen?
• In het geval van implementatie van EU-regelgeving: is gekozen voor
lastenluwe implementatie, zonder «nationale koppen» en met optimaal
gebruik van «kan-bepalingen»?
Door deze manier van werken zijn zo vroeg mogelijk in het beleidsproces
de effecten van regeldruk op een kwalitatief goede en transparante wijze
beschikbaar.
Als er na de internetconsultatiefase wijzigingen worden doorgevoerd in
de ontwerpregelgeving die ook aanmerkelijke consequenties hebben voor
de regeldrukeffecten, dan moet het nieuwe college in de gelegenheid zijn
een aanvullende zienswijze te geven. Deze aanvullende zienswijze wordt
dan betrokken bij de besluitvorming in de voorportalen voorafgaand aan
de besluitvorming in de ministerraad.
Tot slot geven departementen in de memorie of nota van toelichting aan
tot welke wijzigingen het advies van het college heeft geleid en/of waarom
voorstellen niet zijn overgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

5

Met de beschreven opzet geeft het kabinet een impuls aan de kwaliteit van
regeldruktoetsing door in een vroeg stadium ondersteuning beschikbaar
te stellen. Departementen kunnen in de beleidsvormende fase al een
beroep doen op de kennis en expertise van een college dat gespecialiseerd is in het kwantificeren van de regeldrukeffecten en het afwegen van
alternatieve beleidsopties. Op deze manier kan onnodige regeldruk eerder
in het wetgevingsproces worden voorkomen en kan een betere afweging
tussen de regeldrukkosten en de baten van voorgenomen wetgeving
worden gemaakt. Met deze uitwerking van de taken van het toekomstige
regeldruktoetsingscollege geeft het kabinet ook invulling aan de motie
van het lid Ziengs c.s. door het toetsingscollege, zoals verzocht, zijn werk
te laten doen bij de start van het wetgevingsproces, bij de versie voor
consultatie en bij de versie voor besluitvorming3. Het kabinet zal de
komende tijd de voorbereidingen treffen om deze nieuwe werkwijze te
realiseren en een soepele overgang mogelijk te maken. In het mandaat
wordt ook opgenomen welke ondersteuning het nieuwe college de
Tweede Kamer kan bieden. Een voorbeeld is de ondersteuning die het
college kan bieden bij de berekening van regeldrukeffecten van
ingediende amendementen.
3. Vermindering van regeldruk € 2,5 miljard in periode
2012–2017
Het kabinet heeft de € 2,5 miljard doelstelling volledig met maatregelen
ingevuld: op dit moment is er voor € 2,59 miljard aan maatregelen in
kaart gebracht. Dat is een toename van ruim € 136 miljoen ten opzichte
van een half jaar geleden (zie figuur 1).
Figuur 1: voortgang doelstelling € 2,5 miljard minder regeldruk

Het is voor het eerst deze kabinetsperiode dat de doelstelling volledig kan
worden ingevuld.
Achter dit cijferbeeld gaan enkele verschuivingen schuil. Er is bijvoorbeeld
sprake van een lichte teruggang van de voorziene regeldrukvermindering
voor bedrijven. Dit wordt met name veroorzaakt door een herberekening
van de eerder ingeboekte regeldrukreducties als gevolg van een aantal
ICT-instrumenten (Ondernemingsdossier en het Ondernemersplein). De
conclusie van deze herberekening is dat een deel van de verwachte
regeldrukreducties niet geheel in deze kabinetsperiode zal plaatsvinden
(€ 55 miljoen minder reductie). Daartegenover staat dat door de integratie
van digitale overheidsvoorzieningen vanuit het perspectief van de
3

Kamerstuk 32 637, nr. 260

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

6

ondernemers de uiteindelijke regeldrukreductie op langere termijn groter
zal zijn dan oorspronkelijk berekend. Het kabinet beziet hoe deze tegenvallers alsnog kunnen worden gecompenseerd.
Wel is er sprake van een verdere regeldrukreductie voor professionals.
Evaluatie van het Programma Minder Regels Meer op Straat bij de Politie
wijst uit dat er een hogere lastenreductie is gerealiseerd dan oorspronkelijk als doel was gesteld. Bovendien wordt voor 2016 en 2017 nog een
additionele reductie voorzien, waarmee de extra reductie als gevolg van
dit Programma uitkomt op bijna € 141 miljoen.
Meer ruimte voor primaire politietaken
Voor de lastenverlichting bij politieprofessionals is in de afgelopen
periode gewerkt aan «minder (administratieve lasten), slimmer
(politiewerk) en meer (vakmanschap)». In de periode 2011 t/m 2015
is een equivalent van netto circa 5.500 fte administratieve lastenvermindering voor de politie gerealiseerd (Kamerstuk 29 628, nr. 647).
Deze lastenvermindering is conform afspraak met uw kamer volledig
ten goede gekomen aan de primaire politietaken. De met uw kamer
afgesproken netto 5.000 fte productiviteitswinst is daarmee behaald.
«Absoluut goed nieuws», vindt korpschef Erik Akerboom: «Want
deze lastenverlichting komt ten goede aan de primaire politietaken.
Al begrijp ik heel goed dat medewerkers zich afvragen waarom zij in
de praktijk betrekkelijk weinig merken van deze lastenverlichting. Dat
komt doordat het terugdringen van overbodig werk heel versnipperd
is. Het gaat om minuten werk van iedere collega, die bij elkaar
opgeteld uitkomen op 5.500 fte’s. Dat maakt het minder zichtbaar en
tastbaar. Tegelijkertijd komen er nieuwe regels en wetgeving bij. Dat
leidt weer tot nieuwe administratieve lasten. Daarom is het
belangrijk dat we hier continu zicht op blijven houden. Het
voorkomen van zulke nieuwe lasten vormde dan ook een belangrijk
onderdeel van de aanpak. De positieve eindrapportage motiveert om
langs deze weg verder te gaan.»
Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft zoals
toegezegd de eerste resultaten van de taskforce regeldrukvermindering
opgenomen in het cijferbeeld. Het gaat bijvoorbeeld om het digitaliseren
van de UZI-pas aanvraag en het bekostigen van het eerstelijnsverblijf
vanuit de Zorgverzekeringswet in plaats van de Wet Langdurige Zorg. De
resultaten van de overige maatregelen worden opgenomen in de
voorjaarsrapportage van 2017.
Realisatie cijferbeeld
In de afgelopen maanden is de realisatie van de geplande maatregelen
gelijk gebleven (€ 2,09 miljard). Dit komt vooral door het feit dat er de
afgelopen periode weinig maatregelen in werking zijn getreden. We
verwachten dat de in kaart gebrachte maatregelen per 1 april 2017
gerealiseerd zullen zijn.
De prognose van de realisatie ziet er dus positief uit. Het kabinet blijft
uiteraard alert op het voorkomen van nieuwe regeldrukveroorzakende
maatregelen en mogelijke tegenvallers bij het daadwerkelijk realiseren
van geplande maatregelen.
Tenaamstelling voertuigen efficiënter geregeld
De RDW heeft de tenaamstelling van voertuigen gemoderniseerd in
samenspraak met het bedrijfsleven. De gegevensuitwisseling rond

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

7

de tenaamstelling is gedigitaliseerd en vereenvoudigd, onder andere
door de invoering van de plastic kentekencard. De vermindering van
regeldruk bedraagt voor burgers 34,32 mln euro en voor het
bedrijfsleven 25,01 mln euro.
Via branchevereniging VNA werd onder andere ALD Automotive
betrokken. Manager Martijn Oerlemans: «We zijn zeer blij dat de
RDW in vroeg stadium contact heeft gezocht. In de aanvankelijke
plannen zouden de administratieve lasten stijgen. Door goed overleg
hebben we nu een administratief proces dat voor alle betrokken
partijen optimaal werkt. Tijdrovend papierwerk is verdwenen, zoals
het verplicht opslaan en opzoeken van de papieren eigendomsbewijzen in de kluis. Ook hebben we nu een tool om te voorkomen dat
een voertuig zonder onze toestemming op onze naam kan komen.»
Ook leasemaatschappij Athlon dacht mee. Manager Marco van der
Pol: «We kunnen nu veel korter op de bal spelen, bijvoorbeeld door
een auto de dag voor het gebruik op onze naam te laten zetten. Dat
bespaart onnodige verzekeringspremie, wegenbelasting en
afschrijving. Voorheen hadden we daar minder controle over.»
Eenmalige kosten en Europese nalevingskosten
Zoals toegezegd door de Minister van Economische Zaken naar aanleiding
van de motie Mulder c.s. van 16 april 20154, brengt het kabinet vanaf 2016
ook de eenmalige kosten en de Europese nalevingskosten in kaart. We
rapporteren in deze rapportage over de eenmalige kosten en Europese
nalevingskosten als gevolg van wet- en regelgeving die in de periode van
1 januari tot 1 oktober 2016 in werking is getreden. Bij volgende rapportages zal telkens worden weergegeven wat de ontwikkeling van deze
kosten is geweest over de betreffende periode.
De totale hoogte van de eenmalige kosten die gemoeid zijn met de weten regelgeving die in genoemde periode in werking is getreden, bedraagt
€ 478 miljoen. Dit is vrijwel gelijk aan de stand die in de voorjaarsrapportage is gemeld. Dit is ook hier grotendeels te verklaren door het feit dat
er sinds de voorjaarsrapportage weinig nieuwe maatregelen zijn
ingegaan. Voor wat betreft de Europese nalevingskosten gaat het in de
periode januari 2016 tot 1 oktober 2016 om een totaalbedrag van € 56,9
miljoen, een toename van bijna € 9 miljoen. Ook hier geldt dat de
beperkte toename verklaard kan worden door dat er de afgelopen periode
weinig nieuwe maatregelen in werking zijn getreden.
Een volledig overzicht van de eenmalige kosten en Europese nalevingskosten is te vinden in bijlage 15.
4. Merkbare regeldrukvermindering met de maatwerkaanpak
Met de maatwerkaanpak zet het kabinet extra in op merkbare regeldrukvermindering. Dat doen we door samen met doelgroepen knelpunten te
inventariseren en gezamenlijk met gemeenten, toezichthouders,
inspecties en andere overheidsorganisaties te zoeken naar concrete
oplossingen. In bijlage 26 is een volledig overzicht van alle maatwerkaanpakken te vinden. Hieronder lichten we er een aantal uit.
Het afgelopen jaar heeft het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport binnen het programma «Merkbaar minder Regeldruk» een extra
impuls gegeven aan het verminderen van de ervaren regeldruk voor
4

Kamerstuk 32 637, nr. 177
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
6
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

8

professionals in de zorg. Met de inzet van de maatwerkaanpak zijn in een
breed scala aan sectoren afspraken gemaakt om concrete knelpunten voor
professionals op te lossen. Deze maatwerkaanpakken leveren goede
resultaten op, omdat hiermee concrete administratieve lasten voor
professionals komen te vervallen, wat bijdraagt aan betere zorg en het
werkplezier van zorgverleners.
Na de lasten die in het kader van «Het Roer Gaat Om» begin 2016 al voor
huisartsen zijn afgeschaft, hebben we ook de afgelopen periode nieuwe
afspraken gemaakt. Zo gaat het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ)
bijvoorbeeld de indicatie van patiënten in de langdurige zorg na
toestemming van de patiënt automatisch verstrekken aan hun huisarts.
Op deze manier weten huisartsen en instellingen sneller wie welke zorg
kan en mag leveren.
Huisarts: «Digitaal bericht over indicatiestelling brengt
passende zorg sneller op gang»
Huisarts Marieke Verlaan uit Haarlem heeft deelgenomen aan een
proef waarbij het CIZ indicatiebesluiten voor thuiswonende oudere
patiënten direct digitaal stuurt naar de eigen huisarts. «Ouderen
wonen langer thuis, en dit moet op een verantwoorde manier
gebeuren. De huisarts kan dit in samenwerking met specialisten
ouderenzorg doen. Het probleem waar ik in onze praktijk tegenaan
liep, was dat het CIZ ons niet actief informeerde over indicatiestellingen. Dat leidde tot uren rondbellen, vertraging in het verlenen van
de intensieve zorg (aanvullend op de standaard huisartsenzorg) en
soms ook wisseling van specialist ouderengeneeskunde. Voor deze
groep ouderen is dat ongewenst. Het gaat om kwetsbare mensen,
vaak met geheugenproblemen en zorgmijdend. Sinds de proef met
CIZ gaat het veel beter. We ontvangen direct digitaal bericht als een
indicatiebesluit is genomen. Op dat moment is duidelijk dat ik geacht
word intensieve zorg te verlenen en welke specialist ouderengeneeskunde ik hierbij kan betrekken. De oudere krijgt daardoor sneller de
juiste zorg, zonder wisseling van vertrouwde gezichten. Zo
vermijden we onnodige of ongewenste opnamen in ziekenhuis en
verpleeghuis.»
Ook werkt het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
momenteel samen met betrokken doelgroepen aan de implementatie van
oplossingen voor tandartsen, apothekers, wijkverpleegkundigen,
paramedici, verloskundigen, en vrijgevestigde GGZ-aanbieders. Dat wordt
bijvoorbeeld gedaan door de structuur van contracten te uniformeren,
zodat deze eenvoudiger te vergelijken zijn of door herhaalverwijzingen af
te schaffen, waarmee een overbodige papierstroom tussen zorgaanbieders komt te vervallen. Voor de langdurige zorg, maatschappelijke
ondersteuning, jeugdhulp, GGZ en medisch specialistische zorg geldt dat
de knelpunten geïnventariseerd zijn en dat het ministerie momenteel
samen met betrokken partijen aan oplossingen werkt. Belangrijke
aandacht gaat hierbij ook uit naar de Wmo en Jeugdhulp en met name de
knelpunten rond de diversiteit aan productcodes, de verantwoording en
de aansluiting van gemeenten en aanbieders op ICT-voorzieningen. In het
programma i-Sociaal Domein zijn generieke modellen voorgesteld om tot
uniformering van de administratieve werkwijzen te komen. De inzet is om
deze producten te verheffen tot een veldnorm voor gemeenten en
zorgaanbieders, zodat de ervaren regeldruk bij gemeenten en zorgaanbieders merkbaar kan worden verminderd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

9

Naast het oplossen van door het veld aangedragen knelpunten, biedt het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ook actief ruimte binnen
de eigen wet- en regelgeving om regelarm te werken en meer ruimte te
creëren voor innovatie. Binnen de «Innovatieplaats Cure» biedt het
ministerie ruimte aan innovatieve werkwijzen die leiden tot meer kwaliteit
en doelmatigheid van zorg. Denk bijvoorbeeld aan een project waarbij
apothekers aan een volledig digitaal archief werken of ziekenhuizen die
werken aan een innovatieve manier van kwaliteitsregistratie, waarbij meer
naar uitkomst in plaats van input wordt gekeken. Doel van Innovatieplaats
Cure is om de ervaren regeldruk merkbaar te verminderen en nieuwe,
innovatieve oplossingen en werkwijzen breder in de praktijk te brengen.
Maatwerkaanpak Onderwijs: Meldpunt Regeldruk Primair
Onderwijs
Als actie voor de sector primair onderwijs (PO) heeft er gedurende
een periode van zeven weken een meldpunt regeldruk PO
opgestaan. Via dit meldpunt konden leraren, schoolleiders en
ondersteunend personeel melding maken van registratieverplichtingen binnen de po-sector die zij als regeldruk verhogend
beschouwen. Op basis van de ruim 3000 meldingen heeft aanvullend
verdiepend onderzoek plaatsgevonden om de herkomst van de
betreffende gemelde registratieverplichting te achterhalen.
Regeldruk wordt vooral ervaren op de thema’s beleid en verantwoording, passend onderwijs, personeelsbeleid, opbrengstgericht
werken en cognitieve ontwikkeling.
Uit het onderzoek komt verder naar voren dat registratieverplichtingen vooral vanuit de verschillende actoren uit de uitvoeringsketen
van de school zelf komen. Het gesprek op school tussen de leraar, de
schoolleider en bestuurder over wat nodig is om te registreren voor
goed onderwijs, is daarom erg belangrijk. Om dit gesprek op gang te
brengen, te begeleiden en te monitoren, starten vanaf begin 2017
een vijftal begeleidingstrajecten onder de naam «jouw school, mijn
school» waarin scholen begeleid worden om interne regeldruk in de
uitvoeringsketen van de school inzichtelijk te maken en aan te
pakken. De opbrengsten worden gedeeld met de hele sector via
bijvoorbeeld via blogs van de betrokken bestuurders, schoolleiders
en leraren. De opbrengsten van deze trajecten worden vóór 1 april
2017 gedeeld met uw Kamer.
De maatwerkaanpak logistiek is nagenoeg afgerond. In de vorige
rapportage is aangegeven dat van de in totaal 50 geïnventariseerde
knelpunten er inmiddels 42 zijn opgelost of een weg hebben gevonden
naar een duurzame oplossing in publiekprivaat overleg. Voor een aantal
resterende knelpunten zoeken we aansluiting met de activiteiten binnen
de topsector logistiek om de regeldruk te verminderen. Enkele recente
oplossingsrichtingen uit de maatwerkaanpak logistiek zijn te zien bij de
fytosanitaire import, waarbij een aantal knelpunten op het terrein van de
doorstroming van fytosanitaire importen zijn aangepakt. In een
gezamenlijk traject van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA) met logistieke bedrijven op Schiphol en in de Rotterdamse haven
zijn deze knelpunten geïdentificeerd en waar mogelijk opgelost. Zo
kunnen importeurs door een aanpassing van de informatiestromen
binnen de NVWA voortaan volstaan met een eenvoudigere aangifte.
Hierdoor bereiken verse producten eerder de consument. Ook komt de
NVWA tegemoet aan het verzoek van importeurs om op meerdere locaties
keuringen te verrichten. Inspecteurs komen nu langs op locatie, zoals de
huisarts zijn patiënten thuis bezoekt. Een derde voorbeeld van een
opgelost knelpunt is betere communicatie met transporteurs over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

10

containers die voor labonderzoek zijn geselecteerd. Zij kunnen hun
verdere transport daardoor beter plannen. Met deze maatregelen zal de
afhandeling van de importkeuringen sneller kunnen verlopen en kunnen
bederfelijke goederen eerder worden doorgevoerd.
In 2014 is de maatwerkaanpak regeldruk kinderopvang van start gegaan.
Kern van de maatwerkaanpak regeldruk kinderopvang is het tegengaan
van door ondernemers en medewerkers ervaren regeldruk. Onderzoek
naar ervaren regeldruk is in 2015 vertaald in het actieplan kinderopvang7.
In het akkoord Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK), dat de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in mei jl. met de partijen uit de
kinderopvangsector sloot, is overeengekomen dat de kwaliteitseisen op
een aantal punten worden aangepast. Hierover is uw Kamer in mei 2016
geïnformeerd8. Onderdeel van dit pakket is ook het verminderen van de
ervaren regeldruk. Belangrijke bijdrage aan de vermindering van
regeldruk is het schrappen van de verplichting tot het doen van jaarlijkse
risico-inventarisaties veiligheid en gezondheid. Daarnaast worden de
regels voor het voldoen aan de beroepskrachtkind-ratio in pauzes en aan
de randen van de dag verduidelijkt. Om ruimte voor innovatie te
vergroten start het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in
samenwerking met partijen uit de sector Pilots Innovatieve Opvang,
waarin ervaring kan worden opgedaan met nieuwe pedagogische
concepten. De bedoeling is dat in deze pilots ervaring wordt opgedaan
met het werken met alternatieve eisen ten aanzien van ruimte en
stabiliteit. De nieuwe eisen worden momenteel in overleg met partijen uit
de kinderopvangsector omgezet in voorstellen voor aanpassing van weten regelgeving. Inwerkingtreding van de gewijzigde eisen is voorzien voor
1 januari 2018.
Terugblik maatwerkaanpak regeldruk bedrijven
Het kabinet is gestart met het programma maatwerkaanpak regeldruk
bedrijven in de sectoren logistiek, agri & food, life sciences and health,
bouw, zorg, banken en chemie.
We kunnen inmiddels aankondigen dat van de maatwerktrajecten uit deze
eerste tranche de maatwerkaanpakken banken en bouw inmiddels
succesvol zijn afgerond. Voor de logistiek geldt dat deze maatwerkaanpak
later dit jaar wordt afgerond. Hierover wordt uw Kamer begin 2017
separaat door de Minister van Infrastructuur en Milieu geïnformeerd. De
maatwerkaanpak agri & foodis momenteel ook bezig met afronding van
de eerste tranche en de Staatssecretaris van Economische Zaken heeft
inmiddels een inventarisatie gedaan om een nieuwe tranche te starten in
het agrodomein. Voor de maatwerkaanpakken zorg en life sciences and
health geldt dat deze onverminderd doorgaan, maar dat de trekkende rol,
voor zover dat inmiddels al niet het geval is, volledig bij het daarvoor
verantwoordelijke Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport komt
te liggen. Bij de maatwerkaanpak chemie blijft het Ministerie van
Economische Zaken actief betrokken en zal hierbij ook de aanjagende rol
blijven vervullen.
Afrikaantjes vervangen chemische grondontsmetting
De maatwerkaanpak heeft in het agrodomein concrete oplossingen
gebracht. Een van de resultaten is dat bollentelers tijdens het
groeiseizoen meer tijd krijgen om afrikaantjes (tagetes) te kweken als
natuurlijk alternatief voor aaltjesbestrijding met chemische gewasbeschermingsmiddelen. Bollenteler Marcel Markhorst doet dit voor het
7
8

Bijlage bij Kamerstuk 31 322, nr. 280
Kamerstuk 31 322, nr. 303

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

11

tweede jaar: «Afrikaantjes zuiveren de grond van aaltjes en passen
goed in de vergroening van mijn bedrijf. Nu er eerder gezaaid kan
worden, kiezen steeds meer collega’s voor dit groene alternatief. Mij
heeft het geholpen, maar helaas kunnen nog niet alle bollentelers
hier mee uit de voeten.»
Voor de maatwerkaanpakken uit de tweede tranche geldt dat de
maatwerkaanpak metaal inmiddels ook is afgerond. Voor de maatwerk
kinderopvang neemt het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de trekkende rol volledig op zich. Voor de maatwerkaanpakken
winkelambacht en gastvrijheidseconomie blijft het Ministerie van
Economische Zaken aanspreekpunt en is nu bezig om samen met
betrokken bedrijfsleven en overheidsorganisaties de actieplannen uit te
voeren.
Resultaten maatwerkaanpak winkelambacht
Kappers, bakkers, slagers, bloemisten en schoenmakers zijn de
smaakmakers in winkelgebieden, maar hebben het niet makkelijk.
Deze winkeliers moeten vanwege hun bedrijfsvoering voldoen aan
verschillende wetten en regels. Zij ervaren een hoge regeldruk en
besteden 5 tot 8 procent van hun bedrijfskosten aan administratieve
lasten. Binnen de maatwerkaanpak Winkelambacht werken branches
en gemeenten samen aan oplossingen die passen in de lokale
situatie. Dordrecht heeft het adviesteam Dordt Onderneemt
opgericht. Ondernemers vinden daar een persoonlijk aanspreekpunt.
IJsselstein heeft een einde gemaakt aan reclamebelasting, toeristenbelasting, precariobelasting, havengeld en vermakelijkheidsbelasting
om de winstgevendheid van winkeliers te vergroten. Amsterdam
heeft de tijden voor bevoorrading van winkels verruimd. Capelle aan
den IJssel heeft kort parkeren met de blauwe schijf in winkelgebieden gratis gemaakt. Invoering van betaald parkeren blijft niet
zonder gevolgen, is de ervaring van kapper Henk Bekker van Hair
Company: «Op één van onze vier vestigingen zag ik de omzet flink
dalen toen daar betaald parkeren werd ingevoerd. Consumenten zijn
hier heel gevoelig voor. Wil je een levendig winkelgebied, zorg dan
voor een klantvriendelijk parkeerbeleid, bijvoorbeeld met een blauwe
zone.»
Het afronden van een aantal van deze trajecten betekent niet dat kabinet
geen inspanningen meer verricht om de regeldruk in deze sectoren verder
merkbaar te verminderen of dat de ingeslagen weg met de
maatwerkaanpak ten einde is. Integendeel, de maatwerkaanpak heeft
ervoor gezorgd dat er bij departementen nu structureel overleg is
mogelijk gemaakt waarbinnen knelpunten tussen bedrijfsleven en
overheid kunnen worden besproken. Dit zal in de toekomst ook zo blijven
en het Ministerie van Economische Zaken zal hierop ook toezien. De
bereidheid van departementen om een aantal maatwerktrajecten nu zelf te
leiden, toont ook aan dat de maatwerkfilosofie geïnternaliseerd is en
bijdraagt aan het merkbaar oplossen van knelpunten. Het kabinet blijft
daarom onverminderd met de maatwerkaanpak doorgaan.
Om aan het einde van de kabinetsperiode ook feitelijk inzichtelijk te
kunnen maken op welke manier de maatwerkaanpak heeft bijgedragen
aan merkbare regeldrukvermindering, hebben we de zogenaamde
MerkbaarheidsScan ontwikkeld. Deze MerkbaarheidsScan wordt uitgevoerd in de afgeronde maatwerktrajecten van de eerste tranche. Naar
verwachting zullen de resultaten hiervan medio 2017 beschikbaar zijn.
Aan de hand van deze resultaten zal de opzet en inzet van de
maatwerkaanpak verder worden doorontwikkeld om de ervaren regeldruk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

12

in het veld ook in de toekomst zo effectief en doelmatig mogelijk aan te
pakken.
5. Regeldrukvermindering bij gemeenten en in Europa
Niet alleen nationale wet- en regelgeving heeft invloed op de gevoelde
regeldruk door doelgroepen. Ook gemeenten en de Europese Commissie
kunnen met betere wet- en regelgeving en (digitale) dienstverlening een
belangrijke bijdrage leveren aan merkbare regeldrukvermindering.
Gemeenten
Zo heeft het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING) onderzoek
laten uitvoeren naar de «toptaken», oftewel onderzoek naar de topproducten en diensten van gemeenten die ondernemers en inwoners online
willen uitvoeren. De resultaten van het onderzoek zijn te vinden via
magazine.kinggemeenten.nl/topdiensten-gemeenten. Deze resultaten
vormen input voor de leerkring Gebruikersgerichte website waar nu circa
60 gemeenten aan deelnemen. Doel is om de digitale dienstverlening van
gemeenten via websites te verbeteren.
Om meer zicht te krijgen op de praktische kant van de aanpak van
regeldruk voert KING ook een quickscan uit naar de werkende elementen
van de regeldrukaanpak bij gemeenten. De bedoeling is om deze
succesfactoren voor alle gemeenten beschikbaar te maken, zodat zij daar
in hun aanpak hun voordeel mee kunnen doen. Daarnaast kunnen
gemeenten via het platform http://depilotstarter.vng.nl, een instrument
van de Digitale Agenda 2020, hun innovatieve ideeën delen. Eén van de
pilots heet www.vraaghetdemarkt.nlvan de gemeente Tilburg (zie ook het
tekstbox).
Voorbeelden regeldrukaanpak gemeenten
De gemeente Zwolle kent de passende regelsaanpak. Dit houdt in dat
Zwolle alleen regels opstelt als dat noodzakelijk is. Als dit zo is, dan
maakt men die zoveel mogelijk samen met de doelgroepen die er
mee te maken hebben. In dat kader is de APV van Zwolle afgelopen
jaar ook herzien en is bijvoorbeeld met de horeca en andere
belanghebbenden gekeken naar de aanpak voor terrassen. Ook kent
de APV van Zwolle een Experimenteerartikel waarbij er een jaar lang
geëxperimenteerd kan worden met bepaalde artikelen uit de APV.
Binnen een half jaar is daar gebruik van gemaakt om een experiment
met vrije sluitingstijden mogelijk te maken. In het kader van het
programma Initiatiefrijk Zwolle stimuleert Zwolle nieuwe initiatieven,
onder meer door de ruimte en de mogelijkheden in de regels te
ontdekken en waar mogelijk aanpassingen te doen.
Gemeente Tilburg is in 2014 gestart met het Programma Zaakgericht
Werken met als doel betere digitale dienstverlening. In de gemeente
Tilburg kunnen burgers en ondernemers via webformulieren 24/7
gemakkelijk zaken aanvragen en verantwoorden. Daarnaast kan de
voortgang van zaken gevolgd worden en zijn alle bijbehorende
documenten inzichtelijk. Door deze uniformering in aanvragen en
informatieverstrekking hebben burgers en ondernemers uit Tilburg
regeldrukverlaging en verbetering van de dienstverlening ervaren.
Momenteel worden 150 processen zaakgericht afgehandeld. In de
volgende fase tot eind 2017 worden alle overige dienstverleningsprocessen op deze manier ontsloten. Hiernaast heeft Tilburg in kader
van een innovatiepilot (www.vraaghetdemarkt.nl) een App
ontwikkeld waarmee vooroverleg tussen bedrijf en aanbesteder kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

13

worden gevoerd alvorens het aanbestedingstraject in te gaan. Bij de
ontwikkeling van de App is ook MKB NL betrokken.
In de gemeente Utrecht is continue aandacht voor deregulering
middels het programma «Utrecht: Goed geregeld!» Eén van de
resultaten van het afgelopen jaar is de vaststelling van «De Nota
Inkoop 2015–2019». In deze Nota Inkoop zijn verruimingen
toegepast, in overeenstemming met de Aanbestedingswet en de
Gids Proportionaliteit. Onder andere de verhoging van de drempels
leidt tot minder uitgebreide aanbestedingsprocedures en tot meer
enkelvoudige inkopen. Aanbestedingsregels zijn derhalve voor de
bedrijven eenvoudiger geworden. Een ander resultaat betreft de
invoering van nieuwe structuur voor verhuurtarieven-buurtcentra.
De tarieven zijn nu eenduidiger en de tevredenheid hierover bij de
gebruikers van de panden is gestegen.
Tenslotte werkt KING samen met gemeenten, de Manifestgroep (informeel
samenwerkingsverband van uitvoeringsorganisaties zoals de Belastingdienst, UWV en SVB) en het programma Digitale Agenda 2020 van de
VNG aan pilots over Innovatief standaardiseren van dienstverlening. Zo
heeft de pilot Digitale Aangifte Overlijden als doel om één landelijke
digitale voorziening te bieden aan uitvaartondernemers via ondernemersplein.nl en de Berichtenbox voor Bedrijven. Inmiddels is de centrale
voorziening beschikbaar via het Ondernemingsdossier (en straks via
MijnOverheid voor Ondernemers, zie hoofdstuk 6) en de Berichtenbox
voor Bedrijven.
Uitvaartondernemer bespaart tijd met digitale aangifte van
overlijden
Tot voor kort moesten uitvaartondernemers elk overlijden
persoonlijk aangeven op het gemeentehuis. Om de ondernemers tijd
te besparen en de gemeentelijke administratie efficiënter te maken,
ontwikkelde gemeente Den Bosch een digitale aangifte. Met dit
standaard digitale formulier kunnen begrafenisondernemers 24x7
aangifte van overlijden doen bij iedere gemeente die dit formulier in
gebruik heeft. Deze voorziening is één keer landelijk ingericht en
voor alle 390 gemeenten te gebruiken. Dit zorgt voor eenheid in de
gemeentelijke dienstverlening en bespaart geld en tijd. De digitale
aangifte wordt nu landelijk ingevoerd. Uitvaartondernemer Alex
Nieuwland is een van de eerste gebruikers: «Onze medewerker hoeft
de deur niet meer uit om aangifte op het gemeentehuis te doen. Dat
kan nu digitaal vanaf de werkplek.» Brancheorganisatie BGNU
stimuleert deze ontwikkeling. Directeur Heidi van Haastert: «Wij zien
de efficiency-slag die ondernemers hiermee kunnen maken en hopen
dat voor het einde van 2016 alle gemeenten er klaar voor zijn.»
Ook is inmiddels een pilot over het verbeteren van de dienstverlening aan
zzp’ers afgerond. Uit de pilot blijkt onder andere dat de groep zzp’ers niet
homogeen is en niet als zodanig kan worden benaderd. Ook komt naar
voren dat zzp’ers vooral behoefte hebben aan meer gestroomlijnde
informatie van Rijk en gemeenten. De resultaten van de pilot worden
geborgd door de VNG/KING en binnen het project «Strategische
verkenning doelgroep zzp» van de Bestuurderstafel Dienstverlening van
de Manifestgroep.
Paspoort en ID-kaart gratis thuis bezorgd
Sinds september 2015 kunnen inwoners van de gemeente Alphen
aan den Rijn hun nieuwe paspoort of ID-kaart laten bezorgen. Toos
Groeneweg, teamleider burgerzaken van gemeente Alphen aan den

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

14

Rijn: «We hebben gratis bezorging eerst op proef bij elke aanvraag
aangeboden. Gemiddeld een op de drie aanvragers heeft hier
gebruik van gemaakt. In de kernen om Alphen aan den Rijn heen
wordt relatief meer gebruik gemaakt van deze service. Inwoners die
gebruik hebben gemaakt van deze nieuwe vorm van dienstverlening
waardeerden de service met het rapportcijfer 9. Bezorgen is vooral
een mooi alternatief voor ouderen die minder makkelijk naar het
gemeentehuis kunnen komen of gezinnen met kleine kinderen. Maar
ook inwoners waarvoor een bezoek tijdens de openingstijden lastig
is, waarderen het alternatief. De gemeenteraad heeft voor de
komende jaren extra budget beschikbaar gesteld om deze dienstverlening mogelijk te maken.»
In totaal hebben 17 gemeenten deelgenomen aan de proef,
waaronder Amsterdam en Rotterdam. Elke gemeente in Nederland
kan de bezorging van reisdocumenten mogelijk maken. Doel is het
verstrekken gemakkelijker te maken en de reistijd en -kosten voor
burgers te verminderen.
Europa
Onder het Nederlandse EU-voorzitterschap zijn Raadsconclusies aangenomen over de thema’s «toekomstbestendige en innovatievriendelijke
regelgeving», «kwantificering van regeldrukvermindering en regeldrukdoelstellingen» en «aandacht voor het mkb». Ook is er onder het
Nederlands voorzitterschap gewerkt aan het onderwerp «het gebruik van
impact assessments door de Raad», in het kader van de implementatie
van het interinstitutioneel akkoord beter wetgeven, dat op 13 april onder
Nederlands Voorzitterschap is ondertekend. Het huidige Slowaakse
EU-voorzitterschap heeft aangekondigd zich te willen richten op nadere
implementatie van deze Raadsconclusies, met daarbij bijzondere aandacht
voor het onderwerp toekomstbestendige en innovatievriendelijke
regelgeving.
De Commissie heeft op 14 september 2016 de mededeling «Betere
regelgeving: Betere resultaten voor een sterkere Unie» gepubliceerd. De
Commissie schetst onder andere dat er sinds de start van het REFITprogramma 200 voorstellen zijn gedaan door de Commissie om op vele
terreinen regelgeving aan te passen of te schrappen om onnodige
regeldruk te verminderen. Een voorbeeld is de aanpassing van de
EU-richtlijn jaarrekening, waarmee de financiële rapportage-eisen zijn
vereenvoudigd. Jaarlijks levert deze maatregel op EU-niveau een
besparing op van € 6,3 miljard voor 5 miljoen micro-mkb’ers. Nederland
heeft gebruik gemaakt van de mogelijkheid die deze nieuwe richtlijn biedt
om een apart regime voor micro-bedrijven in te voeren. Dit leidt in
Nederland tot een regeldrukbesparing van ruim € 300 miljoen euro voor
mkb-bedrijven.
Daarnaast is het zogenaamde REFIT-platform begin dit jaar van start
gegaan. Dit platform heeft als voornaamste taak om de Commissie te
adviseren en te assisteren bij haar inspanningen om EU regelgeving te
verbeteren en regeldruk te verminderen. Inmiddels heeft het platform 100
suggesties beoordeeld en 22 concrete aanbevelingen voor vereenvoudiging en verbetering van wet- en regelgeving gedaan. De Commissie
heeft aangekondigd in het kader van haar werkprogramma 2017 aan te
zullen geven hoe zij een vervolg wil geven aan deze aanbevelingen.
De Commissie kondigt in de mededeling verder onder andere aan dat er
een «jaarlijks lastenoverzicht» zal komen, een haalbaarheidsstudie naar de
introductie van reductiedoelstellingen en een aparte mededeling over de
correcte toepassing van het EU-recht in alle lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

15

Nederland heeft waardering voor de inzet en de resultaten die zijn bereikt
door de Commissie op het gebied van Betere Regelgeving. De komst van
het REFIT-platform beoordeelt Nederland als positief. Het platform biedt
de gelegenheid om de Commissie te adviseren bij het verminderen van
regeldruk en het verbeteren van wet- en regelgeving. Ook staat Nederland
positief tegenover de aankondiging van de Commissie ten aanzien van het
jaarlijkse lastenoverzicht en de afronding van het onderzoek naar de
haalbaarheid van introductie van doelstellingen voor de reductie van
regeldruk. De Commissie gaat in de mededeling evenwel niet in op enkele
andere belangrijke thema’s van de Raadsconclusies Betere Regelgeving
die onder Nederlands voorzitterschap door de Raad voor Concurrentievermogen op 26 mei 2016 zijn aangenomen, te weten innovatievriendelijke
en toekomstbestendige regelgevingde positie van het mkb en de komst
van een gekwantificeerd REFIT-scorebord. Nederland zal de Commissie
vragen naar de stand van zaken op deze punten en inzetten op verwezenlijking van de inhoud van de Raadsconclusies. Uw Kamer heeft middels
het bijbehorende BNC-fiche op 21 oktober jl. een uitgebreide beschrijving
en appreciatie van deze Commissiemededeling ontvangen9.
Op 25 oktober 2016 heeft de Commissie haar werkprogramma voor 2017
gepresenteerd. Dit programma bevat onder andere overzichten van de
verschillende acties in het kader van REFIT en bij dit werkprogramma is
ook het REFIT-scorebord gepresenteerd. Over dit Commissiewerkprogramma en het REFIT-scorebord zal uw Kamer binnenkort een kabinetsappreciatie ontvangen.
6. Betere (digitale) dienstverlening
In het afgelopen jaar is de digitale overheidsdienstverlening aan burgers
en ondernemers verder verbeterd. De Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties zal uw Kamer daarover voor het eind van het jaar
informeren in de rapportage van het programma «Digitaal 2017». Deze
rapportage zal de toename van digitale overheidsdiensten in het
afgelopen jaar in beeld brengen.
Digitalisering en vereenvoudiging aanvraagproces hypotheek
Op 23 augustus 2016 is de pilot Handig! gestart. Doel van de pilot is
de vereenvoudiging van het aanvraagproces voor een hypotheek.
UWV heeft het mogelijk gemaakt dat consumenten de reeds
beschikbare, persoonlijke loon- en arbeidsgegevens bij UWV via
mijnuwv.nl kunnen downloaden. Het digitale document kan
vervolgens gebruikt worden bij het aanvragen van een hypotheek.
Een werkgeversverklaring is hiermee overbodig. Hiermee wordt
bereikt dat de administratieve rompslomp die gepaard gaat met het
aanvragen van hypotheek voor de consument wordt verminderd.
Hypotheekadviseur De Hypotheker is betrokken bij de uitvoering van
de pilot. Directeur Twan Cats: «De werkgeversverklaring is van alle
benodigde stukken voor een hypotheekaanvraag de grootste
vertrager. Via de huidige schriftelijke weg kost het enkele dagen tot
enkele weken. Met de digitale inkomensgegevens van UWV kan een
consument binnen enkele minuten volledige, betrouwbare informatie geven. Dat bespaart zijn werkgever administratieve
rompslomp. De geldverstrekker krijgt meer zekerheid doordat de
gegevens rechtstreeks van UWV komen. De tenslotte kan de
hypotheekadviseur sneller duidelijkheid geven aan de consument
over zijn financiering. De tijdbesparing voor alle betrokken partijen
samen bedraagt meer dan 2 uur per hypotheekaanvraag. Wij zijn blij
9

Kamerstuk 22 112, nr. 2228

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

16

dat UWV dit mogelijk heeft maakt. De investering voor deze digitale
gegevensstroom is gedragen door alle deelnemers aan de pilot.»
Alle partijen die bij de aanvraag van nieuwe hypotheken betrokken
zijn, zowel bedrijven als consumenten, besparen gezamenlijk ruim
een half miljoen uren per jaar.
De grote uitvoeringsdiensten van de overheid hebben de belangrijkste
informatiestromen met bedrijven inmiddels in hoge mate gedigitaliseerd.
Door het gebruik van één digitale sleutel voor bedrijven (e-herkenning) en
één plek om alle informatie te vinden (het Ondernemersplein) kunnen
ondernemers steeds meer zaken digitaal en gestandaardiseerd afhandelen. Een aantal informatiestromen verloopt inmiddels volledig digitaal,
zonder menselijke tussenkomst. Zo is er één standaard om facturen te
sturen (e-factureren) en kunnen ondernemers met Standard Business
Reporting informatie direct vanuit hun eigen boekhouding aanleveren aan
de overheid, zoals de Belastingdienst, de Kamer van Koophandel en het
CBS. Deze ICT-maatregelen zorgen ervoor dat bedrijven minder tijd kwijt
zijn aan het voldoen aan wet- en regelgeving en vergemakkelijken het
zakendoen met de overheid. Als illustratie van deze ontwikkelingen zijn
hieronder enkele maatregelen opgenomen die leiden tot verdere
regeldrukreductie voor bedrijven.
Identificatie
Idensys (voor burgers) en eHerkenning (voor rechtspersonen) maken
digitale transacties mogelijk waar een hoog betrouwbaarheidsniveau voor
nodig is. De pilots met Idensys, die hebben plaatsgevonden in diverse
publieke en private sectoren, zijn inmiddels geëvalueerd. De resultaten
zijn door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met
de brief over de Impuls eID aan uw Kamer gestuurd10. In deze brief
beschrijft de Minister het nieuwe multimiddelenbeleid en de uniforme set
van eisen die voor alle inlogsystemen gaat gelden waarmee bij de
overheid kan worden ingelogd.
Het aantal overheidsorganisaties dat is aangesloten op eHerkenning is in
het afgelopen half jaar verder toegenomen. Eind augustus 2016 waren 207
overheidsorganisaties aangesloten op eHerkenning, waaronder 181
gemeenten en 8 provincies, naast 21 bedrijven en overige organisaties die
digitale diensten aanbieden. Het aantal ondernemers dat een eHerkenningsmiddel heeft, neemt ook nog steeds toe. Inmiddels zijn er circa
270.000 actieve eHerkenningsmiddelen, waarmee in de eerste helft van
2016 circa 4 miljoen authenticaties zijn uitgevoerd.
MijnOverheid voor Ondernemers
In het Algemeen Overleg Ondernemen en Bedrijfsfinanciering van
30 september 2015 heeft de Minister van Economische Zaken toegezegd
om het Ondernemingsdossier door te ontwikkelen naar MijnOverheid
voor Ondernemers.
MijnOverheid voor Ondernemers heeft tot doel om:
• De effectiviteit van de digitale, zakelijke dienstverlening van de
overheid aan ondernemers te vergroten, zodat dit leidt tot positieve
baten voor de ondernemer;
• Uitvoeringorganisaties te stimuleren om hun diensten vaker digitaal,
gestandaardiseerd en overzichtelijk aan te bieden aan de ondernemer.

10

Kamerstuk 26 643, nr. 419

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

17

MijnOverheid voor Ondernemers is toegankelijk voor alle ondernemingen
en organisaties, die ingeschreven zijn in het handelsregister. Dat zijn ook
stichtingen en verenigingen.
De kern van de afgeschermde omgeving van MijnOverheid voor Ondernemers wordt gevormd door het berichtenverkeer (digitale post) en
gegevensuitwisseling om transacties bij de overheid effectiever te maken.
De huidige Berichtenbox voor Bedrijven zal met de Berichtenbox voor
Burgers geïntegreerd worden tot één generieke berichtenvoorziening en
opgaan in MijnOverheid voor Ondernemers. MijnOverheid voor Ondernemers en het Ondernemersplein zullen een samenhangend geheel
vormen. Beide voorzieningen zullen ook zelfstandig bereikbaar zijn. De
ondernemer kan met hergebruik van gegevens uit MijnOverheid voor
Ondernemers transacties binnen de portalen van de uitvoeringsorganisaties verrichten – zoals het aanvragen van een vergunning – en de
mogelijkheid hebben om zijn gegevens te beheren en in te zien op een
centrale plek. Dit zal in eerste instantie de website van de Kamer van
Koophandel zijn. Deze omgeving geeft de ondernemer toegang tot zijn
post, inzicht in zijn bedrijfsgegevens en toeleiding naar informatie op
maat, zoals regelhulpen. De weergave en functies van MijnOverheid
kunnen op basis van zijn profiel en eigen voorkeuren op maat worden
aangeboden. MijnOverheid voor Ondernemers zal een neutrale overheidsstijl hebben.
Het Ministerie van Economische Zaken is eigenaar en beleidsverantwoordelijke voor MijnOverheid voor Ondernemers. De Kamer van Koophandel
is hoofdaannemer en opdrachtgever en Logius is de ontwikkelaar,
beheerder en exploitant. Voor de ontwikkeling van MijnOverheid voor
Ondernemers maakt Logius gebruik van de bouwstenen van de generieke
digitale infrastructuur, gecombineerd met bouwstenen die specifiek voor
ondernemers ontwikkeld zijn. De Kamer van Koophandel zal de presentatielaag (inclusief gebruikersomgeving) ontwikkelen en functioneel
beheerder zijn voor de (door-)ontwikkeling van functionaliteiten in de
voorziening MijnOverheid voor Ondernemers.
De basisversie van MijnOverheid voor Ondernemers zal in de volgende
kabinetsperiode worden opgeleverd. In de stapsgewijze ontwikkeling zal
het leggen van verbinding met zakelijke diensten van de overheid een
belangrijke plek innemen. MijnOverheid voor Ondernemers zal zo
ontwikkeld worden, dat flexibel ingespeeld kan worden op de wensen en
behoeften van ondernemers en uitvoeringsorganisaties. Dat wordt
gedaan door de verantwoordelijkheid voor de inrichting van bedrijfseigen
processen bij uitvoeringsorganisaties te laten en door de ondernemer zelf
te laten bepalen hoe hij gebruik wil maken van MijnOverheid voor
Ondernemers.
Tien branches en 54 gemeenten werken op dit moment met het Ondernemingsdossier. Daarbij gaat het om bijna 8.000 ondernemers zijn aan de
slag met een Ondernemingsdossier. De bestaande dienstverlening blijft in
ieder geval gehandhaafd totdat MijnOverheid voor Bedrijven operationeel
is. Voor een goede overgang wordt in samenwerking met de aangesloten
branches en gemeenten gezorgd.
In bijlage 311 wordt de ontwikkeling en governance van MijnOverheid
voor Ondernemers nader uitgewerkt.

11

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

18

Ondernemersplein.nl
Ondernemersplein.nl heeft zich in twee jaar succesvol ontwikkeld.
Ondernemers geven het Ondernemersplein gemiddeld het cijfer 7,3. De
vorm en inhoud van het Ondernemersplein worden continue verbeterd op
basis van ondernemerswensen. In de afgelopen periode zijn informatie en
diensten van de VNG en de gemeenten Den Haag en Amsterdam aan het
Ondernemersplein toegevoegd.
In de Digitale Agenda is de herpositionering van het Ondernemersplein
aangekondigd. Hiermee willen we de inhoud van het Ondernemersplein
over bijvoorbeeld het starten van een bedrijf ook ontsluiten binnen de
websites van andere overheden. Doordat de gezamenlijke inhoud straks
terug te vinden is bij meerdere overheden, zal er geen budget besteed
worden aan het verder vergroten van de merkbekendheid van het
Ondernemersplein zelf. Wel blijft er op inhoudelijke onderwerpen
marketing plaatsvinden, zodat ondernemers nog steeds snel de juiste
informatie kunnen vinden.
Het Engelstalige Ondernemersplein is sinds eind oktober bereikbaar onder
de naam hollandbusinessinformation.com. De website answersforbusiness.nl met op dit moment ruim 100.000 buitenlandse bezoeken per jaar,
zal worden uitgefaseerd en zal in de nieuwe Engelstalige website worden
geïntegreerd.
Ook de webinars blijven een hooggewaardeerd onderdeel van het
Ondernemersplein. Ondernemers krijgen hier advies van zowel
mede-ondernemers als deskundigen van de Ondernemerspleinpartners.
Tijdens een webinar kunnen ondernemers ook chatten met een adviseur
of specialist voor een persoonlijk advies. De uitzendingen zijn kwalitatief
hoogwaardig, lang houdbaar en worden geplaatst in de relevante context
op de website. Hierdoor kijken ook steeds meer mensen de webinars «on
demand» terug. Ruim 70.000 ondernemers hebben een webinar teruggekeken met een gemiddelde waardering van een 7,8.
Ondernemers waarderen Ondernemersplein: «Nuttig,
duidelijk, afwisselend, prettig leesbaar»
Ondernemersplein heeft in het voorjaar onderzocht hoe bezoekers
de website waarderen en welke verbeteringen mogelijk zijn. Drie van
de vier bezoekers, met name starters, oriënterende ondernemers en
zzp’ers, zijn tevreden tot zeer tevreden. Zij waarderen met name de
wijze waarop de website informeert: «De informatie wordt efficiënt
gegeven, de mogelijke vervolgstappen bij een antwoord worden
duidelijk aangegeven.» En: «Alles wat je wilt weten over het
ondernemen wordt duidelijk besproken.» Eén op de tien bezoekers is
niet tevreden. Zij vinden niet wat zij zoeken of vinden de gevonden
informatie te beperkt.
Standard Business Reporting
Steeds meer berichten worden met Standard Business Reporting (SBR)
aangeleverd bij de overheid en banken. Dat scheelt ondernemers tijd en
geld door domeinoverstijgende standaardisatie. Zo hebben ondernemers
tot september 2016 bij de Belastingdienst meer dan 8,5 miljoen fiscale
aangiften en meer dan 150.000 jaarrekeningenvia SBR gedeponeerd in het
handelsregister. Ook het CBS heeft in 2016 de eerste berichten via SBR
ontvangen. De Dienst Uitvoering en Onderwijs (DUO) heeft in 2016
inmiddels 1600 berichten ontvangen. De voorbereiding voor het exclusief
elektronisch deponeren van de jaarstukken in het handelsregister zijn in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

19

volle gang. De Kamer van Koophandel heeft medio 2016 brieven gestuurd
naar deponeringsplichtige rechtspersonen om hen te informeren over de
overgang naar elektronisch deponeren. Onder voorzitterschap van het
Ministerie van Economische Zaken zijn partijen in de keten bezig met
voorbereidingen om de jaarstukken inclusief accountantsverklaring straks
via SBR te kunnen deponeren. Dit proces neemt meer tijd in beslag dan
oorspronkelijk verwacht, omdat de overgang naar een gestructureerd
elektronisch formaat nieuwe uitdagingen meebrengt, zoals de vraag hoe
om te gaan met grafieken en tabellen. Deze vragen zijn vooral voor de
jaarstukken van middelgrote en grote rechtspersonen relevant. De
verplichtstelling voor deze rechtspersonen treedt later in werking
(boekjaar 2017 respectievelijk naar verwachting 2019).
Tot slot is een aantal SBR-pilots uitgevoerd, zoals door het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met de woningcorporaties en
Fink (project verbetering mkb-financiering). Deze pilots worden
momenteel geëvalueerd en op basis daarvan wordt met betrokken
partijen bekeken of aansluiting op SBR in de toekomst opportuun is.
Regelhulpen
Een regelhulp leidt een ondernemer digitaal door naar op hem van
toepassing zijnde wetgeving. Zo komt hij er op een toegankelijke manier
achter wat zijn rechten en verplichtingen zijn. Dit scheelt bedrijven tijd en
voorkomt irritatie. Voordeel voor de overheid is dat de naleving verbetert,
omdat de groep «niet-weters» kleiner wordt. Om de ontwikkeling van
regelhulpen een impuls te geven zijn in 2014–2015 zeventien door
VNO-NCW en MKB-Nederland als prioritair aangemerkte regelhulpen
ontwikkeld.
Vanaf 2016 hanteert het kabinet het uitgangspunt dat een regelhulp bij
wetgeving voor bedrijven wordt ontwikkeld als dat toegevoegde waarde
heeft12. In de voorjaarsrapportage hebben we al kunnen melden dat de
regelhulp BTW op het privégebruik van de auto van de zaak, Premiekortingen en lage inkomensvoordeel en de nationale financieringswijzer
gereed zijn voor gebruik. Het afgelopen half jaar zijn daar de regelhulpen
«Gemeentelijke Inspectiehulp kinderopvang», de «Privacyverklaring
generator», «Chemische stoffen goed geregeld» en de «Zelfinspectie:
eerlijk werken» bij gekomen.
Daarnaast zijn er regelhulpen voor de fiscale aspecten van vrijwilligerswerk, de kantineregeling, verwerking van loonheffingstabellen, het
internationale transport van afval en de gebruiksvoorschriften voor mest
in ontwikkeling. De verwachting is dat deze nog dit jaar kunnen worden
gelanceerd. In totaal zouden dan negenentwintig regelhulpen worden
gerealiseerd, waarmee de ambitie om in deze kabinetsperiode zevenentwintig regelhulpen te ontwikkelen wordt overtroffen.

12

Kamerstuk 29 515, nr. 372

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 515, nr. 397

20