Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3113
Vragen van het lid Van Gerven (SP) aan de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het hogere risico op overlijden bij spoedopname in het
weekend en sterftecijfers van ziekenhuizen (ingezonden 26 juli 2010).
Antwoord van minister Klink (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
17 augustus 2010)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het onderzoek van P. Aylin c.s., waaruit blijkt dat
spoedpatiënten die in het weekend worden opgenomen, 10% meer kans
hebben te overlijden dan spoedpatiënten die doordeweeks worden
opgenomen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw oordeel over het feit dat met name het overlijdensrisico hoger is
bij patiënten met hart-vaataandoeningen en patiënten met kanker?
Antwoord 2
Hoewel ik heb kennisgenomen van het bestaan van dit Engelse onderzoek
ken ik het niet in detail. Bovendien hebben de conclusies uit het onderzoek
betrekking op de Engelse situatie. Ik heb dan ook geen uitgesproken oordeel
over deze conclusies.
Vraag 3 en 4
Zijn de uitkomsten van dit onderzoek, dat betrekking heeft op Engeland in
2005–2006, ook geldig voor Nederland? Betekent dit dat als we cijfers naar de
Nederlandse situatie extrapoleren er sprake kan zijn van honderden extra
doden per jaar in de weekenden in Nederlandse ziekenhuizen? Is hiernaar
onderzoek verricht in Nederland? Zo ja, wat waren hiervan de resultaten?
In hoeverre is het vermoeden van de onderzoeker, dat de lagere bezetting van
de eerste hulp in het weekend debet is aan het geconstateerde verschil,2 ook
1

2

ah-tk-20092010-3113
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

http://www.medicalfacts.nl/2010/07/19/er-overlijden-vaker-spoedpatienten-in-weekend-dandoordeweeks/
http://www3.imperial.ac.uk/newsandeventspggrp/imperialcollege/
newssummary/news_11-6-2010-12-5-7?newsid=90562

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

van toepassing in Nederland? Als daar geen cijfers over bekend zijn, vindt u
het dan wenselijk dat hier onderzoek naar wordt gedaan? Bent u bereid
onderzoek naar overlijdensrisico, en het verschil tussen opname doordeweeks
of in het weekend, in Nederland te laten verrichten dan wel ervoor zorg te
dragen dat dit onderzoek wordt verricht? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 3 en 4
Voorzichtigheid is geboden bij extrapolatie van de cijfers uit dit Engelse
onderzoek naar de Nederlandse situatie. In Engeland wordt gewerkt met een
ander gezondheidsstelsel en ook de ziekenhuizen zijn anders georganiseerd.
De conclusies van dit onderzoek zijn dus niet één op één te vertalen.
Om inzicht te verkrijgen in de Nederlandse situatie is de Inspectie voor de
Gezondheidszorg (IGZ) in 2009 gestart met een onderzoek gericht op de
kwaliteit van de zorg in ziekenhuizen tijdens de avond-, nacht- en weekenduren. In dit onderzoek komen drie deelvragen aan de orde. Ten eerste
onderzoekt het RIVM, in opdracht van de IGZ, of er tijdens avond-, nacht- en
weekenduren inderdaad sprake is van een oversterfte ten opzichte van
kantooruren. Ten tweede onderzoekt TNO, in het verlengde van dit onderzoek,
eveneens in opdracht van de IGZ, welke factoren van invloed zijn op het
optreden van vermijdbare schade en sterfte. Hierbij gaat het zowel om zaken
als onderbezetting, maar ook om factoren die inherent zijn aan het werken in
de nacht of tijdens het weekend. Ten derde onderzoekt de IGZ in dit kader in
hoeverre de kwalitatieve en kwantitatieve faciliteiten in de Nederlandse
ziekenhuizen toereikend zijn om 24 uur per dag, 7 dagen per week verantwoorde zorg te bieden en te waarborgen. Ik verwacht de resultaten van dit
onderzoek medio 2011. Zo gauw de onderzoeksresultaten beschikbaar zijn
informeer ik u.
Vraag 5 en 6
Wat is uw oordeel over het feit dat de Nederlandse ziekenhuizen onder
maatschappelijke en politieke druk in wetenschappelijk opzicht niet valide
sterftecijfers hebben gepresenteerd?3
Welke dienst wordt de samenleving hiermee bewezen? Is hier niet de
beroepseer van de medische professie in het geding? Vindt u het niet zinloos
en ook onjuist om cijfers naar buiten te brengen die door de samenleving en
patiënten niet op hun juiste waarde kunnen worden geschat? Zo neen,
waarom niet?
Antwoord 5 en 6
Het presenteren van de ongecorrigeerde sterftecijfers door de Nederlandse
ziekenhuizen is een belangrijke stap in het streven naar meer transparantie.
Hiermee wordt een jarenlang bestaand taboe doorbroken. De openbaarmaking is daarmee zeker zinvol. Om te voorkomen dat cijfers verkeerd worden
geïnterpreteerd hebben de Nederlandse vereniging van Ziekenhuizen (NVZ)
en de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) bij de
openbaarmaking een begeleidende tekst gepubliceerd, waarin haarfijn wordt
uitgelegd waarvoor deze cijfers wel en niet kunnen worden gebruikt. Hiermee
wordt voorkomen dat het vertrouwen in de medische professie ten onrechte
in het geding is.
De gepubliceerde ongecorrigeerde sterftecijfers zijn niet geschikt om
kwaliteitsvergelijkingen te maken, aangezien ze niet gecorrigeerd zijn voor
factoren die van invloed zijn op de sterftekans. De NVZ en de NFU hebben
aangegeven in 2011 gecorrigeerde sterftecijfers openbaar te maken, waarmee
kwaliteitsvergelijkingen beter mogelijk zijn. Om te komen tot geschikte
gecorrigeerde sterftecijfers zijn twee aspecten van belang. Ten eerste wordt er
hard gewerkt aan het wegwerken van registratie- en codeervariaties. Ten
tweede is een expertgroep, bestaande uit verschillende wetenschappers, in
het leven geroepen om de correctiefactoren te verfijnen.

3

http://www.nvz-ziekenhuizen.nl/Actueel/Nieuws/juli_december_2010/
Ziekenhuizen_publiceren_ruwe_ongecorrigeerde_sterftecijfers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2