Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 453

Woningcorporaties

28 325

Bouwregelgeving 2002–2006

Nr. 146

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2009
Hierbij geef ik uitvoering aan drie toezeggingen die ik heb gedaan in Algemene Overleggen met uw Kamer op 3 en 12 november (kamerstuk 29 453,
nr. 140 en 28 325, nr. 118).
Tijdens het algemeen overleg incidenten en integriteit bij corporaties van
3 november is door uw Kamer de vraag gesteld of de benoeming van de
oud-wethouder van Amsterdam Herrema tot commissaris bij Rochdale
niet in strijd is met de governancecode woningcorporaties. Dit is niet het
geval. Ook is er geen sprake van strijd met het Besluit beheer sociale
huursector (Bbsh).
Het Bbsh verbiedt dat een burgemeester of wethouder lid wordt van een
raad van toezicht van een corporatie. Dit verbod is opgenomen om te
voorkomen dat een ongewenste belangenverstrengeling tussen corporaties en het college van burgemeester en wethouders ontstaat. Een
wethouder heeft een actueel belang bij bepaalde ontwikkelingen binnen
een gemeente waarbij corporaties een rol kunnen spelen.
Oud-wethouders hebben dat belang niet meer.
De governancecode van Aedes bepaalt dat een lid van de gemeenteraad
dan wel iemand die in dienst is bij een gemeente en daar feitelijk
betrokken is bij volkshuisvestingsaangelegenheden niet geacht kan
worden onafhankelijk te zijn en dus niet benoemd kan worden tot
commissaris.
De verboden beperken zich dus slechts tot zittende functionarissen en
strekken zich niet uit tot voormalige functionarissen.
In het Algemeen Overleg Bouwregelgeving en brandveiligheid dat ik met
u voerde op 12 november heb ik melding gemaakt van de vraagprijs van
NEN voor de eventuele afkoop van NEN-normen waarnaar in de bouw- en
milieuregelgeving wordt verwezen. Wanneer deze normen vrij beschikbaar zouden worden gesteld, betreft dit een vraagprijs van 5,3 miljoen
euro per jaar. NEN wenst daarbij over afkoop langjarige afspraken te
maken met een minimumperiode van 10 jaar. Dit ziet NEN als compen-

KST139408
0910tkkst29453-146
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 453 en 28 325, nr. 146

1

satie voor het verlies aan opbrengsten uit de normverkoop zoals NEN die
heeft berekend. Daarbij is door NEN als aanvullende voorwaarde gesteld
dat het auteursrecht van de betreffende normen bij NEN blijft en de jaarlijkse financiële bijdrage van VROM/WWI aan het NEN-normontwikkelingswerk wordt gecontinueerd.
Een besluit om bouw- en milieunormen af te kopen heeft niet alleen financiële gevolgen voor VROM/WWI. Immers, er wordt ook vanuit andere
regelgeving verwezen naar NEN-normen. Mede gezien de rijksbrede
implicaties van afkoop van bouw- en milieunormen wordt een Kabinetsvisie op normalisatie voorbereid. Daarin zal een standpunt worden ingenomen met betrekking tot de wenselijkheid van afkoop van NEN-normen.
U zult deze visie begin 2010 ontvangen. Ik stel voor het overleg over
afkoop met uw Kamer op basis daarvan verder te voeren.
In datzelfde Algemeen Overleg van 12 november heb ik toegezegd dat ik u
vóór 1 februari 2010 een notitie zal sturen over de rol van de architect bij
het bouwmanagement en dat ik de aanzet voor die notitie vooruitlopend
daarop in deze decemberbrief zou opnemen. Die aanzet wordt in het
navolgende gegeven.
a. Context
In de voortgaande discussie over de borging van de kwaliteit in het proces
van het ontwerpen en bouwen, worden verschillende instrumenten
genoemd, die door de opdrachtgever kunnen worden ingezet om tot
betere kwaliteitsborging te komen. Naast de merites van die instrumenten
zelf, speelt de vraag of de overheid de inzet van die instrumenten moet
voorschrijven
Zo wordt vaak de hoofdconstructeur/bouwmanager genoemd. Dergelijke
onafhankelijke functionarissen – veelal reeds beginnend in de ontwerpfase – bewaken de samenhang tussen de vele samenstellende delen in
ontwerp en uitvoering van het gebouw. In het verlengde hiervan wordt
ook gewezen op de veranderde rol van de architect in het bouwproces. Er
bestaat een beeld dat de architect voorheen veel meer iemand was die
ook als bouwmanager het bouwproces begeleidde met het oogmerk de
kwaliteit van het bouwwerk te bevorderen. Momenteel is de architect veel
meer een ontwerper/vormgever. Zijn oude kwaliteitsbewakingsrol is door
de professionele opdrachtgevers zelf overgenomen. De invulling van die
rol staat onder druk van marktoverwegingen.
b. Meenemen met pilots met aanbevelingen Commissie Dekker
De discussie over kwaliteitsborging en de rol van gemeentelijk toezicht is
ten principale aan de orde gesteld in het rapport van de Commissie
Dekker: «Privaat wat kan, publiek wat moet; vertrouwen en verantwoordelijkheid in het bouwproces». De Cie. Dekker wijst er op dat de opdrachtgever volledig verantwoordelijk is voor het voldoen aan de voorschriften.
Daarom zou hij zelf in zijn eigen kwaliteitsborging gedurende het gehele
proces van ontwerpen en bouwen moeten voorzien én dat ook kunnen
aantonen. Hierdoor kan de toezichthoudende overheid een stap terug
doen. De Cie. Dekker heeft aanbevolen met deze figuur een aantal pilots
uit te voeren. Met het «Actieplan op Aanbevelingen Commissie Dekker»
(TK 2008–2009, 29 515, nr. 296) is de Kamer geïnformeerd over de planning van de uitvoering van deze pilots.
Centrale vraag in de pilots is welke private instrumenten voldoende zijn
voor het verzorgen van private kwaliteitsborging en hoeveel publiek
toezicht is hierop dan nog nodig. De mogelijkheid en wenselijkheid van de
inzet van een hoofdconstructeur/bouwmanager ter borging van de bouw-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 453 en 28 325, nr. 146

2

kwaliteit wordt in de pilots bezien. Meer in het bijzonder zal in dit verband
ook de figuur van architect als bouwmanager worden onderzocht.
c. Nadere overwegingen bij de architect als bouwmanager
Beleidsmatig speelt dus de vraag of het wenselijk en mogelijk is dat de
architect de regierol kan hebben in het bouwproces, en zo ja, bij welke
bouwprocessen (traditioneel aanbesteden, bouwteam, concurrent engineering_), in welke marktsector en wat zou de sector moeten doen om een
eventuele regierol waar te maken.
De architect die vooraan in het proces zit, lijkt op het eerste gezicht de
natuurlijke partij te zijn voor een regierol. Immers, de toekomstige markt
is een dynamische vervangingsmarkt met veelal kleinschalige projecten
c.q. nadruk op de gebruiker. De architect is feitelijk de aangewezen partij
die door voorwaartse integratie naar de klant de onevenwichtige machtsverdeling in de bouwkolom tegen te gaan. (consumentgericht bouwen).
Ondanks de nieuwe kansen blijkt de architect tot nu toe een steeds zwakkere partij geworden in het moderne bouwproces. Voor een claim van de
regierol door de architect zijn – naast ontwerpvaardigheid – twee zaken
fundamenteel: kennis van zaken en aansprakelijkheid. Een veel gehoorde
klacht, samenhangend met de praktijkkennis, is dat de opleiding tekort
schiet. Door de minister van VROM is besloten dat voor inschrijving in het
architectenregister er aantoonbaar meer kwalificaties moeten worden
opgedaan. Minister Cramer heeft daarom een wetsvoorstel bij de Tweede
Kamer ingediend dat er toe moet leiden dat de Wet op de architectentitel
een krachtiger kwaliteitsinstrument wordt. Eén van de maatregelen die
met het wetsvoorstel wordt geïntroduceerd is de introductie van een
tweejarige beroepservaringsperiode. Verder is de aansprakelijkheid van
de architect bij ontwerpfouten heel dun ingevuld in bestekken (weinigen
hebben ook een beroepsverzekering).
In het kader van het actieplan Dekker komen deze vragen naar kennis en
aansprakelijkheid in zijn algemeenheid aan de orde. Specifiek wordt ingegaan op de architect als bouwmanager in de brief, die begin 2010 aan de
Kamer zal worden aangeboden ingevolge mijn toezegging. In deze brief
komt ook de wijziging van de Wet op de architectentitel (WAT) en de
versterking van de vakbekwaamheid en professionaliteit van de architect
die daarmee wordt beoogd, aan de orde. De brief zal ambtelijk worden
voorbereid door WWI, OC&W en de Rijksbouwmeester.
De minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
E. E. van der Laan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 453 en 28 325, nr. 146

3