Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 400 V

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) en van de
begrotingsstaat van Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar
2013

Nr. 140

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 juni 2013
Naar aanleiding van het verzoek van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken van uw Kamer, informeer ik u hierbij over de redenen
waarom Nederland de zogenaamde «Gezamenlijke verklaring over de
humanitaire impact van kernwapens» (in de vraagstelling van de Kamer
aangeduid als «de verklaring over nucleaire ontwapening») niet mede
heeft ondertekend. Deze verklaring werd tijdens de tweede sessie van het
Voorbereidingscomité van de Toetsingsconferentie van het
Non-Proliferatie Verdrag (NPV) in Genève door Zuid-Afrika namens een
groep landen gepresenteerd.
Het Nederlandse kernwapenbeleid is gericht op bevordering van
ontwapening en non-proliferatie met als uiteindelijk doel een wereld
zonder kernwapens. Dit beleid is behalve op overwegingen van veiligheid
en stabiliteit mede gebaseerd op het besef dat de gevolgen van een
nucleaire explosie voor mens, natuur en milieu desastreus zouden zijn.
Het kabinet is van mening dat er meer aandacht nodig is voor dit
humanitaire aspect. Mede daarom was Nederland vertegenwoordigd bij
de in maart 2013 in Oslo gehouden «Conference on the Humanitarian
Impact of Nuclear Weapons» en zal Nederland ook deelnemen aan de
vervolgconferentie in Mexico in februari 2014.
Het kabinet kan grote delen van de «Gezamenlijke verklaring» onderschrijven inclusief de constatering dat de enige wijze om te garanderen
dat nucleaire wapens niet nogmaals zullen worden gebruikt ligt in hun
volledige uitbanning. De inzet van Nederland in de verschillende
internationale fora en organisaties is daarop gericht. Deze inzet vindt niet
alleen plaats in het kader van de VN en het Non-Proliferatie Verdrag, maar
ook binnen de NAVO.
Mede door de inzet van Nederland, zijn verschillende openingen op
ontwapening- en non-proliferatiegebied opgenomen in de «Deterrence

kst-33400-V-140
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 V, nr. 140

1

and Defence Posture Review» (DDPR) van de NAVO. Zo is expliciet
opgenomen dat de NAVO ernaar streeft de voorwaarden te creëren voor
een wereld zonder kernwapens in overeenstemming met de doelstellingen van het Non-Proliferatie Verdrag. Daarnaast roepen de
NAVO-bondgenoten de VS en Rusland op om stappen te zetten op het
gebied van transparantie en de verdere reductie van hun nucleaire
arsenalen.
Het aantal kernwapens binnen de NAVO is sinds het einde van de Koude
Oorlog aanzienlijk afgenomen en de inzet van de regering blijft gericht op
verdere reducties. Dat laat onverlet dat de NAVO-doctrine nog mede
gebaseerd is op nucleaire afschrikking.
De NAVO stelt in de DDPR dat de omstandigheden waaronder gebruik van
nucleaire wapens zou kunnen worden overwogen «extremely remote»
zijn. Deze formulering sluit echter het gebruik van kernwapens niet onder
alle omstandigheden uit. Een geloofwaardige nucleaire afschrikking is
uiteindelijk ook gebaseerd op de erkenning dat inzet a priori niet geheel
kan worden uitgesloten, ook al is alles er op gericht dit te vermijden. Deze
erkenning is volgens het kabinet in tegenspraak met de tekst van de
«Gezamenlijke verklaring» die dit categorisch uitsluit («It is in the interest
of the very survival of humanity that nuclear weapons are never used
again, under any circumstances»).
Zoals hierboven gesteld is het kabinet het eens met veel elementen uit de
tekst van de «Joint Declaration» en vormen de desastreuze humanitaire
gevolgen van een kernexplosie een essentieel onderdeel van het
Nederlands streven naar een wereld zonder kernwapens. Anderzijds is het
kabinet van mening dat de tekst niet geheel verenigbaar is met de
NAVO-doctrine. Alles afwegende heeft het kabinet dan ook uiteindelijk
besloten de «Gezamenlijke verklaring» niet mede te ondertekenen. Bij
deze moeilijke beslissing heeft een belangrijke rol gespeeld dat onder de
overgrote meerderheid van de NAVO-bondgenoten, én onder de Europese
leden van het Non-Proliferation and Disarmament Initiative (NPDI), geen
steun bestond voor het mede-ondertekenen van de «Gezamenlijke
verklaring». Van de 28 NAVO-lidstaten hebben 24 landen de verklaring niet
ondertekend, van de tien NPDI-landen hebben er acht dat niet gedaan.
Herhaald zij, dat het Nederlandse kernwapenbeleid gericht is op bevordering van ontwapening en non-proliferatie met als uiteindelijk doel een
wereld zonder kernwapens. Een beleidsbrief hierover gaat uw Kamer
binnenkort toe.
De minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 V, nr. 140

2