Inventarisatie Oggz-aanpak bij
een tiental centrumgemeenten

ir. Lambert Drouven
drs. Juliëtte van der Lugt
ir. Nienke van Vliet

Inventarisatie Oggz-aanpak
bij een tiental centrumgemeenten

Colofon
Titel
Auteur(s)
Opdrachtgever
Kenmerk
Publicatiedatum
© Bureau HHM

Inventarisatie Oggz-aanpak bij een tiental centrumgemeenten
ir. Lambert Drouven, drs. Juliëtte van der Lugt en ir. Nienke van Vliet.
Directie Maatschappelijke Ondersteuning van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport
LD/17/0457/oggzorg
27 februari 2017

Inhoudsopgave
1.
1.1
1.2

Inleiding ..................................................................................... 5
Onderzoeksvraag ...............................................................................5
Aanpak ...........................................................................................5

2.

Samenvatting conclusies ................................................................ 6

3.
3.1
3.2
3.3
3.4

Resultaten .................................................................................. 7
Beleid ............................................................................................7
Successen en knelpunten .....................................................................8
Beleid personen met verward gedrag .......................................................9
Financieel .......................................................................................9

Bijlage 1. Vragenlijst Oggz ............................................................................ 11
Bijlage 2. Centrumgemeenten die de vragenlijst Oggz hebben ingevuld. ..................... 15
Bijlage 3. Overzichten betreffende de beantwoording door centrumgemeenten. ........... 16

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 4 van 31

1. Inleiding
De verantwoordelijkheid voor de openbare geestelijke gezondheidszorg (Oggz) is in 2007
van de Wet publieke gezondheid overgeheveld naar de Wmo. In de Wmo vormde de Oggz
een apart prestatieveld (prestatieveld 8); in de Wmo-2015 zijn geen prestatievelden meer
opgenomen.
In de Tweede Kamer zijn zorgen geuit over de mate waarin gemeenten hun
verantwoordelijkheid voor de Oggz in actief beleid omzetten. Een deel van de partijen
meent dat door vele veranderingen, de Oggz uit het stelsel is verdwenen en ziet opneming
in de Wet publieke gezondheid als oplossing. Hiermee zou de Oggz weer een expliciet in
de wet vastgelegde taak van (centrum)gemeenten worden.

1.1 Onderzoeksvraag
Voor de directie maatschappelijke ondersteuning van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport was dit aanleiding voor een onderzoek naar de wijze waarop momenteel
op lokaal niveau invulling wordt gegeven aan de openbare geestelijke gezondheidszorg.

1.2 Aanpak
In opdracht van het Ministerie onderzocht Bureau HHM dit van eind januari tot en met
medio februari 2017 onder veertien centrumgemeenten.
Daartoe stuurden wij veertien centrumgemeenten een vragenlijst (zie bijlage 1) en
benaderden wij deze centrumgemeenten telefonisch om de vragenlijst toe te lichten.
Vervolgens namen wij met een deel van de centrumgemeenten de vragenlijst en hun
antwoorden door om nadere toelichting van de zijde van de betreffende
centrumgemeente te ontvangen.
Gezien de korte doorlooptijd waarin het onderzoek moest plaatsvinden en de wens om ten
minste van tien centrumgemeenten informatie te ontvangen, hebben we in eerste
instantie 17 centrumgemeenten benaderd met de vraag of zij deel wilden nemen.
Uiteindelijk hebben we van 14 centrumgemeenten informatie ontvangen. In bijlage 2 zijn
de namen van de betreffende centrumgemeenten weergegeven.
De beantwoording van de vragen door de centrumgemeenten geven we in bijlage 3 in een
aantal tabellen per onderwerp weer. Onze conclusies, die wij uit de beantwoording
trekken, zijn per onderwerp in de hiernavolgende rapportage weergegeven.
In de tabellen in bijlage 3 vervangen we de namen van de centrumgemeenten door een
nummer in verband met het anonimiseren.

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 5 van 31

2. Samenvatting conclusies
•

•

•
•

Uit de inventarisatie van beleid concluderen we dat de Oggz-doelgroep zeker geen
gebrek aan aandacht heeft. Tegelijkertijd zien we dat de beleidsmatige uitwerking
nog beperkt is.
Centrumgemeenten noemden diverse successen die bereikt zijn met betrekking tot de
Oggz-doelgroep. Het gaat van veelal om betere samenwerking tussen partijen waar
gemeenten een regierol bekleden. Daarnaast liggen er nog knelpunten op het
grensvlak met de Zvw en inzake de gespannen woningmarkt zodat doorstroom beperkt
blijft.
Beleid met betrekking tot personen met verward gedrag is veelal nog in ontwikkeling
en daarnaast is de overlap met de Oggz doelgroep nog niet scherp.
Vanuit financieel oogpunt zien we dat er voor de Oggz-doelgroep op dit moment ruim
meer inzet is dan in 2007.

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 6 van 31

3. Resultaten
3.1 Beleid
Op de vraag naar specifieke recente beleidsnotities of convenanten aangaande de Oggz,
antwoordden bijna alle centrumgemeenten dat zij een integrale aanpak de voorkeur
geven, veelal in samenhang met de maatschappelijke opvang (MO), maar dat er geen
specifieke beleidsnotities zijn. In enkele gevallen wordt gemeld dat men daarmee aan de
slag is. Eén centrumgemeente verstrekte ons een beleidsnotitie gericht op personen met
verward gedrag en één centrumgemeente heeft specifiek beleid gericht op de Oggzdoelgroep.
In alle gevallen worden regiogemeenten betrokken bij plannen en uitvoering.
Op de vraag naar een beschrijving van de doelgroep, wordt heel verschillend geantwoord,
waarbij in grote lijnen wel de typische Oggz-doelgroep bedoeld wordt. Een scherper
definiëring ontbreekt. Daarbij kan tevens blijken dat er een overlap is tussen de Oggzdoelgroep en de doelgroep personen met verward gedrag.
Er wordt door centrumgemeente ook de vraag gesteld of er specifiek beleid gewenst is
voor beide doelgroepen apart of dat deze twee doelgroepen onder één noemer kunnen
worden ondergebracht. Enkele centrumgemeenten benoemen dit laatste als gewenst.
Voor wat betreft de partijen die uitvoering geven aan voorzieningen voor de Oggzdoelgroep, worden GGZ-organisaties, verslavingszorgorganisaties, GGD’en en organisaties
voor MO het meest genoemd. Diverse centrumgemeenten noemen ook organisaties voor
jeugdzorg en wijkteams. Er is wel duidelijk verschil in breedte tussen centrumgemeenten.
Bij de uitdagingen noemt men de volgende punten:
•
Aandacht voor de Oggz-doelgroep om deze goed in beeld te houden.
•
Samenhang en integraliteit bereiken.
•
Goede afstemming regionaal en lokaal beleid.
•
Goed ingericht zijn op preventie en meedoen.
Qua verschuivingen geeft een aantal centrumgemeenten aan dat er weinig veranderd is.
Anderen melden nieuwe en zwaardere doelgroepen.
Met betrekking tot toekomstplannen kunnen diverse centrumgemeenten nog geen scherp
beeld geven. De volgende zaken worden genoemd:
•
Accent op preventie in de wijk.
•
Regionale samenwerking vasthouden ook na 2020.
•
Kennis van de wijkteams aangaande Oggz vergroten.
Wat betreft kansen en mogelijkheden worden aspecten genoemd zoals:
•
Het in één gemeentelijk hand brengen van MO en (beschermd wonen) BW biedt
mogelijkheden om een gedifferentieerd aanbod van huisvestingsvormen voor de
doelgroep Oggz te ontwikkelen.
•
Door de aanpak ‘verwarde personen’ zijn knelpunten beter zichtbaar geworden.

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 7 van 31

•

•

Realisatie van multidisciplinaire samenwerking en partnerschap tussen
zorgaanbieders. Goede en flexibele aansluiting tussen de regionale en lokale
infrastructuur. Flexibel op- en afschalen van zorg.
De mogelijkheid om de lokale gemeenschap verantwoordelijk te laten worden voor de
aanpak van (zorgwekkende) zorgmijders. Daarnaast het borgen van een aanpak door
iemand te verbinden met zijn/haar eigen woonomgeving.

We concluderen dat de Oggz-doelgroep zeker geen gebrek aan aandacht heeft.
Tegelijkertijd zien we dat de beleidsmatige uitwerking nog beperkt is. Ook wordt er een
grote diversiteit aan activiteiten en betrokken partijen genoemd. Men beschikt niet over
bijvoorbeeld een landelijke documentatie waarin onder andere good practices (die er
zeker zijn) benoemd worden en waaraan men zich kan spiegelen.
Voor nadere details verwijzen we naar de drie overzichten ‘beleid’ in bijlage 3.

3.2 Successen en knelpunten
Er worden diverse successen genoemd. Hieronder een greep uit de antwoorden:
•
Regiogemeenten dragen zelf bij aan bemoeizorg voor hun inwoners.
•
Lokale zorgnetwerken en inzet op het gebied van ontruimingspreventie weten jaarlijks
een substantieel aantal mensen vooruit te helpen.
•
De escalatiepool/inzet van escalatiewerkers is een succes te noemen.
•
De GGZ en de verslavingszorg geven aan dat in gemeenten waar sociale teams
aanwezig zijn, de problematiek van de Oggz-doelgroep eerder wordt herkend en dat
dit leidt tot een snelle en effectieve aanpak.
•
Er is een vergaande samenwerking bereikt tussen de vele partijen die zich vroeger op
dit gebied afzonderlijk manifesteerden. Veel inefficiëntie en dubbel werk wordt
daarmee voorkomen.
•
Partijen zijn goed met elkaar in gesprek binnen de stuurgroep Oggz. We hebben alle
partijen aan tafel en voeren casusgesprekken. We vragen daarbij ook feedback van
cliënten.
•
Er is sprake van een goede samenwerking/afstemming van de (regionale)
bemoeizorgteams en de lokale netwerken. Er kan tijdig op- en afgeschaald worden.
•
Overlast is beperkt en is in de afgelopen jaren sterk teruggebracht door integrale
aanpak.
•
Het bieden van maatwerk op straat heeft aanzienlijke bijgedragen aan het
terugdringen van overlast door dak- en thuislozen op straat en tevens in (her)start van
zorgtrajecten van voormalig overlastgevers.
We concluderen dat er zeker successen zijn inzake betere samenwerking en het bereiken
van resultaat voor de Oggz-doelgroep.
De genoemde knelpunten richten zich op diverse aspecten. Hieronder een aantal
terugkerende items:
•
Er is te weinig ruimte binnen de Zvw om GGZ-zorg te leveren binnen
bemoeizorgteams. Er moet meer afgestemd worden met zorgverzekeraars.

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 8 van 31

•
•
•

Samenwerking wordt gehinderd door privacy en door marktwerking (onderlinge
concurrentie).
De gespannen woningmarkt en het tekort aan goedkope kleine woningen.
Oggz moet explicieter op de kaart, maar binnen een integraal stelsel.

Knelpunten liggen nog op het grensvlak met de Zvw inzake de ambulante GGZ en de
deelname aan bemoeizorgteams. Ook vlot de samenwerking tussen aanbieders nog niet
voldoende. Verder hindert het gebrek aan geschikte huisvesting de doorstroom.
Tijdens onze telefonische navraagronde kwam ook regelmatig naar voren dat er bij
gemeenten behoefte is aan meer ruimte voor verpleegkundige handelingen, inzet van
medici (huisartsen zowel als psychiaters) en ondersteuning vanuit de ambulante
psychiatrie voor de veelal onverzekerde doelgroep van de Oggz. De ruimte hiervoor binnen
de Zvw vindt men op dit moment te klein. Mogelijk dat, met de onlangs geïntroduceerde
subsidie om onverzekerden zorg te kunnen verlenen er meer ruimte komt.
Nadere details staan in het overzicht ‘successen en knelpunten’ in bijlage 3.

3.3 Beleid personen met verward gedrag
Enkele centrumgemeenten volgen de landelijke definitie. Een aantal centrumgemeenten
geeft aan nog geen duidelijke definitie te hanteren.
Er wordt in veel gevallen aangegeven dat men bezig is met beleid te formuleren. Bij een
beperkt aantal centrumgemeenten is al beleid geformuleerd.
In het overzicht ‘personen met verward gedrag’ in bijlage 3 staan hiertoe de details.

3.4 Financieel
Elf centrumgemeenten konden het grootste deel van hun uitgaven in 2016 specifiek voor
activiteiten binnen de Oggz aangeven. Daarnaast noemden zij nog diverse activiteiten
waarvan de budgetten niet konden worden getraceerd.
Voor de elf gemeenten die dit konden aangeven is de gezamenlijke gemiddelde toename
aan budget voor de Oggz 49%: van totaal ruim 11 miljoen per jaar in 2007 naar ruim 17
miljoen in 2016. Dit is exclusief enkele onbekende bedragen voor voorzieningen voor de
Oggz-doelgroep.
De belangrijkste onderdelen die gefinancierd worden zijn inloopvoorzieningen en
bemoeizorg. Ook zien we dat in veel centrumgemeenten wijkteams en sociale teams
steeds meer taken krijgen om de Oggz-doelgroep in beeld te krijgen en naar zorg toe te
leiden. Meer aandacht voor de kennis bij wijkteams en het tijdig betrekken van
deskundigen vanuit bemoeizorgteams door wijkteams, benoemt men als knelpunt.
In bijna alle gevallen dragen regiogemeenten ook bij. Deels met een financiële bijdrage
aan het ‘centrale regiobudget’ en deels met activiteiten voor de Oggz-doelgroep die

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 9 van 31

gefinancierd worden door de regiogemeente zelf. In enkele gevallen krijgen
regiogemeenten een bedrag uit het ‘centrale regiobudget’ om voorzieningen voor de Oggzdoelgroep te realiseren. Voor de details verwijzen we naar het overzicht ‘financieel’ in
bijlage 3.
We concluderen dat vanuit financieel oogpunt voor de Oggz-doelgroep, op dit moment
ruim meer aandacht is dan in 2007.

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 10 van 31

BIJLAGEN
Bijlage 1.

Vragenlijst Oggz
Achtergrond
De verantwoordelijkheid voor de Oggz is in 2007 van de WCPV overgeheveld naar de Wmo
(prestatieveld 8); in de Wmo2015 zijn geen prestatievelden meer opgenomen, terwijl de
gemeentelijke verantwoordelijkheid onverkort van toepassing is. Dit leidt ertoe dat er in de
Tweede Kamer zorgen zijn geuit over de mate waarin gemeenten hun verantwoordelijkheid voor
de Oggz in actief beleid omzetten.
De kernvraag is dan ook: Hoe gaan (centrum)gemeenten sinds de invoering van de Wmo2015 om
met de verantwoordelijkheden die zij hebben voor de Oggz en welke budgetten zijn daar mee
gemoeid?
•

Beleid

1.

Heeft uw centrumgemeenten een beleidsnota of convenanten aangaande Oggz-beleid?

Zo ja Kunt u ons documenten daaromtrent toesturen

Nee,

☐

Vragen betreffende financiële aspect
Het bedrag dat in 2007 aan uw centrumgemeente vanuit de AWBZ was toegekend voor Oggz
was xxxx euro. Ook zijn er indertijd financiële middelen toegekend aan alle gemeenten
(regiogemeenten). Deze middelen waren indertijd vrij besteedbaar, maar bedoeld voor:
• Signaleren en Opsporen
• Contact leggen en contact houden (bijvoorbeeld door middel van spreekuren)
• Het toeleiden zelf én de ongevraagde nazorg (volgen van cliënten om terugval te
voorkomen.
•
Dit bijvoorbeeld via inlopen, bemoeizorg, thuislozenteams of outreachende teams e.a.
Het doel is om meer (overlast gevenden) zorgmijders in zorg te krijgen en de verloedering en
overlast te bestrijden.
•

•

Financiële aspect

2a. Welk budget heeft u als centrumgemeente in 2016 besteedt aan de uitvoering van het Oggz-beleid?
Mogelijk kunt u hierbij de aparte onderdelen benoemen zoals inloop-GGZ, inloop-verslavingszorg,
bemoeizorg e.d. en indien mogelijk aangeven of dit uit specifiek Oggz geld of Wmo geld of MO geld
wordt gefinancierd.
Mogelijk spelen ook wijkteams of gebiedsteams een rol bij de uitvoering van de Oggz. Zo ja wilt u
dit dan ook aangeven en indien mogelijk het budget dat hiervoor is uitgetrokken

•
•
•
•
•
•
•

Totaal budget Oggz:
Of anders Budget per onderdeel:
Inloop-GGZ:
Inloop-verslavingszorg:
Bemoeizorg:
Wijkteams/Gebiedsteams:
Andere onderdelen:

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 11 van 31

BIJLAGEN
•

Financiële aspect

2b. Dragen ook regiogemeenten financieel bij?
Dit kan ook zijn doordat zij uit eigen middelen in hun eigen gemeente Oggz -voorzieningen
financieren
Zo ja hoeveel dragen regiogemeenten bij (dit hoeft niet per regiogemeente te worden
aangegeven, maar kan als één budget, maar kan ook per regiogemeente apart worden
aangegeven)
Nee, ☐
Zo ja Bedrag regiogemeenten voor Oggz:
Indien het bedrag niet bekend is, maar er zijn toch activiteiten, dan hieronder graag kort de
activiteiten benoemen:
3.

Hoe is het voor Oggz beschikbare budget veranderd afgelopen drie jaren?

Vragen betreffende Oggz-beleid
•

Oggz-beleid

4.

Is Oggz-beleid gericht op de gehele regio en in samenwerking (afstemming) met regiogemeenten
uitgewerkt? Zo niet graag toelichten

5.

Op welke doelgroepen in uw regio richt zich dit Oggz-beleid?

6a. Welke activiteiten omvat de uitvoering van de Oggz in de centrumgemeente?

6b. Welke activiteiten omvat de uitvoering van de Oggz in de regiogemeenten?

7.

Welke partijen of stakeholders zijn betrokken bij de uitvoering van de Oggz?

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 12 van 31

BIJLAGEN
Inhoudelijke vragen
Daar waar mogelijk en beschikbaar willen we graag schriftelijke documentatie betreffende de
vraag ontvangen.
•

Inhoud
8.

Welke deelterreinen rekent u onder het werkveld van de Oggz?

9a Wat gaat goed of welke successen zijn er in de regio met betrekking tot Oggz en cliënten

9b. Wat zijn de grootste problemen in de regio op het werkveld Oggz? (Cliënten voorzieningen,
financiering)

10a. Hoe ontwikkelt zich het aantal dak- en thuislozen dat gebruik maakt van de opvang in uw regio in
de loop van de laatste drie jaar?

10b Indien er in 2015 en 2016 een verschuiving is van cliënten MO naar beschermd wonen, waardoor er
meer doorstroommogelijkheden in de MO zijn, wilt u dit dan onderstaand aangeven?

11a Welke relatie is er in uw regio tussen de Maatschappelijke Opvang en de Oggz en welke rol speelt
de Oggz bij de regioplannen?

11b Hoe zijn de regionale de toekomstplannen Oggz, MO en BW als de financiering daarvan naar alle
gemeenten gaat?

12. Wat zijn voor u de grootste beleidsmatige uitdagingen in het Oggz-dossier?

13. Wat is er sinds 2015 in uw regio in het Oggz-dossier veranderd? Bijvoorbeeld:
Verschuiving doelgroepen
Doelgroepen ondergebracht bij andere financieringsstromen?
Andere partijen betrokken of verschuiving in partijen?

14a. Hanteert uw gemeente een scherpe definitie van ‘personen met verward gedrag’?

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 13 van 31

BIJLAGEN
•

Inhoud

14b. Is er regionaal beleid gericht op de ‘personen met verward gedrag’?

15. Hoe is het aanbod veranderd sinds het verdwijnen van de Prestatieveld 8?

16 Welke belemmeringen ervaart u bij het realiseren van beleidsambities rond de Oggz binnen het
huidige stelsel?

17 Welke kansen/mogelijkheden ziet u bij het realiseren van uw beleidsambities rond de Oggz binnen
het huidige stelsel?

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 14 van 31

BIJLAGEN
Bijlage 2.

Centrumgemeenten die de vragenlijst Oggz hebben ingevuld.
Namen van de veertien deelnemende centrumgemeente in alfabetische volgorde.
De nummering van de gemeenten in bijlage 3 is willekeurig, maar per tabel consistent (dat wil
zeggen een centrumgemeente heeft in alle tabellen van bijlage 3 hetzelfde nummer).
•

Almelo

•

Almere

•

Amsterdam

•

Deventer

•

Ede

•

Enschede

•

Leeuwarden

•

Nijmegen

•

Oss

•

Utrecht

•

Vlaardingen

•

Vlissingen

•

Zaanstad

•

Zwolle

Van de gemeente Eindhoven is een kwalitatieve reactie gekomen.

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 15 van 31

BIJLAGEN
Bijlage 3.

Overzichten betreffende de beantwoording door centrumgemeenten.
Overzicht financiële aspecten

Nr
CG

Toename
budget
2016
t.o.v.
2007

Daarenboven niet bekende bedragen voor:

Bijdrage regiogemeenten

1

48%

Activiteiten wijkteams inzake bemoeizorg en
preventie

Ja financieren onder andere bemoeizorg uit eigen
middelen en dragen een bedrag per inwoner bij.

2

65%

Vangnet GGD, veiligheidshuis, sociaal
interventieteams en factteams

Nee alleen binnen lokaal beleid MO

3

49%

Verslavingszorg, wijk- en regieteams

Ja bijdrage budget breed en aan lokaal
zorgnetwerk, inloop en bemoeizorg

4

48%

Wijkteams, gebiedsteams + inloop, signalering
en preventie bij regiogemeenten en
gefinancierd door regiogemeenten

Beide regiogemeenten eigen gefinancierde
inloop, ontruimingspreventie en outreachende
benadering en toeleiding

5

34%

Inloop GGZ, wijkteams, Oggz-netwerken

Ja gezamenlijke bijdrage van €400.000 aan de
gezamenlijke middelen. En elke gemeente eigen
Oggz-netwerk in samenwerking met wijkteams

6

82%

Buurtinlopen, laagdrempelige dagactiviteiten

Alleen via bijdrage GGD bemoeizorg eigen en
aanpalende regio

7

Afhankelijk van wat wel en niet wordt toegerekend. Er is
een grote hoeveelheid activiteiten grenzend aan Oggz of
benoembaar als Oggz.

Ja, onbekend, daarnaast ontvangen
regiogemeenten circa 1 miljoen van de
centrumgemeente voor Oggz activiteiten

8

Niet precies te duiden maar extra middelen deels uit MObudget en deels uit lokaal budget van de
centrumgemeente. Oggz is steeds buiten de bezuinigingen
gehouden vanwege het belang daarvan

Circa € 40.000 + lokale vangnetten

9

37%

Geen

Ja circa € 130.000 medegefinancierd door
regiogemeenten + eigen gefinancierde
inspanningen voor Oggz-doelgroep binnen de
sociale tams van de regiogemeenten

10

129%

Niet benoemd

Ja voor inloop GGZ

11

Er is geen afzonderlijk budget voor Oggz. Wel is de inzet
aan voorzieningen voor deze doelgroep toegenomen en
geïntegreerd in beleid MO, BW en zwerfjongeren

Ja, maar budgetten niet bekend. Het betreft
sociale wijkteams, meldpunten zorg en overlast
en ondersteuning wijkteams bij complexe
casuïstiek

77%

Geen

Vanuit centrumgemeente wordt € 150.000
verdeeld binnen regiogemeenten voor
bemoeizorg. Daarnaast eigen inloopvoorzieningen
gefinancierd door regiogemeenten.

13

-29%

Deel specifiek Oggz geoormerkt en daarnaast
een niet te traceren deel van de
begeleidingsmiddelen MO en psychosociaal naar
Oggz

Niet aangegeven

14

151%

Geen

Nee

12

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 16 van 31

BIJLAGEN
Overzicht beleidsaspecten: apart of integraal beleid, betrokkenheid regiogemeenten, doelgroep, activiteiten en partijen
nr

1

2

Apart of integraal
beleid Oggz

Regiogemeenten
betrokken bij beleid

Doelgroep

Activiteiten

Partijen

Integraal beleid
BW, MO en Oggz

Via een breed
convenant en
overleg 2 x per jaar

Volwassenen en jeugd die zorg oproepen,
zorg mijden en zorgwekkend zijn, die veelal
kampen met psychische en psychiatrische
problemen en vaak chronisch verslaafd
(dubbeldiagnose) zijn. Er is geen of minimaal
contact (meer) met een zorginstelling, verder
maatschappelijke overlast veroorzaken in de
vorm van geluidsoverlast, agressie,
vervuiling, in een sociaal isolement verkeren,
destructief gedrag vertonen naar zichzelf of
anderen.

Bemoeizorg ingezet bij: gedoogplek,
vindplekken in de stad (jeugd),
Contacten, bij o.a. winter-/nood-/nachtopvang, inlopen, jeugdwerk, overlast
panden e.d.
T-team
Medisch spreekuur voor doelgroep bij
GGD,
Preventie en bemoeizorg door wijkteams
Preventie versmering en ontruiming (GGD
inzet)

GGZ-organisatie
Verslavingszorg organisatie
Politie
GGD
Jeugdzorg organisatie
Wijkteams

Beleid gericht op
verwarde personen
in kader MO

Ja in beleid
maatschappelijke
opvang en wordt
uitgebreid naar
beleid verwarde
personen.

Opvang, preventie, bemoeizorg, inzet
vanuit presentiebenadering, inloop GGZ,
laagdrempelige ontmoetingsplekken.

Organisaties MO, RIBWzorgbemiddeling, GGZ,
Veiligheidshuis, Sociaal Team,
Sociaal Interventie Team, GGD,
Huisartsen, Politie, Handhaving,
Afdeling werk en inkomen
gemeente, wijkmanagers.

LD/17/0457/oggzorg

Mo en BW doelgroep, vereenzaming
dementerenden, permanente bewoners
recreatieparken, ontregelde gezinnen

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 17 van 31

BIJLAGEN
nr

3

Apart of integraal
beleid Oggz

Beleid gericht op
Oggz-doelgroep

Regiogemeenten
betrokken bij beleid

Doelgroep

Activiteiten

Partijen

Ja, er is een
regionaal beleidsplan

1. Meervoudige problemen: Aanwezigheid van
een psychiatrische stoornis en/of verslaving
en/of ernstige psychosociale problemen – in
combinatie met andere problemen;
2. Beperkte zelfredzaamheid: Leidend tot het
niet voldoende in staat zijn om in de eigen
bestaansvoorwaarden te voorzien – er is
sprake van beperkte zelfredzaamheid op de
gebieden: wonen, inkomen, werk/scholing,
sociale contacten, veiligheid, opvoeding;
3. Met gebrek aan mogelijkheden om de
problemen zelf op te lossen;
4. Vaak in combinatie met de afwezigheid
van een adequate hulpvraag

Bemoeizorg, meldpunten, wijkteams,
interventieteams

Verslavingszorg, GGZ, bureau
jeugdzorg, MEE, wijkteams,
organisatie MO, organisaties BW,
GGD.

Outreachende verslavingszorg/ggz
(bemoeizorg en toeleiding), opvang,
inloopvoorziening, zorgnetwerk dat
binnenkort wordt aangeschakeld bij de
lokale wijkteams, ontruimingspreventie,
crisisopvang

Maatschappelijk werk
Thuisbegeleiding
Politie
Woningcorporaties
GGZ
Wijkverpleging
verslavingszorg
jeugdzorg
MEE
werk en inkomen gemeente

Bemoeizorg, Verslavingszorg en
bijbehorende begeleiding, Begeleiding
die in de Opvang plaatsvindt,
Straathoekwerk

GGZ, MO-organisatie,
verslavingszorg, GGD,

4

Oggz integraal
binnen de MO

Ja gezamenlijk
ontwikkeld

Vrnl. mensen met meervoudige problematiek
(bijna altijd vallen daar psychische
problemen en schulden onder) en zorg
mijdend gedrag waardoor ze een risico
vormen voor zichzelf maar ook voor de
omgeving.

5

Integraal beleid
BW, MO, vrouwen
opvang en Oggz

Deels regionaal
(bemoeizorg) en
deels lokaal
(netwerken en
wijkteams)

Dak- en thuislozen, verslaafden, mensen die
dakloos of verslaafd dreigen te worden.

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 18 van 31

BIJLAGEN
nr

Apart of integraal
beleid Oggz

Regiogemeenten
betrokken bij beleid

Doelgroep

Activiteiten

Partijen

6

MO en Oggz +
verwarde personen

Ja met
regiogemeenten
ontwikkeld

Personen met psychische aandoeningen,
psychiatrische of sociaal-maatschappelijke
problemen, verslaving, lvb, daklozen

Laagdrempelige vorm van dagactiviteit,
inloop GGZ en Verslaving, Buurtinlopen,
bemoeizorg, praatcafé, doorgeleiding
naar andere vormen van ondersteuning

MO-organisatie, GGZ,
verslavingszorg, RIBW, wijkteams

Verwarde personen + LVB +dakloze gezinnen
+ economisch daklozen + buitenlanders (EU
en niet EU)

• meldpunten zorg en woonoverlast
• Vroeghulp/bemoeizorg
• Woonbegeleiding vanuit meldpunten
• GGD-spv-ers voor triage
• Hygiënisch Woningtoezicht
• Aanpak woningvervuiling.
• De inloop voor
daklozen/verslaafden/ggz-cliënten
• Specifieke teams opsporen van mensen
en toeleiding
• De wijkteams
• De spoedeisende psychiatrie
• Specifieke persoonsgerichte aanpakken
• Ketenregie en casus overleggen
gevaarlijke verwarde personen
• Crisisopvang
• Nachtopvang/winteropvang.
• Veilig Thuis, signalering en interventie
• Aanpak radicalisering.

Gemeentelijke dienst (Zorg,
Wonen, werk en inkomen)
Woningcorporaties
Maatschappelijk werk
Basisvoorzieningen
Huisartsen
GGD
GGZ-instellingen
MO-instellingen
Politie/Justitie

7

Nee
integrale
uitvoering
MO/BW/verwarde
personen

Ja

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 19 van 31

BIJLAGEN
nr

Apart of integraal
beleid Oggz

8

9

Regiogemeenten
betrokken bij beleid

Doelgroep

Men is bezig met
een nieuwe
regiovisie (2017 2022) voor
maatschappelijke
opvang,
verslavingszorg,
bemoeizorg en
beschermd wonen.
Men ziet Oggz nog
steeds als taak van
de
centrumgemeente.

Ja

Nee, via
beschikkingen zijn
inspanningen voor
de Oggz-doelgroep
uitgezet bij
verslavngszorg,
GGZ en
veiligheidshuis

Ja .
Momenteel zijn we
bezig met het
ontwikkelen van een
toekomstvisie voor
Opvang, Beschermd
Wonen en Oggz. Het
is daarbij zoeken
waar de grens ligt
tussen de lokale
verantwoordelijkheid
en de regionale.

LD/17/0457/oggzorg

Activiteiten

Partijen

Zorgwekkende zorgmijders. Veelal is er
sprake van multiproblematiek. In
samenhang/samenwerking georganiseerd met
de veiligheidsketen.
Oggz is in de kern gericht op zorgwekkende
zorgmijders. We maken geen onderscheid in
doelgroepen/probleemgebieden. Kan gaan
om allerlei (multi)problemen.

In de kern het maken van contact, doen
van triage en toeleiden naar zorg.

Een veelheid.
Lokale toegangen/gebieds/wijkteams
Veiligheidsdomein
Maatschappelijke opvang partijen
Ggz en andere specialistische
partijen etc.

Mensen die:
(Dreigend) dak- en thuisloos zijn;
geen eigen regie kunnen voeren op hun
leven;
ernstige overlast veroorzaken;

Escalatiepool
FAC-Teams
Inloopvoorzieningen
Sociale teams
wijk- en gebiedsteams
Zoals het nu lijkt zullen de wijk- en
gebiedsteams in de nabije toekomst een
actievere houding aan gaan nemen. Het is
nog zoeken hoe we dit er concreet uit
willen laten zien: worden de huidige
FACT-medewerkers onderdeel van de
wijk- en gebiedsteams of niet?

GGZ
Verslavingszorg
Veiligheidshuis
organisaties MO
organisaties BW

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 20 van 31

BIJLAGEN
nr

Apart of integraal
beleid Oggz

10

oude stukken
betreft Oggz,
nieuwe stukken
rakend aan Oggz:
Koersnota MO
Visie op
bemoeizorg
beleid
verslavingszorg
regionaal beleid
BW

11

Hoewel in de WMO
het begrip Oggz
niet meer
genoemd wordt,
en budgetten
onder die noemer
niet gealloceerd
worden, is de
aandacht voor de
Oggz-doelgroep
niet afgenomen.
De focus is echter
veel breder en
integraler
geworden.

Regiogemeenten
betrokken bij beleid

Doelgroep

Activiteiten

Partijen

Ja

De primaire doelgroep bestaat uit mensen die
sociaal kwetsbaar zijn, veelal een
gemarginaliseerd bestaand leiden en
onvoldoende in staat zijn om in de eigen
bestaansvoorwaarden te voorzien. Vaak is er
teven sprake van meervoudige problematiek,
zoals schulden, verwaarlozing, sociaal
isolement.
Deze mensen stellen zelf geen hulpvraag.

Maatschappelijke opvang voor dak- en
thuislozen
Signalering en opvang van zwerfjongeren
Bemoeizorg voor zorgwekkende
zorgmijders
Ambulante verslavingszorg, preventie,
methadonverstrekking, preventieve
aanpak gericht op verslaving bij jongeren
en een zogenaamde testservice voor
middelen.
Signalering en geïndiceerde preventie
Preventieve geestelijke gezondheidszorg

Bemoeizorg
(samenwerkingsverband van
diverse specialistische
organisaties)
MO-organisatie
GGZ
GGD
Verslavingszorg
Maatschappelijk werk
Sociale teams
Veiligheidshuis

Ja intensief overleg
en afstemming

Niet genoemd

Niet genoemd

Niet genoemd

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 21 van 31

BIJLAGEN
nr

12

13

14

Apart of integraal
beleid Oggz

Regiogemeenten
betrokken bij beleid

Integraal BW, MO,
Oggz

Ja er is een
begeleidingsgroep
waarin ook de
regiogemeenten
deelnemen. Men
werkt nu samen aan
een integraal plan
BW + MO + Oggz.

Integraal BW, MO,
Oggz

Ja, de regionale
veranderagenda voor
maatschappelijke
opvang en
beschermd wonen is
door alle gemeenten
binnen het
verzorgingsgebied
van
centrumgemeente
vastgesteld.

Integraal: MO,
verslavingszorg,
Wmo, Oggz

Gehele regio en
doelen en inzet
middelen met
regiogemeenten
afgestemd.

LD/17/0457/oggzorg

Doelgroep

Activiteiten

Partijen

Naast de oorspronkelijke Oggz-doelgroep ook
mensen die door beperkingen overlast
veroorzaken.

Consultatie vanuit GGZ
Outreaching
bemoeizorg
inloop GGZ
Inloop Verslavingszorg
dagactiviteiten/inloop

GGZ-organisatie
verslavingszorg organisatie
GGD
Maatschappelijk werk
RIBW
Jeugdzorg organisatie

Op zorgwekkende zorgmijders,
multiprobleem huishoudens, ernstig vervuilde
huishoudens, personen met verward gedrag
(niet zelden overlappen genoemde
doelgroepen elkaar).

Vanuit de sociale wijkteams (SWT), of
lokale Wmo teams contactleggen met
zorgwekkende zorgmijders, en het tijdig
betrekken van de bemoeizorgteams (van
GGD) indien contactlegging niet tot stand
komt.
Inlooppunten voor (ex) GGZ cliënten en
vanuit verslavingszorg, het leveren van
(bemoei)zorg op straat.

Allereerst alle regiogemeenten
(zowel ten aanzien van
beleidsregie als t.a.v. uitvoering,
SWT/lokale Wmo teams), maar
ook de GGD, aanbieders voor
verslavingszorg, maatschappelijke
opvang.

Psychisch kwetsbaren, zorgwekkende
zorgmijders, verslaafden, dak- en thuislozen

Inloop GGZ en verslaafden
Dagbesteding dak- en thuislozen
Vroegsignalering huiselijk geweld
Aanpak verloedering
Collectieve preventie verslaving
Bemoeizorg/outreachend werken
Regierol centrumgemeente
Ondersteuning zorgnetwerk
regiogemeenten
Medische heroïneverstrekking
Begeleiding in thuissituatie
Begeleiding na verlaten opvang

MO-organisaties,
Verslavingszorg organisatie
GGZ
Jeugdzorg
Algemeen Maatschappelijk Werk,
GGD

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 22 van 31

BIJLAGEN
Overzicht beleidsaspecten: uitdagingen en veranderingen
nr

Beleidsmatige uitdagingen

Verandering sinds 2015 in Oggz dossier

1

Deze werksoort op de kaart te houden als
een eigenstandige methodiek en
deskundigheid en werkwijze, en daarvoor
voldoende middelen beschikbaar houden. Los
van de marktwerking, inkoop- en
afrekensystematiek (prestaties)

Geen grote verschuivingen

2

Samenhangende aanpak tussen verschillende
afdelingen en stakeholders. Zelfredzaamheid
ook bij mensen waarvan we verwachten bij
wie dit niet vanzelfsprekend is.

Er was onduidelijkheid over bijvoorbeeld
verwarde personen. Nu wordt extra GGZ
ingezet voor de doelgroep vanuit het
gemeentebudget (3 jaar) en er wordt
geprobeerd om hierover afspraken te maken
met het zorgkantoor.

3

De afstemming met de diverse andere
voorzieningen en ontwikkelingen realiseren,
o.a. afstemming met traject rondom
‘verwarde personen’, afstemming
beleid/uitvoering Oggz, GGZ-keten,
Maatschappelijke Opvang

Er zijn signalen dat de Oggz/MO
voorzieningen meer met zwaardere
psychiatrische problematiek te maken
krijgen.

4

Ook al hebben die mensen zoals gezegd lang
niet allemaal een plek in de daklozenopvang
nodig, het lijkt er toch sterk op dat er ook in
deze regio steeds meer mensen opduiken die
zich aan de marge van de samenleving
bevinden. Met vaak voorkomende kenmerken
als schulden, psychische problemen en het
vaak ontbreken van een eigen
huisvestingsplek, is het de vraag of we al
deze mensen als gemeenten adequaat
kunnen bedienen.

Stijging van het aantal mensen in de Oggzdoelgroep

5

De Oggz is in onze ogen een heel 'vaag'
begrip. Taken zijn niet afzonderlijk te zien
van andere activiteiten binnen MO, BW, VO
en Verslavingszorg. Daarnaast is Oggz een
wezenlijk onderdeel van de brede WMOtaken van individuele regiogemeenten.

Afgelopen jaren weinig veranderd. Nu in
ontwikkeling.

6

Een sluitende aanpak van maatschappelijke
opvang tot meer zelfstandig wonen

MO en BW gaan meer in elkaar over. Vooral
in BW zijn stappen gezet in de
ambulantisering.

7

Niet ingevuld

Niet ingevuld

8

Herijken en goed laten aansluiten bij het
lokale sociale domein. Daarnaast voorzien in
een soepele samenwerking met het
veiligheidsdomein plus meer
multidisciplinaire samenwerking tussen
zorgpartijen bij complexe/multidisciplinaire
casuïstiek.

Complexiteit en multidisciplinariteit van de
groep neemt toe. Daarnaast de komst lokaal
van sociale teams/gebiedsteams die een deel
van het vroegere werk afvangen. Daardoor
meer tijd/ruimte voor de moeilijke groepen.

9

Zie successen/problemen

Geen verandering

Gericht op preventie, meedoen in de
maatschappij door bevorderen door en
uitstroom.

Er is geen sprake van verschuiving van
doelgroepen. Wel is het regionaal kompas,
afgeleide van landelijk kompas, langzaam
uitgedoofd. Daardoor ligt er nu minder
accent op Oggz als integraal geheel, maar
zijn het meer deelgebieden geworden.

10

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 23 van 31

BIJLAGEN
nr

Beleidsmatige uitdagingen

Verandering sinds 2015 in Oggz dossier

11

Gemeente zoekt beduidend meer dan
voorheen de samenwerking met instellingen
voor beschermd wonen en maatschappelijke
opvang, maar ook met instellingen voor
psychiatrie en verslavingszorg teneinde de
samenhang te bereiken.

Wijkgericht werken met WMO-gefinancierde
buurtteams als centrale spil heeft geleid tot
een veranderde visie van de GGZ over het
bereiken van herstel Hier is aansluiting bij de
wijk centraler komen te staan. Voor de
thuiswonende Oggz-ers, en het herstel van
voormalig daklozen is dit een gunstige
ontwikkeling.

12

Toegroeien naar meer integraliteit MO-BW,
maar ook Zvw.
Meer geschikte woonruimte realiseren

Er komen nieuwe kwetsbare mensen die niet
in de GGZ worden opgenomen

13

De verbinding met het lokale beleid
(SWT/Wmo teams) en de aansluiting met
FACt. Hoe zorgen we voor een zo
geruismogelijke overgang van regionaal naar
lokaal beleid en voor overgang en van Wmo
naar ZVW en vice versa, zodat dat de
zorgmijder te allen tijde het juiste
zorgaanbod kan krijgen?

Sinds 2015 vooralsnog geen verschuivingen
ten aanzien van doelgroepen
plaatsgevonden. Wel speelt meer de vraag
waar de verantwoordelijkheid van de
SWT’s/Wmo-teams ophouden en die van het
Oggz team begint. Er is veel ingezet op
kennisoverdracht van Oggz team naar
SWT/Wmo teams. De verwachting dat
hierdoor het aantal cases dat door het Oggz
team moet worden opgepakt zou dalen, is
vooralsnog nog niet uitgekomen.

14

Daadwerkelijk kunnen opnemen van
psychische kwetsbaren in de samenleving: zo
normaal mogelijk/inclusieve samenleving.
Transformatie van aanbodgerichte
voorzieningen en afspraken met afzonderlijke
zorgaanbieders naar een integrale aanpak
waarbij die zorgaanbieders gezamenlijk – op
basis van de vraag in de gemeenten –
organiseren wat nodig is.

Verschuiving doelgroepen: van MO naar BW,
maar ook weer nieuwe psychisch kwetsbaren,
dak- en thuislozen, verslaafde jongeren
Doelgroepen in andere financieringsstromen:
Steeds meer psychisch kwetsbaren vallen
onder financiële verantwoordelijkheid van
gemeenten
Andere partijen: Samenwerking met RIBW,
zorg- en verpleeghuisinstellingen,
dagbesteding en woningcorporaties

Overzicht beleidsaspecten: toekomstplannen en kansen/mogelijkheden
nr

Toekomstplannen Oggz, MO en BW

Kansen/mogelijkheden

1

Oggz (en verslavingspreventie) staan nog
onvoldoende in de regionale plannen, omdat
er in de wmo 2015 met geen woord over
gerept wordt. Gemeenten leggen
‘ondersteuning bieden’ uit als het formuleren
van -voorheen AWBZ- producten en kopen
deze in. Er is geen ruimte voor echt
maatwerk, alles wordt opnieuw
gestandaardiseerd.

Er zijn pas mogelijkheden als Oggz benoemd
wordt en de middelen worden geoormerkt,
nog mooier als het samen met de
maatschappelijke opvang gewoon een taak
blijft voor centrumgemeenten. Bemoeizorg is
toch voornamelijk grote-stads-problematiek

2

Tussen regionaal en lokaal zijn wat
verschuivingen, maar nog niet concreet

Met name door aanpak personen met verward
gedrag zijn er veel knelpunten duidelijk
geworden waar we mee aan de slag kunnen.
De regie van gemeenten op veel terreinen
maakt het makkelijker om samenhang te
creëren. Dit is ook een uitdaging: de
gemeente heeft op veel terreinen regie heeft
en ruimte.

3

We zijn bezig om een gezamenlijke visie en
uitvoeringsplan te ontwikkelen omdat er een
grote overlapping is in de doelgroepen.

Zie successen/knelpunten

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 24 van 31

BIJLAGEN
nr

Toekomstplannen Oggz, MO en BW

Kansen/mogelijkheden

4

Wat de lokaal geboden en ook gefinancierde
inzet betreft zal er niets veranderen. Wat de
regionale voorzieningen zoals MO en
outreachende verslavingszorg/GGZ betreft:
het is denkbaar dat we zowel in verschillende
plaatsen aparte voorzieningen gaan treffen
die aansluiten bij de eigen lokale wijkteams.

Het in één gemeentelijk hand brengen van MO
en BW biedt mogelijkheden om een
gedifferentieerd aanbod van
huisvestingsvormen voor de doelgroep Oggz te
ontwikkelen.

5

Er is een sterke relatie tussen de
beleidsterreinen. Het hele scala aan
voorzieningen en verantwoordelijkheden
wordt bezien in het kader van de op te stellen
regiovisie.

Zie beleidsmatige uitdagingen

6

Dit wordt meegenomen in het overleg met de
regiogemeenten. Regiogemeenten hebben
aangegeven zelf de MO en BW te willen
uitvoeren.

Verschuiving; MO en BW gaan meer in elkaar
over. Bij BW zijn stappen gezet in
ambulantisering.

7

Niet ingevuld

De uitvoering van de WMO (dichter bij de
burger, gebiedsgericht, integraal) kan tot een
betere preventieve aanpak leiden. Tegelijk:
ambulantisering, afbouw van bedden bij GGZ
en Justitie en concentratie op eigen kracht in
samenhang met grote systeemwijzigingen en
bezuinigingen kunnen ook leiden tot meer
mensen die uit balans raken. Het gaat er om
dat de Oggz als vangnet blijft bestaan,
aanvullend op alles wat er op grond van
uitvoering van de WMO gebeurt. En dat de
Oggz een logische plaats heeft in het
zorgstelsel.

8

Bij MO speelt vooral dat de grootste
problematiek of het grootste aantal de
grootste gemeente opzoekt. Ook bij BW zit
een concentratie van voorzieningen in de
twee grotere gemeenten. De regiogemeenten
hebben niet voldoende capaciteit en expertise
om dit uit te voeren. We kiezen bewust voor
een regiovisie tot 2022 waarin we ook
commitment uitspreken op samenwerking
vanaf 2020. Tegelijk willen de
regiogemeenten maar
samenwerkingsafspraken maken voor de
periode tot 2020, ook vanwege de
veranderingen in
financiering. We hopen/trachten door het
intensiveren van de samenwerking inhoudelijk
en op basis van meerwaarde af te dwingen
dat de gemeenten vanaf 2020 willen blijven
samenwerken.

Realisatie van multidisciplinaire
samenwerking en partnerschap tussen
zorgaanbieders. Goede en flexibele
aansluiting tussen de regionale infrastructuur
en lokaal. Flexibel op- en afschalen van zorg.

9

Daarover zijn we nog in gesprek met de lokale
gemeenten.

De mogelijkheid om de lokale gemeenschap
verantwoordelijk te laten worden voor de
aanpak van (zorgwekkende) zorgmijders.
Daarnaast het borgen van een aanpak door
iemand te verbinden met zijn/haar eigen
woonomgeving.

10

Nog in ontwikkeling

Niet ingevuld

11

Daarin zal het accent komen te liggen op
preventie en herstel in de wijk.

Wij denken dat tijdige en voldoende
ondersteuning in de wijk de Oggz –
problematiek kan verminderen.

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 25 van 31

BIJLAGEN
nr

Toekomstplannen Oggz, MO en BW

Kansen/mogelijkheden

12

Kennis van de wijkteams vergroten. En
bemoeizorg regionaal als integraal team laten
werken

Niet ingevuld

13

Hierover zullen wij de komende periode met
onze regiogemeenten in gesprek treden. De
intentie van gemeenten in deze regio is om
ook na 2020 samen te blijven werken ten
aanzien van mo/bw en derhalve ook ten
aanzien van Oggz. Zowel inhoudelijk als
financieel dienen hier nog nadere afspraken
te worden gemaakt.

De vrijheid die binnen de huidige vorm van de
decentrale doeluitkering voor MO wordt
geboden, geeft ons de ruimte om de middelen
zou in te zetten dat optimaal invulling kan
worden gegeven aan de ambities van onze
regionale veranderagenda.

14

Hetzelfde op inhoud: de regiogemeenten
delen onze visie. Hooguit willen ze dan zelf
invloed hebben op het maken van de
afspraken met zorgaanbieders. Dat zal e.e.a.
compliceren en daar moeten we het dus over
gaan hebben als centrum- en
regiogemeenten.

De mogelijkheid tot daadwerkelijke
transformatie en komen tot een integrale
aanpak en meer preventie.

Overzicht successen en knelpunten
nr

Successen

Knelpunten

Bij de overheveling van de middelen voor
inloop GGZ intensief traject met alle
regiogemeenten om activiteit vorm te
geven. Afspraken met regiogemeenten dat
zij zelf bijdragen als bemoeizorg nodig is
voor hun inwoners (mensen met
huisvesting).

Bemoeizorgwerkers krijgen te weinig ruimte
van hun organisatie om praktische hulp te
bieden. Bemoeizorgwerk past niet in de
financieringssystematiek van de
zorgverzekeraars, terwijl zij evengoed GGZ
hulp verlenen. Daarnaast worden Oggz
werkzaamheden niet expliciet genoemd in de
Wmo en er wordt ook vanuit de VNG geen
aandacht aan is gegeven. Teveel wordt
gedacht dat de ‘er-op-af’ aanpak van de
wijkteams of sociale teams als vanzelf een
vervanging is van Oggz/bemoeizorg.

2

Inzet bemoeizorg.
Aanpak personen met verward gedrag.

Reguliere huisvesting voor doorstroom.
Vroeg signalering.
Geen convenanten met woningcorporatie.
Bureaucratisering blijft lastig, bv bij
uitkeringen, schulden. Voorbeeld:
handtekening zetten door iemand voor een
voorziening (beschikking). Lastig bij deze
doelgroep.

3

Interventieteams waarin de verschillende
disciplines betrokken zijn bij de toeleiding
naar passende zorg van de doelgroep.
Verschillende voorzieningen waarbij de
doelgroep in beeld komt en “verleid” kan
worden om in zorg te komen (zoals
inloopvoorzieningen).

De specialistische tweedelijns GGZ-expertise
outreachend betrekken bij deze doelgroep.
Uitdaging is nu de diverse ontwikkelingen
samen te brengen inhoudelijk en financieel.

4

Lokale zorgnetwerken en inzet op het gebied
van ontruimingspreventie weten jaarlijks
een substantieel aantal mensen vooruit te
helpen.
Vanuit de daklozenopvang stromen jaarlijks
mensen uit die weer een zekere mate van
stabiliteit hebben hervonden.

Er lijkt sprake van een tekort aan ambulante
GGZ-capaciteit vanuit de Zvw.
Tekort aan huisvestingsplaatsen voor mensen
die voldoende zijn gestabiliseerd om weer
zelfstandiger te kunnen functioneren na een
verblijf in een kliniek, daklozenopvang of
intramurale BW-voorziening.

1

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 26 van 31

BIJLAGEN
nr

Successen

Knelpunten

5

Bereik, afstemming met wijk/gebiedsteams,
afstemming met FACT-teams, het oppakken
van signalen door lokale WMO-loketten

Er is een granieten bestand laag-sociaal
zwakkeren en draaideurcliënten.
In beleid is de Oggz een 'vaag' begrip.

6

Vier wijkteams (proeftuinen) doen mee in de
EPA aanpak.
De GGD is bezig met een aanvraag voor een
sluitende aanpak personen met verward
gedrag

Financiering.

7

Het genereren van informatie over nieuwe
klantengroepen en nemen van
beleidsmaatregelen op basis van die
informatie: voorzieningen en inrichting van
ketens en activiteiten die daarbij horen
(signalering, meldpunt,
informatieverzameling, coördinatie).

Nieuwe klantengroepen: lvb, dakloze
gezinnen, niet Oggz, Oost-Europees.
Toenemend aantal dakloze gezinnen en
economisch daklozen.

Vooruitlopend op alle transities hadden wij
dit al sterk in de keten georganiseerd.
Rondom verwarde personen wordt gepleit
voor een dergelijke aanpak landelijk. Ons
voordeel is dat we dit dus voor een
belangrijk deel al hebben.

De meest complexe groep is lastig toe te
leiden naar passende zorg omdat de zorg toch
nog veelal monodisciplinair is. Juist bij
complexe casuïstiek moeten aanbieders nog
meer en beter samenwerken.
Privacywetgeving is voor veel zorgaanbieder
hier ook echt een obstakel in. Marktwerking in
de zorg maakt dat partijen meer neigen te
concurreren dan samen te werken. Ook met
zorgverzekeraars/-kantoren moet meer
afstemming komen omdat gemeenten niet
alles binnen de Wmo kunnen oplossen.

9

De Escalatiepool/ inzet van escalatiewerkers
is een succes te noemen.
Los van de uitdagingen t.a.v. de
beheersbaarheid leveren de FACT-teams in
onze regio goed werk.
de GGZ en de verslavingszorg geven aan dat
in gemeenten waar sociale teams aanwezig
zijn, de problematiek van de Oggz-doelgroep
eerder wordt herkend en dat dit leidt tot
een snellere en effectievere aanpak als in
gemeenten waar geen sociale teams
aanwezig zijn.

De GGZ geeft aan dat zij vanuit de Factteams
te weinig mogelijkheden hebben om te sturen
op de toeleiding.
Het onderscheid in taken die vanuit de lokale
gemeenten en als regio worden aangepakt is
nog niet scherp.
De samenwerking tussen Factteams en de wijken gebiedsteams komt langzamer op gang dan
gewenst.
De grens tussen Zvw en gemeentelijke
financiering (Oggz) voor professionals die voor
beide financieringsstromen werken is diffuus.
De huisartsen weten de weg naar Factteams
goed te vinden, daarbij is het voor gemeenten
de vraag of de taken die de Factteams in dat
kader verrichten onder de financiële
verantwoordelijkheid van de gemeenten vallen
of onder die van de Zvw.
De financiering van de Oggz en de MO is bij ons
gescheiden. In veel gevallen gaat het echter
om dezelfde doelgroep. Deze knip in
financiering is lastig en een integrale
financiering en aanpak lijkt een betere optie.

10

Goede samenwerking in het veld. Partijen
weten elkaar goed te vinden en zoeken
continu naar verbinding EN verbetering.
Groot succes is de koersnota MO; die is
geschreven in samenspraak met het veld
(wijkteams, politie, woningcorporaties,
schuldhulpverlening, GGZ, etc.)

Kinderen in de Maatschappelijke Opvang
Door- en uitstroom vanuit de MO en druk op de
crisisopvang.
Door- en uitstroom belemmeringen in
huisvesting. Daarnaast belemmeringen bij
geoormerkte budgetten jeugd, Wmo,
beschermd wonen etc.

8

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 27 van 31

BIJLAGEN
nr

Successen

Knelpunten

11

Er is een vergaande samenwerking bereikt
tussen de vele partijen die zich vroeger op
dit gebied afzonderlijk manifesteerden. Veel
inefficiëntie en dubbel werk wordt daarmee
voorkomen.

Punt van aandacht en zorg blijven de schotten
tussen en afstemming met aanpalende
domeinen (Wlz, Zvw, forensische zorg). Dit
maakt het lastig écht integraal te denken. Die
discussie wordt scherper door de Aanpak
verwarde personen. De betrokkenheid van het
Rijk bij dit dossier maakt (naar wij hopen) de
mogelijkheid groter op termijn betere
integraliteit te bereiken. Wij ervaren
momenteel bijvoorbeeld beperkingen in de
behandeling van personen in de doelgroep
Oggz doordat GGZ- behandeling alleen
mogelijk is met een behandelovereenkomst en
hier door de GGZ (uit kostenoverweging)
scherper op wordt gestuurd dan voorheen.
Ook zien wij financieringsproblemen bij
daklozen die na een ziekenhuisbehandeling
thuis moeten herstellen omdat zij geen huis
hebben. Dit zijn relatief hoge kosten.
Voorts is de gespannen woningmarkt een
belemmerend item, zeker nu de focus veel
meer op herstel in de wijk is komen te liggen.
Doorstroom vanuit MO en BW wordt daardoor
beperkt.

12

Partijen zijn goed met elkaar in gesprek
binnen de stuurgroep Oggz. We hebben alle
partijen aan tafel en voeren
casusgesprekken. We vragen daarbij ook
feedback van cliënten.

Oggz raakt aan alles, Oggz moet worden veiligs
geteld binnen het integraal beleid. Met de
ontwikkeling van de wijkteams is er het risico
dat cliënten te lang worden vastgehouden
zonder er deskundigheid vanuit vangnet Oggz
bij te halen. Een zorg is ook het zicht houden
op kwaliteit bij de GGD.

13

Er is sprake van een goede
samenwerking/afstemming van de
(regionale) bemoeizorgteams en de lokale
netwerken (SWT’s/Wmo teams). Er kan
tijdig op- en afgeschaald worden. Zolang
cases tijdig worden aangemeld kan ook veel
leed in de vorm van huisuitzettingen etc.
worden afgewend en kan een zorgtraject
worden ingezet, gericht op maatschappelijk
herstel. Het bieden van maatwerk op straat
heeft aanzienlijke bijgedragen aan
terugdringen van overlast door dak- en
thuislozen op straat en tevens in (her)start
van zorgtrajecten van voormalig
overlastgevers.

Het tijdig inzetten van Oggz professionals is
van groot belang om verder maatschappelijke
teloorgang en/of huisuitzettingen van cliënten
te voorkomen. Helaas zien we nog steeds dat
in sommige cases de bemoeizorgteams te laat
worden ingeschakeld. Betere en vooral meer
tijdige afstemming is nodig.
Oggz/Bemoeizorg wordt nu vaak in één adem
met maatschappelijke opvang, of beschermd
wonen genoemd. Hierdoor lijkt het een
verantwoordelijkheid van centrumgemeenten.
Regiogemeenten hebben echter nadrukkelijk
een taak ten aanzien van preventie,
ondersteuning van haar inwoners, ook daar
waar maatschappelijke uitval dreigt. De kennis
over een juiste aanpak voor deze doelgroep is
echter niet overal goed geregeld.

Overlast is beperkt, is in de afgelopen jaren
sterk teruggebracht door integrale aanpak
Samenwerking tussen partijen wordt
gestimuleerd
Verschuiving naar preventie

Cliënten: steeds vaker zwaardere psychische
problematiek. Nieuwe en gevaarlijker
verslavende middelen.
Voorzieningen: zijn vaak ingericht vanuit een
zorgaanbieder en niet integraal (bijvoorbeeld
inloop)
Financiering: Transformatie nodig om
financiering van aanbodgericht naar
vraaggericht en preventief te krijgen

14

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 28 van 31

BIJLAGEN
Overzicht ‘personen met verward gedrag’
nr

Wordt een scherpe definitie gehanteerd?

Regionaal beleid?

1

Wij proberen als centrumgemeente weg te blijven
van de discussie ‘personen met verward gedrag’ ook
omdat dit in de regio is opgepakt vanuit veiligheid
(overlast); er lijkt ook nauwelijks een relatie met
b.v. opvang en bemoeizorg, uit de monitor blijkt dat
het aantal cliënten dat met de politie in aanraking is
geweest klein is.

Ja, bekend bij het veiligheidshuis

2

Definitie: 'het gaat om mensen die grip op hun leven
(dreigen te) verliezen, waardoor het risico aanwezig
is dat zij zichzelf of anderen schade berokkenen. Dit
verlies kan eenmalig of chronisch zijn. Het gaat om
mensen met vaak verschillende aandoeningen of
beperkingen, veelal in combinatie met verschillende
levensproblemen'.

Nee, wel lokaal. Regionaal wel
samenwerking.

3

Wij hebben onlangs een plan van aanpak verwarde
personen opgesteld samen met onze partners:
Aandachtig Aansluiten Netwerkontwikkeling rondom
psychisch kwetsbare burgers

Ja, zie hiernaast

Wij zijn van mening dat het hier gaat om een nieuw –
makkelijk klinkend - etiket op de doelgroep Oggz

Er is nog geen regionaal beleid
beschikbaar. Wél wordt er regionaal
op meerder fronten overlegd zoals
over: de aanpak van de problematiek
van onverzekerden, de ontwikkeling
van passend vervoer voor de
doelgroep (psycholance), de evt.
wenselijkheid van een meldpunt vp-en

5

Wij houden de definitie aan zoals die door het
Aanjaagteam is geformuleerd.

In ontwikkeling. Subsidie is
aangevraagd en gekregen om een
regionaal plan van aanpak samen te
stellen waarin alle ketenpartners en
gemeenten vanuit taakvelden
betrokken zijn.

6

Nee

De GGD is bezig met een aanvraag
voor een sluitende aanpak personen
met verward gedrag

7

Landelijke definitie wordt gevolgd: 'Het gaat om
mensen die grip op hun leven (dreigen te) verliezen,
waardoor het risico aanwezig is dat zij zichzelf of
anderen schade berokkenen. Het gaat vaak om
mensen met verschillende aandoeningen of
beperkingen (psychiatrie, verslaving, licht
verstandelijke beperkingen, dementie), veelal in
combinatie met verschillende levensproblemen
(schulden, dakloosheid, werkloosheid, verlies van
dierbaren, gebrek aan participatie, onverzekerd zijn,
illegaliteit, etc). Door verschillende omstandigheden
kan de situatie ontstaan dat zij eenmalig of chronisch
in problemen komen, grip op hun leven verliezen en
daardoor overlast veroorzaken of zelfs in het
strafrechtelijk circuit belanden.'

Nog niet. Een van de opdrachten van
de per 1 januari 2017 aangestelde
programmadirecteur is te
onderzoeken op welke punten een
regionale aanpak mogelijk is en zo ja
deze in samenwerking met de
regiogemeenten te organiseren.

4

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 29 van 31

BIJLAGEN
nr

Wordt een scherpe definitie gehanteerd?

Regionaal beleid?

Plannen zijn in ontwikkeling, maar pas op met het
erbij halen van ' personen met verward gedrag'. Het
is een soort van nieuwe doelgroep waar alle ouderen
onder geschoven kunnen worden. Daardoor een
diffuse discussie.

Dat is verschillend. Twee
veiligheidsregio’s spelen/nemen hier
ook een rol in. Landelijk is dit
onduidelijk uitgerold. De
centrumgemeenten voor mo/bw
hebben hier niet primair een rol in.
Dat was mogelijk wel
logischer/overzichtelijker/makkelijker
geweest.

Nog niet

Nee, nog niet. Er is op dit moment
een voorstel om hierin als met
meerdere gemeenten gezamenlijk op
te trekken. Het plan is daarbij om als
regio een sluitende aanpak te
realiseren t.a.v. personen met
verward gedrag. Het formuleren van
een heldere definitie is daar een
onderdeel van.

10

Wij sluiten ons aan bij de definitie zoals vastgesteld
in het project 'Verward en dan'

Er wordt voor 40 gemeenten een plan
van aanpak ontwikkeld. Een subsidie
hiervoor is onlangs toegekend vanuit
ZonMW. Regionaal worden zaken als
vervoer, triage en opvang opgepakt.
Dit plan is medio 2018
geïmplementeerd. Lokaal wordt
momenteel onderzocht, samen met
het veld, hoe wel de preventieve- en
persoonsgerichte aanpak, indien
nodig, kunnen versterken.

11

Er is landelijk geen scherpe definitie, maar in de
omschrijving van deze doelgroep sluiten wij aan bij
de begripsbepaling door het Landelijk Schakelteam.

Ja, het beleid wordt vormgegeven in
samenwerking met de regio.

12

Niet benoemd

Niet benoemd

13

Het kan gaan om mensen met een psychiatrische
stoornis, maar ook mensen zonder psychiatrische
stoornis kunnen verward gedrag vertonen
bijvoorbeeld als gevolg van alcohol- of
middelengebruik. Ook kunnen verstandelijke
beperkingen, of beginnende dementie een rol spelen
bij verward gedrag. Het betreft een diverse groep
van kwetsbare mensen die niet voortdurend verward
gedrag hoeven te vertonen'

Nog niet, er heeft wel ambtelijke
verkenning op dit onderdeel
plaatsgevonden. Een regionale
procesregisseur dient de regionale
afstemming en samenwerking een
impuls te geven. Hiertoe wordt
subsidie aangevraagd.

Niet benoemd

Er is een specifiek regionaal (over
twee centrumgemeenten) programma
gericht op personen met verward
gedrag

8

9

14

LD/17/0457/oggzorg

27 februari 2017

© bureau HHM

Pagina 30 van 31

Bureau HHM
Thermen 1
7500 AG ENSCHEDE
Postbus 262
7500 AG ENSCHEDE
telefoon 053 433 05 48
info@hhm.nl
www.hhm.nl