Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 219

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 2 april 2010
Binnen de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat1, hebben de
fracties van de PvdA, de SP en de VVD de behoefte om enkele vragen en
opmerkingen voor te leggen over het Ontwerpbesluit tot wijziging van het
Reglement rijbewijzen in verband met de aanpassing van beslistermijnen
naar aanleiding van de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen
en een enkele andere wijziging, d.d. 11 januari 2010 (29 398, nr. 200)
De voorzitter van de commissie,
Jager
De griffier van de commissie,
Sneep

1
Samenstelling:
Leden: Vendrik, C.C.M. (GL), Staaij, C.G. van
der (SGP), Snijder-Hazelhoff, J.F. (VVD),
Mastwijk, J.J. (CDA), Jager, H. (CDA),
voorzitter, Koopmans, G.P.J. (CDA), Gerkens,
A.M.V. (SP), Ham, B. van der (D66), Aptroot,
Ch.B. (VVD), Samsom, D.M. (PvdA), Boelhouwer, A.J.W. (PvdA), Roefs, C.W.J.M. (PvdA),
Eski, N. (CDA), Jansen, P.F.C. (SP), Cramer, E.A.
(CU), Roemer, E.G.M. (SP), Koppejan, A.J.
(CDA), Broeke, J.H. Ten (VVD), ondervoorzitter,
Ouwehand, E. (PvdD), Polderman, H.J. (SP),
Tang, P.J.G. (PvdA), Rouwe, S. de (CDA),
Linhard, P. (PvdA) Meeuwis, CLM (VVD) en
Mos, R. De (PVV).
Plv. leden: Gent, W. van (GL), Vlies, B.J. van
der (SGP), Harbers, M.G.J. (VVD), Bilder, E.J.
(CDA), Pieper, H.T.M. (CDA), Atsma, J.J. (CDA),
Bommel, H. van (SP), Koşer Kaya, F. (D66),
Krom, P. de (VVD), Vermeij, R. (PvdA), Jacobi,
L. (PvdA), Besselink, M. (PvdA), Hijum, Y.J.
Van (CDA), Vacature, (SP), Anker, E.W. (CU),
Leeuwen, H. van (SP), Knops, R.W. (CDA),
Verdonk, M.C.F. (Verdonk), Thieme, M.L.
(PvdD), Lempens, P.P.E. (SP), Waalkens, H.E.
(PvdA), Haverkamp, M.C. (CDA), Depla,
G.C.F.M. (PvdA), Neppérus, H. (VVD) en
Agema, M. (PVV).

kst-29398-219
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 219

1

I Vragen en opmerkingen van de commissie
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse het ontwerpbesluit tot
wijziging van het reglement rijbewijzen gelezen. De leden onderschrijven
het doel burgers een rechtsmiddel te geven tegen te trage besluitvorming
door het bestuur over een aanvraag. De leden van de PvdA-fractie
hechten aan het recht van de burger om te weten hoe lang hij moet
wachten op een beslissing, en aan het doel om procedures te reguleren
en onnodig lange doorlooptijden zoveel mogelijk te voorkomen.
De leden van de SP-fractie zijn blij met duidelijke regels voor het CBR en
voor de keuringsartsen met betrekking tot de eigen verklaringsprocedure
en de vorderingsprocedure. Toch hebben deze leden hier nog wel wat
vragen over.
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de voorgestelde wijziging van het Reglement rijbewijzen in verband
met de invoering van de Wet dwangsom. De VVD-fractie ondersteunt de
voorgestelde wijzigingen.
De eigen verklaringsprocedure en de vorderingsprocedure
De leden van de PvdA-fractie willen, indachtig de procedurestappen zoals
verwoord op pagina 6 van de nota van toelichting, graag weten welke
diverse termijnen er nu «ongeschreven» worden gehanteerd. In hoeveel
procent van de gevallen zou de termijn worden overschreden als het
ontwerpbesluit nu al van toepassing zou zijn?
De leden van de PvdA-fractie willen weten hoe lang in de regel op dit
moment de diverse voorbereidingshandelingen bij de vorderingsprocedure duren. Wat zijn volgens het ontwerpbesluit de gevolgen voor het
CBR als de diverse termijnen van de voorbereidingshandelingen worden
overschreden?
De leden van de SP-fractie vragen wat op dit moment gemiddeld de
termijn voor beide procedures is, en wat in de praktijk op dit moment de
maximum termijn is. Ook vinden deze leden een totale procedurelengte
van 16 weken (exclusief eventuele verlengingen en bezwaar en beroep)
nog rijkelijk lang. Kan het niet nog sneller? Kunt u aangeven waarom
periodes van vier weken nodig zijn om te reageren?
De leden van de PvdA-fractie vragen wat de maatregelen zijn als er toch
onverhoopt langere doorlooptijden zijn en de Wet dwangsom in werking
treedt. Ook de leden van de SP-fractie missen duidelijke sancties indien
termijnen niet gehaald worden. Wordt in een dergelijk geval automatisch
besloten in het voordeel van de aanvrager? En wat zijn de gevolgen voor
een keuringsarts indien deze zijn termijnen niet haalt, zo willen deze leden
weten. Zonder duidelijke waarborgen lijken deze voorstellen weinig
betekenis te hebben, zo stellen deze leden.
De leden van de VVD-fractie constateren dat de wijzigingen mede tot doel
hebben de verschillende stappen zoveel mogelijk aan termijnen te binden,
zowel voor het CBR als voor de keurende arts en deskundige. De leden
van de VVD-fractie vragen welke consequenties verbonden worden aan
het verstrijken van deze termijnen.
Tot slot vragen de leden van de SP-fractie hoe lang een verlenging van de
termijn kan duren indien deze door een arts of deskundige wordt
aangevraagd. Zijn er duidelijke maximale tijden te benoemen, zodat een
aanvrager op het juiste moment zijn aanvraag kan doen met de garantie
dat hij/zij niet te laat is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 219

2

II Reactie van de minister
Door de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat zijn in het kader van
de voorhangprocedure op grond van artikel 2b van de Wegenverkeerswet
1994 enige vragen gesteld bij het ontwerpbesluit tot wijziging van het
Reglement rijbewijzen (hierna: RR) in verband met de aanpassing van
beslistermijnen naar aanleiding van de Wet dwangsom en beroep bij niet
tijdig beslissen en een enkele andere wijziging.
In deze brief beantwoord ik de vragen. Ik ga daarbij eerst in op de vragen
over de huidige situatie, behandel vervolgens de vragen over de lengte
van de termijnen en de totale procedure en reageer ten slotte op de
vragen naar de consequenties van de overschrijding van beslistermijnen.
Bij de beantwoording zal ik daar waar nodig onderscheid maken tussen
enerzijds de eigen verklaringsprocedure, waarop de Wet dwangsom en
beroep bij niet tijdig beslissen (hierna: Wet dwangsom) van toepassing is,
en anderzijds de vorderingsprocedure. Op deze laatste procedure is de
Wet dwangsom niet van toepassing, omdat het hier niet gaat om een
beslissing op aanvraag. Zoals ook in de nota van toelichting is aangegeven, is echter van de gelegenheid gebruik gemaakt om ook voor deze
procedure termijnen op te nemen, voor zover daarin voor de verschillende
stappen niet reeds in de regelgeving is voorzien.
Huidige situatie
Een aantal vragen heeft betrekking op de huidige situatie. Zo willen de
leden van de PvdA-fractie weten welke termijnen er nu «ongeschreven»
worden gehanteerd voor de verschillende procedurestappen en hoe lang
de voorbereidingshandelingen bij de vorderingsprocedure duren. Voorts
willen zij weten in hoeveel procent van de gevallen de termijn zou worden
overschreden als het ontwerpbesluit nu al van toepassing zou zijn. De
leden van de SP-fractie vragen wat op dit moment de gemiddelde
termijnen voor de eigen verklaringsprocedure en de vorderingsprocedure
zijn en wat in de praktijk de maximumtermijn is.
Voordat ik deze vragen beantwoord, verwijs ik naar de bijlage bij deze
brief (zie bijgaand), waarin in twee tabellen de verschillende stappen in
beide procedures zijn weergegeven. Per stap geef ik daarbij aan of er op
grond van de huidige of de voorgestelde regelgeving een termijn geldt en
wie de stap moet uitvoeren.
Uit door het CBR verstrekte gegevens blijkt het volgende.
Het CBR maakt onderscheid tussen aanvragen (Eigen Verklaringen) die
niet nader behoeven te worden beoordeeld (in 2009: 245.000) en
aanvragen die wel nader moeten worden beoordeeld (2009: 340.000). De
huidige praktijk is dat ca. 82% van alle aanvragen binnen 3 weken na
ontvangst worden afgehandeld. De gemiddelde doorlooptijd van de
aanvragen die nader moeten worden beoordeeld is 22 dagen.
Als het ontwerpbesluit nu al van toepassing zou zijn, is de verwachting
dat alle aanvragen binnen de in het ontwerpbesluit genoemde termijnen
worden afgehandeld.
Voor de diverse voorbereidingshandelingen gelden thans geen wettelijke
termijnen. In het ontwerpbesluit wordt voor deze handelingen een termijn
van 4 weken voorgesteld. Daarmee wordt bij de bestaande praktijk
aangesloten.
In de vorderingsprocedure geldt een maximale beslistermijn van 4 weken
na ontvangst van de mededeling (artikel 131 Wegenverkeerswet 1994).
Dan gaat het om de beslissing of een onderzoek wordt opgelegd. Uit
artikel 131, eerste lid, juncto vierde lid, van de Wegenverkeerswet 1994
kan worden afgeleid dat deze termijn ook geldt voor besluiten tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 219

3

oplegging van een educatieve maatregel. Om eventuele onduidelijkheden
op dit punt te voorkomen wordt in het ontwerpbesluit voorgesteld om het
CBR de beslissing tot oplegging van een educatieve maatregel zo spoedig
mogelijk, maar uiterlijk binnen 4 weken na de ontvangst van de
mededeling, te laten nemen (zie de voorgestelde aanpassing van artikel
132, eerste lid, RR).
Voor vervolgbesluiten, dat wil zeggen besluiten die moeten worden
genomen naar aanleiding van een opgelegde maatregel of een opgelegd
onderzoek, gelden verschillende termijnen. Deze verschillen hebben te
maken met het feit dat betrokkene in bepaalde gevallen de kosten zelf
moet betalen en hangen samen met de hoogte van deze kosten. Indien
het CBR bijvoorbeeld een onderzoek naar de geschiktheid, niet verband
houdende met alcohol of drugs, heeft opgelegd, wordt gestreefd naar een
maximumtermijn van 24 weken waarbinnen het onderzoek moet zijn
afgerond en het besluit op basis van dat onderzoek moet zijn genomen.
Als het echter gaat om een geschiktheidsonderzoek in verband met
alcohol of drugs wordt gestreefd naar een afrondingstermijn van 24
weken nadat de laatste betaling is ontvangen. De kosten van dit
onderzoek komen voor eigen rekening van betrokkene en het onderzoek
wordt pas gestart als alle kosten vooraf zijn betaald. Voor de educatieve
maatregelen alcohol en verkeer en gedrag en verkeer enerzijds en de
lichte educatieve maatregel alcohol en verkeer anderzijds gelden
streeftermijnen van respectievelijk 21 en 15 weken vanaf het moment dat
de laatste betaling binnen is.
De lengte van de termijnen en de totale procedure
De leden van de SP-fractie vinden een totale procedurelengte van 16
weken voor de eigen verklaringsprocedure nog rijkelijk lang. Zij vragen of
het niet nog sneller kan en waarom er periodes van 4 weken nodig zijn om
te reageren. Deze leden vragen verder hoe lang een verlenging van de
termijn kan duren indien deze door een arts of deskundige wordt
aangevraagd. Is er een maximum?
De aanvrager heeft de duur van de eigen verklaringsprocedure voor een
deel in eigen hand. Naarmate hij, nadat het CBR hem heeft opgelegd zich
eerst te laten keuren, eerder een keuringsarts in de arm neemt en
daarmee goede afspraken maakt, zal de procedure sneller verlopen.
Verder wijs ik erop dat slechts in bijzondere gevallen de procedure
daadwerkelijk 16 weken duurt. Zoals hierboven reeds is opgemerkt, wordt
in veruit de meeste gevallen eerder op de aanvraag beslist.
In normale gevallen, dat zijn de gevallen waarin direct kan worden beslist
op de door middel van de Eigen Verklaring ingediende aanvraag tot
registratie van een verklaring van geschiktheid, geldt een beslistermijn
van maximaal 4 weken (het voorgestelde artikel 103, eerste lid, onderdeel
b, RR). Dat is een reële termijn: ook bij grote fluctuaties in aanvragen en
personeelsbezetting kan deze termijn worden gehaald. Dit laat overigens
onverlet dat het CBR er altijd naar zal moeten streven om in deze gevallen
zo snel mogelijk te beslissen. Het ontwerpbesluit bepaalt immers dat het
CBR zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk binnen 4 weken, beslist.
In gevallen waarin het CBR de aanvrager heeft opgelegd zich eerst te laten
keuren of eerst een onderzoek te ondergaan, geldt een beslistermijn van
maximaal 4 weken na ontvangst van de bevindingen van een arts of
deskundige (het voorgestelde artikel 103, eerste lid, onderdeel a, RR). Ook
deze termijn is reëel. Artikel 3:9 van de Algemene wet bestuursrecht eist
immers van het bestuursorgaan dat het zich ervan vergewist dat het
onderzoek van de adviseur zorgvuldig is geweest. Voorts dient uiteraard
een inhoudelijke beoordeling van het advies en de onderliggende stukken
plaats te vinden en dient te worden bezien tot welk besluit deze aanleiding
geven. De huidige praktijk wijst uit dat al deze werkzaamheden in de regel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 219

4

binnen 4 weken afgerond kunnen zijn. Over de mogelijkheid van het
stroomlijnen van de eigen verklaringsprocedure, waarover ik bij het
algemeen overleg op 2 februari 2010 een toezegging heb gedaan
(Kamerstukken II 2009/10, 29 398, nr. 209), heb ik u separaat geïnformeerd.
De adviestermijn voor de keuringsarts in de eigen verklaringsprocedure is
momenteel in het geheel niet geregeld. In de praktijk hanteert het CBR een
termijn van 8 weken. In normale gevallen is dit voldoende. In bijzondere
gevallen is meer tijd nodig en wordt de termijn verlengd. Voor de gevallen
waarin dit zal plaatsvinden, wordt verwezen naar de nota van toelichting
bij het ontwerpbesluit. Deze praktijk is uitgangspunt geweest voor de
regeling in het ontwerpbesluit, waarbij tevens aansluiting is gezocht met
de termijnen die voor de keurend artsen gelden in de vorderingsprocedure (zie artikel 133, derde en vierde lid, van de Wegenverkeerswet
1994). Er is bewust van afgezien om de verlenging van de adviestermijn te
maximeren. Zorgvuldigheid is hier belangrijker dan snelheid. Het is in het
belang van de aanvrager maar ook van de verkeersveiligheid dat een
volstrekt helder beeld bestaat van de (medische) situatie van betrokkene.
Deze is immers leidend voor het te nemen besluit. In bijzondere gevallen
kan het meer tijd kosten om tot een volledig beeld te komen. Die tijd moet
er zijn. Dit laat onverlet dat het CBR de adviestermijn van keuringsartsen
bewaakt en zo nodig rappelleert. Het CBR vraagt 3 weken na de verwijzing
aan de aanvrager of hij al een afspraak heeft gemaakt met de keuringsarts
en zo ja, wanneer de keuring zal plaatsvinden. Vervolgens wordt de
keuringsarts 5 weken na de datum van keuring gerappelleerd. Dit wordt,
indien nodig, 2 weken later herhaald. Zoals eerder opgemerkt, mag ook
van de aanvrager verwacht worden dat hij de adviestermijn van keuringsartsen bewaakt en zo nodig rappelleert.
Consequenties overschrijden termijn
De leden van de PvdA-fractie, de SP-fractie en de VVD-fractie hebben
gevraagd naar de consequenties van of de sancties op het overschrijden
van de termijnen.
Voor de goede orde merk ik nogmaals op dat de Wet dwangsom niet op
de vorderingsprocedure van toepassing is.
Het ontwerpbesluit bevat in het voorgestelde artikel 103, eerste lid,
Reglement rijbewijzen harde beslistermijnen voor de eigen verklaringsprocedure. Bij overschrijding van deze termijnen is het instrumentarium
van de Wet dwangsom wèl van toepassing. In concreto betekent dit dat de
aanvrager het CBR in gebreke kan stellen wegens het niet tijdig beslissen.
Indien het CBR vervolgens niet binnen 2 weken na ontvangst van de
ingebrekestelling alsnog een besluit neemt, verbeurt het een dwangsom
voor elke dag dat het in gebreke is.
Bij overschrijding van de beslistermijn wordt niet automatisch in het
voordeel van de aanvrager besloten. Van toepassing van het systeem van
de zogenoemde «Lex silencio positivo» is afgezien, omdat dit grote
risico’s voor de verkeersveiligheid met zich zou brengen. Bij toepassing
van dit systeem kan immers niet worden uitgesloten dat ten aanzien van
personen die om medische of andere reden niet geschikt zijn een motorrijtuig te besturen toch een verklaring van geschiktheid wordt geregistreerd waardoor betrokkene dan weer een rijbewijs zou kunnen krijgen.
Aan een overschrijding van de adviestermijn door een keuringsarts zijn
niet onmiddellijk consequenties verbonden. Dit is in het bestuursrecht ook
niet gebruikelijk. Gedurende de periode dat de zaak «onder de adviseur»
is, is de beslistermijn in feite opgeschort (vgl. artikel 4:15, eerste lid,
onderdeel a, Algemene wet bestuursrecht). In de huidige praktijk bewaakt
het CBR zorgvuldig dat de keuringsarts tijdig rapporteert; zonodig wordt
gerappelleerd. Ook van de aanvrager mag in voorkomende gevallen actie
worden verwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 219

5

BIJLAGE

Tabel 1 De eigenverklaringsprocedure
stap

huidige
regelgeving

ontwerpbesluit

actor

aanschaf Eigen
Verklaring (EV)
invullen en toezenden
EV aan CBR
besluit CBR tot
registratie EV of besluit
CBR dat aanvrager
onderzoek moet
ondergaan
[voorbereidingshandeling]
in geval onderzoek:
maken van afspraak
met deskundige
keuring

geen termijn

geen termijn

aanvrager

geen termijn

geen termijn

aanvrager

geen termijn

art. 101, vierde
lid: maximaal 4
weken

CBR

geen termijn

geen termijn

aanvrager

geen termijn

geen termijn

6

uitbrengen bevindingen door deskundige

geen termijn

7

besluit CBR op basis
van de bevindingen
van de deskundige

geen termijn

8

eventueel: verzoek
aanvrager om
herkeuring

9

aanwijzing deskundige
voor herkeuring
[voorbereidingshandeling]

art. 104, eerste
lid, RR: binnen 4
weken na
ontvangst bericht
CBR
geen termijn

art. 102, eerste
lid: maximaal 8
weken. CBR kan
de termijn voor
de deskundige in
bijzondere
gevallen
verlengen (art.
102, derde lid)
art. 103:
maximaal 4
weken na
ontvangst van de
bevindingen van
de deskundige
geen regeling,
termijn is al
geregeld

aanvrager en
deskundige
deskundige

10

maken van afspraak
met deskundige
keuring

12

13

1
2
3

4

5

11

CBR

aanvrager

CBR

geen termijn

art. 104, tweede
lid: maximaal 4
weken na
ontvangst van het
verzoek om
herkeuring
geen termijn

geen termijn

geen termijn

uitbrengen bevindingen door deskundige

geen termijn

besluit CBR

geen termijn

art. 104, vierde
lid, van ontwerpbesluit: maximaal
8 weken. CBR kan
de termijn voor
de deskundige in
bijzondere
gevallen
verlengen
art. 103:
maximaal 4
weken

aanvrager en
deskundige
deskundige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 219

aanvrager

CBR

6

Tabel 2 De vorderingsprocedure
stap

huidige
regelgeving

ontwerpbesluit

actor

1

uitbrengen mededeling door politie/OM

niet van
toepassing

politie/OM

2

besluit op basis van
mededeling

art. 132, eerste
lid: besluit tot
oplegging
educatieve
maatregel:
maximaal 4
weken na
ontvangst
mededeling

CBR

3

vaststelling plaats en
datum educatieve
maatregel
[voorbereidingshandeling]
bij geldige verhindering: opnieuw
vaststellen plaats en
datum educatieve
maatregel
[voorbereidingshandeling]
bericht docent over
afloop educatieve
maatregel
evt. besluit CBR tot
ongeldigverklaring
rijbewijs wegens het
niet meewerken aan
educatieve maatregel

art. 3, derde lid,
Regeling
maatregelen
rijvaardigheid en
geschiktheid:
uiterlijk 6
maanden na
laatste feit/
onherroepelijke
afdoening
art. 131, eerste
lid, van de
Wegenverkeerswet 1994: besluit
tot oplegging van
een onderzoek:
maximaal 4
weken na
ontvangst
mededeling
geen termijn

art. 132, eerste
lid: maximaal 4
weken na
ontvangst
volledige betaling
art. 132, tweede
lid: maximaal 4
weken

CBR

geen termijn

art. 132, derde lid:
onverwijld

docent educatieve
maatregel

geen termijn

art. 132, vierde
lid: maximaal 4
weken

CBR

4

5

6

geen termijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 398, nr. 219

CBR

7