Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 562

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 8 juni 2020
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan het kabinet over de brief van
11 mei 2020 inzake de geannoteerde agenda voor de extra informele
videoconferentie van EU-gezondheidsministers van 12 mei 2020
(Kamerstuk 21 501-31, nr. 558).
De vragen en opmerkingen zijn op 8 mei 2020 aan het kabinet voorgelegd.
Bij brief van 5 juni 2020 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De adjunct-griffier van de commissie,
Krijger

kst-21501-31-562
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

1

Inhoudsopgave
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van het kabinet

blz.
2
6

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD hebben kennisgenomen van de stukken voor de
schriftelijke inbreng ten behoeve van de Informele EU-Gezondheidsraad
op 12 mei aanstaande. Zij hebben hierbij nog enkele vragen.
Deze leden hebben kennisgenomen van het verslag van het schriftelijk
overleg met betrekking tot de extra informele videoconferentie van
EU-gezondheidsministers van 15 april jl.1 Deze leden lezen hierin dat
Nederland tijdens zijn interventie opgeroepen heeft tot een gedeeld
afwegingskader voor het afschalen van maatregelen. Dit kan lidstaten
ondersteunen om op enig moment op basis van de nationale situatie
maatregelen te versoepelen. Het kabinet acht onderlinge communicatie
daarover tussen lidstaten, en tussen buurlanden in het bijzonder, cruciaal.
Kan het kabinet toelichten hoe deze oproep door de overige lidstaten
ontvangen is?
Genoemde leden hebben tevens kennisgenomen van de door de
Europese Commissie gepubliceerde richtsnoeren die ervoor moeten
zorgen dat klinische proeven in de Europese Unie kunnen worden
voortgezet tijdens de COVID-19-pandemie.2 Kan het kabinet toelichten of
grootschalige klinische onderzoeken vertraging hebben opgelopen
vanwege de COVID-19-pandemie, en zo ja, op welke gebieden deze
onderzoeken zich toespitsen? Kan het kabinet tevens toelichten hoe hij de
aanbevelingen uit de richtsnoeren beoordeelt?
De leden van de VVD-fractie vragen aangaande de exit-strategieën die
verschillende lidstaten hebben gepresenteerd in hoeverre er coördinatie
plaatsvindt tussen buurlanden.
De leden van de VVD-fractie hebben de indruk dat er veel discussie lijkt te
zijn over de bouw van de apps (gecentraliseerd versus gedecentraliseerd)
en dan met name de plaats van opslag van de gegevens in het kader van
de persoonlijke levenssfeer. De Raad van Europa, het Europees Parlement
en de Europese Commissie geven aan dat een gedecentraliseerde aanpak,
waarbij de gegevens zoveel mogelijk worden opgeslagen op de telefoon,
beter zou zijn in het kader van privacy en gegevensbescherming.3 Het
Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) geeft aan dat beide
opties acceptabel zouden kunnen zijn, maar dat de gedecentraliseerde
aanpak gemakkelijker in lijn te brengen is met het principe van minimale
gegevensopslag. Kan het kabinet aangeven hoe hier in Nederland
tegenaan wordt gekeken bij de ontwikkeling van de apps?
De leden van de VVD-fractie constateren dat om ondersteuning te bieden
bij het voorkomen en het mitigeren van verstoringen in het aanbod van
geneesmiddelen, samen met de farmaceutische industrie gewerkt wordt
aan het opzetten van het i-SPOC (industry single point of contact) systeem
om de interactie over tekorten tussen de industrie en de EU uitvoerende
stuurgroep te versnellen.4 Kan het kabinet aangeven door welke landen

1

Kamerstuk 21 501-31, nr. 553. Verslag van een schriftelijk overleg over de geannoteerde agenda
voor de extra informele videoconferentie van EU-gezondheidsministers van 15 april 2020.
2
https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/files/eudralex/vol-10/
guidanceclinicaltrials_covid19_en.pdf.
3
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=OJ:C:2020:124I:FULL&from=NL.
4
https://www.ema.europa.eu/en/news/eu-authorities-agree-new-measures-support-availabilitymedicines-used-covid-19-pandemic.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

2

meldingen zijn gedaan van geneesmiddelentekorten als gevolg van de
gezondheidsnoodsituatie? Zijn er in Nederland (dreigende) tekorten?
Hebben de tekorten in andere lidstaten ook gevolgen voor Nederland?
Kan het kabinet tevens toelichten wat de stand van zaken is met
betrekking tot de beschikbaarheid van persoonlijke beschermingsmiddelen in de verschillende lidstaten?
In reactie op de vraag in van de leden van de VVD-fractie in genoemd
schriftelijk overleg over de appreciatie van het voorstel voor een patent
pool, dat is ingediend bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), wordt
in het antwoord gesteld dat de regering voorafgaand, en tijdens, de
jaarlijkse WHO-vergadering leiderschap zal tonen en zich expliciet zal
uitspreken voor zo’n wereldwijde COVID-19 pool en de WHO hierbij actief
zal steunen. Ook in EU verband zal Nederland dit voorstel actief steunen.5
Genoemde leden vragen of het kabinet kan toelichten hoe overige
lidstaten op het voorstel gereageerd hebben.
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de agenda van
de Informele EU-Gezondheidsraad d.d. 12 mei 2020. Deze leden hebben
hierbij een enkele vraag. De leden van de CDA-fractie vragen of het
kabinet kan ingaan op de stand van zaken met betrekking tot de ontwikkelingen van corona apps in andere lidstaten. De leden van de CDA-fractie
lezen in het verslag van de informele videoconferentie van 15 april jl. dat:
«Voorts vroeg Nederland wederom aandacht voor het beslechten van
interne Europese handelsbelemmeringen voor medische producten
(waaronder persoonlijke beschermingsmiddelen en geneesmiddelen).
Solidariteit tussen lidstaten acht Nederland in tijden van crisis cruciaal.»6
Genoemde leden vragen of het kabinet de laatste stand van zaken kan
aangeven, wat de concrete effecten zijn voor Nederland en wanneer deze
handelsbelemmeringen worden opgeheven. Tevens vragen zij welke
landen het betreft.
De leden van de CDA-fractie vragen in welke landen meldingen zijn
gedaan van geneesmiddelentekorten als gevolg van de gezondheidsnoodsituatie. Hebben de tekorten in deze andere landen ook gevolgen voor
Nederland? Tevens vragen deze leden wat wordt gedaan met de reeds
gemaakte meldingen in het i-SPOC systeem over (dreigende) geneesmiddelentekorten als gevolg van de COVID-19 crisis.
De leden van de CDA-fractie vragen ten slotte welke afstemming er met
buurlanden is over de exit-strategie. In hoeverre vindt er coördinatie
plaats?
Vragen en opmerkingen van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat goede Europese
samenwerking op het gebied van gezondheidszorg onmisbaar is bij deze
coronacrisis. Zij hebben kennisgenomen van de mogelijkheid tot een
schriftelijke inbreng in voorbereiding op de Informele
EU-Gezondheidsraad van 12 mei 2020 en willen het kabinet nog vragen
stellen en enkele punten meegeven. Op het moment van schrijven is er
nog geen agenda bekend.

5

Kamerstuk 21 501-31, nr. 553. Verslag van een schriftelijk overleg over de geannoteerde agenda
voor de extra informele videoconferentie van EU-gezondheidsministers van 15 april 2020.
6
Kamerstukken 21 501-31 en 25 295, nr. 554. Verslag van de informele videoconferentie van
EU-gezondheidsministers d.d. 15 april 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

3

Exit-strategieën lidstaten
De leden van de D66-fractie constateren dat elke lidstaat een eigen
routekaart heeft binnen zijn exit-strategie. Deze leden constateren dat dit
geen probleem hoeft te zijn als lidstaten elk in een andere fase zitten van
de verspreiding. Deze leden vragen het kabinet echter of deze versoepeling van maatregelen, en de snelheid waarmee dit gebeurt, gedaan
wordt met wetenschappelijke consensus tussen de lidstaten. In het
verlengde hiervan vragen deze leden of lidstaten hier ook voldoende van
elkaar leren. Bijvoorbeeld dat het openen van campings of horeca op
hetzelfde moment wordt gedaan binnen de routekaart en op dezelfde
wijze. Mogelijk dat de versoepeling van specifieke maatregelen effect
heeft op de verspreiding van het virus. In welke mate leert de ene lidstaat
ervan als in een ander lidstaat door een bepaalde versoepeling een
toename ontstaat van de verspreiding van het coronavirus?
Daarnaast vragen genoemde leden op welke wijze de lidstaten
afstemming met elkaar zoeken als de toeristische sector weer open gaat.
Het openen van de toeristische sector zal leiden tot een toename van
personenverkeer tussen de lidstaten. Op welke wijze vindt hierover
afstemming plaats tussen de lidstaten?
ECDC en controlemaatregelen in het openbaar vervoer
De leden van de D66-fractie ontvangen graag nadere informatie over het
type persoonlijke beschermingsmiddelen dat reizigers in de verschillende
lidstaten in het openbaar vervoer dienen te dragen. Het Europees
Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) heeft een document
opgesteld met daarin enkele overwegingen en adviezen voor infectiepreventie en controlemaatregelen in het openbaar vervoer in het kader van
de coronacrisis.7 Hierin wordt vermeld dat het gebruik van mondkapjes
moet worden overwogen. Deze leden constateren dat vrijwel alle
lidstaten, inclusief Nederland, hier gehoor aan geven. Deze leden
constateren echter wel dat er verschil is in het type mondkapjes dat
reizigers moeten dragen. Klopt het dat in België een zelfgemaakt
mondmasker vanuit een sok wordt geaccepteerd, maar dat in Nederland
nog onderzocht wordt wat de juiste materialen zijn? Kan het kabinet
sturen op Europese gemeenschappelijke richtlijnen over de juiste en
minimaal vereiste materialen voor bescherming in het openbaar vervoer?
Met de voorkeur voor materialen die maximale toegevoegde waarde
hebben voor het beperken van verspreiding. Deze leden vragen tevens of
het kabinet het met de leden van de D66-fractie eens is dat gemeenschappelijke richtlijnen zorgen voor eenduidigheid voor de burger en in de
handhaving, indien een inwoner van het ene land reist naar het andere
land, met name met internationale trein- of busverkeer.
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid (PvdA) hebben enkele
vragen ter voorbereiding op de ingelaste Informele EU-Gezondheidsraad
die in het teken zal staan van COVID-19. Genoemde leden hebben enkele
zorgen waarover zij graag opheldering ontvangen. De leden van de
PvdA-fractie zijn van mening dat goede Europese samenwerking op het
gebied van onderzoek en de ontwikkeling van medicijnen en een vaccin
van groot belang zijn. Zij vinden het goed nieuws dat tijdens de
donateursconferentie op 4 mei 2020,8 georganiseerd door de Europese
7

ECDC – Considerations for infection prevention and control measures on public transport in the
context of COVID-19, 29 april 2020.
8
https://ec.europa.eu/international-partnerships/events/coronavirus-global-reponse-pledgingconference_en.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

4

Commissie, bijna 7,5 miljard euro is opgehaald. Deze leden willen echter
hun zorgen uiten over de wereldwijde beschikbaarheid en toegankelijkheid van een toekomstig(e) corona-behandeling of vaccin. De leden van
de fractie van de PvdA vragen het kabinet hoe wordt voorkomen dat
publieke investeringen op verkeerde plekken terecht komen en vragen
voorts welke voorwaarden worden of zijn gesteld aan de Nederlandse en
Europese bijdragen aan onderzoek naar COVID-19 behandelingen, tests en
vaccins. Welke voorwaarden zijn gesteld aan de bijdragen die zijn
toegezegd bij bovengenoemde donorconferentie op 4 mei jl.? Voorts
vragen genoemde leden of er voorwaarden zijn of worden gesteld aan het
verplicht opnemen van intellectueel eigendom verkregen met door
EU-gefinancierd onderzoek in een patent pool. Worden voorwaarden
gesteld aan wereldwijde niet-exclusieve licentiering? Deze leden vragen
verder of er afspraken gemaakt zijn over het wereldwijd beschikbaar
stellen tegen een aannemelijke prijs. Kan het kabinet toelichten hoe het
stellen van strikte voorwaarden door andere EU-lidstaten en binnen
EU-verband wordt beoordeeld? Kan een overzicht worden gegeven van de
begunstigde organisaties en instellingen, zo vragen deze leden tenslotte.
Vragen en opmerkingen van de 50PLUS-fractie
De leden van de fractie van 50PLUS hebben kennisgenomen van de
stukken.
In de gewijzigde EU-begroting is 115 miljoen euro vrijgemaakt voor de
cofinanciering van maatregelen zoals het repatriëren van burgers en het
verkrijgen van persoonlijke beschermingsmiddelen. De leden van de
50PLUS-fractie vragen hoeveel daarvan gebruikt wordt voor repatriëring
en hoeveel voor persoonlijke beschermingsmiddelen.
De leden van de 50PLUS-fractie constateren dat de beschikbaarheid van
persoonlijke beschermingsmiddelen nogal verschilt per land. Zo lijkt
Frankrijk er voldoende van te hebben, maar Nederland nog steeds te
weinig. Hoe wordt deze verdeling vormgegeven? Krijgen landen met
tekorten voorrang bij de verdeling?
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of door de coronacrisis op dit
moment sprake is van medicijntekorten. Zo ja, in welke landen speelt dit
en om welke medicijnen gaat het?
Er zullen in Europa voorraden aangelegd worden. Is deze maatregel alleen
geldig tijdens de coronacrisis of wordt dit een structurele maatregel?
Genoemde leden zouden graag zien dat in de Europese Unie structureel
voorraden aangelegd worden voor middelen en medicijnen die cruciaal
zijn voor de gezondheidszorg.
De leden van de 50PLUS-fractie zijn van mening dat het goed is dat het
Europees Geneesmiddelenbureau (EMA)een «fast-track» procedure heeft
ingesteld waardoor de procedure voor de ontwikkeling en goedkeuring
van medicijnen en vaccinaties voor COVID-19 flink kan worden verkort.9
Zijn er al producenten die zich hebben aangemeld voor deze fast-track
procedure?
De leden van de 50PLUS-fractie constateren dat er nogal discussie is over
het gebruik van apps bij de bestrijding van het coronavirus. Veel landen
zijn hier mee bezig. Genoemde leden vragen of het niet handiger is om
één app te ontwikkelen vanuit de EU, zodat niet iedereen het wiel hoeft uit
te vinden. De discussie over centrale of decentrale opslag van data staat
hier los van. Het is mogelijk een centrale, uniforme app te ontwikkelen en
de data toch decentraal op te slaan. Hoe kijkt het kabinet hier tegenaan?

9

https://www.ema.europa.eu/en/documents/other/ema-initiatives-acceleration-developmentsupport-evaluation-procedures-covid-19-treatments-vaccines_en.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

5

Via het Europees COVID-19-gegevensplatform wordt snelle verzameling
en uitwisseling van beschikbare onderzoeksgegevens mogelijk gemaakt.10
De leden van de 50PLUS-fractie zijn van mening dat dit een mooi initiatief
is. Door wie kunnen die data geraadpleegd worden? Wordt geborgd dat
wetenschappelijk materiaal, dat verzameld is met publiek geld, niet voor
commerciële doelen gebruikt wordt?
Verschillende landen hebben een verschillend beleid aangaande de
exit-strategie. De leden van de 50PLUS-fractie vragen of er betreffende
Nederland-België en Nederland-Duitsland verschillen zijn. Zo ja, welke zijn
dat?
II. Reactie van het kabinet
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD hebben kennisgenomen van de stukken voor de
schriftelijke inbreng ten behoeve van de Informele EU-Gezondheidsraad
op 12 mei aanstaande. Zij hebben hierbij nog enkele vragen.
Vraag:
Deze leden hebben kennisgenomen van het verslag van het schriftelijk
overleg met betrekking tot de extra informele videoconferentie van
EU-gezondheidsministers van 15 april jl.11 Deze leden lezen hierin dat
Nederland tijdens zijn interventie opgeroepen heeft tot een gedeeld
afwegingskader voor het afschalen van maatregelen. Dit kan lidstaten
ondersteunen om op enig moment op basis van de nationale situatie
maatregelen te versoepelen. Het kabinet acht onderlinge communicatie
daarover tussen lidstaten, en tussen buurlanden in het bijzonder, cruciaal.
Kan het kabinet toelichten hoe deze oproep door de overige lidstaten
ontvangen is?
Antwoord:
Tijdens de informele videoconferentie van EU-gezondheidsministers van
15 april jl. verwelkomden lidstaten de op 15 april jl. gepubliceerde
Routekaart van de Europese Commissie voor de afbouw van lockdownmaatregelen en benadrukten het belang van goed onderbouwde criteria
(afwegingskader) die behulpzaam kunnen zijn bij de besluitvorming over
afschalingsmaatregelen. Lidstaten wezen er hierbij op dat coördinatie
nodig is, maar dat lidstaten hun besluiten altijd zullen baseren op de
nationale context met betrekking tot de zorgcapaciteit en de epidemiologische situatie. Communicatie tussen met name buurlanden werd dikwijls
genoemd als een belangrijke factor.
Vraag:
Genoemde leden hebben tevens kennisgenomen van de door de
Europese Commissie gepubliceerde richtsnoeren die ervoor moeten
zorgen dat klinische proeven in de Europese Unie kunnen worden
voortgezet tijdens de COVID-19-pandemie.12 Kan het kabinet toelichten of
grootschalige klinische onderzoeken vertraging hebben opgelopen
vanwege de COVID-19-pandemie, en zo ja, op welke gebieden deze
onderzoeken zich toespitsen?

10

https://www.europa-nu.nl/id/vl7zl5yp91t9/nieuws/
coronavirus_commissie_lanceert_platform?ctx=vl6veni6cpys&tab=0.
11
Kamerstuk 21 501-31, nr. 553. Verslag van een schriftelijk overleg over de geannoteerde
agenda voor de extra informele videoconferentie van EU-gezondheidsministers van 15 april
2020.
12
https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/files/eudralex/vol-10/
guidanceclinicaltrials_covid19_en.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

6

Antwoord:
Alleen klinisch onderzoek dat COVID-19 gerelateerd is of een ernstig
ziektebeeld betreft, waarvoor geen passende standaardbehandeling
voorhanden is, is voortgezet. Voor al het overige klinisch onderzoek is de
inclusie van nieuwe proefpersonen tijdelijk stopgezet en is per onderzoek
bekeken op grond van een risico-inventarisatie of het onderzoek in
aangepaste vorm met inachtneming van de beperkende maatregelen met
de reeds geïncludeerde deelnemers door kan gaan. De uitvoering van veel
studies is volledig opgeschort. Dit geldt ook voor Fase-I-onderzoek.
Doordat monitoring en source data verification van klinisch onderzoek
door de COVID-19 situatie in het gedrang kwam, is – naast de bovengenoemde categorieën studies – voor deze onderdelen ook een uitzondering
gemaakt voor studies die in een zodanige fase verkeren, dat registratie
van het geneesmiddel in het gedrang komt.
Nu de reguliere zorg weer op gang komt, wordt ook gekeken hoe en welke
studies weer opgestart kunnen worden. Opstarten dient risicogestuurd
plaats te vinden. De RIVM-maatregelen dienen in acht te worden
genomen en veiligheid van (kwetsbare) proefpersonen en onderzoekmedewerkers staan voorop13. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)
en de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) werken
hierbij, vanuit de eigen taakstelling, nauw samen en sluiten relevante
koepels zoals Federatie Medisch Specialisten en de Dutch Clinical
Research Foundation (DCRF) aan. Veldvragen worden zo spoedig
mogelijk, veelal dezelfde dag maar uiterlijk binnen 3–4 werkdagen
beantwoord, waarbij de focus ligt op wat wel mogelijk is in plaats van wat
niet kan.
Vraag:
Kan het kabinet tevens toelichten hoe hij de aanbevelingen uit de
richtsnoeren beoordeelt?
Antwoord:
De EU-Guidance heeft als doel om de gevolgen van de COVID-19 situatie
op de uitvoering van klinisch onderzoek te matigen en noodzakelijk
klinisch onderzoek niet onmogelijk te maken of onnodig te beperken. De
rechten, veiligheid en welzijn van proefpersonen (ook in lopende studies)
staat voorop (maar ook wordt het maatschappelijk belang bijvoorbeeld in
geval van COVID-19 gerelateerde studies meegenomen). De EU-Guidance
is tot stand gekomen op initiatief van de GCP Inspectors Working Group
van het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) en afgestemd met
de Clinical Trials Expert Group van de Europese Commissie en de clinical
trials facilitation group van de Heads of Medicines Agencies. Alle lidstaten
waren bij beide processen betrokken. In de EU-Guidance is ruimte voor
nationale wet- en regelgeving. Vanwege de gevolgen voor (niet) naleven
van nationale wet- en regelgeving is de 3e versie van de EU-Guidance
bekrachtigd met ministeriële goedkeuring in de EC op 27 april jl. Internationaal wordt gestreefd naar harmonisatie. Internationaal samengestelde
werkgroepen van het EMA buigen zich over vraagstukken die nu urgent
zijn, zoals inspecteren op afstand en source data verification op afstand en
monitoring. IGJ en CCMO zijn actief bij de totstandkoming betrokken
geweest. Ze hebben in onderlinge afstemming op de respectievelijke
websites een aantal onderwerpen verduidelijkt wat de nationale wet- en
regelgeving betreft. De EU-Guidance en de daaruit voortvloeiende
standpunten van IGJ en CCMO (gebaseerd op nationale wet- en regel13

Denk daarbij aan beschikbaarheid van SEH, IC-bedden, persoonlijke beschermingsmiddelen
als bijvoorbeeld mondkapjes, handschoenen schorten etc., COVD-19 tests, maar ook aan
verplaatsen met openbaar vervoer. Bovendien zal ook rekening gehouden moeten worden met
de mogelijkheid dat zich een tweede COVID-19 golf kan voordoen en klinisch onderzoek
opnieuw voor bepaalde tijd gestopt moet worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

7

geving) zijn alleen geldig zolang de COVID-19 situatie voortduurt. De
genoemde documenten zijn zogenaamde «levende» documenten. Als de
situatie daar aanleiding toe geeft, worden aanpassingen gedaan.
Vraag:
De leden van de VVD-fractie vragen aangaande de exit-strategieën die
verschillende lidstaten hebben gepresenteerd in hoeverre er coördinatie
plaatsvindt tussen buurlanden.
Antwoord:
Ieder land heeft een eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van het
nemen van maatregelen om risico’s op besmetting door Corona zoveel
mogelijk tegen te gaan. Dat geldt ook voor het stapsgewijs versoepelen
van maatregelen. Hierbij speelt immers de regionale situatie een grote rol.
Nederland wisselt regelmatig met de buurlanden (België en de Duitse
deelstaten Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen) uit welke maatregelen
worden genomen en/of worden versoepeld. Doel hiervan is om
problemen in de grensregio’s zoveel mogelijk te voorkomen en de
bewoners in de grensregio’s zo goed mogelijk te informeren. Het
uitwisselen en zo mogelijk afstemmen van maatregelen heeft bijvoorbeeld
betrekking op eventuele maatregelen aan de grens, het zorgdragen dat
grensarbeiders zo ongestoord mogelijk kunnen blijven werken, grensoverschrijdend openbaar vervoer, etc.
Naast deze afstemming via de ambtelijke Taskforce Grensoverschrijdende
Samenwerking Corona (GROS) vindt er ook bilateraal overleg plaats
tussen Nederland en buurlanden (ook op bewindslieden-niveau) en in
Benelux-verband.
Vraag:
De leden van de VVD-fractie hebben de indruk dat er veel discussie lijkt te
zijn over de bouw van de apps (gecentraliseerd versus gedecentraliseerd)
en dan met name de plaats van opslag van de gegevens in het kader van
de persoonlijke levenssfeer. De Raad van Europa, het Europees Parlement
en de Europese Commissie geven aan dat een gedecentraliseerde aanpak,
waarbij de gegevens zoveel mogelijk worden opgeslagen op de telefoon,
beter zou zijn in het kader van privacy en gegevensbescherming.14 Het
Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) geeft aan dat beide
opties acceptabel zouden kunnen zijn, maar dat de gedecentraliseerde
aanpak gemakkelijker in lijn te brengen is met het principe van minimale
gegevensopslag. Kan het kabinet aangeven hoe hier in Nederland
tegenaan wordt gekeken bij de ontwikkeling van de apps?
Antwoord:
Met het oog op het waarborgen van de privacy en de gegevensbescherming wordt uitgegaan van data minimalisatie en wordt gewerkt aan
de ontwikkeling van een app conform het decentrale model.
Vraag:
De leden van de VVD-fractie constateren dat om ondersteuning te bieden
bij het voorkomen en het mitigeren van verstoringen in het aanbod van
geneesmiddelen, samen met de farmaceutische industrie gewerkt wordt
aan het opzetten van het i-SPOC (industry single point of contact) systeem
om de interactie over tekorten tussen de industrie en de EU uitvoerende
stuurgroep te versnellen.15 Kan het kabinet aangeven door welke landen
meldingen zijn gedaan van geneesmiddelentekorten als gevolg van de

14
15

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=OJ:C:2020:124I:FULL&from=NL.
https://www.ema.europa.eu/en/news/eu-authorities-agree-new-measures-support-availabilitymedicines-used-covid-19-pandemic.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

8

gezondheidsnoodsituatie? Zijn er in Nederland (dreigende) tekorten?
Hebben de tekorten in andere lidstaten ook gevolgen voor Nederland?
Antwoord:
Het i-SPOC netwerk is actief sinds 17 april 2020 en is opgezet om de
informatie-uitwisseling te versnellen tussen industrie en het EMA en
nationale medicijnautoriteiten in de EU. Tussen de medicijnautoriteiten
bestaat er reeds een SPOC netwerk sinds april 2019. Binnen het i-SPOC
netwerk zijn tot nu toe vooral meldingen van dreigende tekorten
ontvangen, van medicijnen gebruikt op de IC’s (zoals antibiotica,
anesthetica en pijnstillers). Deze tekorten hebben te maken met een
stijging van de vraag aan deze medicijnen en verschillen in voorschrijfgedrag. De meldingen worden gedaan door Single Point of Contacts van
de farmaceutische industrie (koepels) aan de autoriteiten. Voor welke
landen er meldingen zijn gedaan kan niet worden aangegeven omdat dit
vertrouwelijke informatie betreft, om eenzijdige, nationale acties te
vermijden (zoals onnodige voorraadvorming en exportrestricties). Het
risico op tekorten blijft hoog. Hoewel de monitor zich nog in een
opstartfase bevindt, bereiken mij de eerste losse signalen over dreigende
tekorten. Ook worden maatregelen genomen om tekorten te voorkomen,
zodat er zo beperkt mogelijk impact is op patiënten. Tekorten in andere
landen hebben niet direct gevolgen voor Nederland. Echter, nationale
exportrestricties binnen de EU vormen een risico voor de beschikbaarheid
van geneesmiddelen in het algemeen in de EU.
Vraag:
Kan het kabinet tevens toelichten wat de stand van zaken is met
betrekking tot de beschikbaarheid van persoonlijke beschermingsmiddelen in de verschillende lidstaten?
Antwoord:
Op dit moment is nog steeds sprake van mondiale schaarste van
persoonlijke beschermingsmiddelen. Via het Clearing House heeft de
Europese Commissie de lidstaten gevraagd bij welke producten tekorten
worden ervaren of verwacht worden. Lidstaten hebben aangegeven dat
vooral de mondmaskers, jassen en handschoenen nog steeds een
probleem zijn.
Vraag:
In reactie op de vraag in van de leden van de VVD-fractie in genoemd
schriftelijk overleg over de appreciatie van het voorstel voor een patent
pool, dat is ingediend bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), wordt
in het antwoord gesteld dat de regering voorafgaand, en tijdens, de
jaarlijkse WHO-vergadering leiderschap zal tonen en zich expliciet zal
uitspreken voor zo’n wereldwijde COVID-19 pool en de WHO hierbij actief
zal steunen. Ook in EU verband zal Nederland dit voorstel actief steunen.16
Genoemde leden vragen of het kabinet kan toelichten hoe overige
lidstaten op het voorstel gereageerd hebben.
Antwoord:
Nederland is in gesprek met Costa Rica over het initiatief om een patent
pool voor relevante Covid-19 technologieën op te zetten in samenwerking
met WHO. Costa Rica en de WHO hebben recent een concreet voorstel
gedaan en de discussie hierover loopt. Het is nog niet duidelijk welke
landen het initiatief ondersteunen. Nederland is in contact met verschillende landen om input te verzamelen op het voorstel en zo bij te dragen
16

Kamerstuk 21 501-31, nr. 553. Verslag van een schriftelijk overleg over de geannoteerde
agenda voor de extra informele videoconferentie van EU-gezondheidsministers van 15 april
2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

9

om breed draagvlak te vinden. Nederland benadrukt hierbij het vrijwillige
karakter van een dergelijke pool. De reacties van landen zijn heel divers.
De uiteindelijke positie van landen zal afhangen van de concrete verder
vormgeving van het voorstel.
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
Vraag:
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de agenda van
de Informele EU-Gezondheidsraad d.d. 12 mei 2020. Deze leden hebben
hierbij een enkele vraag. De leden van de CDA-fractie vragen of het
kabinet kan ingaan op de stand van zaken met betrekking tot de ontwikkelingen van corona apps in andere lidstaten.
Antwoord:
Op dit moment beschikken alleen de volgende EU/EER landen over een
bron- en contactonderzoek app: Oostenrijk, Cyprus, Tsjechië, Bulgarije,
IJsland, Noorwegen.
In de volgende EU-landen weten is met zekerheid een app nog in
ontwikkeling: Duitsland, Frankrijk, Estland, Polen, Spanje, Italië.
Vraag:
De leden van de CDA-fractie lezen in het verslag van de informele
videoconferentie van 15 april jl. dat: «Voorts vroeg Nederland wederom
aandacht voor het beslechten van interne Europese handelsbelemmeringen voor medische producten (waaronder persoonlijke beschermingsmiddelen en geneesmiddelen). Solidariteit tussen lidstaten acht
Nederland in tijden van crisis cruciaal.»17 Genoemde leden vragen of het
kabinet de laatste stand van zaken kan aangeven, wat de concrete effecten
zijn voor Nederland en wanneer deze handelsbelemmeringen worden
opgeheven. Tevens vragen zij welke landen het betreft.
Antwoord:
Ten aanzien van persoonlijke beschermingsmiddelen heeft Frankrijk een
decreet afgekondigd tot en met 31 mei waarmee alle mondmaskers die op
Franse bodem zijn of worden geproduceerd, door de Franse overheid
worden geconfisqueerd. Deze maatregel is op Europees niveau bekritiseerd. Het effect van het decreet voor Nederland was dat bepaalde
voorraden die in Frankrijk lagen, niet of moeilijker geïmporteerd konden
worden. Ook kunnen Nederlandse bedrijven hun reguliere bestellingen
van mondmaskers niet meer plaatsen bij het Franse bedrijf dat deze
produceert.
Zoals ik ook in mijn antwoord op de vragen van de VVD over geneesmiddelentekorten heb aangegeven, vormen nationale exportrestricties binnen
de EU een risico voor de beschikbaarheid van geneesmiddelen in het
algemeen in de EU.
Vraag:
De leden van de CDA-fractie vragen in welke landen meldingen zijn
gedaan van geneesmiddelentekorten als gevolg van de gezondheidsnoodsituatie. Hebben de tekorten in deze andere landen ook gevolgen voor
Nederland?
Antwoord:
Zie hiervoor mijn antwoord op de vragen van de VVD-fractie over
geneesmiddelentekorten.

17

Kamerstukken 21 501-31 en 25 295, nr. 554. Verslag van de informele videoconferentie van
EU-gezondheidsministers d.d. 15 april 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

10

Vraag:
Tevens vragen deze leden wat wordt gedaan met de reeds gemaakte
meldingen in het i-SPOC systeem over (dreigende) geneesmiddelentekorten als gevolg van de COVID-19 crisis.
Antwoord:
Het i-SPOC netwerk is erop gericht om tekorten te voorkomen, door acties
te initiëren door de betreffende autoriteiten om de oorzaken van een
dreigend tekort te bepalen en mitigerende maatregelen te nemen (zoals
regulatoire flexibiliteit of acties op EU of nationaal niveau op het gebied
van de distributie van medicijnen en grondstoffen).
Vraag:
De leden van de CDA-fractie vragen ten slotte welke afstemming er met
buurlanden is over de exit-strategie. In hoeverre vindt er coördinatie
plaats?
Antwoord:
Zie mijn voorgaande antwoord op de vraag van de VVD-fractie over deze
coördinatie.
Vragen en opmerkingen van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat goede Europese
samenwerking op het gebied van gezondheidszorg onmisbaar is bij deze
coronacrisis. Zij hebben kennisgenomen van de mogelijkheid tot een
schriftelijke inbreng in voorbereiding op de Informele
EU-Gezondheidsraad van 12 mei 2020 en willen het kabinet nog vragen
stellen en enkele punten meegeven. Op het moment van schrijven is er
nog geen agenda bekend.
Exit-strategieën lidstaten
Vraag:
De leden van de D66-fractie constateren dat elke lidstaat een eigen
routekaart heeft binnen zijn exit-strategie. Deze leden constateren dat dit
geen probleem hoeft te zijn als lidstaten elk in een andere fase zitten van
de verspreiding. Deze leden vragen het kabinet echter of deze versoepeling van maatregelen, en de snelheid waarmee dit gebeurt, gedaan
wordt met wetenschappelijke consensus tussen de lidstaten.
In het verlengde hiervan vragen deze leden of lidstaten hier ook
voldoende van elkaar leren. Bijvoorbeeld dat het openen van campings of
horeca op hetzelfde moment wordt gedaan binnen de routekaart en op
dezelfde wijze. Mogelijk dat de versoepeling van specifieke maatregelen
effect heeft op de verspreiding van het virus. In welke mate leert de ene
lidstaat ervan als in een ander lidstaat door een bepaalde versoepeling
een toename ontstaat van de verspreiding van het coronavirus?
Antwoord:
De routekaarten van de verschillende lidstaten en de actuele situatie in de
verschillende lidstaten, zoals versoepelingen van maatregelen en de
effecten hiervan worden op verschillende niveaus gedeeld. Nederland
neemt actief deel aan de EU Health Security Committee, waar lidstaten de
genomen maatregelen, versoepeling van deze maatregelen en de effecten
hiervan bespreken met de Europese Commissie en het Europees Centrum
voor Ziektepreventie en -bestrijding (ECDC). Dat zal in dit verband
frequent blijven gebeuren in de aankomende maanden. Ook het RIVM
houdt de situatie in andere lidstaten nauwlettend in de gaten en neemt
ontwikkelingen uit het buitenland mee in eigen overwegingen en de
advisering aan het kabinet. Zo geeft het OMT in haar advies van 20 april

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

11

aan met interesse te kijken naar de gegevens uit Scandinavische landen
rondom de opening van scholen. Daarnaast monitort het ECDC de situatie
binnen Europa, op basis hiervan publiceren zij regelmatig Rapid Risk
Assessments en op wetenschap gebaseerde richtsnoeren ter ondersteuning van de lidstaten. Ook op ministerieel niveau wordt informatie
uitgewisseld over de maatregelen van de verschillende lidstaten tijdens
de door Europese Commissie en het Kroatisch Voorzitterschap georganiseerde videoconferenties.
Vraag:
Daarnaast vragen genoemde leden op welke wijze de lidstaten
afstemming met elkaar zoeken als de toeristische sector weer open gaat.
Het openen van de toeristische sector zal leiden tot een toename van
personenverkeer tussen de lidstaten. Op welke wijze vindt hierover
afstemming plaats tussen de lidstaten?
Antwoord:
Het klopt dat door het openen van toeristische sector er toename van
personenvervoer tussen lidstaten zal zijn, de focus op toerisme ligt echter
in vrijwel alle EU landen vooralsnog op binnenlands toerisme. Om te
zorgen voor een goede afstemming heeft de Europese Commissie op
13 mei een voorstel gepresenteerd met aanbevelingen om de verspoeling
en daarmee samenhangende effecten op toerisme en de interne markt in
goede banen te leiden, en daarmee ook de toename van het personenverkeer. De recreatiebehoefte vanuit burgers en de economische
voordelen van het opstarten van het toerisme moeten goed worden
afgewogen tegen de risico’s, waarbij de volksgezondheid de prioriteit is.
Op korte termijn zal uw Kamer een kabinetsappreciatie van dit Commissievoorstel ontvangen. Overleg over deze maatregelen vindt plaats via
(video)raadsformaties in Brussel. Zo zal hier onder andere tijdens een
videobijeenkomst van EU-gezondheidsministers onder voorzitterschap
van de Europese Commissie op 25 mei a.s. bij worden stilgestaan.
Daarnaast wordt er op regionaal niveau regelmatig overlegd over
grensoverschrijdend personenverkeer met onze buurlanden België en
Duitsland.
ECDC en controlemaatregelen in het openbaar vervoer
Vraag:
De leden van de D66-fractie ontvangen graag nadere informatie over het
type persoonlijke beschermingsmiddelen dat reizigers in de verschillende
lidstaten in het openbaar vervoer dienen te dragen. Het Europees
Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) heeft een document
opgesteld met daarin enkele overwegingen en adviezen voor infectiepreventie en controlemaatregelen in het openbaar vervoer in het kader van
de coronacrisis.18 Hierin wordt vermeld dat het gebruik van mondkapjes
moet worden overwogen. Deze leden constateren dat vrijwel alle
lidstaten, inclusief Nederland, hier gehoor aan geven. Deze leden
constateren echter wel dat er verschil is in het type mondkapjes dat
reizigers moeten dragen. Klopt het dat in België een zelfgemaakt
mondmasker vanuit een sok wordt geaccepteerd, maar dat in Nederland
nog onderzocht wordt wat de juiste materialen zijn? Kan het kabinet
sturen op Europese gemeenschappelijke richtlijnen over de juiste en
minimaal vereiste materialen voor bescherming in het openbaar vervoer?
Met de voorkeur voor materialen die maximale toegevoegde waarde
hebben voor het beperken van verspreiding. Deze leden vragen tevens of
het kabinet het met de leden van de D66-fractie eens is dat gemeenschap18

ECDC – Considerations for infection prevention and control measures on public transport in
the context of COVID-19, 29 april 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

12

pelijke richtlijnen zorgen voor eenduidigheid voor de burger en in de
handhaving, indien een inwoner van het ene land reist naar het andere
land, met name met internationale trein- of busverkeer.
Antwoord:
Het klopt dat in Nederland geen specifieke kwaliteitseisen zijn gedefinieerd waar aan moet worden voldaan, naar mijn weten zijn deze in de
ons omringende landen ook niet gesteld. Wel heeft het kabinet aangegeven dat een sok of shawl onvoldoende is en dat alleen niet-medische
mondkapjes zijn toegestaan in het OV. Daarnaast heb ik het aanbod van
de Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut (NEN)
verwelkomd om tot een document met aanbevelingen te komen over het
maken en gebruiken van niet-medische mondkapjes. Dit document is
inmiddels opgeleverd en gepubliceerd op NEN.nl. Inmiddels wordt op
Europees niveau op basis van meerdere nationale aanbevelingsdocumenten door het Europees Standaardisatie Comité (CEN) een document
samengesteld dat naar verwachting medio juni wordt opgeleverd. Ik wil
de resultaten van dit traject afwachten voordat ik al dan niet inzet op een
Europese richtlijn.
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid (PvdA) hebben enkele
vragen ter voorbereiding op de ingelaste Informele EU-Gezondheidsraad
die in het teken zal staan van COVID-19. Genoemde leden hebben enkele
zorgen waarover zij graag opheldering ontvangen.
Vraag:
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat goede Europese
samenwerking op het gebied van onderzoek en de ontwikkeling van
medicijnen en een vaccin van groot belang zijn. Zij vinden het goed
nieuws dat tijdens de donateursconferentie op 4 mei 2020,19 georganiseerd door de Europese Commissie, bijna 7,5 miljard euro is opgehaald.
Deze leden willen echter hun zorgen uiten over de wereldwijde beschikbaarheid en toegankelijkheid van een toekomstig(e) corona-behandeling
of vaccin. De leden van de fractie van de PvdA vragen het kabinet hoe
wordt voorkomen dat publieke investeringen op verkeerde plekken terecht
komen en vragen voorts welke voorwaarden worden of zijn gesteld aan
de Nederlandse en Europese bijdragen aan onderzoek naar COVID-19
behandelingen, tests en vaccins. Welke voorwaarden zijn gesteld aan de
bijdragen die zijn toegezegd bij bovengenoemde donorconferentie op
4 mei jl.?
Antwoord:
Tijdens het genoemde pledging event op 4 mei jl. heeft de MinisterPresident aangegeven dat Nederland in deze fase van de Corona-crisis
192 miljoen Euro gealloceerd heeft voor de internationale aanpak hiervan.
Voor onderzoek en ontwikkeling vanuit Nederlandse bronnen (o.a. via
NWO/ZonMw) is 42 miljoen beschikbaar. Voor de stimulering van
internationaal vaccinonderzoek via de Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI) is 50 miljoen beschikbaar. Het kabinet
investeert in de ontwikkeling van vaccins en geneesmiddelen die onder
acceptabele voorwaarden beschikbaar komen voor patiënten. Hierbij
worden de principes van Maatschappelijk Verantwoord Licentiëren
gehanteerd. Deze principes zien onder meer toe op de toegankelijkheid en
betaalbaarheid van therapieën. Veel bedrijven hebben al aangegeven
vaccins voor de kostprijs beschikbaar te willen stellen. Voorwaarden die
19

https://ec.europa.eu/international-partnerships/events/coronavirus-global-reponse-pledgingconference_en.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

13

CEPI hanteert, waaraan Nederland 50 miljoen € gedoneerd heeft voor
vaccinontwikkeling, komen hiermee overeen. Ook ten aanzien van het
Europese onderzoeksprogramma Horizon Europe zet het kabinet zich in
voor aandacht voor Maatschappelijk Verantwoord Licentiëren.
Vraag:
Voorts vragen genoemde leden of er voorwaarden zijn of worden gesteld
aan het verplicht opnemen van intellectueel eigendom verkregen met
door EU-gefinancierd onderzoek in een patent pool. Worden voorwaarden
gesteld aan wereldwijde niet-exclusieve licentiering?
Antwoord:
In mijn brief van 13 mei ben ik uitgebreid ingegaan op de positie van
Nederland bij het Costa Rica voorstel aan de WHO voor een patent pool. Ik
heb daarin aangegeven dat ik van mening ben dat een patent pool alleen
meerwaarde heeft, wanneer een groot aantal landen hieraan mee wil
doen. Inhoudelijk is Nederland van mening dat private partijen een
belangrijke rol spelen bij het vinden, doorontwikkelen en produceren van
een mogelijk vaccin. Deze partijen moeten nadrukkelijk worden uitgenodigd om op vrijwillige basis mee te doen aan een dergelijke pool. Hen
hiertoe dwingen kan leiden tot een afname van noodzakelijke private
investeringen, welke van belang zijn bij het vinden van een vaccin.
Zoals ik eerder heb aangegeven, willen we als Nederland enkel investeren
in de ontwikkeling van vaccins en geneesmiddelen die onder acceptabele
voorwaarden beschikbaar komen voor patiënten.
Vraag:
Deze leden vragen verder of er afspraken gemaakt zijn over het
wereldwijd beschikbaar stellen tegen een aannemelijke prijs. Kan het
kabinet toelichten hoe het stellen van strikte voorwaarden door andere
EU-lidstaten en binnen EU-verband wordt beoordeeld? Kan een overzicht
worden gegeven van de begunstigde organisaties en instellingen, zo
vragen deze leden tenslotte.
Antwoord:
Er zijn geen afspraken gemaakt over het wereldwijd beschikbaar stellen
tegen een aannemelijke prijs. Het kabinet is niet op de hoogte hoe het
stellen van strikte voorwaarden door andere EU-lidstaten en binnen
EU-verband wordt beoordeeld. Het meest recente overzicht van door de
Europese Commissie gefinancierde COVID-19 onderzoek van maart 2020,
heb ik bijgesloten20. Een geactualiseerde stand van zaken wordt gegeven
op: https://ec.Europa.eu/info/research-and-innovation/research-area/
health-research-and-innovation/coronavirus-research-andinnovation_en#documents.
Vragen en opmerkingen van de 50PLUS-fractie
De leden van de fractie van 50PLUS hebben kennisgenomen van de
stukken.
Vraag:
In de gewijzigde EU-begroting is 115 miljoen euro vrijgemaakt voor de
cofinanciering van maatregelen zoals het repatriëren van burgers en het
verkrijgen van persoonlijke beschermingsmiddelen. De leden van de
50PLUS-fractie vragen hoeveel daarvan gebruikt wordt voor repatriëring
en hoeveel voor persoonlijke beschermingsmiddelen.

20

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

14

Antwoord:
De EU heeft verschillende instrumenten om Covid-19 gerelateerde
hulpverzoeken te beantwoorden. Onder het Europese Civiele beschermingsmechanisme bestaat het rescEU instrument dat voor dit jaar een
bedrag van 370 mln heeft ontvangen. Dit bedrag zal dit jaar vooral aan de
aanschaf en het aanleggen van bepaalde medische voorraden worden
besteed. Thans kan nog niet inzichtelijk worden gemaakt hoe dit budget is
gebruikt. Het budget voor de ondersteuning van lidstaten bij repatriëring
in het kader van COVID19 via het UCPM is met de eerste aanvullende
EU-begroting met 45 miljoen verhoogd. Vervolgens is via de overheveling
van middelen binnen de EU-begroting hier nog 27,1 miljoen euro
bijgekomen. Er zijn tot begin mei 61,044 personen via het EU civiele
beschermingsmechanisme gerepatrieerd van wie 54,440 EU burgers. Er
zijn in totaal 266 vluchten uitgevoerd.
Vraag:
De leden van de 50PLUS-fractie constateren dat de beschikbaarheid van
persoonlijke beschermingsmiddelen nogal verschilt per land. Zo lijkt
Frankrijk er voldoende van te hebben, maar Nederland nog steeds te
weinig. Hoe wordt deze verdeling vormgegeven? Krijgen landen met
tekorten voorrang bij de verdeling?
Antwoord:
Er is geen verdeelsleutel op mondiaal niveau of binnen Europa met
betrekking tot welk land welke producten of voorraad kan inkopen. In de
mondiale markt voor persoonlijke beschermingsmiddelen, die behoorlijk
gespannen is, zijn de reguliere leveranciers op dit moment niet altijd
voldoende in staat om voldoende middelen te leveren. Ieder land probeert
in deze crisis op zijn eigen manier om de beschikbaarheid van persoonlijke beschermingsmiddelen te borgen. In Nederland zijn bijvoorbeeld
additioneel via het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) grote
getalen beschermingsmiddelen ingekocht. Het LCH is op dit moment in
staat te voorzien in de extra vraag die zij ontvangen voor persoonlijke
beschermingsmiddelen door Corona. Ook heeft Nederland ingezet op de
eigen productie van mondmaskers en andere beschermingsmiddelen.
Vraag:
De leden van de 50PLUS-fractie vragen of door de coronacrisis op dit
moment sprake is van medicijntekorten. Zo ja, in welke landen speelt dit
en om welke medicijnen gaat het?
Antwoord:
Zie hiervoor mijn antwoord op de vragen van de VVD-fractie over
geneesmiddelentekorten.
Vraag:
Er zullen in Europa voorraden aangelegd worden. Is deze maatregel alleen
geldig tijdens de coronacrisis of wordt dit een structurele maatregel?
Genoemde leden zouden graag zien dat in de Europese Unie structureel
voorraden aangelegd worden voor middelen en medicijnen die cruciaal
zijn voor de gezondheidszorg.
Antwoord:
De Europese Commissie legt via het Europese civiele beschermingsmechanisme, en daar binnen via het zogeheten rescEU medical stockpiling,
voor lange termijn bepaalde voorraden aan om een ernstige medisch
gerelateerde crisis aan te pakken. Het aanleggen van Europese veiligheidsvoorraden heeft een structureel karakter. Onder rescEu medical
stockpiling vallen persoonlijke beschermingsmiddelen, laboratorium en
intensive care middelen, het ontwikkelen van vaccins en andere thera-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

15

peutics. Daarnaast behoren het per vliegtuig verplaatsen van ernstige
besmette patiënten en het beschikbaar hebben van specialistische
medische teams onder rescEU medische response-capaciteiten.
Vraag:
De leden van de 50PLUS-fractie zijn van mening dat het goed is dat het
Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) een «fast-track» procedure heeft
ingesteld waardoor de procedure voor de ontwikkeling en goedkeuring
van medicijnen en vaccinaties voor COVID-19 flink kan worden verkort.21
Zijn er al producenten die zich hebben aangemeld voor deze fast-track
procedure?
Antwoord:
Meerdere firma’s die zich hebben gemeld voor de versnelde variant van
de verschillende type beoordelingen die het EMA uitvoert, zoals bijvoorbeeld het versnelde wetenschappelijk advies. Het EMA is ook een rolling
review (doorlopende beoordeling) gestart voor het geneesmiddel
remdesivir voor de behandeling van Covid-1922.
Vraag:
De leden van de 50PLUS-fractie constateren dat er nogal discussie is over
het gebruik van apps bij de bestrijding van het coronavirus. Veel landen
zijn hier mee bezig. Genoemde leden vragen of het niet handiger is om
één app te ontwikkelen vanuit de EU, zodat niet iedereen het wiel hoeft uit
te vinden. De discussie over centrale of decentrale opslag van data staat
hier los van. Het is mogelijk een centrale, uniforme app te ontwikkelen en
de data toch decentraal op te slaan. Hoe kijkt het kabinet hier tegenaan?
Antwoord:
De Europese Commissie is niet voornemens om een Europese app te
ontwikkelen. Dit komt mede doordat de Europese Commissie beperkte
competenties heeft op het gebied van zorg. Maar ook omdat de ontwikkeling van een app onlosmakelijk verbonden is aan hoe het zorgstelsel
nationaal is ingericht. Dit bepaalt in grote mate de wijze waarop de
«achterkant» van een app nationaal is/wordt georganiseerd. De Europese
Commissie stimuleert lidstaten wel om de app zodanig te ontwikkelen dat
zij grensoverschrijdend interoperabel zijn. Daarin speelt het Europese
eHealth Netwerk een belangrijke rol. Recentelijk heeft zij een Europese
Toolbox ontwikkeld dat handvatten biedt aan EU-lidstaten bij de ontwikkeling en uitrol van een bron- en contactonderzoek app. Daarnaast komt
zij op korte termijn ook met een zogenoemde Interoperabiliteit Protocol
dat gezamenlijke afspraken omtrent grensoverschrijdende interoperabiliteit verwoord.
Vraag:
Via het Europees COVID-19-gegevensplatform wordt snelle verzameling
en uitwisseling van beschikbare onderzoeksgegevens mogelijk gemaakt.23
De leden van de 50PLUS-fractie zijn van mening dat dit een mooi initiatief
is. Door wie kunnen die data geraadpleegd worden? Wordt geborgd dat
wetenschappelijk materiaal, dat verzameld is met publiek geld, niet voor
commerciële doelen gebruikt wordt?

21

https://www.ema.europa.eu/en/documents/other/ema-initiatives-acceleration-developmentsupport-evaluation-procedures-covid-19-treatments-vaccines_en.pdf.
Zie https://www.ema.Europa.eu/en/news/ema-starts-rolling-review-remdesivir-covid-19.
23
https://www.europa-nu.nl/id/vl7zl5yp91t9/nieuws/
coronavirus_commissie_lanceert_platform?ctx=vl6veni6cpys&tab=0.
22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

16

Antwoord:
Het Europees COVID-19 gegevensplatform is gestoeld op de doelstellingen van de European Open Science Cloud (EOSC). Het wordt
ontwikkeld vanuit het European Molecular Biology Laboratory (EMBL),
eaen intergouvernementele organisatie opgericht in 1974 die als missie
heeft de promotie van het onderzoek naar moleculaire biologie in Europa,
het opleiden van jonge wetenschappers en het ontwikkelen van nieuwe
technologieën. Het European bioInformatics Institute (EBI) als onderdeel
van EMBL modereert het Europees COVID-19 gegevensplatform. Data zijn
toegankelijk voor public health instituten en andere wetenschappelijke
instellingen die op nationaal of regionaal niveau data verzamelen rond de
COVID-19 outbreak. Een belangrijk onderdeel van de missie van EMBL-EBI
is het verder dragen van de nieuwste technologische inzichten naar de
industrie om op die manier zowel kosten te besparen als de efficiency te
vergroten. Om dit soort pre-competitieve samenwerkingen met de
industrie vorm te geven, heeft EMBL-EBI een speciaal Industry
Programme, dat de samenwerking, inclusief toegang tot data, strak
protocolleert.
Vraag:
Verschillende landen hebben een verschillend beleid aangaande de
exit-strategie. De leden van de 50PLUS-fractie vragen of er betreffende
Nederland-België en Nederland-Duitsland verschillen zijn. Zo ja, welke zijn
dat?
Antwoord:
Veel maatregelen die onderdeel uitmaken van de exit-strategie van
Nederland en de buurlanden komen overeen. In zowel België, Nederland
en de Duitse deelstaten zijn de scholen onder voorwaarden stapsgewijs
weer open. Ook blijft in ieder land zoveel mogelijk thuiswerken en social
distancing het uitgangspunt en worden mensen gevraagd mondkapjes te
dragen op plekken waar dit niet mogelijk is, zoals in het openbaar vervoer.
Het tempo en het type maatregelen die onderdeel uitmaken van de
exit-strategieën kent desalniettemin enige verschillen. Immers: de
maatregelen zijn gebaseerd op regionale situaties. Anders dan in
Nederland zijn in de Duitse deelstaten (onder voorwaarden) culturele
voorzieningen zoals musea alweer (beperkt) open, evenals een deel van
de horeca en vakantieaccommodaties in bijvoorbeeld de grensstreek met
Nederland. Ook kunnen in Duitsland vanaf half mei weer voetbalwedstrijden van de Bundesliga worden gespeeld (zonder publiek) en zijn
fitnesscentra weer open. In België zijn er nog grenscontroles, zijn
sportclubs nog altijd gesloten, ligt de profsport stil en mogen bij begrafenissen en huwelijken slechts een hele beperkte groep mensen aanwezig
zijn en openen de horeca en terrassen later. Ook hierover is contact tussen
de landen hoe om te gaan met deze verschillen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-31, nr. 562

17