Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 104

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 maart 2020
In deze brief geef ik u een overzicht van de stand van zaken over de
besmetting met het COVID-19 in Nederland. Ook bericht ik over de
uitkomsten van het advies van de experts van het Outbreak Management
Team (OMT) en daaropvolgend van de bestuurlijke partners/koepels in het
Bestuurlijk Afstemmings Overleg
Het RIVM heeft dit OMT op 27 februari jl. bij elkaar geroepen om te
adviseren over het vervolg van de aanpak van COVID-19. Het OMT-advies
dat als bijlage1 toegevoegd is, adresseert een aantal actuele knelpunten
en gaat tevens in op de noodzaak om regionale afspraken te maken. Deze
zijn nodig om ons voor te bereiden op een mogelijke verdere verspreiding
van het virus in Nederland. Op 28 februari jl. heeft het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) een Bestuurlijk Afstemmingsoverleg (BAO) bijeengeroepen om de bestuurlijke haalbaarheid van de
voorstellen te bespreken. Ik heb de adviezen van het BAO overgenomen
en zal in deze brief toelichten wat dat betekent. Ik wil benadrukken dat
alles erop is gericht verdere verspreiding van het nieuwe coronavirus te
voorkomen. Zo zijn we voorbereid op verdergaande maatregelen indien
die noodzakelijk zijn. De actuele situatie waarover ik uw Kamer gisteren
schriftelijk informeerde, onderstreept dit.
Toelichting huidige situatie Nederland
Op het moment van het opstellen van deze brief zijn er 18 besmettingen
met het coronavirus bevestigd. De eerste twee patiënten verblijven in
Tilburg en Diemen. Beide patiënten hebben de besmetting vermoedelijk
opgelopen in Noord-Italië, waar een lokale uitbraak is. Van beide patiënten
zijn hun respectievelijke partner en een kind besmet geraakt. De partner
van de patiënt uit Diemen was zelf ook in Lombardije geweest. Daarmee
kwam het totale aantal patiënten op zes. Een zevende patiënt, een vrouw
uit Delft, is ook in Noord-Italië geweest. Gisteren berichtte ik u over drie
1

kst-25295-104
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 104

1

nieuwe patiënten waarvan op dat moment de bron van blootstelling nog
niet bekend was (Kamerstuk 25 295, nr. 103). Een van deze patiënten heeft
in het Beatrixziekenhuis in Gorinchem gelegen zonder dat bekend was dat
zij het coronavirus had. Deze mevrouw is overgebracht naar het
ErasmusMC, waar zij in strikte isolatie wordt behandeld. Eén van de
overige drie patiënten komt uit Drenthe en de laatste patiënt uit Tilburg.
Deze twee patiënten zijn beide in thuisisolatie. Ik kan u momenteel nog
geen nieuwe informatie verstrekken.
Vandaag is bekend geworden dat er acht extra patiënten bevestigd zijn.
Het gaat om twee patiënten die voortkomen uit het contactonderzoek van
de eerste patiënt die in Tilburg verblijft. Andere patiënten komen uit Oss,
Houten, Utrecht (tweemaal) en Helmond. Daarnaast ligt één patiënt op de
intensive care in strikte isolatie in het Maasstad Ziekenhuis. De intensive
care is ook gesloten. Voor de gevallen uit Oss, Utrecht en Helmond is er
sprake van een link met de uitbraak in Noord-Italië. Bij de patiënt uit
Houten is er sprake van een relatie met ziektegevallen in Duitsland (niet
zijnde de grensregio, Gangelt).
Zoals ik u eerder heb gemeld worden contacten van de patiënten die
ziekteverschijnselen vertonen geïsoleerd en getest. Gisteren meldde ik u
dat in verband met de ontwikkelingen ik in overleg met het RIVM besloten
heb tot een aanpassing van de voorzorgsmaatregelen. Deze zijn onder
meer gericht op ontlasting van de GGD-en en huisartsen. Mensen die in
één van de gebieden zijn geweest waar het coronavirus heerst en die
luchtwegklachten hebben wordt geadviseerd om thuis te blijven. Ook
wanneer zij dus nog geen koorts hebben. Worden de klachten erger, dan
kunnen zij telefonisch contact opnemen met de huisarts. De casusdefinitie
blijft ongewijzigd.
Tot op heden was het zo dat de diagnostiek bij het RIVM en ErasmusMC
niet eenmalig werd gedaan, maar bij elkaar werd bevestigd. Sinds vorige
week worden ook 12 opschalingslaboratoria ingezet. Ook voor deze labs
geldt dat een test herbevestigd moet worden. Besloten is dat na de
geruime ervaring die het RIVM en ErasmusMC hebben opgedaan, dat
deze beide labs geen herbevestiging meer nodig hebben. De opschalingslabs hebben dit in beperkte mate nog wel nodig. Voor positieve testen is
het noodzakelijk 5 testen herbevestigd te krijgen bij 1 van de referentielabs (RIVM of ErasmusMC) en voor negatieve testen 10 testen.
Net over de grens van Limburg, in een deel van Duitsland, is ook een
lokale uitbraak vastgesteld. De GGD’en en veiligheidsregio’s van
Limburg-Noord en Zuid-Limburg werken nauw samen met de Duitse
collega’s om de situatie te beoordelen en de risico’s goed in te schatten.
Zij krijgen daarbij ondersteuning van het RIVM. De plaatselijke situatie kan
aanleiding geven tot specifieke lokale maatregelen.
Het RIVM houdt ook de situatie op de BES eilanden in de gaten en we
hebben contacten met de eilanden in het Koninkrijk. Op het Franse deel
van St Maarten zijn twee besmettingen geconstateerd.
OMT-advies en BAO advies
Het OMT adviseert dat er zo lang mogelijk moet worden ingezet op het
inperken van COVID-19. En voorts dat een volgende stap moet worden
gezet in de voorbereiding op een uitbraak van COVID-19 in Nederland. Het
BAO, dat bijeenkwam nadat de eerste besmetting bekend was, ondersteunt de oproep van het OMT om verdere voorbereidingen te treffen om
verspreiding van COVID-19 in Nederland zo goed mogelijk op te kunnen
vangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 104

2

Advies met betrekking tot casusdefinitie en diagnostiek
Voor het signaleren van mogelijke patiënten die besmet zijn met het
nieuwe coronavirus, maakt de zorgsector gebruik van een casusdefinitie
van het RIVM, gebaseerd op adviezen van het Europese Centrum voor
Preventie en Infectieziektebestrijding, ECDC. De casusdefinitie bevat een
aantal kenmerken waarmee beoordeeld kan worden of iemand geïsoleerd
en getest moet worden. Het RIVM volgt de ontwikkeling van de
verspreiding van COVID-19 en de internationale richtlijnen en past zijn
casusdefinitie daar waar nodig op aan. Dat is reeds twee keer gebeurd
(aanpassing gebieden).
Daarnaast heeft het OMT geadviseerd ziekenhuizen ook diagnostiek
(testen) in te laten zetten als dat op grond van de ernst van het ziektebeeld
of in het kader van de behandeling noodzakelijk wordt geacht. Diverse
ziekenhuizen waren hier reeds toe overgegaan. Het BAO ondersteunt dit
advies.
Advies met betrekking tot communicatie en landelijk informatienummer 0800-1351
Het OMT adviseert om vragen van het algemene publiek zoveel mogelijk
te laten beantwoorden door een algemeen publieksnummer van de
rijksoverheid.
Verder adviseert het OMT om met de huisartsen te overleggen over een
voorziening om vragen beter te kunnen opvangen, zodat de huisartsen
beschikbaar blijven voor urgente medische vragen en triage. Het BAO
onderschrijft de adviezen en huisartsen bekijken hoe zij zelf een dergelijke
voorziening kunnen organiseren. In ieder geval één voorziening is sinds
28 februari operationeel: het publieksnummer 0800-1351. De rijksoverheid
heeft dit landelijk informatienummer geopend waar mensen naartoe
kunnen bellen met vragen over COVID-19. Het informatienummer en de
websites met informatie (RIVM-website en www.rijksoverheid.nl/
coronavirus) worden aangekondigd via allerlei (sociale) media. Als
mensen klachten hebben die passen bij COVID-19 is het de bedoeling dat
zij met de huisarts bellen. Ik onderschrijf de noodzaak dat mensen met
andere vragen, over bijvoorbeeld reizen, werk en school niet de huisarts
of de GGD bellen maar dit landelijke nummer. Dit om te voorkomen dat
huisartsen en GGD’en belast worden met dergelijke vragen en zij zo goed
mogelijk in de behoefte aan zorgvragen kunnen voorzien.
Advies over capaciteit
Het OMT geeft een aantal partijen het advies om een stap verder te gaan
in de voorbereiding op een uitbraak van COVID-19 in Nederland. Specifiek
heeft het OMT geadviseerd:
– Dat zorgverleners onder coördinatie van de directeur publieke
gezondheid (DPG van de GGD) voorbereidingen treffen om de
capaciteit van de zorg op korte termijn uit te kunnen breiden en
optimaal te benutten. Bijvoorbeeld de keuzes die gemaakt worden
door bestuurders van de ziekenhuizen met betrekking tot prioritering
van zorg, triage en optimale inzet van personeel en middelen en het
aantrekken van extra personeel. Ook ten aanzien van alternatieve
locaties voor zorg zoals bv. verpleeghuizen.
– Dat de DPG’en zorgen voor een goede afstemming en overlegstructuur
met de veiligheidsregio’s.
– Dat een werkgroep zich buigt over de behandelmogelijkheden bij
COVID-19.
– Dat een werkgroep zich buigt over het gebruik van schaarse persoonlijke beschermingsmiddelen in de zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 104

3

Het BAO heeft overlegd over de uitvoerbaarheid van de adviezen. De
deelnemers aan het BAO constateren dat Nederland een uitgebreid
zorgstelsel heeft dat goede zorg kan bieden aan veel mensen, maar als er
een grote uitbraak van COVID-19 zou komen in Nederland, zou de
capaciteit van de zorg (fors) onder druk komen te staan. De deelnemers
aan het BAO hebben uitgesproken om vanuit hun positie zo goed mogelijk
in een dergelijke situatie hun bijdrage te leveren, hun deskundigheid in te
zetten en flexibiliteit te betrachten.
Coördinatie door veiligheidsregio’s in samenwerking met ROAZ
Voor de coördinatie van maatregelen wordt conform de draaiboeken
gebruikgemaakt van de structuren van de 25 veiligheidsregio’s, waarin de
directeuren publieke gezondheid (DPG-en) als vertegenwoordigers van de
geneeskundige hulpverlening samenwerken met onder andere politie,
brandweer en gemeenten. Deze week maken de voorzitters van de
veiligheidsregio’s afspraken zodat zij gereed zijn voor de inwerkingtreding
van de draaiboeken. Afgesproken is dat alle veiligheidsregio’s de reguliere
opschalingsstructuren benutten om zodoende de informatie-uitwisseling
goed te laten verlopen. De veiligheidsregio’s werken samen met de 11
regionale overleggen acute zorg (ROAZ). Ook de niet-reguliere
ROAZ-partijen sluiten zich hierbij aan. De DPG’en zijn verantwoordelijk
voor de afstemming tussen de veiligheidsregio en de zorgsector. De
koepels nemen op hun beurt verantwoordelijkheid om hun leden erop te
wijzen zich aan te sluiten bij de ROAZ.
De DPG’en coördineren en zorgen voor integratie van de regionale
grieppandemiedraaiboeken vanuit infectieziektenbestrijding van GGD
GHOR in de crisisplannen van de veiligheidsregio. Zij zorgen dat dit wordt
besproken met de deelnemers van de ROAZ’en en de veiligheidsregio’s.
Doel is ervoor te zorgen dat iedereen klaar is om de (grieppandemie)draaiboeken in werking te laten treden. De voorzitter van het ROAZ heeft een
coördinerende rol bij de afstemming van maatregelen in de zorgsector.
Persoonlijke beschermingsmiddelen
De afgelopen weken heb ik via de ROAZ-en geïnventariseerd hoe het met
de beschikbaarheid van hulpmiddelen staat. Daar kwamen tot nu toe geen
signalen van grote tekorten uit naar voren. Het OMT meldt dat de vraag
naar persoonlijke beschermingsmiddelen op dit moment snel groeit. Ook
zorgaanbieders ervaren spanning om voldoende middelen te bestellen
om hun werk goed te kunnen doen. In het BAO is aangedrongen op
samenwerking tussen zorgverleners om zo goed mogelijk met de
beschermingsmiddelen om te gaan. De DPG brengt in overleg met de
deelnemers van het ROAZ in beeld hoe het staat met de beschikbaarheid
van beschermingsmiddelen in de regio en ontwikkelt een gezamenlijk
plan hoe om te gaan met eventuele tekorten in de regio.
In opdracht van het OMT stelt een daarvoor ingerichte werkgroep een
specifieker advies op voor het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen in de zorg, waarbij wordt bekeken hoe de middelen spaarzamer
gebruikt kunnen worden en eventueel hergebruikt kunnen worden. Ik voer
deze week overleg met vertegenwoordigers van de leveranciers om op de
hoogte te zijn van de toelevering en de samenwerking met de Nederlandse zorgsector te bevorderen. Verder verken ik de mogelijkheid om via
de Europese Unie een voorraad beschermingsmiddelen aan te schaffen
die gebruikt kan worden om tijdelijke tekorten als gevolg van de uitbraak
van COVID-19 te kunnen overbruggen.
Ik wil hierbij, met het RIVM, graag nogmaals benadrukken dat de
persoonlijke beschermingsmiddelen vooral nodig zijn om patiënten te
kunnen behandelen in de zorgsector en weinig bescherming bieden voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 104

4

algemeen gebruik. Gebruik daarvan door het publiek is geen praktische
maatregel, aldus het RIVM.
Vervolg
Zowel uw Kamer als het publiek wil ik adequaat van informatie voorzien.
Doorlopend actualiseren wij de RIVM-website en www.rijksoverheid.nl/
coronavirus. De huidige ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op.
Om die reden heb ik besloten niet meer elk besmetting afzonderlijk te
melden, maar op zowel de RIVM-site als de site www.rijksoverheid.nl/
coronavirus een «teller» te plaatsen met de volgende gegevens: aantal
uitgezette diagnostiek (testen), aantal afgeronde testen, aantal positieve
testen met geografische aanduiding.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 295, nr. 104

5