Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1113
Vragen van de leden Kortenoeven en Wilders (beiden PVV) aan de minister
van Buitenlandse Zaken over het systematisch muilkorven, oppakken en
detineren van journalisten in herislamiserend Turkije (ingezonden 22 december
2011).
Antwoord van minister Rosenthal (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 16 januari
2012).
Vraag 1
Hoe beoordeelt u de nieuwsberichten «Turkije pakt achttien journalisten op
bij «anti-terreur-actie»»1, «Turkey Arrests Journalists It Ties to Outlawed
Group»2 en «A dangerous place to be a journalist»?3
Antwoord 1
Sinds april 2009 is in Turkije een groot aantal mensenrechtenactivisten, lokale
bestuurders en politici gearresteerd, die lid zouden zijn van de KCK, mogelijk
de civiele tak van de PKK. Deze personen zijn gedetineerd in afwachting van
de definitieve formulering van de aanklacht. Ervaring met soortgelijke zaken
leert dat het maanden, zo niet jaren, kan duren voor de aanklacht bekend
wordt. Het Turkse rechtssysteem laat het toe dat een aanklacht nog definitief
geformuleerd moet worden, terwijl de verdachte reeds in hechtenis is
genomen. De arrestaties uit de eerste twee nieuwsberichten passen in dit
beeld.
Zoals ik u op 24 maart (op vraag 1960 uit vergaderjaar 2010–2011) en 11 april
2011 (op vraag 2 172 uit vergaderjaar 2010–2011) heb geantwoord, zijn Ahmet
Sik en Nedim Sener aangehouden in het kader van een breder justitieel
onderzoek naar de zogenaamde «Ergenekon»-zaak; een vermeende samenzwering van onder meer Turkse generaals, journalisten, schrijvers en
academici gericht op destabilisering van democratische instituties, waaronder
de regering-Erdoğan. Dit betreft de arrestaties uit het derde nieuwsbericht.

1

2
3

ah-tk-20112012-1113
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Buitenland/325611/Turkije-pakt-achttien-journalisten-op-bijantiterreuractie.htm
http://online.wsj.com/article/SB10001424052970204058404577110491968093640.html
http://www.economist.com/node/18333123

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Vraag 2
Hoe beoordeelt u de kwaliteit van de Turkse democratie in het licht van het
feit dat Turkije met meer dan 90 opgesloten journalisten tot de meest
journalist-vijandige landen ter wereld behoort?
Antwoord 2
Het kabinet is bezorgd over de wijze waarop Turkije met (kritische) journalisten omgaat. Op het gebied van persvrijheid voldoet de Turkse democratie
niet aan de Kopenhagencriteria.
Vraag 3
Bent u bereid om de nieuwe aanslag van het islamistische regime Erdogan
op de persvrijheid in Turkije, in de vorm van de arrestaties van afgelopen
dinsdag, in scherpe bewoordingen te veroordelen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Het kabinet spreekt de Turkse regering, zowel bilateraal als via de EU, aan op
implementatie van de Kopenhagen-criteria, waarvan vrijheid van meningsuiting en persvrijheid integraal onderdeel uitmaken. In de EU-Raadsconclusies
van 5 december 2011 over het uitbreidingspakket is, mede op Nederlands
aandringen, opgenomen dat «Turkije meer moet doen om de vrijheid van
meningsuiting te respecteren.» De Raad stelde dat «de restricties tegen de
media, het grote aantal rechtszaken tegen schrijvers en journalisten en het
frequente verbod op websites ernstige bezorgdheid oproepen en daarom aan
de orde moeten worden gesteld.»
Vraag 4
Wat heeft u in de achterliggende periode gedaan om de vrijlating te
bewerkstelligen van de Turkse journalist Nedim Sener, die met gevangenschap de prijs betaalt omdat hij het Turkse regime onder andere waagde te
tarten met een boek over de moord op de Turks-Armeense journalist Hrant
Dink?
Antwoord 4
Het kabinet gaat niet in op individuele tenlasteleggingen. Wel volgt Nederland, samen met de Europese Commissie en overige EU-lidstaten, de
ontwikkelingen op de voet. Zo was een medewerker van het consulaatgeneraal in Istanbul aanwezig bij de rechtszaal waar op 22 november 2011
het proces tegen onder meer Nedim Sener aanving. Het uitgangspunt bij het
Nederlandse beleid is dat alle verdachten in Turkije op een eerlijke en
onafhankelijke rechtsgang moeten kunnen rekenen. Zie verder mijn antwoord
op vraag 3.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het geen pas geeft op feestelijke wijze 400 jaar
betrekkingen te vieren met een regime dat journalisten muilkorft, dat
regime-onvriendelijke journalisten oppakt en detineert, en dat Allahonvriendelijke cartoonisten bedreigt met lange gevangenisstraffen?
Antwoord 5
Turkije is op veel terreinen een belangrijke partner van Nederland. Turkije is
een belangrijke handelspartner, een bondgenoot binnen de NAVO, een
kandidaat-lidstaat van de Europese Unie en er zijn intensieve maatschappelijke betrekkingen, mede vanwege de Nederlanders van Turkse afkomst.
Daarnaast speelt Turkije een belangrijke rol in de transitie van een aantal
Arabische landen. Dat neemt niet weg dat Turkije verdere stappen zou
moeten zetten in zijn democratische hervormingsproces. Het is van belang
dat de viering van 400 jaar diplomatieke betrekkingen de zeer diverse
betrekkingen tussen Nederland en Turkije bestendigt en op deze manier de
democratische hervormingen in Turkije versterkt.
Vraag 6
Wat gaat de (voorbereiding van de) viering van de 400 jaar diplomatieke
betrekkingen met het persbreidelende Turkije de Nederlandse belastingbetaler
eigenlijk kosten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 6
In de begroting is een bedrag van 2 070 000 euro gereserveerd voor deze
viering.
Vraag 7
Wilt u deze vragen gezien de gewenste duidelijkheid ieder afzonderlijk
beantwoorden?
Antwoord 7
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3