Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
Inleiding
Met de 38 maatregelen in het Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme blijft het kabinet stevig inzetten op de bestrijding en verzwakking van de
jihadistische beweging in Nederland en het tegengaan van radicalisering. Voor u ligt de derde voortgangsrapportage inzake de uitvoering van dit
Actieprogramma (conform de gewijzigde motie van het lid Pechtold 29754, nr. 267). Hierin wordt een stand van zaken gegeven over de verschillende
actiepunten en wordt ingegaan op belangrijkste vorderingen geboekt sinds de aanbieding van de vorige voortgangsrapportage op 7 april 2015.
Ook deze keer is ervoor gekozen om in de vorm van een schematisch overzicht van alle maatregelen de voortgang weer te geven, conform de toezegging
van de Minister van Veiligheid en Justitie tijdens het plenaire debat van 11 februari 2015. Per maatregel wordt de stand van zaken gegeven en over de
recente voortgang gerapporteerd. Waar mogelijk en relevant, worden beschikbare aantallen genoemd ter illustratie van de toepassing van maatregelen uit
het Actieprogramma. Aantallen die lopende opsporings- en/of inlichtingenonderzoeken schaden, zijn niet in deze voortgangsrapportage opgenomen. De
genoemde aantallen betreffen de cumulatieve aantallen sinds de verhoging van het dreigingsniveau naar ‘substantieel’ in maart 2013, tenzij anders
vermeld.
Het Actieprogramma omvat een overzicht van alle maatregelen die het kabinet inzet in de aanpak van jihadisme. Dit betreft echter geen statische
werkvoorraad, maar is een steeds veranderend werkdocument, waarbij voortdurend wordt bekeken waar aanvullingen en aanscherpingen nodig zijn in de
aanpak. Indien van toepassing, gebeurt dit op basis van het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN), waarin een laatste inschatting van de terroristische
dreiging in Nederland wordt gegeven, en/of nieuwe inzichten en ervaringen uit de uitvoeringspraktijk.

1

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

Nr
1

1. Risicoreductie jihadgangers
omschrijving
Naar onderkende uitreizigers die
zich aansluiten bij een
terroristische strijdgroepering
wordt een strafrechtelijk onderzoek
opgestart.

Planning
doorlopend
toegepast

Stand van zaken
Voor alle onderkende uitreizigers die zich
aangesloten hebben bij een terroristische
strijdgroepering, wordt indien mogelijk een
strafdossier opgebouwd. Het feit dat de
uitgereisden zich in de meeste gevallen in Syrië
of Irak bevinden, bemoeilijkt de opbouw van
een strafdossier. In de situatie dat iemand
terugkeert naar Nederland wordt beoordeelt of
strafrechtelijk handelen in de reden ligt.
De politie heeft bij de Landelijke Eenheid een
dedicated team ingericht (20fte) en verder
teams bij de regionale eenheden (ca. 30
onderzoeken).
Er verblijven op dit moment 9 verdachten en
veroordeelden op de TA. Capaciteit heeft tot op
heden aan de vraag kunnen voldoen,
uitbreiding indien nodig snel te realiseren.

2

Verdachten en veroordeelden voor
een terroristisch misdrijf worden
conform huidige regelgeving direct
geplaatst op de Terroristen
Afdeling (TA).

doorlopend
toegepast

3

In het kader van het strafrecht
bestaan verschillende
mogelijkheden om terugkeerders
langdurig onder toezicht te stellen.

doorlopend
toegepast

In iedere strafzaak betreffende terrorisme
waarin dat mogelijk is, benut het OM de
mogelijkheid de strafrechter te vragen
voorwaarden aan eventuele voorwaardelijke
schorsing van voorlopige hechtenis, dan wel
voorwaardelijke invrijheidstelling te verbinden
die toezicht op de betrokkenen mogelijk
maken.

4

Onderkende uitreizigers die zich
aansluiten bij een terroristische
strijdgroepering verliezen het
Nederlanderschap.

2015

a. voorstel tot wijziging van de Rijkswet op het
Nederlanderschap ter verruiming van de
mogelijkheden voor het ontnemen van het
Nederlanderschap bij terroristische misdrijven
(34 016).
b. Voorstel tot wijziging van de Rijkswet op het

Recente ontwikkelingen
In deze rapportageperiode zijn geen veroordelingen ter zake te
melden. Wel lopen er diverse strafrechtelijke onderzoeken op dit
terrein.

Er wordt, zoals toegezegd tijdens het Algemeen Overleg over het
gevangeniswezen op 22 januari jl., onderzoek gedaan of het
(individuele) regime op deze afdelingen meer op maat kan worden
vormgegeven om de terugkeer in de maatschappij van deze
gedetineerden beter te kunnen begeleiden. Er wordt bezien of de
verschillende typen gedetineerden die op deze afdelingen is
geplaatst binnen de TA’s in verschillende compartimenten zouden
moeten of kunnen worden geplaatst. Inmiddels hebben verschillende
werkbezoeken plaatsgevonden en is een bijeenkomst georganiseerd
met het veld, wetenschap en ketenpartners om input te verkrijgen
voor een gedegen beleidsadvies. Daarbij wordt het onlangs
gepubliceerde promotieonderzoek ‘Captivated by fear’ van Tinka
Veldhuis en de studie naar re-integratie van ex-terreurverdachten
van Beatrice de Graaf en Daan Weggemans betrokken.
Voorop staat dat de strafrechtelijke interventie in een zaak
uiteindelijk dient te leiden tot een veiligere situatie in Nederland, op
de korte, maar ook op de lange termijn. Het beleid ten aanzien van
de voorlopige hechtenis en voorwaardelijke straffen is hard waar dat
moet, maar ook genuanceerd. Het uiteindelijk doel is terugkeer op
een goede wijze in de samenleving te ondersteunen. Dit betekent
dat serieus gekeken dient te worden naar de vraag of de aard van
de strafzaak, het justitiële verleden en de persoon van de verdachte
het mogelijk maken om over te gaan tot een schorsing van de
voorlopige hechtenis. Natuurlijk worden daarbij steeds strenge
voorwaarden gesteld.
a. Ligt ter behandeling bij de Eerste Kamer.

b. Het voorstel is voorgelegd aan de Raad van State (RvS) voor

2

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

5

Onderkende uitreizigers met een
niet-EU nationaliteit worden
ongewenst vreemdeling verklaard
(voor het Schengengebied).

doorlopend
toegepast

6

Onderkende uitreizigers met een of
meerdere nationaliteiten die zich
aansluiten bij een terroristische
strijdgroepering worden gemeld bij
de autoriteiten van die landen (van
hun niet-Nederlandse nationaliteit).

onderzoek
gereed
zomer
2015

7

Van uitreizigers over wie gegronde
vermoedens bestaan van
aansluiting bij een terroristische
strijdgroepering worden
Nederlandse reisdocumenten
gesignaleerd ter
vervallenverklaring of weigering.

doorlopend
toegepast

Nederlanderschap in verband met het intrekken
van het Nederlanderschap in het belang van de
nationale veiligheid.
Waar onderkende (potentiële) uitreizigers niet
de Nederlandse nationaliteit hebben, kan de
Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) het
verblijfsrecht beëindigen en een inreisverbod of
een ongewenstverklaring opleggen. De
vreemdeling van wie het verblijfsrecht is
beëindigd en die Nederland nog niet heeft
verlaten of is teruggekeerd, kan worden
uitgezet onder regie van de Dienst Terugkeer &
Vertrek. Deze maatregelen worden toegepast
bij vreemdelingen die op basis van een
ambtsbericht van de Algemene Inlichtingen- en
Veiligheidsdienst (AIVD) of Militaire
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) in
verband kunnen worden gebracht met
jihadisme of een (potentiële) uitreis in dit kader
en ten aanzien van wie de AIVD of MIVD heeft
geconcludeerd dat zij een gevaar zijn voor de
nationale veiligheid.
Onderkende uitreizigers die zich aansluiten bij
een terroristische strijdgroepering worden
internationaal gesignaleerd via Interpol
Notices, het Schengen Informatie Systeem
(SIS II) en rechtshulpverzoeken.

Het criterium voor het signaleren van een
paspoort onder artikel 23 van de Paspoortwet
is het gegronde vermoeden dat de betrokken
persoon buiten het Koninkrijk handelingen zal
verrichten, die een bedreiging vormen voor
onder andere de veiligheid van Nederland.
Bij de paspoortmaatregel is prioriteit gegeven
aan de mensen die Nederland nog niet hadden
verlaten. In een aantal gevallen is ook bij
onderkende uitreizigers het paspoort
gesignaleerd ter vervallenverklaring, wanneer
het gegronde vermoeden bestaat dat de
betrokken persoon naar jihadistisch
strijdgebied is afgereisd. In deze gevallen heeft
de signalering tot doel om ook het reizen

advies.

In de rapportageperiode zijn geen zaken geweest die voldoen aan de
voorwaarde dat een vreemdelingrechtelijke maatregel (inreisverbod,
OVR, verblijfsbeëindiging, uitzetting) is opgelegd én een
ambtsbericht is uitgebracht met de conclusie gevaar Nationale
Veiligheid en die in verband kunnen worden gebracht met jihadisme.

Op dit moment wordt, in samenwerking met de partners in
de Contraterrorisme (CT)- keten en in samenhang met
aanpalende maatregelen, onderzocht of en waar de
bestaande informatie-uitwisselingspraktijk van politie- en
inlichtingendiensten met counterparts in derde landen kan
worden aangevuld dan wel versterkt. Hierbij zal zoveel als mogelijk
is gebruik worden gemaakt van de reeds bestaande instrumenten en
kanalen.
Er zijn sinds december 2013 rond de 85 paspoorten gesignaleerd ter
vervallen verklaring. Het gaat hier om signaleringen van paspoorten
van reeds uitgereisde personen (maatregel 7), maar ook om
paspoorten van personen van wie het gegronde vermoeden bestaat
dat ze zullen uitreizen naar jihadistisch strijdgebied (maatregel 15).
Er wordt doorlopend gekeken naar noodzaak van het voortduren van
de maatregel in de individuele gevallen. Wanneer het gegronde
vermoeden niet langer bestaat, wordt de signalering opgeheven. Dit
is inmiddels in ongeveer 15 gevallen gebeurd.

3

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
buiten Nederland te bemoeilijken . Nederland
loopt samen met een aantal andere landen
daarmee met de uitvoering van een dergelijke
maatregel voorop in Europa.

8

Onderkende uitreizigers die zich
aansluiten bij een terroristische
strijdgroepering worden geplaatst
op de nationale terrorismelijst.

doorlopend
toegepast

De meest betrokken gemeentes hebben
uitgebreide informatie ontvangen over de
toepassing van artikel 23 Paspoortwet. Tevens
biedt de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens
(RvIG) op hun website een
procedurebeschrijving aan ten behoeve van de
gemeenten.
De maatregel kan worden opgelegd wanneer
het gegronde vermoeden bestaat van
terroristische activiteiten of de ondersteuning
daarvan door betrokken persoon. Deze
maatregel is ter vermindering van de dreiging
die van Nederlanders uit kan gaan die zich
hebben aangesloten bij een terroristische
organisatie.
Door personen op de nationale terrorismelijst
te plaatsen (listing), zijn hun financiële
tegoeden bevroren en is het verboden aan hen
financiële tegoeden of middelen ter beschikking
te stellen. Om tot listing van een persoon over
te gaan moeten er voldoende aanwijzingen zijn
dat betrokkene gerekend kan worden tot de
kring van personen en organisaties, bedoeld in
VN VR Resolutie 1373. Enkel het feit dat
iemand uitreist naar Syrië is onvoldoende voor
listing. Voorts kunnen er operationele
overwegingen zijn om een persoon (nog) niet
voor te dragen voor listing.

Sinds december 2013 heeft de minister van Buitenlandse Zaken in
overeenstemming met de ministers van Financiën en Veiligheid en
Justitie 18 personen toegevoegd aan de nationale terrorismelijst,
waarvan 4 sinds de vorige voortgangsrapportage (a,b).

4

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
9

10

Onderkende uitreizigers worden
conform de regels direct
uitgeschreven als ingezetene in de
Basisregistratie Personen (BRP) en
eventuele uitkeringen, financiële
toelagen en studiefinanciering
worden beëindigd. Waar nodig
worden wetten daarop aangepast.

Het wordt kwaadwillenden
moeilijker gemaakt om aan
aanslagmiddelen te komen.

doorlopend
toegepast

De personalia van onderkende uitreizigers
wordt in principe gedeeld met de gemeente
waarin zij staan ingeschreven. De betreffende
gemeente draagt zorg voor uitschrijving uit het
BRP bij onderkende uitreis, zodat eventuele
financiële toelagen stop worden gezet.

Sinds november 2013 zijn – door bemiddeling Inspectie SZW - 85
sociale uitkeringen stopgezet van onderkende Nederlandse of aan
Nederland te relateren personen die met jihadistische intenties naar
Syrië/Irak zijn gereisd. Dit is inclusief reeds teruggekeerde of
(waarschijnlijk) overleden personen. In geval sprake was van
studiefinanciering is deze bij onderkende uitreizigers eveneens
stopgezet.

wetsvoorst
el in
consultatie

Er wordt een wetsvoorstel voorbereid waarin
wordt voorzien in een op deze situatie
toegesneden beëindigingsgrond. Deze
beëindigingsgrond houdt in dat een uitkering,
toeslag of studiefinanciering direct kan worden
beëindigd wanneer iemand is aangemerkt als
onderkende uitreiziger. Deze beëindigingsgrond
wordt opgenomen in alle relevante wetten. Op
deze manier wordt het voor de uitvoering
eenduidig wat in een dergelijk geval moet
gebeuren en kan in alle gevallen de financiële
ondersteuning direct worden beëindigd.
Er worden maatregelen getroffen om het
kwaadwillenden, waaronder jihadisten,
moeilijker te maken om aan aanslagmiddelen
te komen.

Het wetsvoorstel dat in een structurele oplossing voorziet, zal voor
de zomer in consultatie gaan. De ontvangen adviezen worden na
ommekomst van de inbrengtermijn zo snel mogelijke in het
wetsvoorstel verwerkt, zodat het wetsvoorstel naar verwachting
direct na de zomer naar de RvS kan worden gezonden (b).

doorlopend
toegepast

Zelfgemaakte explosieven zijn een
voorkeurswapen voor terroristen en andere
criminelen. Dit komt ten eerste door de vrije
verkrijgbaarheid van precursoren,
chemische grondstoffen waarmee explosieven
vervaardigd kunnen worden. De
beschikbaarheid van deze stoffen wordt
beperkt middels EU verordening 98/2013 en
aanvullende Nederlandse wetgeving; tevens
moeten bedrijven verdachte transacties,
verdwijningen en diefstal melden bij de
overheid.

Het advies van de Raad van State bij het wetsvoorstel precursoren
voor explosieven is recentelijk ontvangen en zal worden verwerkt.
Nog dit jaar zal het wetsvoorstel aan de TK worden voorgelegd (a,b).
Het nieuwe Netwerk Vuurwapencriminaliteit is van start gegaan.
Hierin zitten de operationele diensten van de politie, Kmar, douane
en het OM. Ook het ministerie van VenJ sluit aan. Dit zwaardere
netwerk versterkt de informatie uitwisseling tussen de operationele
diensten en de internationale samenwerking om zo slagvaardiger de
verspreiding en het gebruik van illegale wapens tegen te gaan (c,d).
Mede op aandringen van Nederland, heeft de Europese Commissie
een voorstel opgesteld voor een verordening omtrent deactivering
van vuurwapens, dat momenteel in de Europese expertfora
besproken wordt (c).

Bij aanslagen is ook veelvuldig gebruik
gemaakt van vuurwapens. De informatiedeling,
opsporing en inlichtingenverwerving inzake
(pogingen tot) verwerving van
aanslagmiddelen worden geïntensiveerd, met
name wat betreft de verkrijgbaarheid van
vuurwapens in het criminele circuit en de
vermenging van dit circuit met jihadistische

5

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
netwerken.
Modus operandi kunnen echter veranderen,
daarom wordt doorlopend onderzoek gedaan
naar bestaande en nieuwe aanslagmiddelen en
methoden en wordt verkend of aanvullende
tegenmaatregelen nodig zijn.

11

Bestuurlijke maatregelen
risicoreductie jihadgangers

Deze
zomer
naar de
RvS

12

Consulaire bijstand door
Nederlandse ambassades in
aangrenzende landen.

doorlopend
toegepast

13

Een nieuw op te richten exitfaciliteit in Nederland.

September
2015
gereed

In EU-verband is besloten de grenscontroles
binnen het bestaande wetgevingskader te
intensiveren en tot een betere uitwisseling van
inlichtingen te komen (c).
Het wetsvoorstel ‘Tijdelijke wet bestuurlijke
maatregelen terrorismebestrijding’ voorziet in
maatregelen zoals een meldplicht en een
gebiedsverbod ter bescherming van de
nationale veiligheid. De maatregelen kunnen
worden opgelegd aan personen die op grond
van hun gedragingen in verband kunnen
worden gebracht met (ondersteuning van)
terroristische activiteiten.
Het kan voorkomen dat een Nederlander die
terugkeert uit jihadistisch strijdgebied bij een
Nederlandse vertegenwoordiging in het
buitenland om consulaire bijstand vraagt.
Bijvoorbeeld omdat iemand niet (meer) over
een geldig Nederlands reisdocument beschikt
en terug wil keren naar Nederland. De
diplomatieke vertegenwoordigingen in de
relevante regio’s zijn alert op personen die
terugkeren uit jihadistisch strijdgebied. Via
trainingen zijn zij bewust gemaakt hoe te
handelen in dergelijke zaken.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ)
krijgt jaarlijks tienduizenden (telefonische)
verzoeken om consulaire bijstand. BZ kan, in
die gevallen waar zij beschikt over informatie
over personen en/of organisaties die een
mogelijke dreiging vormen voor de nationale
veiligheid, informatie delen met relevant
overheidspartners.
Faciliteit zal o.a. voorzien in een website en
hulplijn voor gemeenten die jihadistische
spijtoptanten hebben gemarkeerd voor verdere
professionele begeleiding. Er komt een netwerk

De planning is erop gericht het wetsvoorstel nog deze zomer voor
advies naar de RvS te zenden (a, b).

Er zijn geen actuele ontwikkelingen.

De kwartiermaker is volop aan de slag om de exit faciliteit
operationeel te krijgen. Er wordt gewerkt aan de inrichting van de
organisatie en het vormgeven van de samenwerking met
gemeenten, zorgpartners en betrokken overheidsinstanties zoals het

6

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

14

2. Interventies uitreis
Bij redelijke verdenking van uitreis
wordt strafrechtelijk ingegrepen.

doorlopend
toegepast

van begeleidingsexperts beschikbaar
om in eigen beheer ontwikkelde hulptrajecten
aan te bieden, of extern ingekochte
interventies te begeleiden. De exit-faciliteit zal
prioriteit geven aan verzoeken van uit
Veiligheidshuizen, Casusoverlegvormen en
vanuit de
TA’s. Behandelmethodieken en risico
inschattingsinstrumenten zullen onderling
tussen NCTV/Dienst Justitiële
Inrichtingen/gemeenten worden afgestemd.
Organisatorisch zal de exit-faciliteit gebruik van
het steunpunt voor familie (maatregel 23b). De
exit-faciliteit gaat zorgdragen voor een
geselecteerde pool van experts en zal de
effectiviteit van ingezette expert trajecten gaan
monitoren.

OM. Hier zal de komende maanden mee worden doorgegaan en
professionals zullen worden geworven. Hier is meer tijd voor nodig
dan de eerder genoemde datum van juli 2015.

Inzet van het strafrecht voor wat betreft de
onderzoeken op potentiele uitreizigers is
primair gericht op het voorkomen dat personen
daadwerkelijk afreizen naar het strijdgebied.
Het OM is afhankelijk van signalen vanuit de
politie en vanuit ketenpartners (voornamelijk
op lokaal niveau) die er op wijzen dat personen
niet alleen naar Syrië willen afreizen, maar dat
zij daarbij het doel hebben om deel te gaan
nemen aan de gewelddadige strijd (denk
bijvoorbeeld aan signalen vanuit scholen of uit
de wijk).

Eén van de middelen die het OM inzet om aansluiting bij het
strijdgebied te voorkomen, is het doen uitgaan van een
internationale signalering, eventueel gevolgd door een Europees
Arrestatiebevel (EAB). Een EAB heeft ook in een aantal gevallen al
daadwerkelijk voorkomen dat potentiele uitreizigers het strijdgebied
hebben bereikt. Deze personen worden dan op basis van een EAB
aan-of tegengehouden bij het passeren van een Europese
buitengrens.
Voor een internationale signalering (en naar aanleiding daarvan een
eventueel EAB)zal er sprake moeten zijn van ‘een redelijk
vermoeden van schuld’ aan het plegen van ene strafbaar feit.

Er vindt waar mogelijk strafrechtelijke
interventie plaats om uitreizen te voorkomen.
Dit leidt niet altijd tot strafrechtelijke
onderzoeken. Wel worden deze zaken
opgenomen in casusoverleggen.
15

Bij gegronde vermoedens van
uitreis worden de reisdocumenten
gesignaleerd ter
vervallenverklaring of weigering
(inclusief identiteitskaarten).

doorlopend
toegepast

In een aantal gevallen is, naast bij gegronde
vermoedens van uitreis, ook bij onderkende
uitreizigers het paspoort gesignaleerd ter
vervallenverklaring om reizen in het buitenland
te bemoeilijken (maatregel 7). Bovendien
wordt detectie bij eventuele terugkeer
vergroot.
De mogelijkheid een uitreisverbod op te leggen
is opgenomen in het in maatregel 11

In deze rapportageperiode zijn geen veroordelingen ter zake te
melden. Wel lopen er diverse strafrechtelijke onderzoeken op dit
terrein.

Er zijn sinds december 2013 rond de 85 paspoorten gesignaleerd ter
vervallen verklaring. Het gaat hier om signaleringen van paspoorten
van reeds uitgereisde personen (maatregel 7), maar ook om
paspoorten van personen van wie het gegronde vermoeden bestaat
dat ze zullen uitreizen naar jihadistisch strijdgebied (maatregel 15).
In de rapportageperiode zijn meerdere personen aan de
buitengrenzen van de Schengenzone (a).
De ontvangen adviezen op de consultatie van het wetsvoorstel

7

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

consultatie
lopend

16

In geval van vermoedelijke uitreis
wordt de directe omgeving
gewaarschuwd.

doorlopend
toegepast

genoemde wetsvoorstel “Tijdelijke wet
bestuurlijke maatregelen
terrorismebestrijding”.

“Tijdelijke wet bestuurlijke bevoegdheden terrorismebestrijding” zijn
in het wetsvoorstel verwerkt. Het wetsvoorstel zal in het najaar naar
de RvS worden verzonden.

Ter ondersteuning van de maatregel wordt ook
een wijziging van de Paspoortwet voorbereid.
Hierin wordt geregeld dat paspoorten en de
Nederlandse identiteitskaarten van rechtswege
vervallen bij het opleggen van een
uitreisverbod. Tevens wordt het mogelijk om in
dit geval betrokkene een vervangend
identiteitsbewijs te geven.
Potentiële uitreizigers die in beeld zijn, worden
altijd besproken in een multidisciplinair
casusoverleg in het lokale domein. De
betrokken partijen bepalen daar de
meest effectieve aanpak. Het informeren van
de omgeving door de lokale overheid kan een
onderdeel van de aanpak zijn. Deze maatregel
is gerelateerd aan maatregel 30, ondersteuning
lokale aanpak.

Consultatie Wetsvoorstel tot wijziging van de Paspoortwet om in
geval van een opgelegd uitreisverbod reisdocumenten van
rechtswege te laten vervallen en een vervangend identiteitsbewijs te
kunnen verstrekken is inmiddels gaande. Voorstel wordt daarna ter
advisering aan Raad van State van het Koninkrijk aangeboden. Het
streven is evenwel nog steeds om beide wetsvoorstellen vanwege
hun samenhang gelijktijdig in de TK te behandelen (b).
Er zijn geen actuele ontwikkelingen.

Staande praktijk: de lokale partners maken in
het casusoverleg de afweging of het opportuun
is de directe familie van uitreizigers te
waarschuwen met het doel potentiële uitreis te
voorkomen. Maatregel is procedureel
ingeregeld en daarmee effectief uitgevoerd
(e.g. partners zijn op de hoogte van
mogelijkheid en bezien per geval of toepassing
wenselijk is).
17

18

In geval van vermoedelijke uitreis
waarbij een minderjarige betrokken
is, worden
kinderbeschermingsmaatregelen
getroffen.

3. Radicalisering
Indien sprake is van ronselen voor
de gewapende strijd wordt
strafrechtelijk ingegrepen.

doorlopend
toegepast

Meldingen van aan jihadisme gerelateerde
kindzaken worden gedaan bij de Raad voor de
Kinderbescherming (RvdK).

In de periode februari 2013 tot 8 juni 2015 zijn bij de
RvdK 49 unieke aan jihadisme gerelateerde kindzaken in onderzoek
genomen. Het ging om 32 kinderen in gezinsverband en om 17
individuele minderjarige potentiële vertrekkers.

In voorkomende gevallen wordt hiervan
melding gedaan bij het veiligheidshuis, waar de
Raad voor de Kinderbescherming deelnemer
van is.
doorlopend
toegepast

Deze onderzoeken worden binnen de regionale
recherche opgepakt, dan wel in afstemming
met het dedicated team bij de Landelijke
Eenheid.
In alle strafrechtelijke onderzoeken (zoals

In de politie eenheden zijn Terrorisme Teams die mede gericht zijn
op facilitators en ronselaars.

8

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

19

Strafrechtelijk ingrijpen bij
haatzaaien en oproepen tot geweld
in extremistisch kader wordt
geprioriteerd.

doorlopend
toegepast

20

Facilitatoren en verspreiders van
jihadistische propaganda worden in
hun activiteiten verstoord1.

doorlopend
toegepast

bijvoorbeeld uitreis-onderzoeken) waarin
aanwijzingen voor ronselpraktijken worden
aangetroffen, worden deze nader onderzocht.
Zie tevens maatregel 29; het signaleren van
mogelijke strafbare feiten op dit vlak is
onderdeel van activiteiten OSINT team politie.
De politie heeft hierbij ook aandacht voor
signalen van polarisatie en islamfobie.
Wanneer het OM signalen van mogelijk
strafbaar handelen bereiken, worden deze
onderzocht en waar mogelijk strafrechtelijk
aangepakt.
Zie ook maatregel 29. Facilitatoren en
verspreiders van jihadistische propagande
worden indien mogelijk in hun activiteiten
verstoord. Online en offline aangetroffen
jihadistische propaganda wordt actief gedeeld
met handelingsbevoegde instanties en
relevante dienstverleners (a).

advies RvS

In het kader van het Actieprogramma wordt
aan de ‘Rotterdamwet’ (Wet bijzondere
maatregelen grootstedelijke problematiek) de
mogelijkheid toegevoegd om huurders in het
kader van een huisvestingsvergunning te
screenen op o.a. radicaal, extremistisch of
terroristisch gedrag. (c)

21

Samenwerken met de islamitische
gemeenschap.

doorlopend
toegepast

Het signaleren en tegengaan van radicalisering
en maatschappelijke spanningen vergt niet
alleen een inspanning van de rijksoverheid.
Ook maatschappelijke organisaties en
islamitische gemeenschappen zijn belangrijke
partners. Met hen wordt samengewerkt in het
tegengaan en voorkomen van radicalisering en
waar wenselijk wordt vanuit het Rijk
ondersteuning geboden aan diverse
organisaties.

22

Versterken van bestaande
netwerken van lokale en landelijke
sleutelfiguren.

2015/2016

Sleutelfiguren vormen een belangrijke pijler in
de preventieve aanpak. Zij komen vaak uit de
betrokken gemeenschappen of staan er vanuit
hun professionele achtergrond nauw mee in
contact. Sleutelfiguren geven tegenwicht aan

1

Er zijn geen actuele ontwikkelingen.

Een procedure om op effectieve wijze predikers uit
visumplichtige landen een visum te weigeren dan wel reeds
verstrekte visa in te trekken, wordt nu gemaakt en is naar
De procedure is in de zomer gereed (f). De Raad van State heeft
over dit wetsvoorstel begin juni advies uitgebracht (c).
Wetgeving om bestuurlijke maatregelen toe te passen op
facilitatoren is in voorbereiding (zie maatregel 11) (e).

Met verschillende islamitische moskeeorganisaties en
moskeekoepels, waaronder ook het Contactorgaan Moslims en
Overheid (CMO), is de afgelopen periode gesproken over het
vergroten van de weerbaarheid binnen gemeenschappen d.m.v.
training aan imams en moskeebestuurders en voorlichting aan
ouders en het stimuleren van debat binnen moskeegemeenschappen
over radicalisering en extremisme. Binnenkort starten in een aantal
moskeeën trainingen en voorlichtingsbijeenkomsten. Met de
ervaringen in deze moskeeën wordt bezien op welke wijze meer
moskeeën aan trainingen en voorlichtingen mee kunnen gaan doen.
Vanaf augustus 2015 worden 9 gemeenten waar de problematiek
van radicalisering het meest nijpend vanuit het Rijk een jaar lang
ondersteund in het opbouwen van lokale strategische netwerken.
Deze netwerken bestaan uit 30 tot 40 personen, waaronder
sleutelfiguren, jongerenwerkers, moskeebestuurders,

e

Maatregel 20b is in de 2 voortgangsrapportage afgerond.

9

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
radicale geluiden.

23

Betrokken burgers kunnen rekenen
op steun.

september
2015
gereed

De ondersteuningsfaciliteit koppelt experts op
het gebied van familieondersteuning aan
ouders van radicaliserende jongeren die
voornemens zijn uit te reizen, uitgereisd zijn of
zijn teruggekeerd danwel een dreiging vormen
in Nederland wegens radicalisering. Het
steunpunt biedt familieleden kennis en
instrumenten voor de omgang met
geradicaliseerde familieleden. Het Steunpunt
familieondersteuning zal aansluiting zoeken bij
de hulplijn van het Samenwerkingsverband
Marokkaanse Nederlanders (SMN) (b).
Het meldpunt extremisme waar burgers terecht
kunnen met strafbare uitingen van
extremisme, waaronder jihadisme, is
gerealiseerd (a). Er is met een tiental
gemeenten gesproken over lokale
bekendmaking van het meldpunt. Andere
gemeenten volgen (a).

24

Ondersteuning
onderwijsinstellingen.

doorlopend
toegepast

Netwerken rond jongeren en hun opvoeders
worden versterkt (c). Daarbij wordt een
laagdrempelig aanbod van professionele
opvoedondersteuning gestimuleerd (zowel bij
algemene opvoedingsvragen, als bij specifieke,
meer ‘taboe’-opvoedingsvragen zoals het
bespreekbaar maken van radicalisering en
jihadgang).
Bestuurders of andere verantwoordelijken van
onderwijsinstellingen die publiekelijk
terroristische groeperingen ondersteunen
worden aangepakt. (d).
Er wordt geïnvesteerd in ondersteuning van
Onderwijsinstellingen bij de vroegsignalering,
het tegengaan en bespreekbaar maken van
radicalisering.

schooldirecteuren, politie en gemeentemedewerkers. Doel van de
netwerken is om zorg te dragen voor de (door)ontwikkeling van een
breed gedragen lokale aanpak op basis van brede betrokkenheid
tussen partijen en onderling vertrouwen. Bevordering van de
deskundigheid en uitwisseling van kennis en inzichten staat daarbij
voorop. Medio 2016 nemen de gemeenten de financiering over
vanuit de versterkingsgelden.
De kwartiermaker is volop aan de slag om het steunpunt
operationeel te krijgen. De afgelopen maanden zijn besteed aan de
inrichting van de organisatie en het vormgeven van de
samenwerking met gemeenten en zorgpartners. Hier zal de
komende maanden mee worden doorgegaan en professionals zullen
worden geworven. Hier is meer tijd voor nodig dan de eerder
genoemde datum van medio 2015.
In 2015 zijn tot en met de maand mei 40 meldingen binnengekomen
bij het meldpunt extremisme.

Voor de uitwerking van maatregel 23c is het plan Weerbaar
Opvoeden van start gegaan met werkconferenties die hebben
plaatsgevonden in mei en juni. Met vrijwilligers, zelforganisaties,
praktijkprofessionals met reguliere instellingen en professionals met
pedagogische deskundigheid is in beeld gebracht wat er nodig is om
te komen tot opvoedondersteuningsaanbod dat toegespitst is op de
preventie van radicalisering. Later dit jaar zullen op basis van deze
verkregen kennis in enkele nog nader te bepalen gemeenten pilots
van start gaan.

In de periode augustus 2014-heden zijn er geen gevallen bekend
waarbij onderwijsinstellingen publiekelijk terroristische groeperingen
ondersteunen (d).
In maart 2015 is maatregel 24 door OCW verder versterkt door o.a.
de uitbreiding van de portals van School en Veiligheid, het
aanbieden van een “hotline”, meer trainingen en handreikingen. Dit
aanbod is beschikbaar voor alle onderwijsinstellingen in Nederland.
Zoals in de brief van de Minister van OCW van 3 juni 2015 gemeld,

10

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
worden, om deze landelijke ondersteuning richting de
onderwijsinstellingen te versterken, afspraken gemaakt met de
achttien gemeenten waar de problematiek van radicalisering het
meest nijpend is. Onderwijsinstellingen uit het VO en MBO worden
uitgenodigd voor deze extra ondersteuning. De aard van het
ondersteuningsaanbod wordt in samenwerking met deze gemeenten
bepaald op basis van een grondige analyse van de behoefte van de
desbetreffende onderwijsinstelling. In het najaar van 2015 start deze
complementaire aanpak in twee pilotgemeenten en vanaf januari
2016 volgt deze aanpak in de overige zestien gemeenten.

25

26

Oprichting expertcentrum
maatschappelijke spanningen en
radicalisering

Oprichting
gereed,
uitvoering
doorlopend

De Expertiseunit Sociale Stabiliteit (voorheen
genoemd expertcentrum) biedt praktijkgerichte
expertise gericht op preventie van
radicalisering en maatschappelijke spanningen
tussen groepen, en bevorderen van sociale
stabiliteit. De unit richt zich op het verbinden
met netwerken binnen verschillende migranten
gemeenschappen en op de ondersteuning van
gemeenten en professionals.

Gerichte inzet op radicaliserende
jongeren in lokale risicogebieden.

doorlopend
toegepast

Gemeenten worden ondersteund bij de
ontwikkeling van een integrale aanpak voor
radicale personen of in risicobuurten. Ook
worden zij ondersteund in het
versterken van hun preventieve aanpak van
radicalisering.
Radicaliserende jongeren in lokale
risicogebieden worden besproken in de lokale

In het hoger onderwijs zijn de eerste reeks train-de-trainer
bijeenkomsten en workshops voor deskundigheidsbevordering
succesvol afgerond. De website www.integraalveilig-ho.nl is
vernieuwd en uitgebreid. Collegiale consultatie en uitwisseling van
goede praktijken gebeurt op regelmatige basis.
De Expertiseunit is operationeel. Recente ontwikkelingen:
-

De uitvoering van de quickscan onder 48 gemeenten naar
de opbouw kennis t.a.v. radicalisering is in juli gereed. De
resultaten worden in de vierde voortgangsrapportage
opgenomen.
In de uitvoering van de quickscan zijn al specifieke vragen
van 12 gemeenten naar voren gekomen die door de
Expertiseunit in behandeling zijn genomen.
Er zijn meerdere trainingen doorontwikkeld. Tussen maart
en juli zijn er vanuit de Expertise-unit 9 trainingen gegeven
aan onderwijsprofessionals.
Het opbouwen en verstevigen van netwerken onder
ambtenaren, professionals en gemeenschappen.
De eerste resultaten van het onderzoek naar triggerfactoren
in radicaliseringsprocessen zullen in juli beschikbaar zijn
voor verdere analyse. In september zal het definitieve
onderzoek, inclusief aanknopingspunten voor lokaal beleid
aan de Kamer worden aangeboden. .
De Expertiseunit is betrokken bij de uitvoering van de
leerkringen voor gemeenten.
Gemeenten met een verhoogde aandacht voor
radicaliseringsproblematiek worden ondersteund via tweetal
“leerkringen Integrale preventieve aanpak radicalisering” (begeleide
intervisiegroepen met gemeenten). Eind 2015 zijn de leerkringen
afgerond (c,d). Een startbijeenkomst heeft eind mei plaatsgevonden.
De eerste themabijeenkomsten volgen nog voor de zomer.
Er doen 28 gemeenten mee aan de leerkringen.
De ambities t.a.v. versterking van een preventieve lokale aanpak

11

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
driehoek. Jeugdgroepen zijn in beeld gebracht
en op basis daarvan vindt gerichte inzet plaats.

krijgen verdere uitwerking in de besteding van de extra gelden die
zijn gereserveerd in de brief “Versterking van de veiligheidsketen”
aan de Tweede Kamer (a, b,c). Deze gelden zijn vanaf 2016
beschikbaar voor de gemeenten waar de problematiek het meest
nijpend is en worden geoormerkt verstrekt voor het structureel
versterken van de integrale aanpak. De betrokken gemeenten zijn
momenteel hard bezig de vormgeving van de versterkingen. Deze
aanpakken worden besproken. In 2015 wordt ingezet op acties die
de preventieve en persoonsgerichte aanpak in gemeenten en regio’s
versterken.
Medio juni is de eerste fase van de Pilot Potentieel Geweldadige
Jihadistische Eenlingen afgerond. Belangrijkste resultaat is een
gestructureerd proces waarmee in het geval van potentiele
gewelddadigheid een handelingsadvies voor het multidisciplinair
casusoverleg wordt opgesteld:
•
Instrumentarium waarmee potentiële gewelddadigheid bij
één van de subjecten in het kader van aanpak radicalisering
en jihadisme kan worden gesignaleerd (Dynamisch
Beoordelingskader);
•
Indien sprake is van geweldsindicatie bij een betrokkene,
kan casus via de driehoek ingebracht worden bij Team
Dreigingsmanagement van Landelijke Eenheid (Nationale
Politie);
•
Beoordelen van de casus (persoonsdossier en duiding) door
experts (OM, NP, gemeente, NIFP, GGZ, theoloog, AIVD,
MIVD, DSI, Veteraneninstituut, TA Vught) tbv inschatting
geweldsbereidheid;
•
Bepalen van een handelingsperspectief ten behoeve van de
behandelaars.

27

Mobiliseren maatschappelijke
tegengeluiden en versterken
weerbaarheid tegen radicalisering
en spanningen.

2015/2016

Het Rijk ondersteunt plannen om tegengeluid
en maatschappelijk debat vorm te geven.

Vooruitlopend op de structurele versterkingen worden gemeenten in
2015 ondersteund bij de uitvoering van enkele trajecten. Zoals met
de gemeente Den Haag het verder uitrollen van de PGJE resultaten,
het project lagerhuis debatten en de training moeilijk bereikbare
vrouwen. Met de gemeente Arnhem het project jongeren in beeld en
een onderzoek naar radicalisering. De meest betrokken gemeenten
worden reeds ondersteund door het organiseren van focusgroepen.
Nagenoeg alle focusgroepen zijn voor de zomer van 2015 afgerond.
In aanvulling daarop worden deze gemeenten ondersteund door het
Rijk in het opbouwen van strategische netwerken met sleutelfiguren,
professionals en gemeentemedewerkers.
De in de vorige voortgangsrapportage voorgestelde lokale
voorlichtingsbijeenkomsten zullen binnenkort van start gaan,
georganiseerd door het Samenwerkingsverband Marokkaanse
Nederlanders (SMN). Met andere (migranten-)organisaties wordt nog

12

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme
gesproken over de organisatie van voorlichtingsbijeenkomsten
binnen andere gemeenschappen. Er worden verder opties verkend
om een project uit te voeren ten aanzien van internet-weerbaarheid
om daarmee ouders/opvoeders bewust te maken van de gevaren
van de online strategieën van jihadisten en ze handvatten te geven
hoe hierin mee om te gaan richting vatbare jongeren.

28

29

Maatschappelijk debat over de
grenzen van de rechtsstaat.

4. Sociale media
Bestrijden van verspreiding van
radicaliserende, haatzaaiende
jihadistische content.

2015/2016

Plannen om tegengeluid en maatschappelijk
debat vorm te geven worden ondersteunt.
Hierbij is vooral aandacht voor het verbinden
van nationale initiatieven met lokale
initiatieven te verbinden, zodat het
maatschappelijk debat daadwerkelijk wordt
gevoerd en de ruimte voor tegengeluid wordt
gestimuleerd.

2015/2016

Er is een specialistisch team (OSINT) bij de
politie operationeel dat zich bezig houdt met
o.a. verspreiders en verspreiding van
haatzaaiend en opruiend materiaal
online. (b,c d,g) Het landelijke OSINT team is
op sterkte. Het team licht onder andere het OM
in over mogelijk strafbare uitingen. Het OM
onderzoekt of mogelijke strafbare uitingen op
een in Nederland gevestigde server voldoende
aanknopingspunten bieden voor een
strafrechtelijk traject.(d)

De minister van SZW heeft tijdens het AO over
integratieonderwerpen toegezegd na de zomer in de vierde
voortgangsrapportage uitgebreider stil te staan bij de uitwerking van
maatregel 27 en dan in het bijzonder de samenwerking met de
verschillende islamitische- en migrantengemeenschappen hierin
t.b.v. het vergroten van de weerbaarheid.
De in de vorige voortgangsrapportage genoemde activiteiten m.b.t.
het maatschappelijk debat zijn in uitvoering gegaan of gaan
binnenkort in uitvoering: op 2 mei is de Roadshow Persvrijheid
gelanceerd en na de zomer is het eerste debat van het project Twee
Maten. Met verschillende initiatieven en gemeenten wordt
vormgegeven aan het verder uitbouwen van de debatactiviteiten en
het creëren van een debatstructuur op lokaal niveau.

Het streven is dat het wetsvoorstel computercriminaliteit III kort na
het zomerreces bij de Tweede Kamer wordt ingediend.
(d)
Momenteel worden processen gericht op samenwerking met
internetbedrijven en verwijdering van online jihadistisch materiaal
verder geoptimaliseerd en afgestemd. (e)
OSINT-monitoring op level 1 en 2 wordt momenteel verder
geconcretiseerd en scherper gemaakt in feitelijke afspraken over de
precieze invulling en eventuele notice take down-procedure.

Het wetsvoorstel computercriminaliteit III
verbetert de procedure tot verwijdering van
strafbare uitingen (jihadistische content) van
het internet (Notice and Take Down).
Alle politie-eenheden beschikken over een
OSINT team of OSINT inzet, dat werkt aan het
tegengaan van radicaliserende, haatzaaiende
jihadistische content (b,c,d,e,g).
30

5. Informatie-uitwisseling
Het kabinet ondersteunt de lokale
aanpak in prioritaire gebieden.

doorlopend
toegepast

Het Rijk en gemeenten werken nauw samen in
de aanpak jihadisme in de prioritaire gebieden

In de Kamerbrief ‘Versterking Veiligheidsketen’ van 27 februari is per
brief aangekondigd dat er versterkingsgelden beschikbaar worden
gesteld voor de aanpak van jihadisme ter ondersteuning van het

13

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

31

32

Voortzetting samenwerking tussen
Rijk en betrokken gemeenten.

Versterking coördinatie op de
uitvoering

doorlopend
toegepast

Gereed

doorlopend
toegepast
33

34

Prioritering financiële aanpak
jihadisten.

Versterking detectie jihadistische
reisbewegingen.

doorlopend
toegepast

2015

Rijk en gemeenten werken samen bij de
ontwikkeling en uitvoering van een integrale
aanpak jihadisme op lokaal niveau. Het
versterken van preventieve aanpak van
radicalisering maakt hier naast de
persoonsgerichte aanpak deel van uit (zie ook
maatregel 29)
Het interbestuurlijk team bij SZW heeft een
alternatieve invulling gekregen met de
oprichting van de programmadirectie CT binnen
de NCTV, dat belast is met de coördinatie over
de uitvoering van de preventieve maatregelen
(b).
Bij de Nationale Politie is een Nationale Staf
Grootschalig en Bijzonder Optreden (NSGBO)
ingericht t.b.v. contraterrorisme. Daarnaast is
door de Koninklijke Marechaussee (Kmar) een
Landelijke Staf Grootschalig en Bijzonder
Optreden (LSGBO) jihadisme ingericht.
Er wordt toegewerkt naar een verbeterd
centraal overzicht van de genomen
maatregelen op persoonsniveau.
In het kader van voorkoming van witwassen en
financieren van terrorisme wordt
geïntensiveerd ingezet op de financiële aanpak
van jihadisten.
De Financial Intelligence Unit (FIU) zet
capaciteit gericht in op de financiële aanpak
van jihadisten. Bij het Functioneel Parket is een
officier van justitie vrijgemaakt voor het
tegengaan van terrorismefinanciering (a). De
FIU deelt informatie met banken en met
relevante money transfer zodat zij instaat zijn
risicotransacties te onderkennen. Alle
meldingen worden bezien op connectie met
jihadisten en facilitatoren (b).
Zoals afgesproken met de TK in het debat van
4 september 2014 zal er een nieuwe technische

bestaande Actieprogramma Integrale aanpak jihadisme. Hiervan is
een deel van de gelden gereserveerd voor een structurele
versterking van de integrale lokale aanpak jihadisme van
gemeenten. Deze versterkingsgelden bedragen 11,5 -12 miljoen per
jaar startend in 2016, tot en met 2020; 8 à 9 miljoen euro per jaar
wordt hiervan ter beschikking gesteld aan de lokale aanpak voor
gemeenten waar de problematiek het meest nijpend is.
Bestuurlijke afspraken krijgen uitwerking met de gelden die zijn
gereserveerd voor versterking van de lokale aanpak in de brief
“versterking veiligheidsketen” die op 27 februari 2015 naar de TK is
verzonden (a).
Zie ook maatregel 26 voor andere activiteiten rondom de
samenwerking tussen Rijk en betrokken gemeenten. Daarnaast
werken Rijk en VNG nauw samen.

De NCTV, AIVD, politie en het OM hebben besloten het
geactualiseerde centrale overzicht van de genomen maatregelen op
persoonsniveau bij de CT-Infobox onder te brengen (d).

Er zijn geen actuele ontwikkelingen.

Straks zal de OvJ in het belang van een opsporingsonderzoek via de
technische voorziening op één centrale plek, geautomatiseerd en

14

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

35

Versterking
deskundigheidsbevordering in de
uitvoering.

doorlopend
toegepast

voorziening komen, waar bestaande
reisgegevensstromen centraal ontvangen en
centraal en gericht bevraagd zullen worden, om
zo o.a. gekende jihadistische strijders te
kunnen traceren (Kamerstuk 29754, 226). De
TK is geïnformeerd hierover in verschillende
debatten, het debat van 4 september 2014 en
per brief d.d. 9 september 2014 (Kamerstuk 29
754, nr. 266), alsmede in Kamervragen
Schouw AH-TK20142015-215.
Er wordt ingezet op het delen van eenduidige
communicatie vanuit de overheid, het kennis
delen binnen Nederland en het benutten van
internationale expertise in communicatie rond
radicalisering en
terrorisme.
Binnen de politie wordt continue getraind.
35 e Een belangrijke maatregel is het beter
controleren van de Schengenbuitengrenzen.
Doel is dat door een intensivering van de
controles gesignaleerde jihadisten beter
gedetecteerd kunnen worden bij inreis van het
Schengengebied. In het grenscontroleproces
zijn de grensbewakingsautoriteiten alert op
signalen van jihadisme. Gezamenlijk zijn door
de Europese Commissie objectieve risico
criteria vastgesteld op basis waarvan EUburgers stringenter en gericht gecontroleerd
worden wanneer zij de Schengenbuitengrens
inreizen. Nederland heeft een actieve bijdrage
gehad aan de totstandkoming van deze
gezamenlijke indicatoren. De KMar en politie
hebben bijgedragen aan de kennisuitwisseling
ten behoeve van deze Europese discussies.
Controles op basis van deze risico-indicatoren
worden in Nederland toegepast door de KMar.
Zie hiertoe ook maatregel 36 en 37.
Daarnaast zijn de handelingskaders versterkt
op basis van de meest recente ontwikkelingen,
zowel nationaal als Europees, voor het
onderkennen van jihadreizigers.

gericht reisgegevens kunnen vorderen bij de KMar en de Douane.
Indien er bij deze vergelijking overeenkomsten zijn met de gegevens
van de KMar of de Douane wordt een match gegenereerd en worden
deze gegevens uit de match doorgezonden naar het OM. Naar
verwachting kan de technische voorziening eind 2015 hiertoe
worden ingezet.

Jaarlijks organiseert de NCTV
deskundigheidsbevorderingsbijeenkomsten voor de leden van het
Landelijk Platform Lokale Professionals. Deze besloten groep bestaat
uit een eerstelijnsprofessionals welke reeds getraind zijn op het
gebied van preventie, polarisatie, radicalisering en/of potentieel
gewelddadige eenlingen. De bijeenkomsten zijn gericht op specifieke
thema’s en actualiteiten op het gebied van polarisatie, radicalisering,
jihadisme.
Naast het delen van good practices en kennis door middel van
plenaire lezingen en workshops, is er altijd voldoende gelegenheid
om de bestaande netwerken te versterken en te vergroten. Medio
2015 vindt wederom een bijeenkomst plaats, met als thema
Radicalisering en de rol van scholen, jeugdzorg en gemeenten,
vanuit het sociale en veiligheidsdomein werken aan een brede
pedagogische coalitie.
Verder wordt er een Rijksopleidingsinstituut Radicalisering (ROR)
opgericht dat gecertificeerde opleidingen voor professionals in de
(brede)Veiligheids-, CT-, en Vreemdelingenketen, (jeugd)zorg, Raad
voor de Kinderbescherming en gemeenten gaat verzorgen. De ROR
zal per september 2015 operationeel zijn.
Expertise op het gebied van communicatie over radicalisering en
jihadisme, wordt gedeeld op nationaal en lokaal niveau door
bijeenkomsten. De NCTV neemt verder deel aan verschillende
bestuurlijke oefeningen crisisbeheersing en crisiscommunicatie na
een aanslag.
Binnen het Openbaar Ministerie volgen medewerkers voor wie het
relevant is de komende maanden een opleiding over radicalisering.
Voor rechters, officieren van justitie en hun ondersteuners is er bij
de SSR een opleiding beschikbaar over hoe juridisch-technisch
omgegaan kan worden met terrorisme-gelieerde zaken. Ook wordt in
deze opleiding het actieprogramma integrale aanpak jihadisme
behandeld. Deze opleidingen worden periodiek geüpdatet.

15

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

36

Intensivering internationale
samenwerking en aanpak op het
gebied van jihadgangers.

doorlopend
toegepast

Op internationaal niveau is en wordt de
samenwerking geïntensiveerd.
Nederland speelt, als lid van de EU Kopgroep
Jihadisme, een actieve rol bij de
totstandkoming en implementatie van
maatregelen waarover de afgelopen periode in
EU-verband overeenstemming is bereikt en
waartoe regeringsleiders hebben opgeroepen
na de aanslag in Parijs.
Het accent ligt op informatie-uitwisseling en
optimalisering van signaleringmogelijkheden,
onder andere door beter gebruik te maken van
bestaande instrumenten.

37

Optimalisering bestaande
signaleringsmiddelen.

doorlopend
toegepast

De ingezette maatregelen zien op de
versterking van de huidige praktijk. In
toenemende mate ligt de focus op
implementatie van de maatregelen en
bestaande afspraken, en uniforme toepassing
daarvan door de lidstaten. Het is van belang
dat de bestaande signaleringsmiddelen goed op
elkaar, en op de operationele praktijk
aansluiten. Tijdig de juiste informatie bij de
juiste diensten krijgen is essentieel voor hen
om daarop te kunnen handelen.

Er zijn diverse ontwikkelingen m.b.t. de verbetering van
risicotaxaties. Zo worden diverse bestaande initiatieven gebundeld,
waaronder de casuïstiekbeoordeling van Den Haag, het programma
van de LE, de activiteiten en casuïstiekbeoordeling in Oost
Nederland. Deze bundeling moet leiden tot gezamenlijk gedeelde
opvattingen en werkwijzen partners in de ketensamenwerking.
De JBZ raad van 16/17 maart 2015 heeft opdracht gegeven de
volgende maatregelen bij voorrang uit te werken mhoo snelle
implementatie:
1)
Het meer systematisch uitvoeren van controles aan de
Schengenbuitengrenzen van personen die het vrij
verkeer genieten mbv risico-indicatoren (uiterlijk per 1
juni 2015) – zie daarvoor ook maatregel 37.
2)
Het inrichten van een internet referral unit bij Europol.
3)
Aanpak illegale handel in vuurwapens
4)
Intensiveren informatie-uitwisseling (met een sterke rol
voor Europol) – zie daarvoor ook maatregel 37 en 38.
Voortgangsrapportage vindt plaats tijdens JBZ-raad van juni 2015.
Binnen het Global Counter Terrorism Forum (GCTF) is
Nederland samen met Marokko sinds december 2014 het
co-voorzitter van de Foreign Terrorist Fighters werkgroep. Begin juni
komt deze werkgroep in Den Haag bijeen.
Nederland zal daarnaast vanaf september 2015 met Marokko het covoorzitterschap van de gehele GCTF overnemen van de VS en
Turkije.
Ook vanuit de politie zijn er meerdere initiatieven op het gebied van
internationale samenwerking, waaronder de samenwerking met de
crisisstaven België m.b.t. internationale crisisaanpak, expertise
uitwisseling met Australië en deelname aan
internationale radicaliseringtrajecten in het kader van RAN.
In de Financial Action Task Force (FATF) is Nederland betrokken bij
onderzoek naar de financiering van terrorisme, waaronder de
financiering van jihadgangers.
Onder de Schengengrenscode mag bij de uitvoering van controles op
reisdocumenten en personen aan de Schengenbuitengrens gebruikt
gemaakt worden van relevante databases, zoals het SLTD en het
SIS. Bij controle wordt dan gecheckt of een persoon gesignaleerd is,
of dat een reisdocument opgenomen is als bijvoorbeeld vermist of
gestolen. Hierbij is het van belang dat de systemen optimaal ingezet
kunnen worden bij de uitvoering van deze controles. Zoals ook
bericht in de 2e Voortgangsrapportage wordt daarom bijvoorbeeld
het SLTD deze zomer geïmplementeerd op de grens voor standaard
naslag.
Voor wat betreft het SIS betekent dit vooral dat alle op het SIS
aangesloten lidstaten, hun FTF’s signaleren in het SIS zodat bij

16

Bijlage 1: Derde voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme

38

Versterking proactieve informatieuitwisseling.

doorlopend
toegepast

Nederland hanteert een proactieve uitwisseling
en signaleringsaanpak, waarbij een integrale
benadering gekozen wordt om zo samen een
compleet plaatje te kunnen maken.
Gebrekkige deling van informatie door
Europese lidstaten kan de nationale veiligheid
van alle EU lidstaten ondermijnen. Het
verbinden van verschillende bronnen van
informatie is dan ook een belangrijk onderdeel
in de versterking van informatie uitwisseling.
Daarboven, zonder dat lidstaten veilig
informatie uit kunnen wisselen en verbinden
blijven .

controles aan de Schengenbuitengrens, en politiecontroles, een FTF
onderkend kan worden. Het is aan de betreffende diensten, zoals de
KMar en de politie om vervolgens te bepalen welke opvolging
gegeven moet worden aan deze signalering. Nederland is afhankelijk
van haar eigen diensten om mensen die wij in beeld hebben te
signaleren - maar ook de andere lidstaten: in een Europa zonder
interne grenzen is de signalering sluitend maken essentieel. Dit
bepleit Nederland dan ook consistent in overleg met andere
lidstaten.
De rol van Europol ter ondersteuning van de lidstaten in hun
inspanning om een sluitende aanpak te verzorgen om jihadisten te
detecteren, signaleren en tegen te houden, wordt versterkt.
Nederland staat daarom positief tegenover de inrichting van een
coördinatie centrum voor terrorismebestrijding binnen Europol. Het
Focal Point Travellers, zal onder andere daar worden ondergebracht.
Nederland zet in op de versterking van het delen van informatie over
FTF via Europol, en werkt aan de verdere optimalisering van de
toevoer van informatie aan Europol. Opgebouwde kennis en analyses
kunnen zo nog sneller, en beter, gedeeld worden met de lidstaten.
Het inrichten van single points of contact, waarover ook in de 2e
Voortgangsrapportage is bericht, is tevens onderdeel van dit
coördinatiepunt. Conform wettelijke kaders betreft het hier
uitsluitend opsporingsinformatie. De inlichtingendiensten hebben
gezien hun juridisch kader en eigen afspraken, een eigenstandig
regime voor gegevensuitwisseling. Binnen die kaders wordt ruimte
gezocht om de informatie-uitwisseling te optimaliseren.
Wanneer lidstaten en diensten informatie met elkaar delen, kan door
het met elkaar verbinden van verschillende soorten van informatie
een compleet plaatje gemaakt worden. Er zijn bestaande
instrumenten die de inspanningen van individuele lidstaten (en hun
diensten) kunnen ondersteunen. Zoals bijvoorbeeld de methodologie
en technologie die ingezet wordt door de Financial Intelligence Units
van een aantal lidstaten. Eerder is in Europees verband opgeroepen
te bezien hoe dit ingezet kan worden voor terrorisme bestrijding.
Ook hierbij een is een ondersteunende rol voor Europol weggelegd.
Afspraken zijn binnen de politie gemaakt voor de snelle verwerking
en duiding van informatie, waarbij in ieder geval na een uur een
spoed AOB en SITRAP kan worden opgesteld.

17