Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 500 III

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Algemene Zaken en van het
Kabinet der Koningin en de Commissie van
toezicht betreffende de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten (III) voor het jaar 2011

Nr. 11

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 mei 2011
In eerder overleg met uw Kamer heb ik toegezegd begin 2011 duidelijkheid te verschaffen over de toekomst van het adviesstelsel. Hieronder
informeer ik u nader over het kabinetsbeleid ten aanzien van het stelsel
van adviescolleges.
Vragen voor de toekomst van het adviesstelsel
Met betrekking tot het adviesstelsel speelt een aantal vragen. Hoe gaan
we verder met de lopende reorganisaties? Is er een verdergaande
concentratie nodig? Hoe kunnen de werkzaamheden van adviescolleges
nog beter benut worden?
Kennis en advies
Een goed functionerend kennis- en adviesstelsel is van wezenlijk belang
voor de kwaliteit van het openbaar bestuur. Het adviesstelsel maakt deel
uit van de brede publieke kennisinfrastructuur. De ministeries van OCW en
EL&I hebben, elk vanuit hun eigen verantwoordelijkheid, een belangrijke
rol in het brede kennisstelsel. Uiteraard is ieder departement verantwoordelijk voor het eigen deel van de kennisinfrastructuur.
Afronden lopende trajecten
De ministerraad heeft besloten om de trajecten, die zijn ingezet ten tijde
van Vernieuwing Rijksdienst, af te ronden. Het gaat hierbij om de
clustering van een aantal strategische adviesraden en daarmee samenhangende wijzigingen in het stelsel, en om het verder inzetten op
gezamenlijke huisvesting van de planbureaus en strategische
adviesraden:

kst-32500-III-11
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 III, nr. 11

1

•

•

•

•

•

De VROM-raad, de Raad voor Verkeer en Waterstaat (RVW) en de Raad
voor het landelijk gebied (RLG) worden samengevoegd tot één Raad
voor de leefomgeving en infrastructuur (RLI); de RLI zal werken op de
(fysieke) beleidsterreinen van de ministers van I&M, EL&I en BZK.
De Adviesraad voor Wetenschap en Technologie (AWT) wordt
omgevormd tot een Adviesraad voor Wetenschap, Technologie en
Innovatie (AWTI) (EL&I en OCW).
De Adviesraad Gevaarlijke Stoffen (I&M), de Algemene Energie Raad
(EL&I) en de Raad voor de Wadden (I&M) worden opgeheven daar er
nog te weinig behoefte is aan strategische, sectorale respectievelijk
regionale adviezen die een zelfstandige adviesraad rechtvaardigen. De
RLI zal adviseren over het voorkomen van ongevallen en rampen,
ruimtelijk regionaal beleid en energie infrastructuur. De adviestaak van
de AER betreffende de ontwikkeling en valorisatie van energietechnologie wordt bij de AWTI belegd.
Vergroten van de flexibiliteit door het aanpassen van de Kaderwet op
de volgende punten: beperken van het maximum aantal vaste leden
tot 10 (inclusief voorzitter) en de mogelijkheid creëren voor het werken
met geassocieerde leden. Zodat de adviescolleges op een breed
beleidsterrein kunnen adviseren met een relatief kleine raad en de
inbreng van diverse specialismen en kennisgebieden waarborgen.
Naast deze maatregelen is eerder ingezet op gezamenlijke huisvesting
van de strategische adviesraden en de planbureaus. De Rijksgebouwendienst heeft eerder een advies uitgebracht (maart 2010) over de
mogelijkheden hiertoe. Gekoppeld aan de gezamenlijke huisvesting
wordt bezien hoe de verdere samenwerking tussen de secretariaten
vorm kan krijgen.

Discussie en Vernieuwing Rijksdienst
Sinds bijna 15 jaar is er discussie over de omvang en functioneren van het
adviesstelsel. In 1995 waren er nog 119 externe adviescolleges. Met de
Woestijnwet en de Kaderwet adviescolleges werd dit conglomeraat
aanzienlijk gereduceerd en doorzichtig gemaakt. Voorts werden advies- en
overlegfunctie gescheiden en de politieke aansturing verbeterd.
In de periode vanaf 2005 wordt het ontwikkelperspectief van de adviescolleges bepaald door de nota Vernieuwing Rijksdienst1 en de notitie
Kwaliteit van de verbinding2. Door de ingezette maatregelen neemt, onder
voorbehoud van parlementaire goedkeuring op de desbetreffende
wetsvoorstellen, het aantal adviescolleges af van 33 naar 24 (zie bijlage 1).
De maatregelen leiden onder andere tot een clustering van de adviescolleges langs de lijnen van de vijf hoofdaandachtsgebieden economisch,
sociaal-cultureel, fysieke omgeving, bestuurlijk-juridisch en internationaal
(zie bijlage 2).
De strategische adviescolleges geven onafhankelijk maar betrokken
advies aan kabinet en parlement, op hoofdlijnen van beleid waarbij zij ook
aspecten als doelmatigheid, doeltreffendheid en bruikbaarheid betrekken.
De oriëntatie ligt op de (middel)lange termijn. Door hun samenstelling
bieden de strategische adviescolleges informatie en deskundige adviezen,
tegen een fractie van de kosten die gemaakt zouden worden bij uitbesteding van vragen en onderzoek. Zij hebben, in wisselende betekenis, in
het bijzonder de volgende functies:
• «makelaar» tussen de wetenschappelijke wereld en de beleidspraktijk;
• producent van nieuwe beleidsopties die ook verder af kunnen staan
van de gangbare politiek/bestuurlijke opinie;
• signaalfunctie van (maatschappelijke) trends en thema’s.
1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
31 201, nr. 3.
2
Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 490, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 III, nr. 11

2

Bestendigen van het stelsel
Na afronding van lopende trajecten (zie voorgaand) is een verdere
clustering van adviescolleges langs de lijnen van de vijf hoofdaandachtsgebieden niet opportuun. Door de genomen maatregelen ontstaat een
stabiel en toekomstbestendig landschap van strategische adviescolleges
dat zich meer kan richten op het brede kabinetsbeleid en de technisch/
specialistische adviesraden die meer worden aangestuurd door de
desbetreffende vakminister.
Door de bestendiging van de stabiliteit van het stelsel ontstaat ruimte om
de mogelijkheden van het huidige stelsel beter te benutten. Het vergroten
van de flexibiliteit van het stelsel vermindert mogelijk de behoefte aan
tijdelijke en eenmalige adviescolleges, het uitgangspunt blijft om
terughoudend te zijn met het instellen van adhoc commissies. Mede
gegeven het aandeel van de kosten in het totaal van de bestedingen in de
kennisinfrastructuur is het zinvol om de aandacht in de komende
kabinetsperiode vooral te richten op het beter benutten van de mogelijkheden van het adviesstelsel. Dat betekent aanpassingen in de werkwijze
en de inhoudelijke afstemming van de toekomstige werkprogramma’s in
het algemeen en die van 2011 in het bijzonder.
Beter benutten: inhoudelijke afstemming
De raadsvoorzitters van de strategische adviescolleges hebben aan de
Minister-president vier verbindende thema’s aangereikt voor de middellange termijn, namelijk: Europa; toekomstige allocatie van collectieve
middelen mede in het licht van de economische ontwikkelingen; internet/
sociale media 2.0 en krimp en ontgroening.
Daarnaast ligt er ten aanzien van de inhoudelijke opgave vanuit de
rijksdienst een goede kennisanalyse (de Rijksbrede Kennisagenda) die
gebaseerd is op de ontwikkelingen op middellange termijn. Deze analyse
en het regeerakkoord vormen de basis voor inhoudelijke afstemming van
de werkprogramma’s 2012 en verder.
Op korte termijn vindt een overleg plaats tussen (een afvaardiging van)
het kabinet en (een afvaardiging van) de strategische adviescolleges en de
planbureaus. Hierin wil ik komen tot een nadere afstemming van de
werkprogramma’s.
Beter benutten: aanpassen werkwijze
Afgesproken is dat de adviesraden nieuwe en effectievere vormen
ontwikkelen om te communiceren met regering en parlement over de
kernboodschappen van adviezen. Aandachtspunten zijn het meedenken
met het beleid op weg naar optimale implementatie (brug naar implementatie) en het organiseren van directe interactie tussen experts, adviesontvangers, en beleidsverantwoordelijken.
De adviesraden voeren een verdere productdifferentiatie door. Hierdoor
wordt het mogelijk om naast uitgebreidere, langer durende trajecten
gericht op complexe vraagstukken ook binnen enkele maanden antwoord
te krijgen op acute adviesvragen van strategische aard waar op korte
termijn een beslissing over wordt genomen.
Tot slot: evaluatie van de Kaderwet adviescolleges
Op korte termijn vindt de reguliere, wettelijke evaluatie van de Kaderwet
adviescolleges plaats. Hierbij worden de doelstellingen van de Kaderwet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 III, nr. 11

3

getoetst en worden alle wenselijke en noodzakelijke aanpassingen van de
wet tegelijkertijd doorgevoerd. Medio 2011 breng ik verslag uit van de
evaluatie van de Kaderwet adviescolleges.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 III, nr. 11

4

Bijlage 1

Adviescolleges na afronden lopende trajecten

Strategische adviescolleges

Technisch specialistische adviescolleges

– Raad voor het openbaar bestuur
– Adviesraad Internationale Vraagstukken
– Onderwijsraad
– Raad voor Cultuur
– Adviesraad voor Wetenschap, Technologie en Innovatie
– Raad voor Volksgezondheid en Zorg
– Raad voor de leefomgeving en infrastructuur
– Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling

– Adviescommissie burgerlijk procesrecht
– Adviescommissie voor vreemdelingenzaken
– College Bescherming Persoonsgegevens
– Commissie bedreigde uitheemse dier- en plantensoorten
– Commissie van advies inzake volkenrechtelijke vraagstukken
– Commissie van advies inzake de waterstaatswetgeving
– Commissie vennootschapsrecht
– Gezondheidsraad
– Kiesraad
– Raad voor de nationale standaarden
– Raad voor financiële verhoudingen
– Staatscommissie internationaal privaatrecht
– Commissie auteursrecht

Ter vergelijking het stelsel van adviescolleges bestond in 2009 uit 13
strategische, 13 technisch/specialistische, 4 tijdelijke en 3 eenmalige
Kaderwet adviescolleges. Het aantal adviescolleges neemt na het
afronden van de lopende trajecten af van 33 naar 24 adviescolleges
(waarvan 21 permanente – zie boven – en 3 tijdelijke adviescolleges).
Daarnaast is de samenwerking van de secretariaten geïntensiveerd en
werken de secretariaten in de volgende combinaties ROB-Rfv, RMO-SCP
samen, werken RVZ-GR samen op het gebied van de gezondheidsethiek
en is de Raad voor het Gezondheidsonderzoek inmiddels geheel geïntegreerd in de Gezondheidsraad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 III, nr. 11

5

Bijlage 2

Dekking van adviesstelsel ten aanzien van de vijf
hoofdaandachtsgebieden
Economie

Sociaal-Cultureel

Fysieke omgeving

Bestuurlijk-juridisch

Internationaal

Strategische adviescolleges

Adviesraad voor
Wetenschap,
Technologie en
Innovatie

Onderwijsraad
Raad voor Cultuur
Raad voor Volksgezondheid en Zorg
Raad voor Maatschappelijke
Ontwikkeling

Raad voor de
leefomgeving en
infrastructuur

Raad voor het
Openbaar Bestuur

Adviesraad Internationale Vraagstukken

Technisch/ specialistische

Raad van deskundigen voor de
nationale standaarden

Gezondheidsraad

Commissie
bedreigde uitheems
dier- en plantensoorten
Commissie van
advies inzake de
waterstaatswetgeving

Adviescommissie
burgerlijk procesrecht
Adviescommissie
voor vreemdelingenzaken
College Bescherming Persoonsgegevens
Commissie
vennootschapsrecht
Kiesraad
Raad voor de
Financiele verhoudingen
Staatscommissie
internationaal
privaatrecht
Commissie
auteursrecht

Commissie van advies
inzake volkenrechtelijke vraagstukken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 III, nr. 11

6