Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3183
Vragen van het lid Baudet (FvdD) aan de Ministers van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit en voor Rechtsbescherming over rechterlijke uitspraken over
de PAS (ingezonden 6 mei 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Minister voor Rechtsbescherming (ontvangen 17 juni 2020).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2933.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Rechtbank vernietigt vergunning veehouders»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoeveel gerechtelijke uitspraken zijn er ná 29 mei 2019 gedaan over het
Programma Aanpak Stikstof (PAS)? Hoeveel daarvan gaan over de inrichting
(bijvoorbeeld stallen), hoeveel over beweiden, hoeveel over bemesten en
hoeveel over handhaving?
Antwoord 2
Zaken hierover worden behandeld zowel bij de verschillende rechtbanken als
bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS). Tegen
uitspraken die door de rechtbanken zijn gedaan, kan in hoger beroep worden
gegaan bij de ABRvS. Daarnaast zijn er ook bepaalde zaken die in eerste en
enige aanleg bij de ABRvS worden behandeld.
De zinsnede «programma aanpak stikstof» in de tekst van de uitspraak levert
in de uitsprakendatabank op rechtspraak.nl een resultaat op van 89 uitspraken
van rechtbanken gedaan vanaf 29 mei 2019. Echter niet alle uitspraken van
rechtbanken worden gepubliceerd. Rechtbanken beslissen zelf over al dan
niet publiceren aan de hand van de criteria die zijn opgenomen in het Besluit
selectiecriteria uitsprakendatabank Rechtspraak.nl (hierna: het Besluit). Zie
hierover verder het antwoord op vraag 4 en 5.

1

ah-tk-20192020-3183
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Leeuwarder Courant, 30 april 2020, «Rechtbank vernietigt vergunning veehouders»
(https://www.lc.nl/economie/Rechtbank-vernietigt-vergunning-veehouders-25617036.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Nu de Rechtspraak, zo heeft de Raad voor de rechtspraak mij laten weten,
ook niet beschikt over een integraal volgsysteem waarin alle uitspraken met
hun bijzonderheden worden geregistreerd (er vindt geen registratie plaats op
termen als «stikstof» of «PAS») kan de vraag hoeveel uitspraken er ná 29 mei
2019 door de rechtbanken zijn gedaan over het PAS, niet beantwoord
worden.
De ABRvS heeft laten weten op de website van de Raad van State onder de
rubriek «Uitgelicht» een internetpagina te hebben aangemaakt over het PAS
met achtergrondinformatie, uitspraken en een toelichting.2 Op deze pagina
zijn om te beginnen de twee zogenoemde PAS-uitspraken van 29 mei 2019 te
vinden; één over natuurvergunningen voor veehouderijen en één over
weiden van vee en bemesten van percelen. Via de blokken «Bestemmingsplannen, tracébesluiten en (omgevings)vergunningen» en «Veehouderijen,
weiden en bemesten» zijn de uitspraken te vinden in de zaken die zijn
aangehouden in afwachting van de PAS-uitspraken van 29 mei 2019 en die na
die datum – al dan niet na behandeling ter zitting – zijn afgedaan. In totaal
gaat het om ruim 170 uitspraken. De ABRvS heeft daarnaast ook de andere
uitspraken waarin het PAS op welke manier dan ook (ook kort en zijdelings)
aan de orde komt gepubliceerd. De zinsnede «programma aanpak stikstof» in
de tekst van de uitspraak levert in de uitsprakendatabank op raadvanstate.nl
een resultaat op van ruim 190 uitspraken vanaf 29 mei 2019.
Vraag 3
Hoe en op welk moment is er vanuit de politiek op die verschillende
uitspraken gereageerd of zal naar verwachting nog worden gereageerd?
Antwoord 3
Het kabinet heeft uw Kamer op 29 mei 2019 en 11 juni 2019 (Kamerstuk
32 670, nr. 146 en 147) brieven gezonden met een reactie op de uitspraken
van 29 mei 2019 van de Raad van State over het PAS. Het kabinet heeft
sindsdien een structurele aanpak ontwikkeld, zoals het kabinet die in de brief
aan uw Kamer van 24 april 2020 (Kamerstuk 35 334, nr. 82) uiteen heeft gezet.
Vraag 4
Klopt het dat «op voorhand» is besloten om bepaalde uitspraken over het
PAS niet te publiceren?3 Zo ja, door wie is dat op voorhand besloten en
waarom?
Antwoord 4
De Rechtspraak heeft in algemene zin criteria ontwikkeld aan de hand
waarvan wordt beslist over het al dan niet publiceren van uitspraken. Deze
criteria zijn opgenomen in het hierboven genoemde Besluit. Bij de beslissing
omtrent het al dan niet publiceren van de uitspraken over het PAS zijn deze
criteria toegepast. Zie in dit verband verder het antwoord op vraag 5.
Vraag 5
Hoe verhoudt het achterwege laten van openbaarmaking van de uitspraken
zich met artikel 5 van het Besluit selectiecriteria uitsprakendatabank Rechtspraak.nl?4
Antwoord 5
Lang niet iedere uitspraak wordt ook gepubliceerd. De belangrijkste reden
hiervoor is dat gepubliceerde uitspraken geanonimiseerd moeten worden; dat
kost menskracht. Artikel 5 van het Besluit vermeldt in welke gevallen een
uitspraak altijd wordt gepubliceerd. Dit is onder meer het geval als de zaak –
kortgezegd – aandacht heeft gehad van de publieke media. Of een uitspraak
over het PAS met het oog op dit artikel dient te worden gepubliceerd, is
afhankelijk van de desbetreffende zaak. Zie in dit verband ook het antwoord
op vraag 7.

2

https://www.raadvanstate.nl/programma-aanpak/
Stikstofclaim.nl, 5 mei 2020 (https://www.stikstofclaim.nl/updates/rechtbank-weigert-publicatieuitspraken-over-vernietigde-boerenvergunningen)
4
Besluit selectiecriteria uitsprakendatabank Rechtspraak.nl
(https://www.rechtspraak.nl/Uitspraken/paginas/selectiecriteria.aspx)
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

De ABRvS heeft als gezegd al hun uitspraken over het PAS gepubliceerd.
Voor de ABRvS geldt – als een van de hoogste rechtscolleges in Nederland –
ingevolge artikel 3 van het Besluit ook een eigen regime ten aanzien van de
publicatie van uitspraken. Iedere uitspraak dient gepubliceerd te worden,
tenzij zich een van de in dat artikel genoemde situaties voordoet. Publicatie is
bijvoorbeeld niet verplicht indien de zaak met een standaardformulering is
afgedaan.
Vraag 6
Hoeveel uitspraken over het PAS zijn niet gepubliceerd? Wanneer en door
welke gerechtelijke instanties zijn die uitspraken gedaan?
Antwoord 6
Nu de Rechtspraak, als gezegd, niet over een integraal volgsysteem beschikt
waarin alle uitspraken met hun bijzonderheden worden geregistreerd, valt
niet te beantwoorden hoeveel uitspraken door rechtbanken over het PAS niet
zijn gepubliceerd. De ABRvS heeft als gezegd al hun uitspraken over het PAS
gepubliceerd.
Vraag 7
Bent u bereid om alsnog alle uitspraken over het PAS te laten publiceren? Zo
ja, wanneer? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Zoals hiervoor is aangegeven beslissen de rechtbanken zelf aan de hand van
het Besluit over het al dan niet publiceren van een uitspraak. De regering
treedt daar niet in. De Raad voor de rechtspraak heeft te kennen gegeven,
onder verwijzing naar artikel 5 van het Besluit, dat een externe partij kan
motiveren een bijzonder belang te hebben bij publicatie van een specifieke
uitspraak. Zo nodig zal dan alsnog worden overgegaan tot publicatie hiervan.
De Raad voor de rechtspraak heeft verder laten weten dat er binnen de
rechtbank Noord-Nederland zeer veel PAS-zaken zijn aangehouden in
afwachting van een van de PAS-uitspraken van de ABRvS van 29 mei 20195.
Vervolgens heeft de rechtbank in een aantal zaken een zitting gehouden en
uitspraak gedaan op 28 november 20196. Op basis van de PAS-uitspraak van
de ABRvS en de uitspraak van de rechtbank van 28 november 2019 zijn de
aangehouden zaken, ongeveer 200 stuks, buiten zitting afgedaan. Nu het gaat
om inhoudelijk gelijkluidende buitenzittingsuitspraken, die geheel in lijn zijn
met de uitspraak van de ABRvS van 29 mei 2019 en de uitspraak van de
rechtbank van 28 november 2019, heeft de rechtbank geen aanleiding gezien
om deze uitspraken te publiceren. Door de recente aandacht van de publieke
media heeft de rechtbank Noord-Nederland evenwel alsnog besloten tot
publicatie van een aantal uitspraken.7

5

ECLI:NL:RVS:2019:1603
ECLI:NL:RBNNE:2019:4951
7
https://www.rechtspraak.nl/Organisatie-en-contact/Organisatie/Rechtbanken/Rechtbank-NoordNederland/Nieuws/Paginas/Publicatie-PAS-uitspraken-door-RNN.aspx
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3