Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 000 A

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Infrastructuurfonds voor het jaar 2015

Nr. 50

VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEG
Vastgesteld 30 december 2014
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft op 24 november
2014 overleg gevoerd met Minister Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus van Infrastructuur en Milieu over het MIRT.
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
(De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het verslag.)
De voorzitter van de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu,
Van Dekken
De griffier van de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu,
Sneep

kst-34000-A-50
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

1

Voorzitter: Van Helvert
Griffier: Sneep/Verstraten
Aanwezig zijn twaalf leden der Kamer, te weten: Bashir, Bisschop, De Boer,
Dik-Faber, Van Helvert, Hoogland, Madlener, Ouwehand, De Rouwe, Van
Tongeren, Van Veldhoven en Visser,
en Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus van Infrastructuur en
Milieu.
Aanvang 11.04 uur.
De voorzitter: Goedemorgen. Ik open dit notaoverleg van de vaste
commissie voor Infrastructuur en Milieu over het MIRT Projectenboek. Ik
heet van harte welkom de Minister en haar ambtenaren, de Kamerleden
en de mensen die dit debat volgen, hier, op televisie of achter de pc. De
spreektijden voor dit overleg zijn al vastgesteld. Ik wijs de leden erop dat
dit overleg uiterlijk om 19.00 uur hedenavond moet zijn afgerond. Ik stel
voor dat we per ronde maximaal twee interrupties per lid toestaan, met
het oog op de tijd. Het verzoek aan de leden is, hun interrupties kort en
bondig te houden. In de tweede termijn kunnen moties worden ingediend.
Voordat we beginnen aan de eerste termijn van de Kamer, geef ik de
Minister kort het woord, in verband met de afwezigheid van de
Staatssecretaris.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Voorzitter. Ik wil
inderdaad graag eventjes het woord, omdat de Staatssecretaris en ik
normaal gesproken samen dit debat met de Kamer voeren. De Staatssecretaris is echter om persoonlijke redenen helaas verhinderd vandaag. Als
het goed is, zijn de Kamerleden daarvan ook individueel op de hoogte
gesteld. Als zij meer willen weten, kunnen zij mij dat vragen op een ander
moment. De Staatssecretaris kan er vandaag echt niet bij zijn. Ik zal dus
ook antwoord geven op de vragen over haar portefeuille.
De voorzitter: Alle begrip daarvoor. Dank u wel dat u bereid bent om de
Staatssecretaris hier vandaag te vervangen. Fijn dat u er bent.
Ik stel voor dat de woordvoerders het woord krijgen in de volgorde die we
ook hanteren bij een algemeen overleg, namelijk op volgorde van
zitplaats.
Ik geef als eerste het woord aan de woordvoerder van de CDA-fractie, die
negentien minuten spreektijd in eerste termijn heeft.
De heer De Rouwe (CDA): Dank u wel, voorzitter. Alle begrip voor de
omstandigheden. Dergelijke zaken gaan altijd voor. Het zou ook wel gek
zijn als uitgerekend het CDA het vreemd zou vinden dat er een bewindspersoon zit in plaats van twee.
Ik bladerde afgelopen week in de verschillende kranten die ik voorbij zag
komen en las de kop «miljoenen van Asscher leiden niet tot banen». Ik
denk dat velen deze kop gezien hebben; ik houd de krant voor alle
zekerheid even omhoog. De kop heeft betrekking op de honderden
miljoenen die dit kabinet onlangs heeft weggehaald uit het Infrafonds,
met de plechtige belofte dat dat heel goed zou zijn voor de werkgelegenheid in Nederland, omdat het extra banen zou opleveren. Het CDA
heeft destijds geen moment voorbij laten gaan om uit te spreken dat dit
echt de verkeerde richting was, dat het slecht is voor de economie om nu
miljarden te bezuinigen op infra en dat het bovendien niet goed is voor de
werkgelegenheid, omdat juist de infra-gelden niet alleen directe banen
opleveren maar ook de komende jaren heel veel indirecte banen. Ik krijg
heel graag een reactie van de Minister op het feit dat die honderden
miljoenen die zijn weggehaald bij het Infrafonds, dus bij Infrastructuur en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

2

Milieu, nu terecht zijn gekomen bij Asscher en dat gebleken is dat dat
gewoon geen succesvol beleid is. Er komt namelijk geen enkele baan uit
voort.
Dit brengt mij bij mijn volgende punt. De berichtgeving van de Minister de
afgelopen weken vonden wij dapper, maar soms ook een beetje
overdreven. Er werd met veel mooie woorden verteld dat er nog steeds
heel veel wordt geïnvesteerd, maar wat steeds niet naar voren komt, is
dat er veel minder geïnvesteerd wordt dan eigenlijk nodig is en gepland
was. Op verschillende terreinen knelt het echt, bijvoorbeeld op dat van
onderhoud. Er is de komende jaren sprake van te weinig geld en te veel
onderhoud. De afgelopen dagen konden we lezen dat er sprake is van
800 miljoen aan schade door files. Het CDA heeft twee jaar geleden al
voorspeld dat de files onder deze Minister weer zullen toenemen. Volgend
jaar zal het schadebedrag waarschijnlijk rond 1 miljard liggen. Dat bedrag
verliezen we simpelweg doordat de wegen vol staan en vrachtauto’s niet
kunnen doorrijden. Helaas zal dit bedrag alleen maar toenemen.
Wij hebben verschillende ambities neergelegd, bijvoorbeeld in de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Duidelijk is dat die ambities niet
meer gehaald kunnen worden.
De heer Madlener (PVV): De heer De Rouwe van het CDA begint met een
fantastisch pleidooi voor banen door investeringen in de infrastructuur. Ik
kan hem daarin alleen maar enorm ondersteunen, want ook de PVV wil
veel meer investeren in infrastructuur. Hij moet echter wel eerlijk zijn.
Immers, het CDA ...
De voorzitter: Wat is uw vraag?
De heer Madlener (PVV): Het CDA heeft in het Kunduzakkoord ingestemd
met een korting op het Infrastructuurfonds. Dus ook het CDA heeft geld
weggehaald. Ik neem aan dat het CDA daar inmiddels spijt van heeft. Kan
de heer De Rouwe nog eens uitleggen waarom zijn fractie dat destijds
gedaan heeft en wat de CDA-fractie er nu aan gaat doen om die bezuiniging terug te draaien dan wel om extra geld beschikbaar te stellen?
De heer De Rouwe (CDA): Dat wil ik heel graag. Het CDA heeft inderdaad
bij het Kunduzakkoord afgesproken met de andere partijen dat er wel iets
bij infra vandaan kon, maar niet de vele miljarden die daarna nog
volgden. Het CDA was met name verbolgen over het feit dat wij in
verkiezingstijd gewoon eerlijk aangaven dat er heus wel iets bezuinigd
kon worden op infra – daar liepen wij niet voor weg, ook niet in de
campagnes – maar dat de heer Elias, die hier slechts acht maanden
Kamerlid en woordvoerder is geweest, het in die acht maanden tijd
presteerde om 8 miljard te bezuinigen. Deze Minister is lid van een partij
die juist in de campagnes zei dat er meer geld naar infra toe moest, terwijl
het CDA in de campagne eerlijk en duidelijk vertelde dat er echt wel ietsje
minder naartoe kon. Echter, dit kabinet, geleid door een VVD-Premier en
een VVD-Minister die overal de barricaden op gingen met de uitspraak dat
er veel meer geld bij infra moest, realiseert nu de allergrootste bezuinigingen op infra die maar denkbaar is. Daarvan zegt het CDA: nu gaat u te
ver. Vandaag gaan we dit kabinet confronteren met zijn eigen fouten en
zijn eigen valse belofte dat er banen bij zullen komen. Er komen helemaal
geen banen bij; er gaan banen kapot.
De voorzitter: Ik stel voor dat u uw betoog ook voortzet.
De heer De Rouwe (CDA): Dit betoog?
De voorzitter: Uw betoog. Het betoog waarmee u bezig was.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

3

De heer De Rouwe (CDA): Ik weet niet of er een vervolginterruptie is. Ik
wil die natuurlijk niet uitlokken, maar ik kijk de heer Madlener even aan.
De voorzitter: Ik stel voor dat de heer De Rouwe zijn betoog voortzet.
Ik attendeer de leden erop dat we zojuist twee interrupties per lid per
ronde hebben afgesproken. Als zij nu willen interrumperen kan dat, maar
dan zijn de interrupties voor de eerste termijn van de Kamer op.
De heer Hoogland (PvdA): Ik heb een punt van orde. Het is gebruikelijk
dat er ook een vervolgvraag gesteld kan worden, dus misschien is het
aardig als dat vandaag ook wordt toegestaan. Dan zijn er de facto vier
interrupties, in de vorm van twee vragen en twee vervolgvragen.
De voorzitter: Akkoord. Daar hebt u gelijk in. Ik zeg wel nog eenmaal
tegen de leden dat ze die interrupties echt kort moeten houden, want we
zitten in een strak schema, tot 19.00 uur hedenavond. Als ik opmerk dat
het korter moet, is dat niet omdat ik het niet interessant vind, maar omdat
we goed op de tijd moeten letten.
Hebt u behoefte aan een vervolgvraag, mijnheer Madlener?
De heer Madlener (PVV): Ik wil graag nog concreet weten wat het CDA de
komende jaren als extra geld gaat inzetten voor het Infrastructuurfonds. Ik
steun het pleidooi van de heer De Rouwe, zoals ik al zei. Het is belangrijk
dat er meer geld naar infrastructuur gaat. Ik wil dan echter wel boter bij de
vis. Ik verneem graag van het CDA hoeveel er extra naar infrastructuur
gaat als het aan het CDA ligt.
De heer De Rouwe (CDA): Eigenlijk was deze vraag al gesteld, dus ik had
deze al moeten beantwoorden. Mijn verontschuldigingen. Wij hebben
direct vorig jaar al aangegeven, toen dit struikrovergedrag met die greep
uit het Infrafonds voorbij kwam, dat wij het bedrag wilden compenseren.
Bij de vorige begrotingsbehandeling hebben wij dan ook een
amendement ingediend om het kwart miljard terug te draaien. Dat
amendement is helaas alleen gesteund door de PVV. Ook in onze huidige
tegenbegroting hebben wij een kwart miljard vrijgemaakt. We weten
echter dat VVD en PvdA destijds tegen hebben gestemd en we
verwachten niet dat dit nu anders zal zijn.
Mevrouw Visser (VVD): Het is misschien goed om te vermelden dat de
heer Elias nog steeds Kamerlid is voor de VVD-fractie, dit als kleine
nuance bij het betoog van de heer De Rouwe.
De heer De Rouwe stelt dat er files zijn ontstaan tijdens de regeerperiode
van dit kabinet. Volgens mij waren er echter ook al files in de kabinetten
waarin het CDA meeregeerde. Gelukkig zijn ze afgenomen. De heer De
Rouwe trekt een grote broek aan en geeft aan dat zijn fractie dekking
heeft. Kan hij dan ook aangeven waarom het CDA in zijn tegenbegroting
geen dekking geeft voor een aantal voorstellen, zoals het Witteveenkader,
de hervorming van de kindregeling en de Wmo, waar ze in de Tweede
Kamer tegen hebben gestemd? Het gaat om vele miljarden. De heer De
Rouwe speelt voor Sinterklaas door te zeggen dat er extra geld is voor het
Infrafonds, maar vergeet erbij te zeggen dat het CDA in de Tweede Kamer
wel tegen allerlei wetten stemt zonder daar dekking voor te geven.
De heer De Rouwe (CDA): Ik kijk gewoon naar de amendementen die wij
indienen. Die zijn allemaal gedekt. In het amendement van vorig jaar
deden we er structureel 250 miljoen bij. Voor de VVD: dat geld haalden we
uit die nutteloze pot. Heel goed bedoeld hoor, geen kwaad woord voor
een plan om mensen aan het werk te helpen, alleen verschillen we nogal
fors van mening over de vraag of je echte banen creëert door subsidies,
zoals de VVD nu voorstelt, of dat je dat doet in de infra. Het amendement

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

4

haalt de dekking dus bij SZW. Wij zijn het namelijk pertinent oneens met
de verkeerde houding om geld weg te halen bij mevrouw Schultz – zij kan
er niets aan doen maar staat wel lijdzaam toe te kijken – en het te
gebruiken voor goedbedoelde maar nutteloze projecten. Dat was de
dekking. Keer op keer. En daar stemt de VVD keer op keer tegen. Dit
amendement was gewoon gedekt.
Mevrouw Visser (VVD): De heer De Rouwe geeft geen antwoord op de
vraag. Het CDA heeft in de Tweede Kamer tegen een aantal hervormingen
gestemd die door veel miljarden te besparen ervoor zorgen dat je ruimte
creëert voor andere uitgaven zoals straks de infrastructuur. Vervolgens
heeft het CDA in zijn tegenbegroting voor dit jaar daar geen aanvullende
dekking voor gevonden. Ik verwijt het CDA dus dat het mooi weer speelt
door hier te zeggen dat ze op het punt van infrastructuur dekking hebben
gevonden, maar te vergeten om het complete verhaal te vertellen door
zaken ...
De voorzitter: Wat is uw vervolgvraag?
Mevrouw Visser (VVD): Dit is een stelling, voorzitter. Ik ben benieuwd
waar het CDA met een dekking komt voor de punten waarop het tegen
heeft gestemd maar die het CDA niet in zijn tegenbegroting heeft
opgenomen, want het CDA geeft hier hoog op en verwijt de VVD een
aantal zaken.
De heer De Rouwe (CDA): Wat mij betreft valt er altijd af te dingen op
begrotingen, maar het CDA was toch echt de enige partij in de oppositie
die een tegenbegroting heeft aangeleverd. We kunnen daarover
verschillen van mening; wij hebben andere keuzes gemaakt, bijvoorbeeld
bij Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ik hoor nu dat GroenLinks ook een
tegenbegroting heeft geleverd. Dat is terecht. GroenLinks en het CDA
waren de enige die een tegenbegroting hebben neergelegd. Ook op het
gebied van infra hebben wij gewoon aangegeven waar wij het geld
vandaan halen. Wij hebben inderdaad tegen een aantal hervormingen
gestemd, want wij vonden dat gewoon slechte voorstellen. In een
tegenbegroting maak je keuzes: wat doe je wel en wat doe je niet. Wij
hebben ook een keuze gemaakt. Wat mij betreft is dit een debat dat hoort
bij Financiën, maar ik wil het hier ook wel uitleggen. Wij hebben de vorige
keren, bij de vorige begrotingsbehandelingen, al een heel aantal
voorstellen gedaan. Wij hebben die nu niet laten terugkomen, omdat zij
destijds af zijn gestemd. Een voorbeeld is de 150 miljoen structureel die
hier vandaan kwam, bij Asscher terughalen. We laten echter niet elke keer
alle begrotingen van de jaren daarvoor terugkomen. Immers, op een
gegeven moment is erover gestemd en is er een besluit over genomen.
Wij vinden dat niet leuk, maar moeten dat achter ons laten.
Voorzitter. Er is een semantische discussie over het verlengen van het
MIRT. Laat duidelijk zijn dat het verlengen van het MIRT op tijd moet
plaatsvinden. In die zin ondersteunen wij de Minister, die zegt dat je
zekerheid en toekomst moet bieden aan de bedrijven en de economie van
Nederland.
De grote vraag is of we het kunnen overlaten aan bijvoorbeeld de heer
Samsom om het MIRT te verlengen. Ons antwoord is volstrekt duidelijk:
nee. Het CDA liep de afgelopen tijd terecht voorop bij het verlengen van
het MIRT. Toch was daar vervolgens het struikrovergedrag van Diederik
Samsom, die het geld er direct uithaalde voor heel andere voorzieningen.
Het MIRT is echt bedoeld voor infra. Nu zien we dat ook de Minister begint
te twijfelen. In een interview in Cobouw zegt ze, het misschien wel te gaan
verlengen maar niet uit te geven. Dan krijg ik de kriebels van de afgelopen
twee jaar terug: mooie woorden als «we gaan wel verlengen maar niet
uitgeven» maar vervolgens duikt straks bij een akkefietje tussen VVD en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

5

PvdA de heer Samsom op die zegt: dat is een lekker hapje, geef maar hier
dat geld, dan besteden we dat aan subsidies voor andere zaken. Ik krijg
dus heel graag duidelijkheid van de Minister. Sta nou voor dat geld.
Accepteer niet dat u steeds wordt gebruikt als pinautomaat en dat het
geld steeds naar andere projecten en begrotingen gaat. Graag duidelijkheid hierover.
Ik wil de Minister oprecht een compliment geven over de zelfsturende
auto. Zij wil op dat punt echt vooroplopen, met woord en daad. Hoe zit het
echter met de omgeving van die zelfsturende auto? Er ligt nu wel heel
veel nadruk op de auto zelf en de daarbij behorende techniek, maar een
dergelijke auto betekent ook nogal wat voor de infrastructuur van de
toekomst. Hoe ziet Nederland eruit rond 2030 als er van die auto’s zijn?
Wat betekent het voor het onderliggende wegennet, dat nu al kwetsbaar
is? Wat houdt het in voor onze verkeerslichten, die er niet op ingesteld
zijn? Wat houdt het in voor de automobilist die steeds beter en zelfstandiger, helemaal los van de overheid, andere verkeerskeuzes maakt,
bijvoorbeeld om files te vermijden? Wij voorspellen dat het onderliggende
wegennet echt een behoorlijke knauw krijgt als er ander verkeersgedrag
gaat optreden. En met de zelfsturende auto verwachten wij ander
verkeersgedrag.
Dan kom ik te spreken over het spoor. Uit cijfers van ProRail blijkt dat de
volumeprognose aangeeft dat we een stijging zouden hebben van
100 miljoen van 2013 naar 2014. Volgens de nieuwe prognose, die ProRail
in september van dit jaar heeft uitgegeven, blijft het budget voor de
erkende spooraannemers in 2014 en 2015 net als in 2013 steken op slechts
400 miljoen. Daarmee is de voorspelde groei kennelijk niet zichtbaar. Wat
is hier de reden van?
Ik ga naar de binnenvaart. De afvalinzameling loopt volgens ons niet
goed. Is het geen tijd voor een vervroegde evaluatie? Hoeveel abonnementen zijn er afgesloten? Kan de Minister toezeggen dat zij de versnelde
evaluatie naar de Kamer stuurt?
De Noorder-, Zuider- en Koninginnesluis worden in de toekomst op
afstand bediend, met een vooraanmelding van 24 uur. Wij steunen de
binnenvaartsector, die zegt dat dit gewoon niet kan. Zij kunnen daar hun
prognoses niet op maken. Zij pleiten voor een vooraanmelding van
maximaal drie uur. Graag krijg ik een reactie van de Minister hierop. Ook
in Beter Benutten komt de binnenvaart weinig terug. Komt er misschien
nog een aparte mogelijkheid voor Beter Benutten voor de binnenvaart?
Ik doe een rondje langs de regio’s. De A6-corridor bij Zwolle staat te
mondjesmaat in het MIRT. Is die goed in beeld? Komen daar nog
vervolgacties op? Kunnen wij zien dat hier een impuls voor komt?
Over de Blankenburgtunnel is al heel veel gesproken in het parlement. Het
CDA is uiteindelijk voorstander geworden van deze tunnel. Wel hebben
wij altijd gepleit voor een heel goede inpassing. Dat is echt van belang
voor dit kwetsbare gebied. Er liggen nu ideeën om daar toch meer aan te
doen. ANWB, LTO Nederland, Natuurmonumenten en Natuur & Milieu
willen volgens mij echt een beweging maken, maar wel op voorwaarde
dat de inpassing goed, redelijk en billijk is. Is de Minister bereid, daar met
deze organisaties voor te gaan?
Dan de doorstroming en verkeersveiligheid op de N59 en de aansluiting
op Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland. Volgens de ANWB is dit
nog steeds een heel onveilige weg. Wat gaat er nog gebeuren om deze
weg echt de sterstatus te laten krijgen?
Wij hebben vragen gesteld over de sluizen bij Terneuzen. Dank aan de
Minister voor de beantwoording van deze vragen en alle andere vragen,
trouwens. Zij erkent in haar antwoord dat de maritieme dienstverlening
daar onder druk staat. We hopen op een concrete toezegging van de
Minister dat de bedrijven die daar nu zitten, daar ook kunnen blijven
zitten. Wat is de stand van zaken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

6

Ik kom te spreken over het miljoenenconflict rond de A15. Er is hier al veel
over geschreven. Er is kennelijk een conflict met onder andere Ballast
Nedam. Ik heb daar één politiek gevoelige vraag bij. De Minister is
volgens mij voordat zij Minister werd daar zelf commissaris geweest. Nu
speelt daar een behoorlijk groot conflict. Is het niet verstandig om dit
conflict door te sturen naar de portefeuille van Staatssecretaris Mansveld?
De vraag is namelijk wat er eventueel mis is gegaan. Ik heb de Minister
altijd verdedigd en blijf dat ook doen, omdat ik denk dat zij heel alert is op
integriteit, maar ik vind dit een gevoelige kwestie. Daarom wil ik graag
van de Minister zelf een reactie hebben over de manier waarop zij hier
instaat. Het conflict is gaande.
De voorzitter: U hebt nog één minuut voor uw betoog.
De heer De Rouwe (CDA): Dan wil ik graag twee minuten van mijn
tweede termijn gebruiken voor mijn eerste termijn.
De voorzitter: Dat is goed.
De heer De Rouwe (CDA): Dank u wel.
Dan kom ik op de Ruit bij Eindhoven. Het CDA is er voorstander van om
hiermee door te gaan. Eindhoven is gelukkig een gebied in behoorlijke
ontwikkeling. De Ruit is echt heel belangrijk voor de bedrijvigheid van het
mkb, maar ook voor de leefbaarheid en dus voor de doorstroming. Er ligt
nu een volgens ons goed afgewogen voorstel.
Wel vragen wij aandacht voor de verbreding van de N279 tussen Veghel
en Helmond. Daar wordt gemotiveerd van afgezien. Dat geld gaat naar de
inzet van de A67. Voor de heel lange termijn echter, zou de verbreding wat
het CDA betreft niet onmogelijk gemaakt moeten worden. Graag een
reactie van de Minister.
Dan kom ik op het doortrekken van de A2 bij Limburg, een van de
belangrijkste achterlandverbindingen. Daar staan heel veel files, met
name tussen Leenderheide en Het Vonderen. Wat is hier precies de stand
van zaken? Wat gaan we hier doen? Kan er een onderzoek naar komen, of
kan het hoog op de prioriteitenlijst komen?
Het CDA pleit voor een deal met de regio betreffende de N33 in
Groningen. Er is daar een btw-probleem. Los dat op.
Ik wil afronden – het kan niet anders – met het aanbieden van een klein
cadeautje aan de Minister. De vorige keer hebben we Cars Memory
gegeven, opdat zij de automobilist niet vergeet. Deze keer wil ik graag een
bord geven. De vorige Minister liet de ambtsopvolger twintig scheppen na
voor scheppen in de grond. Wij hebben heel veel zorgen over de staat van
het onderhoud, dat de komende jaren minder wordt. Daarom wil ik de
Minister een klein bordje geven. Leg dat op uw Kamer, Minister, voor
wijsheid om niet verder te bezuinigen op infra maar te investeren. Het
bord is van zolder gehaald omdat het de laatste jaren niet nodig was. Ik
zou wensen dat het terug kan naar zolder, omdat het niet langer nodig is.
(De heer De Rouwe biedt een verkeersbord aan.)
De heer Bashir (SP): Leuk, dat bordje. Dit is waarschijnlijk het laatste
debat dat we met de heer De Rouwe hier zullen hebben, want hij gaat de
Kamer verlaten. Straks is hij voorzitter van de CDA-fractie in de provinciale staten van Friesland. Ook daar zijn allemaal projecten die gerealiseerd zouden kunnen worden maar niet gerealiseerd worden omdat er
geen budget voor is. Waarom moeten al die grote infrastructurele
projecten in de Randstad gerealiseerd worden ten koste van de regio,
bijvoorbeeld Friesland? Kan de heer De Rouwe dit uitleggen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

7

De heer De Rouwe (CDA): Even een goede update: de schop gaat daar
behoorlijk in de grond. Knooppunt Joure wordt aangepakt, de A6-A7, de
omlegging van de N31 Harlingen wordt aangepakt en Leeuwarden staat er
goed voor. Dus de provincie Friesland is behoorlijk op orde. Dat is
geweldig goed nieuws, waar we al wat complimenten voor hebben
uitgereikt aan de Minister. Overigens is er één puntje waar deze Minister
en ik nooit uit zijn gekomen. De Minister weet dat volgens mij nog wel.
Dat betrof het aquaduct onder de Skarster Rien. De lobby is goed gelukt,
maar nog niet zo heel ver en het aquaduct is dus nog steeds een wens.
Ook het verbreden van de sluizen bij Kornwerderzand is nog steeds een
wens. Overigens ook op dat punt dank aan de Minister dat zij in ieder
geval de mogelijkheid voor de ruimtelijke oplossing openhoudt. We zijn er
dus nog niet, maar we zijn een heel eind, mijnheer Bashir. Dat komt ook
zeker door de inzet van velen. Wat ons betreft, gaan we daarmee door.
De heer Bashir (SP): Dit is een teleurstellend antwoord. De heer De
Rouwe doet alsof er heel veel in de regio’s gebeurt, maar als we naar de
feiten kijken, zien we dat 5% van het MIRT-budget bedoeld is voor de
regio’s en 95% voor het midden van het land, de Randstad. Ook de heer
De Rouwe was daar voorstander van. Kijk naar de projecten die gerealiseerd worden, ik noem de Blankenburgtunnel. De heer de Rouwe was
daar een groot voorstander van.
De voorzitter: Wat is uw vraag?
De heer Bashir (SP): Ik noem verder het doortrekken van de A15, maar
ook andere grote infrastructurele projecten. Deze zijn allemaal met steun
van de heer De Rouwe en het CDA tot stand gekomen. Is die 5%
voldoende? Kan de heer De Rouwe dat uitleggen? Die 5% is ook nog eens
niet voor Friesland alleen, maar voor alle regio’s.
De heer De Rouwe (CDA): Ik denk eigenlijk dat dit een verkapte spijtbetuiging is, of een biecht – ik weet dat de voorzitter gecharmeerd is van die
stroming – want ik kan mij nog herinneren dat ik drie jaar geleden een
heel befaamde motie heb ingediend, de motie-De Rouwe betreffende het
MIRT. Daarin deden wij voor 2,1 miljard aan voorstellen voor de regio. Het
waren allemaal projecten voor de regio, want onze suggestie is, was en
blijft dat er te weinig geld naar de regio’s gaat. Deze motie is aangenomen, ondanks de tegenstem van de SP. Toen het kabinet-Rutte II
aantrad en het CDA uit het kabinet stapte, heeft juist deze Minister echter
heel veel investeringen in regioprojecten geschrapt. Daar hebben wij ons
keer op keer boos over gemaakt. Het is dus prima dat de heer Bashir even
wijst op het punt dat er veel naar de Randstad gaat. Wat ons betreft is dat
prima; we moeten investeren in de Randstad, want daar zit heel veel
economische bedrijvigheid. We moeten echter ook investeren in de regio.
Daarom pleit het CDA keer op keer voor investeringen, ook in de regio.
Maar toen wij een motie indienden die echt betrekking had op de regio,
gaf de SP niet thuis.
De heer Hoogland (PvdA): Voorzitter. Naar aanleiding van het bord dat de
heer De Rouwe heeft aangeboden, overweeg ik nog even om bij de
collega’s die de begroting van Justitie doen, in te steken dat de verjaringstermijn voor het ontvreemden van overheidsmaterialen wat wordt verkort,
zodat ook deze ontvreemding aan het licht kan worden gebracht en de
heer De Rouwe – ik neem aan dat het bod van zijn eigen zolder komt – nog
voor de rechter kan worden gebracht.
Hedenochtend vroeg, het is al eerder genoemd, boden Transport en
Logistiek Nederland (TLN) en de EVO hun rapport aan, de Economische
Wegwijzer. Ik heb dat rapport in ontvangst mogen nemen en ik wil graag
de Minister en in ieder geval de Kamerleden suggereren om dat rapport

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

8

door te nemen, want het is interessant. Het gaat over de schade die
vervoers-, handels- en productiebedrijven in Nederland hebben door de
files. Ik wil de Minister vragen of zij bereid is om daarop een reactie te
geven, wellicht per brief, aan de Kamer.
Ik heb een tweetal opmerkingen betreffende Rijkswaterstaat. De eerste
gaat over beheer en onderhoud. Daar ligt een rapport over van de
rekenkamer. Het lijkt mij goed als de Minister aangeeft hoe zij daarmee
om wil gaan. De vraag die we allemaal hebben is hoe beheer en
onderhoud vorm gaan krijgen en hoe de reservering van voldoende
middelen zal plaatsvinden, om de areaalgroei die heeft plaatsgevonden,
op te vangen en om ervoor te zorgen dat de lifecyclemethode ook bij
Rijkswaterstaat wordt ingevoerd. Zo kunnen we ervoor zorgen dat alle
objecten in de staat blijven waarin zij nu verkeren dan wel verbeterd
worden indien nodig.
Mijn tweede opmerking betreffende Rijkswaterstaat gaat over de
arbeidsomstandigheden bij aannemers en onderaannemers van Rijkswaterstaat. Dit punt ligt in het hart van de sociaaldemocratie, vanwege het
feit dat wij al jaren strijden voor eerlijk werk. De vraag is of de Minister het
rapport kent dat FNV Bouw, naar ik meen vorige week, over dit onderwerp
heeft uitgebracht. Daarin staat een aantal aanbevelingen. De rijksoverheid
heeft natuurlijk een voorbeeldfunctie en is contractverlener voor miljarden
aan opdrachten in ons land. Daarom mijn vraag hoe de Minister omgaat
met de aanbevelingen in het rapport, met name aanbevelingen met
betrekking tot de uitvoeringsvoorwaarden in contracten en de wenselijkheid daarvan, maar ook aanbevelingen die moeten borgen dat mensen
betaald worden volgens de normen die daarvoor in ons land worden
gesteld, bijvoorbeeld het minimumloon, en ook zo worden behandeld. Er
zijn natuurlijk enkele voorvallen geweest rondom de A2 en de A4. Het gaat
mij niet alleen om die twee, maar het zijn voorbeelden van mijn stelling
dat er ruimte is voor verbetering, om het eufemistisch uit te drukken.
Hete hangijzers moet je direct uit het vuur halen, dus laat ik doorgaan met
de Ruit bij Eindhoven. Vorig jaar is daar een motie over ingediend door de
leden Van Veldhoven van D66 en Dik-Faber van de ChristenUnie. Gezien
de conclusie in de maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) en de
second opinion daarop, gaan we wat mijn fractie betreft eerst bekijken of
we de A58 en de A67 versneld kunnen aanpakken. Dat is nu noodzakelijk.
Wat ons betreft voeren we niet nu het hele plan voor de Ruit uit, maar
kijken we eerst naar het versneld aanpakken van de A58 en A67. Daarna
kunnen we kijken naar de landelijke maatstaven. Dan bezien we dus
landelijk of er nog iets nodig is in die regio en, indien dat zo is, wat dan.
Graag krijg ik een reactie daarop van de Minister.
De heer De Rouwe (CDA): Wat is dit nou voor vage taal? Wat bedoelt de
PvdA precies? Gaan we dan later eens een keer zien hoe het zich verhoudt
tot maatstaven en landelijke cijfers? Dat is toch al zestien keer onderzocht?
En daar is toch al zestien keer uitgekomen dat die Ruit gewoon nodig is?
Dat is misschien niet leuk voor een deel van de achterban, daar wil ik echt
wel begrip voor opbrengen, maar hij is toch gewoon nodig, dat blijkt toch
uit die second opinion? Wat is dit nou voor dreigement van de PvdA om
hier te zeggen dat we later wel zullen zien hoe de maatstaven uitpakken?
Welke dan?
De heer Hoogland (PvdA): Het is iets genuanceerder dan de manier
waarop de heer De Rouwe in zijn termijn sprak over «struikrovergedrag»
en dergelijke. Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is. Om het voor de heer
De Rouwe duidelijk te maken: uit de second opinion van de MKBA komt
dat bij het groeiscenario dat wij reëel achten, het lage groeiscenario, de
investering op ongeveer 1 uitkomt. In die MKBA zit echter ook een aantal
dingen niet. Zo’n MKBA is een hulpinstrument dat aardig weergeeft of een
investering de moeite waard is op economisch gebied. Je kunt echter ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

9

andere aspecten meenemen in de afweging. Als we alleen naar de MKBA
kijken, kunnen we hier de tent wel sluiten. Wij kijken juist ook naar de
cultuurhistorische waarde, de natuur en de inpassing. Er zitten meer
aspecten aan een beslissing dan alleen de uitkomst van zo’n MKBA. Het is
meer dan: is het cijfertje van de MKBA positief, dan gaan we het
aanleggen. In die afweging komen wij tot een andere conclusie, namelijk:
doe nu niet de Ruit – duidelijker kan het niet zijn, volgens mij – maar doe
eerst eventjes de wegen die leiden tot meer doorstroom bij Eindhoven,
kijk daarna of dat voldoende is of niet en weeg dan af of er meer geld naar
de regio Eindhoven moet of misschien wel naar andere plekken waar het
noodzakelijk is.
De heer De Rouwe (CDA): Dan is de vraag: wanneer dan wel? Wat is dan
het criterium, als de PvdA hier graag duidelijk wil zijn? Als ik de PvdA hier
hoor spreken over «Eindhoven» zit in hun hoofd kennelijk dat Eindhoven
een krimpgebied in Nederland is. Dat is het echt niet. Delen van Limburg
en Groningen zijn dat, maar Eindhoven niet. Eindhoven is juist het gebied
– of we het leuk vinden of niet, daar mag je wat mij betreft best ideologische verschillen over hebben – waar de komende tijd heel veel groei
plaatsvindt. De heer Hoogland kan wel beweren dat hij graag een reactie
wil van EFO, TLN en het bedrijfsleven, maar het bedrijfsleven schreeuwt
om eindelijk eens een keer doorpakken en niet weer van dat gedraai zoals
nu op het toneel verschijnt. Wanneer moet dan dat kennelijke evaluatiemoment komen om wél gewoon door te pakken, om wél de beloftes waar
te maken?
De heer Hoogland (PvdA): Ik heb een heel betoog gehoord van de heer
De Rouwe dat onderstreept dat het CDA anders denkt over de Ruit dan de
PvdA. Zijn echte vraag is me, eerlijk gezegd, een beetje ontgaan.
De voorzitter: De vraag is wanneer het evaluatiemoment dan wél komt.
De heer Hoogland (PvdA): Dat is een goede vraag. Dat hangt af van hoe
de rest van de problemen in Nederland eruitziet. Je moet je euro inzetten
daar waar deze het meest rendeert. Wij gaan dus niet mee in de
doe-redenering «de Ruit moet er komen». Asfalt moet je aanleggen op
plekken waar dat echt nodig is. Onze indruk is dat je nu, gezien de MKBA
die er ligt en de second opinion daarop die niet bijster positief uitvalt,
beter even kunt doen wat in eerste instantie nodig is: de wegen
daaromheen aanpakken. Vervolgens kun je verder kijken waar ook nog
geld nodig is.
Ik vervolg mijn betoog.
De heer De Rouwe (CDA): Ik stel even vast dat de vraag niet is beantwoord. Dat is prima, maar hij is niet beantwoord.
Mevrouw Visser (VVD): De PvdA geeft aan dat zij in de MKBA niets
positiefs vindt. Volgens mij is de MKBA echter uitermate positief, evenals
de second opinion, met alle mitsen en maren. De PvdA noemt twee
andere projecten, die voorrang zouden moeten hebben. Als je kijkt naar
de MKBA en naar wat er nodig is, scoren die projecten echter juist minder
goed dan het geheel. Hoe beoordeelt de PvdA deze prioritering van de
A67 en de A58 ten opzichte van tegen de Ruit rondom Eindhoven op
grond van een in de ogen van de PvdA minder positief MKBA?
De heer Hoogland (PvdA): Dat zijn twee aspecten. Ten eerste is er de
MKBA. Je leest natuurlijk altijd wat je zelf wilt lezen. Wij zijn gewoon
kritisch omdat er een aantal aspecten ontbreken; zie de second opinion.
De Ruit eindigt uiteindelijk met een 1. Ook ontbreken er nog een aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

10

elementen. Die zijn niet meegenomen. Voor ons geeft het de doorslag dat
het geen heel rendabele investering is.
Dan de A58 en de A67. Ik weet dat er niet nu bewijs op tafel ligt dat zij
moeten worden aangepakt, maar het is wel zo dat de A58 in de planning
zit. Die kun je dus naar voren halen. Als je dat doet, kan dat extra werk
opleveren voor de regio. Voor de A67 geldt dat die uit de hele meetsystematiek van de totale weg niet naar boven kom als groot knelpunt. Het
specifieke deel rondom Eindhoven blijkt echter wel een knelpunt te zijn. Ik
hoor graag de reactie van de Minister. Wij zijn ervan overtuigd, op basis
van de informatie die we lokaal gekregen hebben, dat er rondom
Eindhoven wel degelijk een problematische situatie is.
Mevrouw Visser (VVD): De heer Hoogland geeft zelf al aan dat het ervan
afhangt welke invalshoek je kiest. Ik ben benieuwd op grond waarvan de
PvdA nu tegen de Ruit van Eindhoven is. In het verleden heeft de PvdA
zich immers, bij monde van de voorganger van de heer Hoogland op dit
dossier, in eerste instantie uitgesproken voor het niet-pleiten voor het
schrappen van de Ruit. Dat was in april 2013. De heer Hoogland zegt te
gaan voor een positief MKBA. Die moet dan blijkbaar hoger zijn dan 1. Ik
ken echter tal van projecten, vooral ook binnen het ov, die niet hoger
scoren dan 1 maar waarvoor dit argument niet is gebruikt. Wat betreft de
second opinion en de MKBA van de Ruit vanuit Eindhoven, scoort die
ruim een 3. De andere twee projecten komen ...
De voorzitter: Dank u wel.
Mevrouw Visser (VVD): De andere twee scoren lager, dus ik ben echt
benieuwd naar het inhoudelijke argument waarom de PvdA tegen de Ruit
is.
De heer Hoogland (PvdA): Het klinkt misschien niet aardig, maar in feite
verzetten wij ons tegen het cijferfetisjisme rondom de MKBA’s. Je wilt
immers naar meer kijken dan alleen maar naar het cijfer dat eruit rolt. Je
wilt ook een aantal zachtere voorwaarden meenemen die nu niet in de
MKBA’s zitten. Dat zijn bijvoorbeeld de waarden van het landschap, van
de natuur, van de cultuurhistorie en van recreatie. Als je die ook
meeneemt – en die zijn nu nog niet gekwantificeerd in een MKBA – is zo’n
weging altijd arbitrair. Wij zeggen echter dat dit er nu niet inzit. Alles
overwegende en gezien het draagvlak – dat is altijd een aantal
argumenten dat meetelt – hebben wij niet het gevoel dat dit die hele Ruit
de meest noodzakelijke investering is. Daarom zeggen wij: stop die
bijdrage van het Rijk in twee rijkswegen, de A67 en de A58. Ik hoor daar
graag een reactie op van de Minister. Zegt zij dat wij er helemaal naast
zitten? Vervolgens zouden we moeten gaan kijken of er nog andere
maatregelen nodig zijn in die regio, maar misschien ook wel in een andere
regio in het land.
Voorzitter. Ik ga verder met de Blankenburgtunnel. Eigenlijk zijn de vragen
op dat punt al gesteld door de heer De Rouwe. Ik kan mij voorstellen dat
het met name rondom de inpassing aardig is om nog even te kijken naar
twee zaken, gezien het feit dat het ontwerptracébesluit moet volgen in het
derde kwartaal van 2015. De eerste is de manier waarop de inpassing zal
plaatsvinden in Vlaardingen. De tweede heeft betrekking op het rapport
dat eerder genoemd is. Een aantal grote partijen waaronder Natuurmonumenten en de ANWB zouden moeten bekijken of er nog mogelijkheden
zijn om de inpassing zo te doen dat het landschap daar gespaard blijft.
Immers, het ding ligt er natuurlijk wel 80 tot 100 jaar.
Wat vindt de Minister van de verlenging van het MIRT? Wij willen wel
graag geld naar voren halen. 2040 is in dat kader genoemd, maar ik heb
dat in het begrotingsdebat al enigszins genuanceerd. We zitten er niet
geharnast in, maar het is wel zaak om te bekijken of dat structureel kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

11

worden geregeld, bijvoorbeeld door het toepassen van een jaarlijkse
verlenging, waarbij je niet iedere keer weer in de Kamer de discussie krijgt
over de vraag hoe lang het MIRT verlengd moet worden, door wie en
wanneer.
Samen met SP en CDA hebben we op het punt van het fietsgebruik het
initiatief genomen om een half miljoen te investeren in de organisaties.
De SP komt nog met een verzoek. Ik noem dat hier toch even, omdat het
een belangrijke modaliteit is en omdat het een kans biedt, mensen uit de
auto te krijgen, zeker gezien het feit dat elektrische fietsen afstanden
verkleinen.
Wil de Minister welwillend kijken naar de voorstellen van de provincie als
het gaat om de N33? Kan het nu nog bestaande gat worden gedicht?
In hoeverre is er nog overleg gaande over de overtunneling van de
’s-Gravendijkwal in Rotterdam? Wat is de stand van zaken?
In de diverse bestuurlijke overleggen die de Minister heeft, zit het
bedrijfsleven tegenwoordig ook aan tafel. Waarom alleen het bedrijfsleven? Kunnen daar ook andere organisaties bij aansluiten? De politiek
vertegenwoordigt immers, als het goed is, iedereen. Maar kennelijk is er
een aanleiding om het bedrijfsleven te laten aansluiten. Daar is heel wat
voor te zeggen, maar waarom mogen andere organisaties dan ook niet
aanschuiven?
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Ik kom even terug op het punt van de
Blankenburgtunnel. PvdA en ChristenUnie zullen het daar niet over eens
worden. Wij zien liever dat de Oranjetunnel wordt aangelegd. Maar ik
hoorde de PvdA zojuist wel iets zeggen over de inpassing. Er ligt nu een
breed advies van Natuurmonumenten en ANWB om het rapport mee te
nemen en de tunnel te verlengen, zodat de Blankenburgtunnel onder de
Aalkeetpolder uitkomt. Dat zou erg positief zijn voor de inpassing. Daar is
een vraag over gesteld, maar ik ben benieuwd waar de Partij van de
Arbeid zelf staat.
De heer Hoogland (PvdA): De essentie is de vraag of het rapport reëel is.
Ik kan dat niet beoordelen. Ik ben geen Minister, ik ben volksvertegenwoordiger. De vraag aan de Minister is of dat reëel is, een vraag die ik
absoluut niet kan beantwoorden. Dat zou voorbarig zijn, dus ik ga dat niet
doen. Wij hebben ook gesproken met de organisaties die daar actief zijn.
Het klinkt allemaal heel mooi en realistisch, maar de vraag is of het
technisch mogelijk is en of het in het kader van de waterveiligheid reëel is.
Ik wacht dat antwoord graag af.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Het rapport dat nu boven tafel is
gekomen, is van Rijkswaterstaat. Ik ga ervan uit dat Rijkswaterstaat
deskundig genoeg is om daarover een advies te geven. Ik hoop dat de
Partij van de Arbeid dat rapport serieus wil nemen. Een betere inpassing
is namelijk misschien op kortere termijn wel duurder, maar zorgt er
uiteindelijk wel voor dat die weg sneller gerealiseerd wordt, omdat er
meer draagvlak ontstaat, waardoor juridische procedures kunnen worden
voorkomen.
De voorzitter: Ik heb geen vraag gehoord.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik heb nog een korte vraag op hetzelfde
punt. Vindt de heer Hoogland dat dit rapport naar de Kamer had moeten
worden gestuurd?
De heer Hoogland (PvdA): Ik vind dat een lastige vraag. Mevrouw
Dik-Faber had het over een rapport van Rijkswaterstaat, maar bij mijn
weten is het een rapport van Horvat & Partners. Ik weet niet welke rol dat
rapport heeft gespeeld in de besluitvorming. Volgens mij is al gekeken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

12

naar deze optie en is daarover nog een keer een advies gestuurd. Volgens
mij was het rapport uit december 2013 al openbaar. Ik kan me voorstellen
dat het in de afweging die de Minister heeft gemaakt, al een rol heeft
gespeeld en dat we daarover worden geïnformeerd als het ontwerpTracébesluit er komt, zodat het op die manier toch nog bij de Kamer was
gekomen als de organisaties ermee naar buiten waren gekomen. Dat is
altijd arbitrair, maar ik had niet het gevoel dat er iets werd achtergehouden.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Het is natuurlijk een heel gevoelig
dossier, waarop wij continu bekijken hoe we de bereikbaarheid van
Rotterdam kunnen verbeteren met zo min mogelijk effect op
omwonenden en de natuurgebieden daar. Als er dan een rapport in
opdracht van Rijkswaterstaat wordt opgesteld dat niet met de Kamer
wordt gedeeld, is dat reden voor vragen. Het is geen projectje waarmee
we ons niet hebben bemoeid. Zou de heer Hoogland het goed vinden als
de Kamer dit rapport krijgt en als de Minister aangeeft waarom ze het nog
niet met de Kamer heeft gedeeld en wat ze ermee wil gaan doen?
De heer Hoogland (PvdA): Het tweede deel van de vraag zal mevrouw
Van Veldhoven vooral zelf aan de Minister moeten stellen. Ik geleid die
vraag daarom bij dezen door. Ik zit er ontspannen in, omdat het rapport
geen nieuwe of geheime informatie bevat. Het zegt alleen dat nog eens
moet worden gekeken naar die optie. Ik heb gevraagd of de Minister dat
wil doen. Ik hoop dat zij daartoe bereid is, in de wetenschap dat het
project daardoor niet mag worden vertraagd. Anders blijven we die hete
aardappel voor ons uitschuiven. Misschien is dat voor mevrouw Van
Veldhoven niet genoeg, maar voor ons wel.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Ik was benieuwd naar de positie
van de PvdA op de zuidelijke ringweg in Groningen. Vorige week heeft de
Partij voor de Dieren een sessie georganiseerd waarin wat knelpunten in
de luchtkwaliteit aan de orde werden gesteld. Er liggen zestien scholen en
acht kinderdagverblijven binnen 100 meter van die weg. Dit weekeinde
heeft burgemeester Vreeman van Groningen nogal stevige dingen gezegd
over de aardbevingsbestendigheid in Groningen. Als je daar een
gedeeltelijk verdiepte ringweg aanlegt, zou dat dan ook niet aardbevingsbestendig moeten gebeuren?
De heer Hoogland (PvdA): Een ding is duidelijk: mevrouw Van Tongeren
weet meer van dit project dan ik. Ik moet haar het antwoord schuldig
blijven. Ik weet het niet.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Het is best wel lastig voor een
coalitiepartij om op zo’n groot infrastructureel project, waarover een
inhoudelijke hoorzitting is georganiseerd die ook ging over de afstand van
scholen tot die weg, geen positie in te nemen.
De heer Hoogland (PvdA): Ik begrijp dat dit voor mevrouw Van Tongeren
een uitgelezen kans is om ons even in de hoek te zetten, simpelweg
omdat ik het niet weet. Ik kan een algemeen verhaal gaan houden over
hoe belangrijk wij luchtkwaliteit vinden, maar ik ken deze casus daarvoor
niet goed genoeg. Ik ga me daar dus niet over uitspreken.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik ben positief verrast over de uitspraak dat
we ons niet moeten verschuilen achter rekenmodellen en modellen, maar
dat we altijd zelf moeten blijven nadenken. Ik kan me voorstellen dat de
heer Hoogland zegt, de situatie in Groningen niet precies te kennen. Hoe
weegt de Partij van de Arbeid de waarschuwingen dat in de normen die
nu gelden voor luchtkwaliteit, onvoldoende rekening wordt gehouden met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

13

de effecten op kinderen? Ik wil dat meer in algemene zin vragen, want het
speelt niet alleen in Groningen. Wetenschappers waarschuwen dat er
meer dan 300 meter afstand moet zijn tussen wegen en scholen. Er zijn
wat projecten waarin binnen die 300 meter wordt gebouwd. Hoe gaat de
Partij van de Arbeid om met zulke waarschuwingen?
De heer Hoogland (PvdA): Er zijn voorbeelden, bijvoorbeeld de ring rond
Rotterdam bij Overschie, waar scholen ook dicht op wegen staan. Daarom
zijn er maatregelen genomen. Voor ons is altijd leidend – dit ook in reactie
op mevrouw Van Tongeren – dat de wetgeving wordt nageleefd. Ik weet
niet of dat in Groningen het geval is, want ik ken de situatie daar niet
precies. Naleving van wetgeving is voor ons leidend. Als er aanleiding is
om de wetgeving te herzien, zijn wij graag bereid daarnaar te kijken, want
luchtkwaliteit is een belangrijk thema. Zelf heb ik niet voor niets vragen
gesteld over de ’s Gravendijkwal in Rotterdam. Alle bereidheid om te
kijken naar de luchtkwaliteit, maar niet om de wet overboord te zetten en
de normen aan de kant te schuiven, omdat er een situatie is waarmee veel
mensen ontevreden zijn. Dat is voor mij niet het toetsingskader.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Nogmaals, ik kan mij voorstellen dat het
ingewikkeld is als je de casus niet kent. Daarom de volgende eenvoudige
vraag. Als we met elkaar vinden dat je geen scholen moet bouwen in een
straal van 300 meter van een al bestaande weg, zouden we dan ook niet
moeten afspreken dat, als er al een school staat, je geen weg binnen 300
meter daarvan moet bouwen? Zou dat niet de leidraad moeten zijn?
Daarvan weten we immers dat daarmee de gezondheidsrisico’s zo klein
mogelijk worden gehouden.
De heer Hoogland (PvdA): Dat hangt van de situatie af. Ik heb zelf op een
middelbare school gezeten die er niet was geweest als ze nieuw zou zijn
gebouwd. Dat soort situaties ontstaat in de loop der jaren en daar moet je
zorgvuldig naar kijken. Ik vind het nogal rigoureus om, als er in Groningen
wordt besloten om scholen te bouwen, hier een streep door dat besluit te
halen. Dat lijkt me niet reëel. Alle bereidheid om ernaar te kijken, maar
laten we nu niet doen alsof het mogelijk is om in een keer al die situaties
aan te pakken. De waarheid zal ergens in het midden liggen, verwacht ik
zomaar eventjes. Laten we de casus Groningen nog eens goed uitdiepen.
De heer Madlener (PVV): Ik wil even terugkomen op het punt van
Portugezen en Polen die in Nederland wegen aanleggen. Zoals bekend
zitten Nederlandse bouwvakkers daardoor werkloos thuis. Ondertussen
wordt rijksgeld besteed aan het inhuren van Polen en Portugezen. Na het
openstellen van de arbeidsmarkt, wat desastreuze gevolgen heeft, gaat de
PvdA het nu ook opnemen voor de arbeidsomstandigheden van die Polen
en Portugezen, daarbij de Nederlandse werkloze bouwvakkers vergetend.
Is de PvdA het met mij eens dat de besparing die wellicht optreedt als je
een Portugees of een Pool inhuurt, eigenlijk een schijnbesparing is? Want
ondertussen zit er wel een Nederlandse bouwvakker werkloos thuis.
Zouden we bij de aanbesteding van die miljarden aan infrastructuur niet
meer moeten kijken wat dat doet voor de Nederlandse werkgelegenheid?
Zou niet beter moeten worden gekeken naar de werkelijke kosten van het
inhuren van al die buitenlandse werknemers, in plaats van het ophogen
van de salarissen, bepleit door de heer Hoogland?
De heer Hoogland (PvdA): Dat is een ingewikkelde discussie, die voor u
wat makkelijker is. U zegt eigenlijk: eigen werknemers eerst. Op zich is dat
wel begrijpelijk, want dat gevoel heb ik ook wel eens, hoor. Maar de
werkelijkheid is wel dat, als je een project aanbesteedt, juist de Europese
markt actief is, waarin mensen uit andere landen naar Nederland komen.
Betonvlechters of -storters uit Portugal kunnen hier komen. Als dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

14

gebeurt, moet die concurrentie wel eerlijk zijn. Ze moeten eerlijk betaald
worden en er mag geen geld op hun inkomen worden ingehouden voor
huisvesting en andere ondersteuning. Ze moeten het Nederlandse
minimumloon verdienen, zodat de concurrentie eerlijk is. Als dat zo is,
heb ik er het volste vertrouwen in dat er ook voor Nederlandse
werknemers voldoende kansen zijn in de bouw. Daar zit het probleem. Ik
vermoed dat de heer Madlener dat met mij eens is.
De heer Madlener (PVV): Toch niet helemaal, want die eerlijke concurrentie zal nooit plaatsvinden. Want voor een Portugees en een Pool is een
minimumloon een geweldig inkomen, dat mee naar huis wordt genomen,
waar hij daarmee rijk is. Terwijl een Nederlandse bouwvakker met het
minimumloon met moeite zijn flatje drie hoog achter kan betalen en naar
de Lidl kan gaan. Ik vind dat per definitie geen eerlijke concurrentie. Maar
ik wil op een ander aspect wijzen. Wat doen we met ons belastinggeld?
Wat u denkt te besparen met het inhuren van die Pool of die Portugees, is
een schijnbesparing. Ondertussen kunnen wij de uitkeringen van de
Nederlandse werkloze bouwvakkers betalen. Zouden we niet meer
moeten kijken naar de werkelijke kosten en waar het geld neerkomt?
Volgens mij kunnen we beter een Nederlandse werknemer die in
Nederland het geld uitgeeft fatsoenlijk betalen dan een Pool het
minimumloon geven, die het geld naar Polen exporteert.
De heer Hoogland (PvdA): Die conclusies gaan mij allemaal wat te snel,
maar waar de heer Madlener wel een punt heeft, is dat in een bestek
bijvoorbeeld ook taaleisen kunnen worden opgenomen. Daar zijn
mogelijkheden voor. Het wordt een chaos op de bouwplaats als iedereen
een andere taal spreekt. Volgens mij zijn dat heel reële eisen, waarnaar bij
de behandeling van de SZW-begroting wordt gekeken. Dat moeten we
dus hier niet doen, want het gebeurt daar. Dat is goed. Aan de andere kant
is er een Europese markt, wat betekent dat er dus ook concurrentie
mogelijk is uit het buitenland. Dat dat externe kosten met zich brengt,
bijvoorbeeld in de vorm van uitkeringen, dat klopt. Daarin heeft de heer
Madlener gelijk. Dat is een neveneffect dat wij accepteren, maar dat
volgens hem moet worden teruggedraaid. Het is knap ingewikkeld in
Europa, maar een aantal beschermende maatregelen kan worden
genomen en dat gebeurt ook.
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. Vandaag is een bijzondere dag, want er
is een nieuw stukje A4 opgeleverd, namelijk tussen Dinteloord en Bergen
op Zoom. Zoals de heer Hoogland al aangaf, verzorgen TLN en EVO een
presentatie over de aanpak van files. Daarin de constatering dat we op de
goede weg zijn, zij het dat we toekomstbestendig moeten blijven. Er
gebeurt gelukkig heel wat, ook als je kijkt naar de file top twintig van TLN
en EVO. De projecten voor de komende periode staan, blijkens het MIRT,
op stapel of zijn al in uitvoering genomen. Maar we zijn er nog niet. We
moeten goed kijken hoe we de middelen besteden.
De Algemene Rekenkamer heeft een rapport over onderhoud en de aanleg
van wegen gepubliceerd. De Minister heeft tijdens de begrotingsbehandeling meer informatie en een technische briefing toegezegd. Dank
daarvoor. Wij roepen de Minister op, de verheldering die in de technische
briefing werd gegeven mee te nemen in het vervolgtraject. In 2004, 2009
en 2011 hebben we hier vergelijkbare discussies over gehad. Dat is zonde,
omdat het steeds vragen oproept of de zaken wel of niet op orde zijn. Bij
het spoor wordt overigens dezelfde discussie gevoerd. Waar staan we nu?
Hoe wordt de Kamer daarover geïnformeerd? Het is namelijk noodzakelijk
dat het onderhoud op orde is. We willen geen Belgische toestanden op
onze rijkswegen.
Ik heb nog wat vragen over het budget en de efficiency van de bestedingen. In het MIRT is een aantal langlopende programma’s opgenomen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

15

zoals het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) en het Besluit
Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK). In die langlopende projecten
gaan honderden miljoenen om. De voortgang en het efficiënt gebruik van
de middelen worden niet duidelijk uit de stukken. In een vorig WGO heb ik
passages uit het MJPO letterlijk voorgelezen. Daarin staat dat niet kan
worden aangegeven of dit heeft bijgedragen aan een succesvol
ehs-beleid. Na 500 miljoen in tien jaar tijd moet dat wel eens mogelijk zijn.
Hetzelfde geldt voor het BIRK. Dat loopt tot 2020. In 2009 heeft een
tussenevaluatie plaatsgevonden. Het beleid is bemoedigend, het is trigger
money. Hierbij is sprake van 500 miljoen. Kan de Minister in het volgende
jaarverslag hierover meer helderheid geven? In dat kader het verzoek om
bij het MIRT extra aandacht te besteden aan de inpassingsmaatregelen en
natuurcompensatiemaatregelen. In de beantwoording van schriftelijke
vragen staat dat een belangrijk deel buiten het ontwerp-Tracébesluit
plaatsvindt. We hadden net de discussie over de Ruit van Eindhoven, waar
iets vergelijkbaars plaatsvindt over het opnemen van bepaalde zaken in de
MKBA. Er worden heel veel natuurgronden aangekocht om natuurverlies
te compenseren. Het is aan te bevelen om dit in dit geval ook zichtbaar te
maken, om zo in de toekomst dit soort discussies goed te kunnen voeren.
Ik kom toe aan de inhoud van het MIRT. Ik sluit me aan bij de vragen van
de heer Hoogland over de mogelijkheden die er zijn als het gaat om een
MIRT-verlenging. Wat zijn de voor- en nadelen van een automatische
jaarlijkse verlenging? Verder zien we dat in het MIRT zes nieuwe gebiedsagenda’s zijn opgenomen. De nieuwe MIRT-systematiek loopt de komende
twee tot drie jaar. Hoe verhoudt zich dat tot de verdere aanpak van de files
in Nederland? Ik heb namelijk het idee dat het MIRT steeds meer uitdijt tot
zaken als leegstand van kantoren in Sloterdijk. Ik wil dat voorkomen. Wat
ons betreft gaat het Infrastructuurfonds nog steeds over infrastructuur.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): De VVD maakt heel duidelijk dat
het moet gaan over de infrastructuur. Ik neem aan dat mevrouw Visser
ook de gebiedsagenda Noord-Nederland heeft gelezen die bij het MIRT zit.
Er werd net een beetje gelachen om mijn vraag over aardbevingsbestendigheid. Maar in die gebiedsagenda staat gewoon dat, als we de huidige
gaswinning doortrekken, een stevig aardbevingsrisico voor NoordNederland blijft bestaan. Wat vindt de VVD van het aardbevingsbestendig
maken van bestaande infrastructuur in Noord-Nederland en het aardbevingsbestendig bouwen van nieuwe infrastructuur in Noord-Nederland?
Mevrouw Visser (VVD): Ik kom zelf uit een land waar aardbevingen
voorkomen. Ik lachte omdat je nooit kunt voorkomen dat er natuurrampen
zoals aardbevingen plaatsvinden. Ik heb niet de illusie dat je zoiets kunt
tegenhouden door bouwwerken aan te passen. Er zijn goede afspraken
gemaakt met de provincie Groningen. Verder zijn er aanvullende
toezeggingen gedaan als het gaat om toekomstbestendig bouwen. U hebt
vele malen hierover gediscussieerd met Minister Kamp. Wat ons betreft
wordt die agenda uitgewerkt. Hoe zorg je ervoor dat je toekomstbestendig
bouwt? Voor Groningen zijn toezeggingen gedaan om hiervoor geld uit te
trekken.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Ik vind het uiterst merkwaardig
dat de VVD aardbevingen in Groningen een natuurramp noemt. Deze zijn
namelijk niet door de natuur veroorzaakt, maar door menselijke activiteit,
namelijk gaswinning. Dat wordt door alle Ministers moeiteloos toegegeven. Ik heb de gebiedsagenda niet helemaal doorgenomen, maar goed
genoeg om te kunnen zien dat er helemaal niets in staat over het
aardbevingsbestendig maken van gebouwen. Daar is ook niet over
gesproken. Er was alleen dit weekeinde een oproep van de burgemeester
van Groningen, Vreeman, die zei dat dit noodzakelijk is. Misschien is dit
voor de VVD een nieuw onderwerp. Ik ben benieuwd of mevrouw Visser

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

16

hierop samen met mij een stevige reactie van de Minister wil. Want als we
dat aardbevingsbestendig gaan doen, gaan de kosten fors omhoog. Je
moet namelijk niet alleen kijken naar het kleine gebied rond Loppersum,
het gaat echt over de drie noordelijke provincies.
Mevrouw Visser (VVD): Dit is een beetje flauw van mevrouw Van
Tongeren. Ik heb gezegd dat je nooit tegen natuurrampen kunt bouwen.
Als zij goed heeft geluisterd, heeft ze kunnen horen dat ik heb gezegd dat
er aandacht voor is en dat er meerdere malen over is gesproken.
Mevrouw Van Tongeren voert hierover namens GroenLinks het debat met
onder anderen de heer Leegte van de VVD-fractie. Er is aandacht voor,
juist als het gaat om het toekomstbestendig bouwen van woningen. In het
kader van de leeragenda wordt bekeken hoe je dat breder kunt trekken en
welke leereffecten je daaruit kunt halen. Die aandacht is er dus. Als
mevrouw Van Tongeren vindt dat er meer aandacht voor moet komen,
hoor ik dat graag van haar. Ik zie dat er met de regio’s wordt samengewerkt. Er is gelukkig aandacht voor. Daar wordt invulling aan gegeven,
zowel qua kennis als qua geld.
Vorige week voerden we de discussie over het Deltafonds. In de gebiedsagenda’s zien we dat water daarin steeds meer een integraal onderdeel
wordt. Ook de dijken moeten toekomstbestendig worden gemaakt;
vandaar het Deltafonds. Wat ons betreft zou het goed zijn, die discussie
volgend jaar integraal te voeren. De regio Oost-Nederland geeft aan dat
het gaat om de governance van ruimte en water. Voor Groningen geldt
precies hetzelfde. Wat ons betreft wordt dat volgend jaar integraal
behandeld.
We hebben in Nederland drie mainports vastgesteld, waaronder twee
grote fysieke mainports, namelijk Schiphol en de Rotterdamse haven.
Afgelopen donderdag stond in het FD een groot artikel naar aanleiding
van internet-mainports als Eindhoven en Groningen. We hebben het hier
over de harde asfaltinfrastructuur, maar ook de digitale infrastructuur
verdient wat ons betreft aandacht. De laatste dient ter ondersteuning van
de eerste. Kan de Minister aangeven of dit wordt betrokken bij de
gebiedsagenda’s?
Er zijn grote irritaties bij de weggebruikers over spitsstroken en
plusstroken. Afgelopen weekeind heb ik dat zelf mogen ervaren: voor de
Coentunnel een file en vervolgens een groot rood kruis bij de Tweede
Coentunnel. Wat zijn nou precies de spelregels? We hebben veel geld
gestoken in spits- en plusstroken, waarmee we wat mij betreft doorgaan.
Maar die dingen moeten wel gebruikt worden als we vaststaan in een file.
Vervolgens kom ik toe aan het Rondje Nederland. Ik sluit mij aan bij de
vragen van de heer Hoogland over de N33. Het standpunt van de VVD
over de Ruit bij Eindhoven is dat er nu voldoende onderzoek is gedaan.
Nut en noodzaak zijn nu aangetoond, zoals de regio ook al had aangedragen. De signalen die we hebben gehoord om rijksgeld te besteden aan
gemeentelijke wegen omarmen we niet. Het gaat om de robuustheid van
het net rond Eindhoven en niet om die van het gemeentelijke wegennet.
Daarin hebben de gemeenten zelf een verantwoordelijkheid.
Over Kornwerderzand hebben we het vorige week gehad in het WGO
Water. Maar tot mijn verbazing kregen we gisteren een brief van de
provincie Friesland, waarin werd aangegeven dat er nog steeds discussie
is over de kostenvergelijking. Wat is de stand van zaken? Ligt de bal
vooral bij de provincie om met een invulling te komen? De indruk die
gisteren werd gewekt, was namelijk een andere.
De heer Bashir (SP): Nog even over het vorige punt. U ging wel heel snel
langs de Ruit bij Eindhoven. De VVD heeft de D in de naam staan, wat
staat voor democratie, dus ook lokale zeggenschap. Als ik dan zie welke
gemeenten daartegen zijn, begrijp ik niet helemaal waarom de VVD

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

17

hiervoor is. Alle gemeenten waarop de Ruit komt te liggen, zijn tegen.
Waarom negeert de VVD de wens van de lokale bevolking?
Mevrouw Visser (VVD): De Ruit kent een heel lange historie. Daarover
heeft democratische besluitvorming plaatsgevonden. Vorige keer hebben
we afgesproken dat, aangezien het een regionaal project is, de regio aan
zet is om te komen tot een oplossing. Het merendeel van de participerende gemeenten en de provincie, die trekker is van dit project en het
meeste bijdraagt, heeft dit projectvoorstel omarmd. Een aantal
gemeenten, waaronder Eindhoven, is daartegen, maar het merendeel is
nog steeds voor. Ook binnen de regio en binnen de raad van Eindhoven
hebben hierover flinke discussies plaatsgevonden. Volgens ons zijn alle
democratische procedures netjes gevolgd. Er ligt nu een voorstel waarvan
wij zeggen: ga vooral door.
De heer Bashir (SP): In het regio-overleg is inderdaad een meerderheid
vóór. Maar dat zijn wel de gemeenten waar de Ruit niet komt te liggen. De
gemeenten waar de Ruit wel komt te liggen, hebben allemaal aangegeven
dat ze tegen zijn. Dan heb ik het over Eindhoven, Helmond, Nuenen en
Laarbeek. Waarom wel naar de gemeenten luisteren die eigenlijk niet veel
met de Ruit te maken hebben, aangezien ze er niet onder liggen, maar niet
naar de gemeenten luisteren die veel meer met de Ruit te maken krijgen?
De VVD kan net zo goed luisteren naar de bevolking van de gemeenten
waar de Ruit komt te liggen. Waarom doet de VVD dat niet?
Mevrouw Visser (VVD): Er zijn ruim twintig gemeenten bij betrokken,
waarvan zestien dit plan omarmen. De provincie heeft hierover gedebatteerd en daar hoort deze discussie ook thuis. De provincie gaat hiermee
door. Dan is hier de vraag of wij vinden dat de rijksbijdrage daaraan moet
worden besteed. Wij antwoorden daar met ja op, omdat wij vinden dat we
hierover al heel lang hebben gesproken. Niet voor niets hebben we hier
de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) vastgesteld, waarin staat
wat de grote economische opgaven in Nederland zijn. Dat zijn Schiphol,
Rotterdam en de regio Eindhoven. In dat kader en om ervoor te zorgen dat
de regio Eindhoven ontsloten en bereikbaar blijft, is dit traject volgens ons
noodzakelijk. Daar kunt u anders over denken, maar gelet op het hele
proces dat prima democratisch verlopen is en waaraan iedereen een
bijdrage heeft kunnen leveren, ligt hier de vraag voor hoe wij hierover
denken. Wij hebben geluisterd naar de diverse meningen, daarbij
bemerkend dat er in de betrokken gemeenten heel grote verschillen zijn
tussen de partijen onderling.
De heer Bashir (SP): Ik heb een punt van orde. Er wordt hier een verkeerd
beeld geschetst. 25 leden stemden tegen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Het gaat over hetzelfde punt. 25
gemeenten hebben zich inderdaad tegen de Ruit uitgesproken en een
aantal gemeenten heeft zich nog niet uitgesproken. Er zijn in ieder geval
meer gemeenten die zich tegen hebben uitgesproken dan voor. Welk
belang hecht u aan de specifieke doelstelling van de Ruit om die betere
doorstroming te realiseren? U zegt terecht dat dit een economische groeien kennisregio is en dat het belangrijk is dat we daar zorgen voor
voldoende mobiliteit en doorstroming. Maar waarom moet dat nou per se
de Ruit zijn? Waarom niet starten met die andere maatregelen waaraan de
heer Hoogland ook al refereerde, kijken wat er nodig is en een open blik
houden voor andere maatregelen? Verder noem ik de herziening van de
WLO-scenario’s in de loop van volgend jaar. Je ziet dat we flink onder het
hoogste groeiscenario zitten. Dat betekent dat de plaatjes er, nog los van
de second opinion van de MKBA, heel anders uitzien. Waarom houdt de
VVD zo specifiek vast aan de Ruit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

18

Mevrouw Visser (VVD): Dit zijn heel veel vragen in een keer. Er komen
inderdaad scenario’s. Als je kijkt naar de herziening van de
NMCA-analyses van vorig jaar zien we dat zelfs in het laatste groeiscenario nut en noodzaak aanwezig zijn om de netwerken aan te pakken. Dat
blijft overeind staan. We zien die scenario’s volgend jaar graag tegemoet.
De huidige cijfers tonen in ieder geval nut en noodzaak van de Ruit aan.
We praten al vele jaren over de ontsluiting van die regio. We hebben
gekozen voor de systematiek van beoordeling op een aantal randvoorwaarden. Die zijn er nu. Daaruit blijkt dat dit heel goed scoort als het gaat
om de MKBA. Daaruit trek ik de conclusie dat dit noodzakelijk is. Alle
scenario’s zijn inmiddels verkend. De provincie heeft naar aanleiding van
het debat vorig jaar in deze Kamer gezegd er nog eens naar te gaan kijken.
Dat proces ligt nu voor. Wat ons betreft gaan we nu door, omdat dit
noodzakelijk is, gelet op de cijfers, juist om ervoor te zorgen dat die
economisch zo belangrijke regio kan groeien. Onderzoek van de regio zelf
geeft op basis van de Ladder van Verdaas aan dat er onderzoek nodig is.
Dan weet ik niet meer hoe ik mevrouw Van Veldhoven nog kan overtuigen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ook D66 vindt dat we de mobiliteit in de
regio moeten verbeteren. Wij zetten echter dat doel voorop en niet het
middel. Het lijkt alsof de VVD zich heeft vastgeklonken aan de Ruit. Uit de
cijfers blijkt dat de mobiliteitsgroei op het hoofdwegennet sinds 2008
onder het regional community scenario ligt. Ze blijven dus structureel
achter. Verder zijn in de MKBA milieu, natuur- en gezondheidseffecten niet
voldoende meegenomen. Dan is het toch veel verstandiger om die
maatregelen te nemen die we met z’n allen nuttig vinden en dan met een
open blik te kijken naar wat er nog meer nodig is? Dat we dat moeten
doen ben ik eens met mevrouw Visser, maar wel in die volgorde. Laten we
het doel voorop zetten, niet het middel.
Mevrouw Visser (VVD): Ik twijfel een beetje, want volgens mij liggen er
inmiddels erg veel rapporten over dit project. Ik herinner me een
fractievoorzitter van D66 die op een gegeven moment voorstelde er een
nietje doorheen te doen. De regio zelf heeft een rapport doen verschijnen
waarin wordt voorgesteld om met een open blik, conform de Ladder van
Verdaas, te gaan kijken of er andere mogelijkheden zijn. Dat rapport geeft
aan dat dat niet zo is en dat dat asfalt gewoon nodig is. Op basis van de
herijking van de NMCA van anderhalf jaar geleden zien we dat daar nog
steeds een hoge filedruk blijft bestaan. Op grond van al deze feiten
constateer ik dat daar iets moet gebeuren. Je merkt wel dat iedereen uit
ieder rapport zijn eigen waarheid haalt. Dat mag. Wij zien nut en noodzaak
van deze weg in, in het kader van de robuustheid van de regio Eindhoven
en daar blijven we achter staan. Ik hoor graag wat mijn collega’s daarvan
vinden. Er is nu voldoende onderzoek gedaan, zodat we gewoon verder
kunnen gaan.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): De ChristenUnie is absoluut niet
tegen het aanleggen van extra asfalt. Maar dan moet het echt wel nuttig
en nodig zijn. De middelen uit onze infrastructuurfondsen zijn zeer
beperkt. Dat betekent dat we dat geld moeten besteden waar dat het
meest efficiënt is. Vorig jaar heeft de Kamer een motie aangenomen over
de Ruit bij Eindhoven, waarin wordt aangegeven dat ze nut en noodzaak
daarvan absoluut niet voldoende onderbouwd vindt. De Kamer ziet graag
dat het geld ergens anders wordt ingezet, namelijk aan de A58 en de A67.
Terugkijkend naar wat er de afgelopen anderhalf jaar is gebeurd, moet ik
helaas vaststellen dat de alternatieve projecten niet zijn uitgevoerd en dat
alleen maar gefocust is op nadere onderbouwing van de Ruit rond
Eindhoven. Wat vindt de VVD daarvan? Er ligt immers een aangenomen
Kamermotie die niet is uitgevoerd, omdat het afgelopen jaar alleen maar
is gefocust op de Ruit bij Eindhoven en niet op de alternatieven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

19

Mevrouw Visser (VVD): Volgens mij is het kabinet heel duidelijk met die
motie aan de slag gegaan. De regio heeft gekeken naar de alternatieven.
Maar u hebt daarover vast gesprekken gevoerd met de regio. Ik ben een
beetje verbaasd door uw bijdrage. Ik hoor de ChristenUnie zeggen dat je
je geld moet besteden waar dat het meest efficiënt is. Dan ben ik wel
benieuwd naar een motie van de ChristenUnie waarin wordt gevraagd,
10% van de MIRT-gelden weg te halen bij de nu lopende projecten en te
stoppen in regionale projecten. De vraag is waar het geld het meest
rendeert. Welk afwegingskader hanteert de ChristenUnie in dezen? De A67
zit nu in het robuustheidspakket waarom is gevraagd. Voor de A67 en de
A58 geldt dat is bezien waar het geld wordt ingezet waar het het meest
rendeert. Deze projecten worden wel uitgevoerd, maar later. Volgens mij
is de regio hiermee dus aan de slag gegaan en ligt er een pakket waar de
A67 in zit. Verder ligt er in het MIRT een voorstel voor de A58. Een en
ander wordt dus opgepakt. De regio doet dat samen met het bedrijfsleven
zo innovatief mogelijk. Hier liggen alleen maar mooie kansen.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Het is duidelijk dat de VVD en de
ChristenUnie hierover van mening verschillen. Ik heb natuurlijk ook over
de A67 gelezen, maar ik ben van mening dat het een niet uitgewerkte
intentie is, waar ook geen duidelijk budget aan hangt. Ik moet constateren
dat in de MKBA die er nu ligt, niet alle alternatieven evenwichtig zijn
meegenomen, zodat we nu met oogkleppen op doorstomen richting Ruit
Eindhoven, zonder een eerlijke vergelijking te maken en breder te kijken
naar de mobiliteitsvraagstukken in die regio. Een aanzienlijk deel van het
bedrijfsleven adviseert om breder te kijken, onder andere naar de
verbindingen met het buitenland en niet alleen te focussen op de Ruit
Eindhoven.
De voorzitter: Mevrouw Dik-Faber, ik ben benieuwd naar uw
vervolgvraag.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Ik ben van mening dat de MKBA
gericht is op realisatie van de Ruit Eindhoven en dat alternatieven geen
eerlijke kans hebben gekregen. Dat statement wil ik heel graag maken.
De voorzitter: Dat was niet echt een vraag. Ik weet niet of mevrouw
Visser hierop reageert of dat zij haar betoog voortzet.
Mevrouw Visser (VVD): Ik heb hetzelfde bedrijfsleven gesproken. Vorige
week heeft het bedrijfsleven een duidelijke petitie aangeboden. Ik heb dat
toen niet gehoord. Waarschijnlijk wilde mevrouw Dik-Faber de vraag
stellen of we het alleen maar gaan oplossen met smart mobility. Smart
mobility is hartstikke goed, maar het lost de problemen van morgen niet
op. De ChristenUnie geeft aan dat zij kijkt naar MKBA-cijfers. Dan roep ik
mevrouw Dik-Faber op om ook te kijken naar al die andere cijfers over de
A67 en de A58 en op basis daarvan haar mening te bepalen. Misschien
dat zij dan ook haar motie zal intrekken over het weghalen van 10% bij de
grootste knelpunten om die weg te zetten op plaatsen in de regio waar
geen knelpunten zijn. Wat zegt zij dan tegen de automobilist die vaststaat
in de file? Daar ben ik heel erg benieuwd naar.
De voorzitter: Nu hoorde ik wel een vraag. Mevrouw Dik-Faber heeft nu
twee interrupties gehad. Ik stel daarom voor, dat zij hierop in haar eigen
betoog terugkomt. In haar eigen interruptie stelde zij geen vraag. In
reactie daarop krijgt zij wel een vraag. Ik stel voor, dat mevrouw Visser nu
haar betoog voortzet.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Ik heb een punt van orde. De fractie
van de ChristenUnie heeft vijf minuten spreektijd toebedeeld gekregen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

20

onder andere omdat de VVD-fractie de spreektijden wilde verminderen. Ik
heb in mijn termijn geen gelegenheid om te reageren op de vraag die de
VVD stelt.
De voorzitter: In tweede instantie hebt u ook de gelegenheid om twee
keer te interrumperen. Ik stel voor, dat u dan uw vraag heel helder, kort en
bondig formuleert. Dat hebt u zojuist niet gedaan. Ik stel voor dat
mevrouw Visser nu haar betoog voortzet en dat u in uw eerste instantie
en wellicht in uw tweede instantie bekijkt of u er toch nog op in kunt gaan.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Dat gaat mij niet lukken. Ik maak hier
bezwaar tegen.
De voorzitter: In de Tweede Kamer zijn de afspraken gemaakt om zo te
vergaderen. Mevrouw Visser vervolgt haar betoog.
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. Ik was gebleven bij Kornwerderzand.
De heer De Rouwe heeft de Afsluitdijk bij de begrotingsbehandeling naar
voren gebracht met de vraag of er sprake is van een structurele situatie.
De Minister zou daarnaar kijken. Misschien heeft zij hier al wat meer
informatie over.
Mijn laatste punt betreft het belang van goederenvervoer. In het MIRT
staan twee studies naar goederencorridors, ook de oostelijke corridor. De
VVD-fractie geeft daar absoluut steun aan. Wij zijn blij met de maatregelen
die getroffen zijn op de A15 langs de Betuweroute bij Tiel om de verkeersveiligheid te verbeteren. Wel zien we dat er nog meer nodig is, juist als
vrachtwagens in treintjes gaan rijden. Dan is er op een tweebaansweg
meer nodig. Wij zijn dan ook heel benieuwd naar de uitkomsten van de
studies naar goederencorridors. Wij hopen dat daar zo snel mogelijk
informatie over komt en dat daar de corridor bij Tiel ook in is meegenomen.
Dat is mijn inbreng tot zover. Mevrouw De Boer gaat verder met spoor en
binnenvaart.
De voorzitter: Ik heb begrepen dat mevrouw De Boer later wil spreken. Ik
geef nu het woord aan mevrouw Van Tongeren.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Voorzitter. We hebben een hele
stapel papier gekregen van het ministerie. Ik heb met spanning uitgekeken
naar een bepaalde toets. Die mis ik helaas. Het gaat om de toets in
verband met de vraag hoe het MIRT past in het door deze regering
afgesloten energieakkoord. In het energieakkoord staan allerlei dingen die
in de vervoerssector geregeld moeten worden. Dat heeft een automatische vertaling naar wat je aan wilt leggen aan infrastructuur. Ik mis die
toets. Mijn eerste vraag aan de Minister is hoe al deze plannen, die
eigenlijk business as usual zijn – meer asfalt aanleggen, meer auto’s, meer
ruimte voor vrachtauto’s – passen bij de doelstellingen en de uitgewerkte
afspraken in het energieakkoord.
Mijn tweede punt, dat door GroenLinks al vaker aan de orde is gesteld,
betreft de modellen met bijvoorbeeld de cijfers voor economische groei,
voor werkgelegenheid en voor de olieprijzen. Als de Minister mij één
model kan aanwijzen dat echt klopt met de huidige cijfers, zou ik al
geweldig onder de indruk zijn. De Minister verdedigt zich vaak en terecht
door te zeggen dat zij het besluit juridisch mag nemen omdat zij het
proces zo heeft doorlopen als is vastgelegd. Keer op keer blijkt echter dat
er met cijfers wordt gewerkt die niet kloppen met de werkelijkheid.
Mevrouw Van Veldhoven refereerde er net ook aan. Het is dan misschien
juridisch wel houdbaar om dat besluit te nemen, maar het is de vraag of
het de verstandigste manier is om belastinggeld uit te geven. Bijvoorbeeld
het effect van het fietsbeleid is niet opgenomen in de huidige afwegings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

21

modellen voor verkeers- en vervoersdruk. Klopt dat, Minister? Ik wijs ook
op trends zoals het delen van auto’s, jongeren die veel minder geïnteresseerd zijn in autobezit of het beter gebruik maken van ruimtes in vrachtauto’s. Vrachtauto’s op de Nederlandse weg rijden op dit moment
minstens voor 50% leeg. Ik hoor de VVD zeggen dat er meer ruimte
gemaakt moet worden voor vrachtauto’s. Is het niet tijd voor een
programma beter benutten van vrachtauto’s in plaats van dat we meer
asfalt aanleggen?
Hoe borgen we dat de wegen die voorliggen in deze plannen echt aan een
onmiskenbare toekomstige behoefte voldoen? Hoe ligt dat vast? Het is
duidelijk dat de fractie van GroenLinks nooit voorstander geweest is van
de wegverbreding bij Amelisweerd en dat zij nog steeds niet van de
noodzaak daarvan overtuigd is. Wij krijgen de indruk dat de Minister
handig gebruikgemaakt heeft van de Utrechtse wens om verbeteringen
aan te brengen aan de noordelijke kant van Utrecht door te zeggen: als we
daarmee instemmen, mag er ook niet al te veel geprotesteerd worden
tegen de wegverbreding bij Amelisweerd. Klopt dat of is dat absoluut niet
zo? De Commissie voor de m.e.r. zegt in haar advies van 4 november dat
de cumulatieve effecten van de noordelijke ring Utrecht met de ring
Utrecht-A12-A27 nog precies in beeld gebracht moeten worden, vooral
omdat het voorkeursalternatief gebaseerd is op cijfers, en daar hebben we
het weer, van voor 2008, van voor de financiële crisis. De huidige
ontwikkelingen lopen gelukkig enorm achter op de aannames die er
destijds waren over toename van het wegverkeer.
Er is al in allerlei debatten een heftige discussie geweest over de Ruit
Eindhoven. Mijn fractie is alleen voor absolute no-regretmaatregelen,
waar andere woordvoerders het ook over gehad hebben. Het is niet
verstandig om dat nu te doen en zeker met 25 gemeenten tegen. We
moeten die Ruit niet doorduwen. Het is een middel. We moeten kijken
naar wat nu acuut op basis van de huidige cijfers een probleem is en daar
dan een oplossing voor vinden. Hetzelfde geldt wat ons betreft voor de
Blankenburgtunnel. Op basis van cijfers is het besluit juridisch correct,
maar het is er toch doorgedrukt. Als iets er dan toch per se doorgedrukt
moet worden door deze regering, dan vraag ik in elk geval aandacht voor
een betere inpassing.
De voorzitter: Mevrouw Van Tongeren, u hebt nog één minuut spreektijd.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Dan ga ik naar de gebiedsagenda
Noord-Nederland, waarop het aardbevingsgebied rond Loppersum een
heel klein cirkeltje is. Dat is toch zeker niet meer de huidige situatie? Er
wordt gewoon doorgestoomd op de huidige aardgaswinning, op de
gasroutestrategie, op bijvoorbeeld de CO2-opslag in Groningen, op het
aanleggen van een lng-terminal, terwijl die in Rotterdam zowat halfleeg
staat. Ik doe een ernstige oproep om te heronderhandelen over die
gebiedsagenda. Of de aardgaswinning moet naar beneden, of alle
infrastructuur in de noordelijke provincies zal aardbevingsbestendig
gebouwd moeten worden en dus versterkt moeten worden. Graag krijg ik
hierop een inhoudelijk antwoord van de Minister en geen verwijzing naar
de Staatssecretaris van Milieu of naar Minister Kamp met de vermelding
dat energie onder hen valt. Dit heeft een enorm effect op dit gebied.
Nogmaals, ik krijg hier graag een inhoudelijk antwoord op.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Mevrouw Van Tongeren staat in de Kamer
vaak zij aan zij met de Partij voor de Dieren als het gaat om het
waarborgen van de luchtkwaliteit. Zij was ook aanwezig bij onze
hoorzitting afgelopen week. Ik wil aan haar dezelfde vraag stellen als aan
de PvdA over de plannen voor de Ring Zuid bij Groningen. GroenLinks zit
daar in het college en is daar een voorstander van. In de Kamer krijgen wij
signalen dat het misschien niet zo verstandig is. Is de GroenLinks-fractie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

22

bereid om zich aan te sluiten bij het pleidooi van de Partij voor de Dieren
om daar nog eens goed naar te kijken en het project niet zomaar door te
zetten?
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Ik was toevallig afgelopen vrijdag
en zaterdag in Groningen. Ik heb daar met veel mensen gesproken, ook
met drie leden van het college. Op dit moment gaat hun grote zorg uit
naar aardbevingsbestendigheid. Dat lijkt mij sowieso een reden om pas
op de plaats te maken met de weg zoals die nu ontworpen is. Mijn fractie
deelt de zorgen over de luchtkwaliteit. Bij jonge kinderen heeft de
luchtkwaliteit een doorslaggevend effect op de gezondheid voor het hele
leven. In de wet staat dat nieuwe scholen niet binnen 300 m van een weg
gebouwd mogen worden. Moet je dat dan wel doen? Ik heb vanuit de
regio allerlei verkeersprognoses gekregen, waarbij ik niet helder kan
krijgen wie er gelijk heeft. Dus ik ben er sowieso voor om pas op de plaats
te maken vanwege aardbevingsbestendigheid en dan ook daarbij, net als
bij de Ruit Eindhoven, niet het middel centraal te stellen. Misschien zijn er
een aantal knelpunten die aangepakt moeten worden, maar op dit
moment zou ik kiezen voor pas op de plaats met dit project.
De voorzitter: Mevrouw Ouwehand, wilt u een vervolgvraag stellen?
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik wil nu geen vervolgvraag stellen, maar
dezelfde vraag voorleggen aan D66. Dan heb ik al mijn interrupties
opgebruikt, denk ik.
De voorzitter: Dank u wel. Allee dan, het zij zo. Ik geef het woord aan de
heer Bisschop.
De heer Bisschop (SGP): Voorzitter. De beperkte spreektijd noodzaakt mij
om af te zien van weidse bespiegelingen inzake infrastructuur en
mobiliteit. Dat is wel spijtig. Maar ja, vijf minuten om over vele miljarden
een visie te geven, is wel heel erg zuinig.
Als SGP hechten wij in algemene zin zeer aan een voortvarende aanpak
van knelpunten in onze hoofdinfrastructuur in de diverse regio’s. Ik wil mij
beperken tot een aantal concrete punten op het terrein van water, spoor
en asfalt en wel met het accent op water. Ik begin met een thema waar
een luchtje aan zit. Vorig jaar is besloten tot de invoering van een gesloten
afvalinzamelsysteem voor de scheepvaart. Het systeem wekt veel
weerstand onder de scheepvaart en gaat gepaard met hoge kosten en een
beperkte capaciteit.
Nu heeft Rijkswaterstaat per 1 november jongstleden de afvalinzameling
op de servicekade Volkerak beëindigd, inclusief olie en smeer. De
inzameling zal voortaan plaatsvinden met een extra milieuboot. De
binnenvaartbranche acht dit veel te beperkt en wil de kade openhouden.
De Volkeraksluizen vormen als drukste locatie met 400 tot 600 scheepspassages per dag de belangrijkste schakel in de afvalketen. Alleen langs
het Amsterdam-Rijnkanaal is er nu nog een servicekade waar alles
afgegeven kan worden. Naar ons oordeel schiet dit beleid door. De
ergernis van de schippers stijgt en steeds vaker verdwijnt vuilnis in de
rivieren, meestal per ongeluk, zult u begrijpen.
De SGP bepleit daarom, deze servicekade open te houden en ook weer in
goede staat te brengen. Wij hebben daarover een motie voorbereid, maar
de Minister kennende vermoeden we dat die motie niet hoeft te worden
ingediend. Dat zullen we dan ook met vreugde nalaten als zij daar
aanleiding toe geeft. Daarnaast bepleiten we om in overleg met de
verschillende geledingen in de branche de afvalinzamelingsregelingen
serieus te evalueren en bij te stellen.
Tijdens de begrotingsbehandeling hebben we reeds gesproken over de
versobering van de bediening bij de rijksvaarwegen. Deze bezuinigingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

23

tasten het imago van de binnenvaart als een betrouwbare vervoersvoorziening aan en belemmeren de mogelijkheden om binnenvaart veel beter
te gaan benutten. We kunnen inmiddels constateren dat de invoering van
de afstandsbediening bij sluizen goed verloopt, beter dan verwacht. Is een
extra impuls voor deze afstandsbediening denkbaar, zodat op andere
plaatsen personeel behouden kan blijven voor de bediening van de sluis?
Hoe kijkt de Minister daartegenaan? In dit verband vraag ik tevens of er
inmiddels meer duidelijkheid is over de oorzaak van het vallen van de
hefdeur van de sluis bij Eefde en of er voldoende voorzorgsmaatregelen
zijn genomen om herhaling bij deze en andere sluizen te voorkomen. Hoe
hangt de vlag erbij?
Ik maak een korte opmerking over het spoor. Ik vraag aandacht voor de
kwaliteit van de intercityverbinding Dordrecht–Breda. Die kwaliteit dient
naar ons oordeel behouden te blijven, ook als NS vaker gebruik gaat
maken van het hsl-spoor. NS zou voor het einde van het jaar met een
oplossing komen. Graag verneem ik de stand van zaken. Het lijkt mij goed
om de Kamer daar adequaat van op de hoogte te houden.
Mijn volgende punt gaat, jawel, over asfalt. De doorstroming op de A15 is
al jaren een probleem. Vanmorgen werden – ongetwijfeld niet toevallig –
de berekeningen van TNO in opdracht van EVO en TLN inzake de
economische schade als gevolg van files gepubliceerd. Daarbij komt de
A15 prominent aan de orde. De regio heeft zich bereid getoond om bij
bepaalde trajecten diep in de buidel te tasten voor een pakket maatregelen. Wil de Minister dit ondersteunen en tevens serieus bijdragen aan
de financiering? Welke mogelijkheden ziet de Minister om op een dergelijk
traject meer samenspel te bevorderen tussen vrachtvervoer over de weg,
over het spoor en over het water? Ik neem aan dat in de te verwachten
studies over de goederencorridor daar inzicht in gegeven wordt.
De voorzitter: U hebt nog één minuut.
De heer Bisschop (SGP): Dan houd ik nog spreektijd over. Mede op
verzoek van collega’s maak ik nog een opmerking over de Ruit Eindhoven.
Wij willen de Minister graag een hart onder de riem steken. Wij verlenen
van harte steun aan de lijn die op dit moment ten aanzien van de Ruit
Eindhoven is ingezet. Wij verwachten dat er een goede oplossing komt.
De onderzochte koers heeft onze steun. Wij dringen er alleen op aan om
op zo kort mogelijke termijn een knoop door te hakken, zodat men in de
regio weet waar men aan toe is.
Voorzitter. Ik heb nog 15 seconden over.
De voorzitter: Prachtig, mijn complimenten, mijnheer Bisschop.
De heer Bisschop (SGP): Het ontbreekt dan ook op dit punt helaas aan
weidse visies.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Het MIRT is tot 2028 zo goed als dichtgetimmerd. Behalve de stokpaardjes van de Minister zoals de Blankenburgtunnel, de A27 bij Amelisweerd en de 130 km/u zien wij weinig echte
ambities. Vooral de maximumsnelheid van 130 km/u begint een lachertje
te worden nu door een slechte asfaltkwaliteit overal snelheidsbeperkingen
gelden. Waar normaal 100 km/u of 130 km/u gereden mag worden, staan
opeens borden met een maximumsnelheid van 70 km/u. Er staan echter
niet overal borden. Op sommige delen is het erg slecht gesteld met het
onderhoud van de snelwegen, maar dat heb je pas door als je daar rijdt.
Laatst reed ik van Amsterdam richting Den Haag over de A4 en ergens
tussen hectometerpaal 26 tot en met 28 moest ik mij vasthouden om niet
uit mijn auto te vallen zo erg hobbelde het. Voor degenen op de publieke
tribune: dit is het stuk voor of na Leidschendam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

24

De heer Hoogland (PvdA): Lag dat aan de weg of aan de auto?
De heer Bashir (SP): Aan de weg, want ik ben zeer tevreden over mijn
auto.
De heer Hoogland (PvdA): Ik vraag mij af of de heer Bashir een cabriolet
heeft, anders begrijp ik niet wat er aan de hand is. Maar alle gekheid op
een stokje. Weet de heer Bashir hoeveel procent van de automobilisten
zeer tevreden is over de staat van het asfalt in Nederland? Het is een
beetje een strikvraag. Ik houd van een dolletje, maar wij zitten hier ook om
serieus zaken te doen. De heer Bashir maakt het nu wel heel bont met zijn
verhaal over hoe de wegen er in Nederland bijliggen. Wil hij een gokje
doen? Ik kan hem zeggen dat het percentage ergens tussen 0 en 100 ligt.
De heer Bashir (SP): Ik zou het anders willen stellen. Ik kan ook de heer
Hoogland vragen om straks een rondje met mij te gaan rijden over het
genoemde stukje. Dan kan hij voelen wat ik heb ervaren. De heer
Hoogland zal het dan waarschijnlijk met mij eens zijn.
De heer Hoogland (PvdA): Die uitdaging neem ik graag aan, want dan
kan ik gelijk beoordelen of het aan de rijkwaliteiten van de heer Bashir of
aan het asfalt ligt. Het antwoord op mijn vraag is 88%. Dat is best wel
hoog. Ik zou zeggen: rij een keer mee naar België, Frankrijk of Duitsland
want daar is het een stuk erger.
De heer Bashir (SP): In dit kader wijs ik op het rapport van de Rekenkamer, dat de heer Hoogland waarschijnlijk ook gelezen heeft. Daarin staat
dat steeds meer snelheidsbeperkingen gelden door de slechte onderhoudskwaliteit van de wegen. Dat de wegen er op dit moment slechter
aan toe zijn, is mede te danken aan het beleid van dit kabinet. Het is maar
net waar je je geld aan wilt uitgeven. Hoe past dit nu in de visie van de
Minister die graag door wil rijden op onze wegen?
Als de Minister alleen maar voor nieuwe grote infrastructurele projecten
kiest, is het niet raar dat er geen geld overblijft voor het onderhoud van
wegen. Er is wel geld voor de Blankenburgtunnel. Er is wel geld voor de
verbreding van de A27 bij Utrecht. Er is geld voor de Ruit Eindhoven. Er is
geld voor het doortrekken van de A4 en de A15, maar is geen geld voor
onderhoud van de wegen. Waarom wil de Minister geen prioriteit maken
van het onderhoud van wegen? Onderhouden is behouden. Graag een
reactie van de Minister.
De Minister zegt voor vernieuwing van het MIRT te kiezen, waarmee meer
zou worden aangesloten op een aantal maatschappelijke ontwikkelingen,
zoals krimpregio’s en verstedelijking. Daarnaast geeft de Minister aan dat
door de gewijzigde budgetten meer moet worden samengewerkt met
regionale partners. De SP-fractie vraagt zich af wat dit nu concreet
betekent. Ik dacht dat de Minister hiermee de nieuwe ontwikkelingen zou
bedoelen. We zien steeds vaker dat jongeren de auto laten staan en in
plaats daarvan voor het openbaar vervoer kiezen. Je zou dus verwachten
dat er veel ingezet zou worden op het openbaar vervoer. Maar nee, het
spoor krijgt te maken met bezuinigingen. Er moet een hogere gebruikersvergoeding worden betaald. We zien dat veel grote wegprojecten gewoon
doorgaan, terwijl er geen grote spoorprojecten zijn. Moet de gewijzigde
ambitie van de Minister door haar opvolger gerealiseerd worden of
krijgen wij ook nog beleid van haar ter zake waaruit blijkt dat zij haar eigen
ambities gaat realiseren? Graag een reactie.
Ik loop een aantal van de grote infrastructurele projecten van de Minister
langs. Ik begin met de Blankenburgtunnel. De SP is daar absoluut geen
voorstander van. Op korte termijn zien wij niet de noodzaak van een extra
oeververbinding. Voor de lange termijn zien wij meer in de Oranjetunnel.
Ondanks felle kritiek van de regio wordt de Blankenburgtunnel toch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

25

gewoon doorgedrukt. Kan de Minister aangeven op welke wijze dit
aansluit op het nieuwe MIRT-denken?
Dan de inpassing van de tunnel. Hoe staat het met het onderzoek van het
Rotterdamse consultantbureau Horvat & Partners waarin is aangegeven
dat er alternatieven zijn voor de hoge dijk? Kan de Minister hierop ingaan?
In hoeverre deelt zij de kritiek op de aanleg van de zogenaamde
kanteldijk? Deelt de Minister de opvatting van Natuurmonumenten,
ANWB, LTO Delflands Groen, Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland en
Midden-Delfland Vereniging dat er een andere inpassing moet komen?
Welke gevolgen heeft dit voor de kosten van de aanleg van de tunnel?
Leidt dit niet gewoon tot een behoorlijke kostenoverschrijding? Is het dan
niet handiger om meteen naar de Oranjetunnel te kijken? Graag een
reactie van de Minister?
De SP-fractie ziet onvoldoende in wat het nut van de RijnlandRoute is.
Deze weg heeft een forse impact op de leefomgeving. Mede dankzij de
inzet van de SP, maar ook van omwonenden is er al een en ander
verbeterd aan deze onnodige weg, maar wij zijn er nog niet. Daarom
vraag ik de Minister om het gesprek met de provincie aan te gaan om te
komen tot een betere inpassing van de weg. Vooral bij de wijk Stevenshof
in Leiden en in de Oostvlietpolder zijn er nog verbeteringen mogelijk. De
gemeente Leiden heeft aangegeven bereid te zijn flink de portemonnee
hiervoor te trekken. Is de Minister bereid om het gesprek aan te gaan om
tot een betere inpassing te komen?
De Ruit Eindhoven heeft nog maar weinig draagvlak in de regio. De
betrokken gemeenten Eindhoven, Helmond, Nuenen en Laarbeek zijn
ertegen. Eerder zijn in de Kamer moties aangenomen waarin staat dat de
aanleg uitgesteld moet worden. Hoe staat het met deze moties? Worden
deze nog uitgevoerd? Wat vindt de Minister van het initiatief van de
gemeente Eindhoven om naar innovatieve oplossingen te kijken waardoor
extra asfalt niet nodig is? Gedacht kan worden aan een betere inpassing
en het beter benutten van bestaande infrastructuur door nieuwe technologische ontwikkelingen, zoals apps. Het zou mooi zijn als de gemeente
Eindhoven de kans krijgt om smart mobility verder te ontwikkelen. Deze
innovaties kunnen ook voor andere steden van betekenis zijn. In dat geval
verdient de investering zichzelf terug. De SP-fractie ziet graag dat hier
serieus naar wordt gekeken, dus dat de Minister hier serieus werk van
maakt. Graag een reactie op dit punt.
In dit kader wijs ik ook op de second opinion van het KiM (Kennisinstituut
voor Mobiliteitsbeleid) die afgelopen vrijdag verscheen. Daarin staat dat
deze weg grote risico’s met zich brengt met het oog op de kostenbatenanalyse. In het meest ongunstige geval is de weg zelfs onrendabel.
Verder wordt gewezen op het gebrek aan middelen voor het onderhoud.
Er is wel gekeken naar de aanleg, maar er is geen budget voor onderhoud.
Het KiM vindt het kwalijk dat negatieve effecten op natuur en milieu
nauwelijks aandacht krijgen. Waarom worden die aspecten niet meegenomen?
Ook op de A27 bij Amelisweerd is steeds meer kritiek. De Commissie voor
de m.e.r. geeft aan dat er onvoldoende is aangetoond dat deze verbinding
echt noodzakelijk is. Wat is de reactie van de Minister op de opmerkingen
van deze commissie?
Mijn fractie heeft er vaker op aangedrongen om de aanleg van de
spoorlijn Breda–Utrecht tot prioriteit te maken. Helaas zien wij daar
helemaal niets meer van terug. Is dit project helemaal uit beeld of ziet de
Minister toch voordelen in deze nieuwe verbinding die ervoor zal zorgen
dat veel meer mensen gebruik zullen maken van het spoor?
Zoals de heer Hoogland zojuist heeft opgemerkt, heeft de SP samen met
de PvdA en het CDA opgetrokken om ervoor te zorgen dat er structureel
wordt ingezet op fiets- en wandelpaden. In tweede termijn zullen wij op
dit punt met een voorstel komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

26

Bij de binnenvaart is het onderhoud nog slechter dan dat van de wegen.
Veel kanalen zijn onvoldoende uitgebaggerd. Het is bijzonder onprettig
om als binnenvaartschipper elke week vuil of autobanden uit de
aandrijving van je schip te moeten halen. Tijdens een werkbezoek
vertelden binnenvaartschippers mij dat zij bijna wekelijks autobanden uit
de schroef moesten halen. Toen ik op een schip was, heb ik dat ook
meegemaakt. Hoe komen deze kanalen zo vies? Waarom moet een
schipper opdraaien voor schade aan de motor? De Belgische regering
garandeert schone kanalen. Op het moment dat er iets in de aandrijving
komt, kan die op kosten van de overheid gereinigd worden.
De sluisbediening laat op veel plekken te wensen over. Waarom haalt de
Minister zich de woede van BLN en Schuttevaer op de hals door meer dan
afgesproken te beknibbelen op de sluisbediening?
De voorzitter: U hebt nog één minuut.
De heer Bashir (SP): De sector verdient juist een betere sluisbediening of
stuurt de Minister aan op meer vervoer over de weg? Dat kan natuurlijk,
maar dan moet zij dat zeggen. Ik zwijg nog maar over de aanlegsteigers.
Waarom legt Rijkswaterstaat geen normale aanlegsteigers voor de
binnenvaart meer aan? Vindt de Minister het normaal dat binnenvaartschippers op verschillende plekken mensen met een autokraan op de wal
moeten zetten of in een gammel sloepje naar de kant moeten varen? Kan
de Minister ingaan op de veiligheid van de binnenvaartschippers op het
moment dat zij aan wal willen gaan? Op deze manier maken wij het de
ondernemers in de binnenvaart alleen maar moeilijker.
Afval is een groeiend probleem dat tot veel stankoverlast leidt. Is de
Minister bereid om op dit punt met een betere oplossing te komen? Ik
sluit mij aan bij de opmerkingen hierover van de heer Bisschop.
De heer Madlener (PVV): Voorzitter. Het is een feestje vandaag, want
vanmorgen is de nieuwe A4 tussen Dinteloord en Bergen op Zoom voor
het verkeer geopend. Dat was een knelpunt, een project dat jarenlang niet
doorging waardoor heel veel automobilisten dwars door de kernen van
een aantal gemeenten moesten rijden. Nu kunnen zij over de snelweg
veilig en snel hun bestemming bereiken. Het doorgaand verkeer hoeft niet
meer over de N259. Dat is efficiënt en veilig. Zo zie je maar dat het lonend
is om te investeren in wegen. Het is echt goed dat Nederland dat doet. Ik
ben er trots op dat de PVV zich daar altijd voor heeft ingezet; niet omdat
wij alleen maar van asfalt houden, maar omdat mensen zich graag
verplaatsen. Wij zitten allemaal in de auto en dan hebben wij wegen
nodig. Je hoort nog steeds de retoriek van links dat mensen de auto uit
gepest moeten worden. Mijn partij is daar gelukkig niet van. Wij willen de
auto ruim baan geven, zodat wij allemaal efficiënt en op tijd op ons werk
kunnen arriveren en ook in het weekend nog een leuk dagje uit kunnen
gaan.
De automobilist betaalt bijna 20 miljard aan belastingen, terwijl er iets van
drie miljard teruggaat naar wegen. Dat is behoorlijk scheef. De automobilist is een melkkoe en dan hoor je nog van heel veel partijen dat er te
veel geld aan wegen wordt besteed. Dat klopt niet. De automobilist betaalt
belasting en de opbrengst daarvan is natuurlijk bedoeld om daar wegen
voor aan te leggen. Dat gebeurt onvoldoende. De PVV is dan ook tegen de
6,4 miljard die er op infrastructuur is bezuinigd door Kunduz en Rutte II. In
ons verkiezingsprogramma draaien wij dat terug. Daar bovenop doen wij
er nog 1 miljard bij. Daarmee kan Nederland echt blijven bestaan als
transportland en hoeven wij niet in de file te staan.
De files nemen weer toe. De Telegraaf kopte vanmorgen «Aanpak files
zakt in». Wij spreken vandaag over beleid voor over vijf of tien jaar.
Zolang duurt het helaas om een weg aan te leggen. De opening van al die
nieuwe wegen is het resultaat van het beleid van de voorganger van deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

27

Minister, ook gesteund door mijn partij. Wij zijn er heel trots op dat dit tot
minder files leidt. Wij moeten natuurlijk wel scherp blijven, want al die
miljarden die de automobilisten opbrengen, moeten wel besteed worden
zoals het hoort, namelijk aan onze infrastructuur. Dat is ook goed voor de
Nederlandse bouwvakkers, zo zeg ik tegen de PvdA. Dan moeten wij er
natuurlijk wel voor zorgen dat daar Nederlanders aan het werk gaan en
geen Polen en Portugezen.
Dan het MIRT Projectenboek. In dat kader wil ik het hebben over
mobiliteit. We horen altijd dat jongeren geen auto meer willen. Linkse
partijen roepen hier dat het allemaal overbodig is. Het tegendeel is
natuurlijk waar. De zelfrijdende auto zal op termijn een enorme
verschuiving teweeg gaan brengen. Misschien wordt een deel van het
openbaar vervoer wel overbodig. Straks kun je op afroep een wagentje
voor de deur laten komen dat je afzet op de plaats waar je wilt zijn. Dat is
geweldig. Een heleboel jongeren willen wel een auto, maar hebben daar
geen geld meer voor. Dat verklaart het verschijnsel voor een groot deel. Al
die werklozen die dankzij het kabinetsbeleid thuiszitten, zullen minder
gebruikmaken van de weg. Wij hopen op betere tijden. Misschien komt de
PVV nog wel een keer in de regering of gaat zij gedogen. Wie weet? Dan
zien wij de economie weer wel aantrekken. Wij hebben nu goede
beslissingen van de commissie en de regering nodig om die wegen alvast
aan te gaan leggen. De PVV staat voor betere wegen en het in stand
houden van onze wegen.
Ik ga de regio’s langs en ik begin bij Eindhoven. De Ruit Eindhoven is niet
alleen lokaal van belang, maar ook van regionaal en zelfs landelijk belang.
Het is een belangrijke corridor. Het handige van een ruit of een ringweg is
dat je op twee manieren om de stad heen kunt rijden. Als het langs de ene
kant lastig gaat, kun je de andere kant kiezen. Dat is heel handig. Daarom
zijn wij er heel erg voor. Het wordt tijd dat die Ruit wordt aangepakt. Ik
moedig de Minister aan om daar haast mee te maken en door te gaan,
ondanks de retoriek van linkse partijen die ons allemaal op de fiets willen
hebben en de auto uit willen jagen.
De A2 tussen Weert en Eindhoven moet wat de PVV betreft ook verbreed
worden. De A2 is de aorta van Limburg maar het verkeer staat er bijna
iedere dag vast. Dat is op te lossen door de weg te verbreden van twee
keer twee naar twee keer drie rijbanen. Dat zou een enorme impuls voor
de werkgelegenheid en de mobiliteit van Zuid-Nederland kunnen
betekenen. Is de Minister bereid om dit project versneld aan te pakken?
Dan kom ik in mijn eigen regio Rotterdam. Rotterdam heeft keihard een
tweede oeververbinding nodig. Er zijn heel veel debatten gevoerd over de
vraag of dit nu de Oranjetunnel of de Blankenburgtunnel moest zijn. Jaren
geleden is er een vergelijking tussen beide tunnels gemaakt en daar kwam
de Blankenburgtunnel net iets beter uit en was ook net iets goedkoper. Nu
hoor ik weer allerlei plannen voor een duurdere inpassing. Dat kan
betekenen dat de keuze die in het verleden is gemaakt, nu anders uit kan
vallen. Mijn fractie was altijd voor de Oranjetunnel. Dat tracé heeft
regionaal veel meer draagvlak, zowel bij de gemeente Rotterdam die er
vroeger voor was, als bij de omliggende gemeenten. Nu de Blankenburgtunnel duurder uit lijkt te gaan vallen als alle inpassingswensen van de
Kamer moeten worden gehonoreerd, zou het best kunnen dat de
Oranjetunnel er toch beter uitkomt. Hoe kijkt de Minister hiernaar? Wil zij
de Oranjetunnel nog een tweede kans geven? Wij willen echter de
ontwikkelingen ook niet vertragen. Er móet zonder vertraging een tweede
oeververbinding komen, hetzij de Oranjetunnel, hetzij de Blankenburgtunnel. Graag hoor ik van de Minister wat in dit geval wijsheid is.
Klopt het dat de A15 Papendrecht–Gorinchem het enige knelpunt uit de
file top 50 is dat niet wordt aangepakt? Dit knooppunt is een enorme
schadepost voor de transportsector.
Dan de rondweg Groningen. De PVV steunt de doorrekening van een
alternatief plan. Dat heb ik hier al meerder malen verteld. De weg lijkt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

28

vooral bedoeld om de bereikbaarheid in de stad zelf te verbeteren. Daar
moet iets gebeuren, maar de vraag is hoe. Mijn fractie heeft twijfels over
het plan dat nu voorligt en ziet graag dat een alternatief wordt doorgerekend. Ik heb hier al vaker om gevraagd, maar de Minister was hier nooit
toe bereid. Ik vraag haar opnieuw of zij nu bereid is om dat toch te doen.
Ik heb zorgen over het programma Beter Benutten. De bedoeling van dit
programma is om de automobilist te verleiden om op een andere manier
te rijden of om een ander transportmiddel te kiezen. Daar gaat een groot
geldbedrag naartoe, namelijk 1,1 miljard. Het kabinet heeft gezegd dit
programma te gaan verlengen. Als ik naar de resultaten kijk, is het op z’n
minst zeer dubieus of dat geld doelmatig besteed is. Ik ben daar niet van
overtuigd. Ik lees dat tot nu toe slechts 20% van de reductie is bereikt. Dan
blijft er wel heel weinig resultaat over, terwijl 1,1 miljard een gigantisch
bedrag is. Is de Minister bereid om een derde partij, misschien de
Rekenkamer, onderzoek te laten doen naar de doelmatigheid van het
programma Beter Benutten? Natuurlijk is het slim om naar alternatieven
te kijken, maar het lijkt toch een soort zwart gat te zijn. Er gaat heel veel
geld naar allerlei organisaties en de resultaten overtuigen mij gewoon
niet. Kan de Minister daarop reageren?
De voorzitter: U hebt nog één minuut spreektijd.
De heer Madlener (PVV): De PVV wil Nederlandse bouwvakkers aan het
werk helpen bij de wegenprojecten en geen Polen, Portugezen of andere
arbeidsmigranten. De PvdA heeft ervoor gezorgd dat de grenzen voor
arbeidsmigranten opengaan, maar nu zitten de Nederlanders met een
uitkering thuis. Ook de VVD is daar verantwoordelijk voor, daar hebt u
helemaal gelijk in mijnheer Hoogland. De PVV wil niet dat wij buitenlandse werknemers inhuren om onze wegen aan te leggen, terwijl de
Nederlandse bouwvakkers werkloos thuis zitten. Dat is natuurlijk helemaal
niet slim. Het is beter om die arbeidsmarkt te sluiten. Daar gaan wij hier
niet over, maar wij kunnen wel naar de aanbesteding kijken. Het is
helemaal niet goedkoper om een Pool of een Portugees in te huren. Als je
naar de totale kosten kijkt, is dat veel duurder. Je kunt beter een Nederlandse werkloze inhuren dan een Pool of een Portugees.
De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Madlener. Dit was uw betoog in
eerste instantie, want uw tijd is verstreken.
De heer Madlener (PVV): Ik kan nog uren doorgaan, dat begrijpt u, maar
dat doen we dan op een ander moment.
De voorzitter: Daar ben ik zeker van overtuigd.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Voorzitter. Investeringen in infrastructuur zijn kostbaar, vergen tijd en zijn vaak zeer ingrijpend voor het
landschap en de levens van omwonenden. Het is dus des te belangrijker
dat zij zijn gericht op de oplossingen van morgen en niet alleen op de
problemen van vandaag. Volgens D66 zou dat de rode lijn moeten zijn bij
de MIRT-agenda. We moeten niet de infrastructuur maar de mens centraal
stellen. We moeten niet hangen aan de auto of de trein, maar aan op een
goede manier van A naar B komen, en dat in een land waar de komende
decennia nog eens anderhalf miljoen mensen extra in de steden zullen
gaan wonen.
De steden moeten een gezonde, comfortabele leefomgeving kunnen
bieden aan een groeiend deel van onze bevolking. Dat betekent bijvoorbeeld dat we de MKBA-systematiek, die de basis vormt voor veel keuzes
voor infrastructurele investeringen, moeten herzien. Eigenlijk kun je
zeggen dat in de MKBA appels met peren worden vergeleken, door
concrete cijfers als voertuigverliesuren tegenover plusjes en minnetjes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

29

voor geluid of natuurschade te stellen en dan meteen een oordeel over
hoe zwaar zaken meetellen, terwijl dat eigenlijk een politieke keuze is. Er
zou nadrukkelijk aandacht moeten zijn voor het aantal gehinderden en het
effect op hun gezondheid. Eerder is mijn motie aangenomen om
onmeetbare factoren beter in de MKBA te kunnen meenemen, dus ook in
het saldo. Wat is hiermee gebeurd? Wanneer zien we dat terug in de
nieuwe MKBA’s?
Nog even terug naar de steeds verdergaande verstedelijking. Heeft het
MIRT ook een plek in de Stadsagenda en andersom? De vervoersvraag
van de stedeling wordt niet opgelost door steeds bredere wegen van en
naar de stad, maar door te investeren in schone mobiliteit, slimme
distributie, beter ov en fietsvoorzieningen. De vraag aan de Minister is hoe
wij hoofdstedelijke en regionale infra concreet kunnen combineren,
inclusief financiering, zodat deze beter past bij dat beeld van de toekomst.
D66 deelt het enthousiasme van de Minister over ontwikkelingen als Beter
Benutten, duurzame en slimme mobiliteit en zelfrijdende auto’s. Ook deze
agenda zien wij echter nauwelijks terug in het MIRT. Daarom zou D66
graag meer kansen willen bieden voor innovatie. Op sommige plekken zie
je dat al. Ik was er zelf laatst even op bezoek. De Weg van de Toekomst in
Oss, met lichtgevende lijnen, de weg bij de Automotive Campus in
Helmond, die als proeftraject wordt ingezet, of het prachtige glow-in-thedark-fietspad bij Krommenie, dat zelfs in Amerika de krant haalde. Dat
mag meer. Door voorop te lopen in innovatie zorgen we voor meer banen
en slimmer en schoner gebruik van rijbanen, vaarroutes en spoorwegen.
D66 stelt voor om jaarlijks in het MIRT vijf projecten aan te wijzen waar
innovatie een speciale plek krijgt. Van inhaalstrook naar innovatie, zullen
we maar zeggen. Daag studenten, architecten en start-ups uit. Dan
verschijnen er misschien nog meer artikelen over Nederlandse vindingen
in Amerikaanse kranten en hopelijk heeft dat ook gevolgen voor de
Amerikaanse budgetten. Dit zou medegefinancierd kunnen worden uit
bestaande projecten, door het geld beter te benutten, maar wellicht ook
met Europese middelen.
Ook in het openbaar vervoer kan en moet er meer ruimte zijn voor
innovatie, zeker in krimpgebieden. Door de bevolkingsafname staat het ov
daar onder druk, maar het is juist van belang om voorzieningen
bereikbaar te houden. Het zou mooi zijn als wij in een regio als NoordGroningen extra ruimte kunnen bieden voor slimme oplossingen,
bijvoorbeeld in samenwerking met Duitsland. Is de Staatssecretaris bereid
om samen met decentrale overheden en vervoerders te bekijken of deze
regio als proeftuin voor ov-innovatie kan gelden?
Bij de begroting hebben we al uitgebreid gesproken over het door de
Rekenkamer geconstateerde financiële gat bij het onderhoud van onze
wegen. Ik dank de Minister voor de technische briefing. Ik hoop dat de
uitwerking van mijn motie over het op orde brengen van de financiën, om
te bezien welke projecten eventueel geprioriteerd of naar achteren
geschoven moeten worden, voor het MIRT van volgend jaar kan komen.
Mijn fractie zou aan de volgende punten prioriteit willen geven. Daarmee
kom ik toe aan mijn rondje Nederland. Laat ik beginnen met de Ruit rond
Eindhoven, een belangrijke economische kennisregio, met veel groeipotentieel, waar het nu al vaak vaststaat. Hier is echt behoefte aan een
oplossing van de problemen van vandaag en morgen. Volgens ons hoeft
deze niet te liggen bij de voorkeursvariant Ruit Eindhoven, omdat niet is
bewezen dat de oost-westverbinding absoluut noodzakelijk is voor de
doorstroming, terwijl deze wel aantoonbaar slecht scoort op natuur en
leefomgeving. Bovendien zijn de baten overschat en de sterk negatieve
uitkomsten op landschap, cultuurhistorie en recreatie niet goed meegewogen, zo lees ik in de second opinion van de MKBA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

30

Voorzitter: De Boer
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Daarentegen is er in de regio wel
behoefte aan het versnellen van de verbreding van de A67 en het
aanpakken van de A58. Als ik het goed heb, staan deze ook in het
knelpuntenlijstje dat vanochtend in de krant verscheen, dus laten we snel
beginnen met deze concrete behoefte. D66 stelt voor om eerst deze twee
trajecten te versterken. Daarna kunnen we onderzoeken welke opgaven
nog resteren en welke maatregelen daarvoor nodig zijn. Het liefst kijken
wij verder dan alleen naar asfalt; naar beter benutten en slimme
mobiliteit. Indien er geen toezegging komt van de Minister, zal ik hierover
samen met de Partij van de Arbeid in tweede termijn een motie indienen.
De heer De Rouwe (CDA): Ik heb dezelfde vraag aan mevrouw Van
Veldhoven. Er wordt selectief geshopt om en rond Eindhoven. De MKBA
wordt in twijfel getrokken. Deze is er op verzoek van D66 gekomen. Wij
vonden het prima, maar het zij zo. Er wordt voorgesteld om andere
trajecten wel te doen. Komen die dan wel beter uit wat betreft natuur en
leefomgeving?
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik weet niet waar de heer De Rouwe
vandaan heeft dat er selectief geshopt wordt. In de second opinion over
de MKBA staat heel duidelijk dat de baten zwaar overschat zijn en dat de
problemen niet voldoende zijn meegenomen in het saldo. Het lijkt mij
belangrijk om dat wel te doen. Het is minder ingrijpend om de knelpunten
op te lossen bij de wegen die er al liggen, te weten de A58 en de A67.
Laten we eerst eens kijken wat we daarmee kunnen bereiken, voordat we
dat stukje oost-westverbinding aanleggen, want we weten allemaal dat
daar de grootste pijn zit.
De heer De Rouwe (CDA): Je kunt voor of tegen de aanleg van infra zijn.
Ik ken ook die ideologische debatten. Laten we dat hier maar even niet
doen. Zowel de eerste als de tweede MKBA was positief. Misschien slaat
het kopje selectief shoppen daarop. Ik zie dat D66 ervoor pleit om het geld
op een andere manier in te zetten, met als argument dat de MKBA niet
klopt en dat de leefomgeving negatief wordt beoordeeld bij het voorstel
voor de Ruit. Mijn simpele vraag is of de leefomgeving en het milieu wel
positief zijn beoordeeld bij de andere twee trajecten. Volgens mij is dat
niet het geval. Die scoren daar zeker niet beter op.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Zoals ik daarnet al zei, zijn infrastructurele projecten vaak diep ingrijpend in het leven van mensen en in hun
leefomgeving. Dan is het heel wat anders of je uitgaat van bestaande
wegen, met de problemen die daar zijn, en probeert om die te optimaliseren, dan dat je dwars door een heel kwetsbaar natuurgebied en een
bijzonder cultuurhistorisch gebied ineens zo’n weg gaat aanleggen. Dat
stuk is ook zwaar negatief. In de MKBA zie je dat de Ruit wat dat betreft
zwaar in het rood scoort. Mijn fractie vindt ook dat de mobiliteit in die
regio moet verbeteren, maar we moeten eerst aan de gang met trajecten
waar toch al wegen liggen, even heel simpel gezegd, in plaats van in te
zetten op dat stuk, dat in de regio zo slecht ligt. Dat lijkt mij niet nodig. Ik
denk dat we heel prima met die andere dingen aan de slag kunnen om de
doorstroming te verbeteren. Dat staat echt in de MKBA. Daarom sprak ik
al over appels en peren. Het saldo van de MKBA gaat alleen over de
appels, en de peren zijn daarin niet meegenomen. Als we dat wel zouden
doen, hadden we een heel andere uitkomst.
De voorzitter: Een mooie fruitschaal. U vervolgt uw betoog.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

31

Mevrouw Van Veldhoven (D66): Dan hebben we het nog niet gehad over
de bananen en de kersen.
Daarmee hebben we de Ruit om Eindhoven gehad. Dan kom ik op de
spoorverdubbeling tussen Leiden en Utrecht. Utrecht en Leiden staan in
de top vijf van drukste stations, maar de verbinding ertussen is eigenlijk
heel matig. Er rijdt elk halfuur een trein en er is met grote regelmaat
sprake van forse vertraging of uitvallende treinen. Er worden wel kleine
verbeteringen aangebracht, maar dat is niet genoeg. Spoorverdubbeling
zou het spoor in de drukke Randstad toekomstbestendig en robuust
maken. Kunnen de investeringen die hiervoor nodig zijn, naar voren
worden gehaald? In de context van de verdere verstedelijking zou dit
volgens ons prioriteit moeten krijgen.
Ik heb ook enkele vragen over de Limburgse spooragenda. Het onderzoek
«Grensoverschrijdend perspectief» wordt benut en er vindt regulier
overleg plaats met de NS. Wat is de inzet van die gesprekken? Wat gaat de
reiziger daarvan merken?
Kan er nog iets meer verteld worden over de ontwikkelingen op de
trajecten Heerlen–Herzogenrath, Maastricht–Luik, Weert–Helmond en
Eindhoven–Düsseldorf?
Voorzitter: Van Helvert
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Soms komen we in de bijzondere
situatie dat er zowel aan de weg als aan het spoor gewerkt wordt. Dat
betekent dat er voor de reiziger geen alternatieven meer zijn. Onderhoud
aan spoor en wegen is nodig, maar een paar weken geleden waren er
werkzaamheden op de A6 tussen Muiden en Lelystad en op het traject
Almere–Weesp. Dan maken we het ons wel erg moeilijk. Dat is niet zo
handig. Flevoland was praktisch onbereikbaar. Dat lijkt me een kwestie
van planning. Met twee bewindslieden die daarover gaan, moet dat toch
op te lossen zijn? Kunnen zij samen bekijken hoe voorkomen kan worden
dat spoor- en wegwerkzaamheden op één traject samenvallen, waardoor
een deel van Nederland praktisch onbereikbaar wordt?
Dan kom ik op enkele kleinere punten. Bij de gebiedsuitwerking
Bollenstreek-Haarlemmermeer zijn destijds afspraken gemaakt over de
bereikbaarheid. Die zie ik niet meer terug, terwijl dit wel een druk gebied
is, met Schiphol, Aalsmeer en de Amsterdamse haven. Hoe besteedt de
Minister hier concreet aandacht aan?
Bij de afgelopen MIRT-debatten waren we erg blij met de plannen en de
aandacht voor Vught, maar nu blijken de opgaven toch groter en duurder
dan verwacht, waardoor de maatregelen niet optimaal kunnen worden
uitgevoerd. Wat gaat de Minister hier in overleg met de regio aan doen?
Het is een bijzondere situatie in Vught, met de vele doorsnijdingen.
Ik las dat in het eerste kwartaal een besluit zal worden genomen over de
quick wins bij de A15, bij de Drechtsteden. Wij vinden dat een goed idee
en wij hopen dat er snel een vruchtbaar besluit over wordt genomen.
Dan de Zuidas. Voor het zomerreces kregen we de bevestiging van de
Staatssecretaris dat het doortrekken van de Noord/Zuidlijn als metro naar
Amstelveen niet onmogelijk of onnodig duur zal worden. Dat is mooi,
maar die bevestiging vinden we verder nergens in de plannen terug.
De voorzitter: U hebt nog één minuut voor uw betoog in eerste instantie.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Dat ga ik wel redden en anders gebruik
ik graag één minuutje van mijn tweede termijn.
Over de toekomstige spoorverbinding tussen Breda en Utrecht is gezegd
dat deze bij de verbreding van de A27 niet onmogelijk zal worden
gemaakt, maar alles wat er nu over staat, is dat de spoorlijn geen
onderdeel meer is van het project en dat er geen ruimte voor wordt
gereserveerd. Er staat dus niet dat de Minister zich houdt aan haar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

32

toezegging om de aanleg niet onnodig duur te maken. Ik hoor graag wat
de Minister daaraan gaat doen.
D66 is blij dat de Staatssecretaris geld beschikbaar heeft gesteld voor een
snellere verbinding tussen Groningen en Bremen. Ik neem aan dat de
Minister het compliment daarvoor wel wil overbrengen. Is het mogelijk
om dit traject extra duurzaam te maken, bijvoorbeeld in het kader van
innovatieprojecten? Een verzoek uit de regio is of de trein ook kan stoppen
op station Winschoten, zonder al te veel af te doen aan de snelheid. Ik kan
mij voorstellen dat die vragen schriftelijk worden beantwoord.
Dan de MKBA over de A27. Wij pleiten ervoor om de zaken op orde te
hebben en een aantal dingen naar voren te halen. Een terechte vraag is
dan waar het volgens D66 een stukje minder mag. Laat ik daar helder over
zijn: de verbreding van de A27 kan wat ons betreft van tafel. Laten we dat
geld besteden aan projecten die wel problemen oplossen.
Is het rapport van Horvat over de Blankenburgtunnel aan de Kamer
toegezonden? Zo nee, waarom niet? Kan de Minister toezeggen geen
onomkeerbare stappen te nemen voordat we dit rapport hebben kunnen
bespreken? De PVV heeft een op zichzelf interessante vraag gesteld over
de vergelijking tussen de Blankenburg- en de Oranjetunnel, als je uitgaat
van de varianten die in het Horvatrapport worden besproken.
D66 ziet dat Nederland verstedelijkt. Dat vraagt om meer dan meters
asfalt. Steden als Vancouver en Singapore zetten de toon. Zij stellen de
bewoners van de stad centraal en gaan uit van hun mobiliteitsvraag en
niet per se van meters asfalt. Tijd voor een Smart City Agenda, ook als
leidraad voor het toekomstige MIRT.
De voorzitter: Met het minuutje van de tweede instantie is het prima
gelukt. Er is nog een vervolgvraag van mevrouw Ouwehand.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): D66 staat aan de kant van de Partij voor de
Dieren als het gaat om schonere lucht, innovatie en duurzame mobiliteit.
We zien dat we bij de aanpak van de Ring Zuid in Groningen eigenlijk
terug in de toekomst gaan; de lucht wordt vuiler, er zijn scholen in de
buurt, terwijl we weten dat dit niet moet, fietsverbindingen verdwijnen. Is
de Kamerfractie van D66 bereid om hier nog eens naar te kijken? De
zorgen zijn wel heel groot over de Ring Zuid in Groningen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik was ook aanwezig bij de briefing. Ik
vond wat daar gemeld werd, inderdaad ook heel zorgwekkend. Ik snap
heel goed dat er ook in Groningen behoefte bestaat aan het verminderen
van de files en aan het oplossen van mobiliteitsproblemen, maar laten we
daar ook heel goed kijken naar wat we aan het doen zijn, als we zoveel
kinderen blootstellen aan zulke hoge concentraties gifstoffen.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Voorzitter. Investeren blijft ook de
komende jaren nodig en dat doen we ook, maar dat mag niet ten koste
gaan van onderhoud. We hebben hierover al uitvoerig gesproken bij de
begrotingsbehandeling. We hopen dat de Minister snel de benodigde
middelen voor onderhoud reserveert en niet alleen hoopt op meevallers.
Volgens de ChristenUnie kunnen enkele megaprojecten rond de grote
steden best wat soberder, om meer geld vrij te maken voor onderhoud en
voor het oplossen van kleine knelpunten in de regio. Waarom gaat de
Minister nog steeds uit van de hoogste groeiprognoses, terwijl we hier al
jaren structureel onder zitten en nu zelfs ook vaak het laagste groeiscenario niet eens halen?
Door de beperkte budgetten moeten we optimaal de mogelijkheden
gebruiken voor Europese subsidies. De ChristenUnie heeft de indruk dat
Nederland hier kansen laat liggen, terwijl drie van de tien prioritaire
TEN-T-corridors in ons land beginnen en de EU vaak tientallen procenten
van projecten wil subsidiëren. Ik heb begrepen dat er tot 2020 26 miljard

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

33

euro beschikbaar is. Eind februari sluit de eerste ronde voor de aanvragen
tot 11 miljard. Welke projecten gaat het kabinet hiervoor aanmelden?
Welke regionale aanvragen worden ondersteund en voor welk bedrag? De
ChristenUnie roept het kabinet op om ambitieus in te zetten. We noemen
als voorbeelden Kornwerderzand, de vaarweg Lemmer–Delfzijl, intercity’s
op de spoorlijn Heerlen–Aken en Groningen–Bremen, en zo kan ik nog
even doorgaan.
Europa heeft de lidstaten ook gevraagd om binnenhavens aan te melden
voor het TEN-T-netwerk. Ik zie dat dit in het buitenland wel is gebeurd,
maar dat er op de Nederlandse lijst onvoldoende binnenhavens
voorkomen. Ik mis bijvoorbeeld Urk en Waalwijk. Wil de Minister erop
inzetten dat bij de herziening van TEN-T meer Nederlandse binnenhavens
op die lijst komen te staan?
De verbreding van de snelwegen rond Amsterdam voor miljarden euro’s
gaat ongewijzigd door terwijl het aantal auto’s op de A9 niet toe-, maar
juist afneemt. Het CPB was ook heel kritisch over dit project. De
ChristenUnie dringt aan op een soberder plan. Met het geld dat dan
overblijft, zouden wij het urgente knelpunt Schiphol kunnen financieren.
We zijn blij dat de noordelijke randweg Utrecht in de plannen naar voren
wordt gehaald. Wij zouden het liefste zien dat eerst de noordelijke
randweg wordt aangepakt en daarna de verbreding van de A27. Ik wijs
erop dat nut en noodzaak van dit plan ook ter discussie staan, omdat er
weinig tot geen groei is van de mobiliteit in het autoverkeer.
Uit onderzoek in opdracht van Rijkswaterstaat blijkt dat in het Blankenburgtracé een coupurekering mogelijk is, met excuus voor deze
technische termen. Betekent dit dat een betere inpassing in het gebied
mogelijk is? De ANWB en Natuurmonumenten zien hiervoor kansen. De
ChristenUnie vraagt de Minister om geen onomkeerbare stappen te
nemen en goede inpassingsmogelijkheden een kans te geven.
Station Schiedam-Kethel is uitgesteld tot na 2028. De ChristenUnie vraagt
hier meer ambitie. Er staat al sinds 1990 een nieuwbouwwijk. Als we in dit
tempo doorgaan, ligt er pas een station als de oorspronkelijke bewoners
met pensioen gaan. Er ligt al jaren een betonnen viaduct voor een tram,
maar deze gaat pas rijden als het station opent. Belgische toestanden,
midden in de Randstad!
Door de andere sprekers is ook gerefereerd aan de A15. Er blijkt nog een
knelpunt te zijn ter hoogte van de Drechtsteden. Is de Minister bereid om
bij te dragen aan een snelle oplossing uit het budget voor Beter Benutten?
In Zeeland horen we zorgwekkende berichten over de verkeersveiligheid
op de A58. Is de Minister bereid om de veiligheid te verbeteren met goede
belijning en een systeem voor incidentenmanagement?
Er is al heel veel gezegd over de Ruit Eindhoven. Ik vraag de Minister om
de Ladder van Verdaas toe te passen en pas te kiezen voor een nieuwe
weg als alle andere opties zijn bekeken. Wij zouden de nieuwe
oost-westverbinding willen schrappen, omdat deze het landschap
schaadt. In plaats daarvan zouden wij de A67, de A58 en de provinciale
weg de N279 willen versterken. Wij vinden de MKBA niet evenwichtig,
omdat een dergelijke variant niet is meegenomen. Ook heb ik de indruk
dat veel kosten zijn toegerekend aan de noord-zuid-corridor, om zo de Ruit
gunstiger voor te stellen.
De voorzitter: U hebt nog één minuut voor uw betoog.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Dan moet ik nu in sneltreinvaart
door.
Waarom komen er geen nieuwe stations in Berkel-Enschot en Staphorst?
Er zijn dagelijks meer dan duizend nieuwe reizigers.
Wij blijven ons zorgen maken over het knooppunt A1/A30. Wij hopen dat
de Minister in ieder geval in gesprek wil blijven met de regio. Wij weten
dat er discussie over is, maar volgens ons kan een gesprek geen kwaad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

34

Mijn fractie is blij dat er een kwartierdienst komt tussen Leeuwarden en
Sneek, maar ik heb begrepen dat er nog wel knelpunten zijn bij het traject
Leeuwarden–Harlingen. Daar wordt geen halfuurdienst gereden en de
aansluitingen op Leeuwarden zijn slecht. Wil de Minister hierover het
gesprek aangaan met de provincie en kijken wat de mogelijkheden zijn? Ik
heb begrepen dat de kosten van een klein stukje spoorverdubbeling
6 miljoen zijn. Dat zou misschien met cofinanciering opgelost kunnen
worden.
De voorzitter: Kunt u afronden?
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Ik noem nog de spoorverbinding van
Groningen–Veendam–Stadskanaal. Over de N33 is ook door andere
fracties gesproken en daar sluit ik mij graag bij aan.
De voorzitter: Dank voor uw bijdrage. Dan gaan we naar het tweede deel
van de bijdrage van de VVD. Mevrouw De Boer heeft nog zeven minuten
over.
Mevrouw De Boer (VVD): Voorzitter. Een goede economie kan niet zonder
goede mobiliteit. Spoor levert daaraan dagelijks een belangrijke bijdrage
voor een miljoen Nederlanders en voor tonnen goederenvervoer. Bij de
herijking van de Spooragenda moet de economische meerwaarde
vooropstaan volgens de VVD-fractie. Veiligheid speelt hierbij ook een
belangrijke rol. In het kader van de herijking zal in 2015 aan de landsdelige
ov-overlegtafels met lagere overheden en regionale vervoerders worden
gekeken naar de prioritering van concrete projecten. Ook hier dient de
focus te liggen op economische meerwaarde en veiligheid. De middelen
en de ruimte zijn immers beperkt? De VVD vraagt in deze context
aandacht voor het goederenvervoer, de metrodienstregeling in de
Randstad en de problematiek bij de overwegen.
Ook bij het spoor zijn de budgetten krap. Het budget voor het spoor is
minder vrij besteedbaar dan het lijkt. We moeten daarom realistisch zijn in
onze planning. Er loopt nog een onderzoek van de Algemene Rekenkamer
naar de benodigde omvang voor beheer en onderhoud. De VVD wil graag
van de Minister horen wanneer we dit onderzoek kunnen verwachten. Als
dit er is, zullen we het moeten bespreken in deze commissie. Onderhoud
moet prioriteit hebben, want achterstallig onderhoud kan leiden tot
onveilige situaties op het spoor en die willen we voorkomen.
Nederland is een export- en doorvoerland. Daar verdienen we ons geld
mee. Daarom is het goed om te zien dat er de komende jaren fors wordt
geïnvesteerd in goederenvervoer, inclusief maatregelen langs de
spoorlijnen om geluidsoverlast tot de wettelijke norm te beperken. Ik sluit
mij aan bij de vragen die over Vught zijn gesteld. Op verzoek van de
Kamer komt er dit voorjaar een overzicht van de maatregelen die moeten
worden genomen om de overlast te beperken in Oost-Nederland. Daar zijn
we benieuwd naar. Hoe groot is het budget dat is gereserveerd binnen het
Programma Hoogfrequent Spoor, voor afdoende maatregelen langs het
spoor in Oost-Nederland? Gelukkig worden er maatregelen getroffen om
de overlast bij de Drechtsteden en Breda te beperken. Er wordt gewerkt
aan een versnelde aanpak voor 2022. Spoorgoederenvervoer is van
belang voor de doorvoer vanaf de havens, zeer zeker ook voor onze
chemische industrie, die van het vervoer over het spoor afhankelijk is.
De VVD wil daarnaast graag aandacht vragen voor de problemen bij de
overwegen. Overwegen zijn slecht voor de doorstroming op de weg en
gevaarlijk voor overstekers. Als er ongelukken gebeuren, is dat ook slecht
voor de doorstroming op het spoor. Afgelopen week nog werd een vrouw
uit Arnhem gered die per ongeluk op zo’n overweg terechtkwam. Andere
ongelukken in de afgelopen tijd kenden een minder gelukkige afloop,
waarbij er zelfs doden vallen te betreuren. Volgens ons is een voortva-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

35

rende aanpak van onveilige overwegen nodig. We hebben 200 miljoen
euro beschikbaar gesteld voor de verbeteraanpak overwegen, maar dit
budget is nog grotendeels in stand. Hoe staat het met de uitvoering
hiervan?
Het gaat om de aanpak van onbeveiligde overwegen, die ook kunnen
leiden tot verkeersopstoppingen, omdat zij een groot deel van de tijd dicht
zitten. In dat kader worden overwegen in Groningen en in Vught
aangepakt. De doorstroming van het verkeer kan ook worden verbeterd
door een nieuwe overweg in Hurdegaryp. Hierbij wil ik ook aandacht
vragen voor de overweg Koog-Zaandijk in Zaanstad en voor de overweg
Vierpaardjes in Venlo. Deze twee overwegen zitten een groot deel van de
tijd dicht door passerende treinen. Dit is slecht voor de verkeersdoorstroming en voor de veiligheid. We willen graag een overzicht hoeveel
van dit soort overwegen er nog zijn in Nederland en wat het kost om deze
in de toekomst aan te pakken.
Laat ik helder zijn: fietsparkeren hoort niet tot de prioriteiten in het kader
van economische groei en veiligheid. We zullen eerst geld moeten
verdienen voordat we het weer aan dit soort projecten kunnen uitgeven.
Alles bij elkaar optellend betekent dit dat er volgens de VVD geen sprake
kan zijn van extra of nieuwe investeringen in het spoor. Eerst moet
duidelijk zijn welke kosten er verbonden zijn aan het onderhoud en of er
voldoende budget is voor de maatregelen om tegemoet te komen aan
onze prioriteiten met betrekking tot goederenvervoer, de aanpak van
veiligheid van overwegen en het bevorderen van de doorstroming op de
weg.
Er zijn al heel wat vragen gesteld over de kleine projecten binnenvaart en
over de afvalinzameling. In het MIRT valt bij alle projecten die de
binnenvaart moeten faciliteren te lezen dat er sprake is van vertraging
door capaciteitsproblemen. Dit is opmerkelijk, omdat deze sector is
aangewezen om de problemen met vervoer op de weg en op het spoor te
verlichten. Dit verdient derhalve prioriteit. Zijn de capaciteitsproblemen
inmiddels opgelost, zodat dit voortvarend kan worden aangepakt?
Ook de ligplaatsen verdienen echt prioriteit. In Zutphen zijn meerpalen
aangelegd waar je met goed fatsoen niet van boord kunt komen, zoals de
heer Bisschop ook opmerkte. Dat lijkt mij niet echt de bedoeling.
Een ander punt is de sluisbediening. Ik heb al vaker gezegd dat we geld
kunnen verdienen door meer samenwerking. Dit is zelfs ook aangeboden,
bijvoorbeeld door de provincie Flevoland, die extra sluisbediening wil
overnemen van Rijkswaterstaat. Waarom doen we dat niet gewoon? Ook
in Overijssel wordt gekeken naar betere bediening. In Groningen en
Friesland klaagt de binnenvaart, over de toename van de sluitingstijden.
Bediening op afstand is ook succesvol, dus daar moet beter naar worden
gekeken, maar nog niet alles is opgelost.
Dan een klein rondje van mijn kant. Het is heel goed dat de doorvaart in
het Breeddiep wordt aangepakt. Het breder maken voor de doorvaart in
de Rotterdamse haven scheelt nodeloos omvaren en is goed voor de
veiligheid.
Dan weer terug naar het Noorden. De helihaven in de Eemshaven is ook
een goed idee. We moeten bekijken of deze voortvarend kan worden
aangelegd, want anders dreigt TenneT uit te wijken naar Emden, en dat
moeten we natuurlijk niet hebben.
Het is prima dat er met betrekking tot de spitsverhoging wordt gekeken
naar Zwolle–Emmen, Sneek–Leeuwarden, maar ook naar de Valleilijn.
Leeuwarden wordt de culturele hoofdstad van Nederland. Kunnen er dan
ook incidenteel meer treinen worden ingezet, net als bij Koninginnedag?
Dan terug naar het Zuiden. Bij Terneuzen moet gekeken worden naar een
nieuwe locatie voor het bedrijfsleven dat nu gevestigd is op de sluis.
Kunnen de bedrijven die op verschillende plekken gevestigd zijn, op één
plek samenkomen? Dit is een Nederlands bedrijf en dat moeten we ook
faciliteren, want daar verdienen we geld mee.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

36

Bij de stukken over het MIRT zat ook een brief over de spoorverbinding
Zeeland–Antwerpen (VeZA). Volgens België staat deze niet op de
prioriteitenlijst van Nederland en volgens Nederland staat deze niet op de
prioriteitenlijst van België. We hebben geen geld voor nieuwe projecten,
dat is de spagaat waar we in zitten, maar deze lijn is in de verdere
toekomst misschien goed voor het goederenvervoer en voor de
veiligheid.
De voorzitter: U hebt nog één minuut voor uw betoog.
Mevrouw De Boer (VVD): Er wordt onderzocht of er TEN-T-subsidie kan
worden aangevraagd voor buisleidingen in de driehoek Rotterdam,
Antwerpen, Ruhrgebied. Dit is positief en in lijn met een motie die ik
enkele jaren geleden heb ingetrokken, omdat ze ondersteuning van beleid
was. Mijn vraag is of Chemelot in Zuid-Limburg hierin meegenomen kan
worden.
Het is goed dat er een MIRT-onderzoek komt over Schiphol. Wanneer
kunnen we het resultaat daarvan verwachten?
Er wordt gekeken naar de containerterminal bij de mainport-greenport en
naar spoorvervoer of een ferry shuttle. Het is goed om te kijken naar een
gecombineerde plek, want dat heeft meerwaarde, dat is winst en daar
moeten we veel meer op inzetten. Dat kan echt een voorbeeldproject zijn.
We hebben afgesproken dat het kabinet het voortouw neemt in het
overleg met onze buurlanden over de totstandkoming van het in de
hoofdrailnetconcessie, met als uitgangspunt om te komen tot grensoverschrijdende intercityverbindingen, onder meer met Düsseldorf, Aken en
Luik. Dit hoort echt op rijksniveau thuis, omdat het niet op provinciaal
niveau geregeld kan worden. Is er al zicht op een plan van aanpak?
Mijn laatste opmerking gaat over ons buurland Duitsland. De Duitse
regering reserveert 500 miljoen euro voor onderhoud aan vaar- en
waterwegen. Men kan daar echter geen ingenieurs vinden om het werk uit
te voeren. Misschien kunnen wij wat Nederlandse uitzendkrachten
inzetten. Dat is ook goed voor onze binnenvaart.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Ik was verheugd om onder
andere van de Partij van de Arbeid te horen dat we onszelf wel kunnen
opheffen als we ons verschuilen achter modellen en protocollen, zoals de
maatschappelijke kosten-batenanalyse, en verder niet meer nadenken. Het
is goed om te horen dat er in deze Kamer meer partijen zijn die ook willen
bekijken of alle belangrijke effecten erin zitten. Bij die MKBA’s zijn zachte
waarden als natuur en landschap en gezondheid niet zo sterk vertegenwoordigd dat je per saldo de conclusie kunt trekken dat we al die
projecten die een zogenaamd positieve MKBA hebben, moeten
doorzetten. Het gaat niet alleen om de Ruit Eindhoven, maar ook om de
Blankenburgtunnel, de Rijnlandroute en de Ring Utrecht. De Partij voor de
Dieren zegt: als je goed kijkt naar alle effecten, is het onverstandig en
onverantwoord om dat te doen.
Met het oog op de beperkte spreektijd zal ik focussen op een project waar
veel van die problemen samenkomen, namelijk de aanpak van de Ring
Zuid in Groningen. Daar wordt een plan uitgevoerd dat jaren geleden is
bedacht, maar waarvan we nu kunnen zien dat het grote nadelige effecten
gaat hebben voor de gezondheid van kinderen. Er staan scholen in de
buurt, terwijl we weten dat dit onverantwoord is. De GGZ zegt dat je in de
buurt van een school niet binnen 300 meter wegen of snelwegen moet
aanleggen, omdat dat gevaarlijk is voor de ontwikkeling van de kinderen.
Zij kunnen daardoor astma oplopen en dat gaat niet meer weg. Ook
kinderdagverblijven en vrouwen met ongeboren kinderen lopen risico op
gezondheidsschade, dus de vraag is of we dat wel moeten doen of even
wat beter moeten nadenken voordat we de definitieve klap daarop geven.
We worden gewaarschuwd door wetenschappers dat we onverantwoorde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

37

risico’s nemen. In het kader van: regeren is vooruitzien, roep ik de
Minister op om de groeiende zorgen in de Kamer serieus te nemen. Zij
heeft het tracébesluit al getekend, maar ik roep haar op om de handtekening daaronder weg te halen, een nieuwe weg in te slaan en dit plan
niet door te zetten.
Er zijn niet alleen grote zorgen over de luchtkwaliteit, maar ook over de
veiligheid. Klopt het dat de besluiten die tot nu toe zijn genomen, zijn
gebaseerd op ontwerptracébesluiten waarin werd uitgegaan van een
verbetering van de veiligheid met 7%, terwijl er in het uiteindelijke
tracébesluit een verslechtering optreedt? Dat heeft mijns inziens alles te
maken met de verslechtering van de veiligheid voor fietsers. Er komen
meer gelijkvloerse kruisingen en gevaarlijkere situaties. Hoe kan de
Minister een tracébesluit tekenen waardoor de verkeersveiligheid erop
achteruitgaat? Wat is haar reactie daarop?
Hoe zit het met het plan dat parallel loopt aan die Ring Zuid, namelijk de
Helperzoomtunnel? Ik ben in Groningen geweest en ik heb gezien wat de
situatie wordt. Een ontzettend druk befietste route wordt direct doorkruist
door auto’s die de tunnel in willen. Ik begrijp dat dit samenhangt met het
plan voor de Ring Zuid. Is dat ook onderdeel van de verantwoordelijkheid
en de weging van deze Minister? Ook daar gaan grote veiligheidsproblemen ontstaan.
Het plan is aanvankelijk gebracht alsof het een paradijs voor Groningen
zou zijn, maar als je er beter in duikt en er goed naar kijkt, zie je heel veel
nadelen. Je ziet dat de doelstellingen niet worden gehaald. Waarom kiest
de Minister er niet om alternatieve plannen uit te laten werken? Het lijkt
erop dat de overheden een tunnelvisie hanteren, maar dan niet echt. Een
tunnel zou wellicht de oplossing voor de gesignaleerde problemen
kunnen zijn, maar als je dat doet, moet je voldoen aan allerlei regels waar
de overheid geen zin in heeft. Het is nu een halfbakken oplossing, met
deksels en putten, en waar uitstootplaatsen worden gecreëerd, zodat de
luchtkwaliteit op die plek enorm zal verslechteren.
De voorzitter: U hebt nog één minuut.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Het lijkt erop dat de overheid op zoek is
naar de mazen in haar eigen wet, en dat is voor de burger die zich hier
zorgen over maakt, best een klap in het gezicht. Die deksels zijn net niet
lang genoeg om van een tunnel te kunnen spreken, zodat we niet aan de
regels voor tunnels hoeven te voldoen. Ik vraag de Minister naar de stand
van zaken. Is zij bereid om haar handtekening onder het tracébesluit voor
de Ring Zuid Groningen vandaan te halen, gelet op de feiten die
voorliggen? Is zij bereid om alsnog voor een andere aanpak te kiezen?
De voorzitter: Ik dank de leden voor hun medewerking wat betreft het
aantal interrupties, waardoor we nog perfect op schema liggen.
De vergadering wordt van 13.26 uur tot 14.30 uur geschorst.
De voorzitter: Goedemiddag. We gaan zo meteen luisteren naar de
eerste termijn van de Minister. Ik herhaal dat we hebben afgesproken dat
we ieder lid twee interrupties toestaan. Als we ons daar heel netjes aan
houden, net als in de eerste termijn van de Kamer, blijft alles binnen de
perken en komt iedereen aan het woord.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik vind het prima als er in principe twee
interrupties zijn toegestaan, als er een beetje flexibiliteit is voor een derde,
als het gaat om een principieel punt voor een fractie. Het is een begrotingsbehandeling, dus dan kunnen we ook aanspraak maken op geen
beperkingen. Ik waardeer het dat wordt geprobeerd om de duur van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

38

debat te bekorten, maar ik zou het ook waarderen als er flexibiliteit is voor
een derde interruptie.
De voorzitter: Ik begrijp uw vraag. We vergaderen vandaag acht uur over
deze begroting, dus het is niet zo dat we ons er even snel van afmaken. Er
is ook nog een tweede termijn, waar u gebruik van kunt maken. In de
tweede termijn van de Minister hebt u ook weer twee keer de
mogelijkheid om te interrumperen, dus ik stel voor dat we proberen ons te
houden aan twee interrupties.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ja, we besteden er acht uur aan, maar
het gaat ook om heel veel geld en we zijn ook met heel veel partijen. Ik
zeg helemaal niet dat ik er drie nodig heb, maar ik vind twee niet erg ruim
voor zo’n debat. Als een collega, of wellicht ikzelf, zou vragen om een
derde, zou ik daar geen bezwaar tegen hebben. Ik hoop dat u daar
enigszins flexibel mee omgaat.
De voorzitter: We houden als uitgangspunt twee interrupties. Mocht het
noodzakelijk zijn, dan kijken we nog even hoe we dat doen. Als iedereen
gebruik zou maken van een derde interruptie, wil dat zeggen dat de
vergadering minstens een halfuur langer wordt en dat kan natuurlijk niet
de bedoeling zijn.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Voorzitter. Ik zal even
kort zeggen hoe ik mijn antwoorden ga geven. Dan kan men zien in welke
context deze geplaatst moeten worden en of men vroegtijdig moet
interrumperen over waar het antwoord blijft of nog even moet wachten. Ik
zal eerst in algemene zin iets zeggen over het MIRT, over de vragen die
gesteld zijn over de financiën en het Infrastructuurfonds, over beheer en
onderhoud en over de MIRT-systematiek. Er zijn veel vragen gesteld over
hoe zwaar bepaalde onderdelen daarin wegen. Dan wil ik overgaan naar
de behandeling van de verschillende regio’s en tot slot naar de categorie
overig.
De financiële discussie hebben we al een paar keer gevoerd bij de
afgelopen begrotingsbehandelingen. Bij de overleggen over het MIRT
hebben we eigenlijk steeds dezelfde discussie. Is het genoeg of is het niet
genoeg? Er is nooit voldoende geld in het Infrafonds voor alle wensen en
ambities die we hebben. Dat geldt ook voor de meeste van mijn collegaMinisters. Zij zitten met dezelfde beperkingen. Er zijn meer wensen dan er
budget is. Maar het is zeker geen grote leeggehaalde bende waar niets
meer mee te doen is. Dat blijf ik ook iedere keer zeggen. Bij de bezuinigingsronde van twee jaar geleden is er inderdaad geld afgegaan, maar het
jaar daarvoor was er geld bijgekomen. Over het algemeen zie je dat er
ongeveer evenveel wordt uitgegeven als in de voorgaande periodes.
Nogmaals, ik had graag nog meer uitgegeven, maar er zit nog wel
voldoende geld in het Infrafonds om interessante dingen te kunnen doen.
Tot en met 2028 gaan we in totaal ongeveer 82 miljard uitgeven; ongeveer
6 miljard per jaar uit het Infrastructuurfonds en 1 miljard uit het Deltafonds.
Er wordt vaak meteen gevraagd of dat geld al allemaal is uitgegeven. Op
dit moment is juridisch, volgens het contract, ongeveer 72% van het
Infrafonds belegd. De categorie verplichtingen en planuitwerking is 87%.
Dat betekent dat er nog een deel openligt, maar dat is niet erg veel. Met
het deel dat nog niet is belegd en de risico’s daaromtrent wordt rekening
gehouden in de plannen die nog zullen komen. Ik wil de discussie over de
verlenging van het Infrafonds ook daaraan koppelen. Naar aanleiding
daarvan vraagt men immers of we niet alvast moeten gaan verlengen.
Diverse partijen hebben mij gevraagd hoe ik daartegen aankijk. Het
huidige MIRT loopt tot 2028, maar dat betekent niet dat we in 2028 klaar
zijn met investeren. Er zijn steeds nieuwe ontwikkelingen en steeds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

39

nieuwe investeringen nodig om Nederland bereikbaar, leefbaar, veilig en
concurrerend te houden. Ik heb altijd al gezegd dat ik voorstander ben van
het op enig moment verlengen van het Infrastructuurfonds en het
Deltafonds. Dat gebeurt eigenlijk bijna altijd automatisch als er een nieuw
kabinet aantreedt. Bij Rutte I is het in het kader van de Olympische Spelen
voor acht jaar verlengd; als wij die ooit willen hosten, zo dacht men,
zouden we onze bereikbaarheid op orde moeten hebben. Rutte II, dat na
een jaar kwam, heeft daar niet vier jaar bij gedaan, omdat er vlak daarvoor
al acht jaar bij was gekomen. Dit kabinet zit zo’n vijf jaar, dus inderdaad is
de vraag geëigend of we tussendoor tot een verlenging zullen moeten
overgaan. Tijdens de begrotingsbehandeling heb ik de Kamer al
toegezegd dat ik daarover komend jaar met de Minister van Financiën in
gesprek zal gaan. Ik kom er bij de volgende begroting op terug. Ik denk dat
dit vooral waarde moet hebben in het laten zien dat we in de toekomst
willen blijven investeren. Het is ook goed dat private investeerders zien
dat de overheid zich committeert. Net zoals de vorige keer wil ik de Kamer
er echter voor waarschuwen dat ik en de Kamer niet te lang van tevoren
moeten uitgeven. De heer De Rouwe maakt zich daar zorgen over, maar ik
kan me zijn amendement van twee jaar geleden ook nog wel herinneren,
waarmee in één keer een paar miljard uit het fonds zou worden geslagen.
De heer Madlener (PVV): We hoorden de Minister zeggen dat zij gaat
overleggen met haar collega van Financiën. Dat baart mij natuurlijk grote
zorgen. De VVD, die het zelf ook niet zo best doet, heeft namelijk een
coalitiepartner die het liefst nog meer uit dat fonds zou willen graaien. De
heer Samsom heeft dat namelijk al diverse malen aangegeven. Ik weet
dus niet of dat overleg zo verstandig is van de Minister. Kan zij toezeggen
dat zij er persoonlijk voor garant zal staan dat er in de komende jaren
verder geen cent zal worden bezuinigd en dat dat verlengen van het MIRT
niet zal leiden tot uitstel en het naar achteren schuiven van projecten, en
het weghalen van geld door de heer Samsom en de PvdA?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Het gesprek met
mijn collega zal niet gaan over bezuinigingen, maar over de verlenging
van het Infrafonds. Mijn collega heeft onlangs nog gezegd dat hij ook bij
de extra opgaven uit Europa niet dacht aan verder bezuinigen. Ik kan op
dat vlak natuurlijk altijd maar een klein stukje vooruitkijken; je weet nooit
wat er wel en niet gebeurt. Volgens mij is dit nu helemaal niet aan de
orde. Het is hier twee jaar geleden expliciet aan de orde geweest. Ik heb
aangegeven hoe ik die bezuiniging heb ingevuld. De gesprekken die ik
met hem zal voeren, zullen over iets heel anders gaan, namelijk over
toekomstige investeringen en dus over vooruitkijken.
De heer Madlener (PVV): Ik wil een helder antwoord. Garandeert de
Minister dat de instemming van haar en haar collega van Financiën met
een verlenging van het MIRT absoluut niet ten koste zal gaan van de nu
ingeboekte projecten, dat dat geen bezuiniging zal inhouden en ook geen
verdere vertraging en verschuiving van projecten naar achteren?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dat zou ik ook
helemaal niet willen. Als er minder in zou komen te zitten of als het
verschuivingen zou betekenen, zou ik ook helemaal geen behoefte hebben
aan een verlenging van het MIRT. Ik was ook nog niet klaar met mijn
beantwoording van de vraag over het Infrafonds. De VVD en de PvdA
vroegen immers expliciet of een jaarlijkse verlenging een interessante
optie zou zijn. Dat kan inderdaad een interessante optie zijn, maar het is
dan wel van belang om te weten dat er ook jaarlijks eenzelfde soort
bedrag in komt te zitten als nu. Als je het jaarlijks met € 1 zou verlengen,
heb je er immers nog niet veel aan. Ik denk dus dat het van belang is om
ook zicht te hebben op hoe dat eruitziet. Nogmaals, ik ga er met mijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

40

collega van Financiën over praten. Voor mij is het vooral van belang dat
we langjarige zekerheid hebben over de investeringen, zodat de
bouwsector een perspectief heeft en een stevig fundament legt voor de
economie. Het behoud van flexibiliteit is voor mij ook van belang; het is
niet verstandig om alles dicht te verplichten. Voor die zaken wil ik met
mijn collega rond de tafel gaan zitten, om daarvan terug te komen met
een systematiek en de Kamer daarover te informeren.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Dat proefballonnetje werd opgelaten
door de partijleider van de Partij van de Arbeid, Diederik Samsom. Hij zei
dat het moest worden verlengd. Jeroen Dijsselbloem zei meteen dat
Nederland helemaal niet hoeft te investeren in infrastructuur, dat daar
helemaal geen geld voor is en dat het er prima bijligt. De Minister zegt
twee dingen: ten eerste dat er periodiek wordt verlengd, meestal bij het
aantreden van een nieuw kabinet; ten tweede dat zij volgend jaar, dus in
2015, met haar collega daarover gaat spreken. Dit zou dan op zijn vroegst
zijn beslag kunnen krijgen in de begroting voor 2016. En als het kabinet
blijft zitten, is dat weer in 2017. De vraag rijst waarom de Minister dan
toch een verlenging wil overwegen, nét voordat er verkiezingen voor een
nieuw kabinet komen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Omdat het kabinet,
als het niet valt, er tot 2017 zit. Er komen dan verkiezingen, het duurt dan
vaak een hele tijd voordat er een nieuw kabinet is en al die tijd wordt er
dan niets geregeld. Ik denk daarom dat het juist heel verstandig is om dat
in het jaar ervoor te doen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Dat is toch een beetje een bizarre
redenering. De Minister zegt eerst dat dit meestal gebeurt bij aanvang van
een nieuw kabinet. Dat er even niks wordt geregeld, geldt dus ook voor
alle kabinetten daarvóór. Sommige partijen denken dat ze in een paar
weken een kabinet in elkaar kunnen knutselen, dus het gaat weleens wat
sneller. Bovendien is er gewoon nog tot 2028 geld gereserveerd. Ik
herhaal daarom mijn vraag: waarom zou een kabinet op de valreep van
zijn termijn nog zo’n besluit willen nemen?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Daar was ik net in
mijn betoog heel helder over, maar misschien hebt u dat gemist. Ik zei dat
dit kabinet langer zit dan andere kabinetten; het is, om het zo maar te
zeggen, voor vijf jaar «ingepland» en niet voor vier jaar. Dit is natuurlijk
afhankelijk van de politieke stabiliteit, maar het is een jaar langer dan
normaal. Het is ook niet verlengd bij de start van dit kabinet, omdat net
daarvóór was gekozen voor een achtjaarsperiode. Dus omdat het verplicht
is, omdat de markt er behoefte aan heeft om te weten of investeringen in
de toekomst zullen doorgaan en omdat dit kabinet er een jaar langer zit,
vind ik het geen gek idee om te praten over een tussentijdse verlenging. Ik
heb bij de begroting aangekondigd dat ik dit van plan ben, maar tegelijkertijd zeg ik dat de spelregels goed moeten zijn, zodat ik zorgvuldig met
het budget kan omgaan.
Ik heb al wat gezegd over budgetflexibiliteit.
De heer Hoogland heeft mij gevraagd of ik bekend was met het rapport
van TLN en of ik de knelpunten herkende. Ik had het rapport zelf nog niet
gezien, maar ik heb natuurlijk wel de knelpunten op hoofdlijnen te horen
gekregen. Wij hadden vorige week maandag een algemeen gesprek over
de lopende zaken. Ik was zaterdag op het jaarcongres. Men heeft mij toen
nog gecomplimenteerd voor de vaart waarmee de wegen worden
ontwikkeld, maar men had natuurlijk ook nog een wensenlijstje en zou dat
bij de Kamer inleveren. Het kwam mij allemaal dus niet onbekend voor. Ik
zal op de vragen reageren. Ik werk aan de verbinding naar Duitsland via
de A15. Bij de A27 Houten-Hooipolder werk ik met een planuitwerking aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

41

een verbetering bij Gorinchem, op de corridor A58 met een verkenning
van het traject Sint-Annabosch–Galder–Eindhoven–Tilburg. Ik begrijp de
aandacht van TLN en ben daar blij mee. Met het huidige programma
werken we hard aan de issues die het aan de orde stelt, ook die specifiek
met betrekking tot de transportsector.
Ik kom nu bij de vragen over het MIRT: hoe zaken in elkaar zitten, welke
modellen erachter steken. Ik zal alle vragen achter elkaar behandelen. De
een vroeg namelijk of er wel voldoende rekening werd gehouden met de
auto, anderen vroegen weer of er voldoende rekening werd gehouden
met het spoor of met de natuur; zo had eenieder zijn eigen invalshoek. Ik
ga alles dus maar gewoon langs. Mevrouw Visser vroeg hoe het nieuwe
MIRT zich verhoudt tot de corebusiness van het MIRT: de infrastructuur en
de aanpak van de files. In het verleden, eigenlijk vóór de fusie van de
Ministeries van Verkeer en Waterstaat en VROM, wilde men een meer
integrale aanpak van het MIRT, dus meer gebiedsontwikkeling. De
Minister werd toen gevraagd waarom er alleen naar de weg of het spoor
werd gekeken, terwijl er ook moest worden gekeken naar zaken als
economische ontwikkeling en bevolkingsgroei. Dat zijn wij gaan doen.
Daarom worden die gebiedsoverleggen ook zo breed vormgegeven.
Tegen degenen die de zorg hebben dat het Infrafonds daardoor voor van
alles en nog wat zou kunnen worden benut, zeg ik dat het Infrafonds een
fonds is én blijft waaruit infrastructuur wordt bekostigd. Als er iets anders
uit wordt bekostigd, bijvoorbeeld bij Beter Benutten, wordt dat als zodanig
specifiek in de begroting voorgelegd. Het gaat daarbij om 1% van het
totale budget. Hetzelfde geldt voor andere maatregelen, bijvoorbeeld op
het gebied van natuurcompensatie of iets dergelijks. Het Infrafonds is er
zelf dus nog steeds voor de infrastructuur, maar de MIRT-overleggen zijn
breder. Het mooie is dat mijn collega’s van Binnenlandse Zaken en
Economische Zaken soms aanschuiven, live of ambtelijk. Zodoende kun je
dingen veel integraler aanpakken. Ik hoop de zorg over het Infrafonds
hiermee te hebben weggenomen. De overleggen zijn dus breder en daar
ben ik blij om.
De heer Hoogland vroeg of aan de nieuwe gebiedsoverleggen ook andere
organisaties kunnen deelnemen. Hem was ter ore gekomen dat het
bedrijfsleven de afgelopen keer was aangeschoven. De gesprekken en
bestuurlijke overleggen in het kader van het MIRT staan ook open voor
andere partijen. Bij het afgelopen bestuurlijke overleg in Oost-Nederland
zijn bijvoorbeeld de waterschappen aangeschoven om gedachten uit te
wisselen over integraal rivierbeheer. Bij Utrecht-Oost was de universiteit
of de Hogeschool Utrecht aanwezig, omdat het toen ging over de
campusontwikkeling. Ik ben daar heel blij mee, want dat leidt tot
verrassende gesprekken en een andere insteek. Ik laat de bestuurlijke
organisaties die daarbij altijd aanwezig zijn wel bepalen wie er wordt
uitgenodigd; anders zou het één grote samenscholing worden. Juist door
die focus en invalshoeken van andere partijen wordt het voor mij extra
interessant om de rol van mobiliteit en leefbaarheid te belichten.
Mevrouw Visser vroeg hoe het zat met de aandacht die wordt besteed aan
de mainports in de Gebiedsagenda. Zij benadrukte dat het om de fysieke
zaken gaat en vroeg of er ook rekening wordt gehouden met de ontwikkelingen op het gebied van internet en met digitale bereikbaarheid. Ik denk
dat zij daarmee ook smart mobility bedoelde. Wij doen dit deels wel en
deels niet. Het is nog heel moeilijk om menselijk gedrag te voorspellen,
ook met de nieuwe technologieën. Tegelijkertijd proberen we in onze
MIRT-overleggen rekening te houden met potentiële oplossingen in het
kader van smart mobility. Als we er met de regio uitkomen, proberen we
een probleem dus zeker op een iets andere manier op te lossen. Het KiM
focust hier voortdurend op en brengt de effecten van de nieuwe ontwikkelingen voor ons in kaart, zodat wij aanpassingen kunnen aanbrengen.
Mevrouw Van Tongeren maakt zich er zorgen over dat er te veel wordt
uitgegaan van een hoge groei. We toetsen de projecten consequent aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

42

hoge- en lagegroeiscenario’s. In het verleden, bij de oudere projecten,
ging het om een middenscenario, maar tegenwoordig werken we
consequent met de hoge- en de lagegroeiscenario’s, die wij ook expliciet
bij onze afwegingen betrekken. De nieuwste MIRT-onderzoeken naar
bereikbaarheid zijn gefocust op gebieden waar zich al bij een lage
economische groei knelpunten manifesteren.
Mevrouw Van Tongeren vroeg verder wat het effect op de modellen is van
het delen van fiets of auto, of van ander ruimtegebruik; zou het niet tijd
zijn voor een programma als «Beter Benutten van vracht»? Ik denk dat de
constatering terecht is dat we langzaamaan nieuwe, innovatieve onderwerpen aan de modellen zullen moeten toevoegen, maar dan moeten die
zaken natuurlijk wel voldoende zijn uitgehard. We hebben bijvoorbeeld al
discussies gehad over «de» trend onder jongeren om minder de auto te
gebruiken. Op basis van KiM-onderzoek heb ik geprobeerd om een en
ander in een helderder licht te plaatsen. Zo zeggen jongeren dat zij de
auto wel zouden gebruiken als dat kon; er is echter geen parkeerruimte in
de binnenstad of ze kunnen het parkeergeld niet betalen. Het gaat dus niet
om een door henzelf gewenste trend; het is meer een ontwikkeling als
gevolg van de verdergaande verstedelijking. Zo’n ontwikkeling vind ik dus
niet voldoende uitgehard; andere zaken misschien wel, bijvoorbeeld het
steeds meer gebruiken van de elektrische fiets. Autodelen en ander
ruimtegebruik zijn op dit moment dus niet zomaar toepasbaar in de
modellen, maar wij houden de vinger aan de pols. De fiets zit als
modaliteit in mijn verkeer- en vervoermodellen. In Beter Benutten en de
nieuwe, brede MIRT-onderzoeken wordt specifiek gekeken naar het
oplossende vermogen van fietsmaatregelen. Vracht neem ik expliciet mee
in het programma Beter Benutten en in de Topsector Logistiek. In het
lopende programma Beter Benutten zijn er zo’n twintig logistieke
maatregelen gerealiseerd, bijvoorbeeld de modal shift op de
Zuid-Willemsvaart, de Blauwe Golf, stadslogistiek, de verhoging van de
beladingsgraad. In de Topsector Logistiek is het terugdringen van het
aantal vrachtwagenkilometers expliciet het gezamenlijke doel van de
acties van het bedrijfsleven en de overheid.
Eenzelfde soort vraag kwam van de heer De Rouwe: wordt de binnenvaart, dus het beter benutten van vaarwegen, niet proactiever ingezet als
aanvullend alternatief voor wegvervoer? Verder wilde hij weten of er een
apart Beter Benutten voor de binnenvaart als mogelijkheid komt. Ik
investeer in mijn reguliere beleid in de vaarwegen en in de binnenvaart.
Daarnaast bevorder ik de binnenvaart via de Topsector Logistiek en het
programma Beter Benutten. In het lopende programma Beter Benutten
stimuleer ik, zoals gezegd, de modal shift op de Zuid-Willemsvaart en in
het Twentekanaal, de ontwikkeling en de uitrol van de Blauwe Golf en
realtime informatie voor de schippers in enkele regio’s. In het kader van
het vervolg op Beter Benutten, de tweede versie die eraan komt, zijn de
regio’s met het bedrijfsleven in gesprek om kosteneffectieve oplossingen
te inventariseren. Natuurlijk wordt daarbij ook hierover gesproken. Ik blijf
daar zelf ook expliciet naar kijken, gewoon omdat ik het heel interessant
vind.
De heer Bashir zei dat een vernieuwing van het MIRT en meer samenwerking tussen de regionale partners hem aan een grote inzet op het
spoor deden denken. Hij vroeg waarom hij zoiets niet terugziet en waarom
hij nu alleen maar wegprojecten ziet. Ik denk dat we hier goed naar
moeten kijken; het is namelijk allemaal wel redelijk evenwichtig in het
MIRT verdeeld. De vernieuwing van het MIRT bestaat uit drie pijlers: met
een brede blik naar de opgaven en problemen kijken, maatwerk toepassen
en actieve samenwerking aangaan met andere partijen. Dat betekent dus
geen shift van weg naar spoor of van spoor naar weg. We proberen juist
een brede afweging te maken, over de modaliteiten heen. De verdeling
over de jaren is gemiddeld 2,1 miljard in spoor en 2,4 miljard in weg per
jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

43

Mevrouw De Boer vraagt of er bij de herijking, dus een onderdeel van het
MIRT, wel wordt gekeken naar het economische verdienmodel, de grote
reizigersstromen en de veiligheid. Die worden daar zeker in opgenomen,
zowel op basis van de doelen en ambities verwoord in de eerder met de
Kamer gedeelde langetermijnagenda voor het spoor, als in het
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) gericht op de grote
stromen, en het European Rail Traffic Management System (ERTMS) in
het kader van veiligheid. In de langetermijnagenda spoor zijn deze als
preferent benoemd. Dat betekent niets voor de eventuele optimalisaties
die daarbinnen mogelijk zijn. Volgens mij heeft de Staatssecretaris de
Kamer op 10 oktober jongstleden geïnformeerd over dat proces. In het
voorjaar van 2015 zullen we aan de ov- en spoortafels de input van de
verschillende partijen bespreken, bepalen of de informatie voldoende is
en op basis daarvan een nadere afweging maken. De Kamer zal al die
projecten straks goed op hun merites kunnen beoordelen. Ik denk dat de
resultaten van de herijking zullen worden vastgesteld in de MIRT-ronde in
het najaar van 2015. Het economische verdienmodel, de grote reizigersstromen en de veiligheid zitten er volgens mij dus goed in.
Mevrouw Van Veldhoven en mevrouw Ouwehand vroegen hoe de mens
meer centraal kon worden gesteld. Mevrouw Ouwehand vroeg verder
naar de zachte waarden. Omdat deze zaken volgens mij bij een
maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) op hetzelfde doelen,
beantwoord ik de vragen tegelijk. In het verkeers- en vervoersbeleid
proberen we juist de reiziger centraal te laten staan. Wij redeneren dus
vandaaruit. Maatschappelijke kosten-batenanalyses en milieueffectrapportages worden natuurlijk tegelijkertijd gedaan. Men zegt weleens dat het
ene onvoldoende van iets bevat en andersom, maar je doet dit natuurlijk
tegelijk. Ik kijk vervolgens hoe voorgenomen projecten passen binnen de
bestaande doelstellingen. Ik kijk daarbij naar de harde en naar de zachtere
waarden. Uiteindelijk nemen we een politiek besluit aan de hand van alle
informatie. Vorig jaar hebben we uitgebreid over de criteria gesproken. De
MKBA speelt daarbij een rol, evenals de NMCA (Nationale Markt- en
Capaciteitsanalyse). Ik heb toen ook gezegd dat de inpasbaarheid daarbij
eveneens een rol speelt, maar ook een vierde criterium: de uiteindelijke
politieke afweging. Soms vindt die in de Kamer plaats, soms door mij,
soms is die historisch vormgegeven, soms komt die op na verkiezingen.
We hebben het daar zo nog wel even over. De motie van mevrouw Van
Veldhoven uit december 2013 zie ik als een oproep om deze zachtere
waarden beter kwantificeerbaar te maken. Wij bekijken met Economische
Zaken en het PBL (Planbureau voor de Leefomgeving) de mogelijkheden
daarvoor. We hebben dit dus zeker op het netvlies staan; sterker nog, we
zijn hier actief mee bezig.
Mevrouw Visser vroeg om extra aandacht voor inpassings- en natuurmaatregelen. Kan ik in het MIRT zichtbaar maken wat daaraan wordt
besteed? De inpassings- en natuurmaatregelen bij MIRT-projecten zijn
reeds opgenomen en zichtbaar in het MIRT, namelijk in de afzonderlijke
tracébesluiten en projectbesluiten. De kleine inpassingsmaatregelen, zoals
de dassentunnels, worden gerealiseerd door de aannemers en niet
afzonderlijk gefactureerd. Het is best complex om daarover te rapporteren, omdat daar geen aparte facturering van is. De grootste kosten voor
de inpassing van natuur betreffen de wettelijk verplichte natuurcompensatie, de aankoop en de inrichting van de gronden en het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO). Ik kom straks nog over het MJPO te
spreken.
Hoe past het MIRT in het energieakkoord? De Kamer heeft vele vragen
over de systematiek gesteld. Het MIRT biedt de mogelijkheid om een
bijdrage te leveren aan het behalen van de doelstellingen van het
energieakkoord. Wij zetten stappen daartoe in de gebiedsagenda’s en in
concrete projecten. Zo werken het Rijk, de regio en marktpartijen in de
zuidelijke Randstad samen aan een regionale energievisie. De energietran-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

44

sitie is een van de hoofdthema’s in de Gebiedsagenda Noord-Nederland.
Bij de uitvoering van infrastructuurprojecten streeft Rijkswaterstaat
hiernaar door middel van duurzaam bouwen, onder andere door het
hergebruik van grondstoffen te stimuleren, en door het gebruik van de
CO2-Prestatieladder. Vorig jaar hebben we bij Ramspol de energieneutrale
brug gerealiseerd. Ik vind dat zelf allemaal heel interessante ontwikkelingen. Zoals bekend ben ik altijd voor het bouwen van infrastructuur;
maar als je het doet, doe het dan gewoon op een zo duurzaam mogelijke
manier. Zo laat je ook iets goed voor de toekomst achter en komen dingen
minder tegenover elkaar te staan.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Was de Minister klaar met haar
beantwoording van de vragen over de relatie tussen het energieakkoord
en het MIRT-projectenboek?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik had nog twee
zinnen.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Die wacht ik dan nog even af.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik heb de Kamer in
het MIRT-projectenoverzicht geïnformeerd over de verduurzaming van het
MIRT. In het kader daarvan wordt bij een aantal projecten bekeken of
duurzaamheid meer aan het begin van het MIRT kan worden meegenomen. Ik zal de Kamer in de tweede helft van 2015 hierover informeren.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Dan blijft mijn principiële
structuurvraag staan. Het energieakkoord gaat ervan uit dat wij zullen
overgaan op een economie die zo goed als fossielvrij zal moeten gaan
draaien. De Minister is aan de vervoerskant vooral bezig met business as
usual: wegen breder maken, meer doorstroom, tunnels, viaducten, waar
weer voornamelijk benzine- en dieselauto’s op zullen rijden. Die twee
zaken verhouden zich dus niet goed tot elkaar. Is het niet mogelijk om
kwantitatief in kaart te brengen hoeveel de wegcapaciteit zou moeten
verminderen of hoe snel we zouden moeten overgaan op elektrisch om de
door de overheid gestelde doelen op het gebied van het energieakkoord
te halen?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: We hebben dat
volledig in beeld. We hebben immers niet alleen een
MIRT-investeringsprogramma, maar kijken tegelijkertijd naar onze
doelstelling in het energieakkoord. Daarom sturen wij bijvoorbeeld ook
met fiscale maatregelen, voeren wij bronbeleid en dringen wij in Europees
verband aan op steeds schonere auto’s. We kunnen zien dat het in de
auto-industrie ongelooflijk snel gaat. Zeker omdat auto’s relatief snel
worden vervangen, vraag ik me weleens af wanneer het moment komt dat
de auto schoner zal zijn dan het openbaar vervoer. Ik wil dus liever niet
met u praten over investeren in bereikbaarheid. Het gaat er veel meer om
dat in bereikbaarheid wordt geïnvesteerd op basis van de bestaande
vraagstukken, waarbij er vervolgens op wordt gestuurd dat auto’s, bussen
en natuurlijk ook schepen – want hetzelfde geldt natuurlijk voor de
binnenvaart – steeds schoner worden, zodat dit uiteindelijk helemaal geen
issue meer is. Het blijft veel te veel over het vervoersmiddel gaan, terwijl
wij met elkaar de wens zouden moeten hebben om ervoor te zorgen dat
we uiteindelijk een maatschappij krijgen die CO2-neutraal is. Of je daarin
met een auto rijdt of een step, fiets of bus, is dan eigenlijk helemaal niet
zo interessant. Wij hebben dit dus zeker in beeld. Wij sturen op alle
elementen waarvan wij denken dat daarmee de doelstellingen van het
energieakkoord kunnen worden gehaald. Maar tegelijkertijd moet
Nederland van A naar B kunnen blijven gaan, dus wil ik dat faciliteren. Ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

45

bekijk ook of de wegen nog energieneutraler kunnen worden gemaakt. Wij
kijken op die al vlakken dus mee. Bereikbaarheid is echter óók een
doelstelling. We hebben niet alleen een energieakkoord; in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) staat ook een bereikbaarheidsakkoord.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Ik ben blij dat er ook bij de
Minister aandacht voor dit onderwerp is, maar het Planbureau voor de
Leefomgeving heeft gezegd dat het kabinet met de huidige set maatregelen de doelstellingen in het energieakkoord niet haalt. GroenLinks en
VVD hebben een motie ingediend voor meer elektrisch vervoer. Er zijn
acht miljoen voertuigen op de weg en die worden echt niet elke drie à vier
jaar vervangen, maar daarvan zijn er nu slechts 20.000 elektrisch. De
algemene intentie is er vast wel, maar ik wil er bij de Minister op
aandringen om eens echt te bekijken wat er reëel nodig is om de eigen
doelstellingen te behalen. Ik begrijp dat bereikbaarheid ongelooflijk
belangrijk is, maar die zal wel moeten passen binnen de doelstellingen
van het energieakkoord. Je kunt alles met een kasschuif doen, maar
klimaatverandering met een kasschuif of met uitstel bestrijden, dat gaat
niet; daar zit een harde deadline. Er zullen dus andere agenda’s moeten
volgen. Ik overweeg een motie hierover te schrijven. Die twee stukken
beleid moeten op elkaar passen; die kunnen niet in verschillende
afdelingen komen. Ik zie de Minister knikken, dus zij is het met mij eens
dat die doelstellingen op elkaar moeten passen en dat we niet aan de ene
kant gewoon kunnen doorgaan met meer wegen en benzine- en dieselvervoer, en aan de andere kant de doelstellingen van het energieakkoord
willen halen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Mevrouw Van
Tongeren hoeft helemaal geen motie te maken. Er zijn in het energieakkoord namelijk twaalf acties genoemd op het gebied van mobiliteit en die
liggen allemaal op schema. De evaluatie ervan vindt plaats in 2016. Het
PBL heeft inderdaad aangegeven dat het moeilijk haalbaar is, maar dat
kan ook alleen maar rekening houden met het huidige beleid en kan geen
rekening houden met innovaties; nieuwe uitvindingen en andere nieuwe
zaken die een extra boost kunnen geven, kan het dus niet meerekenen.
Wij hebben het hier eerder over gehad. Ik vind dat ook niet zo gek, want
het is een planbureau en dat mag geen dingen doorrekenen die nog niet
bestaan. Toch geeft het een wat beperkt beeld van de wereld als je alleen
vanuit vandaag kunt redeneren. Volgens mijn informatie liggen de twaalf
acties met betrekking tot mobiliteit op schema, dus ik denk dat we het
energieakkoord wat dat betreft gewoon kunnen halen. Nogmaals, de
evaluatie is in 2016. En de mogelijkheid dat ze niet worden gehaald, geldt
natuurlijk ook voor de doelstellingen in de SVIR. We willen al onze
doelstellingen halen. Het kabinet committeert zich aan het energieakkoord. Wij hebben dat meermalen uitgesproken; volgens mij heeft ook
Minister Kamp gezegd dat hij ervoor zal zorgen dat ze worden gehaald.
Wat er op dit gebied gebeurt, is dus niet tegenstrijdig aan wat in het
energieakkoord is opgenomen.
Voordat ik overga op beheer en onderhoud maak ik nog een laatste
opmerking over de systematiek. Mij is nog gevraagd of dit notaoverleg
MIRT en het wetgevingsoverleg Water zouden kunnen samengevoegd in
één debat, zodat de discussie over de fondsen gelijktijdig kan plaatsvinden. Dit was oorspronkelijk één debat. Ik zou dit op zich wel prettig
vinden, want eigenlijk zijn nu alle grote onderwerpen uit de begroting
gehaald, en kan die relatief kort worden besproken. Vervolgens, twee
weken later, praten we een dag over het water en twee weken daarna
weer een dag over wegen, spoor, vaarwegen en gebiedsontwikkeling. Ik
denk dat het best goed is om dat weer bij elkaar te brengen. Ik denk dat
het niet gek was om het dit jaar en ook vorig jaar apart te doen; dit jaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

46

vanwege het Deltaprogramma en vorig jaar omdat zaken in het verleden
waren belegd bij verschillende bewindslieden. Het is echter uiteindelijk
niet aan mij, maar aan de Kamer om te bepalen of zij die overleggen wil
samenvoegen. Wat mij betreft zou dat welkom zijn.
Ik wil overgaan naar beheer en vervangingen. Ik zal daarbij tempo maken,
zodat we snel naar de regio’s kunnen gaan; daar zit iedereen namelijk
altijd op te wachten. Dank voor de complimenten voor de technische
briefing en de verstrekte informatie. Er was discussie over bij de begrotingsbehandeling of het wel of niet goed was geregeld. Ik heb geprobeerd
om dit zo transparant mogelijk te maken. Ik probeer sinds 2011 de
informatievoorziening over beheer, onderhoud, vervanging en renovatie
te verbeteren. Ik heb daartoe telkens aparte bijlagen bij de begroting
gevoegd. Naar aanleiding van de discussie tijdens de begroting en de
moties daarover zal ik een en ander nog inzichtelijker maken, zodat de
Kamer altijd haar toetsende rol kan waarmaken. Ik zorg dus voor een
overzichtstabel voor beheer en onderhoud, zoals deze is meegestuurd met
de MIRT-brief. Die was er nu voor wegen en vaarwegen. Vanaf de
volgende begrotingen komt daar ook een voor het spoor bij. Ik zal in de
bijlagen ook aandacht besteden aan de diverse onderwerpen, afhankelijk
van de laatste inzichten. Denk daarbij aan de voortgang bij versobering en
efficiency, en inzichten in vervanging of renovaties. Zoals ik net zei, komt
die over het onderhoud van het spoor nog, omdat die op dit moment nog
wordt doorgelicht. Mevrouw De Boer vroeg naar de uitkomsten ervan. De
Kamer wordt daarover uiterlijk bij de begroting voor 2016 geïnformeerd.
Die uitkomsten vormen ook een onderdeel van de herijking. Eerst moeten
het beheer en het onderhoud op orde zijn, dan kunnen we extra uitgeven.
De heer Bashir vroeg naar het Rekenkamerrapport. De heer Hoogland
vroeg hoe ik ervoor ga zorgen dat het in andere jaren ook goed zal gaan.
De Rekenkamer rekent 320 miljoen aan extra budgetbehoeften vanwege
areaalgroei. In 2011 gingen we uit van ongeveer 0,5% aan areaalgroei,
maar omdat we bij een aantal projecten soms zelf en soms in samenspraak met de Kamer uiteindelijk voor duurdere en ingewikkeldere
varianten hebben gekozen van bijvoorbeeld een spitsstrook of een tunnel,
werd de nieuwe infrastructuur relatief duurder, waardoor het te ramen
beheer- en onderhoudsbudget weer relatief duurder werd. Voor de wegen
paste die raming niet meer, voor de hoofdvaarwegen bleek die 0,5% te
volstaan. In de komende jaren passen we de nieuwe lifecyclesystematiek
toe, waarmee bij investeringsbeslissingen bij nieuwe projecten meteen
het geld voor beheer en onderhoud kan worden geraamd omdat het
totaalplaatje kan worden gezien. Dat betekent dat je niet achteraf het
nodige moet gaan regelen. Bij het bepalen van het taakstellende budget
en de kosten van projecten worden dus ook het beheer en het onderhoud
integraal meegenomen. Er is daarom geen gat van 300 miljoen. Bij de
technische briefing heb ik hopelijk kunnen uitleggen dat wij er niet voor
hebben gekozen om voor die ongeveer 300 miljoen aan projecten weg te
strepen; wij hebben geprobeerd om aan te geven dat er altijd wel zaken
zijn die wat later in de tijd zullen gebeuren. Vandaag zullen we nog wat
projecten bespreken die misschien weer wat zullen opschuiven omdat er
in de Kamer geen volledige eenheid over bestaat. Zoiets betekent dat het
budget kan worden gebruikt om weer die laatste 300 miljoen te vullen. Het
overige beheer- en onderhoudgeld had ik er al voor uitgetrokken;
daarvoor was een enorm bedrag gereserveerd. In antwoord op de vraag
van de heer Bashir zeg ik daarom dat dit zeker prioriteit heeft. Ik geef het
komend jaar 1,5 miljard uit aan de weg en 1 miljard aan beheer en
onderhoud. Men ziet dus wat voor fors bedrag dat is geworden. Vroeger
was er veel meer geld voor nieuwe aanleg en waren beheer en onderhoud
een beetje het stiefkindje. Bij de taakstelling is het ook buiten
beschouwing gelaten. We doen er dus alles aan. Ik ga graag nog een keer
kijken bij die hectometerpaal waar die ervaring met ons wegennet is
geweest, al weet ik dat wij wereldwijd zo’n beetje het beste en best

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

47

onderhouden wegennet hebben dat er is. Als er onderhoudswerkzaamheden worden verricht, zetten we inderdaad weleens borden neer die
duidelijk maken dat er een tijdelijke snelheidsverlaging geldt. Wij doen dat
ook voor de veiligheid van de wegwerkers. Het onderhoud is dus de
eerste prioriteit. Bij de taakstellingen heb ik bezuinigd op aanleg, maar
niet op beheer en onderhoud. Ik hoop dat de Kamer mijn inzet ziet.
De voorzitter: Mag ik de leden vragen om alle enthousiaste reacties en
interrupties te bewaren tot de tweede termijn?
De heer Bashir (SP): De bewuste hectometerpaal stond langs de A4. Ik
rijd bijna dagelijks op de A12. Bij het Prins Clausplein richting Den Haag
kom je ook zo’n bord tegen. Het is een van de vele borden die je
tegenkomt als je tegenwoordig op de weg zit, voor een snelheidsbeperking omdat er hobbels op de weg zitten. Dat bord staat er nu al
driekwart jaar. Wanneer worden die dingen gewoon weggehaald en wordt
de weg gemaakt zoals hij een tijdje geleden was?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik zal me in deze
specifieke casus van hobbels op de weg verdiepen. In algemene zin merk
ik op dat we niet zomaar de snelheid op de weg laten verminderen om
onderhoud eindeloos te kunnen uitstellen. In algemene zin pakken we, in
het kader van de veiligheid, een probleem heel snel aan nadat het is
geconstateerd. Als er dus ergens een gat in de weg zit of er problemen
zijn ontstaan door hevige vorst, rukt Rijkswaterstaat onmiddellijk uit. Heel
soms, als we weten dat er niet al te lang erna ergens grotere maatregelen
zullen worden genomen, is het mogelijk dat zo’n bord iets langer blijft
staan, maar in het algemeen is zoiets van heel korte duur. Er is de
afspraak met de Kamer dat er maar beperkt hinder mag zijn door dit soort
wegwerkzaamheden; die mogen niet meer dan 10% van de fileoverlast
veroorzaken. Wij blijven daar ruim onder, dus volgens mij gaat het op de
Nederlandse wegen wat dat betreft goed. Ik ben blij dat u me de laatste
twee stukjes hebt aangewezen waar ik nog wat moet doen. Ik ga daar
graag naar kijken.
De heer Bashir (SP): Ik stel dit punt niet zonder reden aan de orde. Het
valt mij als weggebruiker gewoon op dat er steeds vaker snelheidsbeperkingen gelden. Ik zal de Minister hierop blijven wijzen. De Minister zegt
dat zij van doorrijden houdt. Dan moeten er niet overal, omdat de weg
niet goed is, borden met snelheidsbeperkingen staan.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Volgens mij was het
een opmerking en geen vraag. Daarom ga ik nu door met de regio’s. Ik
begin met de Zuidvleugel. Dan kom ik op zuid. Daarin zitten Brabant,
Zeeland en Limburg. Vervolgens kom ik op oost en noord. In noord zitten
Friesland, Groningen en Drenthe. Als laatste kom ik op de Noordvleugel.
Daarin zitten Flevoland, Utrecht en Noord-Holland.
Ik begin met de Zuidvleugel en de Blankenburgtunnel. Daar hebben we
vaak met elkaar over gediscussieerd. Er is gevraagd of er nieuwe inzichten
zijn en of ik die zal meenemen. Het rapport is opgesteld in opdracht van
Rijkswaterstaat, in het kader van de planuitwerking van het project
Blankenburgtunnel. Dit rapport is voor ons aanleiding om verder
onderzoek te doen naar het nut en de noodzaak van de kanteldijk. Deze
commissie heeft mij gevraagd of ik een en ander kan meenemen, maar
daar zijn we dus al mee gestart. We kijken al naar dit alternatief. We
hebben de ANWB en Natuurmonumenten ook gevraagd om naar
alternatieven voor de kanteldijk te kijken. Het onderzoek is al gestart. Het
vindt plaats in overleg met het Hoogheemraadschap van Delfland en in
samenwerking met het Expertise Netwerk Waterveiligheid. Ik zal het
advies betrekken bij de verdere uitwerking van het ontwerp, zonder dat dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

48

zal leiden tot vertraging van de vaststelling van het OTB (ontwerptracébesluit). Volgens mij moet dat ook kunnen.
Ik moet daarbij natuurlijk ook rekening houden met het nieuwe waterveiligheidsbeleid dat ik op Prinsjesdag heb gepresenteerd. Die kanteldijk
maakt namelijk deel uit van een dijkring die een groot deel van de
Randstad beschermt tegen overstroming. Als het kan, vind ik het echt
interessant om te bekijken of we een en ander kunnen toepassen, maar ik
moet wel rekening houden met de veiligheid. Het is niet de bedoeling dat
we een en ander heel mooi hebben ingepast, maar vervolgens een
veiligheidsvraagstuk hebben. Ik heb overigens altijd al aangegeven dat de
landschappelijke inpassing bij de Blankenburgtunnel belangrijk is.
Daarom wordt er ook fors in geïnvesteerd, namelijk 255 miljoen. Naar
aanleiding van onze verdere bevindingen zullen we de Kamer erover
rapporteren. Ik denk dat het het beste is om dit te doen in het OTB. Dit
komt na de zomer van 2015 ter inzage te liggen. Dan heb je ook alle
mogelijkheden, alternatieven en varianten bij elkaar. Dan kunt u ook zien
hoe wij onze afweging gemaakt hebben. Ik was er dus al mee begonnen.
De heer Madlener vroeg mij of ik, als ik voor een bepaald alternatief zou
kiezen en als dat duurder is – ik weet nog niet of het duurder is – ook een
nieuwe afweging kan maken voor de Oranjetunnel, maar dan zonder
vertraging. Dat kan niet. Je kunt niet met zo’n groot project als de
Oranjetunnel beginnen zonder dat dit tot vertragingen leidt. De uitwerking
van de Blankenburgtunnel is nu al vrij vergevorderd. Het kan niet als je
helemaal opnieuw met een tracé moet beginnen. Als we kiezen voor een
alternatief en als we weten hoe duur dat is, kan ik op een gegeven
moment natuurlijk wel met een kostenvergelijking komen. Dat is echter
allemaal als-als. Ik kan dit niet bij voorbaat doen. Dat is het inzicht dat ik
de Kamer kan geven. Als je nu kiest voor de Oranjetunnel in plaats van
voor de Blankenburgtunnel, is niet vertragen onmogelijk. Het hoeft ook
niet, want de afweging is al gemaakt in de voorkeursbeslissing van dit
project. Die is in de Kamer met een meerderheid vastgesteld. Conform de
adviezen van de commissie-Elverding stel ik reeds genomen besluiten niet
opnieuw ter discussie.
De heer Bashir vroeg mij naar het doordrukken van het project. Hij vroeg
zich af of het wel democratisch gebeurt. Ik druk niets door. Ik volg netjes
alle procedures en richtlijnen. De Kamer heeft discussie met mij gevoerd
over de voorkeursbeslissing en heeft mij in meerderheid gesteund. Ook in
de regio wil men dit in meerderheid. Helaas is er bij dit soort grote
projecten nooit een volledige meerderheid. Daarvoor zijn de belangen van
mensen nu eenmaal te groot en zijn de uitgangspunten te verschillend.
Het is echter wel netjes verlopen, of je het nu fijn vindt of niet.
Mevrouw Van Veldhoven heeft gevraagd waarom het rapport-Horvath niet
aan de Kamer is gestuurd. Wij maken heel veel van dit soort technische
stukken. Het is namelijk een technisch verhaal. Ik ben een en ander ook al
aan het onderzoeken. Er is dus geen sprake van achtergehouden
rapporten waar we niets mee willen doen. Er worden meerdere onderzoeken uitgevoerd die uiteindelijk leiden tot een ontwerptracébesluit met
een bijbehorend MER (milieueffectrapport). Zo gaat het eigenlijk altijd. U
mag van mij verwachten dat ik uw Kamer informeer over de totale
samenhangende conclusies zoals die uiteindelijk in het ontwerptracébesluit en in het MER zullen komen. Dat zal ik vanzelfsprekend doen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Welke mogelijkheid heeft de Kamer dan
nog om over het ontwerptracébesluit te spreken? Krijgen we alle
onderliggende rapporten er ook bij?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Bij de behandeling
van het ontwerptracébesluit hebt u alle mogelijkheden om een en ander
met mij te bespreken. Bij de Blankenburgtunnel is er natuurlijk al een
voorkeursbeslissing genomen. In de uitwerkingsfase, bij het ontwerptracé,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

49

zijn er ook weer spelregels. Die kent de Kamer ook. Binnen die spelregels
hebt u echter alle ruimte. We stemmen alle deelrapporten en tussentijdse
rapportages af met de relevante partijen in de regio. Dit doen we ook om
ervoor te zorgen dat de beschikbare kennis zo goed mogelijk wordt benut,
ten behoeve van het OTB. Dat rapport van Horvath is bijvoorbeeld
gedeeld met het Hoogheemraadschap. Er is advies gevraagd aan het
ENW. Ik kan al die rapporten uiteraard sturen, maar ze zijn technisch. Het
is aan de Kamer of ze alle rapporten wil hebben of een deel ervan. Ze zijn
in ieder geval niet geheim of besloten. Het gaat om een grote reeks aan
technische rapporten, die we gebruiken om tot een standpunt te komen.
Er zijn er veel meer.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Er zijn natuurlijk altijd bergen rapporten,
ook veel rapporten waar de Kamer niet per se iets aan heeft. Bij de
afweging van alternatieven is het echter wel belangrijk dat we kennis
kunnen nemen van de technische details die relatief zijn voor de alternatieven. De Minister zegt dat ze de Kamer bij de behandeling van het
ontwerptracébesluit zal vertellen welke alternatieven ze tegen elkaar heeft
afgewogen. Dan wil ik de rapporten die daarbij horen graag zien.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dat beschrijf je
eigenlijk in het ontwerptracébesluit, maar als u dat wilt, zal ik te zijner tijd
het rapport-Horvath meesturen met het ontwerptracébesluit. Ik kan kijken
of er op dat moment ook nog andere rapporten zijn die alternatieven in
beeld brengen.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Ik kom even terug op het vorige
onderwerp. Ik moest het eerst even op laten zoeken. In de Nationale
Energieverkenning staat dat de totale CO2-emissie van de sector verkeer
en vervoer in 2020 wordt geraamd op 33,9 megaton. Er is sprake van een
daling van 3 megaton tussen 2012 en 2020. In 2020 daalt de uitstoot heel
licht naar 33. De conclusie in de Nationale Energieverkenning is dat
hiermee het doel van 25 megaton uit het energieakkoord volledig buiten
bereik ligt. De Minister zegt dat we op schema liggen. In de Nationale
Energieverkenning staat echter dat het buiten bereik ligt, en niet zo’n klein
beetje ook. Ik kan me voorstellen dat de Minister niet ter plekke hierop kan
antwoorden. Ik dring aan op een document waarin de Minister uiteenzet
hoe de vervoerssector en de plannen van het MIRT passen bij het
energieakkoord.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Als ik nu vertel
waarom we denken dat we het wel kunnen halen, krijgen we weer een
heel technische onderbouwing, maar die zal ik u besparen. Het gaat dan
bijvoorbeeld over de vraag hoeveel pegajoules een rol gaan spelen. Ik heb
signalen gekregen dat alle acties die we gepland hebben, op schema
zitten. Het duurt een langere tijd voordat je ook het CO2-vraagstuk hebt
aangepakt qua vervoer. Dat weet ik. Door het bronbeleid heeft er een
enorme afname plaatsgevonden van fijnstof en stikstof. Aan de CO2-kant
moeten we nog dingen bedenken die ook tot een afname kunnen leiden.
Ik heb echter niet de hoop verloren dat we in staat zullen zijn om dat te
doen. Dat doen we onder andere door het stimuleren van elektrisch
vervoer, bijvoorbeeld door het maken van laadpunten en door fiscale
stimulering. Zo zijn er nog een aantal zaken. We werken er dus langs
diverse wegen aan, zowel via de mobiliteitspunten in het energieakkoord
als via fiscaliteit, stimulering, subsidies en dergelijke.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Het is een rol van een Kamerlid
om de regering te controleren. Ik heb geciteerd uit de Nationale Energieverkenning. Het Planbureau voor de Leefomgeving zegt ook dat we het
niet halen, net als het Europees Milieuagentschap. Ik vraag om een brief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

50

of een document waarin de Minister met iets meer duiding laat zien dat
het doel wel gehaald wordt. Ik vertrouw deze Minister graag. Ik hoop ook
vreselijk dat we het halen. Ik wil dat ook graag. Ik moet dat echter kunnen
controleren en dat kan ik nu niet. Ik zie graag op papier in een rijtje onder
elkaar hoe we dat gaan doen. Deze projecten zijn namelijk niet voor twee
of drie jaar. Dit zijn projecten voor dertig, veertig, vijftig jaar.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Helder. Ik zal ervoor
zorgen dat mevrouw Van Tongeren wordt gerapporteerd over de
mobiliteitsacties uit het energieakkoord maar ook over andere, flankerende acties. Het energieakkoord wordt altijd behandeld bij mijn collega
Kamp. Ik weet dus niet of een en ander er al uitgebreid ligt. Het zou best
kunnen dat het voor een deel een kopie is van de informatie die daar al
verstrekt wordt. Mocht ik zelf het gevoel hebben dat de informatie
onvoldoende helder is, dan zal ik een en ander toevoegen.
De PVV-fractie en de fractie van D66 hebben vragen gesteld over de A15
Papendrecht–Gorinchem. Misschien hebben anderen er ook naar
gevraagd. Ik hoop dat ze het mij vergeven dat ik hen nu niet noem. Er is
gevraagd wat ik ga doen aan het traject Papendrecht–Gorinchem. Klopt
het dat dit nog het enige fileknelpunt uit de filetop 50 is dat niet wordt
aangepakt? Ik realiseer me dat dit traject filegevoelig is en dat files ook
leiden tot economische schade. Ik realiseer me ook dat dit het enige punt
is uit de filetop 50 van Rijkswaterstaat dat nog niet wordt aangepakt met
concrete maatregelen. We hebben een filetop 50 van Rijkswaterstaat,
maar de Kamer heeft ook streefwaarden vastgesteld, namelijk dat de
maximale reistijd niet langer mag zijn dan anderhalf keer de reistijd buiten
de spits. Op grond hiervan zijn maatregelen op dit traject op dit moment
niet noodzakelijk. Uit de verkeersstudie van de regio blijkt dat ze wel
nuttig zijn. Daarom hebben we bij het BO MIRT(Bestuursoverleg MIRT)
afgesproken dat er met de regio gekeken zal worden naar quick wins. De
regio onderzoekt bijvoorbeeld hoe de spitsstroken kunnen worden
aangepast op een deel van het traject. Naar verwachting zullen we in het
kader van het vervolg van Beter Benutten in het eerste kwartaal van 2015
een besluit kunnen nemen over de wijze waarop we met die quick wins
kunnen omgaan. We kunnen wel alvast met dit stuk aan de slag. Ik heb
dus de intentie om in het eerste kwartaal van 2015 een besluit te nemen
over die quick wins op het traject Papendrecht–Gorinchem.
De heer Bisschop en mevrouw Dik-Faber hebben een vraag gesteld over
de totale A15. De doorstroming is al jaren een probleem. Welke mogelijkheden zie ik om dit onderwerp mee te nemen in het MIRT-onderzoek naar
de goederencorridors? De A15 wordt meegenomen in het MIRT-onderzoek
naar de goederencorridor oost en zal daarin dus volledig een plek krijgen.
De heer Bisschop (SGP): Ik heb een vraag ter verduidelijking. Ik heb
gevraagd om hierbij ook de integrale benadering van spoor, water en weg
te betrekken. Is deze onderdeel van de studie naar de goederencorridors?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ja, dat is zij zeker.
Het is de opzet om te bekijken hoe je goederen het beste over die grote
corridors kunt vervoeren. Op sommige stukken zal dat over de weg zijn,
op heel veel stukken over water. Wat moet je doen om de overslag goed
mogelijk te maken? Dan kom je vanzelf weer op dat stimuleringspunt van
vervoer over water.
Dan kom ik op de RijnlandRoute. Er is gevraagd of ik bereid ben om tot
een betere inpassing te komen bij de Oostvlietpolder en de wijk
Stevenshof. De RijnlandRoute is een project van de provincie
Zuid-Holland. Het Rijk draagt daaraan bij, maar ik doe het project niet zelf.
Ik toets het op de wenselijkheid en de doelmatigheid van de rijksbijdrage.
Inmiddels heeft het Ontwerp Provinciaal Inpassingsplan RijnlandRoute
ook al ter inzage gelegen. Het wordt op 10 december in de provinciale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

51

staten van Zuid-Holland besproken. Volgens mij ligt er een uitgebreid
inpassingsplan, maar het is aan de provinciale staten van Zuid-Holland
om te besluiten over de RijnlandRoute en de inpassing ervan.
Mevrouw Dik-Faber vroeg of ik of de Staatssecretaris meer ambitie wilde
tonen met betrekking tot het station Schiedam Kethel. Ik heb begrepen dat
de haalbaarheid van dit station al meerdere malen is bezien. Het nut en de
noodzaak van een realisatie voor 2028 is niet gebleken. Een eventuele
aanleg na 2028 kan worden bezien in het kader van de herijking. Volgens
mij heeft mijn collega Mansveld al vele malen een soortgelijk antwoord
gegeven.
Mevrouw Van Veldhoven vroeg of de spoorverdubbeling tussen Leiden en
Utrecht naar voren kan worden gehaald. Op dit moment vindt er in
opdracht van de provincie Zuid-Holland een planstudie plaats naar de
verbetering van de verbinding. Onderdeel hiervan is in ieder geval de
opening van twee nieuwe stations en een verdubbeling van het aantal
treinen. In aanvulling op de huidige twee IC’s per uur komen er twee
sprinters bij. Van een volledige verdubbeling is dus geen sprake, want die
is niet nodig om met extra treinen te kunnen rijden. Dan hoeven er dus
ook geen investeringen naar voren gehaald te worden.
Er is gevraagd naar een oplossing voor de IC Dordrecht–Breda. NS zou
aan het einde van het jaar met een oplossing komen. De NS is daar ook
mee bezig. Dordrecht zal in alle gevallen de IC-status en de rechtstreekse
verbinding behouden. In de huidige plannen van de NS zullen er tussen
Dordrecht en Breda in ieder geval twee keer per uur sprinters blijven
rijden. Een continuering van de rechtstreekse IC-verbinding Dordrecht–
Breda, boven op de IC-verbinding Den Haag–Eindhoven en de twee
sprinters tussen Dordrecht en Breda, is gelet op de omvang van de
huidige vraag en de verwachte vraag in de toekomst niet maatschappelijk
en bedrijfseconomisch rendabel. De NS zal begin 2015 met een definitief
voorstel komen.
Als laatste onderdeel van de Zuidvleugel kom ik op de ’s-Gravendijkwal.
Die hoort eigenlijk niet helemaal op deze MIRT-agenda, omdat deze, zeg ik
voor degenen die dat niet weten, een lokale weg is in Rotterdam. Ik heb er
weleens met de burgemeester over gesproken, dus kan ik ook antwoord
geven op de vraag. Het is vooral een milieuvraagstuk. De luchtkwaliteit op
de ’s-Gravendijkwal is gewoon niet goed. Die weg ligt natuurlijk heel erg
ingebed. De burgemeester van Rotterdam heeft weleens aangegeven dat
hij met het ministerie wil kijken naar oplossingen. Misschien kunnen we
kijken of we een deel van het NSL-budget (Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit) hiervoor kunnen inzetten. Met dit budget worden
schermen gemaakt om te beschermen tegen luchtvervuiling. Soms
hebben we er minder nodig, omdat de verbeteringen in de luchtkwaliteit
steeds sneller gaan. Er moet natuurlijk wel budget zijn. We kunnen het op
een creatieve manier bekijken. In plaats van een scherm neer te zetten
tegen de viezigheid, kunnen we ook bekijken of we een kleine bijdrage
kunnen leveren aan de verdieping van de ’s-Gravendijkwal. Het zal in
ieder geval altijd een kleine bijdrage zijn in relatie tot wat de gemeente
zelf moet betalen. Dit is echter nog wel een als-alsdiscussie. Ik heb mijn
mensen een tijdje terug gevraagd om er eens naar te kijken. Mochten we
eruit komen, dan zal ik eerst met Rotterdam bespreken welke mogelijkheden en onmogelijkheden er zijn. Ik snap de vraag wel.
Dan wil ik overgaan naar zuid en de Ruit. Volgens mij zitten veel mensen
daarop te wachten. Ik had gehoopt dat we eruit zouden zijn, maar zoals u
hebt kunnen zien, is de Kamer behoorlijk verdeeld. Je kunt koppen tellen,
maar vanwege de vele kleine fracties is het nog best moeilijk om te zien
welke kant het op zal gaan.
Laat ik beginnen met wat ik vind, want dat is het belangrijkste. Ik ben
Minister en ik doe voorstellen aan uw Kamer. Ik vind het zelf heel
belangrijk dat er geïnvesteerd wordt in de Ruit rondom Eindhoven. In
2010 hebben we voor dit project een bestuursovereenkomst gesloten. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

52

Kamer is er toen ook bij betrokken. Ik heb al eerder tegen de Kamer
gezegd dat ik het onbehoorlijk bestuurlijk gedrag vind als je terugkomt op
die afspraak. Ik onderschrijf de doelstellingen van het project, namelijk het
vergroten van de bereikbaarheid van de noordoostkant van de Brainport
Eindhoven–Helmond en het vergroten van de leefbaarheid in de
bebouwde omgeving. We gaan nog meer dingen doen in Brabant, maar
de combinatie van de Ruit, de toekomstige aanpak van de A58, de
randweg Eindhoven en de A2 Den Bosch–Eindhoven maakt dat we in 2030
de bereikbaarheid voldoende op peil hebben. De maatregelen van de Ruit
zijn niet voor niets na een langdurig afwegingsproces zo tot stand
gekomen.
Ik heb de wens van de Kamer uit de door haar aangenomen motie van het
notaoverleg van vorig jaar aan de provincie overgebracht. Het betreft
namelijk, zoals u weet, een provinciaal project. De provincie heeft in
overleg met de betrokken gemeenten en maatschappelijke organisaties
een groot aantal extra inpassingsmaatregelen in het voorkeursalternatief
meegenomen. De provincie is er dus actief mee aan de slag gegaan.
Daarnaast heeft zij een MKBA (maatschappelijke kosten-batenanalyse)
laten opstellen – dat was ook een wens van de Kamer – volgens de
rijkssystematiek, inclusief een door het KiM (Kennisinstituut voor
Mobiliteitsbeleid) uitgevoerde second opinion. De discussie was divers in
de Kamer, maar de MKBA toont niet aan dat het project, zoals een aantal
partijen hebben gezegd, onrendabel is. De kanttekening van het KiM
leidde tot een beperkte bijstelling van de baten van dit project. De MKBA
is een van de aspecten op basis waarvan we een project beoordelen. We
hebben voor de natuur- en milieueffecten bijvoorbeeld ook een milieueffectrapportage. In een MKBA worden overigens ook milieueffecten zoals
geluid in de baten en lasten opgenomen.
In het huidige voorkeursalternatief van de provincie – er is dus een nieuwe
variant aangeleverd – zijn ook maatregelen opgenomen voor de A67. Er is
een stukje geschrapt dat er eerst nog wel in zat. Dan heb ik het over een
aantal maatregelen rond Veghel. Laat ik eerst in algemene zin zeggen dat
ik nog steeds een voorstander ben van het doorzetten van het project de
Ruit zoals we dat met elkaar hebben afgesproken. Het kan zijn dat er in de
Kamer geen meerderheid voor is. Dat zal de komende dagen een
spannende aangelegenheid zijn, maar ik heb er bij voorbaat al geestelijk
rekening mee gehouden. Ik heb begrepen dat een aantal partijen wil dat ik
dan alvast wel ga investeren in de A67 en in de N279, dus in de noordzuidverbinding, maar dat ik het stukje oost-west nog even moet laten
zitten en daar pas op terug moet komen nadat ik een landelijke afweging
gemaakt hebt over het verder verbeteren van de doorstroming. Sommige
fracties willen ook alvast een versnelling van het project A58.
Mocht er geen meerderheid te vinden zijn voor de Ruit om Eindhoven,
dan zal ik natuurlijk welwillend kijken naar de A67 en de N279. Ik moet
even goed doorrekenen hoe het zit en om welke maatregelen het precies
gaat. Aangezien de Kamer heel kritisch is over een MKBA die er al ligt,
neem ik aan dat zij ook kritisch zal zijn over de wegdelen die nu nog
helemaal niet in beeld zijn gebracht, waar dus nog niemand tegen is en
waarover nog maar weinig discussie heeft plaatsgevonden. Wij kijken er
ook al een tijdje naar, dus het is voor mij niet nieuw.
Voor de A58 geldt hetzelfde. Die staat bij ons voor de langere termijn
gepland. Ik vraag me af of je dit project wel moet versnellen. Wij hebben
namelijk de omgeving uitgedaagd om met innovatieve concepten te
komen. De provincie heeft gezegd dat zij een en ander wel wil voorfinancieren. Zij verwacht namelijk dat er zo veel innovatieve concepten komen
dat zij die voorfinanciering daaruit kan betalen. Als je het project van de
A58 naar voren trekt, bestaat het risico dat de innovatieve concepten
rondom de weg niet gerealiseerd worden. De druk is er dan namelijk af,
omdat het budget beschikbaar is. Ik geef het maar even mee aan de
Kamer. Het is een overweging die voor mij speelt en ook voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

53

provincie. Die heeft namelijk expres geen budget geraamd en heeft
aangegeven dat ze het voorfinancieringsbudget uit de innovatieve
concepten wil halen. Door het geld in één keer in de markt te stoppen, zou
het dus meer een gewone weg kunnen worden.
Om een lang verhaal kort te maken, ik ben voor de aanleg van de Ruit. Ik
hoop dat de Kamer in meerderheid hiermee instemt. Mocht dat niet zo
zijn, dan ben ik bereid om te kijken naar de A67 en de N279, de noordzuidverbinding dus, en de discussie aan te gaan over de vraag wat
wenselijk is voor de A58. Het is niet zo dat wij hem niet willen – bij ons
staat hij er ook in – maar het gaat om de vraag wat slim is. Hoe kunnen we
dit het slimste vormgeven? Het betekent wel dat ik de huidige bestuursovereenkomst moet openbreken. Daar moet de Kamer ook goed over
nadenken. Het Rijk investeert in de rijkswegen, de provincie investeert in
andere delen van de wegen maar ook in een heel kwaliteitsprogramma.
Het is de vraag of dat dan blijft bestaan. Dat ga ik namelijk niet
overnemen. Het is des provincies en het was des provincies. Dat zit
allemaal in die bestuursovereenkomst.
De heer Bashir (SP): Ik begrijp dat de Minister ...
De heer De Rouwe (CDA): Voorzitter, ik heb even een punt van orde.
Volgens mij heeft de Minister dit punt nog niet helemaal afgerond.
Misschien is het voor het debat en voor iedereen prettiger dat ze dat eerst
even doet en dat er daarna geïnterrumpeerd wordt.
De voorzitter: Mijnheer Bashir, vindt u het goed als we eerst het
antwoord afwachten? Ik zie dat dit het geval is.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik heb inderdaad
nog een paar punten over de Ruit bij Eindhoven. Mocht het project de
Kamer niet halen, dan verwacht ik dat ik medio 2015 weet hoe het zit met
het nieuwe pakket. Ik moet er natuurlijk rekening mee houden dat er
nieuwe provinciale staten komen. Als bestuurder hoop je altijd dat je weer
met dezelfde bestuurders aan de slag kunt. Het is namelijk prettig om te
weten welke afspraken je gemaakt hebt. Het blijft altijd complex. Daarom
moet ik een beetje tijd inruimen om tot zo’n nieuw pakket te komen.
Mevrouw Visser heeft gevraagd of er dan geld naar gemeentelijke wegen
gaat. In het algemeen gaat rijksgeld gewoon naar de rijkswegen. Heel
soms doen we iets aan een gemeentelijke weg als het een rijksprobleem
oplost. Ik zal echter niet mijn rijksbudget inzetten voor allerlei gemeentelijke wensen van gemeenten die juist niet wilden meewerken aan dit
project. Dat lijkt me helder.
De variant van Beter Benutten nemen we bij dit soort projecten altijd in
overweging. Daar heb ik het Beter Benutten-project voor. Dat hoeft dus
niet op een andere manier nog worden weergegeven. Volgens mij heb ik
daarmee alle punten van de Ruit te pakken.
De voorzitter: Ik kijk even naar de heer Bashir. Is uw vraag inmiddels
behandeld of hebt u nog behoefte aan een interruptie?
De heer Bashir (SP): Ik heb nog steeds behoefte aan het stellen van een
aanvullende vraag. We hebben naar de MKBA’s gekeken, ook naar de
MKBA waarin wordt gesteld dat er bij een grote economische groei een
positieve kosten-batenanalyse is. We zien echter dat er bepaalde aspecten
ontbreken. Natuur, natuurgebieden, landschap, cultuurhistorie en
recreatie zijn niet meegenomen in de MKBA. Kan de Minister bevestigen
dat niet alles in geld uit te drukken is en dat dit soort aspecten niet is
meegenomen in de uiteindelijke MKBA?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

54

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Niet alles is in geld
uit te drukken. Zo is de liefde bijvoorbeeld wat moeilijk in geld uit te
drukken. Politieke appreciatie is ook altijd moeilijk om in geld uit te
drukken. Ik had er al antwoord op gegeven, maar ik kan er nog wel wat
over zeggen. In de MKBA wordt een project beoordeeld conform een
standaard systematiek. Die is hier ook regelmatig aan de orde. Daarnaast
worden milieueffecten ook meegenomen in het milieueffectrapport.
Bovendien worden de milieueffecten ook meegenomen in de baten en
lasten van de MKBA. Een MKBA bevat inderdaad niet alles. Dat weten we
ook. Daarom hebben we een MER-onderzoek en andere typen onderzoeken. Het is ook maar een van de onderdelen op basis waarvan je
besluit. Het is niet het enige onderdeel. De politieke afweging speelt er
ook een rol in. Denk aan een regio die eerst wel wil en nu deels wel en
deels niet. Het gaat om een wisseling van partijen. Daar speelt geen
enkele MKBA een rol bij. Het is niet in cijfertjes te meten, net als de liefde
en soms ook het milieu.
De heer Bashir (SP): Ik ben blij dat de Minister bevestigt dat niet alles in
de MKBA wordt meegenomen en dat het uiteindelijk een politieke
afweging is om voor of tegen de aanleg van de Ruit te zijn. De Kamer
heeft zich al een keer hierover uitgesproken. De gemeenten waarin de
weg komt, zijn ook tegen. We kunnen het ook omdraaien, namelijk dat de
Minister bij dezen, gehoord de Kamer, besluit om af te zien van de aanleg
van de weg, tenzij de Kamer zich anders uitspreekt. Dan is er meteen ook
duidelijkheid voor het land en kunnen we aan de slag met de verbeteringen waarover we het net gehad hebben. Kan de Minister zich daarin
vinden?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik wil het toch
omdraaien: de regering doet voorstellen en vervolgens besluit de Kamer
daarover. Ik daag de Kamer ook een beetje uit. Ik heb geen idee welke kant
het kwartje op zal vallen, gezien de verdeeldheid in de Kamer, maar ik sta
voor mijn standpunt. Ik denk dat het verstandig is om in de Ruit te
investeren, zowel voor de verbetering van de doorstroming op het
rijkswegennet als voor de verbetering van de regionale wegen. Het geeft
een goede economische impuls aan de Brainport. Daar hebben we ook
allemaal de mond over vol. Ik hoor het graag. Ik merk wel of er een motie
komt waarin mij als alternatief wordt gevraagd om eerst te investeren in
de A67 en de N279, om eventueel het project van de A58 naar voren te
trekken en om op basis van een landelijke afweging in de toekomst te
bekijken of er nog iets meer nodig is dan dat. Als de Kamer mij daartoe
dwingt, zal ik de bestuursovereenkomst opzeggen en zal ik investeren in
de rijkswegen. Dan is het aan de provincie om te bekijken welke extra
activiteiten zij nog zal ondernemen.
De heer Madlener (PVV): Nu is het bijna alsof de Minister de Kamer
uitnodigt om met een motie te komen. Zo interpreteer ik dat. Dit is
kennelijk een overwinning voor de PvdA. In feite wordt hiermee de
uitvoering van infrastructuurprojecten vertraagd. Dat vindt de PvdA
misschien leuk, maar het is heel slecht nieuws voor de automobilist en
voor de werknemers in Nederland. Als ik het goed begrijp, zegt de
Minister dat zij bereid is om met een alternatief plan voor de regio te
komen als de Kamer daarom verzoekt. De Kamer moet dat eigenlijk nu al
aangeven, maar zij heeft nog geen vergelijking kunnen maken tussen de
Ruit bij Eindhoven en alternatieven. Daar is namelijk nog geen MKBA van.
Er is nog geen kostenplan. Er is nog helemaal niets van. De Minister
vraagt de Kamer om met een vergelijk een beslissing te nemen, maar de
Kamer kan dat niet, want zij heeft geen materiaal. Kan de Minister
uitleggen waarom zij dit bij de Kamer neerlegt en waarom zij niet gewoon
voet bij stuk houdt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

55

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Volgens mij hield ik
voet bij stuk en zei ik juist in reactie op de opmerking van de heer Bashir
«dat het allemaal wel goed zou komen als ik alvast een draai maak», dat ik
niet van plan ben om dat te doen. De Kamer kan mij vervolgens toch
terugfluiten op dit punt. U weet waarom ik daar geen voorstander van
ben. Ik wil de regio ook toekomst bieden. Er zijn grote bereikbaarheidsvraagstukken. De tegenstanders van de Ruit erkennen dit ook. Ik kan
echter wel alvast iets zeggen over wat ik daarnaast van plan ben om te
doen. Ik zou ook kunnen zeggen dat ik op mijn handen ga zitten en alles
opnieuw ga bestuderen. Het is dus zeker geen uitdaging aan de Kamer om
een motie in te dienen. Ik hoop ook dat dit niet zal gebeuren, maar door
alle kleine afsplitsingen kan ik niet meer helemaal zien welke kant het op
gaat.
De heer Madlener (PVV): Over dat laatste zijn we het eens. Het is voor mij
ook moeilijk om met al die gedoogpartijen te zien wie het kabinet nog
steunt. Of de oppositie nog echt de oppositie is, laat zich raden. Ik weet
het ook niet meer. Wat ik wel weet, is dat er toch een soort uitnodiging
ligt, namelijk dat de Minister het project zal uitstellen en een alternatief zal
uitwerken als de Kamer daartoe beslist. Mag ik de Minister verzoeken om
eerst een dergelijk alternatief aan de Kamer voor te leggen voordat de
Kamer zo’n beslissing neemt? Het leidt namelijk wel tot uitstel. Er moet
een bestuursovereenkomst worden opgezegd. Is het redelijk dat ik de
Minister verzoek om dit eerst uit te werken? Dan kan de Kamer daarna tot
een oordeel komen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Nee, ik ben
voorstander van de Ruit. Volgens mij is de Ruit uitentreuren uitgewerkt. Ik
wil dus ook geen alternatieven voor de Ruit inbrengen, zolang ik niet door
de Kamer gedwongen word om met alternatieven te komen. Dat is mijn
betoog. Als de Kamer in meerderheid zegt dat ik niet verder mag gaan,
kom ik met een voorstel voor de A67 en de A58. Dat zal ik natuurlijk
uitwerken, want de Kamer zal dan ook discussie willen voeren over de
MKBA en de effecten. Volgens mij zit ik in dit geval precies op één lijn met
de PVV-fractie, die zegt dat ik snel door moet gaan met de Ruit. Dat doe ik.
De heer De Rouwe (CDA): Dat betoog is wel duidelijk. Daar heb ik
waardering voor. Deze Minister gaat nu echter van een ruitvariant naar
een schervenvariant. Men heeft zich kennelijk al geestelijk voorbereid op
de A67, de N279 en de A58. Dan wil ik de draai die een aantal collega’s
hebben gemaakt, even scherp hebben. In het verleden hebben zij gezegd
dat een MKBA eerst moest aantonen dat het kan. Er waren namelijk
twijfels over. De leden die de motie hierover hebben gesteund en hebben
ingediend, geloofden kennelijk heilig in een MKBA, anders hadden ze niet
iedereen in beweging gezet om een en ander opnieuw in kaart te brengen.
Nu ligt er een MKBA. De uitkomst daarvan is duidelijk. Wat is dan de
MKBA van de schervenvariant? Wat doet die met de bereikbaarheid van
het gebied? Wat doet die met het milieu? Hoeveel geld moet er nog bij en
hoeveel levert het op? Ik hoop dat de Minister dit scherp kan krijgen, zodat
de regio Eindhoven ook weet waar hij aan toe is.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik ben het helemaal
eens met de heer De Rouwe. Ik noemde deze punten zelf net ook. Ik kan
me niets anders voorstellen dan dat de Kamer uiteindelijk ook wil weten
wat de effecten zijn van de projecten rond de A67, de A58 en dergelijke.
Daarom zei ik ook: als u mij ertoe dwingt, wil ik ook de effecten in kaart
brengen. Ik zal het wel snel doen, omdat ik het voor de bereikbaarheidsvraagstukken in dit gebied ontzettend zonde zou vinden als er heel veel
tijd verloren gaat. Dit moet echter wel met dezelfde zorgvuldigheid
besloten worden als het geval is bij andere projecten. Wat dat betreft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

56

hoeft de heer De Rouwe mij niet te overtuigen. Ik wil niet alleen maar
delen van de Ruit. Ik zeg «ik wil», maar het gaat niet om mij. Het gaat
erom of ik een projectbesluit verstandig vind. Ik vind het verstandig om te
investeren in de Ruit. Ik hoop dat het project kan doorgaan. Zo niet, dan
vind ik dat we zo snel mogelijk moeten beginnen met investeren in delen
ervan.
De heer De Rouwe (CDA): Dat was niet mijn betoog. Het CDA wil graag
voordat partijen een en ander aan diggelen schieten duidelijk hebben hoe
die schervenvariant eruitziet. Het is heel nuttig dat we, voordat de Kamer
een uitspraak doet, weten hoeveel deze variant de gemeenschap zal
kosten. Wat zullen de effecten zijn op de bereikbaarheid en de
doorstroming? De regio, de ondernemers en de mensen die daar wonen,
zullen dit ook willen weten. Het kan zijn dat hier, om misschien heel
andere redenen, iets afgeschoten wordt, terwijl we niet weten wat het
alternatief is, hoewel die geestelijk al in de lucht hangt.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: De heer De Rouwe
heeft natuurlijk helemaal gelijk dat je dit soort dingen tegen elkaar zou
moeten afwegen. Dat zou ik ook kunnen doen. Ik zou nu dus eerst alle
effecten van investeringen op de A67, de N279 en eventueel de A58 in
beeld kunnen brengen. Dat gaat natuurlijk wel weer langer duren, want
dat is een langdurig project. Dan spreken we pas volgend jaar bij het MIRT
weer met elkaar over een volgende stap. Ik zei al dat er ook een wisseling
van de wacht komt. Dat risico kunnen we aangaan. Ik begrijp dat u de
hoop hebt dat dit bij sommigen toch nog leidt tot nieuwe inzichten.
Tegelijkertijd hebt u kunnen zien dat zelfs een goede MKBA uiteindelijk
niet heeft geleid tot het overhalen van diverse politieke partijen. De vraag
is dus of dit een jaar later wel het geval zal zijn. Dan hebben we wel een
jaar waarin we niets kunnen doen in de regio. Dat is het alternatief.
Daarom ben ik er zelf eigenlijk geen voorstander van. Ik heb liever dat de
Kamer zich nu uitspreekt. De Kamer kan zich met een motie ook niet
uitspreken tegen de Ruit, maar vragen om alvast te beginnen met die
delen – want zo proef ik het – van de A67 en de N279 die niet controversieel zijn. Dan komen we later op dat andere stuk terug.
Mevrouw Visser (VVD): De geestelijke zweefvariant; zo noemde de heer
De Rouwe het net. Het is blijkbaar een versie die erg zweeft. Ik ga nog
even terug. De A67 en de A58 zijn niet voor niets op een bepaalde manier
in het MIRT verwerkt. We hebben in het kader van de prioritering met
elkaar besloten dat ze op een andere manier scoorden. Ik ben op zoek
naar het volgende; misschien kan de Minister dat aangeven. Dit is niet
voor niets in een samenhangend pakket naar voren gebracht. Als je één
onderdeel eruit haalt – dat is misschien ook de vraag van de heer De
Rouwe – wat betekent dat dan voor het samenhangende pakket? Het klinkt
nu een beetje als het belonen van slecht gedrag dat we toch gaan
investeren maar een onderdeel eruit halen. Ik kijk even naar de heer De
Rouwe. Ik denk dat wij beiden, en misschien ook de heer Madlener, het
gevoel hebben dat je een onderdeel eruit haalt dat misschien wel
essentieel is. De Minister geeft niet voor niets in haar beantwoording aan
dat de MKBA-score 3,5 is. In de second opinion is deze 3,1. Ik ken weinig
projecten met een MKBA-score van boven de 3. Dat is dus zeer fors. Wat
is nu het samenhangende pakket als je dit onderdeel eruit haalt? Wat
betekent dat voor de bereikbaarheid van Eindhoven? Daar gaat het ons
namelijk om.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik heb het nog snel
nagevraagd. Het duurt echt weer een halfjaar voordat je helemaal hebt
berekend wat het betekent als je één poot uit zo’n netwerk trekt. Het is
namelijk een berekening die samenhangend is. Dat is voor mij ook het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

57

issue op dit moment: dat er dan vertraging optreedt. Het is dus een beetje
een keuze tussen enerzijds vertraging en anderzijds alvast mogen
beginnen met drie van de vier poten van de Ruit en dan het laatste stukje
openlaten. Als ik het zo proef, is dat daarmee niet van de baan, maar het
wordt ook niet nu besloten. Zelf denk ik dat het verstandig is om nu toch
een beweging te maken. We zijn sinds 2010 hiermee bezig. We willen heel
graag de bereikbaarheid van de regio verbeteren. Dat de MKBA er niet
beter van wordt als je er een stukje uit haalt, kan ik de Kamer nu al
zwart-op-wit geven. Ik kan alleen niet precies zeggen hoe en wat.
De heer Bisschop (SGP): Ik zou de Minister toch in overweging willen
geven om op dit punt wat minder alvast in alternatieven te denken. Het
siert haar dat zij zoekt naar verbinding en kijkt hoe de spa toch de grond in
kan. Maar als je de schakel die nu ter discussie wordt gesteld, de
oost-westverbinding, eruit laat, zonder je een van de functioneelste
onderdelen uit. Dan moet je nog maar zien wat daarmee gebeurt. Ik nodig
de Minister uit om zich iets krachtiger uit te spreken voor de complete
Ruit. Misschien zijn daarvoor intern, in de coalitie nog wat onderhandelingen en gesprekken nodig, maar ik kan me niet voorstellen dat een van
de coalitiepartners niet de redelijkheid hiervan zou inzien. Alstublieft
Minister, knopen doorhakken!
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dan begrijpt de heer
Bisschop mij misschien verkeerd. Ik heb hier meermaals ingebracht dat ik
achter het totale project van de Ruit blijf staan.
De heer Bisschop (SGP): Massief?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Massief. De
oost-westverbinding is voor mij ook van groot belang, omdat die van
belang is voor de robuustheid van het netwerk. Bij wegenprojecten heb je
het over verschillende zaken: het vergroten van de capaciteit, het
verbeteren van de doorstroom, maar ook de robuustheid. Je moet
alternatieven hebben, en meer wegen brengen alternatieven. Ik sta daar
helemaal achter. Ik heb echter niet alleen in dit debat, maar ook in
voorgaande debatten signalen gekregen dat niet iedereen even happig is
op het oost-westdeel en er dus het risico bestaat dat een meerderheid in
de Kamer uiteindelijk zal zeggen dat het oost-westdeel nu nog niet moet
worden gedaan. Wat dat betreft kijk ik nu gewoon even vooruit, ook
reagerend op eventuele aangekondigde moties van deze of gene over het
alternatief. Het is dus nooit zo mooi als de Ruit. Er is een alternatief. Ik kan
daar snel mee aan de slag, maar ik zou bij de Kamer toch zeer willen
bepleiten om gewoon in te stemmen met de Ruit.
De heer Bisschop (SGP): Wat mij betreft zou de Minister zich iets
krachtiger en eenduidiger voor de Ruit mogen uitspreken, juist omdat de
schakel die er nu uit zou worden gehaald, het profijtelijkst is voor de hele
regio. Dat wil ik graag onderstreept hebben. De Minister weet zich van de
stevige steun van de SGP verzekerd als zij hier met de vuist op tafel slaat.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik dank de heer
Bisschop. Hij wil het krachtiger. Ik sla eigenlijk niet zo snel met de vuist op
tafel, maar misschien herkent hij zich in datgene wat ik keer op keer heb
gezegd, namelijk dat ik achter het bestuursakkoord sta dat we hebben
gesloten. Ik sta achter deze oplossing als een goede oplossing.
De voorzitter: Mevrouw Visser had nog een vervolgvraag tegoed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

58

Mevrouw Visser (VVD): Die had ik de eerste keer niet gesteld, voorzitter,
omdat u toen meteen overging naar de heer Bisschop. Dat geeft niets,
mijnheer Bisschop!
De Minister heeft een bestuursovereenkomst gesloten waarin de Ruit in
zijn totaliteit overeengekomen is. Zij geeft nu heel duidelijk aan dat zij
achter de Ruit staat. Dat is goed om te horen. Stel dat zij één onderdeel
eruit haalt, mocht de Kamer daartoe besluiten; we zien zo meteen in
tweede termijn wat er überhaupt wordt ingediend. Laten we dit even de
geestelijke zweefvariant noemen. Volgens mij betekent dat sowieso dat
een deel van de bestuursovereenkomst niet in zijn volledigheid wordt
nagekomen. Het is dan een snelle stap om te zeggen dat we maar een
deel doen. Daarvan willen wij wel de consequenties kunnen overzien. Dat
kan toch niet een halfjaar duren? Er liggen heel veel rapporten en
rapportages. Dat zou toch wel sneller moeten kunnen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dan moet de
bestuursovereenkomst inderdaad worden herzien. Ik vind het volledig
terecht dat de Kamer dan ook wil zien wat de consequenties zijn van de
alternatieven. Volgens mij zijn er meer partijen aan tafel die dat willen. De
A67 hebben we natuurlijk nog niet onderzocht, want die zat er niet in.
Daarom duurt het minstens een halfjaar, zoals ik net ook probeerde te
zeggen. Daarnaast zullen we natuurlijk tot een nieuwe bestuursovereenkomst en een samenhangend pakket willen komen met de provincie, waar
we ook weer met nieuwe bestuurders te maken krijgen. Ik doe mijn
uiterste best om het zo snel mogelijk te doen, maar dit is de reden
waarom ik steeds zeg dat we nu alvast met elkaar een soort van principebesluit moeten nemen zodat we misschien alvast met de delen kunnen
beginnen die wel breed gedragen zijn. Het mooiste zou zijn als we met
alles kunnen beginnen.
Voorzitter. Met uw goedvinden kom ik te spreken over de A2 in Limburg.
De heer De Rouwe sprak daarover. Hij had Leenderheide-Het Vonderen op
het oog, waar veel files zijn. Hij vroeg wat de stand van zaken is en of er
onderzoek naar kan komen. De heer Madlener sprak er ook over. Hij wil
van twee maal twee naar twee maal drie banen. De A2 Leenderheide komt
niet als knelpunt uit de Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse. Ik heb
begrepen dat de regio dit wel wil en het ook als een knelpunt ervaart. Ik
heb daarom besloten om dit traject mee te nemen in het MIRT-onderzoek
Kennisas A2 Utrecht–Eindhoven. Daar praten we met elkaar verder over
de problemen en de mogelijke oplossingen die er zijn voor dat deel van
de regio.
Mevrouw Dik-Faber heeft gevraagd naar de verkeersveiligheid op de A58.
Het Zeeuwse deel van de A58 is qua veiligheid een gemiddelde weg. In
het kader van de programma’s Meer Veilig 2 en Meer Veilig 3 neem ik
maatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid. Die maatregelen
worden op basis van kosteneffectiviteit geprioriteerd. Op het Zeeuwse
deel van de A58 verbeter ik in dat kader bijvoorbeeld de veiligheid bij afrit
40 bij Ritthem door aanpassing van die afrit. Naast genoemde maatregelen staan er geen andere specifieke veiligheidsmaatregelen geprogrammeerd.
De heer De Rouwe vroeg naar de veiligheid van de N59 in Zeeland. Ik heb
de ambitie om in 2020 alle rijkswegen ten minste naar een veiligheidsniveau van drie sterren in het EuroRAP-systeem te brengen. De N59 op
Schouwen-Duiveland voldoet daar nog niet aan. Daarom start er komend
jaar een project in het kader van het projectprogramma Meer Veilig.
Daarin wordt 18 miljoen geïnvesteerd. Met de regio overleggen we over
de maatregelen. Het gaat om de aanleg van twee rotondes, om het op
twee plaatsen afsluiten van een tak van een kruispunt en om het verwijderen van een mogelijkheid om de weg over te steken.
Mevrouw De Boer en de heer De Rouwe hebben gevraagd naar de sluis
bij Terneuzen. Hoe staat het met de bedrijven die er zitten? Mogen zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

59

blijven na de komst van de nieuwe sluis? In de milieueffectrapportage
worden drie varianten meegenomen. In elk van deze varianten zijn in
ieder geval de sluisgebonden maritieme delen op het terrein geplaatst,
dus de diensten zijn daar geplaatst. Slepers moeten bijvoorbeeld een
functionele locatie op het sluizencomplex hebben. Door de nieuwe grote
sluis zal er wel minder ruimte overblijven op het totale terrein. In nauw
overleg met het bedrijfsleven dat er nu zit, bekijken we of men in de
toekomst elders moet worden gevestigd of op het sluizencomplex kan
blijven. Ik denk dat een groot deel kan blijven, maar dat een deel van de
bedrijven wel zal moeten verhuizen, gezien het gebrek aan ruimte. We
gaan natuurlijk ons best doen om zo veel mogelijk te hervestigen, maar
misschien kan het voor een of twee bedrijven ook aantrekkelijk zijn om op
een andere plek een betere en ruimere locatie te krijgen. Ik geef het maar
even mee als signaal. Ik verwacht niet dat iedereen weer op hetzelfde
plekje kan terugkomen, maar we doen wel ons best om iedereen zo goed
mogelijk te bedienen.
Mevrouw De Boer vroeg naar de VeZA-boog in Zeeland. De Staatssecretaris heeft in juni vragen beantwoord over de VeZA. Tijdens het AO MIRT
van 18 juni is er ook over gesproken. Uit de goederenprognose van
ProRail blijkt niet dat er qua verkeersvolume noodzaak is voor deze
spoorverbinding. Daarbij lag het te verwachten aantal treinen met
brandbare gassen ruim onder het basisnetplafond van circa één trein per
week. Die gegevens rechtvaardigen in ieder geval geen nieuw onderzoek
naar een nieuwe spoorboogverbinding. Er is geen geld, maar ook qua
goederenvervoer of veiligheid is het niet noodzakelijk om dit nu te
realiseren. We hebben hem altijd in beeld, maar helaas zijn onze
budgetten niet zo groot als onze wensen. Dat geldt voor mij thuis
overigens ook!
Ik kom bij de spoorlijn Breda–Utrecht, waarnaar de heer Bashir en
mevrouw Van Veldhoven vroegen. Is dit project nu definitief uit beeld?
Mevrouw Van Veldhoven vroeg ook of een toekomstige aanleg niet
onnodig kostbaar wordt. Over dit project heeft de Staatssecretaris op
16 juni Kamervragen beantwoord in relatie tot de A27. Er is heel goed
naar deze mogelijke nieuwe lijn gekeken. Op 29 september 2010 is
hierover een brief en een MKBA-studie naar de Kamer gezonden. Het
betreft een spoorlijn die ruim 4 miljard aan investeringen vergt met een
kosten-batenverhouding van rond de 0,05. Er is dus goed naar gekeken. Ik
vind het niet verantwoord om verdere stappen te ondernemen ten aanzien
van de spoorlijn. De voortgang van de aanpak van de A27 kan geen verder
uitstel velen. Bij de aanpak van de A27 zal een eventuele toekomstige
aanleg van een spoorlijn Breda–Utrecht niet onmogelijk worden gemaakt,
zodat ook de kosten worden beperkt.
Mevrouw De Boer vroeg naar het grensoverschrijdend spoorvervoer. Welk
overleg vindt er plaats over de grensoverschrijdende verbindingen? Met
de regio wordt op dit moment gewerkt aan een strategische aanpak. Dit is
ook afgesproken in het BO MIRT van Zuid-Nederland. Daarnaast rapporteert de NS in regulier overleg aan I en M over de voortgang van een
ontwikkelagenda grensoverschrijdend spoor. Met de regio stemmen we
ook de internationale inzet regulier af. We hebben onlangs in het
bestuurlijk overleg MIRT weer gesproken over de vraag hoe we dit nog
beter strategisch kunnen vormgeven.
Mevrouw Van Veldhoven vroeg of de oplossing voor Vught duurder wordt
en of er problemen zijn. In juni is een besluit genomen over de verdiepte
aanleg van het spoor door Vught. Dit besluit wordt de komende jaren
uitgewerkt. Van een kostenstijging is geen sprake. De uitwerking wordt
nauw afgestemd met de provincie en met de gemeente Vught, die ook
bijdragen aan de verdiepte ligging. Ook de samenhang met de N65 wordt
meegenomen. Er wordt dus heel veel aandacht besteed aan een goede
oplossing voor de doorsnijding van Vught.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

60

Mevrouw Dik-Faber heeft gevraagd of de aanleg van de stations BerkelEnschot en Staphorst naar voren kan worden gehaald. Er is een lijst met
stationsinitiatieven die in overleg met de regio tot stand is gekomen. In
een herijking wordt bezien welke initiatieven prioriteit krijgen, gegeven de
beperkte middelen. Daarbij wordt ook het bestaande beleidskader voor
nieuwe stations gehanteerd. Ik wil nu niet vooruitlopen op deze herijking,
die de Kamer over een tijd met de Staatssecretaris zal bespreken.
Voorzitter. Ik kom bij de regio Oost – dat is een dunner mapje –, de regio
Noord en de Noordvleugel. Mevrouw Dik-Faber vroeg of de files bij het
knooppunt Hoevelaken A1/A30 kunnen worden aangepakt. Uit de
knelpuntenanalyse van 2013 is dit punt niet als knelpunt naar voren
gekomen. Ik zie dus geen aanleiding om hiernaar te kijken. De regio biedt
inderdaad wel een bijdrage, maar ik moet nog altijd veel geld bijleggen.
Dat geld heb ik niet, zeker niet voor een punt dat geen knelpunt is. Als uit
een volgende analyse blijkt dat dit wel een knelpunt is, zal ik in overleg
met de regio ernaar kijken.
Mevrouw De Boer vroeg naar het budget in het Programma Hoogfrequent
Spoor (PHS) voor de beperking van spooroverlast in Oost-Nederland.
Binnen het PHS-budget is voor inpassing en het beperken van hinder voor
omwonenden geen onderverdeling gemaakt naar landsdelen. De helft van
het PHS-budget gaat naar zogenaamde overige maatregelen, dus
niet-infrastructurele maatregelen, om hoogfrequent spoor mogelijk te
maken. Daarin zit ook een dekking voor geluid- en trillingsmaatregelen.
Het is niet mogelijk om precies aan te geven hoeveel er voor
Oost-Nederland beschikbaar is, maar ik kan wel zeggen dat het resterende
budget voor het PHS in Oost-Nederland, ondanks het stilleggen van de
verdere uitwerking, gereserveerd is gebleven en dat het om ongeveer
40 miljoen gaat. Het gaat dan om het fysieke deel.
Ik stap over naar Noord. De heer De Rouwe, de heer Hoogland, mevrouw
Visser en misschien anderen die ik hierbij om vergeving vraag, hebben
mij gevraagd om in te gaan op de N33. De N33 Noord-Nederland is voor
mij een weg die geen prioriteit heeft. Dat heb ik ook aangegeven aan de
regio. De weg komt niet als een nationaal fileknelpunt naar voren. De
regio heeft gezegd het dan helemaal te willen bekostigen. Ik heb toen
aangegeven dat ik daar natuurlijk niets op tegen kan hebben. Uiteindelijk
bleek er toch een knelpunt te zijn, namelijk dat de regio er geen rekening
mee had gehouden dat er btw moet worden betaald. Dan kun je twee
dingen doen: geen btw betalen of de weg overdragen. Beide dingen wil ik
niet doen. Btw moeten we allemaal betalen, dus het zou gek zijn als je
daar op rijksniveau van kunt afwijken. De weg overhevelen wil ik ook niet
doen, want hij is onderdeel van het rijkswegennet. Is er dan helemaal
niets meer mogelijk? Ik ben bereid om verder met de regio te praten om te
bekijken of ik nog wat kan doen, bijvoorbeeld vanuit het beheer- en
onderhoudsbudget. Als een regio iets voorfinanciert, leg je ook de beheeren onderhoudskosten daar neer voor een hele tijd. Andersom verwacht ik
dat de regio dan ook een extra stap zal zetten om het mogelijk te maken.
Anders komen we terecht in het leveren van een bijdrage aan een project
dat je eigenlijk niet op je prioriteitenlijst had staan, alleen omdat er een
bijdrage vanuit de regio wordt geleverd. Als iedereen dat gaat doen,
komen we natuurlijk flink in de knel. Ik ga dus met de regio in gesprek. Dat
heb ik de regio ook gezegd in het BO MIRT. Ik ga kijken of we er dit
voorjaar met elkaar uit kunnen komen, zodat er voor eens en voor altijd
duidelijkheid ontstaat op dat vlak. De regio moet dus wat mij betreft ook
nog een stapje verder zetten.
Een aantal fracties heeft gevraagd naar de Zuidelijke Ringweg in
Groningen. De PVV heeft bij monde van de heer Madlener al een paar
keer gevraagd om het doorrekenen van een alternatief tracé. Ik heb dit
alternatieve tracé al een paar keer afgewezen, omdat er te weinig
oplossend vermogen zou zijn en het duurder uitpakt. Ik ben daar een paar
keer inhoudelijk op ingegaan, dus ik wilde dat nu niet nog een keer doen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

61

gezien de tijd. Ik heb inmiddels het tracébesluit vastgesteld, dus voor mij
is het opnieuw bestuderen en doorrekenen een gepasseerd station.
De andere vragen over de Zuidelijke Ringweg zijn van de Partij voor de
Dieren. Zij vroeg naar de gezondheidsproblemen rondom de ring. In het
noorden van Nederland is de luchtkwaliteit veel gunstiger dan in grote
delen van het land elders. Zoals ik tot nu toe altijd heb begrepen, is er
geen sprake van een onaanvaardbare blootstelling aan luchtverontreinigende stoffen. Dat blijkt ook uit het feit dat de achtergrondconcentraties
aan luchtverontreinigende stoffen in Noord-Nederland structureel laag
zijn. Dit beeld wordt ook bevestigd op de Zuidelijke Ringweg in
Groningen, want de jaargemiddelde concentraties stikstofdioxide en
fijnstof liggen ruim onder de wettelijke grenswaarde van 40
microgram/m3. Dat is voor ons reden om te zeggen dat we hier gewoon
mee kunnen doorgaan. We zitten binnen de wettelijke regels. Ik weet dat
er discussie plaatsvindt in den lande en ook in Europees verband over de
vraag of de grenswaarde van 40 microgram/m3dan niet omlaag moet. Als
dat ooit zo is, zal op basis daarvan over onze nieuwe projecten worden
besloten. Vooralsnog is dit het wettelijke gemiddelde waarmee we te
maken hebben. Daar zit het nog een heel stuk onder. Ik denk dus dat deze
discussie in andere gebieden in dit land geëigender is dan hier.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik vind dat de Minister zich niet mag
verschuilen achter normen als wetenschappers en kinderartsen ons erop
wijzen dat de gezondheidsschade bij kinderen veel ernstiger is dan tot nu
toe werd aangenomen en zich volledig voordoet binnen de normen. Dat is
punt één. Ik heb ook gevraagd hoe het kan dat de Minister het tracébesluit
heeft getekend. Waar in het ontwerpbesluit nog is uitgegaan van een
verbetering van de verkeersveiligheid van 7%, is het tracébesluit zelf
uitgegaan van een daling van 2,5% van de verkeersveiligheid. Kan de
Minister bevestigen dat die cijfers kloppen? Ik wil haar ook het volgende
vragen. In juli heb ik een motie ingediend over precies deze problematiek
van de luchtkwaliteit en de bescherming van kinderen tegen gezondheidsschade. De Minister vroeg of ik de motie wilde aanhouden, omdat de
discussie nog liep. Vervolgens tekent zij in september het tracébesluit,
terwijl de regering niet heeft gereageerd op de adviezen van de GGD. Er
staan zestien scholen binnen 300 meter van de weg. De adviezen zijn om
het niet te doen. De Minister negeert dat gewoon.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik weet dat er actief
wordt gelobbyd inzake de ring om Groningen en dat er ook uitgesproken
tegenstanders zijn. Mevrouw Ouwehand noemde er een, die ik natuurlijk
ook heb ontmoet. Nogmaals, wij hebben geen indicatie dat zich hier echt
een probleem voordoet dat niet past binnen het wettelijk kader. Mevrouw
Ouwehand zegt dat mensen ook binnen een wettelijk kader dingen
kunnen krijgen. Wij zullen ons toch aan iets moeten houden. Als de Kamer
van mening is dat het wettelijk kader niet voldoende is om mensen te
beschermen, moet zij gezamenlijk met een nieuw wettelijk kader komen.
Dat is er nu niet. In de m.e.r. hebben we onderzoek gedaan naar de
gevolgen voor de luchtkwaliteit in de omgeving van de Zuidelijke
Ringweg. Zoals ik al zei, liggen de stikstofdioxide- en fijnstofconcentraties
langs de Zuidelijke Ringweg in Groningen overal ruimschoots onder de
wettelijke maximale grenswaarden. Waar ze in heel veel gebieden in dit
land vlak onder de grens liggen, liggen ze hier ruimschoots onder de
wettelijke maximale grenswaarden, zelfs onder de aangescherpte
grenswaarden die in 2015 gaan gelden en waaraan ze nu nog niet hoeven
te voldoen. Uit het onderzoek naar luchtkwaliteit blijkt wel dat in 2030 aan
het begin en het einde van de verdiepte ligging en tussen de openingen
van de deksels sprake kan zijn van een lichte toename van fijnstof (PM10)
en stikstofdioxide (NO2) ten opzichte van de situatie zonder project. Op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

62

alle plekken, dus ook daar, voldoet de luchtkwaliteit na de ombouw van de
Zuidelijke Ringweg echter ruimschoots aan de wettelijke normen.
Er is gevraagd naar de veiligheid. De nieuwe ringweg wordt een veilige
weg, die voldoet aan alle vereisten van een regionale stroomweg met een
maximumsnelheid van 80km/u, ook wat betreft de breedte van de
rijstroken. Per rijrichting komt er een pechhaven voor gestrande auto’s. Er
zijn vluchtroutes opgenomen. Er komt een geavanceerd veiligheidssysteem, waarbij de weg 24 uur per dag in contact staat met de verkeerscentrale. De weg is dan ook niet onveiliger dan in het ontwerptracébesluit.
Een plan parallel aan de Zuidelijke Ringweg in Groningen waarbij een
druk befietste route wordt doorkruist; is dit ook onderdeel van de
verantwoordelijkheden naar aanleiding van het tracébesluit? Dit betreft de
Helperzoomtunnel, die onderdeel uitmaakt van de scope van het
tracébesluit. Er komen aparte fietspaden in de Helperzoomtunnel, dus ook
de veiligheid voor de fietsers is verzekerd. Ik wijs de Kamer erop dat die
auto’s er nu ook rijden, maar dan door het stedelijk gebied, waar ook
mensen wonen en waar ook kinderen zijn. Ik denk dat het juist heel goed
is om ringwegen te creëren rondom steden, omdat je daarmee het
stedelijk gebied veel meer ontlast.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): De Minister is een beetje geïrriteerd. Dat
snap ik wel, want zij probeert hier een besluit te verdedigen, terwijl de
Kamer door wetenschappers wordt geïnformeerd dat dit onverantwoord
is, gelet op de gezondheidsschade die het bij kinderen kan veroorzaken. Ik
zou dat anders doen, maar ik snap dat de Minister zegt dat we wettelijk
gezien geen probleem hebben. Ik vraag haar dan het volgende. De GGD
geeft adviezen uit. De GGD probeert met gemeenten te praten: binnen 300
meter van een snelweg geen school en andersom. Vindt de Minister dat
verstandig beleid of niet? Mijn tweede vervolgvraag – ik heb er meer –
luidt als volgt. Zegt de Minister nu echt tegen mij dat er wat verkeersveiligheid betreft geen verschil is tussen het ontwerptracébesluit en de cijfers
die daaronder liggen, en het tracébesluit dat zij heeft getekend? Ik heb op
basis van de verschilanalyses toch echt gezien dat eerst werd uitgegaan
van 7% veiliger terwijl het nu, in het uiteindelijke besluit, 2,5% onveiliger
is. Ik vraag haar of dat de bedoeling was.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dat zijn een hoop
vragen. Het begon met een sfeerbeschrijving. Ik ben helemaal niet
geïrriteerd door de vragen van mevrouw Ouwehand. Zij mag mij zo veel
mogelijk vragen op dit vlak. Sterker nog, ik verwacht op dit vlak meestal
ook vragen van haar. Daarmee krijgt ze mij niet zo snel op de kast.
Mevrouw Ouwehand zegt dat wetenschappers zeggen dat kinderen meer
last krijgen van luchtkwaliteitproblemen dan anderen. Dat geldt dan voor
het hele land en voor alles wat wij doen. Daar wijs ik de Kamer steeds op.
In het hele land nemen we besluiten. We moeten onder de 40
microgram/m3 blijven. We hebben met elkaar afgesproken dat we onze
inwoners boven die waarde willen beschermen en dat we dat daaronder
niet doen. Mevrouw Ouwehand spreekt nu alleen over dit project, terwijl
er vele andere wegen op de agenda staan waar de uitkomsten ver onder
de grenswaarden liggen. Daarover verbaas ik me. Het is het goed recht
van mevrouw Ouwehand om te zeggen dat de norm omlaag moet, maar
daarvoor moet er ten eerste een meerderheid zijn in de Kamer en ten
tweede in Europa, want het is een Europese norm. Tot die tijd kijk ik bij
mijn besluiten daarnaar. Ook dat is allemaal wetenschappelijk onderbouwd, want de norm is niet voor niets tot stand gekomen. Ook bij de
keuzen die wij maken en de discussies die wij aangaan zijn wetenschappers betrokken. Er zijn altijd verschillende wetenschappers met
verschillende invalshoeken. Er zijn believers en non-believers, maar in dit
geval geloof ik dat wij een verstandig besluit nemen. De Staatssecretaris
neemt ook de informatie van de GGD en dergelijke partijen mee in haar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

63

overwegingen hoe om te gaan met luchtkwaliteit. Ook zij kijkt daarbij
natuurlijk naar het wettelijke kader en de wettelijke spelregels waarmee
wij te maken hebben.
Wat het veiligheidstracé betreft, herken ik de 7% en de 2,5% niet. Ik heb
net precies voorgelezen waarom het voldoet aan alle vereisten van een
regionale stroomweg met een maximumsnelheid van 80km/u, waarom
ook de breedte van de rijstroken voldoet en waarom er rekening is
gehouden met gestroomde auto’s, vluchtroutes, een geavanceerd
veiligheidssysteem en dergelijke. Er wordt geconcludeerd met: het is niet
onveiliger dan in het ontwerptracébesluit. Waarop de 7% en de 2,5%
precies betrekking hebben, weet ik niet, maar de algemene conclusie is in
ieder geval dat het voldoet aan alle vereisten. Daarmee is het dus niet
onveiliger. Uiteindelijk gaat het natuurlijk niet om het vergelijken, maar
om de vraag of het veilig is of niet.
Mevrouw Van Tongeren vroeg of de Zuidelijke Ringweg meteen aardbevingsbestendig kan worden aangelegd. Deltares/TNO heeft onderzoek
uitgevoerd naar de aardbevingsbestendigheid. U hoort het maar weer: je
kunt het zo gek niet vragen in de Kamer of het is onderzocht! De uitkomst
van dat onderzoek is dat de huidige bouwmethodieken van Rijkswaterstaat (RWS) voor het project kunnen worden gehandhaafd. Wel zijn er
aanvullende maatregelen nodig zoals extra grondankers of grondverdichting. De omvang en de kosten van die voorzieningen zijn nog niet
bekend en worden nader uitgewerkt. RWS voert met betrekking tot de
mogelijke extra kosten overleg met de NAM, die dit soort zaken natuurlijk
bekostigt.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Toch mijn tweede interruptie, ook op dit
punt. Ik heb de Zuidelijke Ringweg in Groningen als casus aangehaald
omdat we daar op het punt staan om iets te doen waarvoor zowel de GGD
en de Wereldgezondheidsorganisatie als individuele wetenschappers ons
waarschuwen dat het onverstandig is, gelet op de blijvende ernstige
gezondheidsrisico’s voor kinderen. Erkent de Minister dat de huidige
normen in Nederland niet voldoen aan de adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie en dat het plan niet voldoet aan de adviezen van de
GGD? Is dat dan de bedoeling? Ja, we zijn groot voorstander van het
aanscherpen van deze normen op alle plekken, maar in Groningen staan
we nu juist op het punt om iets te doen wat nog niet gevaarlijk is en wat
wel gevaarlijk wordt. Kan de Minister mij zeggen welke stappen er nog
zijn? Ik weet dat er ook wordt geprocedeerd bij de rechter tegen het
besluit, maar kunnen wij nog iets? Kan zij nog terugkomen op haar
handtekening onder het tracébesluit?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik hecht ook aan het
terugbrengen van de uitstoot van stikstofdioxide en fijnstof. Steeds meer
mensen willen bewegen. Als je wilt bewegen, dus rijden, of dat nu met
het openbaar vervoer of met de auto is – beide stoten ze uit – zul je ook
moeten kijken hoe je ervoor kunt zorgen dat de mobiliteit zo schoon
mogelijk wordt. Dan lossen we aan die kant het probleem op, dus niet
door de infrastructuur niet meer aan te leggen, maar door bronbeleid te
voeren. De uitstoot van stikstofdioxide en fijnstof bij auto’s is de
afgelopen jaren enorm afgenomen. Dat komt onder andere door
bronbeleid en door een flinke sturing aan de voorkant. Laten we daar dus
even beginnen. Het gaat nu over een weg, terwijl het uiteindelijk zou
moeten gaan over het probleemveroorzakende deel. Dat is niet de weg
zelf, maar dat zijn de auto’s en de bussen die eroverheen gaan. Daarover
wil ik de discussie dus voeren.
Mevrouw Ouwehand vroeg mij ook of ik de norm goed vind. Daarover kan
en wil ik niet oordelen. Die is tot stand gekomen in Europees verband.
Vele deskundigen zijn erbij betrokken geweest. Als er in de toekomst een
andere norm uitkomt, hoger dan wel lager, zal ik dat zien. Ik ben daar niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

64

deskundig in. Tegelijkertijd moet ik erop kunnen vertrouwen. Net zoals
mevrouw Ouwehand vertrouwt op de wetenschappers die zij spreekt
rondom dit stuk van de ring om Groningen, moet ik vertrouwen op het
brede palet aan wetenschappers die bezig zijn geweest met die enorme
systematiek. Daarover wil ik nu dus geen oordeel geven.
Ik weet dat de GGD een van de partijen is die bezwaar maakt. Ik weet ook
dat die bezwaren gehoord zijn, maar dat alles afwegende is gezegd dat dit
een verstandige investering is om de stad Groningen te ontlasten van
verkeersbewegingen die erdoorheen gaan en om de economie in het
noorden te versterken, wat ook nodig is voor deze en gene. Het zit dus
ruim binnen de grenswaarden. Daarmee denken wij dat het verantwoord
is.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik doe tot slot nog een poging. De GGD
wordt in maar acht gemeenten in Nederland serieus genomen als het gaat
om zijn advies, terwijl dat niet uit de lucht gegrepen is. De GGD is er om
de volksgezondheid te beschermen en overheden daarover te adviseren.
Er zijn maar acht gemeenten in Nederland die serieus nemen dat je
bijvoorbeeld geen school moet hebben binnen 300 meter van een
snelweg. Ik vraag de Minister om een oordeel daarover. Vindt zij dit maar
een beetje lobbywerk van de GGD in de zin van «ik houd van paars, de
ander houdt van blauw en het maakt eigenlijk niet uit wat het wordt»? Of
is het iets belangrijks en heeft de GGD hier een punt in het kader van de
bescherming van de gezondheid van kinderen?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Er wordt hier steeds
gesproken over hét advies van de GGD. Ik heb hier ook een deeladvies
van de GGD, waarin staat dat de GGD adviseert om het project Zuidelijke
Ringweg Groningen, fase 2 als kans aan te grijpen om bepaalde onderdelen van de leefomgevingskwaliteit te verhogen, bijvoorbeeld door in te
zetten op een zo groen mogelijke inrichting, participatie van bewoners en
dergelijke. Dat de GGD in algemene zin aandacht vraagt voor kinderen en
luchtkwaliteit vind ik goed. Dat is ook zijn rol en zijn taak. Ik probeer aan
de andere kant van rijkswege te zeggen dat het ver blijft onder de
grenswaarden die we met zijn allen voor dit land gesteld hebben. Het zou
gek zijn om te zeggen dat we denken dat de mensen in Groningen er meer
problemen mee zullen krijgen dan de mensen in Rotterdam. De discussie
over de hoogte van de norm hoeven we niet meer met elkaar te voeren. Ik
denk dat het gewoon veilig kan, binnen de normen die we nu kennen.
Voorzitter. Ik kom bij een ander tracé in Groningen, namelijk Groningen–
Bremen. Mevrouw Van Veldhoven vroeg of het extra duurzaam kan
worden gemaakt en of er zonder te veel impact op de reistijd in
Winschoten kan worden gestopt. Groningen–Bremen is een regionaal
project. Mogelijke elektrificatie en een mogelijke stop in Winschoten
worden meegenomen in het onderzoek. Ik zal het verzoek van mevrouw
Van Veldhoven doorgeven aan de gedeputeerde, voor zover die niet al
meeluistert.
Mevrouw Visser vroeg, ook naar aanleiding van het debat van vorige
week, of de bal nu bij de provincie ligt als het gaat om de sluis bij
Kornwerderzand. Zij had daarover een brief ontvangen. Alle kostenvergelijkingen zijn nu gedaan. Wat mij betreft is het nu inderdaad de verantwoordelijkheid van de provincie en de regio om de door hen gewenste
grotere schutsluis zelf verder uit te werken en de meerkosten van
120 miljoen zelf te vinden. In het BO MIRT is afgesproken dat de regio tot
eind 2015 de tijd daarvoor neemt. Ik heb de brief niet gekregen, maar heb
wel gehoord wat erin stond, namelijk een passage over inzicht in en
transparantie van de onderhoudskosten. Wat mij betreft kan de regio alles
komen bekijken. Wij zijn open en transparant. In het BO MIRT dat ik zelf
heb gevoerd, is daar echter niet verder naar gevraagd en heeft de
provincie aangegeven tevreden te zijn met het feit dat we ruimte maken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

65

voor de sluis bij Kornwerderzand. Voor de onderbouwing en het doen van
een TEN-T-subsidieaanvraag – ook een vraag van de Kamer – is de regio
in principe zelf verantwoordelijk, maar ik heb gezegd te zijner tijd te zullen
ondersteunen bij de TEN-T-aanvraag.
Mevrouw Van Veldhoven heeft gevraagd of de Staatssecretaris bereid is
om Noord-Groningen als proeftuin aan te wijzen in het kader van meer
ruimte voor innovatie. Dat zou bijvoorbeeld kunnen in samenwerking met
de regio. Ik deel de mening van mevrouw Van Veldhoven dat de situatie in
Noord-Nederland om innovatieve oplossingen vraagt. Daarover praten we
sowieso veel in het kader van het MIRT. We hebben ook gezegd dat we
gezamenlijk MIRT-onderzoek willen doen. Om het nog moeilijker te
maken: dat heet «anders benutten». Misschien we moeten er eens een
andere term voor bedenken, maar daarbij komen de door mevrouw Van
Veldhoven genoemde aspecten ook aan de orde. Ik noem de vraag: hoe
ga je in een snel leger wordend gebied om met de vervoersvraagstukken?
We gaan gezamenlijk bekijken hoe de voorzieningen in de krimpgebieden
betaalbaar en bereikbaar kunnen blijven. De Staatssecretaris heeft
afspraken gemaakt met Noord-Nederland om een pilot te houden. De
uitkomsten daarvan kunnen ook interessant zijn voor andere regio’s. Ik
heb zelf tijdens een gesprek met de regio gezegd dat je misschien eens
aan een omgekeerd MIRT zou moeten denken. Dan gaat het niet om wat
erbij komt maar om wat eraf gaat, en hoe je daar dan mee omgaat.
De heer De Rouwe heeft gevraagd of er een impuls voor de corridor
Alkmaar–Zwolle komt. Het opwaarderen van de corridor Alkmaar–Zwolle,
de zogenaamde N23, betreft een provinciale wegverbinding. Het is ook
aan de provincies om daar budget voor te regelen. Wij hebben dat zelf op
dit moment dus niet in de boeken staan.
Mevrouw Dik-Faber heeft met betrekking tot Noord-Nederland gevraagd
of ik bekend ben met een knelpunt op de lijn Leeuwarden–Harlingen en of
ik bereid ben om daarover met Friesland te spreken. Tijdens een recent
overleg tussen de Staatssecretaris en de provincie Friesland en in het BO
MIRT is er met betrekking tot de lijn Leeuwarden–Harlingen geen knelpunt
gemeld. Als de provincie Friesland toch een knelpunt ervaart op deze lijn,
ben ik bereid om met haar daarover in overleg te treden.
Een laatste vraag met betrekking tot het Noorden luidt: is het mogelijk om
extra treinen in te zetten in de periode dat Leeuwarden culturele
hoofdstad is, zoals op Koningsdag gebeurt? Er kunnen bij evenementen
extra treinen worden ingezet. Dat zou ook in het geval van Leeuwarden
aan de orde kunnen zijn. Ik weet dat de NS en de regio hierover in overleg
zijn.
Dan ga ik over naar de Noordvleugel. Ik ben toe aan de overige vragen.
Zoals bekend bestaat de Noordvleugel uit Noord-Holland, Utrecht en
Flevoland. De woordvoerder van de SP-fractie heeft gevraagd naar mijn
reactie op het advies van de Commissie voor de m.e.r. over de A27. De
Commissie voor de m.e.r. heeft geadviseerd om in het ontwerptracébesluit duidelijk te maken dat de keuze voor het voorkeursalternatief ook
bij de meest actuele prognoses nog steeds valide en toekomstvast is. In
de volgende fase van het project in 2014 – het ontwerptracébesluit en het
milieueffectrapport – zal ik de vastgestelde voorkeursvariant conform het
advies van de Commissie voor de m.e.r. met de meest actuele prognoses
uitwerken. Ik neem dat advies dus mee. De voorkeursvariant wordt daarbij
afgezet tegen de autonome situatie waarin er geen sprake is van een
verbreding van de A4. Dat is een gebruikelijke methodiek die bij alle
projecten wordt gehanteerd. Ik zal dat dus gewoon doen.
Er is gevraagd of de informatie klopt dat ik protesten tegen de verbreding
van de A27 bij Amelisweerd heb afgekocht met de versnelling van de
NRU. Dat vond ik wel een heel bijzondere beschuldiging. Ik was me er zelf
in ieder geval nog niet van bewust. Ik dacht: even kijken of mijn ambtenaren dat misschien stiekem gedaan hebben. Maar nee, dat is niet het
geval. Op verzoek van de regio heeft de Tweede Kamer mij gevraagd of de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

66

NRU versneld kon worden. Het complot zit dus daar, en niet aan deze kant
van de tafel. Het verzoek is ook gedaan omdat er een vertraging was
opgetreden in het project SAA. Het betekent wel dat ik projecten elders
niet kan versnellen. Er zit dus geen druk op door de protesten tegen de
verbreding van de A27 bij Amelisweerd. Ik had eerder het idee dat
sommige Kamerleden de NRU wilden versnellen om de verbreding van de
A27 bij Amelisweerd te vertragen. Maar goed, helaas voor hen kon ik
beide doen. Ik heb met de regio afspraken gemaakt over de verdere
planuitwerking en de realisatie van de Ring Utrecht en de NRU. De
rijksbijdrage wordt vijf jaar naar voren gehaald. Mevrouw Dik-Faber
vraagt of ik de verbreding van de A27 wil uitstellen. Volgens mij weet zij
het antwoord op die vraag al.
Mevrouw De Boer vindt het goed dat er een MIRT-onderzoek inzake
Schiphol komt. Zij vraagt wanneer het resultaat verwacht kan worden en
of Schiphol zelf meebetaalt. Naar verwachting zal alle informatie die nodig
is voor het maken van een beslissing, in het eerste kwartaal van 2015
beschikbaar zijn. Die informatie is ten bate van het proces herijking. De
beslissing of en op welke wijze het MIRT-onderzoek een vervolg krijgt als
verkenning wordt genomen in het kader van de herijking. Ten aanzien van
de vraag van mevrouw De Boer over de rol van Schiphol kan ik melden
dat Schiphol een van de belanghebbende partijen is die meewerkt aan het
onderzoek. Ook I en M, de Stadsregio Amsterdam, NS-stations en ProRail
zijn partijen. Ik reken erop dat de belanghebbenden gezamenlijk afspraken
over de financiering kunnen maken.
Mevrouw Dik-Faber vraagt nog of de investeringen ten gunste van de
snelwegen rond Amsterdam soberder kunnen worden, omdat de A9
volgens haar niet zo’n grote bijdrage levert, en of we dan meer kunnen
investeren rond Schiphol. Het verbeteren van het wegennet rond Schiphol
is belangrijk voor de mainportfunctie van de luchthaven. Juist met een
investering in de wegen wordt het vestigingsklimaat vergroot.
Daarmee wil ik het rondje regio’s achter mij laten en overgaan tot de
beantwoording van de overige vragen.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Ik wil eerst even ingaan op het
laatste punt met betrekking tot de A9. Ik wil zeker niet ter discussie stellen
dat er een impuls moet komen voor de bereikbaarheid rondom
Amsterdam, maar bij mijn weten is het CPB ook heel kritisch geweest over
dit project, omdat de groeiprognoses achterblijven. Omdat Schiphol echt
een enorm knelpunt is, is bij ons de gedachte opgekomen om de A9
soberder uit te voeren, waardoor er sneller middelen beschikbaar zijn
voor Schiphol.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Wij hebben hier ook
over gesproken tijdens de begrotingsbehandeling. Het CPB heeft
inderdaad geconstateerd dat de woningbouw, bijvoorbeeld rond Utrecht
en in Flevoland, niet zo snel is gerealiseerd als een aantal jaar geleden
werd gedacht. Dat is een van de redenen waarom er nu ook minder
verkeer is dan destijds werd verwacht. We spreken binnenkort
waarschijnlijk wel weer over RRAAM, ook in de Kamer, en we weten dat
het nu weer begint aan te trekken en dat er dus ook meer verkeersbewegingen zullen komen. Het is wat mij betreft dus ook gewoon een iets
latere start van datgene wat we al verwacht hadden aan groei en de
voorzieningen die nodig zijn om die groei op te vangen. Volgens mij heb
ik destijds aangegeven dat er uiteindelijk voor 2030 een verdubbeling van
de hoeveelheid verkeer zou plaatsvinden. Dat moet echt opgevangen
worden. Ik zeg dat nu uit mijn hoofd, dus vergeeft u het mij als het niet
helemaal klopt. Wij hebben die projecten allemaal al in stukjes opgeknipt
en het grootste deel zit ook al in de aanbesteding. Er is dus ook geen
mogelijkheid om het nu soberder of anders te gaan doen. Laat ik het kort

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

67

zeggen: er komt helemaal geen geld beschikbaar dat je vervolgens in het
spoor zou kunnen stoppen.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Volgens mij heeft de Minister in
antwoord op een vraag van mevrouw De Boer al aangegeven dat de
problemen rondom Schiphol wel de aandacht krijgen en dat we daar
volgend jaar over geïnformeerd worden. Dat is een plus. Ik ben daar blij
mee.
Ik wil het tweede deel van mijn interruptie besteden aan station
Schiedam-Kethel. De Minister heeft aangegeven dat de vraag daar
achterblijft, dat het station daar niet zou renderen. Het punt is dat daar al
een woonwijk ligt. Er liggen ook al een hele baan en een tunnel voor een
tram. Die tram gaat echter pas rijden als het station er is. Alles wacht dus
op elkaar. De verschillende ov-voorzieningen wachten op elkaar en de
mensen in de wijk wachten op het hele openbaar vervoer. Uit mijn
informatie blijkt dat de vervoersvraag er wel degelijk is. Ik wil een
welles-nietesspelletje met de Minister voorkomen. Zij zegt dat die vraag er
niet is en ik meen dat die vraag er wel is. Kan zij ons een nadere onderbouwing sturen? Bij mijn weten zijn er toezeggingen gedaan aan mensen
in de wijk. De wijk is in 1990 gebouwd en de mensen wachten nu al 25
jaar op een tram en een trein. Die komen niet, omdat de tram er pas komt
als de trein er is en vice versa.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Die brieven zijn al
eerder aan de Kamer gestuurd. Ik wil ze best nog een keer sturen, maar de
Staatssecretaris is er volgens mij al uitgebreid op ingegaan.
De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Van Veldhoven nog een keer wil
interrumperen. Zij heeft al gebruik gemaakt van de twee afgesproken
interrupties. Zij heeft een beroep gedaan op mijn flexibiliteit. Ik wil een
voorstel doen waarmee ik blijk geef van enige flexibiliteit. De leden
hebben namelijk ook twee interrupties in de tweede termijn van de Kamer
en in die van de Minister. Ik stel voor dat die interrupties ook in deze
termijn kunnen worden gebruikt. Mevrouw Van Veldhoven maakt dan
eigenlijk al gebruik van een van haar interrupties in tweede termijn.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik wil daar, eerlijk gezegd, helemaal niet
op ingaan. Ik wil gewoon aan de Minister laten weten dat zij nog twee
vragen niet beantwoord heeft. Het is dus eigenlijk een punt van orde. Er is
een spervuur aan vragen afgevuurd. Ik vind het al heel knap dat de
Minister de meeste vragen heeft weten op te pikken. Ik wil haar echter nog
even herinneren aan twee vragen die ik heb gesteld. Dat is een vraag over
de Bollenstreek en een vraag over het project Zuidasdok.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik stel voor dat ik nu
eerst de varia ga bespreken. Dan kan ik in de tussentijd de antwoorden op
de vragen van mevrouw Van Veldhoven over de Bollenstreek en het
project Zuidasdok vanaf de zijlijn krijgen. Ik weet wel het een en ander
over het project Zuidasdok, maar ik heb nog nooit gehoord van die
discussie met betrekking tot de Bollenstreek. Ik ben dus ook benieuwd
naar het antwoord.
Er is allereerst een vraag gesteld over Beter Benutten. De heer Madlener
heeft gevraagd of het geld goed besteed is en of er door een derde partij
gekeken kan worden naar de doelmatigheid. Ik wil vooropstellen dat een
van de criteria van Beter Benutten de kosteneffectiviteit van de maatregel
is. Er wordt op voorhand door een onafhankelijke partij een doelmatigheidsinschatting gemaakt en we kijken per jaar naar de effecten van de
maatregelen. Die onderzoeken worden door onafhankelijke experts in
beeld gebracht. Dat moet leiden tot de onafhankelijke beoordeling die de
Kamer straks helpt. Ik snap eigenlijk wel waarom de heer Madlener zich

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

68

nog niet zo senang voelt. We zouden dit project eind 2014 opleveren. Dan
moesten alle maatregelen genomen zijn. Ik heb aangegeven dat er pas
een x-percentage van de maatregelen gerealiseerd is en dat we
verwachten dat we eind 2014 wel bijna alles klaar hebben, maar dat we
pas in het nieuwe jaar ook alle effecten goed kunnen zien. Daarvoor
hebben we waarschijnlijk nog wel een halfjaar nodig. Wat is de oorzaak?
Het is de allereerste keer dat we zo’n programma doen. We moeten eerst
bedenken wat voor type maatregelen we kunnen nemen. Sommige zijn
fysiek, die kosten soms meer tijd. Andere maatregelen zitten in de IT-hoek.
Die vergen ook nog wel wat tijd. En weer andere kunnen we zo invoeren,
bijvoorbeeld de gedragsmaatregelen. Het had dus een iets langere
aanloop nodig. Dat vind ik ook helemaal niet erg. Het is nieuw en we
moeten het eerst uitproberen. Ik denk derhalve dat daar de zorg van de
heer Madlener zit. Als ik nu kijk naar de projecten die wel zijn opgeleverd
en de resultaten daarvan, dan is het mijn verwachting dat we die 20%
gaan halen. Ik heb dat ook in een brief aangegeven. Dat was immers de
doelstelling van Beter Benutten 1: 20% filevermindering in de regio waarin
wij die specifieke investeringen doen. Mijn verwachting op basis van de
eerste resultaten is dus ook dat we het gaan halen, maar ik kan dat pas
halverwege volgend jaar met zekerheid en onderbouwd door de onafhankelijke experts laten zien. Eind 2014 moeten alle maatregelen zijn
opgeleverd. Dat was de deadline. Vervolgens zullen sommige natuurlijk
nog in werking treden. We hebben dus eventjes nodig. Er zijn een paar
maatregelen die iets later zullen worden gerealiseerd, bijvoorbeeld omdat
er sprake is van een combinatie met een weg die door een provincie
wordt aangelegd. We kunnen echter wel inschatten of we wel of niet die
20% halen. Dat kunnen we gemakkelijk zien. Het loopt tot nu toe goed. Het
gaat inhoudelijk de goede kant op en het is mijn voorspelling dat we die
20% wel gaan halen. Zo niet, dan mag u over een tijdje heel hard op het
hoofd slaan.
Ik vind die doelmatigheid en die onafhankelijkheid ook belangrijk. Het is
de eerste keer dat we zoiets doen, dat we ook infrageld inzetten voor een
ander type projecten. Dan is het heel belangrijk dat je nut en noodzaak
goed kunt onderbouwen. De VVD vraagt daar ook regelmatig naar. Daar
moet goed naar gekeken worden.
Mevrouw Visser heeft gevraagd of de spits- en plusstroken wel worden
opengezet als dat kan en of er niet af en toe onnodig een rood kruis boven
staat. Voor het gebruik van een spits- of een plusstrook is een verkeersbesluit nodig waaruit ook blijkt dat we binnen de wettelijke kaders voor
luchtkwaliteit, geluid enzovoort blijven. Het verschil tussen een spits- en
een plusstrook betreft de ligging. Een plusstrook bevindt zich links van de
weg, aan de binnenkant, en een spitsstrook bevindt zich aan de
rechterkant van de weg, op de vluchtstrook. Ik wil de spitsstroken zoveel
mogelijk gebruiken. Ze worden opengesteld bij 1.350 motorvoertuigbewegingen. Dat aantal was oorspronkelijk 1.500, dus ik heb het al omlaag
gebracht. Ik kan de stroken ook nog openstellen bij lagere aantallen of
intensiteiten. Als dat wordt gedaan, moet ook de snelheid naar beneden
gebracht worden. Weggebruikers zeggen dat zij eigenlijk liever doorrijden
dan dat zij een extra rijkstrook tot hun beschikking hebben. Het moment
waarop zij kunnen doorrijden, is het moment waarop het rode kruis boven
de strook verschijnt. Het heeft dus veel meer te maken met de vraag of
een snelheidsbeperking over het gehele weggedeelte nog wel wenselijk
is. Ik doe dus mijn best om de stroken zoveel mogelijk open te stellen. Ik
doe het echter niet als dat onwenselijk is vanwege de snelheidsverlaging.
Mevrouw Visser (VVD): Ik volg die lijn als het gaat om een algemene
snelheidsverlaging. Het gaat er echter om dat mensen vast staan. Dan
hebben ze helemaal geen snelheid, want dan staat iedereen gewoon stil.
Ik hoor regelmatig klachten dat er boven de plus- of de spitsstrook een
rood kruis staat terwijl mensen gewoon stilstaan. Dat dient volgens mij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

69

geen enkel belang. Kan de Minister daar een toelichting op geven? Of is
daar geen verklaring voor? Zij kan het antwoord eventueel ook schriftelijk
geven.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik zou dat inderdaad
ook gek vinden. Ik heb nu even geen antwoord op die vraag. Ik kan zeggen
dat het misschien maar heel kort was, maar dat heeft niet zoveel zin. Ik
kom er in tweede termijn of schriftelijk op terug. Dat is afhankelijk van de
vraag hoe snel ik daar een antwoord op krijg, dat ik ook inhoudelijk kan
volgen.
Ook mevrouw Van Veldhoven heeft vragen gesteld over Beter Benutten.
Zij heeft gesproken over slimme mobiliteit en aandacht voor innovatie. Zij
heeft gevraagd of in het MIRT vijf projecten kunnen worden aangewezen
waarbij innovatie worden toegepast. Ik ben met mevrouw Van Veldhoven
eens dat het belangrijk is dat er meer innovatie komt. Ik maak niet voor
niets van de zelfrijdende auto een speerpunt. Er zijn ook andere projecten.
Ik ben ook aan het bekijken wat er aan de kant van de wegen kan worden
gedaan. Ik heb een nieuwe aanpak voor bereikbaarheid gepresenteerd, die
gericht is op verbreding, op het zoeken naar slimme oplossingen. Ook op
dat gebied ben ik dus actief bezig met innovatie.
Wij stimuleren innovatie bij veel meer dan vijf projecten. Dat gebeurt
zowel bij de wegenbouw, de waterbouw als de vaarwegen. Wij hebben
daarvoor een Beleidskader innovatiegericht inkopen. Wij hebben een
Innovatieagenda 2015–2020. Wij stimuleren innovatie dus zowel aan de
materieelkant als aan de techniekkant en wij geven ook handvatten. Ik
vind het best lastig om er vijf projecten uit te pikken. We hebben er
immers veel meer. Het is misschien handiger om gewoon uit te gaan van
het Beleidskader innovatief inkopen en de Innovatieagenda 2015–2020. Ik
noem een paar voorbeelden. We hebben de verjongingscrème voor asfalt,
zodat het onderhoudswerk later kan plaatsvinden. Ik noem ultrastil
wegdek waardoor het wegverkeer minder geluid maakt en er minder
geluidsschermen nodig zijn. Andere voorbeelden zijn in-car informatiesystemen en slimme methoden voor vervanging en renovatie, zoals
MultiWaterWerk, standaardontwerpen en bouwelementen voor de
vervanging van sluizen. Ik zou, eerlijk gezegd, niet weten waar ik moet
beginnen. Ik kan dan voor heel projecten een «i» zetten. Ik hoop dat
mevrouw Van Veldhoven mij gelooft als het gaat om mijn innovatieve
inzet. Of krijgen we voortaan een heel boekwerk waarin niet alleen de
paginanummering staat maar ook nog een «i» voor alle projecten? We
hebben innovatiedagen, een innovatiekalender en dergelijke. Misschien is
het beter als mevrouw Van Veldhoven dat soort dingen bekijkt.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik ga deze uitdaging natuurlijk graag
aan. Ik deel de wens om innovatie bij zoveel mogelijk projecten toe te
passen. Ik heb gesproken over vijf projecten, maar dat was absoluut niet
bedoeld als limitatief aantal. We moeten proberen om bij zoveel mogelijk
projecten innovatief te handelen. Laten we eens bekijken of we innovatie
een standaardonderdeel van de projecten kunnen maken. Het gaat erom
dat we concrete, uitdagende doelen stellen en bekijken hoe we die
innovatie los kunnen trekken. Ik zie het echt als een exportproduct voor
Nederland. We hebben veel kennis en kunde. Het is typisch iets waarbij
we dingen met elkaar kunnen uitproberen. Ik zie op dat vlak gewoon grote
mogelijkheden. Als de Minister zegt dat zij het standaard bij alle projecten
doet en dat zij het actief zal uitlokken, dan ben ik daar alleen maar heel blij
mee.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dat beloof ik, want ik
vind dat zelf ook gewoon belangrijk. Het zou mooi zijn als Nederland op
gebied van innovatie het Singapore van Europa is. Daarom kijk ik er zelf
ook met belangstelling naar en stimuleer ik dat ook.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

70

Mevrouw Van Veldhoven heeft voorts gevraagd hoe wij de hoofdinfrastructuur kunnen combineren met lokale en regionale infrastructuur en of
we er klaar voor zijn om in de toekomst meer aandacht aan de stad te
besteden. Ik heb vorig jaar mijn nieuwe aanpak voor de bereikbaarheid
gepresenteerd. Ik heb daarbij ook op diverse trends gewezen, onder
andere op de trends die van invloed zijn op ons huidige en toekomstige
mobiliteitsbeleid. Daar maakt verstedelijking heel duidelijk onderdeel van
uit. Ik zeg altijd: ik kan zeven banen om de stad heen trekken, maar niet
zeven banen de stad in. Je zult dus altijd moeten werken aan een
combinatie van investeren in fysieke infrastructuur, het stimuleren van
goede overstapmogelijkheden of alternatieven en het stimuleren van
totaal andere vormen van vervoer die alleen in het stedelijk gebied
worden gebruikt. Het zal dus altijd een combinatie moeten zijn. De
toenemende verstedelijking vormt voor mij een leuke uitdaging. Het zijn
immers dezelfde personen die eerst met de auto van A naar B willen, die
vervolgens ook naar C in de binnenstad willen om bijvoorbeeld bij hun
kantoor te komen. Dat maakt dat wij behoefte hebben aan een maximale
inzet van ICT, op weg naar Smart Cities, en dat we daar ook op letten bij
de MIRT-onderzoeken in het kader van die nieuwe aanpak.
De heer De Rouwe gaf complimenten voor de zelfsturende auto, maar
vroeg zich af hoe het zat met de effecten op de infrastructuur en op het
gebruik van het onderliggende wegennet. Ik zie dat de heer De Rouwe niet
aanwezig is.
De voorzitter: De heer De Rouwe heeft zich verexcuseerd. De woordvoering in tweede termijn wordt overgenomen door zijn collega Van
Helvert.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Die vandaag dus een
mooie dubbelrol vervult! Ik richt me dan tot u, voorzitter. De heer De
Rouwe vroeg hoe we moeten omgaan met het onderliggende wegennet
en de effecten op infrastructuur. Willen we als Nederland echt vooroplopen met de zelfrijdende auto, dan moeten we natuurlijk ook kijken naar
de effecten op langere termijn. De zelfrijdende auto zal veel effect hebben
op het mobiliteitsgedrag, maar ook op het gebruik van infrastructuur. Ik
ben dat eens met de heer De Rouwe. We doen al onderzoek hiernaar en
we zullen er nog meer onderzoek naar doen. De TU Delft en TNO bekijken
bijvoorbeeld wat de zelfrijdende auto doet met de ontwikkeling van files.
Zoals ik ook al in het begrotingsdebat heb aangegeven, zijn heel veel
scenario’s mogelijk. De mobiliteit kan verder toenemen. Er kan meer of
andere infrastructuur nodig zijn. De capaciteit van de huidige snelwegen
kan omhoog gaan als we dicht op elkaar in een treintje rijden. Wat
betekent dat dan precies? Wat gebeurt er dan zodra we in de stad weer
zelf moeten rijden? Waarschijnlijk zal de zelfrijdende auto de eerste tijd
alleen op de snelwegen kunnen rijden en moeten mensen gewoon weer
zelf rijden als ze op provinciale wegen of in stedelijk gebied terechtkomen.
Anders moet er immers wel heel veel in die verfijnde wegeninfrastructuur
worden gedaan. Met die overschakeling zul je dan dus ook moeten
omgaan. Ik volg de ontwikkelingen nu op de voet en zal, waar nodig,
uiteindelijk gericht onderzoek doen, zodat we ook op het kennisgebied
voor de zelfrijdende auto bij de top van de wereld horen. Wij zullen het
ook een beetje zelf moeten uitzoeken, omdat het nog nergens gebeurt.
Er is gevraagd naar de TEN-T subsidieronde. Er is gevraagd welke
projecten ik indien en welke regionale zaken gesteund worden bij de
eerstkomende indiening. Voorts is gevraagd of de buisleidingen van
Chemelot in Zuid-Limburg ook worden meegenomen in die subsidieronde. Nederland draait traditioneel goed mee in de TEN-T subsidieronde. Wij hebben afgelopen zomer ook weer goed gescoord. Ik
hoorde hierover enige zorg in de Kamer, maar we hebben toen echt weer
goed gescoord. Van de 320 miljoen die aan subsidie beschikbaar was, is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

71

95 miljoen binnengehaald voor Nederlandse projecten of projecten met
Nederlandse partners. Ik denk dat dat geen slechte uitkomst is. Voor de
lopende ronde, die loopt tot en met eind februari 2015, zijn vele tientallen
projecten in beeld, variërend per modaliteit. Ik kan nog niet vooruitlopen
op specifieke projecten, omdat we die nog allemaal aan het inventariseren
zijn, maar veel van de projecten die de Kamerleden hebben genoemd,
zullen daarin terugkomen. De Kamer zal daar meer over horen tegen de
tijd dat we meer complete informatie hebben.
Er werd gevraagd of er in TEN wel voldoende aandacht is voor de
binnenhavens, zoals Urk en Waalwijk. Kan de Minister ervoor zorgen dat
er meer binnenhavens op de TEN-kaart komen? Het TEN-netwerk is in
december 2013 vastgesteld. De Nederlandse vaarwegen en binnenhavens
staan er goed op. Er staan in totaal 54 binnenhavens op het Nederlandse
deel van het TEN-netwerk. Waalwijk en Urk voldeden bij de totstandkoming van het TEN-netwerk niet aan de criteria voor overslagvolume en
voor multimodaliteit. Bij de totstandkoming van de TEN-verordening is
wel afgesproken dat bij de evaluatie van de TEN in 2016 eventuele
wijzigingen kunnen worden aangebracht. Als Urk en Waalwijk tegen die
tijd aan de voorwaarden voldoen, is het opnemen van die binnenhavens
op het TEN-netwerk voor mij dan ook gewoon bespreekbaar.
De heer De Rouwe heeft met betrekking tot de A15 Zuidvleugel gevraagd
naar mijn voormalige commissariaat bij Ballast Nedam en het vraagstuk
rond het consortium waarvan onder andere Ballast Nedam deel uitmaakt.
Voor mij is het nooit een issue geweest. Ik zit hier gewoon zakelijk in. Ik
ben er nu om de belangen van de Staat te verdedigen. Als de Staat
wijzigingen in de scopes aanbrengt, ziet hij zichzelf daarvoor gesteld
staan. Wanneer de verschillende partijen die betrokken zijn bij dit project
rond de A15, wijzigingen aanbrengen of te maken hebben met een
onderschatting, moeten zij zelf aan de lat staan. Ik ben daar gewoon
zakelijk in. Ik heb daar dus ook voor mezelf geen issue van gemaakt. Ik
heb wel altijd afstand gehouden. Er is een commissie van deskundigen
die daarnaar kijkt en er advies over geeft. Ik zie zelf geen probleem op dit
gebied. Als de Kamer dat probleem wel ziet, dan hoor ik dat wel. Het
maakt mij niet zoveel uit. Ik denk dat ik dat gewoon verstandig kan
besluiten. Ik ben er ook volledig open en transparant over.
Dan kom ik bij de varia over het spoor. De heer De Rouwe heeft gevraagd
naar de reden voor de volumeprognoses van ProRail op 400 miljoen,
terwijl een stijging was verwacht van 100 miljoen. Het totale volume aan
opdrachten aan aannemers is stabiel op 1,2 miljard per jaar. Daarvan is
sinds 2011 400 miljoen per jaar beschikbaar voor opdrachten aan
aannemers voor projectmatig onderhoud. Van een terugval in de
orderportefeuille van de aannemers is dan ook geen sprake. De eerder
verwachte toename doet zich inderdaad niet voor. Dat komt onder andere
door een temporisering van het PHS.
Mevrouw De Boer van de VVD vraagt naar het spoorbudget. Zij wil dat het
budget goed besteed wordt en heeft gezegd dat voordat er geld in
spoorprojecten kan worden gestoken, eerst duidelijk moet zijn hoeveel
geld er nodig is voor spooronderhoud. Ik ben dat met haar eens. Dit wordt
ook meegenomen in het proces van de herijking.
Mevrouw Van Veldhoven heeft gesproken over de afstemming van de
werkzaamheden aan het weg en aan het spoor. Zij wees erop dat reizigers
geen alternatief hebben als er tegelijk gewerkt wordt aan het spoor en aan
de weg. Het uitgangspunt bij ons is altijd dat de werkzaamheden zoveel
mogelijk op elkaar worden afgestemd, zodat de hinder voor de reiziger
zoveel mogelijk beperkt wordt. Dat is de MinderHinder-aanpak ofwel
mobiliteitsmanagement. Het gaat niet altijd goed. Bij het project A6-SAA
heeft de stremming van de Muiderpoortbrug drie dagen langer geduurd
dan de bedoeling was. Dat is echt heel vervelend. In overleg met ProRail,
RWS en de aannemer wordt onderzocht wat er precies fout is gegaan,
zodat we dat in de toekomst kunnen voorkomen. Het wordt dus altijd los

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

72

van elkaar gepland. Soms gaat er iets mis bij de uitvoering van een
project. Dan kan er in één keer sprake zijn van een overlap. Dat was in dit
geval drie dagen. Daar heeft mevrouw Van Veldhoven er kennelijk een van
meegemaakt.
Ik kom te spreken over de corridorstudies goederenvervoer. De
VVD-fractie heeft daarvoor steun uitgesproken. Er wordt gevraagd of Tiel
ook wordt meengenomen. De corridorstudies worden samen met de regio
en het bedrijfsleven uitgevoerd. Voor de corridor Oost ligt er een
concept-plan van aanpak dat door alle betrokkenen moet worden
goedgekeurd. In de verdere studie wordt de hele corridor meegenomen,
inclusief de A15. Dat gaat dus ook om Tiel. Dat past volgens mij ook bij
een vraag van de SGP over de goederencorridor, die ik al eerder heb
gehoord. De corridor Zuid-studie wordt nu opgestart, ook met alle BO
MIRT-partijen. De komende maanden wordt voor deze corridor met de
regio en het bedrijfsleven een plan van aanpak uitgewerkt.
Mevrouw De Boer heeft gevraagd naar het Landelijk Verbeterprogramma
Overwegen. De Kamer overlegt aanstaande donderdag met de Staatssecretaris over spoorwegveiligheid, onder andere over de brief inzake het
Landelijk Verbeterprogramma Overwegen. Ik wil met het oog op de tijd
naar dat overleg verwijzen. Datzelfde geldt voor de problematiek rond de
aanpak van onveilige overwegen.
Er liggen nog twee vragen over aanbesteden, specifiek over buitenlandse
werknemers. Er wordt gevraagd of ik in plaats van buitenlandse
bouwvakkers Nederlandse bouwvakkers actief aan het werk kan zetten.
Wij hebben in Europa te maken met vrij verkeer van mensen, goederen en
diensten. Het past niet om nationaliteiten voor te schrijven in een
aanbesteding. De prijsstelling van een project gebeurt door de aannemer.
Hij maakt de afweging over arbeid en materieel en hij maakt ook de
afweging over het inhuren van Nederlanders versus bijvoorbeeld Polen of
Portugezen. Rijkswaterstaat vindt de arbeidsomstandigheden van
werknemers erg belangrijk. Wij werken daarom ook conform de Wet
arbeid vreemdelingen. De heer Hoogland heeft gevraagd of ik het rapport
van FNV Bouw ken. Wij vinden dat belangrijk. Wij vinden het ook
belangrijk dat mensen goed betaald worden. Als Rijkswaterstaat opdrachtgever is, en wij zijn voor bepaalde projecten ook direct opdrachtgever, dan
doen wij dat ook. Wij werken conform de Wet arbeid vreemdelingen en
dragen zorg voor bouwplaatsveiligheid. Bouwbedrijven die een opdracht
uitvoeren voor Rijkswaterstaat, dienen zich ook aan de Nederlandse weten regelgeving te houden. De werknemers hebben een wettelijke
bescherming en kunnen zelf bij misstanden ook direct naar de rechter
stappen.
Het kan voorkomen dat Rijkswaterstaat geen directe opdrachtgever of
werkgever is. Dat kan het geval zijn als er sprake is van een keten. Je
neemt dan een consortium aan en maakt daar afspraken mee. Vervolgens
kan men in zo’n consortium ook weer vele onderaannemers hebben. Dan
treden wij ook op waar mogelijk. Bij de A2 en de A4 heeft RWS de
opdrachtnemer aangesproken op signalen en is de gang van zaken ook
direct onderzocht. De opdrachtnemer, de hoofdaannemer, heeft zijn
verantwoordelijkheid uiteindelijk ook genomen. Ik vind de signalen die de
laatste dagen in de media opduiken dat RWS die verantwoordelijkheid
niet zou nemen, heel vervelend. RWS neemt die verantwoordelijkheid dus
iedere keer. Die neemt de verantwoordelijkheid als directe opdrachtgever,
maar ook op het moment dat hij zelf niet de opdrachtnemer is door de
opdrachtnemer aan te spreken op de verantwoordelijkheden. Er is op dit
moment overleg – volgens mij is dat zelfs vandaag – met mijn collega
Asscher over het al dan niet regelen van ketenaansprakelijkheid en over
de vraag hoe dat zo goed mogelijk kan worden geregeld voor de
toekomst. Wij voelen ons dus verantwoordelijk voor mensen die werken
aan onze wegen. Wij willen dat als opdrachtgever zo goed mogelijk
regelen en doen dat ook met de opdrachtnemer. Wij zijn er direct op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

73

aanspreekbaar. Het is mijn persoonlijke mening dat je per stapje in de
keten die directe aansprakelijkheid moet kunnen regelen. Ik vind niet dat
RWS een directe aansprakelijkheid heeft voor de gehele keten, dus dat
RWS een directe verantwoordelijkheid heeft voor degenen die zich
onderaan de keten bevinden, maar dat dat gewoon stapsgewijs moet
worden geregeld.
De voorzitter: Een aantal leden wil interrumperen. Ik geef allereerst het
woord aan de heer Madlener. Hij heeft al gebruikgemaakt van twee
interrupties. Hij maakt dus in principe al gebruik van zijn interrupties in
tweede termijn.
De heer Madlener (PVV): Een aanbesteding wordt vaak op prijs
gewonnen. Is de Minister zich ervan bewust dat de prijzen van die
buitenlandse werknemers anders zijn dan ze lijken? Het is helemaal niet
goedkoper om een Pool, een Portugees of een Griek hier aan het werk te
zetten, want dat geld vloeit uit onze economie. Er wordt tegelijkertijd een
WW-uitkering betaald aan werkloze Nederlandse bouwvakkers. Er zijn
heel veel werkloze Nederlandse bouwvakkers. Ik wil de Minister vragen of
zij anders kan kijken naar zo’n aanbesteding. Kan zijn op werkelijke kosten
gaan aanbesteden, en niet alleen op basis van die kostprijs onder de
streep? Bij buitenlandse werknemers is er sprake van verborgen kosten.
Je kunt er op veel meer manieren naar kijken. De PvdA heeft al geopperd
dat er een taaleis moet gelden. Je kunt de Europese regelgeving op heel
veel manier omzeilen, om Nederlandse werknemers te bevoordelen. Ook
al wil de Minister niet zover gaan als mijn partij door de grenzen te
sluiten, ik hoop dat ze wel wat creatiever wil zijn om Nederlandse
werknemers betere kansen op de Nederlandse arbeidsmarkt te geven.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik wil inderdaad de
grens niet sluiten, maar ik wil wel creatiever zijn. Ik denk niet dat het
mogelijk is om externe kosten als werkloosheid mee te nemen in een
aanbesteding, maar ik wil met de heer Madlener graag dat werklozen in
Nederland aan de slag kunnen. Er zijn tijden waarin we dringend mensen
zoeken van buiten en er zijn tijden waarin dat lastig uitkomt, omdat we
zelf meer dan genoeg mensen hebben die de arbeidsmarkt op willen. Het
is ook aan de aannemers zelf om daar een beetje rekening mee te houden.
Ik neem echter de uitdaging aan om te bekijken wat we in de aanbestedingen en binnen de Europese spelregels op dat vlak nog kunnen doen.
Ook de heer Hoogland heeft gesproken over een taaleis. Ik kan er gewoon
even naar kijken. Ik weet dat vorig jaar ook al een keer uitgezocht is wat
wel en niet kan. Ik zal er nog een keertje naar kijken, niet om mensen uit te
sluiten maar wel om te bekijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat de
mensen in dit land die op zoek zijn naar werk, ook een faire kans maken.
De heer Madlener (PVV): Wanneer wordt de Kamer daarover geïnformeerd? Ik ben benieuwd wat er op dat vlak voor creatiefs uitkomt.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik zal daar aan het
begin van het nieuwe jaar bij de Kamer op terugkomen. De komende
maand is het druk. Daarna is de heer Madlener waarschijnlijk andere
brieven aan het lezen. Dan is het tijd voor de kerstboom.
De heer Hoogland (PvdA): Ik bedank de Minister allereerst voor de
toezegging op het gebied van de taaleis. Daar is overigens in de
PvdA-fractie nog heel wat om te doen geweest. Maar toen ging het over
iets anders. Ik heb nog een vraag naar aanleiding van de woorden van de
Minister. In het rapport van de FNV wordt een aantal dingen geschetst. Ik
vind het goed dat de Minister daarvan zegt dat het stapje voor stapje
bekeken zal worden. Je kunt niet in één keer die verantwoordelijkheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

74

alleen maar bij Rijkswaterstaat leggen. De FNV schrijft echter ook dat de
verantwoordelijkheid voor het navolgen van wet- en regelgeving door alle
uitvoerders van een opdracht uitsluitend bij opdrachtnemers wordt
gelegd, en dat dit niet in lijn is met de internationale standaarden op het
gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, zoals de principes
voor bedrijven en mensenrechten van de Verenigde Naties. Ik ben daar
niet helemaal in thuis. Misschien de Minister wel. Vandaar deze vraag.
Klopt dat wel of niet? Hoe moeten we die richtlijnen interpreteren? Kan de
Minister daarop reflecteren? Als dat niet nu kan, kan dat schriftelijk
gebeuren.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dit debat loopt
parallel aan het debat met de heer Asscher. Ik denk dat het goed is om het
ook daar een plek te geven. In het rapport staat dat RWS zich bewust niet
bezighoudt met dit soort zaken. Ik wil het hier dus ten stelligste
ontkennen. RWS vindt het juist van belang dat mensen goed behandeld
worden op het werk en vraagt dat ook van zijn opdrachtnemers. De
opdrachtnemers werken vervolgens met diverse partijen. Dat gaat heel
vaak heel goed. In een aantal gevallen is het niet goed gegaan. RWS heeft
daar de opdrachtnemers op aangesproken. Uiteindelijk is het weer
gerepareerd bij de twee projecten waarom het gaat. Er vindt nu een hele
discussie plaats over een aansprakelijkheidswet. Alle informatie die
hierover op dit moment verschijnt, zie ik een beetje als een opmaat. Ik wil
het erbij laten dat wij ons gedegen gedragen. Als wij nog verdere
verbetering kunnen aanbrengen – ik zal dit bekijken naar aanleiding van
het rapport – zullen we dat zeker ter harte nemen.
De heer Hoogland (PvdA): Dat begrijp ik en volgens mij is het goed dat
we die discussie nu even laten liggen waar zij thuishoort. Ik kan me nu
twee dingen voorstellen. Eén: dat er behoefte bestaat bij Rijkswaterstaat
om het beeld dat hier geschapen wordt weg te nemen. Als dat niet nu kan,
kan dat niet binnen een beperkte periode gebeuren? En twee: dat er een
moment is, misschien wel nadat de discussie over de wetgeving van
Sociale Zaken is afgerond, om te zeggen: we gaan er eens op reageren en
aan de Kamer inzichtelijk maken hoe we het doen bij Rijkswaterstaat, als
voorbeeld.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik vind het ook
prima – volgens mij hebben we het klaarliggen in reactie op persberichten
die hierover kwamen – om op heel korte termijn een briefje te sturen
waarin staat wat Rijkswaterstaat doet en gedaan heeft bij dergelijke
projecten. Dat gaat dus om wat RWS er aan de voorkant aan doet om
waar te maken dat er een goede arbeidsmarkt is en om wat RWS heeft
gedaan op het moment dat geconstateerd werd dat iemand ergens in de
keten lak aan heeft gehad en het iets anders heeft ingevuld. Ik wil dat
gaarne met snelheid aan de Kamer sturen, gewoon ter informatie.
De voorzitter: U kunt verder met de laatste punten over de vaarwegen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ja, de laatste
punten. Dat gaat om de vaarwegen, de ruimte en nog drie vragen die ik
zou beantwoorden aan het eind van het algemene verhaal.
Er is door de heer Bashir, de woordvoerder van de SGP en anderen
gevraagd naar de binnenvaartafvalinzameling. De huidige inzamelstructuur is gebaseerd op een kostendekkend abonnementssysteem,
waarbij het principe «de vervuiler betaalt» de basis is. Vuilnis stinkt altijd
wel, maar er werd gevraagd of er geen betere oplossing gevonden kan
worden voor de stank. Soms is die meer of minder, maar de gebruikte
containers voldoen aan de standaardeisen. Kan er een versnelde evaluatie
over afvalverwerking in de binnenvaart naar de Kamer gestuurd worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

75

De afvalinzameling in de binnenvaart is net als in de andere sectoren
tegenwoordig niet meer gratis. Er is heel veel gesproken met de sector
over de vraag waar de containers moeten komen, over de tarieven en
over onderliggende internationale regelgeving. De invoering van het
abonnementssysteem verloopt naar mijn mening nu goed. Er zijn
ongeveer 300 abonnementen afgesloten. Ik weet wel dat er veel verzet is
geweest en dat dit er ongetwijfeld zal blijven, maar ik heb eigenlijk geen
concrete aanleiding om sneller te evalueren. Ik zal conform mijn eerdere
toezegging aan de Kamer de aanpak na twee jaar, medio 2016, evalueren.
Ik zal de tarieven in 2015 niet verhogen, zeg ik naar aanleiding van een
vraag daarover.
Er is specifiek over de Volkeraksluizen gevraagd of de kade weer opengesteld kan worden voor afval. RWS heeft besloten om de afvalinzameling
op de Servicekade Volkeraksluizen Zuid te beëindigen per 1 november
2014. De inzameling wordt verplaatst naar een milieuboot. Op de oude
Servicekade wordt een gesloten huisvuilcontainer geplaatst die toegankelijk is met een abonnement. De reden voor de sluiting is dat de
vloeistofkerende vloer van het depot regelmatig verzakt en dat er fors geld
geïnvesteerd moet worden om dit structureel te repareren. Het depot
wordt nu juist gesloten omdat de milieuvergunning ervoor afloopt. De
steiger en de autoafzetplaats blijven toegankelijk. De afvalstromen op het
depot zijn aanzienlijk afgenomen sinds de invoering van het abonnementsysteem. Ik ben ervan overtuigd dat we met de milieuboot een goed
alternatief bieden voor de inzameling op het depot. Ik heb al toegezegd
dat de evaluatie daarvan er in 2016 komt.
Kan er niet wat meer gebaggerd worden omdat er autobanden in de
motoren van schepen komen? RWS baggert conform de afspraken. Ook
schoonhouden hoort daarbij. Zo wordt er gehandhaafd op dumping van
afval. Niet alle dumping zien wij gebeuren. Waar sprake is van waargenomen vervuiling die vlot en veilig gebruik van de vaarweg in de weg
staat, wordt er natuurlijk opgeruimd. Het gebruik van een vaarweg is niet
volledig risicovrij en de schade die veroorzaakt wordt door afval van
andere vaarweggebruikers valt niet onder de verantwoordelijkheid van
RWS, behalve als RWS nalatig zou zijn geweest. De kosten kunnen dus
ook niet op het ministerie worden verhaald.
Hoe staat het met de oplossingen bij Eefde nadat de hefdeur onverwacht
was gevallen? De oorzaken lagen in een zwak ontwerp, in fouten in de
constructie die niet van buiten zichtbaar waren en ook ontbrak de
mogelijkheid om inwendige schade in zware enkelvoudige ophangpunten
te detecteren. Dit type ophanging wordt nu dus niet meer door Rijkswaterstaat toegepast.
Er werd mij gevraagd naar de aanpak bij de versobering van de binnenvaartbediening. Voor de binnenvaartbediening moet je een vooraanmelding doen. Die staat nu op 24 uur, maar de binnenvaart vindt 3 uur het
maximum, zo gaf het CDA aan. Versobering is natuurlijk een achteruitgang voor een sector in de servicedienstverlening. Daarover hebben we
het meerdere malen hier gehad. Ik heb geprobeerd om het zo goed en
betrouwbaar mogelijk op te zetten. Dat geldt ook voor de aanmeldprocedure. Die is gebaseerd op het leveren van een betrouwbare bediening.
Omdat je mensen van elders haalt, moet je ook lang van tevoren kunnen
zien waar zich schepen aanmelden, zodat er niet iemand voor niets zit en
je bij voorbaat weet dat er genoeg mensen zijn als de gebruiker komt. Het
vraagt dus ook iets van de planningsvaardigheden van de gebruiker. De
betrouwbaarheid van de vaarweg blijft gewaarborgd. Per 1 januari 2015
gaat het nieuwe bedieningsregime in. Als de wachttijden onacceptabel
toenemen en deze vooraanmelding niet werkt, ga ik weer met de sector
om tafel. Dat heb ik al eerder aan de Kamer toegezegd. Maatwerk is
mogelijk, maar of dat nodig is, zal in 2015 moeten blijken. Ik monitor de
wachttijden en de gang van zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

76

Er werd gevraagd naar de binnenvaarwegen, de bediening en de
vertragingen door capaciteitsproblemen bij de bediening van sluizen. Als
er vertragingen optreden die langer duren dan gewenst, zal ik opnieuw
met de sector in overleg gaan, zoals ik net al zei. In de regio Twente is
deze zomer een pilot gestart. Die verliep niet helemaal naar wens. Daarom
zijn aanpassingen gedaan, onder andere aan de planningstool. Er is weer
tijdelijke bediening op beide sluizen gezet bij de Twentekanalen. U ziet dus
dat ik iets niet alleen toezeg, maar het ook doe als er zich problemen
voordoen.
Er wordt meer bezuinigd op sluizen en bruggen dan afgesproken, zo werd
opgemerkt. Alle nieuwe bedientijden zijn besproken met de betrokkenen.
Het uitgangspunt was 40 fte. Die zijn gehandhaafd door een financiële
bijdrage van de provincies Limburg en Brabant zijn de bedientijden weer
verruimd. Ik bezuinig dus niet meer dan nodig was.
De heer Bisschop vraagt of er meer samengewerkt kan worden met
provincies. Samenwerking met andere partijen, waaronder provincies,
neem ik mee in het vergezicht dat ik zal schetsen over de bediening. Het
invoeren van bediening op afstand voer ik uiteraard ook door. Ik heb pilots
lopen in Zeeland en in Limburg. Er zijn wel aanvullende kosten aan
verbonden. Ik moet zeggen dat het niet op alle trajecten tot de meest
ultieme resultaten leidt. Het klinkt aardig om het zo te doen, maar de
mens is op een aantal plekken ook heel belangrijk. Ik heb er brieven over
gekregen van mensen die de sluizen bedienen, waarin zij aangeven
wanneer het wel en wanneer het minder goed werkt. Ik heb, zoals ik al zei,
afspraken met Limburg en Brabant. Ik sta dus zeker open voor samenwerking met de provincies.
Ik kom op de afloopvoorziening bij ligplaatsen. Ik onderschrijf het belang
van ligplaatsen. Daarom lopen er in het kader van het MIRT verschillende
studies om het ligplaatsentekort aan te pakken. Het afgelopen jaar is
besloten om 68 ligplaatsen bij de Maas, bij het Amsterdam-Rijnkanaal en
bij Lemmer aan te leggen. Ook zijn de komende jaren ligplaatsen voorzien
bij Hansweert, bij de Beatrixsluis, bij Lobith, bij Haaften, bij de Merwede,
bij de Beneden-Lek en bij de IJssel. Ik leg ze wel sober aan en onderhoud
ze sober. Daarover hebben we het al uitgebreid gehad in de commissie.
Dit betekent dat er niet op alle ligplaatsen overal afloopvoorzieningen
naar de wal zijn. Ik heb beloofd dat ik er in ieder geval voor zal zorgen dat
ze er op voldoende plekken wel zijn. Ik zal vooral met de sector
overleggen waar het wel en waar niet nodig is.
Ik kom op de ruimte. Hoe zit het met het Meerjarenprogramma Ontsnippering? Dat loopt in principe tot 2018. Op dit moment worden nog zo’n
tien projecten uitgevoerd. Alle projecten bevinden zich inmiddels in de
uitvoeringsfase. De maatregelen werken in principe, maar je kunt
inderdaad de effectiviteit nog niet op de hele ehs goed zien. Ik kan me dus
voorstellen dat er nog een discussie zal zijn met de Kamer op het moment
dat een en ander volledig beschikbaar is. Hetzelfde geldt voor het
programma voor de inrichting van de ruimtelijke kwaliteit. Daarvan is het
totaaleffect ook moeilijker te zien. Naar verwachting is het BIRK tegen
2018 volledig besteed. Daarna vindt de eindevaluatie plaats en informeer
ik de Kamer nader. Ik ben bereid om goed te bekijken hoe we het zo
inzichtelijk mogelijk kunnen maken. Het is bestemd voor stedelijke centra,
voor de versterking van open en groene gebieden rond steden, voor
inrichting van de openbare ruimte, voor spooronderdoorgangen, voor de
aanleg van recreatieve fiets- en wandelroutes en dergelijke. Een subsidie
uit het BIRK draagt eraan bij.
Hoe staat het met het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar
Amstelveen? Het volgende betreft dus het antwoord op de vraag over het
Zuidasdok dat mevrouw Van Veldhoven nog tegoed had. In het kader van
het project Zuidasdok wordt station Amsterdam Zuid verbouwd. Daarbij
wordt ook het aanlanden van de nieuwe metrolijn voor de Noord/Zuidlijn
gerealiseerd. In dit project is een overstap op de regionale aanpassing van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

77

de Amstelveenlijn opgenomen. Het doortrekken van de Noord/Zuidlijn
naar Amstelveen is niet mogelijk omdat de metro daarvoor onder de A10
gebracht zou moeten worden. Daarvoor zou ook een ondergronds station
Zuid nodig zijn. Een eventuele toekomstige doortrekking naar Amstelveen
wordt niet onmogelijk gemaakt, maar dit zal in voorzienbare tijd niet aan
de orde zijn.
Mevrouw Van Veldhoven vroeg naar de Bollenstreek. Mijn staf en ik weten
niet meer wat de vraag was. Ging die vraag over de Duinpolderweg? Of
weet mevrouw Van Veldhoven zelf ook niet wat de vraag was?
De voorzitter: Er worden vele vragen gesteld...
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Dat zou gekund hebben, gezien het
rondje Nederland dat wij altijd maken. Al in 2003 zijn er afspraken
gemaakt over de Noordvleugel en de concentratie van stedelijke ontwikkeling. Er is een nauwe samenhang tussen wonen, werken en infrastructuur. Daarover zijn dus afspraken gemaakt, maar die zien we nergens
in de plannen meer terug. Er schijnt nu een 380kV gepland te zijn dwars
door de plannen heen. Men ziet in de regio de afspraken uit 2003 niet
verder geconcretiseerd worden en men ziet nu wel concrete plannen
verschijnen die de afspraken doorkruisen. Mijn verzoek aan de Minister is
dus of ze nog even wil bekijken wat de status is. Het is al een zeer druk
gebied waarvoor veel wensen zijn en waarin we veel functies met elkaar
willen combineren. Wil zij daar dus nog eens naar kijken?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Daar ga ik meteen
wat over zeggen. Ik kan me voorstellen dat afspraken uit 2003 ingehaald
zijn door nieuw beleid, waaronder dat in het kader van de SVIR. In de SVIR
staat bijvoorbeeld aangegeven in welke gebieden wij een 380kV plannen.
Daar is ook gewoon debat over gevoerd in de Kamer. Ik denk dus dat het
een beetje een verloren zaak is voor degenen die dit nu nog bij mevrouw
Van Veldhoven bepleit hebben. Er is gewoon een samenhangend kader
voor de manier waarop we met de Noord- en Zuidvleugel willen omgaan.
Dat doen we in de MIRT-agenda’s en in de gebiedsagenda’s. In principe
weten we precies waar we willen bouwen, waar we wegen aanleggen,
waar waterwegen zijn en waar woningbouwlocaties zijn. Dat wordt ook
iedere keer met de Kamer gedeeld. Het is dus, denk ik, inmiddels
ingehaald door nieuwe plannen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Het ging destijds om de Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek en de bereikbaarheid van de
zuidkant van Amsterdam. Daarover zijn afspraken gemaakt, en in de regio
zou men zich niet meer herkennen in wat er nu is afgesproken. Ik wil nog
wel op detailniveau bekijken waarin het knelpunt exact zit en waarover
men zich in het bijzonder druk maakt. Ik kom daar nog even op terug bij
de Minister. Misschien kan zij van haar kant ook nog naar die situatie
kijken.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik hoor dan graag
wat de nadere issues zijn. Kijkend naar de termijn, is mijn primaire reactie
dat het waarschijnlijk ingehaald zal zijn door nieuw beleid. Het kan
weleens lastig zijn als je dat op een gegeven moment in je omgeving
gerealiseerd ziet worden.
Mevrouw Visser had nog één vraag openstaan, namelijk hoe het toch kan
dat een rood kruis boven een rijbaan staat terwijl er een file op de andere
rijbaan staat. Dit kan zijn ten gevolge van een ongeval, van onderhoud,
van een technische storing of van mist. Een ongeval, onderhoud of mist
moet je kunnen zien als je erlangs rijdt. De technische storing is als enige
lastig om te zien. In principe zou dus altijd voor de automobilist duidelijk
moeten zijn waarom het rode kruis er staat bij een file. Het is niet de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

78

bedoeling dat er bij een file een rood kruis staat terwijl dat niet nodig is.
Mevrouw Visser heeft het meegemaakt bij de Coentunnel; ik weet niet wat
er in dat specifieke geval aan de hand was. Ik zal nog bekijken of ergens
aangegeven kan worden wat de oorzaak is, zonder met allerlei nieuwe
borden te komen. Dat is het enige waar ik nog naar kan kijken.
Dan heb ik volgens mij alle vragen van de commissie beantwoord.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Ik heb een vraag gesteld over de
Gebiedsagenda Noord-Nederland. Dat was een heel specifieke vraag. Ik
wil er wel een interruptie voor gebruiken. Ik ben verrast dat de Minister
zegt dat de Ring Zuid bij Groningen aardbevingsbestendig gebouwd
wordt, want er is geen consensus over de maximaal mogelijke
aardbeving, er is geen gasbesluit en er is nog geen bouwnorm vastgesteld. Daar wordt in Noord-Nederland juist heftig over gesteggeld. Zojuist
heb ik tijdens het debat de zestien bladzijden van het veiligheidsplan voor
de verdiepte ligging van de zuidelijke ringweg doorgenomen. Ik tref
daarin het woord aardbevingsbestendig niet aan, maar er wordt wel
verwezen naar een usb-stick die bij het plan zou horen. Ik stel voor dat de
Minister ons daarover nader informeert, met daarbij de verdeling van de
kosten tussen NAM en Staat, met een antwoord op de vraag waarop
geanticipeerd wordt.
Die vraag hangt samen met de agenda, want in de Gebiedsagenda
Noord-Nederland wordt gewoon doorgebouwd op het huidige gaswinningstempo, worden nieuwe pijpen geboord, wordt er gewoon afvalwater
geloosd en moet er CO2 onder de grond. Er zijn nieuwe inzichten over de
aardbevingen die mogelijk zijn in Groningen en over de mogelijke
gevolgen van productiewaterinjectie ondergronds. Ik roep de Minister
daarom op om de Gebiedsagenda met deze inzichten te updaten samen
met de partners.
Ik vat het even samen. Het lijkt me als het gaat om de ringweg dus sterk
dat er bij Rijkswaterstaat zo’n voorziende blik is terwijl de rest van de
provincie het nog niet weet. En zou de agenda niet met de inzichten
geüpdatet moeten worden?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: De provincies
komen zelf met een gebiedsagenda. Wij vragen hen daarin altijd onder
andere de volgende vragen te beantwoorden. Wat willen jullie? Wat zijn
jullie ambities? Wat gaan jullie doen? Waar gaan jullie bouwen? Waar zien
jullie de beste economische ontwikkelingen? Hoe gaan jullie clusteren?
Wat wordt jullie profiel? Op basis daarvan gaan wij het MIRT-overleg in en
praten wij over de ontsluitingsmogelijkheden die hierbij horen op het
gebied van weg, water of spoor. Het is dus hun agenda. Laat ik daarmee
beginnen.
Op basis daarvan maken we gezamenlijk MIRT-afspraken over wat we
gaan doen en welke stappen we gaan ondernemen. Soms is dat
onderzoek, soms is dat aanleg, soms bevindt iets zich op het terrein van
collega-Ministers. Ik ga ervan uit dat de provincies hun agenda actualiseren als zich nieuwe ontwikkelingen voordoen in de komende jaren. De
ontwikkelingen omtrent aardbevingen zijn heel actueel in de provincie
Groningen. Als die van invloed zouden zijn op de bereikbaarheid
– daarover spreken we in het MIRT – kan ik me voorstellen dat de
provincie daarover in de toekomst opmerkingen zal maken.
Rijkswaterstaat heeft vooruitgekeken voor de weg, zoals we dat ook doen
voor de dijken. We kijken namelijk ook naar de staat van de dijken in
relatie tot de aardbevingsbestendigheid. Mevrouw Van Tongeren vraagt
zich af of het eigenlijk wel klopt als je nog niet precies weet hoe groot het
kan zijn. Ik weet niet welk uitgangspunt men genomen heeft, hoe groot de
bandbreedte is en of men daarbij alle extremen wel of niet heeft meegenomen. Ik heb als informatie gekregen dat men ernaar gekeken heeft en er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

79

naar aanleiding daarvan wat extra maatregelen genomen worden om die
weg aardbevingsbestendig te maken.
Mevrouw Van Tongeren vroeg me ook naar de kosten. Er wordt gezegd
dat extra kosten voor het aardbevingsbestendig maken gewoon bij de
NAM komen te liggen. Dat geldt ook voor de dijken. Voor de kosten voor
het aardbevingsbestendig maken, is een aparte pot, zoals u weet. Met de
Minister van EZ is besproken om die te realiseren. Dan blijft de vraag over
welke bandbreedte op de schaal van Richter men precies heeft genomen.
Ik weet het niet, maar laten we er nou eens van uitgaan dat men rekening
heeft gehouden met verschillende varianten. Is het goed als ik de Kamer
erover informeer als dit niet het geval is? Anders moet ik sowieso weer
een brief over dit soort dingen sturen.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Ik gebruik dezelfde redenering als
de vorige keer. Ik wil de Minister vertrouwen, maar mijn rol is ook het
controleren van de regering. Ik kan in de stukken helemaal niets vinden
over aardbevingen, uitgangspunten, bandbreedtes, grondversnelling en
de schaal van Richter. De Minister kan mij dus helpen en vertellen waar
dat op die usb-stick staat en mij die usb-stick misschien ook leveren.
Anders zou ik het graag in een los documentje hebben. Hetzelfde geldt
voor de kosten. Ik zou graag weten welk deel van de kosten de NAM voor
haar rekening neemt. Ik ben het er overigens volledig mee eens dat zij
daaraan mee moet betalen.
Staat de Minister nou achter de inhoud van de Gebiedsagenda? Of is dat
gewoon de agenda van iemand anders die neergelegd wordt? Volgens mij
is het Rijk een partner in die Gebiedsagenda. Ik zie de ambtenaren
knikken. Ik ga er dus van uit dat de Minister het ook eens is met de
inhoud. Er staat eigenlijk al in dat het gasbesluit van Minister Kamp zal
zijn dat we gewoon doorgaan. Ook dat lijkt mij sterk. Vandaar de vraag:
zou die agenda niet geüpdatet moeten worden?
De voorzitter: Het lijkt langzaamaan een tweede termijn te worden. Het
woord is weer aan de Minister.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: De eerste vraag ging
over de toetsende rol van de Kamer. Ik heb nog een ander punt aan
mevrouw Tongeren toegezegd. Ik stel voor dat ik in een soort «opschoonbriefje» stuur met wat we nog niet beantwoord hebben, waarin ik ook
informatie geef over het niveau van de schaal van Richter dat we in
ogenschouw genomen hebben en waarin ik even verwijs naar de
afspraken die er gemaakt zijn over de bekostiging van aardbevingsbestendige vraagstukken.
De andere vraag is of het nou een gebiedsagenda van de regio is, of dat
het ook mijn agenda is. Uiteindelijk stellen we hem natuurlijk gezamenlijk
vast. Als er dingen instaan waarvan ik denk «daar klopt helemaal niets
van», moet ik er natuurlijk niet met de provincies over gaan praten. We
stellen hem dus gezamenlijk vast. De Gebiedsagenda is gebaseerd op de
huidige stand van zaken. De huidige stand van zaken is dat er met
Minister Kamp afgesproken is hoeveel gasboringen er plaatsvinden, zoals
u weet. Voor een vervolgfase gaat hij opnieuw de discussie voeren.
Maanden geleden is er in de ministerraad een en ander aangegeven
– volgens mij is dat toen ook naar de Kamer gegaan en in de publiciteit
geweest – over vermindering in bepaalde gebieden en doorgang in
bepaalde andere gebieden. Ik ga er dus van uit dat de provincie de
Gebiedsagenda op basis van de huidige stand van zaken heeft opgesteld.
Als er na een nieuw besluit van Minister Kamp en de Kamer tot een
andere variant van boringen gekomen wordt en dat ook nog interessant
voor of van invloed is op de Gebiedsagenda – er wordt een constatering
in gedaan, maar die verandert verder de uitvoering van de Gebieds-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

80

agenda niet – dan ga ik ervan uit dat het vanzelf in een volgende ronde
weer wordt meegenomen.
De voorzitter: Daarmee zijn we gekomen aan het eind van de eerste
termijn van de Minister. Hartelijk dank en ook mijn complimenten voor het
feit dat u zo veel belangrijke vragen in één betoog hebt kunnen beantwoorden. Die complimenten zijn ook bedoeld voor uw ambtelijke
ondersteuning, die daarvoor ook goed hun best hebben gedaan. Ik kreeg
van verschillende kanten vragen om in het kader van de waterhuishouding vijf minuten te schorsen, ook voor het voorbereiden van
eventuele moties. Ik doe daarbij wel een beroep op ieders discipline, zodat
we echt over vijf minuten kunnen beginnen.
De vergadering wordt van 17.30 uur tot 17.40 uur geschorst.
De voorzitter: Het lid De Rouwe heeft mij gevraagd of ik in tweede
termijn het woord kan voeren namens mijn fractie. Daarom draag ik het
voorzitterschap over.
Voorzitter: De Boer
De voorzitter: Dan geef ik nu het woord aan de heer Van Helvert voor zijn
bijdrage in tweede termijn. De heer De Rouwe heeft zich namelijk
verontschuldigd. Mijnheer Van Helvert, u hebt drie minuten.
De heer Van Helvert (CDA): Voorzitter. Ik beperk mij, naast het danken
van de Minister voor de heldere beantwoording, tot het voorlezen van een
vijftal moties.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de N59 voor Goeree-Overflakkee en SchouwenDuiveland het grootste verkeersknelpunt is;
overwegende dat het ANWB-EuroRAP-onderzoek uitwijst dat de N59 een
verkeersonveilige weg is, die in geval van calamiteiten de enige ontsluitingsweg aan de oostzijde van het eiland is;
verzoekt de regering om in overleg met de betrokken gemeenten en
provincies te komen tot een spoedige verbreding van de N59, die
daardoor aanmerkelijk veiliger zal zijn,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Van Helvert en De
Rouwe. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 16 (34 000 A).
Vervolgt u uw betoog, en iets sneller graag.
De heer Van Helvert (CDA): Iets sneller? Goed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

81

Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de A2 een van de belangrijke achterlandverbindingen is,
doch dat ter hoogte van Leenderheide en Het Vonderen vaak files staan;
overwegende dat dit de bereikbaarheid van Limburg schaadt terwijl de A2
voor de economische ontwikkeling uiterst belangrijk is;
verzoekt de regering, te verkennen of het traject van Leenderheide tot Het
Vonderen aangepakt dient te worden omdat verbreding op termijn
wellicht noodzakelijk zal zijn,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Van Helvert en De
Rouwe. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 17 (34 000 A).
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de binnenvaart een aanmerkelijke rol kan spelen in het
opvangen van drukte van de wegen, met name door vervoer over het
water;
overwegende dat de binnenvaartinfrastructuur niet regiogebonden is;
verzoekt de regering, de binnenvaart te betrekken bij het vervolg van het
programma Beter Benutten door een apart programma binnenvaart in te
stellen bij het vervolg van Beter Benutten,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Van Helvert en De
Rouwe. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 18 (34 000 A).
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de verdubbeling van de N33 van belang is voor de
ontwikkeling van de Eemshaven;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

82

overwegende dat de financiering nog niet helemaal rond is, met name ten
aanzien van betaling van btw;
verzoekt de regering om een werkwijze te zoeken waarbij de
financiering/btw geen belemmering is voor de start van dit project,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Van Helvert en De
Rouwe. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 19 (34 000 A).
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat in de huidige projectvariant van het MIRT-project
Nieuwe Sluis Terneuzen nog geen plek is gevonden voor maritieme
dienstverlening waarbij veiligheid, kwaliteit en continuïteit – ook tijdens
verbouwing – zijn geborgd;
verzoekt de regering om binnen het project Nieuwe Sluis Terneuzen in
overleg met de stakeholders te komen tot een veilige locatie voor
maritieme dienstverlening, waarin kwaliteit en continuïteit van dienstverlening zijn geborgd, op een zodanige termijn dat het project geen
vertraging oploopt,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Van Helvert en De
Rouwe. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 20 (34 000 A).
U hebt nog vijf seconden over, mijnheer Van Helvert. Wilt u tot besluit nog
iets zeggen?
De heer Van Helvert (CDA): Dank u.
De voorzitter: Er zijn geen interrupties. Ik geef het woord weer aan de
heer Van Helvert, zodat hij weer voorzitter is.
Voorzitter: Van Helvert
De voorzitter: Ik geef het woord aan de heer Hoogland. Hij heeft nog 19,5
minuten. Hij was erg snel in eerste instantie.
De heer Hoogland (PvdA): Voorzitter. Dat zal in tweede termijn niet
anders zijn, maakt u zich dus geen zorgen. Ik beperk me tot het indienen
van twee moties, die ingaan op punten die uit de eerste termijn zijn
overgebleven.
Motie

De Kamer,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

83

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat investeringen in infrastructuur, ruimtelijke ontwikkeling
en transport van alle tijden zijn;
overwegende dat infrastructuur langjarige investeringstermijnen vraagt;
overwegende dat er om de paar jaar een politieke discussie ontstaat
omtrent de verlenging van het infrastructuurfonds, met als doel langjarige
investeringszekerheid te bieden;
overwegende dat er een verkenning loopt naar de wijze waarop de
verlenging van het infrastructuurfonds in de toekomst vorm kan krijgen;
verzoekt de regering om in deze verkenning verschillende opties uit te
werken, waaronder ook een automatische jaarlijkse verlenging;
verzoekt de regering tevens om de Kamer hierover voor het zomerreces
2015 te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Hoogland en
Visser. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 21 (34 000 A).
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de regio Eindhoven een belangrijke economische- en
kennisregio is met mobiliteitsproblemen;
verzoekt de regering daarom, uit de gereserveerde middelen voor de Ruit
Eindhoven zo spoedig mogelijk de A67 en de A58 te versterken;
verzoekt de regering, vervolgens te onderzoeken welke opgaven naar
landelijke maatstaven aanvullend nog noodzakelijk zijn om de
doorstroming naar voldoende niveau te brengen, en om in kaart te
brengen welke maatregelen daarvoor in aanmerking zouden kunnen
komen, inclusief niet-asfaltgerelateerde maatregelen, en om deze uit de
resterende middelen te financieren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Hoogland en Van
Veldhoven. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 22 (34 000 A).
De heer Madlener (PVV): Hoe moet ik de laatste motie interpreteren? Ik
hoor iets over de A67. Dat lijkt me allemaal prima, maar we hebben het nu
over de aanleg van de Ruit Eindhoven. Moet ik de motie zo interpreteren
dat de Ruit niet wordt aangelegd? Is dat de bedoeling?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

84

De heer Hoogland (PvdA): Die vraag is een beetje vergelijkbaar met de
vraag van de heer De Rouwe in de eerste termijn. Toen heb ik geprobeerd
om een genuanceerde uitleg te geven. Hij vond mij toen vaag. Ik heb het
toen wat duidelijker en korter gedaan. Toen was het hem volgens mij wel
duidelijk. Die uitleg zal ik herhalen. In de motie wordt verzocht dat de
gereserveerde middelen voor de Ruit, namelijk 271 miljoen, zo spoedig
mogelijk in worden gezet voor de rijkswegen A67 en A58. Vervolgens
moet landelijk, dus via de MIRT-systematiek, worden bekeken of er nog
maatregelen nodig zijn in die regio. Als dat zo is, moeten die maatregelen
genomen worden. Als het niet zo is, moet het geld ingezet worden waar
het wel nodig is. Gaat de Ruit wat ons betreft nu door? Nee. Is het in de
toekomst te allen tijde uitgesloten? Nee. Duidelijker dan dit kan ik het niet
zeggen, maar ik zie de heer Madlener nog een beetje vragend kijken.
Misschien heeft hij een vervolgvraag. Dat weet ik niet; dat is voor zijn
rekening.
De heer Madlener (PVV): Ik ga hier nog even over nadenken, maar ik hoor
graag de reactie van de Minister op deze motie, zodat ik weet hoe ik de
motie precies moet begrijpen. Ik heb haar namelijk nog niet helemaal
begrepen.
De voorzitter: Die zal de Minister in tweede instantie zeker geven. Ik geef
het woord aan mevrouw Visser. De VVD-fractie heeft nog acht minuten in
tweede termijn. Ik weet niet hoe zij dat wil verdelen. De woordvoerders
houden er zelf rekening mee, begrijp ik.
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. Ik zal het ook kort houden, zodat
mevrouw De Boer de spreektijd eventueel nog kan invullen. Ik wil de
Minister en haar ambtenaren danken voor de uitvoerige beantwoording,
net als de mensen die hier de hele middag hebben gezeten en dit wisten
vol te houden, want het was een lange zit. De Minister heeft duidelijk
aangegeven wat haar insteek is bij de Ruit rondom Eindhoven. Ik ben dus
benieuwd naar haar reactie op de motie op stuk nr. 22.
Ik wil nog aandacht vragen voor de N33. Daarover dien ik een motie in,
die net iets anders is dan die van het CDA. Daarom zijn het twee afzonderlijke moties.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de regio Groningen-Eemshaven/DelfzijI in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte is benoemd tot «stedelijke regio met een
concentratie van topsectoren»;
overwegende dat voor deze succesvolle bedrijvenlocatie een goede
bereikbaarheid van groot belang is en dat daarvoor een robuuste
infrastructuur zeer gewenst is;
constaterende dat onlangs de verdubbeling van de N33 van Assen naar
Zuidbroek is afgerond;
overwegende dat de bereikbaarheid van het Eemshavengebied aanzienlijk
wordt verbeterd door ook het deel van de N33 van Zuidbroek naar
Appingedam te verdubbelen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

85

overwegende dat de kosten van de verdubbeling van dit traject geraamd
zijn op 109 miljoen euro en dat de provincie Groningen bereid is om
tenminste 78 miljoen euro in de verdubbeling te investeren;
verzoekt de regering, met de provincie in overleg te treden, met het
oogmerk om tot overeenstemming te komen over de nog ontbrekende
financiering, en de Kamer voor het einde van het jaar over de uitkomsten
te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Visser en
Hoogland. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 23 (34 000 A).
Mevrouw De Boer heeft nog ruim zes minuten.
Mevrouw De Boer (VVD): Voorzitter. Ik begin met de herijking. We komen
er volgend voorjaar op terug. Dan zijn er ook nog de kosten voor
onderhoud en het commissierapport van de Algemene Rekenkamer. Ik
heb begrepen dat de Minister gezegd heeft dat dit volgend najaar zal
komen. Ik denk dat we die moeten meenemen in de totale afweging. Als
de Staatssecretaris aan de lokale en regionale bestuurstafels gaat zitten,
moet er natuurlijk wel een kader liggen dat in deze commissie besproken
is. We moeten dus nog over de volgorde van gedachten wisselen. Maar
dat kan ook op een later moment gebeuren met de Staatssecretaris. We
moeten de klokken gelijk zetten: eerst de kaders bepalen in de commissie
en daarmee naar de bestuurlijke regiotafels. Voor de VVD is het helder. Wij
zullen koersen op het economische verdienmodel, op het goederenvervoer en op de veiligheid van overwegen. Het is terecht dat de Minister
refereert aan het overleg dat er donderdag als het goed is over plaatsvindt. Dan zal ik verder ingaan op de overwegen.
Dan heb ik nog twee dingen die ik heb gemist, maar dat kan ook aan mij
liggen, want het is een lange middag geweest. Dat is het punt van de
helihaven in relatie tot het uitzenden van personeel naar Duitsland omdat
men daar 500 ingenieurs tekortkomt, om 500 miljoen uit te geven aan
vaarwegen en dergelijke. Ik miste dat even, net als het punt van de
buisleidingen. Kan dat worden meegenomen?
Ik dien ook een motie in. We hebben het natuurlijk gehad over de
binnenvaart. Wij maken ons zorgen over de sluisbediening en willen het
een beetje kracht bij zetten. Ik denk dat de neuzen in dezelfde richting
staan, maar dat willen we bekrachtigen met een motie.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat een brede bezuinigingsoperatie ook de bediening van
sluizen heeft verminderd;
overwegende dat een optimale sluisbediening van groot belang is voor de
doorstroming van de binnenvaart om de goederen tijdig op de plaats van
bestemming te krijgen, en dat de bezuinigingen op de sluisbediening de
binnenvaart veel geld kost;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

86

overwegende dat er brede overeenstemming bestaat over het toekennen
van een belangrijke rol voor de binnenvaart voor het vervoeren van
goederen;
verzoekt de regering om via de samenwerking met andere overheden, en
door middel van het bedienen van sluizen op afstand, de sluisbediening
op het oude niveau te krijgen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden De Boer en
Jacobi. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 24 (34 000 A).
Mevrouw De Boer (VVD): Deze motie is dus mede ondertekend door
mevrouw Jacobi, die de nieuwe woordvoerder is. Wij willen er ontzettend
graag naar streven, wil ik nog even benadrukt hebben.
Ik kom nog even terug op het antwoord over het VEZA. Ik had gevraagd of
België zit te wachten op Nederland en andersom. Ik begrijp dat er op dit
moment niet het grootste knelpunt ligt. Ik vind dit stukje spoor wel iets om
in de toekomst in beeld te houden. Ik wil de Staatssecretaris verzoeken dat
zij de monitoring van het goederenvervoer in haar evaluatie meeneemt. Er
wordt in de komende jaren namelijk gemonitord in hoeverre het goederenvervoer gaat groeien. Ik denk dat het goed is als Zeeland hierin wordt
meegenomen. Ik denk dat dit niet te veel is gevraagd.
Dan wil ik nog iets zeggen over de milieuboot en het gegeven dat de
faciliteit bij de Volkeraksluizen gesloten is. Kan dat ook worden meegenomen in de evaluatie van de afvalstoffenproblematiek? De Minister heeft
al aangegeven dat zij wil vasthouden aan de evaluatie in 2016. Ik hoor
geluiden uit de binnenvaart dat men er te weinig gebruik van maakt. Ik zie
het vuil letterlijk drijven. Dat moeten we gewoon niet willen. Misschien
kunnen we toch iets eerder evalueren? Ik denk dat we allemaal hetzelfde
willen, namelijk een goede afvalstoffenafhaalmogelijkheid voor de
binnenvaart. Het is een lastige sector, want men is daarin varende. We
moeten toewerken naar een goede oplossing. De Minister heeft een deel
van de oplossing geboden, maar ik denk dat de evaluatie zal uitwijzen dat
er te weinig mensen gebruik van maken. Dat is mijn angst. Kortom, ik wil
de evaluatie iets eerder hebben, en ik wil dat de Volkeraksluizen daarin
worden meegenomen. Dat is mijn verzoek.
Ik ben verder benieuwd naar de reactie van de Minister op de motie op
stuk nr. 20 die door het CDA is ingediend. Ik wacht die reactie even af.
Daar wil ik het bij laten.
De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage. Dan geef ik graag het woord
aan mevrouw Van Tongeren van GroenLinks. U hebt twee minuten voor
uw betoog in tweede instantie.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Voorzitter. Ik heb twee korte
moties en een vraag.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat in de huidige Gebiedsagenda voor Noord-Nederland
geen rekening gehouden wordt met de steeds grotere risico’s op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

87

aardbevingen en de gevolgen hiervan voor huidige en toekomstige
infrastructurele projecten in de regio;
verzoekt de regering, samen met de gebiedspartners te onderzoeken hoe
de gevolgen van mogelijke aardbevingen voor bestaande en toekomstige
infrastructuur kunnen worden betrokken bij een geüpdate Gebiedsagenda
en de Kamer hierover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Van Tongeren,
Van Veldhoven, Dik-Faber, Bashir en Bisschop.
Zij krijgt nr. 25 (34 000 A).
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het College van Rijksadviseurs in de nota NL Fietsland
laat zien dat de fiets van belang is bij de transitie naar duurzame
mobiliteit;
overwegende dat in de huidige verkeersmodellen de totale effecten van
het elektrisch fietsgebruik onvoldoende worden meegenomen;
verzoekt de regering, in de aanpassing van de dynamische verkeersmodellen de elektrische fiets als een serieuze oplossingsvariant op te nemen
en zo te betrekken bij bereikbaarheidsopgaven en de Kamer hierover te
informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Van Tongeren,
Bashir, Ouwehand en Bisschop. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 26 (34 000 A).
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks): Mijn vraag gaat over het
energieakkoord, afdeling vervoer. Daar staan twaalf acties in, dat klopt.
Het betreft pilots, afspraken voor overleg en intenties. Ik herhaal dat de
onderzoeksbureaus zeggen dat het met deze set afspraken niet gaat
lukken om van 33,5 naar 25 megaton CO2-uitstoot te komen. De Minister
mag het wat mij betreft ook uitdrukken in petajoules energiebesparing. De
Minister had het er net over dat zij het antwoord heeft in petajoules.
Ik dank de Minister voor een aantal punten die nog verder worden
opgepakt om te worden uitgezocht.
De voorzitter: De heer Bisschop van de SGP heeft ook twee minuten
voor de tweede termijn.
De heer Bisschop (SGP): Voorzitter. Laat ik beginnen met de Minister te
bedanken voor de over het algemeen adequate beantwoording en voor de
wijze waarop zij het dossier van de Staatssecretaris er even bij nam.
Op één punt vond ik de beantwoording niet toereikend. Dat betreft de
vuilinzameling bij de binnenvaart. Ik heb gepleit voor het in ere herstellen
van de servicekade Volkerak 1, omdat daar in de sector zelf zeer veel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

88

waarde aan wordt gehecht. Ik krijg van de Minister het antwoord dat dit
een beetje problematisch is, omdat de vloeistofkerende vloer regelmatig
verzakt. Ik realiseer mij dat op een afstand van hemelsbreed nog geen 50
kilometer een technologisch hoogstandje ligt als de Oosterscheldekering.
Dit inzamelpunt moet dan worden gesloten omdat de vloer nogal eens
verzakt? Kom op, Minister, dat meent u niet echt. Ik zal u helpen met de
volgende motie, zodat u daarmee aan de slag kunt.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat Rijkswaterstaat de afvalinzameling op de servicekade
Volkerak 1 per 1 november jongsleden heeft beëindigd, waaronder tevens
de inzameling van olie en vethoudende stoffen;
overwegende dat deze servicekade voor de scheepvaart de belangrijkste
schakel in de afvalketen vormt en de alternatieve afgifte via milieuboten
serieuze beperkingen kent;
verzoekt de regering, de servicekade Volkerak open te houden en deze
voorziening tevens in goede staat te houden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Bisschop en
Bashir. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 27 (34 000 A).
De heer Bisschop (SGP): De zinsnede «en deze voorziening tevens in
goede staat te houden» hebben wij er natuurlijk niet voor niets bij gezet.
De voorzitter: Het woord is aan de heer Bashir van de SP. Hij heeft nog
drie minuten voor zijn tweede termijn.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Ik dank de Minister en haar ambtenaren
voor de beantwoording van de gestelde vragen.
Ik heb vier moties. In verband met de tijd begin ik die voor te lezen. De
tekst van de moties spreekt voor zich.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de gemeenten Eindhoven, Helmond, Nuenen en
Laarbeek geen voorstander zijn van de aanleg van de Ruit om Eindhoven
op hun grondgebied;
constaterende dat de Tweede Kamer zich middels een motie al eerder
heeft uitgesproken meer belang te hechten aan aanpassingen op de A67
dan aan de aanleg van de Ruit;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

89

overwegende dat de gemeente Eindhoven graag andere oplossingen voor
het mobiliteitsprobleem ziet, waaronder de verdere ontwikkeling van
smart mobility en dat hier vanwege de Brainportfunctie voldoende kansen
liggen voor de regio;
verzoekt de regering, af te zien van de financiering van de Ruit om
Eindhoven en dit geld te besteden voor verbeteringen op de A67 en in
overleg met de regio te onderzoeken of er kansen zijn voor smart
mobility-oplossingen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Bashir, Van
Tongeren, Ouwehand en Dik-Faber. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 28 (34 000 A).
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
spreekt uit dat het onderhoud aan vaarwegen en kunstwerken voldoende
moet zijn om de binnenvaart op een fatsoenlijke manier te faciliteren;
verzoekt de regering, in samenspraak met de binnenvaartsector na te
gaan waar extra investeringen op korte termijn noodzakelijk en realiseerbaar zijn,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Bashir en
Bisschop. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 29 (34 000 A).
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat op verschillende plekken binnenvaartschippers met de
autokraan aan wal moeten of in een gammel sloepje naar de kant moeten
varen;
verzoekt de regering, in te zetten op voldoende en veilige afmeer- en
afstapmogelijkheden voor de binnenvaart,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Bashir en
Bisschop. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 30 (34 000 A).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

90

Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat per jaar 481 miljoen recreatieve wandelingen en
197 miljoen recreatieve fietstochten gemaakt worden;
overwegende dat meer dan een kwart van alle verplaatsingen plaatsvindt
op de fiets en dat dit samen met wandelen zelfs bijna de helft beslaat;
van mening dat fietsers en wandelaars een volwaardige plaats verdienen
in het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport;
verzoekt de regering, in te zetten op meer en betere wandel- en fietsvoorzieningen en daartoe in overleg met provincies, Fietsersbond, Fietsplatform, Wandelnet en terreinbeherende organisaties een ambitieuze
agenda op te stellen die zowel het utilitaire fietsgebruik beslaat als de
recreatieve wandel- en fietspaden;
verzoekt de regering tevens, in de begroting over 2016 een hoofdstuk
actieve mobiliteit/langzaam verkeer toe te voegen aan het MIRT voor
wandelaars en fietsers;
verzoekt de regering voorts, zich bij de invulling van dit hoofdstuk en bij
bovengenoemd overleg te laten inspireren door de initiatiefnota «Een
Stap Vooruit», het beleidsadvies «Fietsland», de Toekomstagenda
Snelfietsroutes en «Meer ruimte voor de fiets» van de Fietsersbond;
verzoekt de regering ten slotte, structureel afdoende budget toe te wijzen
aan dit hoofdstuk,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Bashir, Hoogland
en De Rouwe. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 31 (34 000 A).
Het woord is aan de heer Madlener van de PVV, die nog vier minuten
heeft voor zijn betoog.
De heer Madlener (PVV): Voorzitter. Allereerst dank ik de Minister voor
haar toezegging om creatief te bezien hoe wij de Nederlandse bouwvakker
een betere positie kunnen geven bij het uitgeven van al die miljarden aan
infrastructuurgeld. Ik heb daar hoge verwachtingen van. Begin volgend
jaar krijgen wij een creatieve studie daarnaar, met maatregelen. Ik ben erg
benieuwd wat daar uitkomt.
Dan kom ik op de vergelijking tussen de Blankenburgtunnel en de
Oranjetunnel. De Blankenburgtunnel is gekozen als voorkeurstracé op
basis van kosten en baten, maar nu dreigen de kosten hoger te worden als
gevolg van nieuwe inpassingsmaatregelen. Zo gaat het zo vaak. Mijn
oproep is: betrek dan ook de Oranjetunnel er weer bij, mochten de kosten
veranderen.
Ik had een motie voorbereid over het programma Beter Benutten, maar
die hoef ik niet in te dienen. Wij hebben namelijk een toezegging
gekregen: midden volgend jaar komt er een onafhankelijk doelmatigheidsonderzoek. Ik ben benieuwd wat daar uit komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

91

Ik vraag aandacht bij de Kamerleden en bij de Minister voor het
ingediende amendement om de komende vijf jaar 200 miljoen te besteden
aan provinciale wegen. Ook vraag ik een reactie van de Minister op dat
prachtige ANWB-rapport over de veiligheid van de provinciale wegen. Dat
hoeft niet nu, maar het heeft natuurlijk wel een relatie met het geld dat ik
voor de provinciale wegen wil vrijmaken. Er zijn een heleboel knelpunten
in het land die aanpak verdienen, zowel als het gaat om de veiligheid als
om de doorstroming. Graag krijg ik hierop een reactie van de Minister.
Ook vraag ik graag aandacht voor het amendement bij de stemmingen
volgende week.
Wij hebben de Minister een paar keer horen zeggen dat de auto soms
efficiënter aan het worden is dan het ov. Het wordt steeds beter om met
de auto te gaan. Als je met z’n tweeën of met z’n drieën in de auto zit is
het al beter dan de trein, als het gaat om uitstoot. Ik ben benieuwd of de
Minister de Kamer schriftelijk kan laten weten hoe zij dit ziet, want ik deel
met haar de mening dat het er steeds gunstiger uitziet voor de automobilist. Die wordt steeds efficiënter en daarom is het investeren in wegen
ook zo goed.
Ik dien ook nog twee moties in. De eerste gaat over de A2.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de A2 tussen Weert en Eindhoven zeer filegevoelig is;
constaterende dat de A2 de aorta van de provincie Limburg is;
verzoekt de regering, het aantal rijbanen van de A2 tussen Weert en
Eindhoven te verhogen van 2x2 naar 2x3,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Madlener en
Wilders. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 32 (34 000).
De heer Madlener (PVV): Mijn laatste motie gaat over de Ruit Eindhoven.
De PVV wil natuurlijk graag die Ruit Eindhoven vervolmaken, maar ook de
A58 en de A67 verbreden.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de regio Eindhoven van nationaal belang is, zoals ook
vastgelegd in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte;
verzoekt de regering, de verbreding van de A58 en de A67, inclusief de
Ruit om Eindhoven, integraal en versneld aan te leggen,
en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

92

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Madlener. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 33 (34 000 A).
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Voorzitter. Ik loop een paar puntjes nog
even kort langs, allereerst de verlenging van het MIRT. Het is destijds acht
jaar verlengd en dan vind ik het niet logisch dat wij gaan proberen om
vlak voor de verkiezing van een nieuw kabinet nog even snel de systematiek van de verlenging door te voeren. Mijn fractie zal dus kritisch
blijven op dat punt.
Het is fijn dat de Minister aan de slag is gegaan met de motie om de
zachte waarden in de MKBA beter kwantificeerbaar te maken. Wanneer
horen wij daar meer van en wanneer is zo’n herziene systematiek er?
Volgens mij is de motie inmiddels een jaar oud.
Wij kijken uit naar het overzicht van het MIRT in het voorjaar. In het kader
van de uitvoering van een andere motie van mij zou de Minister bezien
hoe zij het financiële gat in het onderhoud met nog meer zekerheid kan
dichten dan zij tot nu toe heeft gedaan. Ik vraag haar, ervoor te zorgen dat
het onderhoud niet te krap wordt gepland. Als een uitloop van twee of
drie dagen al maakt dat een provincie niet meer bereikbaar is, is er iets te
optimistisch gepland. Ik ben blij dat die systematiek er is om het
onderhoud af te stemmen, maar laten wij daarin iets meer ruimte nemen
voor uitloop, want daar wil nog wel eens sprake van zijn bij infrastructuurprojecten.
Dan kom ik nu op de verdubbeling van het spoor op het traject Leiden–
Utrecht. De Minister zegt dat er een aantal extra treinen komt. Mijn vraag
is: is dat robuust of is het gebaseerd op het maximaal haalbare met de
huidige infrastructuur? Omdat dit met het oog op de toekomstige groei
van de stedelijke regio een belangrijke link is, dien ik de volgende motie
in.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat Leiden en Utrecht twee belangrijke spoorknooppunten
zijn, maar de verbinding tussen deze twee steden door de enkelsporigheid
niet robuust is;
spreekt uit dat het wenselijk is dat de verbinding tussen Leiden en Utrecht
volledig dubbelsporig wordt;
verzoekt de regering, te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om de
verbinding tussen Leiden en Utrecht dubbelsporig te maken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Van Veldhoven.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 34 (34 000 A).
Mevrouw De Boer (VVD): Dat klinkt goed, natuurlijk, maar hoe gaat u dat
betalen?
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Dit is een project dat wij graag in de
prioritering van projecten meegenomen zien worden. Het is wel belangrijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

93

om eerst te bezien wat de financiële omvang van het project is en wat de
regio eventueel bereid is om bij te dragen. Daarom heb ik de motie vrij
ruim geformuleerd. Laten wij eerst eens in kaart brengen wat de mogelijkheden zijn. Er is nog wat geld beschikbaar en daarnaast is dit in de
prioritering een project waarvan wij zeggen dat wij het belangrijk vinden.
Het is fijn dat met een verdubbeling van het aantal treinen en met een
aantal extra stations al zaken kunnen worden gerealiseerd, maar voor de
robuustheid op de langere termijn is dit echt nodig. Daarom vragen wij de
Minister en de Staatssecretaris om dit te onderzoeken.
Mevrouw De Boer (VVD): Ik hoor niet echt hoe dit betaald gaat worden.
Het rapport van de Algemene Rekenkamer over voldoende onderhoud
aan het spoor gaat over veiligheid. Als u moet kiezen tussen veiligheid op
het spoor en het nieuwe stuk spoor, wat doet u dan?
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Er wordt een valse tegenstelling
gecreëerd. Wij investeren nog steeds jaarlijks 6 miljard, zo heeft de
Minister zojuist ook gezegd. De vraag is, waar wij dat aan besteden. Wat
mijn fractie betreft besteden wij dat aan zaken die echt bijdragen aan
robuustheid, gericht op de toekomstige ontwikkeling van Nederland.
Nederland verstedelijkt steeds meer en in de steden komen er 1,5 miljoen
mensen bij. Daarom lijkt dit mij bij uitstek een project dat van belang is.
Wat de termijn waarop dit moet worden gerealiseerd betreft wil ik met de
Minister bezien wat de mogelijkheden zijn. Ik vind echt dat wij dit project
op de kaart moeten zetten en met elkaar moeten onderzoeken wat de
kosten zijn en op welke termijn het geld kan worden besteed.
Ik ben heel blij dat de Minister zegt dat zij met innovatie aan de slag gaat
en ook nu al heel veel doet. Laten wij dit goed inzichtelijk maken en
inzichtelijk houden. Misschien kan zij bij het MIRT-overleg in het najaar
een kleine oplegger maken met de vier projecten waarop zij het meest
trots is, waar het gaat om innovatieve concepten. Dan weten niet alleen
wij het, maar ook allerlei andere partijen die altijd met interesse bezien
waar Nederland mee bezig is. Dan highlighten wij die mooie voorbeelden
extra.
Wat Groningen betreft zou ik graag willen dat wij bij het uitwerken van de
nieuwe ov-concepten breed kijken. Daarom dien ik de volgende motie in,
ter ondersteuning van wat de Minister daarover al heeft gezegd.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat in krimpgebieden door de afnemende bevolking het
openbaar vervoer onder druk staat, maar goed ov hier juist belangrijk is
om voorzieningen bereikbaar te houden;
overwegende dat met nieuwe ov-concepten op het gebied van techniek,
logistiek of dienstregeling het ov op het platteland ook in de toekomst kan
worden gegarandeerd;
verzoekt de regering, met regionale overheden een ov-proeftuin op te
zetten in een regio, zoals Noord-Groningen, waarbij zoveel mogelijk de
denkkracht uit de samenleving wordt benut,
en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

94

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Van Veldhoven.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 35 (34 000 A).
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Met name het laatste punt, dus de
breedte van de pilot en het benutten van de denkkracht uit de samenleving, zou ik heel interessant vinden. Het hoeft uiteraard niet per se
Noord-Groningen te zijn, maar dat lijkt mij een interessant voorbeeld. Ik
hoop dat alle andere regio’s daarvan kunnen leren.
Mevrouw De Boer (VVD): Als inwoner van de regio Groningen ben ik heel
benieuwd wat ons te wachten staat. Het staat nu ook al met zo veel
woorden in de gebiedsagenda, «Beter benutten» en zo, en ik heb het ook
al in het nieuws voorbij zien komen. Mijn vraag is: wat bedoelt D66 hier
toch mee? Men is er al mee bezig en er wordt al naar gekeken. Het blijft
een beetje vaag op dit moment. Ik ben dus benieuwd wat ons boven het
hoofd hangt, maar misschien kunt u dat even toelichten.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Het is natuurlijk altijd mooi als je de
gelegenheid krijgt om buiten je spreektijd om nog wat toelichting te
geven. Wij hebben de uitdaging gezien. De Minister heeft terecht
gerefereerd aan Beter Benutten. Wij zouden het heel mooi vinden als wij
gewoon eens even heel breed in de samenleving zouden bezien aan wat
voor innovatieve concepten wij kunnen denken. Ik heb niet voor niets ook
dienstregelingen genoemd. Juist op het platteland zou je ervoor kunnen
zorgen dat er bij mensen meer kennis beschikbaar is over
car-sharingachtige voorbeelden. Laten wij breed kijken. Daarom heb in de
motie met name de denkkracht van de samenleving en de breedte van de
pilot willen benoemen. Misschien zegt de Minister wel dat zij deze punten
graag meeneemt in datgene waarmee wij al aan de slag zijn. Dan zal ik
motie intrekken, maar ik wil deze punten wel graag benadrukken.
Mevrouw De Boer (VVD): Ik vind het natuurlijk geweldig sympathiek,
maar als nuchtere Groningse moet ik nog steeds constateren dat ik niet
weet waaraan ik moet denken. Wat hangt ons concreet aan projecten
boven het hoofd? Ik hoor geen concrete projecten.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik was laatst in de regio en reed daar in
een bus naar een schitterend dorpje. Ik was wel de enige in die bus. Toen
vroeg ik mij echt af: hoe blijft deze bus door dit schitterende landschap
naar deze prachtige dorpjes rijden? Niet natuurlijk. Wij zullen toch op een
andere manier moeten nadenken over de vraag hoe wij die dorpen
bereikbaar houden. Je kunt je afvragen of je dat met zo’n bus moet blijven
doen of dat je moet zeggen: naast de buurtbus – die iedereen kent –
kunnen wij ook aan andere dingen denken. Een van de dingen waar je aan
zou kunnen denken, is dat mensen beter aan elkaar laten weten «wij gaan
die kant op». Misschien kan er een zelfsturende auto worden ingezet om
daar als pilot ervaring mee op te doen. Laten wij hier nu niet met elkaar
bedenken wat de concrete projecten moeten zijn, maar laten wij gebruikmaken van de denkkracht in de regio. Laten wij ook eens bezien of wij
misschien op een heel andere manier met de contracten van mensen
moeten omgaan. Laat het maar eens breed worden uitgezocht. Op een
aantal plekken in Nederland hebben wij krimpregio’s. Wij willen allemaal
graag het openbaar vervoer in de lucht houden, maar dat zal niet meer
gaan op de manier waarop wij dat tot nu toe steeds hebben georganiseerd. Daarom zeg ik: kijk nu breed en benut de denkkracht breed. Ik ga u
dus niet vertellen, mevrouw De Boer, welke projecten dat worden. Ik vind
dat men dit in de regio met elkaar moet bepalen. De vraag is wel: steek
het breed in, want de uitdaging is groot en de belangen zijn dat ook.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

95

Mevrouw De Boer (VVD): Voorzitter ...
De voorzitter: U weet hoe het is om voorzitter te zijn. Als het gaat om
concrete voorbeelden, is het wellicht goed dat u na de vergadering
mevrouw Van Veldhoven naar voorbeelden vraagt.
De heer Bashir (SP): Ik heb nog een vraag over de motie die mevrouw
Van Veldhoven samen met de heer Hoogland heeft ingediend over de Ruit
om Eindhoven. Daarin staat dat geld uit de middelen voor de Ruit moet
worden besteed aan de A67 en de A58. Er staat ook: verzoekt de regering,
vervolgens te onderzoeken welke opgaven aanvullend nog noodzakelijk
zijn om de doorstroming te bevorderen. Mijn vraag aan mevrouw Van
Veldhoven is: wordt hiermee de Ruit zelf uitgesloten, of is er een
mogelijkheid dat er in de toekomst alsnog naar de Ruit wordt gekeken?
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Anders dan een aantal fracties in deze
Kamer, richt mijn fractie zich niet op het middel, maar op het doel. Het
doel is, de mobiliteit in deze belangrijke regio naar een aanvaardbaar
niveau te brengen. Daarom hebben wij ook gezegd «naar landelijke
maatstaven». Je kunt natuurlijk altijd in elke regio de mobiliteit nog verder
verbeteren, maar er komt ook een moment waarop je zegt: is dit nu nuttig
in relatie tot de middelen die wij daaraan besteden? Daarom hebben wij
gezegd: begin nu met de twee trajecten die in de motie staan en kijk
daarna wat er verder nog nodig is. Trajecten die verder nog nodig zijn,
mogen wat mij betreft worden gefinancierd uit de op dit moment voor de
Ruit gereserveerde middelen. Maar misschien maken wij ze niet op en dan
kan de rest van de middelen gewoon naar het Rijk terugstromen. Als het
wel nodig is, zetten wij de middelen wel in. Daarbij gaan wij goed kijken
naar wat er nodig is. Ik kan het niet helderder zeggen dan de heer
Hoogland zojuist heeft gedaan. Zeggen wij dat de Ruit er komt? Nee.
Zeggen wij dat de Ruit er nooit komt? Nee.
De heer Bashir (SP): Het is wel belangrijk om te weten wat mevrouw Van
Veldhoven en de heer Hoogland met deze motie bedoelen, om te kunnen
bepalen of wij voor of tegen stemmen. Die duidelijkheid heb ik nog niet. Ik
wil dan ook graag van mevrouw Van Veldhoven weten of deze motie de
Ruit om Eindhoven onmogelijk maakt. Als het antwoord «nee» is, denk ik
dat er geen meerderheid is voor deze motie.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Dat vind ik interessant, want als u tegen
deze motie stemt, maakt u de kans dat de Ruit er komt, groter. Dan
hebben de partijen die de Ruit graag zouden willen doordrukken een
meerderheid. Daar helpt u ze dan aan, dus ik weet niet of u uw eigen zaak
daarmee veel goed doet. Ik vraag mij af waarom wij dogmatisch zouden
zijn over het middel. Het gaat om het doel. Mijn fractie is zeer kritisch over
de oost-westverbinding. Daar zit volgens mij het grootste probleem met
de Ruit. Wij zeggen: kijk nu eerst wat je met die twee snelwegen kunt
doen en kijk dan naar wat er naar landelijke maatstaven nodig is. Het is
zoals de heer Hoogland het heeft gezegd. Komt die Ruit er per definitie?
Nee. Komt die er per definitie nooit? Nee. Je kijkt naar wat nodig is en je
meet dat af aan landelijke maatstaven. Tenzij de heer Bashir zegt: de
mobiliteit in die regio kan mij helemaal niet schelen. Zo zit mijn fractie er
niet in.
De voorzitter: Het woord is aan mevrouw Dik-Faber van de ChristenUnie.
Zij heeft twee minuten voor haar betoog.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Voorzitter. Ik wil de Minister graag
steunen in haar ambitie om Nederlandse projecten in aanmerking te laten
komen voor TEN-T-subsidies. Ik vraag haar, de Kamer hierover te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

96

informeren. Ik ben blij met de mogelijk betere inpassing van de Blankenburgtunnel. Er is toch een sprankje hoop dat natuur in Midden-Delfland
bewaard blijft. Ik ben ook blij met de toezegging dat de Minister in overleg
wil met de regio over de N33.
Er is een vraag van mij opengebleven over het doortrekken van de
spoorverbinding Groningen–Veendam naar Stadskanaal. Wanneer kunnen
wij een toezegging daarover tegemoet zien?
Ik heb twee moties.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de veiligheidssituatie op de rijksweg A58 in Zeeland te
wensen overlaat;
verzoekt de regering, in overleg met Rijkswaterstaat met een plan te
komen om de verkeersveiligheid op de A58 in Zeeland aan te pakken,
door in ieder geval de belijningen en het incidentmanagement te
verbeteren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden Dik-Faber en
Bisschop. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 36 (34 000 A).
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat station Schiedam Kethel wordt uitgesteld tot na 2028,
terwijl de eerste huizen al in 1990 zijn gebouwd met de belofte dat er een
station zou komen;
overwegende dat dit station meer reizigers zal trekken dan een aantal
andere stations op het hoofdrailnet in de Randstad;
overwegende dat de toekomstige stationslocatie reeds jaren voorzien is
van een tramviaduct, maar de regio de tram pas zal laten rijden als ook
het station open gaat;
verzoekt de regering, realisatie van station Schiedam Kethel op te nemen
in de verdere uitwerking van PHS en het station uiterlijk in 2020 te
openen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Dik-Faber. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 37 (34 000 A).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

97

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Ik bedank uiteraard de Minister voor
alle antwoorden in eerste termijn.
De voorzitter: Dan geef ik in de tweede termijn van de kant van de Kamer
tot slot het woord aan mevrouw Ouwehand van de Partij voor de Dieren.
U hebt ook twee minuten voor uw tweede termijn.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. De Minister zei iets heel geks. Zij
zei eigenlijk dat de luchtkwaliteit in de rest van Nederland zo slecht is, dat
de mensen in Groningen niet moeilijk moeten doen als het daar ook wat
slechter wordt, want ze kunnen daar wel wat hebben. Het gekke is: de
Staatssecretaris erkent dat de huidige normen voor luchtkwaliteit
onvoldoende zijn, maar zij wil die aanscherpen in Europees verband. Het
kabinet staat samen met de stad en de provincie Groningen op het punt
om een situatie te creëren waarvan wij nu juist proberen om de normen te
verbeteren en aan te scherpen. De Partij voor de Dieren zegt dus: doe dat
nu niet, want je neemt onverantwoorde risico’s met de gezondheid van
kinderen. Ik had er al een motie over ingediend. Die zal ik aanpassen en in
stemming brengen.
Behalve de gezondheidsrisico’s is er helaas nog meer mis met de Ring
Zuid. Daarom dien ik de volgende motie in.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de doelstellingen voor de aanpak van de Ring Zuid
rond Groningen in de huidige plannen niet worden gehaald;
constaterende dat met een investering van 600–700 miljoen euro onder
meer de luchtkwaliteit zal verslechteren ten opzichte van het handhaven
van de bestaande situatie, de verkeersveiligheid zal verslechteren,
belangrijke fietsroutes zullen verdwijnen of gevaarlijker zullen worden en
files zich van het hoofdwegennet zullen verplaatsen naar het onderliggende wegennet;
verzoekt de regering, alternatieve plannen voor de aanpak van de Ring
Zuid in Groningen uit te werken die wel voldoen aan de doelstellingen van
doorstroming, bereikbaarheid, leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en
veiligheid,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Ouwehand. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 38 (34 000 A).
Mevrouw De Boer (VVD): Wat zou het alternatief zijn? Er is al eens
onderzocht dat het onder Groningen langs zou kunnen, over het Paterswoldse meer en dergelijke, dus door natuurgebieden. Zou dat de voorkeur
hebben van de Partij voor de Dieren?
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Het is knap dat mevrouw De Boer dit weet,
want voor zover mijn informatie juist is, is het hele traject daar met
terugwerkende kracht onder de Crisis- en herstelwet gebracht en is er
maar één alternatief uitgewerkt. Mij lijkt dat onvoldoende, zeker als je nu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

98

moet constateren dat met die ene variant die er ligt de doelstellingen niet
gehaald gaan worden. Belangrijke fietsroutes zullen verdwijnen en het zal
daar gevaarlijker worden. Er zijn nog meer nadelen op te noemen. Het lijkt
mij verstandig om te bezien of er ook andere plannen zijn, waarmee de
doelstellingen die wij delen, misschien wel kunnen worden gehaald.
Mevrouw De Boer (VVD): Het alternatief is onder Groningen langs, door
een natuurgebied heen. De alternatieven zijn onderzocht. Heeft dat dan de
voorkeur? Dat kan, dat mag. Er zijn voor- en tegenstanders van bepaalde
alternatieven.
Ik heb nog een tweede vraag. Met de zuidelijke ringweg wordt de
doorstroming bevorderd. Dat houdt in dat verkeer niet langer stilstaat. Dat
bevordert ook de gezonde luchtkwaliteit. Ik snap de opstelling niet zo heel
goed.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): De alternatieven zijn niet onderzocht. De
Partij voor de Dieren is nooit voorstander van snelwegen door natuurgebieden. Als dat voorstel er uitgewerkt ligt, zullen wij daar niet voor
klappen. Mevrouw De Boer zegt wel dat het plan dat er nu ligt de
doorstroming verbetert, maar dat geldt hooguit voor het hoofdwegennet.
Maar er verdwijnen op- en afritten, waardoor er veel meer verkeer door
wijken gaat waar het nu nog rustig en veilig fietsen is voor kinderen,
omdat mensen op een andere manier op de Ring Zuid terecht moeten
komen. Alleen dat al vind ik een zeer gevaarlijke ontwikkeling. De Partij
voor de Dieren zegt dus: als dit je doelstellingen zijn, kijk dan welke
alternatieven daaraan zouden kunnen voldoen. Die zijn nog niet goed
uitgewerkt en daarover gaat mijn vraag aan het kabinet.
Ik heb nog één motie. De Minister heeft ons geïnformeerd over haar
voornemen om tracébesluiten te gaan tekenen. Voor Utrecht en de
Blankenburgtunnel doet zij dat later, maar voor de Rijnlandroute wil zij dat
dit jaar al doen. Wij vinden dat niet zo’n goed idee.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering, het tracébesluit voor het project Rijnlandroute niet te
tekenen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Ouwehand. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 39 (34 000 A).
Ik dank de leden voor hun inbreng in tweede termijn. De Minister heeft
aangegeven dat zij meteen door kan gaan met de beantwoording. Dat
vind ik ook een compliment waard.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Voorzitter. Ik loop de
vragen van de Kamerleden langs die er nog liggen. Daarna behandel ik de
moties die zijn ingediend. Ik moet wel zeggen dat ik veel moties tegenkom
over zaken die ik eigenlijk al lang heb toegezegd in het debat. Ik zal
daarover waarschijnlijk zeggen dat ik het oordeel aan de Kamer overlaat,
maar af en toe zal ik ook het woord «overbodig» laten vallen. Dat heeft
misschien nog enige opvoedkundige waarde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

99

De motie-De Rouwe/Van Helvert op stuk nr. 16 betreft het verzoek tot
verbreding van de N59. Ik ontraad de aanneming van deze motie. Er wordt
gewerkt aan de verkeersveiligheid van de weg, maar een verbreding is
niet aan de orde en ook niet noodzakelijk om de verkeersveiligheid te
realiseren.
De motie-Van Helvert/De Rouwe op stuk nr. 17 gaat over de achterlandcorridor A2. In die motie wordt gevraagd om te verkennen of het traject van
Leenderheide tot Vonderen aangepakt moet worden, omdat verbreding op
termijn wellicht noodzakelijk kan zijn. Ik zie deze motie als ondersteuning
van beleid en roep hier voor het eerst «overbodig», omdat ik zojuist in het
debat heb toegezegd dat ik dit zal meenemen in het MIRT-onderzoek A2
kennisas. Het is aan de Kamer om te beoordelen of zij deze motie alsnog
wil indienen en/of zelfs ondersteunen.
De motie-Helvert/De Rouwe op stuk nr. 18 gaat over Beter Benutten en de
binnenvaart. Ik ontraad de aanneming van deze motie. De reden is dat
binnen het programma Beter Benutten de binnenvaart al onderdeel
uitmaakt van de mogelijke oplossingen. Dit is speciaal aan de orde, juist
omdat wij het belangrijk vinden dat ook de overslag in die modaliteit
plaatsvindt. Ik zie geen reden om binnen Beter Benutten een apart
deelprogramma op te zetten voor de binnenvaart. Ik vind juist dat je het in
multimodaal opzicht moet bekijken.
Ik ontraad ook de motie-Van Helvert/De Rouwe op stuk nr. 19, over de
verdubbeling van de N33. De reden is de volgende. Als mij wordt
gevraagd om met de regio in gesprek te gaan, is dat één ding. In de motie
staat echter: verzoekt de regering, een werkwijze te zoeken waarbij de
financiering/btw geen belemmering is voor de start van dit project. Ik kan
daar niet aan beginnen. Btw moet gewoon worden betaald; dat is een
wettelijke verplichting. Ik neem aan dat het ook niet de bedoeling van de
heren De Rouwe en Van Helvert is om mij tot buitenwettelijke activiteiten
aan te sporen. Waarschijnlijk willen zij gewoon dat ik aan tafel ga zitten
met de provincie. Dat zal ik in ieder geval doen, maar de motie zoals die is
geformuleerd kan ik niet steunen en zal ik dus ontraden.
In de motie-Van Helvert/De Rouwe op stuk nr. 20 over de sluis bij
Terneuzen wordt de regering verzocht, in overleg met stakeholders te
komen tot een veilige locatie voor maritieme dienstverlening, waarbij
kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening zijn geborgd, op een
zodanige termijn dat het project geen vertraging oploopt. Ik zie deze motie
als ondersteuning van beleid. Ik heb aangegeven dat in de drie
MER-varianten de inpassing van de maritieme dienstverlening binnen het
sluizencomplex is meegenomen. Er zal minder ruimte zijn door de grotere
afmetingen. In nauw overleg met het betrokken bedrijfsleven wordt naar
plaatsing gekeken; deels binnen het complex en deels erbuiten. Er zal
overleg met stakeholders plaatsvinden. De motie is dus ondersteuning
van beleid, maar – ik kom toch weer even met het bestraffende vingertje –
ook overbodig, want reeds toegezegd.
De motie-Hoogland/Visser op stuk nr. 21 gaat over de verlenging van het
Infrastructuurfonds. De regering wordt verzocht, een verkenning naar de
verlenging van het Delta- en Infrastructuurfonds uit te werken en de
Kamer hierover voor het zomerreces van 2015 te informeren. Ik heb
aangegeven dat ik met de Minister van Financiën de verschillende opties
ga uitwerken. Nieuw hierin is de automatische verlenging van jaar op jaar.
Ik wil de opties in ieder geval toetsen aan twee zaken: langjarige zekerheid
voor investeringsruimte, bovenop de vaste uitgaven voor beheer en
onderhoud en DBFM-contracten, en de gewenste flexibiliteit om bij
toekomstige opgaven en knelpunten te kunnen aansluiten. Het heeft mijn
voorkeur om niet voor het zomerreces, maar bij de behandeling van de
begroting voor 2016 hierover te spreken, zoals ik in het wetgevingsoverleg
Water reeds heb toegezegd. Ik zie de motie als ondersteuning van beleid,
omdat ik het al eerder zo heb aangegeven. Er zit één vernieuwing in met
betrekking tot de jaarlijkse indexatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

100

De heer Hoogland (PvdA): Misschien is het overbodig – ik weet niet of het
gepast is om het nu te zeggen – maar wij kunnen ook leven met een
behandeling bij de begroting van 2016. Daar gaat het uiteindelijk toch om.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Graag.
De voorzitter: Is de motie dan bij dezen ingetrokken?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: De motie wordt
aangehouden tot 2016. Toch?
De voorzitter: Aangehouden of ingetrokken?
De heer Hoogland (PvdA): Ik bedoelde alleen dat wij met de interpretatie
inhoudelijk akkoord kunnen gaan, maar de motie blijft wat ons betreft
gewoon staan.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Nu de heer Hoogland en mevrouw
Visser akkoord gaan met een interpretatie zoals de Minister al heeft
toegezegd in het WGO Water, vraag ik mij af of de Minister dan niet tot het
oordeel «overbodig» komt.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Daar zat ik ook over
te twijfelen.
De voorzitter: Ik was op zoek naar een vraag van mevrouw Van
Veldhoven, maar die heb ik niet gehoord.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik hoorde zojuist dat de heer Hoogland
akkoord gaat met een datum die de Minister al heeft toegezegd in het
WGO Water. Ik weet niet of de Kamer altijd met één mond spreekt, zoals
het kabinet doet, maar er is dus al een toezegging gedaan, waarbij deze
leden zich nu aansluiten. Is de motie dan niet overbodig?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Daar zat ik ook over
te twijfelen, want tegenover de coalitie zal ik precies dezelfde woorden
hanteren als tegenover de oppositie, als het gaat om het opvoedende
effect. Nieuw hierin is de jaarlijkse automatische verlenging. Die is niet
aan de orde geweest in de eerdere discussie in de Kamer. Daarom
noemde ik dit nog even expliciet. Ik zat al te twijfelen over het woord
overbodig, maar er is dus wel sprake van een nieuw aspect.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik dacht dat ik u zelf in dit debat al
hoorde zeggen dat de jaarlijkse automatische verlenging een van de
opties is waarvan u bereid bent om die mee te nemen. Ik vroeg mij af wat
dan het overblijvende nieuwe aspect is.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Als je dan heel
precies wilt zijn: ja, dat klopt dan ook. Ik heb daarop gereageerd. Ik heb
mijn twijfels uitgesproken over de vraag waar je dan allemaal aan moet
denken, maar ja...
De heer Hoogland (PvdA): De overweging om de motie niet in te trekken,
was in eerste instantie omdat Minister van Veldhoven aangaf dat deze
regering uitgeregeerd zou zijn. Daarom dacht ik: dan moeten wij dat toch
nog even markeren. Maar nu zij aangeeft dat zij ook met de interpretatie
kan leven, trekken wij de motie in en beschouwen wij de toezegging als
staand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

101

De voorzitter: Aangezien de motie-Hoogland/Visser (34 000 A, nr. 21) is
ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik zal mij aan mijn
toezeggingen houden, want daar moet de Kamer natuurlijk op kunnen
vertrouwen.
Ik kom op de motie op stuk nr. 22 van de heer Hoogland en mevrouw Van
Veldhoven over mobiliteitsmaatregelen voor de regio Eindhoven. Zij
verzoeken mij, uit de gereserveerde middelen voor de Ruit zo spoedig
mogelijk de A67 en de A58 te versterken en vervolgens te onderzoeken
welke opgaven naar landelijke maatstaven aanvullend nog noodzakelijk
zijn om de doorstroming naar voldoende niveau te brengen. Ik ontraad
deze motie, want ik wil de Ruit uitvoeren en daar prioriteit aan geven. Ik
ben daar helder genoeg in geweest. Af en toe is mij gevraagd of ik daar
helder genoeg over was. Ik geef het nog eens aan: ik ontraad deze motie,
omdat ik prioriteit wil geven aan de uitvoering van de Ruit. Mocht de
motie toch worden aangenomen, dan zal ik met de regio overleggen over
de investeringen in de A67 en de N279, de noord-zuidverbinding. Dat zal
ik waarschijnlijk direct met Rijkswaterstaat doen, want dan kom je tot een
heel ander type project. Ik wil de middelen niet op voorhand inzetten voor
de A58, omdat ik denk dat daarmee het innovatieve deel zal wegvallen.
Dat is echt een oprechte zorg van mij. Maar goed, die zorg vervalt als de
motie niet wordt aangenomen, zoals ik hoop. Anders vraag ik de indieners
om daar nog even bij stil te staan.
Mevrouw Visser (VVD): Het is niet gebruikelijk om als niet-indiener te
spreken over zo’n motie, maar ik hoor de Minister duidelijk zeggen dat zij
het eerste verzoek van de motie zal uitvoeren als de motie mocht worden
aangenomen. Maar als de motie wordt aangenomen, houdt de bestuursovereenkomst toch op te bestaan? Dan moet toch aan de Kamer gevraagd
worden op welke wijze zij eventueel bereid is om een nieuwe bestuursovereenkomst aan te gaan?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Er zijn al aardig wat
tekstexegeses gedaan op deze motie. Ik ontraad aanneming van de motie
ten stelligste. Als zij toch wordt aangenomen, kan van rijkswege
begonnen worden met de A67 en de N279, de noord-zuidverbinding. De
oost-westverbinding ligt het gevoeligst. Zij is nu niet aan de orde, maar er
staat niet dat zij nooit aan de orde is. De regering wordt verzocht om te
onderzoeken welke opgaven naar landelijke maatstaven aanvullend
noodzakelijk zijn. Dat kan in de regio zijn, dat kan ook buiten de regio zijn.
Het betekent niet dat de regio zelf activiteiten kan gaan ondernemen om
die oost-westverbinding aan te leggen. Het geeft slechts aan tot welk deel
van het tracé het Rijk zich moet beperken.
Het betekent inderdaad een nieuwe bestuursovereenkomst. Of ik zo’n
nieuwe overeenkomst vervolgens weer aan de Kamer moet voorleggen,
weet ik niet. Ik moet in ieder geval elk investeringsbesluit aan de Kamer
voorleggen. Dat zal ik te zijner tijd ook doen.
Mevrouw Visser (VVD): Misschien kan de Minister laten weten wat de
procedure dan zou kunnen zijn. Zij geeft zelf aan dat zij het niet zeker
weet.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik moet natuurlijk
gewoon op gezette momenten mijn investeringsbeslissingen aan de
Kamer voorleggen. Ik ga ervan uit dat dit helemaal niet noodzakelijk is,
omdat de Kamer goed voor de Ruit zal stemmen. Mocht zij dat niet doen,
dan zal ik zo snel mogelijk in kaart brengen wat wij aan het rijkswegendeel
kunnen gaan doen. Dat zal ik dan met de Kamer delen. Ik gaf al aan dat dit
wel enige tijd vergt in verband met het inhoudelijke onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

102

Dan kom ik bij de motie-Visser/Hoogland (stuk nr. 23), waarin mij wordt
gevraagd om met Groningen in gesprek te gaan over het gat tussen de
109 miljoen en de 78 miljoen, om tot overeenstemming te komen over de
nog ontbrekende financiering en om de Kamer voor het einde van het jaar
over de uitkomsten te informeren. Ik laat het oordeel over de motie aan de
Kamer. Volgens mij heb ik gezegd wat ik moest zeggen, namelijk dat het
project geen prioriteit had. Ik ben bereid om bijvoorbeeld vanuit beheer
en onderhoud nog eens te bekijken wat wij kunnen gaan doen. Ik kan niets
doen aan de btw en ik ga geen weg overhevelen. De provincie moet hierin
echt zelf nog een stap zetten. Het klinkt heel sympathiek om budget te
krijgen voor een rijksweg, maar als je hem zelf helemaal niet gepland had,
is het een beetje als in de uitverkoop: je koopt een jurk die je niet nodig
hebt omdat hij in de aanbieding is. Ik ga proberen om er samen met de
provincie uit te komen. Daarna kom ik zo snel mogelijk bij de Kamer terug,
maar ik ben wel terughoudend met het doen van grote uitgaves.
Nogmaals, ik laat het oordeel aan de Kamer.
Mevrouw Visser heeft naar de helihaven gevraagd. Het ministerie is in
overleg met de gemeente Eemsmond, de provincie Groningen en
Groningen Seaports over de ontheffing van het Besluit algemene regels
ruimtelijke ordening (Barro).
Mevrouw De Boer vroeg of wij het afvalconvenant met de binnenvaart
eerder kunnen evalueren. Ik heb inmiddels 300 amendementen binnen. Ik
heb toegezegd dat wij het onderwerp echt goed gaan monitoren, omdat
de binnenvaartondernemers hier ook aan moeten wennen. Ook als je nu
al begint, heb je twee jaar nodig. Ik wil die periode echt aanhouden.
Medio 2016 heb ik eerder als datum genoemd. Volgens mij is dat niet
extreem lang.
Dan het punt van het sturen van ingenieurs naar Duitsland voor het
onderhoud van binnenwateren. Binnen mijn ministerie is er geen ruimte
om hieraan bij te dragen, maar mochten er daadwerkelijk vacatures zijn,
dan kunnen die worden geplaatst op www.werkenbijdeoverheid.nl.
Kan de commissie worden meegenomen bij het afwegingskader voor de
herijking? Ja, de commissie zal in het voorjaar worden geïnformeerd op
basis van de Landelijke OV en Spoortafels, die in februari plaatsvinden.
Kan de regio bij de monitoring VeZA worden betrokken? Zodra er nieuwe
prognoses worden opgesteld, zal ik deze uiteraard delen met de regio.
Dan kom ik bij de motie op stuk nr. 24, van de leden De Boer en Jacobi
over de brede bezuinigingsoperatie en de bediening van sluizen. Mij
wordt daarin verzocht om via de samenwerking met andere overheden en
door middel van het bedienen van sluizen op afstand, de sluisbediening
op het oude niveau te krijgen. Ik zie deze motie als ondersteuning van het
beleid. In de commissie heb ik al gezegd hoe vaak wij samenwerken met
andere overheden. Tegen mevrouw Van Veldhoven zeg ik dat ik hier ook
het woord «overbodig» bij had willen plaatsen, maar de versobering van
de sluisbediening is gewoon nodig om die bezuiniging te kunnen halen. In
het vergezicht op de bedieningsregimes bekijk ik samen met andere
overheden of wij tot een optimaal bedieningsniveau kunnen komen. Er
wordt gesproken van «sluisbediening op het oude niveau», maar ik neem
aan dat niet bedoeld wordt dat alles moet blijven zoals het is. Het moet
optimaal worden. Ik werk er hard aan en ik vind de motie overbodig.
In de motie op stuk nr. 25 vraagt mevrouw Van Tongeren mij om met de
gebiedspartners te onderzoeken hoe de gevolgen van mogelijke aardbevingen voor bestaande en toekomstige infrastructuur kunnen worden
betrokken bij een geactualiseerde gebiedsagenda. Ik ontraad de motie,
omdat ik net heb toegezegd om aan de uitgangspunten aandacht te
besteden in een brief aan de Kamer. De agenda’s worden ieder jaar
geüpdatet. Als het nodig is, komt het volgend jaar vanzelf terug.
Dan de motie op stuk nr. 26 van mevrouw Van Tongeren, de heer Bashir,
mevrouw Ouwehand en de heer Bisschop, over dynamische verkeersmodellen en de rol van de elektrische fiets. Ik vind dit een sympathieke motie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

103

Met name de elektrische fiets kan effect hebben op het mobiliteitsgedrag,
omdat daarmee makkelijker grote woon-werkafstanden kunnen worden
overbrugd. Het verwerken van modellen is echter technisch heel
ingewikkeld. Ik vraag de leden dan ook om de motie aan te houden.
Ondertussen zal ik ze bij brief informeren over de mogelijkheden om dit
mee te nemen in de technische modellen. Ik wil het dus eerst even
technisch uitzoeken.
De voorzitter: Mevrouw Van Tongeren heeft zich afgemeld voor het
laatste deel van deze vergadering.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Als de motie niet
wordt aangehouden, moet ik haar ontraden. Ik wil eerst weten of het
technisch kan, voordat zo’n motie wordt aangenomen.
Ik kom op de motie op stuk nr. 27, van de heren Bisschop en Bashir. Zij
willen de servicekade Volkerak openhouden en in goede staat houden. Ik
ontraad deze motie. Ondanks het feit dat wij inderdaad grote technologische werken in de nabijheid realiseren, is dit gewoon heel praktisch. Ik
heb verschillende redenen om dit servicestation te sluiten. De vergunning
loopt af, de kosten van het herstel van de kade om aan de milieueisen te
voldoen bedragen 1,5 miljoen en ik bied de schippers een alternatief met
een milieuboot, die volgens mij een gelijkwaardig alternatief is. De
budgetten in de binnenvaart zijn krap. Ik besteed het geld liever aan een
aantal andere zaken, die ook in de moties aan de orde zijn gesteld.
Ik kom op de motie op stuk nr. 28, van de leden Bashir, Van Tongeren,
Ouwehand en Dik-Faber. Daarin wordt de regering verzocht om af te zien
van de financiering van de Ruit om Eindhoven en dit geld te besteden aan
verbeteringen op de A67. In overleg met de regio moet ik onderzoeken of
er kansen zijn voor smart mobility. Het zal de leden niet verbazen dat ik
deze motie ontraad. De Ruit is de beste oplossing voor deze regio.
Aanvullend daarop treffen wij ook Beter Benuttenmaatregelen, maar dat
staat hier los van.
Namens de PVV is gevraagd wat wij doen om de kosten voor de Blankenburgverbinding te beheersen. Zoals bij ieder project gebeurt, wordt ook
hier gewerkt met een taakstellend budget. Daarop wordt voortdurend
gestuurd. De discussie over de inpassing mag niet leiden tot extra
vertraging of extra kosten. De heer Madlener zei dat de PVV ooit
voorstander was van de Oranjetunnel, maar dat zijn partij uiteindelijk
heeft ingestemd met de Blankenburgtunnel in verband met de betere
werking en de gunstiger kosten. Er is inmiddels een principebesluit
genomen. Als je dat naast je neerlegt en teruggaat naar de oude Oranjetunnel, dan kom je natuurlijk in een enorme vertraging te zitten.
Ik kom op de motie op stuk nr. 29 van de heren Bashir en Bisschop. In
deze motie wordt de regering verzocht om in samenspraak met de
binnenvaartsector na te gaan waar extra investeringen op korte termijn
noodzakelijk en realiseerbaar zijn. Ik vind het een heel open motie, die ik
desalniettemin ontraad. Ik heb geen signalen vanuit de sector ontvangen
dat er naast de projecten die in ontwikkeling zijn, zoals verschillende
sluizen, ligplaatsen en kades, behoefte is aan nieuwe infrastructuur voor
de binnenvaart. Natuurlijk zijn er altijd ambities en wensen, maar dan
moet er ook een zak met geld bij en moet het een amendement worden.
In de motie op stuk nr. 30 vragen de heren Bashir en Bisschop mij om in te
zetten op voldoende en veilige afmeer- en afstapmogelijkheden voor de
binnenvaart. Dat is er ook weer zo een. Ik zie de motie als ondersteuning
van mijn beleid. Ik blijf zorgen voor voldoende voorzieningen, al is het
soms minder dan het huidige walvoorzieningsniveau. De afloopvoorzieningen zijn beschikbaar en ik voer met de sector overleg over de locaties.
Ik vind de motie dus eigenlijk overbodig. Als de leden bedoelen te zeggen
dat er nooit een voorziening mag verdwijnen, dan ontraad ik de motie,
want dat is natuurlijk niet het beleid dat wij voeren. Wij zullen op een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

104

aantal plekken tot minder voorzieningen komen, maar het zullen er voor
de sector in onze ogen in ieder geval voldoende zijn.
De heer Bashir (SP): Ik dank de Minister dat zij deze motie als ondersteuning van beleid ziet. Ik begrijp de kwalificatie «overbodig» echter niet.
Ik kan foto’s aan de Minister overhandigen waarop je kunt zien dat
binnenvaartschippers gewoon niet meer van hun schip af kunnen. Hoezo
overbodig?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik heb hier in de
commissie gezegd dat ik zorg voor voldoende afloopvoorzieningen. Op
sommige plekken is dat niet het geval, omdat het daar niet efficiënt en
niet effectief is. Wij moesten bezuinigen op allerlei mogelijkheden binnen
het Rijkswaterstaatbudget en binnen de beleidsbudgetten, en dit was er
eentje die ik indertijd met de Kamer heb besproken. Ik heb toen ook
gezegd dat ik met de sector zou bekijken waar dit het beste kon. De sector
zegt zelf ook dat afloopvoorzieningen op bepaalde locaties niet noodzakelijk zijn, omdat er nauwelijks gebruik van gemaakt wordt. Er zijn plekken
waar je meer moeite moet doen, er zijn plekken waar die afloopvoorzieningen gehandhaafd worden. Ik denk dat er voldoende veilige afmeer- en
afstapmogelijkheden voor de binnenvaart zijn, maar dat betekent dus niet
op elke plek. Ik noem de motie overbodig, omdat ik dit al in het debat heb
gezegd. Als het de intentie van de motie is om overal afloopvoorzieningen
te creëren, dan ontraad ik haar.
Ik kom op de motie op stuk nr. 31, van de leden Bashir, Hoogland en De
Rouwe over fietsvoorzieningen op recreatief niveau. Het was mijn
bedoeling om een brief naar de Kamer te sturen met mijn reactie op het
advies van de drie partijen, maar daarvoor moet eerst afstemming met de
andere ministeries plaatsvinden. In die brief ga ik uitgebreid in op wat wij
al doen, wat wij niet doen, wat ik wel en niet een rijkstaak vind. Ik geef nu
een eerste reactie. Ik zou graag willen dat de motie wordt aangehouden
tot het debat dat wij in januari gaan voeren over het fietsbeleid. Dan is
mijn reactie namelijk bekend. Op dit moment moet ik de motie ontraden,
omdat je fietsen niet als een aparte modaliteit moet bekijken. Bij alle
rijksinfra moet het onderdeel zijn van de verkenningen en planstudies. Het
loopt overal doorheen. Daarnaast zijn er steeds meer specifieke
programma’s, bijvoorbeeld rond fietsparkeren. Voor snelfietsroutes ligt de
verantwoordelijkheid primair bij de decentrale overheden. Het is nu even
heel kort door de bocht, omdat wij er in het debat niet op ingegaan zijn.
De voorzitter: Is de indiener bereid om de motie aan te houden?
De heer Bashir (SP): Ik ben niet de enige indiener, dus ik wil even
overleggen met de mede-indieners.
De voorzitter: Als maar voor de stemmingen van donderdag helder is of
de motie al of niet aangehouden wordt.
De heer Madlener (PVV): Het is natuurlijk een heel sympathieke motie,
maar de dekking is wel een probleem voor mij. Waar moet dat budget
vandaan komen?
De heer Hoogland (PvdA): Misschien moet ik mij toch even wagen aan
het beantwoorden van die vraag, maar wel onder het voorbehoud dat de
motie nog kan worden ingetrokken, wat ik mij overigens goed kan
voorstellen. In het tweede verzoek wordt de regering gevraagd om in de
begroting voor 2016 een hoofdstuk «Actieve mobiliteit/langzaam verkeer»
toe te voegen aan het MIRT. Er zijn natuurlijk nu al gelden die daaraan
besteed worden. Ik kan het mij voorstellen dat die worden gebundeld. Ik
denk bijvoorbeeld aan fietsvoorzieningen rondom stations. Wij vragen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

105

regering om hier invulling aan te geven. «Afdoende budget» is natuurlijk
een multi-interpretabele zinsnede. Wij wachten af waar het kabinet mee
komt. Als het kabinet met een voorstel komt voor nul euro, dan kunnen
wij hier discussiëren over de vraag of wij dat een afdoende budget
vinden. De regering krijgt de vrijheid om met voorstellen te komen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dank aan de heer
Madlener voor zijn aanvullende opmerking. Er staat inderdaad iets over
het budget in de motie. Als het meer moet zijn, dan moet dat inderdaad
per amendement. Ik ben blij als de motie wordt aangehouden, want ik ga
er liever op een ander moment inhoudelijk op in.
De heer Bashir (SP): Wij houden de motie aan.
De voorzitter: Dank voor de snelle helderheid. Op verzoek van de heer
Bashir stel ik voor, zijn motie (34 000 A, nr. 31) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ook dank mijnerzijds. In het AO over fietsbeleid zullen wij er in januari over doorspreken.
De heer Madlener vroeg naar het ANWB-rapport over de veiligheid op
regionale wegen, en prees het PVV-amendement nog eens van harte aan.
Mijn antwoord was al bekend. Ondanks het feit dat het niet tot onze
verantwoordelijk behoort, zijn wij er in de overleggen die wij voeren met
wegbeheerders van de provincies en de gemeenten altijd druk mee bezig.
Ik doe dat vooral vanuit de optiek van de verkeersveiligheid.
Ik kom op de motie op stuk nr. 32, van de heren Madlener en Wilders. De
A2 tussen Weert en Eindhoven is volgens hen zeer filegevoelig. De
indieners verzoeken mij om de weg te verbreden van 2x2- naar
2x3-rijstroken. Ik ontraad deze motie. Op dit moment is op de A2 geen
sprake van een NoMo-knelpunt. Op verzoek van de regio zal in het
MIRT-onderzoek Utrecht–Eindhoven onderzocht worden of er een
bereikbaarheidsprobleem is.
Mevrouw Van Veldhoven heeft gevraagd om het highlighten van
innovaties bij het volgende MIRT-debat. Ik vind het een goed idee, maar ik
wil nog even bekijken of wij het met tien projecten doen of dat er een
paragraafje in zit. Ik heb laatst een brief naar de Kamer gestuurd waarin ik
een aantal innovatieve waterprojecten heb toegelicht. Wij zullen bekijken
op welke manier wij hieraan het beste aandacht kunnen geven.
Mevrouw Van Veldhoven vroeg ook wanneer er meer informatie is over de
zachte waarden in de MKBA. Het komend jaar werkt het Planbureau voor
de Leefomgeving een systematiek uit voor het waardering van landschap
in de MKBA. Bij het volgende MIRT-debat, in het najaar van 2015, zal ik de
Kamer informeren over de uitkomsten.
In de motie op stuk nr. 33 vraagt de heer Madlener mij om de verbreding
van de A58 en de A67, inclusief de Ruit om Eindhoven, integraal en
«versnelt» aan te leggen. Ik moet even denken aan iets over taaleisen,
maar goed, ik kan dit niet allemaal tegelijkertijd doen, dus ik ontraad de
motie. Ik kan niet de A58 versneld aanleggen met budget voor de Ruit en
vervolgens ook de Ruit aanleggen. Ik snap wat de heer Madlener wil, vaart
in de regio, en daar zal ik mee aan de slag gaan.
Ik kom op de motie van mevrouw Van Veldhoven op stuk nr. 34. De
regering wordt verzocht, de mogelijkheden te onderzoeken van dubbelsporigheid tussen Leiden en Utrecht. Ik ontraad de motie. Als opvolger
van de Rijn-Gouwelijn wordt het spoor verbeterd. Met de huidige
planstudie wordt de groei van het vervoer voldoende ondervangen. De
Staatssecretaris zal de vervoersgroei zorgvuldig monitoren. Een
onderzoek is niet aan de orde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

106

In de motie op stuk nr. 35 verzoekt mevrouw Van Veldhoven de regering
om met de regionale overheden een OV-proeftuin op te zetten in een regio
als Noord-Groningen, waarbij zo veel mogelijk denkkracht uit de samenleving wordt benut. Volgens mij heb ik dit al toegezegd. Ik zie de motie
dus als ondersteuning van beleid en overbodig. Met de regio hebben wij
afgesproken dat wij dat in een MIRT-onderzoek gaan uitvoeren.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Omdat het aantal interrupties zo beperkt
was, heb ik dit punt in een motie vastgelegd. Als de Minister het breed
gaat bekijken qua logistiek, techniek en dienstregeling en als de
denkkracht uit de samenleving actief wordt benut, dan trek ik de motie
graag in.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik dacht dat ik dat al
had toegezegd. Ik zal het nog eens zeggen: de denkkracht vanuit wetenschap en bedrijfsleven zal erbij betrokken worden. Er zal gezocht worden
naar innovatieve oplossingen zonder grote investeringen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Dan trek ik de motie in.
De voorzitter: Ik hoorde een keiharde toezegging. Aangezien de
motie-Van Veldhoven (34 000 A, nr. 35) is ingetrokken, maakt zij geen
onderwerp van beraadslaging meer uit.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Mevrouw Dik heeft
gevraagd om het doortrekken van de lijn Veendam–Stadskanaal. De regio
is bezig met de uitwerking. Ik verwacht dat de Kamer hierover bij het
volgende MIRT geïnformeerd wordt.
In de motie op stuk nr. 36 vragen mevrouw Dik-Faber en de heer Bisschop
mij om in overleg met Rijkswaterstaat te komen met een plan om de
verkeersveiligheid op de A58 in Zeeland aan te pakken door in ieder geval
de belijning en het incidentenmanagement te verbeteren. Ik ontraad deze
motie. Rijkswaterstaat werkt voortdurend aan de veiligheid van alle
snelwegen. Op de A58 spelen geen specifieke verkeersveiligheidsproblemen. Ik zie geen reden om Rijkswaterstaat hiervoor in te zetten.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Deze reactie is geen verrassing. Ik
heb uit de provincie Zeeland berichten ontvangen dat men er daar anders
over denkt. Er is één grote rijksweg die dat gedeelte van Zeeland ontsluit
en dat maakt het zeer kwetsbaar. De belijning is slecht en op het moment
dat er een incident is, worden automobilisten niet snel genoeg geïnformeerd, waardoor grote stremmingen ontstaan. Het is de enige uitvalsweg
daar. Ik hoop dat de Minister alsnog tot een positief oordeel komt, al was
het maar omdat haar coalitiepartner in de Zeeuwse provinciale staten er
veel waarde aan hecht.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Volgens mij is dit
een indirecte uitnodiging aan de heer Hoogland. Ieder jaar kijken wij naar
de veiligheid in alle regio’s. De wegen worden daarop in een ranking
geplaatst. In dit geval speelt er geen specifiek probleem. Ik snap de
wensen van de provincie, maar er zijn meer wensen in het land.
Ik kom op de motie van mevrouw Dik-Faber op stuk nr. 37, waarin mij
wordt gevraagd om de realisatie van Schiedam Kethel op te nemen in de
verdere uitwerking van het PHS, en het station uiterlijk in 2020 te openen.
Ik ontraad de motie. De aanleg van het station vergt verdubbeling van het
spoor tussen Rotterdam en Delft. De kosten zijn indertijd geraamd op
175 miljoen. Die ruimte is er niet binnen het PHS of de rest van het MIRT.
Als de regio hier prioriteit aan geeft, kan het meelopen in de herijking,
maar gezien de kosten is de kans op succes klein. Bovendien bleek uit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

107

analyse dat de vervoerswaarden onvoldoende zijn om het station te
exploiteren. Stations zonder passagiers gaan wij niet bouwen.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie): Laat ik vooropstellen dat ik dit
kostenplaatje niet herken. Ik zou het jammer vinden als de motie wordt
weggestemd, want de mensen daar wachten al 25 jaar op een station. Er
is een tramspoor aangelegd waar geen tram op rijdt, in afwachting van
het station. Ik zal alle informatie verzamelen en hoop collega’s en
uiteindelijk de Minister te kunnen overtuigen. Tot die tijd houd ik de motie
aan.
De voorzitter: Op verzoek van mevrouw Dik-Faber stel ik voor, haar motie
(34 000 A, nr. 37) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: De Staatssecretaris
zal het debat over de herijking voeren.
In een mooie handgeschreven motie van mevrouw Ouwehand op stuk
nr. 38 wordt de regering verzocht om alternatieve plannen voor de aanpak
van de zuidelijke ring rond Groningen uit te werken. Die alternatieven
moeten voldoen aan de doelstellingen van doorstroming, bereikbaarheid,
leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en veiligheid. Ik ontraad deze motie. Ik
heb al een tracébesluit genomen. Als de Partij voor de Dieren tegenstander is van dit project, dan adviseer ik haar om langs andere wegen
beroep tegen het besluit aan te tekenen. Op politiek niveau zijn de
besluiten gevallen. De discussie over nut en noodzaak is wat mij betreft al
achter de rug.
In de motie op stuk nr. 39 vraagt mevrouw Ouwehand de regering om het
tracébesluit voor het project Rijnlandroute niet te tekenen. Het zal
niemand verbazen dat ik deze motie ontraad. De Rijnlandroute is een
provinciaal project. Recent heb ik 550 miljoen rijksbijdrage aan de
provincie toegezegd. Slechts voor een aantal kleine onderdelen van het
project neem ik een tracébesluit. Het belangrijkste besluit wordt genomen
door de provincie in een provinciaal inpassingsplan. Het lijkt mij niet dat ik
die kleine stukjes tracébesluit dan niet ga tekenen, terwijl ik een enorme
subsidie heb gegeven voor de realisatie van de Rijnlandroute.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik voelde al aankomen dat de Minister mijn
motie op stuk nr. 38 over de zuidelijke ring rond Groningen zou ontraden.
In het debat hadden wij verschil van mening over de veiligheid. Ik zei dat
die zal verslechteren, maar de Minister beweerde van niet. De stukken die
dat duidelijk maken, moeten naar de Kamer komen. Dan kunnen wij de
precieze situatie verifiëren en bezien of het getekende plan tegemoetkomt
aan de doelstellingen. Wil de Minister dat toezeggen?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik zal even kijken of
het niet al in de beschikbare stukken staat. Zo nee, dan zal ik in de
ophaalbrief die mevrouw Van Tongeren heeft gevraagd, aangeven of het
project voldoet aan het veiligheidsniveau.
Daarmee heb ik alle moties behandeld.
De voorzitter: Ik dank alle aanwezigen voor hun inbreng en voor de
voorbereidingen die voor deze vergadering zijn verricht. Ik dank de
Minister en haar ambtenaren, de Griffie en de Dienst Verslag en Redactie,
en het publiek in de zaal en thuis achter de pc of tv.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

108

Er is een groot aantal toezeggingen gedaan. Omwille van de tijd zullen die
per brief aan de Minister worden toegezonden, waarmee ze ook voor
derden zichtbaar worden via www.tweedekamer.nl. De stemmingen zullen
op 17 november worden gehouden.
Sluiting 19.04 uur.
Volledige agenda
1. Algemeen
2. Aanbieding MIRT projectenboek 2015 (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport)
34000-A-4 – Brief regering d.d. 16-09-2014
Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus
3. Beantwoording op vragen commissie over het MIRT projectenboek
2015 (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport)
(Kamerstuk 34 000 A, nr. 4)
34000-A-14 – Brief regering d.d. 17-11-2014
Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus
4. Uitkomsten Bestuurlijke Overleggen MIRT 2014
34000-A-15 – Brief regering d.d. 17-11-2014
Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus
5. Wegen
6. 2e Publieksrapportage Rijkswegennet 2014
34000-A-10 – Brief regering d.d. 21-10-2014
Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus
7. Aanbieding van het rapport «Instandhouding hoofdwegennet»
34000-A-8 – Rapport/brief Algemene Rekenkamer d.d. 15-10-2014
president van de Algemene Rekenkamer, S.J. Stuiveling
8. Bestuursovereenkomst N35 Wijthmen – Nijverdal
34000-A-13 – Brief regering d.d. 27-10-2014
Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus
9. Alternatieve scenario’s voor de inpassing van de A12/A15 Ressen
– Oudbroeken (ViA15)
29385-84 – Brief regering d.d. 14-11-2014
Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus
10. MKBA Ruit Eindhoven en Noordelijke Randweg Utrecht
34000-A-43 – Brief regering d.d. 21-11-2014
Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus
11. Spoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

109

12. Startbeslissing Spoorverdubbeling Zwolle-Herfte
33750-A-93 – Brief regering d.d. 09-07-2014
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, W.J. Mansveld
13. Reactie op twee moties over doortrekking van de Noord/Zuidlijn en
een motie en een toezegging over de OV-tunnel en OV-knoop in
Amstelveen
32668-10 – Brief regering d.d. 27-06-2014
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, W.J. Mansveld
14. Mogelijk vervoer van gevaarlijke stoffen over de spoorverbinding
Zeeland – Antwerpen (VeZA-boog)
30373-55 – Brief regering d.d. 26-06-2014
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, W.J. Mansveld
15. Uitkomsten van de onderzoeken uit de motie-Dik-Faber (Kamerstuk
29 984, nr. 468) over de Valleilijn
29984-532 – Brief regering d.d. 29-09-2014
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, W.J. Mansveld
16. Vaarwegen
17. Voorkeursbeslissing inzake het uitbreiden van ligplaatsvoorzieningen
langs het Nederlandse vaarwegennetwerk voor de Overnachtingshaven
Lobith
33750-A-92 – Brief regering d.d. 03-07-2014
Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus
18. Beantwoording vraag van de commissie inzake de raming van de
kosten van variant «noord» en «midden-noord» bij sluis Eefde
33750-A-91 – Brief regering d.d. 01-07-2014
Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus
19. Sluis Kornwerderzand
34000-A-5 – Brief regering d.d. 01-10-2014
Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus
20. Stand van zaken inzake de locatie van de nieuwe sluiskolk van sluis
Eefde
34000-A-9 – Brief regering d.d. 13-10-2014
Minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 A, nr. 50

110