Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 448

Benoeming van een Voorzitter

Nr. 4

BRIEF VAN HET LID VAN DER LEE
Aan de leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 december 2023
Waarde collega’s, geachte griffier,
Herstel van vertrouwen begint bij onszelf. Het falen bij de Kinderopvangtoeslag en de afhandeling van de aardbevingsschade is helaas symptomatisch voor de grote kloof tussen de systeemwereld van beslissers en de
leefwereld van burgers. Als geen ander is de Tweede Kamer de plek waar
die kloof overbrugd dient te worden. Als volksvertegenwoordigers
behoren wij een stem te geven aan hen die zich niet gehoord, geloofd of
gezien weten. Tegelijkertijd moeten wij op dualistische wijze de controleurs van de uitvoerende macht zijn en als medewetgever kwalitatief
hoogwaardige én uitvoerbare wetten tot stand brengen. Op al die cruciale
taken is verbetering mogelijk.
Het zou voor mij een enorm voorrecht zijn als ik jullie daarbij in de rol van
Kamervoorzitter zou mogen helpen. Samen met de nieuwe griffier, het
Presidium en onze geweldige Kamerorganisatie wil ik daarvoor de best
mogelijke randvoorwaarden bieden.
In een parlementaire democratie woedt volgens politiek filosoof Claude
Lefort «een permanente strijd om de lege zetel van de macht», want
gelukkig kunnen wij als gekozen politici die nooit permanent bezetten.
Vanuit verschillende levensbeschouwelijke, ideologische of pragmatische
opvattingen proberen wij botsende belangen te rijmen en onze grondwettelijke plichten na te leven. Tegelijkertijd dragen wij samen de Kamer als
instituut; als cruciale pijler onder onze democratie. Daarbij vervullen wij
ook een voorbeeldrol en mag het, nee moet het, ook stevig botsen in onze
onderlinge discussies. Het is daarbij echter wel zaak om zoveel mogelijk
op de bal te blijven spelen. In de hitte van het Kamerdebat mag er veel
gezegd worden, genieten parlementariërs voor de wet zelfs immuniteit,
maar we hebben in ons reglement ook spelregels afgesproken. Door als
voorzitter boven de partijen te staan, wil ik mijn best doen om volop
ruimte te geven aan het democratisch debat en daarbij tegelijkertijd

kst-36448-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 448, nr. 4

1

bevorderen dat we elkaar onderling met respect bejegenen en geen
afbreuk doen aan de waardigheid van de Kamer.
Met veel trots kijk ik terug op het team waarmee ik als voorzitter
uitstekend heb samengewerkt tijdens de parlementaire enquête naar de
aardgaswinning in Groningen. «Groningers boven gas» heeft tot
erkenning van en herkenning bij vele gedupeerden geleid. Met deze
succesvol verlopen enquête is ook zichtbaar geworden dat ik een
verbindend leider ben, die ook boven partijen kan staan. Door goed oog te
hebben voor de belangen van alle leden en medewerkers, werd een fijne
werkomgeving verzekerd en heb ik hen in staat gesteld om het beste uit
zichzelf te halen. Ook is het gelukt om vernieuwingen toe te passen; door
gedupeerden aan de keukentafel te spreken, als getuigen te horen en door
ons eindrapport ter plekke in Zeerijp – recht boven het gasveld – te
presenteren.
Erg leerzaam en intensief waren ook de werkzaamheden die ik heb
verricht als lid van de parlementaire ondervraging Kinderopvangtoeslag
en als plaatsvervangend voorzitter van de parlementaire ondervraging
fiscale constructies. Juist omdat ik de gaswinning en toeslagenaffaire
diepgaand heb onderzocht, weet ik hoe cruciaal het is dat macht en
tegenmacht, dualisme en onafhankelijke borging van cruciale (burger)belangen, stevig in ons politieke stelsel zijn verankerd. Daarop toezien, zie ik
als kerntaak van het parlement en graag zou ik daaraan als uw voorzitter
willen bijdragen. Ik wil met jullie bevorderen dat er méér aandacht en tijd
uitgaat naar zorgvuldige behandeling van wetgeving. Dat vereist nog
meer nadruk op de uitvoering, het nog alerter zijn op signalen vanuit
burgers en bedrijven en beter zicht houden op de lange termijn. De
praktijk is immers veel weerbarstiger dan vaak gedacht.
Aan de voorwaarden uit de profielschets denk ik goed te kunnen voldoen.
Zo heb ik in bijna zeven jaar Kamerlidmaatschap ervaring opgedaan met
alle parlementaire instrumenten waarover we de beschikking hebben. Als
zesjarig lid van het Presidium zat ik al vele plenaire vergaderingen voor,
dat geldt overigens ook voor veel commissiedebatten en -activiteiten. Als
lid van de commissie Van der Staaij heb ik meegewerkt aan de eerste
herziening van het Reglement van Orde in vijfentwintig jaar.
Mijn vermogen om boven partijen te opereren blijkt niet alleen uit de vele
keren dat ik meerderheden in de Kamer veilig wist te stellen. Als voorzitter
van (in)formatieonderhandelingen in Amsterdam, Arnhem en de provincie
Groningen heb ik coalities, soms zelfs van zes partijen, tot stand gebracht.
Als geboren en getogen Achterhoeker, woonachtig in Amsterdam, denk ik
verbindend te kunnen zijn tussen stad en platteland.
Ook buiten de Kamer deed ik ervaringen op die goed passen in het
gevraagde profiel. Als lid van een vierkoppige Raad van Bestuur gaf ik
acht jaar lang leiding aan Oxfam Novib, dat in die periode zo’n
625 mensen in dienst had. Dit komt aardig in de buurt van het aantal
mensen dat werkzaam is in onze Kamerorganisatie. Daarnaast ben ik
voorzitter geweest van de Raad van Toezicht van Oxfam Zweden en vele
jaren vicevoorzitter van Partos; de brancheorganisatie voor internationale
samenwerking. Vermeldenswaardig is ook dat ik van december 1989 tot
september 2009 in (leidinggevende) rollen voor de Kamerfractie van
GroenLinks heb gewerkt. En wellicht ongebruikelijk, mocht ik in die
periode ruim vijfhonderd vergaderingen van deze Kamerfractie technisch
voorzitten.
Vanwege deze ruime ervaring binnen en buiten de Kamer meen ik goed te
voldoen aan alle vereisten. Ik denk ook met gezag de Kamer in binnen- en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 448, nr. 4

2

buitenland te kunnen vertegenwoordigen. Bovendien heb ik in de praktijk
dikwijls het recht op informatie, dat de Kamer volgens artikel 68 Grondwet
geniet, moeten bevechten. Bij uitstek is dat immers een rol die ook door
een voorzitter van een enquêtecommissie wordt vervuld.
Een uitnodigende, veilige en productieve werkomgeving is voor iedereen
in het gebouw belangrijk. Dat inspireert en vergemakkelijkt het werken
aan herstel van vertrouwen. Daar zou ik vanuit een helder besef over
rollen en bevoegdheden, samen met leidinggevenden uit de organisatie
en uit de Kamerfracties aan willen werken. Ook koester ik de wens dat er
op digitaal vlak een grote kwaliteitsslag in de Kamer wordt gerealiseerd
en zal ik altijd een vinger aan de pols willen houden bij de verbouwing
van ons geliefde Binnenhof.
Tot slot, en van het allergrootste belang, is het borgen van de persoonlijke
veiligheid van politici. Samen met daartoe bevoegde autoriteiten wil ik het
maximale doen om het werk van ons als volksvertegenwoordigers te
beschermen. Uiteraard in de Kamer en waar mogelijk buiten de Kamer.
Graag beantwoord ik al jullie vragen in het Kamerdebat op donderdag
14 december.
Hartelijke groet,
Tom van der Lee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 448, nr. 4

3