Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-04

Ontwikkelingsraad

Nr. 255

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 maart 2023
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan voor de Raad Buitenlandse
Zaken Ontwikkelingssamenwerking van 8 en 9 maart 2023.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher

kst-21501-04-255
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 255

1

GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE RAAD BUITENLANDSE
ZAKEN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING VAN 8 en 9 MAART
2023
Introductie
Op 8 en 9 maart 2023 vindt de informele Raad Buitenlandse Zaken
Ontwikkelingssamenwerking (RBZ/OS) plaats. Minister Schreinemacher
neemt deel namens Nederland. Tijdens een diner zal over Global Health
gesproken worden met DG WHO Tedros. Verder staan Oekraïne, in het
kader van wederopbouw, en de hervorming van multilaterale ontwikkelingsbanken op de agenda.
Diner over Global Health met DG WHO Tedros
Het werkdiner met directeur-generaal (DG) van de WHO Tedros biedt
gelegenheid om van gedachten te wisselen over de stand van zaken m.b.t.
wereldwijde gezondheid, waaronder de onderhandeling over een
pandemie-akkoord, de lopende processen rond het versterken van
gezondheidssystemen en de mondiale gezondheidsarchitectuur.
Daarnaast zal er gesproken worden over de rol van de EU en lidstaten
binnen die architectuur, in het licht van de recent gepresenteerde
mondiale gezondheidsstrategie van de EU. Voor Zweden is mondiale
gezondheid één van de prioriteiten van hun EU-voorzitterschap.
Het kabinet steunt de inspanningen van DG Tedros om de geleerde lessen
van de COVID-19 pandemie te vertalen in een actie-agenda voor wereldgezondheidszorg. Voor het kabinet is daarbij de toegang tot basisgezondheidszorg en medische producten, seksuele en reproductieve gezondheid
en rechten (SRGR) en de impact van klimaatverandering op gezondheidszorg en vice versa van bijzonder belang. Dit sluit eveneens aan bij de
Nederlandse mondiale gezondheidsstrategie. Ook zet het kabinet zich in
dat kader in voor een sterke, onafhankelijke en slagkrachtige WHO, als
centrale, technische en coördinerende actor op het gebied van mondiale
gezondheid.
Hervorming multilaterale ontwikkelingsbanken (MDB’s)
Tijdens de RBZ/OS zullen de lidstaten stilstaan bij het proces rondom
hervorming van multilaterale ontwikkelingsbanken (MDB’s). Op initiatief
van de Verenigde Staten is in de zomer van 2022 een discussie gestart
over de vraag in hoeverre de architectuur van de multilaterale ontwikkelingsbanken nog adequaat antwoord geeft op wereldwijde uitdagingen als
COVID-19 en klimaatverandering. Dit heeft ertoe geleid dat aandeelhouders1 de Wereldbank tijdens de Jaarvergadering in oktober jl. verzocht
hebben om hervormingsvoorstellen uit te werken waarmee financiering
voor wereldwijde publieke goederen (oftewel global public goods
«GPGs»), zoals klimaat en pandemie-paraatheid beter geïntegreerd
worden in de missie, het operationele model en het financiële model van
de Bank.
De discussie over de hervormingsvoorstellen wordt momenteel volop
gevoerd in verschillende gremia, waaronder tussen de bewindvoerders en
het management van de Wereldbank, binnen de G20 en onder respectievelijk G7+- en G77-landen onderling. Tijdens de komende Voorjaarsvergadering zal de Wereldbank rapporteren over de status van de diverse
voorstellen en plannen. Tijdens de Jaarvergadering in oktober 2023 zal
1

https://www.devcommittee.org/sites/dc/files/download/Statements/2022-10/DCS2022%200069%20DC%20Chair%20for%20AM%20Fall%20statement.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 255

2

een besluit over de hervormingsplannen en de financiële gevolgen
hiervan worden genomen.
Agendering bij deze Raad biedt de kans voor OS-Ministers om een eerste
oriënterende discussie te voeren richting gezamenlijke boodschappen in
de Voorjaarsvergadering. Het kabinet is daarbij van mening dat internationale financiële instellingen zoals de Bank een essentiële rol spelen in
het adresseren van wereldwijde uitdagingen waarvan klimaatverandering
de belangrijkste is. Het kabinet waardeert de belangrijke rol van de Bank
bij de financiering van klimaatmaatregelen en de SDG’s en erkent dat de
financieringsnoden alleen maar zijn toegenomen door de COVID-19
pandemie en de oorlog in Oekraïne. Het kabinet erkent voorts dat dit
noopt tot een betere integratie van deze uitdagingen, zoals klimaatverandering, in de missie, het operationele model en het financiële model van
de Wereldbank. Het kabinet erkent ook de rol die de Bank en andere
Internationale Financiële Instellingen (IFI’s) spelen bij het mobiliseren van
(additionele) financiering.
In dit licht steunt het kabinet het initiatief om de missie, het operationeel
en het financieel model van de Bank te evalueren en waar nodig te
verbeteren. Het kabinet wil de nadruk in de doelstellingen van de Bank op
bestrijding van extreme armoede en het bevorderen van gedeelde
welvaart behouden, maar is daarbij voorstander van het opnemen van
elementen van duurzaamheid en weerbaarheid in de missie van de Bank
om de armste landen beter te beschermen tegen de dreiging van
bovengenoemde wereldwijde uitdagingen. Dit vereist ook aanvullende
middelen. Het kabinet zet daarom in op een beter gebruik van de huidige
kapitaalbasis (capital adequacy framework) van de Bank, het mobiliseren
van privaat kapitaal (private capital mobilisation) en het bevorderen van
belastinginning en -inkomsten van de landen zelf (domestic resource
mobilisation) voor deze doeleinden.
Voor het kabinet blijft voorop staan dat een eventuele verruiming van
concessionele financiering aan middeninkomenslanden niet ten koste
mag gaan van de beschikbare financiering voor de lage-inkomenslanden.
Wat het kabinet betreft kunnen prikkels om investeringen in wereldwijde
publieke goederen aantrekkelijk te maken ook volgen uit bijvoorbeeld
technische assistentie, en heeft de Bank hierin een belangrijke rol. Deze
prikkel heeft niet direct financiële gevolgen. Daarnaast zijn verschillende
aanpassingen in het operationeel model wenselijk, zodat aanbevelingen
en inzichten die voortvloeien uit onderzoeksrapporten van de Bank,
nationale ontwikkelingsdoelstellingen en wereldwijde uitdagingen beter
op elkaar worden afgestemd.
Het kabinet vindt het tenslotte van groot belang dat lenende landen nauw
betrokken worden bij deze hervormingen zodat deze breed gedragen
worden.
Oekraïne
De Raad zal in twee delen over Oekraïne spreken: een onderlinge
bespreking van de EU-hulpinspanningen voor Oekraïne en vervolgens een
lunch met Oekraïense vicepremier Kubrakov, tevens Minister voor
Infrastructuur en Wederopbouw.
De informele uitwisseling tijdens de lunch zal naar verwachting in het
teken staan van de koppeling tussen wederopbouwsteun en hervormingen en het EU-toetredingsproces. Ook zal worden gesproken over de
huidige situatie in Oekraïne en de verwachtingen van de regering ten
aanzien van de geplande update van de needs assessment van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 255

3

Wereldbank die naar verwachting in maart zal worden gepubliceerd.
Mogelijk zal tijdens deze informele uitwisseling de recente herstructurering van de Oekraïense ministeries ter sprake komen, waarbij de
wederopbouw onder de verantwoordelijkheden van het Ministerie van
Infrastructuur is geplaatst. Er is tevens een Nationaal Agentschap voor
Wederopbouw in oprichting aan Oekraïense zijde.
Het kabinet zet zich in voor Oekraïne met onder andere humanitaire hulp
via verschillende humanitaire fondsen en herstelwerkzaamheden via
internationale financiële instellingen en in kind door de levering van
onderdelen voor het elektriciteitsnet. Voor de steun aan Oekraïne heeft het
kabinet in 2023 een reservering van 2,5 miljard euro getroffen. Het kabinet
vindt het belangrijk dat wederopbouwsteun goed wordt ingebed in
hervormingen en het EU-toetredingsproces van Oekraïne. In EU-verband
zet het kabinet zich er voor in om het onlangs opgezette internationale
coördinatieplatform voor wederopbouw zo snel mogelijk operationeel te
krijgen om de wederopbouw nader vorm te geven, in samenspraak met
de Oekraïense autoriteiten.
Het kabinet is tevens geïnteresseerd in de vormgeving van de wederopbouw aan Oekraïense zijde en in hoe het Nationaal Agentschap voor
Wederopbouw in oprichting zich zal verhouden tot de centrale regering en
decentrale overheden in verbinding staan met de internationale donorgemeenschap. Tot slot is betrokkenheid van de private sector bij de
wederopbouw wat het kabinet betreft essentieel. Het kabinet spant zich er
voor in dat de expertise van de private sector, publieke instanties,
internationale financiële instellingen en maatschappelijk middenveld zo
goed mogelijk aan elkaar wordt gekoppeld in de wederopbouw van
Oekraïne.
Afghanistan: het decreet van Taliban over het niet toestaan van
meisjes/vrouwen om bij westerse NGO’s te werken
Zoals toegezegd aan uw Kamer in een brief d.d. 16 januari jl.2 zal het
kabinet aandacht vragen voor het decreet van de Taliban om Afghaanse
vrouwen te verbieden voor NGO’s te werken.
Tijdens de Raad Buitenlandse Zaken van 20 februari jl. lichtte de
Commissie toe dat de EU basisnodenactiviteiten in Afghanistan weer
doorgang zullen vinden voor een initiële periode van zes maanden. Deze
activiteiten waren gepauzeerd na het eerder genoemde decreet van de
Taliban. Hierbij is gekozen voor een principiële aanpak waarbij basisnodeninzet alleen doorgaat in de sectoren waar hulp kan worden gegeven
door vrouwen, voor vrouwen. Het betreft in eerste instantie enkel de reeds
geplande basisnodeninzet vanuit de Commissie, het programmeren met
nieuwe middelen is tot op heden niet aan de orde. Ook het kabinet maakt
op dit moment geen nieuwe financiering over aan fondsen voor basisnoden. Het kabinet zal uw Kamer informeren zodra er daartoe wel weer
mogelijkheden worden gezien.
Voor het kabinet is het uitwerken van de voorgestelde principiële aanpak
voor basisnodeninzet in meer specifieke richtlijnen van groot belang. Bij
het uitwerken van die principes blijven bestaande voorwaarden gelden:
steun dient alleen via multilaterale organisaties of ngo’s te worden
verstrekt, niet (direct of indirect) via de Taliban; er mag geen inhoudelijke
bemoeienis van de Taliban plaatsvinden ten aanzien van beleid, uitvoering
en management; en gelijke toegang dient zeker gesteld te zijn voor
vrouwen en meisjes net als het belang van strikte monitoring om na te
2

Kamerstuk 34 952, nr. 184, d.d. 16 januari 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 255

4

gaan of de hulp daadwerkelijk op basis van de afgesproken voorwaarden
kan worden verstrekt. Het kabinet zou graag zien dat de Commissie in
overleg treedt met onder meer de VN en de Wereldbank om te zien hoe
bestaande programma’s nog meer dan voorheen gericht vrouwen en
meisjes bereiken binnen een voor vrouwen, door vrouwen benadering.
Tenslotte zet het kabinet zich in voor het aannemen van nieuwe Raadsconclusies tijdens de reguliere RBZ in maart.
Hulp aardbeving Turkije en Syrië
Zoals toegezegd tijdens het commissiedebat Humanitaire Hulp na de
aardbeving in Turkije en Syrië van 22 februari jl. zal het kabinet de
Europese Commissie verzoeken de belemmeringen te analyseren die
humanitaire organisaties ondervinden als gevolg van sancties (quick
scan). Ook is het van belang dat er een gezamenlijk assessment gemaakt
wordt van de herstelopgave waar de internationale gemeenschap voor
staat en de uitvoering die de EU, VN, IFI’s, andere organisaties en het
bedrijfsleven daaraan kunnen geven. De WB voert nu een rapid damage
assessment uit, om de omvang van de schade te bepalen en om sectoren
en activiteiten te identificeren voor herstel en wederopbouwactiviteiten.
De EU kan haar hulpinspanning mede hierop baseren en aan de hand
daarvan bespreken in de relevante internationale gremia. Daarbij dient
voldoende aandacht uit te gaan naar de specifieke omstandigheden in
zowel Turkije als Syrië. De inzet van het kabinet bij de wederopbouw zal
zoals gebruikelijk worden afgestemd tussen de verantwoordelijke
ministeries.
De door de EU te organiseren donorconferentie over de aardbevingen in
Turkije en Syrië en de respons op korte en langere termijn zal plaatsvinden op 16 maart a.s. Zoals toegezegd wordt uw Kamer zodra dat
mogelijk is op de hoogte gebracht van de inzet van deze conferentie.3 Op
dit moment ligt er nog geen voorstel vanuit de Europese Commissie over
de aanloop naar en opties voor deze conferentie.

3

Kamerstuk 36 180, nr. 34.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-04, nr. 255

5