Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

29 362

Modernisering van de overheid

Nr. 1019

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 mei 2023
In het commissiedebat Digitale Overheid van 22 maart 2022 heb ik uw
Kamer de toezegging gedaan om inzicht te geven waar identificeren en
dienstverlening, anders dan digitaal, niet mogelijk is bij de overheid.1 Ik
vind het belangrijk dat iedereen mee kan doen in het digitale tijdperk.2 In
de Voortgangsrapportage Domein Toegang heb ik een eerste reactie
gegeven op de toegankelijkheid bij verschillende dienstverleners.3 De
afgelopen periode heb ik verder gewerkt aan een zo representatief
mogelijk beeld door een uitvraag te doen bij de grote dienstverleners,
zoals DUO, UWV, VNG en de Belastingdienst.4 Met deze brief informeer ik
uw Kamer hierover. Mijn excuses dat dit zo lang op zich heeft laten
wachten.
Het wetsvoorstel Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer
(Wmebv) (Kamerstuk 35 261), dat nu in de Eerste Kamer ligt, biedt
mensen het recht om digitaal zaken te doen met de overheid. De digitale
weg kan echter niet zomaar verplicht worden. Er moet altijd een ander
kanaal openstaan voor mensen die niet digitaal willen of kunnen. Via een
zorgplicht in de Wmebv worden bestuursorganen verplicht om ondersteuning te bieden aan mensen die niet aan het digitale verkeer mee
kunnen doen. Burgers en bedrijven houden de keuze tussen de digitale of
de niet-digitale weg. De Wmebv zorgt ervoor dat burgers en bedrijven een
betere rechtspositie hebben in het digitale contact dat zij met de overheid
hebben.
1

Commissiedebat Digitale Zaken, 22 maart 2022, Kamerstukken 26 643 en 32 761, nr. 838.
Zie ook Werkagenda «Waardengedreven Digitaliseren» (Spoor 1), Kamerstuk 26 643, nr. 940,
4 november 2022.
3
Kamerbrief Voortgangsrapportage domein Toegang, Kamerstuk 26 643, nr. 914, 26 september
2022.
4
Bij de grote dienstverleners is een beeld ontstaan van de verschillende kanalen waarbinnen
burgers contact kunnen hebben met de dienstverleners. Bij verdere rondvraag, via bijvoorbeeld
VWS, is het beeld over de digitale en niet-digitale mogelijkheden van contact met de dienstverleners bevestigd.
2

kst-26643-1019
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 643, nr. 1019

1

Het is belangrijk dat er alternatieven voor digitale overheidscommunicatie
zijn.5 Voor mensen die hun overheidszaken niet digitaal kunnen of willen
doen moet een niet-digitaal kanaal blijven bestaan. Mensen hebben het
recht om digitaal zaken te doen, maar niet de verplichting hiertoe. Het
beeld dat ik heb gekregen bij een inventarisatie bij diverse dienstverleners
blijkt met dit uitgangspunt grotendeels overeen te komen.
Het Tijdelijk Noodfonds Energie vormde een uitzondering bij het
aanbieden van een niet-digitaal kanaal. Op dit moment ontbreekt een
route bij het Noodfonds voor een papieren aanvraag of baliecontact. Zoals
ik u heb toegezegd zal ik met de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in gesprek gaan.6 Of een regeling nu tijdelijk of permanent is, er
moet altijd een mogelijkheid zijn voor mensen om niet alleen digitaal,
maar ook op een andere manier van een regeling gebruik te maken.
De dienstverleners bieden hun diensten via verschillende kanalen aan,
variërend van een fysiek contactcenter tot digitale machtigingen. Burgers
hebben hierbij zowel digitale als niet-digitale mogelijkheden. Digitaal
identificeren en digitale toegang hebben bij enkele dienstverleners wel de
voorkeur, maar dit gaat niet ten koste van mogelijkheden rondom
papieren processen of telefonisch en baliecontact. De burger heeft hierin
keuzevrijheid. De beleving van de niet-digitale route kan wel anders zijn
dan de digitale route aangezien door een andere inrichting van het proces.
Burgers kunnen indien nodig hulp zoeken bij de Informatiepunten Digitale
Overheid.
Door stelsel- of wettelijke afspraken kunnen er uitzonderingen zijn. Een
voorbeeld hierbij is Wet Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en
Inkomen (SUWI), waarbij er een «digitaal, tenzij» verplichting geldt. De
beleidsregels bepalen in welke gevallen de hoofdregel niet geldt. Denk
dan aan gevallen waarin een betrokkene geen DigiD kan aanvragen of
waarin elektronisch verkeer naar het oordeel van UWV onmogelijk of
onredelijk bezwarend is voor de burger. UWV zorgt ervoor dat er altijd via
andere kanalen, zoals telefoon, post, fysiek en via machtiging, contact
mogelijk is.
In 2023 zal ik in het kader van de werkagenda Waardengedreven Digitaliseren aan de slag gaan met een register met huidige standaarden en
kaders rond dienstverleners. Hierbij zullen ook nieuwe standaarden
worden opgesteld waarmee ik meer uniformiteit en eenduidigheid in de
dienstverlening van de overheid wil bewerkstelligen.7
Motie lid Bouchallikh
Daarnaast wil ik in deze brief ingaan op de motie van het lid Bouchallikh,
waarbij de regering verzocht wordt om er zorg voor te dragen dat er altijd
een mogelijkheid zal bestaan tot niet-digitale identificatie.8 De ontwikkeling van digitale identiteitsmiddelen betekent niet dat paspoorten of IDkaarten afgeschaft worden.
De traditionele identiteitsmiddelen zullen naast digitale identiteitsmiddelen blijven bestaan. Daarnaast hebben zij ook een functie als terugval-

5

Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst, Coalitieakkoord 2021–2025 (15 december
2021) p. 33, bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77.
6
Verslag Commissiedebat Digitale Zaken 23 maart 2023, Kamerstukken 26 643 en 29 362,
nr. 1012, 20 april 2023.
7
Kamerbrief Werkagenda «Waardengedreven Digitaliseren», Kamerstuk 26 643, nr. 940,
4 november 2022.
8
Motie van het lid Bouchallikh, Kamerstuk 35 868, nr. 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 643, nr. 1019

2

optie in het geval dat digitale communicatie niet mogelijk is of voor
gebruik in het buitenland.
Verkeerd uitgevoerde betaalbatch RVO
Tevens wil ik uw Kamer informeren over een verkeerd uitgevoerde
betaalbatch bij de RVO op 21 november 2022. Door een menselijke fout is
een betaalbatch verkeerd ingelezen voor de compensatieregeling
eHerkenning belastingdienst. In totaal hebben 676 aanvragers het
compensatiebedrag dubbel ontvangen. Ik heb ervoor gekozen dat de
klanten het dubbel ontvangen bedrag van € 24,20 mogen houden. De
uitvoeringskosten om de terugbetalingen handmatig te verwerken zijn
aanzienlijk hoger dan de dubbel ontvangen bedragen.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A.C. van Huffelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 26 643, nr. 1019

3