Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3350
Vragen van de leden Leijten en Van Leeuwen (beiden SP) aan de ministers
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over mantelzorgwoningen (ingezonden
6 mei 2010).
Antwoord van minister Huizinga-Heringa (Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer), mede namens de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (ontvangen 16 september 2010) Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2009–2010, nr. 2578.
Vraag 1
Bent u ermee bekend dat gemeenten, waaronder Schiermonnikoog, ondanks
uw antwoorden op eerdere vragen1 moeite hebben met de uitleg van de
regels rond plaatsing van mantelzorgwoningen en het toestaan van tijdelijke
bewoning van bijgebouwen voor mantelzorg?
Antwoord 1
Ja, het is mij bekend dat de toepassing van de regelgeving voor het toestaan
van mantelzorgwoningen in de praktijk vragen oproept.
Vraag 2
Kunt u nog vóór de zomer van 2010 in een brief helder uiteenzetten:
– welk belang u, met het oog op de groeiende zorgvraag, hecht aan het feit
dat de gemeenten medewerking verlenen aan het faciliteren van de
mantelzorg?
– wat voor gemeenten de regels zijn voor het toestaan van de bouw van
bijgebouwen en tijdelijke units voor mantelzorg?
– welke regels en randvoorwaarden gemeenten moeten hanteren voor het
toestaan van tijdelijke bewoning van bijgebouwen en tijdelijke units door
zowel verzorgenden als zorgbehoevenden?
– dat het toestaan, door gemeenten, van bewoning van bijgebouwen en
tijdelijke units ten behoeve van mantelzorg en voor de tijdelijkheid van die
zorg geen precedent kan vormen voor andere vormen van gebruik van
bijgebouwen en tijdelijke units in de gemeenten?
– wat de procedure is voor beëindiging van de tijdelijke bewoning van
bijgebouwen en tijdelijke units als de zorgtaken komen te vervallen?

1

ah-tk-20092010-3350
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2009–2010. nr. 2132.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

–

wat de procedure is voor eventuele voortzetting van bewoning van de
bijgebouwen nadat de zorgtaken komen te vervallen?

Antwoord 2
Alvorens in te gaan op de gestelde vragen, merk ik eerst op dat het tot mijn
spijt niet mogelijk is gebleken de vragen voor aanvang van de zomer van
2010 te beantwoorden. In antwoord op de vragen kan ik aangeven er groot
belang aan te hechten dat gemeenten mantelzorg zoveel mogelijk faciliteren.
Erkend moet echter worden dat er redenen kunnen zijn waarom bebouwing
ten behoeve van mantelzorg niet in elke vorm aanvaardbaar kan worden
geacht. Gemeenten beschikken, in het bijzonder binnen de bebouwde kom,
over een grote mate van beleidsvrijheid om al dan niet in afwijking van een
bestemmingsplan bouwwerken ten behoeve van mantelzorg bij woningen toe
te staan. Dat de mogelijkheden die het ruimtelijk instrumentarium biedt bij
zijn toepassing vragen oproept is mij bekend. Met de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht (Wabo), die per 1 oktober in werking treedt,
zullen deze vragen nog niet allemaal opgelost zijn. Mede ter uitvoering van
de motie Pieper c.s. (Kamerstukken II, 2009/2010, 32 123 XI, nr. 34) en de
motie Linhard c.s. (Kamerstukken II, 2009/2010, 32 123 XI, nr. 38), wordt
momenteel een voorstel voorbereid waarmee wordt nagestreefd om binnen
het systeem van de Wro en Wabo vereenvoudigingen door te voeren in de
vergunningprocedure om afwijkingen van het bestemmingsplan toe te staan.
Daarbij wordt ook de mogelijkheid betrokken om tijdelijke afwijkingen van
bestemmingsplannen toe te staan. Deze mogelijkheid is nu nog beperkt tot
een maximumduur van vijf jaar. Bezien wordt hoe deze regeling flexibeler kan
worden gemaakt. Ook wordt bezien hoe langs eenvoudige weg kan worden
toegestaan dat (al dan niet tijdelijk) woningen kunnen worden toegestaan in
leegstaande gebouwen. Bovenstaande materie is complex, mede vanwege de
samenhang met onder meer het Bouwbesluit 2003, de Wet geluidhinder en
het Besluit milieu effectrapportage. Anders dan aanvankelijk aangenomen is
inmiddels duidelijk geworden dat hierbij wijzigingen op wetsniveau onvermijdelijk zijn. Zodra een samenhangende oplossing ter uitvoering van genoemde
moties concretere vorm heeft gekregen, zult u hierover bij separate brief
nader worden geïnformeerd. Naar mijn verwachting kan hier richting het
einde van het jaar meer duidelijkheid over worden gegeven.
Burgemeester en wethouders zijn thans bevoegd via een eenvoudige
procedure (met toepassing van de zogenoemde planologische «kruimellijst»)
medewerking te verlenen aan uitbreiding van bestaande woningen. Dergelijke
uitbreidingen kunnen ook ten dienste staan van mantelzorg van bewoners
van de woning. Het bijplaatsen van een aparte mantelzorgwoning bij een
bestaande woning overschrijdt thans echter de toepassingsmogelijkheden
van deze «kruimelprocedure». Er geldt namelijk een beperking dat het aantal
woningen niet mag toenemen. In een dergelijke situatie kan thans medewerking worden verleend voor een afwijking van het bestemmingsplan door
middel van een projectbesluit. Onder de Wabo wordt dit een omgevingsvergunning die met de uitgebreide procedure wordt voorbereid.
Indien toestemming is verleend om voor slechts een bepaalde tijdsduur
(maximaal vijf jaar) een bouwwerk aanwezig te hebben, geldt het vereiste dat
na verloop van die tijd het bouwwerk moet verdwijnen. Voor een tijdelijk
toegestaan gebruik geldt dat het gebruik na verloop van de toegestane
termijn moet worden beëindigd. Bij het negeren van dit vereiste kan het
bevoegd gezag handhavend optreden. Voor gevallen waarin de wens bestaat
om vrijgekomen bebouwing voor andere doeleinden (bijvoorbeeld bewoning)
te gebruiken, zal het afhankelijk zijn van de geldende regelgeving (waaronder
het bestemmingsplan) of en welke procedure hiertoe moet worden gevolgd.
Veelal zal opnieuw omgevingsvergunning nodig zijn. Het bevoegd gezag zal
zich daarbij een oordeel dienen te vormen over de planologische aanvaardbaarheid van het gewenste nieuwe gebruiksdoel, dat geheel op zijn eigen
merites dient te worden beoordeeld. Het feit dat eerder toestemming is
verleend voor een mantelzorgwoning, vormt in dat verband geen precedent.
Vraag 3
Wat is, gelet op de bovengenoemde argumentatie, uw oordeel over het
opleggen van een dwangsom door de gemeente Schiermonnikoog aan
familieleden die tijdelijk een bijgebouw bewonen vanwege het verlenen van
mantelzorg?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2

Antwoord 3
Ik kan niet treden in een lokale afweging om op een bepaald perceel al dan
niet een mantelzorgsituatie toe te staan. Het is een zaak voor het gemeentebestuur om samen met initiatiefnemers te bezien in hoeverre er binnen de
wettelijke mogelijkheden ruimte bestaat om mantelzorgsituaties toe te staan.
Daarbij bestaat altijd de mogelijkheid om de juistheid van besluiten door de
rechter te laten toetsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3