Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 710 XIII

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
2010

Nr. 6

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 7 juni 2011
De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie1
heeft over het Rapport van de Algemene Rekenkamer bij jaarverslag 2010
van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
(Kamerstuk 32 710 XIII, nr. 2) de navolgende vragen ter beantwoording
aan de regering voorgelegd.
Deze vragen, alsmede de daarop 6 juni 2011 gegeven antwoorden, zijn
hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van der Ham
Adjunct-griffier van de commissie,
Schüssel

1

Samenstelling:
Leden: Dijksma, S.A.M. (PvdA), SnijderHazelhoff, J.F. (VVD), Verburg, G. (CDA),
Koopmans, G.P.J. (CDA), Ham, B. van der
(D66), voorzitter, Smeets, P.E. (PvdA),
Samsom, D.M. (PvdA), Jansen, P.F.C. (SP),
ondervoorzitter, Jacobi, L. (PvdA), Koppejan,
A.J. (CDA), Graus, D.J.G. (PVV), Thieme, M.L.
(PvdD), Gesthuizen, S.M.J.G. (SP), Wiegmanvan Meppelen Scheppink, E.E. (CU), Tongeren,
L. van (GL), Ziengs, E. (VVD), Braakhuis,
B.A.M. (GL), Gerbrands, K. (PVV), Lodders,
W.J.H. (VVD), Vliet, R.A. van (PVV), Dijkgraaf,
E. (SGP), Schaart, A.H.M. (VVD) en Verhoeven,
K. (D66).
Plv. leden: Jadnanansing, T.M. (PvdA), Elias,
T.M.Ch. (VVD), Ormel, H.J. (CDA), Blanksmavan den Heuvel, P.J.M.G. (CDA), Koolmees, W.
(D66), Dikkers, S.W. (PvdA), Dekken, T.R. van
(PvdA), Irrgang, E. (SP), Groot, V.A. (PvdA),
Werf, M.C.I. van der (CDA), Dijck, A.P.C. van
(PVV), Ouwehand, E. (PvdD), Gerven, H.P.J.
van (SP), Schouten, C.J. (CU), Gent, W. van
(GL), Leegte, R.W. (VVD), Grashoff, H.J. (GL),
Mos, R. de (PVV), Taverne, J. (VVD), Bemmel,
J.J.G. van (PVV), Staaij, C.G. van der (SGP),
Houwers, J. (VVD) en Veldhoven, S. van (D66).

kst-32710-XIII-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XIII, nr. 6

1

1
Is het juist dat er geen jaarverslag van het Fonds Economische Structuurversterking (FES) meer komt? Op welke manier kan dan nog de
FES-waardigheid van de FES-uitgaven worden getoetst? Kan de accountantsverklaring hieromtrent niet meegenomen worden in de departementale jaarverslagen?
Over 2011 komt er geen FES-jaarverslag aangezien de middelen uit het
FES per 2011 overgeheveld zijn naar de begrotingen van de vakministers.
Er zijn dus geen FES-uitgaven meer per 2011 waarvan de FES-waardigheid te toetsen valt. De middelen zijn overgeheveld naar de relevante
begrotingen. De Kamer is hierover geïnformeerd middels de FES Nota van
Wijziging 2011. Aangezien voormalige FES-projecten vanaf 2011 uit
reguliere begrotingsmiddelen worden gefinancierd zullen deze projecten
voortaan verantwoord worden conform de regels die voor reguliere
overheidsuitgaven gelden met betrekking tot rechtmatigheid en doelmatigheid. Op deze wijze wordt voldaan aan de wettelijke eisen en wordt
tegelijkertijd de administratieve lasten voor departementen geminimaliseerd. De departementale jaarverslagen worden zoals gebruikelijk
voorzien van een accountantsverklaring.
2
Is het juist dat de gerapporteerde resultaten op het gebied van administratieve lasten reductie berekend worden op basis van aannames, in plaats
van daadwerkelijke lastenreductie? Waarom wordt er niet aan burgers of
bedrijven gevraagd in hoeverre zij zelf administratieve lasten reductie
ervaren?
Voor de berekening van mogelijke reductiemaatregelen wordt het
standaardkosten model gebruikt. Het standaardkosten model is een
internationaal gebruikte methode om de lastenontwikkeling te monitoren.
Hierin worden harde gegevens gebruikt zoals bijvoorbeeld het aantal
bedrijven, daarnaast worden aannames/normtijden gebruikt. Daar waar
aannames worden gebruikt, zijn deze gebaseerd op beschikbaar materiaal
van uitvoeringsorganisaties en over het algemeen afgestemd met de
doelgroepen.
Het zou een kostbare en tijdrovende zaak zijn om per maatregel ex-post
metingen uit te voeren. Om de merkbaarheid van maatregelen te
monitoren wordt er onderzoek uitgevoerd, waarin ondernemers gevraagd
wordt wat zij gemerkt hebben van genomen maatregelen. Daarnaast
worden eventuele signalen van het bedrijfsleven dat ingeboekte reducties
niet merkbaar zouden zijn, altijd onderzocht.
3
De praktijktoets op het project Veiligheid Kleine Bedrijven laat zien dat
sprake is van subsidieregeling, met een twijfelachtige opzet en doelmatigheid. Is het toeval dat deze regeling zijn doel niet echt bereikt en de
Algemene Rekenkamer (ARK) precies op deze regeling is gestuit, of leiden
andere «praktijktoetsen» tot vergelijkbare conclusies? Klopt het dat de
adviezen niet helemaal onafhankelijk waren, maar de ondernemer zelf kon
bepalen wat de inhoud daarvan zou moeten zijn (bijvoorbeeld de aankoop
van alarmsystemen of cameratoezicht)? Waarom is een onderzoek dat
aangaf dat ondernemers geen behoefte hadden aan dit onderzoek,
achtergehouden voor de Kamer?
Uit de praktijktoets kan niet worden geconcludeerd dat er sprake is van
een subsidieregeling met een twijfelachtige opzet en doelmatigheid. Er is
nog geen definitief zicht op de resultaten van de subsidieregeling omdat
de beleidsevaluatie nog niet is uitgevoerd. Deze was gepland na afloop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XIII, nr. 6

2

van de regeling eind 2009, om te bezien of de subsidie een vervolg moest
krijgen. De regeling werd echter door een hernieuwd amendement
voortgezet in 2010 en later ook in 2011. Gebruikelijk is om een regeling na
5 jaar of na afloop te evalueren. Gezien de interesse in de resultaten van
de regeling, zal de beleidsevaluatie Veiligheid Kleine Bedrijven dit jaar
worden uitgevoerd.
De adviezen over de beveiligingsscan passen binnen de afgesproken
gedragscode en zijn onafhankelijk. EL&I vraagt adviseurs om ondernemers zoveel mogelijk te helpen, omdat ondernemers vaak niet weten
waar ze moeten beginnen na de beveiligingsscan. Het gaat EL&I om de
onafhankelijkheid van uitvoering van geadviseerde maatregelen. Uit het
onderzoek van de AR is niet gebleken dat scanadviseurs maatregelen
verkopen die zij hebben geadviseerd. Als dit wel het geval was, dan was
de onafhankelijkheid inderdaad in het geding geweest.
De regeling Veiligheid Kleine Bedrijven is een direct gevolg van een bij de
begrotingsbehandeling 2008 ingediend amendement. Dit amendement
was het sluitstuk van een enkele jaren lopende discussie met de Tweede
Kamer over het stimuleren (fiscaal dan wel via subsidie) van investeringen
in beveiligingsmaatregelen door kleine bedrijven. Daarbij werd door de
toenmalige staatssecretaris van EZ aangegeven dat veiligheid van kleine
bedrijven beter kan worden bevorderd door de kennis en bewustzijn van
ondernemers te vergroten en het aangaan van samenwerkingsverbanden.
Onderzoek van Deloitte (2007) wees dit ook uit. Dit onderzoek is kort voor
de begrotingsbehandeling 2008 naar de TK gestuurd. Het onderzoek waar
u naar verwijst betreft een onderzoek van adviesbureau EIM uit 2009. Uit
dit onderzoek bleek dat ondernemers weinig behoefte hebben aan een
subsidie. Op het moment dat dit onderzoek verscheen was het
amendement van uw Kamer reeds in uitvoering. De in het onderzoek
vervatte argumenten waren bovendien reeds met uw Kamer gewisseld.
4
Waarom zijn de autorisatie procedures bij AgentschapNL niet op orde?
Hoe gaat de regering dit oplossen? Klopt het dat digitalisering pas daarna
aan de orde kan zijn, dat wil zeggen nadat de autorisatieprocedures op
orde zijn?
Ten aanzien van de autorisatieprocedures bij AgNL heeft de departementale auditdienst enkele verbeterpunten geconstateerd. Het betreft het
autorisatiebeheer voor de geautomatiseerde systemen Exact/E-Inkoop
(apparaatadministratie) en Soprano (octrooiregistratie). Dit is mede een
gevolg van de fusie tussen SenterNovem, EVD en OCNL in 2010. Deze
verbeterpunten zullen in de eerste helft van 2011 zijn afgerond. Hierna zal
de periodieke toetsing van het autorisatiebeheer opgenomen worden in
de standaard werkzaamheden.
In het programma E-Dienstverlening, dat zorg draagt voor verdere
digitalisering van werkprocessen en klantcontacten, wordt rekening
gehouden met de eisen die gesteld worden aan een betrouwbaar
autorisatiebeheer.
5
In welke mate zal de fusie tussen de ministeries van Economische Zaken
(EZ) en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) druk zetten op de
verbeterpunten? In hoeverre is de fusie tussen EZ en LNZ al voltooid, en
welke stappen moeten nog gezet worden?
Er zijn over het jaar 2010 door de AR diverse verbeterpunten gesignaleerd.
Uiteraard vraagt de fusie een grote extra inspanning van de organisatie,
waardoor minder tijd resteert voor andere verbetertrajecten. Anderzijds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XIII, nr. 6

3

zal het momentum van de fusie gebruikt worden om verbeteringen in de
organisatie(s) door te voeren.
Gedurende het fusietraject monitort de directie FEZ de voortgang van de
afhandeling van deze verbeterpunten. Eventuele vertragingen worden
tijdig gesignaleerd. De voortgang wordt periodiek geagendeerd in het
Audit Committee. De Bestuursraad wordt periodiek geïnformeerd middels
managementrapportages.
Het fusieproces behelst het vaststellen van het ontwerp sturingssysteem/
topstructuur op hoofdlijnen, de plaatsing van alle medewerkers in de
tijdelijke werkorganisatie op basis van het ontwerp sturingssysteem/
topstructuur op hoofdlijnen, de inventarisatie en toedeling van de
taakstellingen, de vaststelling van het uitgewerkte ontwerp in het
organisatiebesluit en de afronding van de plaatsingsprocedure. Afronding
is beoogd op 31 december 2011.
6
Hoe komt het dat AgentschapNL zich zelf niet aan de aanbestedingsregels
houdt, terwijl EZ een voorbeeldfunctie heeft naar andere overheden? Wat
houdt een serviceplein in? Welke rol gaan de servicepleinen spelen bij het
inkoopbeheer?
EL&I heeft inderdaad een voorbeeldfunctie op het gebied van inkoop
en mede daarom is medio 2009 besloten tot oprichting van het Inkoop
Expertise Centrum, dat is ondergebracht bij AgNL. Het jaar 2010 heeft in
het kader gestaan van de oprichting van het IEC maar ook in het kader van
de fusie tussen SN, EVD en OCNL. Voor de fusie én de inrichting van het
IEC was tijd nodig om organisaties en processen te integreren en de
werkwijzen te harmoniseren. Zoals ook de AR heeft gerapporteerd, is
door het IEC een verbeterproces voor het inkoopbeheer ingezet waarbij de
administratieve organisaties (AO’s) voor inkoop van de drie voormalige
agentschappen zijn geïntegreerd in één AO en er verschillende beheersinstrumenten zijn ontwikkeld die moeten bijdragen aan de naleving van de
inkoopregels. Verdere versterking van de inkoop en borging van de
inkoopprocedures vindt in 2011 onder andere plaats door de adviserende
functie van het IEC te intensiveren, door intensieve communicatie van
inkoopregels (bijvoorbeeld via communicatie op intranet) en door
nauwere inkoopsamenwerking binnen EL&I.
Ook zal bundeling gaan plaatsvinden van inkoopbeheer en inkoopregistratie in servicepleinen per divisie van Agentschap NL. In deze servicepleinen worden daartoe financiële medewerkers bij elkaar gezet en
worden de inkoopstromen via deze servicepleinen geleid. Hierdoor wordt
de kennis van inkoopregels gebundeld en kan de toetsing van de
rechtmatigheid van de inkopen tijdiger plaatsvinden.
7
Is het juist dat het percentage externe inhuur voor EZ 37% is? Hoe
verhoudt dit zich tot de geldende norm? Is het juist dat dit hoger is dan bij
andere departementen? Waarom heeft de minister op dit punt geen
verbeteracties aangekondigd? Welke verbeteracties zijn denkbaar?
Het gerealiseerde percentage externe inhuur over 2010 van voormalig EZ
bedraagt 24%. De «comply-or-explain» norm voor voormalig EZ bedroeg
in 2010 16%. Het is juist dat het gerealiseerde percentage over 2010 bij
voorheen EZ hoger is dan bij andere departementen.
In de brief van 22 november jl. aan uw Kamer (Tweede Kamer, 32 504,
nr. 6) is toegelicht hoe gestuurd wordt op de norm van 10% zoals die naar
aanleiding van de motie Roemer is opgelegd. Dit gebeurt onder meer
door de inhuurnorm door te vertalen naar de verschillende onderdelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XIII, nr. 6

4

van het ministerie, de realisatie en prognose van de inhuuruitgaven
departementsbreed te monitoren en het strikt toetsen van nut en
noodzaak van externe inhuur en het zoeken naar alternatieven. Onlangs is
de reeds bestaande procedure verder aangescherpt.
In bovengenoemde brief is ook aangegeven dat de beperking van de
inhuur tot de norm van 10% voor het grootste deel van de organisatie
haalbaar wordt. Abstraherend van inhuur uit hoofde van de flexibele schil
bij Agentschap NL is EZ ook daadwerkelijk onder de voor EZ geldende
norm voor 2010 gebleven.
Bij Agentschap NL is bewust gekozen voor het gebruik, naast de vaste
ambtelijke bezetting, van een flexibele schil van inhuurkrachten. Het
grootste deel van de externe inhuur door Agentschap NL bestaat uit dit
soort inhuur ten behoeve van het uitvoeren van, veelal tijdelijk, extra
opdrachten van diverse opdrachtgevers binnen de Rijksdienst, onder
andere in het kader van maatregelen uit het crisispakket. Het aflopen van
maatregelen uit het crisispakket en het invullen van de subsidie- en
apparaatstaaktellingen uit het Regeerakkoord die bij Agentschap NL zijn
belegd, zal consequenties hebben voor de omvang en samenstelling van
de opdrachtenportefeuille bij Agentschap NL. De flexibele schil zal in dat
kader sterk gereduceerd worden.
8
Is het juist dat in 2010 voor 11,5 miljard euro aan verplichtingen is
aangegaan? Hoe komt het dat dit veel hoger is dan in de begroting voor
2010 stond? Welk realiteitsgehalte heeft een dergelijke begroting waar
tussentijds, bij de voorjaars- en najaarsnota, nog enorme verschuivingen
plaatsvinden? Verdient het niet de voorkeur om verplichtingen die de
regering wil aangaan, zo veel mogelijk en voor zover dat mogelijk is, in de
begroting zelf te vermelden?
Het is juist dat in 2010 voor € 11,5 miljard aan verplichtingen is aangegaan. Oorspronkelijk was voor 2010 € 4,2 miljard aan verplichtingen
geraamd. Het verschil tussen realisatie en raming wordt veroorzaakt door
een beperkt aantal mutaties in de garantieverplichtingen, zoals bij de
Borgstellingsregeling Scheepsnieuwbouw in artikel 3, en bij de Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE) in artikel 4.
Met name de wijzigingen met betrekking tot de SDE zijn van grote invloed
geweest op de uieindelijke verplichtingenrealisatie.
Ten opzichte van de oorspronkelijke begroting is de realisatie van het
verplichtingenbudget van de SDE € 7,3 miljard hoger uitgekomen. Dit is
met name het gevolg van het in 2010 afgeven van subsidiebeschikkingen
op aanvragen, ingediend naar aanleiding van:
• de regeling windenergie op zee van 18 november 2009 met een
subsidieplafond van € 5,3 miljard;
• een wijziging per 16 december 2009 van de aanwijzingsregeling 2009,
met een verhoging van het subsidieplafond met € 1,3 miljard;
• de aanwijzingsregeling 2010 van 14 januari 2010 met een subsidieplafond van € 2,0 miljard.
Uiteraard is het de intentie om in de ontwerpbegroting een zo goed
mogelijk beeld te geven van de uiteindelijke realisatie. Aangezien de
ontwerpbegroting altijd in de zomer voorafgaand aan het uitvoeringsjaar
wordt opgesteld, blijven bijstellingsmomenten (in voor- en najaar) echter
onvermijdelijk. Zo waren bij het opstellen van de ontwerpbegroting 2010
de timing en omvang van de hierbovengenoemde regelingen nog
onvoldoende bekend om correct verwerkt te kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XIII, nr. 6

5