Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 XIV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (XIV) en het
Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2020

Nr. 77

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 september 2020
Hierbij stuur ik uw Kamer het eerste overzicht van resultaten van de
beleidsinzet die volgt uit het realisatieplan Op weg met nieuw
perspectief1. Het gaat in dit overzicht om de resultaten van de inzet tot nu
toe en van werk dat onder handen is en in de komende periode nog tot
resultaten zal leiden. Via dit overzicht kijk ik terug en trek ik conclusies
over wat er nog gedaan moet worden. Dit doe ik op een moment dat veel
aandacht uit moet gaan naar de corona-epidemie, naar hoe we de
gevolgen ervan zoveel mogelijk kunnen opvangen en beteugelen en naar
hoe we er ons weerbaarder tegen kunnen maken. Hoewel vanaf begin
maart ook het werk aan de visie onmiskenbaar is beïnvloed door de
pandemie, laat dit overzicht zien dat het realisatieplan dat ik uw Kamer
medio 2019 zond op schema ligt: veel van de beoogde «producten» zijn
volgens plan geleverd of zijn nog in uitvoering. De oogst van beleidsresultaten zal in de komende periode daarom rijker zijn. Dat is mooi, maar waar
het uiteindelijk om gaat, is of de doelen van de kabinetsvisie dichterbij zijn
gekomen. Het is nu nog te vroeg om daar definitieve uitspraken over te
doen. Toch biedt het bijgevoegde resultatenoverzicht voldoende materiaal
om een tussenbalans op te maken van waar we nu staan met de realisatie
van de visie.
Het is vooral goed om te zien dat de beleidsinspanningen concrete
handreikingen hebben opgeleverd voor agrarisch ondernemers die (meer)
willen investeren in een toekomstbestendig bedrijf. Daarvan licht ik er een
aantal uit:
• het fonds voor jonge boeren (via de borgstelling Vermogensversterkend Krediet);
• de opname van kringlooplandbouw als een van de gronden voor
fiscale stimulering (via het instrument MIA/VAMIL);
1

kst-35300-XIV-77
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XIV, nr. 77

1

•

meerdere subsidieregelingen gericht op verduurzaming in de
veehouderij (marktconcepten en brongerichte maatregelen);
• een nieuwe Regeling Agrarische Bedrijfsadvisering en Scholing
(RABS) maakt het vanaf het oktober 2020 mogelijk om individueel of in
groepsverband onafhankelijke expertise in te kunnen kopen en kennis
te delen;
• om de bodemkwaliteit goed te kunnen meten en volgen is een
gestandaardiseerde meetset opgesteld. Dit helpt boeren op weg naar
gezonde landbouwbodems;
• boeren en tuinders met een idee of een vraag of die een knelpunt in
wet- en regelgeving zien, worden ondersteund via het loket «Doe mee
met de omslag naar kringlooplandbouw» en het «Agroloket»;
• de vele praktijkvoorbeelden op het Platform Kringlooplandbouw- als
inspiratiebron voor andere ondernemers;
• de leidraad die tuinders kunnen gebruiken als zij bij het benutten van
reststromen aanlopen tegen knellende regels;
• de aangepaste pachtvoorwaarden die Staatsbosbeheer in een
uitgebreide pilot met boeren hanteert om hun bedrijf natuurinclusief te
maken en te houden;
• via de taskforce Korte Ketens kunnen ondernemers ketenverkorting
versnellen;
• de Boerderij van de Toekomst die praktijkinnovaties ontwikkelt en
demonstreert;
• via Regio Deals, het Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland
(IBP-VP) en de introductie van de experimenteergebieden kunnen
agrarisch ondernemers en regionale stakeholders in gebiedsprocessen
samenwerken aan nieuwe oplossingen om de omslag naar kringlooplandbouw te kunnen maken.
Het resultatenoverzicht geeft meer informatie over al deze voorbeelden,
en maakt inzichtelijk dat er meer op stapel staat.
In deze aanbiedingsbrief wil ik daarnaast wijzen op twee hoofdlijnen die
de realisatie van de kabinetsvisie Waardevol en verbonden (Kamerstuk
35 000 XIV, nr. 5) beïnvloeden.
De eerste is dat de doelen van de kabinetsvisie in grote delen van de
praktijk van land- en tuinbouw, natuur en voedselbedrijfsleven worden
onderschreven en leidraad zijn voor het handelen. Dat komt niet doordat
het kabinet dat dwingend heeft opgelegd, maar doordat velen het met het
kabinet eens zijn over de urgentie en het te bereiken perspectief.
Wat hierbij helpt, is dat zowel het werk aan een meer circulaire economie,
als het werk aan het klimaatbeleid, krachtige prikkels bieden voor de
realisatie van de LNV-doelen. Er bestaat veel steun voor de kernpunten
van de visie: het belang van duurzame bodems, drastisch terugschroeven
van het gebruik van externe inputs (kunstmest, krachtvoer, antibiotica,
gewasbeschermingsmiddelen, fossiele energie), behoedzamer gebruik
van grondstoffen, voorkomen van verspilling, etc.
De tweede hoofdlijn is dat de stikstofproblematiek ook grote invloed heeft
op het werk aan de toekomst van landbouw en natuur. De stikstofproblematiek laat zien hoe belangrijk het is om tot een wezenlijk andere omgang
met grondstoffen en natuurlijke hulpbronnen te komen.
De LNV-visie biedt hiervoor een richting, maar zonder pijn zal dat niet
gaan. We moeten afscheid nemen van werkwijzen die we niet vol kunnen
houden en durven investeren in nieuwe werkwijzen die zich nog moeten
bewijzen. Wij zitten nu midden in deze moeilijke fase. Moeilijk op de
eerste plaats voor de agrarisch ondernemers van wie nogal wat gevraagd
wordt. Moeilijk ook voor bestuurders bij zowel (semi-)publieke als private
organisaties die voor lastige keuzes staan.
Deze twee trends laten de spanning van deze tijd zien: de urgentie om te
veranderen is onmiskenbaar groot, en navenant is de pijn en onzekerheid
die dat geeft. Toch is er voortgang. In het resultatenoverzicht staan veel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XIV, nr. 77

2

kleine-stappen-van-grote-betekenis. Berichten over spanningen en
stagnatie krijgen in discussies veel aandacht. Maar ik spreek ook veel
ondernemers en organisaties die optimistisch zijn over de trendbreuk
waaraan we werken. Een groot deel van de agrarische sector is al enkele
jaren met die trendbreuk bezig en werkt al volop aan kringlooplandbouw
en alles wat daarbij hoort. De stikstofproblematiek heeft geen streep gezet
door het beleid in die richting, integendeel. De belangstelling ervoor in de
praktijk van land- en tuinbouw en agroketens groeit alleen maar. Ook om
die praktijk heen zie ik weerklank voor de koersverandering die de visie
beschrijft: in de wereld van wetenschap en technologie, getuige onder
andere de publiek-private samenwerkingen rond circulaire voedselsystemen; in het gemeentelijk en provinciaal bestuur, getuige de visies en
investeringsprogramma’s; en in internationale verbanden, zie met name
de Farm to Fork strategie van de Europese Commissie.
Gezien de fase waarin de realisatie van de visie zich nu bevindt, wil ik de
komende periode bij de uitvoering van mijn regierol op minstens zes
terreinen (nog) meer nadruk leggen:
• bedrijfseconomisch perspectief voor ondernemers die de omslag naar
kringlooplandbouw maken;
• Europese samenwerking rond kringlooplandbouw versterken;
• financieren van stoppers en ondersteunen van blijvers;
• passender maken van regels;
• innovatiemiddelen richten op uitdagers met vernieuwende ideeën;
• de samenwerking versterken tussen partijen die ieder voor zich
onvoldoende invloed hebben maar die samen wel de doorzettingsmacht kunnen mobiliseren.
Dé succesfactor achter de vorderingen die gemaakt zijn, is de bereidheid
bij velen om samen wegen naar een volhoudbare toekomst in te slaan en
daarin concrete resultaten te boeken. Ik zie die bereidheid groeien en dat
geeft veel vertrouwen voor de komende periode.
Met dit resultatenoverzicht geef, tot slot, ik uitvoering aan de motie van
het lid Weverling (Kamerstuk 27 428, nr. 360) over het agenderen bij het
EU-voorzitterschap van de modernisering van biotechnologiebeleid (zie
p. 14), de motie van het lid Van Eijs (Kamerstuk 32 852, nr. 100) over het
aanwijzen van een centraal loket voor regelruimte voor circulaire
initiatieven (zie p. 27), en de toezegging die ik aan het lid Lodders gedaan
heb bij een wetgevingsoverleg op 2 december 2019 (Kamerstuk 35 233,
nr. 19) om het Agroloket actief onder de aandacht te brengen van degenen
die daar ook mee te maken hebben in de praktijk (p. 27).
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XIV, nr. 77

3