2010D50402

INBRENG VERSLAG SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap d.d. 25 november 2010 inzake de motie Harbers (32 210, nr.
17) en het advies van de Commissie Maatstaf: «Meer Mogelijk Maken»
(Kamerstuk 29 355, nr. 47)
Bij brief van ... heeft staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, deze beantwoord. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
Voorzitter van de commissie
Van Bochove
Adjunct-griffier van de commissie
Boeve

nds-tk-2010D50402

1

Inhoudsopgave
1. Inleiding
2. Advies van de Commissie Maatstaf
3. Beleidsreactie op het advies van de Commissie Maatstaf,
in samenhang met het inspectierapport en de motie Harbers
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met instemming kennisgenomen van
de brief van de staatssecretaris inzake de gelijke behandeling van mensen
met een handicap of chronische ziekte. Voor deze leden is dit een
belangrijk onderwerp, aangezien het voor iedereen mogelijk moet zijn
hoger onderwijs te volgen en zichzelf te ontplooien en ontwikkelen. Om
die reden is door het lid Harbers op 18 maart 2010 een motie ingediend,
welke breed door de Kamer werd gesteund, en waarin gevraagd werd om
een plan van aanpak om de studeerbaarheid en de toegankelijkheid van
het hoger onderwijs te vergroten.
De leden van de PvdA-fractie zijn zeer tevreden over de aandacht voor
mensen met een handicap of chronische ziekte die willen studeren of
reeds aan het studeren zijn. In het kader van een breed toegankelijk hoger
onderwijs gaat het om een doelgroep waarvoor de nodige aandacht,
begeleiding en voorzieningen vereist is om de kans op studiesucces te
verbeteren.
De leden constateren dat er in de voorbije jaren al veel aandacht is
geweest. Toch, zo stellen zij, kunnen nog de nodige stappen gezet worden
om ook voor deze groep een goede, solide basis en toegangsmogelijkheid
in het hoger onderwijs te creëren. Op basis van de voorliggende brief
inzake de adviezen van de Commissie Maatstaf hebben de leden nog
enkele opmerkingen en vragen.
Voor de leden van de CDA-fractie is de participatie van mensen met een
beperking of chronische ziekte heel belangrijk. In dit kader vinden de
leden het belangrijk dat er aandacht is voor studeren met een beperking.
Het opnemen in de accreditatie van de mate van toegankelijkheid, de
voorzieningen en studeerbaarheid voor mensen met een beperking is een
belangrijke voorwaarde hiervoor, menen deze leden.
De leden van de D66-fractie zijn tevreden over de vooruitgang die is
geboekt bij het wegnemen van belemmeringen om succesvol te studeren
voor mensen met een functiebeperking. Deze leden hopen dat het
initiatiefwetsvoorstel van het lid Van der Ham om handicap als discriminatiegrond expliciet op te nemen in artikel 1 van de Grondwet, in de
toekomst, nog meer waarborgen biedt om ook mensen met een functiebeperking alle kansen in het onderwijs te geven. De leden van de fractie
willen zeker stellen dat ook toekomstige studenten met een functiebeperking van deze aanpak kunnen profiteren.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de voorliggende brief. Zij waarderen de inzet die de staatssecretaris
pleegt en zijn van mening dat structurele inbedding van de aandacht voor
studeren met een functiebeperking door instellingen voortvarend
uitgewerkt moet worden. Het is van belang de criteria hierbij helder aan te
geven.

2

2. Advies van de Commissie Maatstaf
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de Commissie Maatstaf
een goed referentiekader biedt waarmee universiteiten en hogescholen
hun instellingsbeleid kunnen verbeteren. Er is al veel verbeterd sinds
2005, maar er zijn nog steeds verbeterpunten gezien de conclusie van de
Commissie dat hoger onderwijs nog onvoldoende toegankelijk en
studeerbaar is. De leden vinden het van belang dat de aanbevelingen van
de Commissie snel overgenomen worden en roepen ook de onderwijsinstellingen op hier haast mee te maken. Deze leden vinden het tevens
belangrijk om tot een goed inzicht te komen wat nu precies de knelpunten
zijn waar studenten tegenaan lopen en hoe deze knelpunten kunnen
worden opgelost. Verder, zo stellen de leden, is het van belang om niet de
beperking van de student voorop te stellen bij de begeleiding, maar om te
kijken wat de student nodig heeft om te kunnen studeren. Dit vergt een
cultuuromslag in het denken, aldus de aan het woord zijnde leden. De
leden vinden het, tot slot, belangrijk dat er een integrale aanpak komt op
dit terrein door de betrokken ministeries. Hoe denkt de staatssecretaris dit
in de toekomst vorm te geven, zo vragen de leden.
3. Beleidsreactie op het advies van de Commissie Maatstaf, in
samenhang met het inspectierapport en de motie Harbers
De leden van de VVD-fractie kunnen instemmen met de drie beleidslijnen
die de staatssecretaris schetst (integratie van dit onderwerp in beleidsinstrumentarium, specifieke ondersteuning van hoge scholen en universiteiten voor deze doelgroep en het monitoren van de doelgroep). De leden
hechten aan een landelijk expertisecentrum, dat de instellingen kan
adviseren en ondersteunen. Op die manier wordt de voorlichting over
studeren met een handicap meer vraaggestuurd, dan aanbodgestuurd en
dat spreekt de leden aan. In het wetgevingsoverleg hoger onderwijs d.d.
29 november jl. heeft de staatssecretaris toegezegd «geen oude schoenen
weg te gooien voordat hij nieuwe heeft» in relatie tot de subsidie aan de
stichting handicap+studie. Deze leden zijn dan ook tevreden met de
aankondiging in de brief van de staatssecretaris dat er voor 1 april 2011
meer duidelijkheid zal zijn over de invulling van het expertisecentrum en
de rol van de stichting handicap+studie daarin. Wel vragen de leden aan
de staatssecretaris om na het onderzoek ook snel tot een besluit te komen,
zodat de stichting voldoende tijd krijgt om ook in haar eigen begroting
zich voor te bereiden op haar nieuwe rol.
De leden vinden het voorts belangrijk dat studeren met een functiebeperking een plaats heeft gekregen in het accreditatiekader van de
Nederlands-Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO). Daarmee is een
deel van het rapport-Maatstaf uitgewerkt en is er een belangrijke drijfveer
voor instellingen om de studeerbaarheid en toegankelijkheid te vergroten.
De relatie tussen het referentiekader en het accreditatiekader blijft, naar de
mening van de leden, onderbelicht. Een conferentie, zoals aangekondigd
in de brief, kan bijdragen aan het hoger op de agenda krijgen van dit
onderwerp bij de instellingen, zo stellen zij. Graag worden de leden
geïnformeerd over de ervaringen van de NVAO met dit nieuwe kader en
het referentiekader als hulpmiddel daarbij. De leden stellen voor ook de
NVAO te betrekken bij de evaluatie van het referentiekader te zijner tijd.
Afsluitend merken de leden op dat, hoewel in de brief van de staatssecretaris concrete maatregelen worden genoemd, er nauwelijks middelen zijn
gereserveerd in de OCW-begroting 2011 voor dit onderwerp. Graag horen
deze leden van de staatssecretaris welke middelen hij voor de geschetste
maatregelen tot zijn beschikking heeft.

3

De leden van de PvdA-fractie vragen of de staatssecretaris specifieker kan
zijn in de termijn waarin er gekeken wordt naar de toegankelijkheid van
het hoger onderwijs voor de betreffende groep studenten met beperkingen. In de brief wordt, onder de kop accreditatie, aangegeven dat dit
over een aantal jaren wordt onderzocht door de Inspectie van het
Onderwijs. Kan de staatssecretaris aangeven op welke termijn dit
specifieke totaalbeeld op de toegankelijkheid onderzocht wordt, naast de
tussentijdse monitoring waarnaar verwezen wordt in de brief? De leden
vinden de geadviseerde oriëntatie op de (toekomstige) arbeidsmarkt voor
studenten met een functiebeperking in studie(keuze)begeleiding
verstandig. Het is van belang dat deze doelgroep tijdig zicht krijgt op
mogelijkheden of op noodzakelijke begeleiding voor een succesvolle
entree op de arbeidsmarkt. De leden vragen echter ook aandacht voor de
positie van studenten met een handicap in relatie tot stages. De leden
vragen de staatssecretaris of hij de opvatting deelt dat ook hier een
belangrijke opgave ligt in het verbeteren van het studiesucces en het
beperken van onnodige studie-uitval wanneer er tijdig zicht is op
geschikte stageplekken, maar ook op begeleiding en het eventueel bieden
van voldoende aanbod aan deze studenten? Welke mogelijkheden ziet de
staatssecretaris om hier ook aandacht aan te besteden en desgewenst
beleid op te ontwikkelen? Is de staatssecretaris bereid om in gesprek te
treden met onder andere werkgeversorganisaties over de positie van
studenten met een handicap en hun stagemogelijkheden, zo vragen deze
leden.
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het studiekeuzegesprek,
naast voldoende begeleiding, heel belangrijk is bij het inzichtelijk krijgen
voor beide partijen, student en instelling, wat de mogelijkheden zijn en
om een realistisch beeld te krijgen waar de student en de instelling
rekening mee moeten houden. Daarnaast zijn de leden het eens met de
Commissie Maatstaf dat in de studie(keuze)begeleiding ook de oriëntatie
op de arbeidsmarkt dient te worden opgenomen. Wel vragen deze leden
in hoeverre de instellingen wel of niet een bindend advies mogen geven
en onder welke voorwaarden. Hoe ziet de staatssecretaris de vorm en
inhoud van een dergelijk gesprek? Wat gebeurt er verder, vragen deze
leden, indien een student wordt geweigerd bij een instelling, of wanneer
het hem wordt ontraden een studie te volgen. Waar kan deze student
terecht en is er een vorm van beroep mogelijk tegen een dergelijke
beslissing? De leden verkrijgen graag een nadere toelichting op dit punt.
De leden vragen verder hoe instellingen omgaan met studenten met een
beperking die studievertraging oplopen en in het bijzonder hoe de
instellingen op dit gebied omgaan met het Profileringsfonds. Deze leden
vernemen voorts graag hoe de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
omgaat met verzoeken tot verlenging van de prestatiebeurs van studenten
met een beperking. Is er inzicht hoeveel studievertraging studenten met
een beperking oplopen? Is er een gemeenschappelijke factor aan te wijzen
bij uitval of vertraging? Heeft dit te maken met financiële drempels
wegens studievertraging, onvoldoende match met de opleiding of
praktische toegankelijkheidszaken? Ook op dit punt verkrijgen de leden
graag een nadere toelichting van de staatssecretaris. Tevens vragen de
leden aan de staatssecretaris hoe met deze groep studenten wordt
omgegaan in het kader van de langstudeerdersmaatregel. Blijft het beroep
op het Profileringsfonds en op DUO overeind voor deze groep? Komen er,
indien nodig, aanvullende maatregelen, zo vragen de leden. Tenslotte zijn
de leden benieuwd naar de positie van de stichting handicap+studie en de
uitkomsten van het onderzoek naar een landelijk expertisecentrum en de
rol die daarbij voor deze stichting is weggelegd.
De leden van de D66-fractie vragen de staatssecretaris hoeveel middelen
er de komende jaren beschikbaar zijn voor dit beleid. Zijn daarin middelen

4

voor het expertisecentrum handicap+studie opgenomen? Tijdens de
eerdergenoemde begrotingsbehandeling OCW 2010 heeft de staatssecretaris aangegeven de opgebouwde kennis van dit expertisecentrum te
willen behouden. Hoe en waar borgt de staatssecretaris de kennis over
studeren met een studiebeperking van dit expertisecentrum? Welke
middelen zijn daarvoor beschikbaar?
Het expertisecentrum handicap+studie signaleert dat onderwijsinstellingen, nu het plan van aanpak is afgelopen, minder aandacht
hebben voor studeren met een functiebeperking en het referentiekader.
Onderwijsinstellingen geven zelfs aan dat er nauwelijks sprake is van
structureel beleid. Wat is de reactie van de staatssecretaris op deze
bevindingen? Hoe gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat de geboekte
vooruitgang niet verloren gaat? Wat vindt de staatssecretaris van het
voorstel de accreditatie te koppelen aan het referentiekader, zo vragen de
aan het woord zijnde leden.
De leden van de SGP-fractie vragen welke status het ontwikkelde
referentiekader krijgt. Deze leden constateren dat het referentiekader enkel
als handreiking aan instellingen en de NVAO wordt meegegeven en dat
bepaalde onderdelen door projecten worden ingebed. Zij vragen of de
staatssecretaris in een meer formele erkenning en verankering wil
voorzien, zodat helder is welke criteria in de beoordeling van belang zijn.
De leden vragen voorts hoe de staatssecretaris voorkomt dat door de
evaluatie in 2011 van het beleid van de afgelopen jaren en de bezinning
op de toekomst de continuïteit van de bestaande inzet in 2011 in het
gedrang komt, anders dan door het organiseren van een eenmalige
conferentie. Heeft de staatssecretaris een reële verwachting dat de
initiatieven die de afgelopen jaren door het stimuleringsbeleid tot stand
zijn gekomen onverminderd doorgezet worden, zo vragen zij.

5