Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 494

Wijziging van de Wet op de ondernemingsraden
in verband met de bevoegdheden van de
ondernemingsraad inzake de beloningen van
bestuurders

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 13 september 2016
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, belast met
het voorbereidend onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave:
ALGEMEEN
1. Inleiding
2. Bevoegdheden OR inzake beloningen van bestuurders van
grote ondernemingen
3. Effecten van de regeldruk

1
1
2
5

ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennis genomen van het voorstel van
wet tot wijziging van de Wet op de ondernemingsraden in verband met de
bevoegdheden van de ondernemingsraad inzake beloningen van
bestuurders. De leden van de VVD-fractie stellen vraagtekens bij de
toegevoegde waarde van onderhavig voorstel in relatie tot de omvang
van het veronderstelde probleem. Naar aanleiding van het voorstel
hebben de leden van de VVD-fractie een aantal kritische vragen over het
nut en noodzaak van deze wet en de toegevoegde waarde van de
voorgestelde wijziging. De leden van de VVD-fractie willen met nadruk
aangeven dat er zeer terughoudend met de introductie van nieuwe weten regelgeving omgesprongen dient te worden. Nieuwe wet- en regelgeving moet een duidelijk doel dienen, en van toegevoegde waarde zijn.

kst-34494-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 494, nr. 5

1

De leden van PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel «Wijziging van de Wet op de ondernemingsraden in
verband met de bevoegdheden van de ondernemingsraad inzake de
beloningen van bestuurders (34 494)». De leden hebben een aantal vragen
die zij de regering graag willen voorleggen.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
voorgestelde wijziging van de Wet op de ondernemingsraden in verband
met de bevoegdheden van de ondernemingsraad inzake de beloningen
van bestuurders (34 494).
De leden van de CDA-fractie hebben met gemengde gevoelens kennis
genomen van onderhavig wetsvoorstel. Zij zijn het eens met het doel van
het wetsvoorstel om het bewustzijn en de discussie binnen de ondernemingen over de beloningen van topbestuurders te stimuleren, maar zien
niet in hoe deze discussie met onderhavig wetsvoorstel kan worden
bevorderd.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Deze leden willen benadrukken dat zij een groot belang hechten aan zowel
een evenwichtig beloningsbeleid als aan medezeggenschap van
werknemers. Echter, de leden van de D66-fractie hebben grote twijfels of
het voorliggende wetsvoorstel ook maar in enige mate bijdraagt aan
versterking van één van beide zaken.
2. Bevoegdheden OR inzake beloningen van bestuurders van
grote ondernemingen
De leden van de VVD-fractie constateren dat de Raad van State in haar
advies aangeeft dat de huidige wet reeds voorschrijft dat informatie met
betrekking tot de hoogte en inhoud van de arbeidsvoorwaardelijke
regelingen en afspraken per verschillende groep van de in de onderneming werkzame personen in de overlegvergadering wordt besproken.
De huidige wet voorziet zelfs op twee wijzen in de verplichting om in de
overlegvergaderingen de arbeidsvoorwaarden te bespreken. Gezien het
bovenstaande willen de leden van de VVD-fractie de regering vragen wat
de toegevoegde waarde is van de voorgestelde wijziging wanneer de
huidige wet al op twee wijzen voorziet in een verplichting. Waarom wordt
er een derde bepaling die vrijwel identiek is aan de reeds bestaande
bepalingen toegevoegd?
Kan de regering nader aangeven waarom onderhavig voorstel een
uitbreiding van de bevoegdheden van ondernemingsraden betreft, zoals
toegelicht in de memorie van toelichting bij het voorstel. Dit terwijl op
pagina vier van het nader rapport de regering in reactie op het advies van
de Raad van State aangeeft dat de «gewijzigde bepaling nagenoeg geen
nieuwe verplichting schept» en dat de regering «de voorliggende
maatregel voorstelt als stap in het proces van bewustwording omtrent
deze materie»? Kan de regering daarnaast aangeven of het doel van een
grotere bewustwording en ondersteuning van een proces in verhouding
staat tot het middel van een wetswijziging? Is volgens de regering een
voorstel van wet tot wijziging van de Wet op de ondernemingsraden
(WOR) het geëigende middel om bewustwording te bevorderen? Heeft de
regering andere middelen overwogen? Zo ja, welke en waarom geniet een
wetswijziging dan de voorkeur? Zo nee, waarom zijn er geen andere
middelen overwogen die meer in verhouding staan tot het doel van
bewustwording?
De leden van de VVD-fractie willen de regering vragen of zij nader in kan
gaan op de opmerkingen van de Raad van State bij het voorstel dat het
onvoldoende duidelijk is wat de aard en de omvang is van het probleem
waarvoor het voorstel een oplossing wil bieden. De regering verwijst in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 494, nr. 5

2

aangepaste memorie van toelichting naar een onderzoek van stichting
MNO en beloningsonderzoeken van onder meer De Volkskrant, maar geeft
in het nader rapport aan dat het probleem echter niet gekwantificeerd kan
worden. Kan de regering aangeven hoe het onderhavige voorstel een
oplossing is voor het veronderstelde probleem, wanneer het probleem
niet goed gekwantificeerd is? De leden van de VVD-fractie willen hierbij
ook nadrukkelijk verwijzen naar de opmerkingen van de Raad van State in
haar advies;
«Een wettelijke regeling in dit verband vereist echter dat de aard en
omvang van het probleem helder zijn zodat de betreffende wettelijke
regeling effectief kan zijn». Kan de regering nader ingaan op deze
specifieke passage uit het advies van de Raad van State?
De leden van de VVD-fractie hebben aangegeven zich zorgen te maken
over de noodzaak van onderhavig voorstel. Voor de leden van de
VVD-fractie is onder meer onduidelijk wat de aard en omvang van het
veronderstelde probleem is, en of daarnaast de voorgestelde wijziging de
oplossing biedt voor het veronderstelde probleem. Hoe gaat de regering
de effecten van dit voorstel monitoren wanneer het probleem niet
gekwantificeerd is? Welke kwantificeerbare effecten verwacht de regering
in de praktijk van onderhavig voorstel?
De leden van de PvdA-fractie geven aan dat het voorstel beoogt bij te
dragen aan de voorkoming van onevenredige beloningsverschillen in een
onderneming. Volgens de toelichting vormt de hiërarchische verhouding
tussen de bestuurders en werknemers een mogelijke belemmering om
onevenredige beloningsverschillen aan de orde te stellen. Hoe wordt,
door de wetswijzing, deze hiërarchische verhouding doorbroken? Immers,
doel is dat de beloningsverschillen daadwerkelijk besproken worden
tussen bestuurders en de ondernemingsraad.
Verder zijn de leden van de PvdA-fractie benieuwd hoe het wetsvoorstel
kan voorkomen dat wanneer de beloningsverschillen niet door een
ondernemingsraad worden aangekaart dit onbedoeld wordt uitgelegd als
een aanvaarding van beloningsverschillen binnen een onderneming? Kan
de regering daarnaast toelichten wanneer zij voornemens is om de wet in
werking te laten treden? Tot slot zijn de leden van de PvdA-fractie
benieuwd of het wetsvoorstel geëvalueerd wordt en binnen welke
termijn?
De leden van de SP-fractie vragen de regering waarom het vanzelfsprekend is dat de regering in beginsel niet in de bevoegdheden van
aandeelhouders treedt? Zou het niet net zo vanzelfsprekend kunnen zijn
om regels te stellen aan de maximale beloning van bestuurders zoals dat
ook gedaan wordt aan de minimale beloning van werknemers?
De leden van de SP-fractie vragen de regering op welke wijze de ontwikkeling van evenwichtig beloningsbeleid met meer openheid gediend is.
Wat verstaat de regering onder evenwichtig beloningsbeleid? Bedoelt de
regering hiermee een gelijke verdeling van gewicht? Kan de regering de
verhouding tussen beloningen nader specificeren, zodat het evenwicht
vastgesteld kan worden? Kan de regering aangeven wat de huidige
gemiddelde verhouding is tussen de hoogste en laagste inkomens en
tussen de hoogste en het gemiddelde inkomen? Wat zou volgens de
regering de ideale verhouding zijn tussen het hoogste en laagste inkomen
binnen een organisatie?
Waarom acht de regering het minder passend om verstrekkender
maatregelen te nemen, gezien de lopende onderhandelingen over de
herziening van richtlijn 2007/36/EG van het Europees Parlement en de
Raad? Is een lidstaat niet zelfstandig bevoegd verdergaande maatregelen
te nemen?
De leden van de SP-fractie vragen de regering waarom zij verwacht dat
een gesprek wel tot verandering in beloning kan leiden, terwijl de regering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 494, nr. 5

3

aangeeft dat de hiërarchische verhouding tussen de bestuurder en de
werknemers die de ondernemingsraad (OR) vormen tot een drempel
kunnen leiden om deze zaken zelf ter sprake te brengen.
Kan diezelfde terughoudendheid bij de OR leden er toe leiden dat tijdens
het jaarlijks gesprek geen serieuze kritiek over de ontwikkeling van de
beloningsverhoudingen, inclusief die van het bestuur, geuit wordt?
De leden van de SP-fractie vragen waarom de regering ervoor kiest om
een wetswijziging door te voeren die nagenoeg geen nieuwe verplichtingen schept? Deelt de regering de mening van de leden van de
SP-fractie dat het marginaal aanpassen van een wet weinig effectief en
efficiënt is? Is naast het verplichten van een gesprek over beloningsverhoudingen het vaststellen van die verhoudingen met instemmingsrecht
door de OR door de regering overwogen? Zo ja, waarom is daar vanaf
gezien?
De leden van de SP-fractie vragen de regering waarom de mogelijke
toename van de administratieve lastendruk bij ondernemingen met
minder dan 100 personen belangrijker wordt geacht dan een verplicht
gesprek over de ontwikkeling van de beloningsverhoudingen, inclusief die
van het bestuur.
Deelt de regering de mening dat het voeren van een gesprek in slechts
3794 van de 7000 mogelijke bedrijven, waarvan de helft dit gesprek al
voert, een mager resultaat is van de beoogde wetswijziging? Welke
andere maatregelen heeft de regering overwogen om de groeiende
verschillen in beloningsontwikkeling tussen bestuurders en de »gemiddelde» medewerker tegen te gaan?
De leden van de SP-fractie vragen de regering of er een wettelijk beletsel
is dat toekenning van een advies- of instemmingsrecht over de beloning
van bestuurders onmogelijk zou maken.
De leden van de CDA-fractie zijn tegen excessieve en buitenproportionele
beloningen van topbestuurders, met name bij ondernemingen die (deels)
gefinancierd worden door publiek geld, maar hebben bedenkingen tegen
de manier waarop in dit wetsvoorstel naar een oplossing wordt gezocht.
Zij zien de toegevoegde waarde er niet van in, aangezien de wet nu ook al
voorschrijft om in de overlegvergadering de arbeidsvoorwaarden te
bespreken.
Wat is de toegevoegde waarde van dit wetsvoorstel? In hoeverre denkt de
regering echt dat dit wetsvoorstel de discussie over beloning binnen een
bedrijf zal bevorderen of is hier slechts sprake van «window-dressing»?
De leden van de D66-fractie geven aan dat een ondernemer op grond van
artikel 31d al de plicht heeft om ten minste eenmaal per jaar schriftelijke
informatie te verstrekken aan de OR over de hoogte en inhoud van de
arbeidsvoorwaardelijke regelingen en afspraken per verschillende groep
van de in de onderneming werkzame personen. De OR heeft al het recht
om dit onderwerp te bespreken in het overleg met de bestuurder. Kortom,
de leden van de D66-fractie vragen wat de meerwaarde is van het
voorliggend wetsvoorstel. Zij achten effectievere maatregelen mogelijk
om de invloed van de OR op het beloningsbeleid en de beloningsverschillen te versterken. Daarom hebben deze leden een aantal vragen.
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering van mening is dat leden
van de OR een drempel kunnen ervaren om beloningsverschillen ter
sprake te brengen, vanwege hun hiërarchische verhouding met de
bestuurder. Zij vragen of de regering onderzoek kan overleggen dat deze
bewering staaft. Of zijn er andere redenen, waardoor de OR er voor kiest
om de informatie die verstrekt wordt over het beloningsbeleid niet te
bespreken?
De leden van de D66-fractie vragen tevens, waarom de regering van
mening is dat de hiërarchische verhouding tussen de OR-leden en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 494, nr. 5

4

bestuurder geen belemmering is om in de verplichte bespreking van het
beloningsbeleid kritisch te oordelen over de beloning van de bestuurders.
Immers, als een OR het nu niet aandurft om het beloningsbeleid te
agenderen, waarom zou zij het dan wel durven om kritisch te zijn tijdens
de verplichte bespreking?
De leden van de D66-fractie achten de redenering van de Raad van State,
dat de positie van de OR zelfs verzwakt kan worden door dit voorstel, niet
onaannemelijk. Immers, als het beloningsbeleid is besproken en de OR
heeft dit niet ter discussie gesteld, dan kan dat sneller gepercipieerd
worden als het instemmen met het beloningsbeleid door de OR, dan
wanneer het beloningsbeleid überhaupt niet is besproken. Graag zien de
leden van de D66-fractie een reactie van de regering op dit punt.
De leden van de D66-fractie vragen verder, waarom de regering slechts
het jaarlijks bespreken van het beloningsbeleid expliciteert, en zij er niet
voor kiest om de OR hierin een nadrukkelijker rol te geven. De leden van
de D66-fractie zijn met de regering van mening dat de verantwoordelijkheid voor het beloningsbeleid bij de aandeelhouders ligt, maar binnen
die verantwoordelijkheidsverdeling zou de regering bijvoorbeeld ook
kunnen kiezen voor een adviesrecht voor de OR. Waarom heeft de
regering hiervan afgezien?
De redenering dat het beloningsbeleid de bevoegdheid is van de
aandeelhouders snijdt naar het oordeel van de leden van de D66-fractie
onvoldoende hout, aangezien het adviesrecht van de OR zich ook nu reeds
uitstrekt naar zaken die de bevoegdheid zijn van de aandeelhoudersvergadering, zoals de overdracht van zeggenschap over de onderneming of het
beëindigen van de onderneming.
3. Effecten van de regeldruk
De leden van de VVD-fractie willen tot slot de regering vragen hoe het
onderhavig voorstel past in de afspraak, zoals opgenomen in het
regeerakkoord, om te komen tot een structurele verlaging per 2017 van
2,5 miljard euro (ten opzichte van 2012) van de regeldruk voor bedrijven,
professionals en burgers. Hoe past de invoering van het voorstel binnen
de afspraak om de regeldruk juist te verminderen?
De voorzitter van de commissie,
Van der Burg
Adjunct-griffier van de commissie,
Van der Linden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 494, nr. 5

5