Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

741
Vragen van de leden Boswijk en Agnes Mulder (beiden CDA) aan de
Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de Staatssecretaris van
Economische Zaken en Klimaat over de klimaatimpact van door de veestapel
uitgestoten methaan (ingezonden 12 oktober 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Staatssecretaris Economische Zaken en Klimaat (ontvangen
16 november 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 583.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Koe uit beklaagdenbank; Klimaatimpact
Nederlandse veestapel jarenlang fors overschat»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat het rapport van het Intergovernmental Panel on Climate Change
(IPCC) AR6 «The Physical Science Base» stelt dat het effect van constante
methaanemissies met een factor drie tot vier is overschat, en dat het effect
van groeiende methaanemissies met een factor vier tot vijf is onderschat?2
Antwoord 2
Dit klopt niet. In het rapport worden bevindingen van een modelonderzoek
aangehaald, waarin een vergelijking wordt gemaakt tussen de rekenmethode
GWP* en GWP100 (de huidige standaard) over het berekenen van het
opwarmende effect van methaan bij constante en bij stijgende methaanuitstoot over een periode van 20 jaar. De rekenmethode GWP* wijst niet uit dat
de invloed van koeien drie tot vier keer minder is dan gedacht. Het drukt
alleen de invloed van kortlevende broeikasgassen, zoals methaan, op de
1

De Telegraaf, 14 september 2021, «Klimaatimpact Nederlandse veestapel fors overschat»,
https://www.telegraaf.nl/nieuws/106651108/klimaatimpact-nederlandse-veestapel-forsoverschat#:~:text=De%20koe%20mag%20definitief%20uit%20de%20verdachtenbank.&text=
Het%20is%20zelfs%20met%20een,zorgen%2C%20in%20plaats%20van%20opwarming
2
Intergovernmenta Panel on Climat Change, 7 augustus 2021, «AR6 The Physical Science Base»,
pagina 1737, https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/
IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf

ah-tk-20212022-741
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

opwarming van de aarde anders uit in de tijd dan GWP100 en is het daarbij
dus belangrijk in welke context de vergelijking wordt gemaakt. De rekenmethode GWP* laat zien dat het reduceren van methaan een efficiënte manier is
om op korte termijn de opwarming van de aarde af te zwakken.
Gezien deze vraag en vraag 3 licht ik bovenstaande graag als volgt nader toe.
Het IPCC bestaat uit drie werkgroepen: werkgroep 1: Visies en principes
«Oorzaken», werkgroep 2: Gevolgen, kwetsbaarheden en adaptaties en
werkgroep 3: Mitigatie «terugdringen van broeikasgasemissies». Het
genoemde IPCC rapport is een product van werkgroep 1. Dit rapport geeft
alleen een weergave van actuele wetenschappelijke inzichten van klimaatonderzoek, waaronder verschillende methodes, zoals GWP100 en GWP*, voor
het berekenen van de bijdrage van kortdurende broeikasgassen, zoals
methaan, aan de mondiale opwarming. Het IPCC doet daarbij geen uitspraak
over welke methode beter zou zijn of welke methode gebruikt zou moeten
worden.
Voor het vergelijken en wegen van de bijdrage van broeikasgassen in de loop
van de tijd maakt het uit met welke rekenmethode gewerkt wordt en over
welke periode deze impact worden vergeleken. Binnen de internationale
klimaatafspraken is door alle landen afgesproken om te werken met de
Global Warming Potential 100rekenmethode, ook wel GWP100 genoemd.
Daarmee wordt de impact van de broeikasgassen over een periode van
100 jaar berekend en vergeleken met de bijdrage van CO2. Met deze
rekenmethode kan de impact van de broeikasgassen (zoals methaan, lachgas
en CO2) in de loop van de tijd met elkaar vergeleken en verrekend worden in
CO2-equivalenten. Met deze methode kunnen de bijdragen van broeikasgassen en van landen door de tijd heen en ten opzicht van elkaar eenvoudig
worden vergeleken.
In het IPCC-rapport worden er naast de GWP100 andere rekenmethoden,
waaronder de zogenoemde GWP*, beschreven. Deze GWP* methode geeft
met name het effect van de kortlevende gassen zoals methaan anders weer
dan bij GWP100. Met GWP* wordt vooral gekeken naar het effect van de
verandering van de emissie van methaan op het opwarmende effect.
De verschillen tussen deze 2 methoden worden met onderstaande grafiek3
geïllustreerd.

Bovenstaande grafiek schetst dat methaanemissie (berekend met GWP*) in
de eerste jaren na de uitstoot een sterk opwarmingseffect heeft en dat deze
relatief snel afneemt. Als met een gemiddelde waarde gerekend wordt, zoals
bijv. bij GWP100, dan is het gemiddelde opwarmingseffect in de eerste jaren
van de uitstoot lager dan het daadwerkelijke opwarmingseffect, en jaren
daarna hoger dan het daadwerkelijke opwarmingseffect. GWP* maakt
inzichtelijk dat bij gelijkblijvend emissies van methaan er een evenwicht
ontstaat in de luchtconcentratie van methaan in de atmosfeer. Bij afnemende
methaanemissie neemt de luchtconcentratie ook af en daarmee ook het
opwarmingseffect. De reductie van methaanemissie moet dan echter wel op
mondiale schaal plaatsvinden.
Beide rekenmethoden geven relevante inzichten over de impact van methaan.
Daarom is het goed dat IPCC beide methoden schetst en deze in samenhang
3

Grafiek komt uit artikel: Lynch, J., Cain, M., Pierrehumbert, R., & Allen, M. (2020). Demonstrating GWP*: a means of reporting warming-equivalent emissions that captures the
contrasting impacts of short- and long-lived climate pollutants. Environmental Research
Letters, 15(4), 044023. https://doi.org/10.1088/1748–9326/ab6d7e

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

en op mondiale schaal worden bezien. Welke implicaties deze verschillende
methoden voor mitigatiestrategieën hebben, zal worden behandeld in het
rapport van werkgroep III (mitigatie) van het IPCC, dat in het voorjaar van
2022 uitkomt.
Na afronding van de 6e assessment cyclus in het derde kwartaal van 2022,
zullen de IPCC-inzichten uit deze cyclus in VN-verband worden besproken en
kunnen dan leiden tot aanpassing van de internationale afspraken over de
wijze waarop de bijdrage van (verschillende) broeikasgassen wordt berekend.
Bij aanpassing van deze afspraken zal dit ook doorvertaald worden in het
klimaatbeleid van Nederland. Dat is vooralsnog niet aan de orde.
Vraag 3
Hoe duidt u deze constatering uit dit rapport? Wat betekent de constatering
dat gelijkblijvende methaanemissies een veel kleiner effect hebben op
klimaatverandering dan eerder werd aangenomen voor het Nederlandse
klimaatbeleid met betrekking tot de landbouw en de grootte van de Nederlandse veestapel?
Antwoord 3
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 4
Deelt u de constatering van de Duitse wetenschapper dat een gelijkblijvende
of afnemende veestapel niet zorgt voor extra opwarming? Zo nee, waarom
niet. Zo ja, wat zijn de implicaties van deze constatering?4
Antwoord 4
Ik begrijp deze redenering, maar ik deel deze niet. Gezien het feit dat
klimaatverandering en emissies op mondiale schaal bezien moeten worden
gaat de stelling van deze wetenschapper niet op voor de nationale situatie.
Mondiaal gezien is er geen sprake van een gelijkblijvende of afnemende
veestapel. Methaan is een zeer sterk broeikasgas en voordat deze emissie
wordt omgezet naar CO2 komt er o.a. ozon vrij, waardoor er ook impact op
de opwarming van de aarde is.
Vraag 5
Kunt u aangeven of en op welke wijze deze nieuwe inzichten over de
klimaatimpact van methaanemissies zullen worden betrokken bij de beoordeling door het kabinet van het EU-voorstel voor de herziening van LULUCFverordening? Kunt u daarbij specifiek aangeven hoe u deze inzichten mee zult
nemen in de beoordeling van het voorstel om niet CO2-uitstoot vanuit de
landbouwsector mee te tellen in de LULUCF-verordening?
Antwoord 5
Op 17 september jl. heeft u de kabinetsbeoordeling ontvangen van het
herzieningsvoorstel van de Europese LULUCF verordening. Daarbij geldt net
zoals voor Nederland dat de EU de internationale afspraken volgt als het gaat
om het berekenen en meten van broeikasgassen. Zie hiervoor ook Kamerstuk
22 112, nr. 3195.
Vraag 6
Kunt u een reactie geven op de volgende uitspraak uit het rapport: «In reality,
a decline in methane emissions to a smaller but still positive value could
cause a declining warming»? Betekent dit volgens u dat lagere methaanemissies niet alleen tot een verminderde bijdrage aan klimaatverandering kunnen
leiden, maar zelfs de opwarming van de aarde zouden kunnen verlagen? Zo
ja, wat zouden daarvan de implicaties zijn voor het klimaatbeleid en de
prioriteiten daarbinnen?

4

De Telegraaf, 14 september 2021, «Klimaatimpact Nederlandse veestapel fors overschat»,
https://www.telegraaf.nl/nieuws/106651108/klimaatimpact-nederlandse-veestapel-forsoverschat#:~:text=De%20koe%20mag%20definitief%20uit%20de%20verdachtenbank.&text=
Het%20is%20zelfs%20met%20een,zorgen%2C%20in%20plaats%20van%20opwarming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 6
Het klopt dat een sterke mondiale reductie van methaanemissies tot minder
opwarming kan leiden, wanneer er in de atmosfeer meer methaan wordt
afgebroken dan er door uitstoot bijkomt. In dat geval neemt de concentratie
van methaan per saldo af en daarmee de bijdrage aan het broeikaseffect.
Om die reden kan een snelle(re) mondiale reductie van methaan helpen om
de temperatuurstijging te beperken. Om de temperatuurstijging op lange
termijn te beperken blijft een vergaande reductie van broeikasgassen naar
netto nul essentieel. De afspraken uit het Klimaatakkoord van Parijs, en de
nationale reductieopgave voor de veehouderij m.b.t. methaan zijn leidend.
Daarbij volg ik de internationale ontwikkelingen op methaan – bijvoorbeeld
de methaanstrategie (zie Kamerstuk 22 112, nr. 2980) en de Global Methane
Pledge – nauwlettend.
Vraag 7
Wat is uw reactie op de oproep van de professor van Oxord University om
boeren te belonen voor het verkleinen van hun veestapel, omdat dat voor
verkoeling zorgt?5
Antwoord 7
De klimaataanpak is een wereldwijde opgave. Op dit moment is er wereldwijd
geen sprake van een afname van de veehouderij, stijgen de methaanconcentraties nog en is er dus geen sprake van een eventuele afkoelende bijdrage.
Het verkleinen van de veestapel is een van de middelen om de klimaatdoelen
te halen en de bijdrage van methaan aan klimaatverandering te verminderen.
In het Nederlands klimaatbeleid ligt de focus op het terugdringen van
methaanemissie door innovaties en technieken en boeren worden hierin
ondersteunt.
Vraag 8
Wat is uw inhoudelijke reactie op de volgende constatering uit het rapport:
«Contributions to CO2 formation are included for methane depending on
whether or not the source originates from fossil carbon, thus methane from
fossil fuel sources has slightly higher emission metric values than that from
non-fossil sources»? Mag hieruit geconcludeerd worden dat methaanemissies
uit fossiele brandstoffen een grotere klimaatimpact hebben dan methaanemissies uit onder andere de landbouw? Zo ja, welke betekenis hecht u
hieraan voor het Nederlandse klimaatbeleid en de prioriteiten daarbinnen?
Deelt u in dit kader de mening van de professor van Oxford University dat de
absolute prioriteit voor beperking van de methaanuitstoot bij de fossiele
industrie zou moeten liggen?
Antwoord 8
Het klopt dat de methaanemissies uit fossiele brandstoffen een grotere
klimaatimpact hebben dan biogeen methaan, omdat daarbij bij afbraak
fossiele koolstof in de atmosfeer wordt gebracht, maar dat verschil is niet
groot. Mede om die reden deel ik niet de mening met betrekking tot
prioritering van fossiel methaan.
Het recente IPCC-rapport geeft aan dat de uitstoot van broeikasgassen zoals
methaan sterk moet worden gereduceerd voor het halen van de klimaatdoelen van Parijs. Dat vraagt om een aanpak van alle bronnen van methaan,
zoals ook afgesproken in het Klimaatakkoord.

5

De Telegraaf, 14 september 2021, «Klimaatimpact Nederlandse veestapel fors overschat»,
https://www.telegraaf.nl/nieuws/106651108/klimaatimpact-nederlandse-veestapel-forsoverschat#:~:text=De%20koe%20mag%20definitief%20uit%20de%20verdachtenbank.&text=
Het%20is%20zelfs%20met%20een,zorgen%2C%20in%20plaats%20van%20opwarming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4