Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 209

Schoon en zuinig

Nr. 224

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 oktober 2020
In het Klimaatakkoord is overeengekomen dat wordt toegewerkt naar de
invoering van middelgrote zero-emissiezones voor stadslogistiek in 30 tot
40 grotere steden vanaf 2025. Gezonde en leefbare steden zijn belangrijk
om in te wonen, te werken, te winkelen en te ondernemen. Door
emissieloze logistiek in onze steden neemt de uitstoot van broeikasgassen
verder af, verbetert de lucht die mensen inademen structureel en ontstaat
een betere doorstroming door nieuwe logistieke concepten. De zones
vormen een belangrijke tussenstap op weg naar volledig schoon
wegverkeer in 2050. De overstap naar schoon transport in steden vraagt
veel van ondernemers en gemeenten. Het kabinet vindt het belangrijk om
deze overstap zo in te voeren dat het voor hun praktisch, haalbaar en
betaalbaar is. En tegelijkertijd dat de overstap tijdig gemaakt wordt om te
voldoen aan de afgesproken CO2-reductie. De afgelopen periode is
daarover intensief gesproken met gemeenten, VNG, MKB Nederland, TLN,
Evofenedex, RAI Vereniging, BOVAG en Natuur&Milieu. Ik kan u melden
dat er recent goede afspraken zijn gemaakt voor een soepele overgang en
een geleidelijk en zorgvuldig proces, waarbij ondernemers voldoende tijd
hebben om te kunnen overstappen op een emissieloze bestel- en
vrachtauto. In deze brief schets ik u het toegangsregime, zoals toegezegd
aan uw Kamer.
Landelijk geharmoniseerde zero-emissiezones voor stadslogistiek
met geleidelijke ingroei van emissieloze bestel- en vrachtauto’s
In de gesprekken met de betrokken partijen werd gepleit voor een
systeem met als kern eenduidige landelijke afspraken en waar nodig
ruimte voor lokaal maatwerk. Zo wordt het ontstaan van een lappendeken
voorkomen, maar blijft er ruimte om lokaal aandacht te geven aan de
uitzonderingen op de regel. De volgende drie basisafspraken gelden voor
de introductie van iedere zone:

kst-31209-224
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 209, nr. 224

1

1. Gemeenten kondigen minimaal vier jaar voor de invoering de ligging
en omvang van de zero-emissiezone aan. Dit is belangrijk om
vroegtijdig aan iedereen duidelijkheid te geven.
2. Alle nieuwe bestel- en vrachtauto’s die vanaf 1 januari 2025 op
kenteken worden gezet moeten zero-emissie aan de uitlaat zijn om de
zero-emissiezone voor stadslogistiek in te mogen.
3. Alle bestel- en vrachtauto’s die rondrijden in de zero-emissiezone
moeten vanaf 1 januari 2030 zero-emissie zijn.
Deze drie afspraken vormen de basis om te voldoen aan de doelstelling
voor 2030 uit het Klimaatakkoord. Maar deze spelregels zijn nog niet
afdoende om de transitie soepel, kosteneffectief en tijdig te laten
verlopen. Ik vind het zeer belangrijk om partijen vooraf duidelijkheid te
geven zodat ze bij investeringen in voertuigen tijdig kunnen anticiperen.
Ook houdt de overgangsregeling rekening met de wens om over te
stappen op een natuurlijk investeringsmoment. Dat biedt ondernemers
zekerheid en helpt de transitie naar schone mobiliteit vooruit. Wanneer de
voorlopers tijdig de overstap naar zero-emissie voertuigen maken, komt
vervolgens ook de tweedehands markt tot stand die voor andere
ondernemers van belang is.
a) Overgangsregeling vrachtauto’s
In het Klimaatakkoord is voor Euro VI-vrachtauto’s een overgangsregeling
afgesproken voor bakwagens van 5 jaar en voor trekkeropleggercombinaties van 8 jaar. Deze is vooral ingegeven om de
afschrijvingstermijnen van deze voertuigen zoveel mogelijk te respecteren. Niet voor iedere logistieke sector gelden dezelfde afschrijvingstermijnen en het aanbod van geschikte emissieloze vrachtauto’s komt nog
langzaam op gang. Daarom ben ik met de eerdergenoemde partijen
overeengekomen dat het verstandig is om op de volgende manier
invulling te geven aan de afspraken uit het Klimaatakkoord:
• Euro VI-vrachtwagens die op 1 januari 2025 maximaal 5 jaar oud zijn
(bakwagens) respectievelijk maximaal 8 jaar oud zijn (trekkeropleggercombinatie) uiterlijk tot 1 januari 2030 de zone in mogen
rijden.
• Plug-in hybride vrachtauto’s hebben tijdelijk, tot 1 januari 2030,
toegang tot de zero-emissie voor stadslogistiek, als zij daar aantoonbaar en handhaafbaar emissieloos rijden.
Voor de toelating van plug-in hybride vrachtauto’s worden op dit moment
de technische mogelijkheden in kaart gebracht om vast te stellen of een
vrachtauto emissieloos rijdt. Aansluitend wordt in beeld gebracht op
welke wijze dit juridisch verankerd kan worden. Ik verwacht uw Kamer
hierover begin 2021 nader te informeren.
b) Overgangsregeling bestelauto’s
Voor bestelauto’s is in het kader van het Klimaatakkoord afgesproken dat
bij de uitwerking aandacht besteed zal worden aan de situatie van kleine
ondernemers met bestelauto’s, om zo aan te kunnen sluiten bij natuurlijke
momenten van investeringen. Hiertoe zijn in de voorbije periode
afspraken gemaakt over een overgangsregeling. Hierbij is ook rekening
gehouden met de wens om over te stappen op een natuurlijk investeringsmoment.
Het aanbod van elektrische bestelauto’s ontwikkelt zich relatief snel, er
verschijnen verschillende nieuwe modellen tegen een lagere prijs en deze
positieve ontwikkeling biedt perspectief bij de aanschaf van nieuwe
voertuigen de komende jaren. Tegelijkertijd is de keuze voor een
bestelauto een belangrijke investering voor veel kleinere ondernemers in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 209, nr. 224

2

hun bedrijfsvoering, die ook meerdere jaren mee moet gaan. Bij de
overgangsregeling voor bestelauto’s is daarom, in navolging van de
overgangsregeling voor vrachtauto’s, gekozen voor een brede overgangsregeling op basis van Euroklasse.
Voor de gemeenten draagt de overgangsregeling stapsgewijs bij aan een
gezondere lucht in de stad. Bestelauto’s van euroklasse 4 zijn niet
uitgevoerd met een roetfilter en hebben geen toegang tot de
zero-emissiezone. Verder moet een overgangsregeling ook uitvoerbaar
zijn voor de gemeenten.
De gevolgen van COVID-19 stelt ons allemaal, en veel kleinere ondernemers in het bijzonder, voor grote uitdagingen. Ook daar is rekening mee
gehouden bij de inrichting van de overgangsregeling. Samen met MKB
Nederland, Evofenedex en enkele gemeenten heb ik de volgende
overgangsregeling uitgewerkt:
• Bestelauto’s met minimaal Euroklasse 5 hebben tot en met 31 december 2026 onbeperkt toegang tot de zero-emissiezones voor
stadslogistiek.
• Bestelauto’s met minimaal Euroklasse 6 hebben tot en met 31 december 2027 onbeperkt toegang tot de zero-emissiezones voor
stadslogistiek.
Ik hecht eraan dat met dit systeem tevens tegemoetgekomen wordt aan
de positie van de kleine ondernemer die moet sparen voor de stap naar
een nieuwe bestelauto. Met deze overgangsregeling hebben ondernemers
die nu nog een nieuwe bestelauto met verbrandingsmotor kopen nog
ruim 7 jaar toegang tot de zero-emissiezone. Met de voorgestelde
geleidelijke uitfasering van de verschillende euroklasses stimuleren we
bovendien een geleidelijke overstap, wat bijdraagt aan het kunnen leveren
van voldoende voertuigen voor de Nederlandse markt en de ontwikkeling
van een tweedehandsmarkt. Hiermee is naar inschatting van de betrokken
partijen de juiste balans gevonden tussen de proportionaliteit van de
zero-emissiezone, het financieel draagvlak van de onderneming en de
terugverdientijd van de zero-emissie bestelauto. Tegelijkertijd realiseren
we de afgesproken klimaatdoelen in 2030, omdat voordien de overstap
naar zero-emissie voertuigen gerealiseerd wordt.
Mijn inzet is erop gericht om in het voorjaar van 2021 een voorstel tot
wijziging van het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens 1990 aan
uw Kamer voor te leggen, waarin de overgangsregeling voor bestel- en
vrachtauto’s is verwerkt.
Het is van belang dat er voldoende aanbod is van emissieloze bestel- en
vrachtauto’s, zodat ondernemers tijdig de overstap kunnen maken. De
afgelopen jaren brengen voertuigfabrikanten een groeiend aantal
zero-emissie modellen van vracht- en vooral bestelauto’s op de markt. Om
dat verder te versterken organiseert de Transport Decarbonisation Alliance
onder mijn voorzitterschap een mondiale serie bijeenkomsten. Hierover
heb ik uw Kamer eerder geïnformeerd. De ontwikkelingen en trends in het
voertuigaanbod zal ik jaarlijks monitoren en zo nodig zal ik zo nodig actie
ondernemen met het oog op de beschikbaarheid van zero-emissie bestelen vrachtauto’s voor de Nederlandse markt. Gelet op de overgangstermijn
voor bestelauto’s, heb ik met alle partijen afgesproken om in 2024 te
evalueren of de wereldwijde productie van zero-emissie bestelauto’s naar
verwachting voldoende is voor de Nederlandse markt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 209, nr. 224

3

Lokaal maatwerk voor bijzondere voertuigen
Ik verwacht dat de landelijke regels voor verreweg de meeste ondernemers een redelijk en bruikbaar kader bieden. In sommige situaties zal
dat echter niet het geval zijn. Daarvoor heb ik met gemeenten afgesproken
dat zij als sluitstuk van het systeem, lokaal aanvullend maatwerk kunnen
leveren in de vorm van een ontheffing op grond van een hardheidsclausule. Zij kunnen dit inzetten voor gevallen waarin een voortijdige
investering niet proportioneel is en ondernemers, in afwijking van de
landelijke regels, meer tijd wordt gegund om de overstap naar
zero-emissie bestel- en vrachtauto’s te maken. Deze is vergelijkbaar met
de hardheidsclausule zoals nu bij de milieuzones wordt toegepast.
Ook behouden de gemeenten ruimte om lokaal maatwerk te leveren voor
particulieren met een bestelauto. De zero-emissiezone is namelijk bedoeld
voor stadslogistiek en niet voor particulieren. Zij kunnen daarom bij de
gemeente een ontheffing aanvragen voor hun bestelauto, mits zij aan
kunnen tonen dat het voertuig niet bedrijfsmatig gebruikt wordt.
Daarnaast geldt dat, net als bij de milieuzones, voor specifieke voertuigen
een vrijstelling of een ontheffing kan worden afgegeven. Bedrijven
kunnen bijvoorbeeld hiervan gebruik maken wanneer voor een specifiek
gebruik nog geen zero-emissie voertuig beschikbaar is. Voertuigen
waarvoor in ieder geval een ontheffing kan worden aangevraagd zijn net
als bij bestaande milieuzones de voertuigen van gehandicapten, welke zijn
aangepast voor € 500 of meer, kermis- en circusvrachtauto’s, vrachtauto’s
voor exceptioneel transport, verhuisauto’s en vrachtauto’s met een
laadkraan met een hefvermogen van 35 tonmeter of meer en die een
datum eerste toelating hebben van twaalf jaar of jonger.
Daar waar het de bevoegdheid van gemeenten betreft om lokaal
maatwerk te leveren, zal ik bij de gemeenten erop aandringen dat zij
onderling afspraken maken dat gelijke gevallen in de verschillende
zero-emissiezones ook gelijk behandeld worden. Dit om willekeur te
voorkomen en de eenduidigheid voor de weggebruiker te bevorderen.
Subsidieregeling zero-emissie bestelauto’s
In het Klimaatakkoord is afgesproken dat ondernemers kunnen rekenen
op financiële ondersteuning bij de aanschaf van een zero-emissie
bestelauto. Daarvoor heb ik een subsidieregeling in voorbereiding,
waarbij ik ernaar streef dat de regeling op 1 januari 2021 of kort daarna in
werking treedt. Binnenkort start hiervoor de internetconsultatie en zal ik
aansluitend uw Kamer informeren over de regeling en over de uitkomsten
van de consultatie.
Tot slot
Ik ben zeer tevreden met het meedenken en de medewerking van alle
betrokken partijen om tot deze gezamenlijke afspraken te komen. Iedereen
is zich ervan bewust dat we alleen samen kunnen toewerken naar een
leefbare en gezonde stad, ongeacht of je er woont, winkelt of onderneemt.
Ik reken ook op de steun van deze partijen in de afronding en vaststelling
van de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek dit najaar.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 209, nr. 224

4