Auditdienst Rijk
Ministerie van Financiën

Onderzoeksrapport
Aanbesteden en afstoten RHIB’s voor de Barend
Biesheuvel
Definitief

Colofon
Titel

Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend
Biesheuvel

Uitgebracht aan

Directeur-Generaal Rijkswaterstaat

Datum

9 mei 2019

Kenmerk

2019-0000078878

Inlichtingen
Auditdienst Rijk
070-342 7700

Inhoud

1

Inleiding—4

2

Hoofdboodschap—6

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Bevindingen—S
Inleiding—8
Aanbestedings- en afstotingstraject—8
Projectbeheersing—1O
Bestuurlijke Informatievoorziening—12

4
4.1
4.2
4.3
4.4

Verantwoording onderzoek—13
Werkzaamheden en afbakening—13
Gehanteerde Standaard—14
Opdrachtgever en opdrachtnemer—14
Verspreiding rapport—14

5

Ondertekening—15

Inleiding

Aanleiding opdracht
De minister van Infrastructuur en Waterstaat heeft vorig jaar de Tweede Kamer
ingelicht over de aanbesteding van twee boten door Rijkswaterstaat (RWS). Door
een fout bij de aanbesteding konden deze Rigid Huli Inflatable Boats (RHIB’s) niet
worden ingezet voor het doel waarvoor ze waren aangeschaft. Tevens gaf de
minister in bovengenoemde brief aan dat zij hierover te laat was geïnformeerd. De
minister heeft de Directeur-Generaal van Rijkswaterstaat opdracht gegeven om de
Auditdienst Rijk (ADR) te verzoeken onderzoek te doen hoe in dit dossier de
‘besluitvorming en informatievoorziening’ ten aanzien van het aanbestedings- en
afstotingsproces binnen Rijkswaterstaat is verlopen en hoe dit in de toekomst beter
kan.
Doel van het onderzoek
Het doel van het onderzoek is om inzicht te geven in het verloop van deze
aanbesteding en afstoting van de RHIB’s voor de Barend Biesheuvel, teneinde de
Organisatie hieruit lessen te laten trekken voor het verdere
vI ootverva ng i ngsp rog ram ma.
In overleg met de opdrachtgever is de onderzoeksvraag als volgt geformuleerd:
Hoe is in het aanbestedings- en afstotingsproces van de twee RHIB’s voor de Barend
Biesheuvel de besluitvorming en informatievoorziening verlopen met betrekking tot
de functionele eisen en wat ging hierbij goed en wat kan in de toekomst beter?
Context
De Rijksrederij is in 2013 gestart met een vlootvervangingsprogramma. Het
vervangen van twee RHIB’s voor de Barend Biesheuvel is hiervan een onderdeel.
Conform het inkoopbeleid van Rijkswaterstaat is de vlootvervanging, in opdracht
van de Rijksrederij, uitgevoerd door Programma’s, Projecten en Onderhoud (PPO).
Zowel Rijksrederij, als PPO zijn onderdeel van Rijkswaterstaat.
De Rijksrederij beheert, bemant en onderhoudt de specialistische schepen die, al
dan niet met bemanning, beschikbaar worden gesteld aan Douane, Kustwacht,
Ministerie van Landbouw en Rijkswaterstaat.
PPO is binnen RWS belast met de inkooptrajecten gekoppeld aan de Rijksrederij en
zo ook de vlootvervanging. De centralisatie van aanbestedingen heeft onder andere
tot doel om op een effectieve en efficiënte wijze inkoopprocessen uit te voeren. De
opdracht voor de aanbesteding van de RHIB’s is door de Rijksrederij verstrekt aan
PPO. PPO is voor de leverancier van de RHIB’s de opdrachtgever.
De stappen in het aanbestedingsproces en afstotingsproces zijn hieronder
schematisch weergegeven.

Ø

4 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend Biesheuvel

De stappen in het aanbestedingsproces zijn:
•
Voorbereiden: het opstellen van de eisen;
•
Marktbenadering: het selecteren van een bouwer;
•
Uitvoeren: het afsluiten van een contract met en het bouwen door de
leverancier;
• Afronden: het testen en de aflevering door de leverancier.
Bij het project van de aanbesteding van de RHIB’s is de bij Rijkswaterstaat
gebruikelijk methode Integraal Project Management (IPM) gehanteerd.

Leeswijzer
De hoofdboodschap bevat in hoofdlijnen het antwoord op de onderzoekvraag. Ook
zijn hierin de belangrijkste verbeterpunten, voortkomend uit het onderzoek,
opgenomen. In hoofdstuk 3 zijn de bevindingen rond het aanbestedings- en
afstotingsproces en de informatievoorziening (wat ging goed en wat kan beter)
meer in detail opgenomen. Hoofdstuk 4 bevat de verantwoording van het
onderzoek. Hierin zijn onder andere de afbakening van het onderzoek en de
aandachtspunten bij het verzamelen van de informatie opgenomen.

5 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend Biesheuvel

2

Hoofdboodschap

RWS heeft bij de aanbesteding en afstoting van de RHIB’s haar gebruikelijke
werkwijze bij functioneel specificeren gevolgd. Achteraf gezien paste functioneel
specificeren minder goed bij de aanbesteding van de RHIB’s voor de Barend
Biesheu vel. Van begin af aan deden zich knelpunten voor in de projectbeheersing
zelf en in het aanbesteden op basis van functioneel specificeren. Een knelpunt trad
op bij het (her-) formuleren van klanteisen naar contracteisen. Door gebrek aan
kennis intern en extern lukte het met name bij eisen voor vaareigenschappen niet
deze vooraf te toetsen aan normen en op basis daarvan voldoende SMART te
formuleren in het contract.
Aanbestedingstraject: functionele specificatie
Voorafgaand aan de aanbesteding van de RHIB’s is niet onderzocht of functioneel
specificeren van de RHIB’s mogelijk was of dat wellicht een andere wijze van het
formuleren van eisen hier passender zou zijn. Bij het opstellen van de functionele
eisen voor de RHIB’s voor de Barend Biesheuvel is de input van de toekomstige
gebruikers opgehaald. Hierbij is rekening gehouden met de aanbevelingen naar
aanleiding van een eerder ongevallenonderzoek uit 2013.
Bij de start van de aanbesteding van de RHIB’s is nog geen ervaring bij PPO
aanwezig met het opstellen van functionele eisen in de maritieme sector. Ook waren
er op dat moment nog geen objectieve normen beschikbaar voor het specificeren
van een deel van de te stellen eisen, te weten het vaargedrag. Hierdoor was het
vooraf niet mogelijk de kwaliteit (juistheid en volledigheid) van de geformuleerde
eisen te toetsen.
Na de gunning is gestart met de bouw. Voor en tijdens het bouwtraject is er
nauwelijks interactie geweest tussen de bouwer en toekomstige gebruikers over de
invulling van de functionele eisen. Mede hierdoor had de bouwer geen goed beeld
van het gebruik van de RHIB in de praktijk en kon daar dus ook geen rekening mee
houden bij het realiseren van de contracteisen. Tussentijdse bijsturing op de
invulling van de eisen die de RHIB’s beter bruikbaar of veiliger hadden kunnen
maken vond niet plaats.
Voor toekomstige aanbestedingen in het kader van Vlootvervanging is het
belangrijk in samenspraak tussen Rijksrederij en PPO, vooraf te bepalen of
functioneel aanbesteden een geschikte oplossing is. Mobiliseer hiervoor
voldoende kritisch vermogen.
Maak voor en tijdens de bouw interactie mogelijk tussen leverancier en
toekomstige gebruikers zodat de door de leverancier gekozen oplossingen
leiden tot een veilig en bruikbaar eindresultaat.
Projectbeheersing
De aanbesteding is opgepakt als een project dat is opgezet conform de rollen en
stappen vanuit de RWS-projectbeheersingsmethodiek (het IPM model). In de
praktijk zien wij onvolkomenheden in de projectbeheersing. Belangrijke
mijlpaalproducten zijn niet definitief gemaakt, er is beperkt aandacht voor
risicomanagement en op knelpunten in de samenwerking wordt niet voldoende
doorgepakt. Daarnaast is de procesgang en besluitvorming lastig te reconstrueren
vanwege gebrekkige vastleggingen.

6 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend Biesheuvel

Het is belangrijk tijdens het uitvoeren van de aanbesteding toe te zien op
het formaliseren van relevante mijlpaalproducten (zoals afspraken tussen
opdrachtgever en opdrachtnemer, een definitief projectplan, goedkeuren
van de eisen, acceptatie van het eindproduct, etcj.
Aandacht voor risicomanagement is essentieel, waarbij risico’s en
bijbehorende maatregelen worden geïdentificeerd en gemonitord.
De stappen en besluiten tijdens de aanbesteding dienen navoigbaar te zijn
vastgelegd in een projectdossier zodat sturing en reconstructie van het
proces achteraf mogelijk is.
Aan knelpunten in de samenwerking in een project dient nadrukkelijk
aandacht te worden besteed. Het bespreekbaar maken op het juiste niveau
en het achterhalen van de achterliggende oorzaken is daarbij van belang.
Bestuurlijke informatievoorziening
Gedurende het aanbestedingsproces is tussen de Rijksrederij en de PPO regelmatig
gesproken over de aanbesteding en de knelpunten. Betrokkenen hebben geen
aanleiding gezien om hierover breder binnen Rijkswaterstaat/IenW te
communiceren en/of te escaleren.
De afstoting viel binnen het verstrekte financiële mandaat. Dat maakte dat er geen
aandacht en geen aanleiding was om informatie breder te delen/escaleren. Achteraf
gezien had men hier vanuit politiek/bestuurlijke belang meer alert op moeten zijn.
In de afweging voor het breder delen/escaleren van informatie is het van
belang dat er naast het financiële aspect ook aandacht is voor het
politieke/bestuurlijke belang.

7 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend Biesheuvel

3

Bevindingen

3.1

Inleiding

Wij beschrijven hieronder de gang van zaken rond het aanbestedings- en
afstotingstraject van de RHIB’s van de Barend Biesheuvel.
Wij beschrijven eerst het verloop van het aanbestedings- en afstotingsproces.
Vervolgens besteden wij aandacht aan de Organisatie van het project en de
projectbeheersing. Tot slot gaan we in op de wijze waarop de bestuurlijke
informatievoorziening heeft plaatsgevonden gedurende het traject.
In die gevallen waar wij mogelijkheden voor verbetering voor komende
aanbestedingstrajecten signaleren, geven wij een aantal verbetersuggesties. Deze
verbetersuggesties zijn aanvullend op de verbeteringen die RWS zelf al heeft
onderkend in de Kamerbrief en die wij onderschrijven. De door RWS reeds getroffen
verbeteringen betreffen:
De bij de aanbesteding betrokken marktpartijen worden vooraf betrokken bij
taakuitvoering van het vaartuig;
Gebruik maken van bewezen technieken: bij de aanbesteding van de RHIB’s
wordt als uitgangspunt genomen een RHIB die op het moment van aanbesteding
reeds beschikbaar is op de markt (in plaats van een aanbesteding waar ontwerp
en bouw wordt uitgevraagd);
Bij het formuleren van de contracteisen wordt meer expertise ingezet, en op
basis daarvan zullen specifieke, duidelijke en objectief geformuleerde eisen
worden opgenomen met betrekking tot de vaareigenschappen. Daarbij wordt
samengewerkt met Marin en worden deskundigen van de Politie en Defensie
worden betrokken bij de aanbesteding van de RHIB’s.
De RHIB’s die beschikbaar zijn bij de bij de aanbesteding betrokken
marktpartijen, plus de ontwerpen, zullen worden getest en bij deze tests zal
Marin worden betrokken. Deze tests worden opgenomen als onderdeel van de
gunningscriteria bij de aanbesteding.
-

-

-

-

3.2

Aanbestedings- en afstotïngstraject

0

—

—

*

]

,ntrafl,ent

1

Bij de aanbesteding van de RHIB’s voor de Barend Biesheuvel zijn de reguliere
stappen in een aanbestedingsproces, conform de aanbestedingsregels, gevolgd.
De stappen in het aanbestedingsproces zijn:
•
Voorbereiden: het opstellen van de eisen;
•
Marktbenadering: het selecteren van een bouwer;
•
Uitvoeren: het afsluiten van een contract met en het bouwen van de RHIB
door de leverancier;
•
Afronden: het testen van de RHIB en de aflevering door de leverancier.

8 van 17 1 Aanbesteden en afstoten R1IBs voor de Barend Biesheuve

Voorbereiden
Voor het opstellen van de eisen voor de aan te schaffen RHIB’s is de bij RWS
gebruikelijke methode van functioneel specificeren toegepast. Functioneel
specificeren maakt het mogelijk voor marktpartijen om in de ontwerp- en
uitvoeringsfase oplossingen aan te dragen. Dit heeft als risico dat de ontwerpvrijheid
van de opdrachtnemer kan leiden tot een andere oplossing dan verwacht door de
opdrachtgever.
PPO had nog geen ervaring opgedaan met functioneel specificeren in de maritieme
sector. Bij de Rijksrederij was weinig begrip voor het feit dat er een bestek voor de
RHIB’s beschikbaar was en dat desondanks toch functioneel gespecificeerd moest
worden, alsook dat er niet meteen gekozen werd voor de reeds gehuurde RHIB voor
de Barend Biesheuvel waarover de RHIB gebruikers zeer tevreden waren. Daarnaast
had de Rijksrederij ook geen ervaring met functioneel specificeren.
Deze factoren zijn door PPO wel gesignaleerd, maar er is geen expliciete en
onderbouwde (risico)afweging gemaakt of functioneel specificeren toepasbaar was
in deze situatie. Er is vooraf niet vastgesteld of de eisen aan de RHIB’s met
functioneel specificeren voldoende SMART gemaakt konden worden om te komen tot
een bruikbare, veilige boot.
Voor toekomstige aanbestedingen in het kader van Vlootvervanging is het
belangrijk in samenspraak tussen Rijksrederij en PPO, vooraf te bepalen of
functioneel aanbesteden een geschikte oplossing is. Mobiliseer hiervoor
voldoende kritisch vermogen.
PPO heeft de functionele eisen opgesteld waaraan de RHIB’s moeten voldoen.
Hiervoor heeft zij eerst de klanteisen van de Rijksrederij geïnventariseerd. De eisen
van de Rijksrederij zijn gebaseerd op de wensen van de RHIB-vaarders, haar
klanten en bestekken van eerdere RHIB’s voor de Barend Biesheuvel. Bij het
opstellen van de functionele eisen is rekening gehouden met de verbeterpunten uit
het ongevallenonderzoek uit 2013.
Bij het opstellen van de technische contracteisen zijn er intern RWS en ook extern
geen kennis en normen beschikbaar met betrekking tot te formuleren eisen voor de
vaareigenschappen van RHIB’s. Door het ontbreken van deze normen, is het niet
mogelijk geweest een kwaliteitstoets te doen op een deel van de geformuleerde
eisen (de vaareigenschappen). Het risico hiervan is, dat er geen zekerheid was dat
de eisen juist en volledig waren en dat deze aansloten bij de verwachtingen van de
Rijksrederij over het eindresultaat.
Wij hebben niet vast kunnen stellen dat de door PPO opgestelde contracteisen
(formeel) zijn goedgekeurd door de opdrachtgever, de Rijksrederij. Het risico is dat
de eisen van de opdrachtgever niet overeenkomen met de eisen die zijn gebruikt bij
de aanbesteding.
Marktbenadering
De gunning van de bouw van de RHIB’s voor de Barend Biesheuvel heeft
plaatsgevonden op basis van de Economisch Meest Voordelige Inschrijving (EMVI).
Uitvoeren
Na het formaliseren van de opdracht van de bouw van de RHIB’s in een contract
tussen PPO en de leverancier, is gestart met de bouw van de RHIB’s. Voor en tijdens
de bouw heeft de leverancier contact gehad met PPO, maar is er nauwelijks direct
contact geweest met de toekomstige gebruikers van de RHIB’s. Het risico hierbij is
dat de bouwer bij het invullen van de geformuleerde functionele eisen geen
rekening kan houden met het praktische gebruik van de RHIB’s.

9 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend Biesheuvel

Maak voor en tijdens de bouw interactie mogelijk tussen leverancier en
toekomstige gebruikers zodat de door de leverancier gekozen oplossingen
leiden tot een veilig en bruikbaar eindresultaat.
Afronden
Er is voorzien in een aantal testen voordat de RHIB’s door de bouwer worden
opgeleverd aan PPO. Een onderdeel hiervan is het testvaren. Bij de testvaarten is de
toekomstige bemanning betrokken. Bij de eerst testvaart is een aantal
onvolkomenheden vastgesteld. Deels hebben deze onvolkomenheden betrekking op
afwijkingen van de contracteisen en deels hebben de testvaarders een negatief
gevoel over het vaargedrag. Het gevoel over het vaargedrag kan niet worden
gerelateerd en gespecificeerd aan de contracteisen.
Op basis van de resultaten van de testvaart heeft de bouwer de RHIB’s aangepast,
maar ook bij een tweede testvaart hadden de testvaarders geen goed gevoel over
het vaargedrag. In overleg met PPO heeft de bouwer een re-engineering van de
boten gedaan. De gebruikers van de RHIB’s geven aan niet te zijn meegenomen in
het proces van re-engineeren.
Na de re-engineering is niet opnieuw een testvaart uitgevoerd, maar wel is door PPO
vastgesteld dat de RHIB’s op dat moment voldoen aan de contracteisen en daarmee
moeten worden afgenomen. De RHIB’s zijn na de acceptatie door PPO door de
bouwer afgeleverd in Nederland.
Het risico dat het vaargedrag van de RHIB’s niet voldoet, is niet in de acceptatie
meegenomen.
Tijdens de periode dat de re-engineering van de RHIB’s plaatsvindt, heeft het
Maritiem Research Instituut Nederland (MARIN) op verzoek van PPO normen en een
rekenmodel voor de vaareigenschappen van RHIB’s ontwikkeld. Na aflevering in
Nederland is het vaargedrag van de RHIB’s door een aantal onafhankelijke RHIB
bestuurders en door MARIN getest op basis van de ontwikkelde normen en het
rekenmodel voor het vaargedrag. Op basis van de testuitslagen is door de
Rijksrederij besloten de RHIB’s niet in te zetten op de Barend Biesheuvel.
Afstoten/alternatieve gebruiksmogelijkheid
Verschillende scenario’s voor een alternatieve gebruiksmogelijkheid voor de RHIB’s
zijn uitgewerkt en in verschillende overleggen besproken. Een van de opties was het
verkopen van de RHIB’s via Domeinen. Door de gebrekkige dossiervorming is het
niet mogelijk vast te stellen op welke wijze de besluitvorming in dit proces heeft
plaatsgevonden. Momenteel vindt door RWS onderzoek plaats naar de opties voor
alternatieve inzet van de RHIB’s. Hiervoor wordt een risico-inventarisatie
uitgevoerd.

3.3

Projectbeheersing

*

.‘

p.

]

j

[1

Voor het realiseren van de vlootvervanging (waarvan de aanschaf van de RHIB’s een
onderdeel was) is door PPO een project gestart. De beheersing van het project
verloopt volgens de bij Rijkswaterstaat gebruikelijk methode van Integraal
Projectmanagement (IPM) dat wanneer het wordt uitgevoerd conform opzet, zorgt

10 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend Biesheuve

een goede projectsturing en —beheersing. In praktijk zien wij echter een aantal
onvolkomenheden in de projectbeheersing.
Voor de uitvoering van de totale vlootvervanging is door PPO een projectplan
(clusterplan) opgesteld. Dit plan was niet definitief bij aanvang van de aanbesteding
van de RHIB’s. Voor de vervanging van de RHIB’s is geen afzonderlijk projectplan
opgesteld, omdat dit project onderdeel uitmaakte van het totale
vlootvervangingsprogramma.
Het is belangrijk tijdens het uitvoeren van de aanbesteding toe te zien op
het formaliseren van relevante mijipaalproducten (zoals afspraken tussen
opdrachtgever en opdrachtnemer, een definitief projectplan, goedkeuren
van de eisen, acceptatie van het eindproduct, etc.).
In het concept clusterplan is onder andere aandacht besteed aan de samenwerking
met de Rijksrederij, het ontbreken van kennis bij PPO over de maritieme sector en
onbekendheid bij de Rijksrederij met de functioneel specificeren. Deze
geïdentificeerde risico’s in het clusterplan hebben, niet aantoonbaar geleid tot
specifieke maatregelen in de beheersing van het proces.
Aandacht voor risicomanagement is essentieel, waarbij risico’s en
bijbehorende maatregelen worden geïdentificeerd en gemonitord.
Het clusterplan voorziet ook in een archivering in het bij RWS gebruikte systeem
Connect. De daadwerkelijke vastlegging van relevante documentatie in Connect is
echter beperkt geweest, waardoor achteraf procesgang, zoals sturing en beheersing
en besluitvorming, niet navolgbaar zijn.
De stappen en besluiten tijdens de aanbesteding dienen navolgbaar te zijn
vastgelegd in een projectdossier zodat sturing en reconstructie van het
proces achteraf mogelijk is.
De projectrollen om de IPM methode te kunnen uitvoeren, zijn ingevuld. Gedurende
het aanbestedingsproces van de RHIB’s doen zich verschillende personele
wijzigingen in de rollen voor die de samenwerking in dit proces volgens de
betrokken heeft beïnvloed. Deze functiewisselingen hebben niet bijgedragen aan
een optimale samenwerking.
Gedurende het gehele aanbestedingstraject is er sprake geweest van spanning
tussen PPO en de Rijksrederij. Bij de Rijksrederij bestond weerstand tegen de
gekozen methodiek van functioneel specificeren en de keuze voor de leverancier aan
wie de opdracht is gegund. Aan het begin van de aanbesteding van de RHIB’s heeft
PPO de voorziene aanbestedingsmethode en de projectbeheersingsmethode aan de
Rijksrederij uitgelegd. Toch verliep de samenwerking tussen Rijksrederij en PPO
tijdens de uitvoering van de aanbesteding van de RHIB’s niet altijd probleemloos.
Rijksrederij en PPO hebben hierover samen met alle betrokkenen in het proces in
verschillende sessies gesproken, met de verwachting dat deze gesprekken de
samenwerking weer opgang zouden brengen. Concrete acties zijn verder niet
genomen. Hierdoor leidden deze gesprekssessies niet tot verbetering in de
samenwerking.
Aan knelpunten in de samenwerking in een project dient nadrukkelijk
aandacht te worden besteed. Het bespreekbaar maken op het juiste niveau
en het achterhalen van de achterliggende oorzaken is daarbij van belang.

11 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend Biesheuvel

3.4

Bestuurlijke Informatievoorziening

In het projectplan zijn de escalatielijnen in het project en vanuit het project naar de
opdrachtgever uitgewerkt. Voor de communicatie over de voortgang en eventuele
knelpunten in de aanbesteding van de RHIB’s zijn geen specifieke procedures
aangetroffen. Hier geldt de bij RWS gebruikelijke wijze van escaleren.
De genomen besluiten in het aanbestedingtraject lagen binnen het financieel
mandaat van de portfoliomanager PPO. Dat maakte dat er geen aandacht en geen
aanleiding was om informatie breder binnen Rijkswaterstaat/IenW te
delen/escaleren. Ook het relatief ‘geringe’ financiële belang van de aanbesteding
van de RHIB’s speelde daarbij een rol; € 1 miljoen ten opzichte van € 513 miljoen
voor de hele Vlootvervanging. Men zag geen aanleiding voor het informeren van de
DG en de minister. De communicatie heeft zich beperkt tot de direct betrokkenen bij
het project.
In de afweging voor het breder delen/escaleren van informatie is het van
belang dat naast het financiële aspect ook aandacht is voor het
politieke/bestuurlijke belang.

12 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend Biesheuv&

4

Verantwoording onderzoek

41

Werkzaamheden en afbakening

Reikwijdte
Het object van dit onderzoek is het aanbestedings- en afstotingsproces in de periode
2015 t/m augustus 2018 van de twee RHIB’s voor de Barend Biesheuvel.

srkIrng

Focus
De focus van het onderzoek betreft de besluitvorming door de ingevulde rollen en
de hiervoor benodigde informatievoorziening inzake het proces van het opstellen
van de functionele eisen voor de twee RHIB’s voor de Barend Biesheuvel en de
informatievoorziening binnen Rijksrederij, PPO, RWS, Kustwacht e.a. en naar de
minister hierover.
Daarnaast wordt de besluitvorming en informatievoorziening intern RWS en naar de
minister bij de afstoting in het onderzoek meegenomen.
Afbakening
Er is geen toets naar de rechtmatigheid van de naleving van de bepalingen zoals
verwoord in de Aanbestedingswet 2012 uitgevoerd.
De juridische aspecten van de aanbestedingsprocedure (juiste wegingscriteria, juiste
termijnen, etc.) zijn niet in het onderzoek meegenomen. De focus ligt op de
doorlopen stappen en de besluitvorming in het aanbestedingsproces vanaf het
formuleren van de eisen tot en met de beslissing om de RHIB’s wel af te nemen van
de bouwer maar niet in gebruik te nemen.
Uitgevoerde werkzaamheden
Bij het aanbestedings- en afstotingsproces zijn veel actoren betrokken. Wij hebben
gesproken met de relevante spelers in dit proces. Daarnaast hebben wij
documentatie gevraagd aan de betrokkenen om de gedane beweringen te
onderbouwen. De ontvangen documentatie hebben wij doorgenomen. Op basis van
de uit gesprekken en documentatie verkregen informatie hebben wij een antwoord
geformuleerd op de onderzoekvragen uit de opdrachtbevestiging.
Hiermee hebben wij de in de opdrachtbevestiging “onderzoek aanbesteding RHIB’s”
versie 0.1 van 14januari 2019 met kenmerk 20190000008249, overeengekomen
werkzaamheden uitgevoerd.
De bevindingen uit het onderzoek kan de opdrachtgever gebruiken om eventueel
aanpassingen door te voeren in het aanbestedings- en/of afstotingsproces.

13 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend Biesheuvel

Informatieverzameling
Het aanbesteding- en afstotingsproces is uitgevoerd door een projectteam bij RWS
PPO in opdracht van de Rijksrederij. Binnen het projectteam zijn veel
personeelswisselingen geweest. Ook bij de Rijksrederij zijn personeelswisselingen
aan de orde. Voor een aantal geïnterviewden was het langer tijd geleden dat zij
betrokken waren. Zij hebben voor de informatie moeten putten uit het geheugen en
hadden niet altijd meer helder voor de geest hoe het proces exact is verlopen.
Anderen hadden zich gedegen voorbereid op het gesprek en hadden nog een goed
beeld van het verloop van het proces.
Betrokkenen hebben alle medewerking gegeven aan het onderzoek. Zij hebben tijd
vrij gemaakt voor gesprekken en waren open in het geven van informatie. De
gesprekken verliepen plezierig.
Veel documentatie is aangereikt door de gesprekspartners in het onderzoek. Verder
hebben we toegang gekregen tot het projectdossier in Connect.
Hoor- en wederhoor
Van de gesprekken zijn verslagen gemaakt die voor hoor- en wederhoor zijn
teruggelegd bij betrokkenen. De verslagen vormen de basis voor de bevindingen in
voorliggende rapportage. De concept rapportage is voor hoor- en wederhoor
teruggelegd bij de Rijksrederij, PPO en de centrale staf RWS.
4.2

Gehanteerde Standaard
Deze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met de Internationale
Standaarden voor de Beroepsuitoefening van Internal Auditing.
In dit rapport wordt geen zekerheid verschaft, omdat er geen assurance-opdracht is
uitgevoerd.

4.3

Opdrachtgever en opdrachtnemer
Deze opdracht is door de Auditdienst Rijk (ADR) uitgevoerd in opdracht van
Directeur-Generaal Rijkswaterstaat. Contactpersoon van de opdrachtgever is
Directeur Financiën en Control Rijkswaterstaat.
Opdrachtnemer namens de ADR is, Accountdirecteur Buitenlandse Zaken en
Infrastructuur en Waterstaat.

4.4

Verspreiding rapport
De opdrachtgever, Directeur-Generaal Rijkswaterstaat, is eigenaar van dit rapport.
De ADR is de interne auditdienst van het Rijk. Dit rapport is primair bestemd voor
de opdrachtgever met wie wij deze opdracht zijn overeengekomen. In de
ministerraad is besloten dat het opdracht gevende ministerie waarvoor de ADR een
rapport heeft geschreven, het rapport binnen zes weken op de website van de
rijksoverheid plaatst, tenzij daarvoor een uitzondering geldt. De minister van
Financiën stuurt elk halfjaar een overzicht naar de Tweede Kamer met de titels van
door de ADR uitgebrachte rapporten en plaatst dit overzicht op de website.

14 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend Biesheuvel

5

Ondertekening

Den Haag, 9 mei 2019

..
Auditmanager
Auditdienst Rijk

15 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIB's voor de Barend Blesheuvel

16 van 17 1 Aanbesteden en afstoten RHIBs voor de Barend Biesheuvel

Auditdienst Rijk
Postbus 20201
2500 EE Den Haag
(070) 342 77 00