Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

30 413

Regels betreffende pensioenen (Pensioenwet)

Nr. 114

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 1 augustus 2008

1

Samenstelling:
Leden: Leden: Van der Vlies (SGP), De Wit
(SP), voorzitter, Van Gent (GroenLinks), Blok
(VVD), Tichelaar (PvdA), Nicolaï (VVD), Jan
Jacob van Dijk (CDA), Smeets (PvdA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt
(CDA), Van Hijum (CDA), Timmer (PvdA),
Koşer Kaya (D66), Jonker (CDA), ondervoorzitter, Luijben (SP), Ulenbelt (SP), OrtegaMartijn (ChristenUnie), Blanksma-van den
Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD), Koppejan
(CDA), Tony van Dijck (PVV), Spekman (PvdA),
Thieme (PvdD), Karabulut (SP) en Vos (PvdA).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gerkens (SP),
Vendrik (GroenLinks), De Krom (VVD), Heerts
(PvdA), Weekers (VVD), Smilde (CDA), Depla
(PvdA), Aptroot (VVD), Uitslag (CDA),
Willemse-van der Ploeg (CDA), Dijsselbloem
(PvdA), Pechtold (D66), Spies (CDA), Irrgang
(SP), Lempens (SP), Cramer (ChristenUnie),
Biskop (CDA), Kamp (VVD), Joldersma (CDA),
Fritsma (PVV), Tang (PvdA), Ouwehand
(PvdD), Gesthuizen (SP) en Heijnen (PvdA).

KST121406
0708tkkst30413-114
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft op
18 juni 2008 overleg gevoerd met minister Donner van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over:
– de brief van de minister van SZW d.d. 25 maart 2008 over
opvattingen van de Star met betrekking tot de dekking van
het nabestaanden- en arbeidsongeschiktheidspensioen en over
het SER-rapport inzake het maatschappelijk pensioendebat
(30 413, nr. 108);
– de brief van de minister van SZW d.d. 14 april 2008 over de
stand van zaken met betrekking tot de invoering van het
indexatielabel voor pensioenen;
– de brief van de minister van SZW d.d. 28 april 2008 over het
onderzoek «Evaluatie artikel 2b Pensioen- en spaarfondsenwet
(PSW)» (31 443, nr. 1);
– de brief van de minister en van de staatssecretaris van SZW
d.d. 16 mei 2008 in reactie op de motie-Koşer-Kaya c.s. over
mogelijke vormen van genderdiscriminatie in het pensioenstelsel (30 413, nr. 111);
– de brief van de van de vaste commissie voor SZW d.d. 19 mei
2008 houdende antwoorden op schriftelijke vragen van de
commissie over de concept-AMvB tot wijziging van het Besluit
uitvoering Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling (31 226, nr. 36);
– de brief van de staatssecretaris van SZW d.d. 28 mei 2008 over
informatievoorziening omtrent de AOW-partnertoeslag (31 200
XV, nr. 88).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.
Vragen en opmerkingen uit de commissie
De heer Omtzigt (CDA) is tevreden over de wijze waarop het kabinet de
invoering van de nieuwe IFRS (International Financial Reporting
Standards)-pensioenstandaard aanpakt en de boekhoudregels zodanig
probeert aan te passen, dat voorwaardelijke indexatie nodig blijft.
– Wat is de vraagstelling van het onderzoek dat de Autoriteit Financiële
Markten (AFM) gaat doen naar de mate van transparantie van collec-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 413, nr. 114

1

tieve pensioencontracten? Wordt in het onderzoek een aantal producten
doorgerekend? Kan schriftelijk worden ingegaan op de aansprakelijkheidsverdeling?
– Wanneer is de rapportage over de dekking van het arbeidsongeschiktheidspensioen gereed? Worden in de vraagstelling van het onderzoek van
de Stichting van de Arbeid (Star) naar de dekking van het nabestaandenpensioen op risicobasis mogelijke selectie-effecten meegenomen
voor mensen die ziek zijn of gedeeltelijk arbeidsongeschikt?
– Hoe staat het met het onderzoek van de Star naar waardeoverdracht
en bijbetalingen?
– Klopt het dat het nieuwe ontwerp voor een indexatielabel, waarbij
muntjes worden gebruikt, geschikter is dan het huidige met bootjes?
Wat betekent een keuze voor het alternatieve ontwerp voor de
invoeringsdatum van het indexatielabel?
– Komt er een aparte indexatielabel voor «slapers»?
– Kan een pensioenfonds verantwoordelijk worden gesteld voor slecht
indexeren? Gaat de regering dwingend voorschrijven hoe de berekening van het slechtste scenario plaatsvindt of mag iedereen een eigen
berekeningsmethode verzinnen?
– Is het niet voorbarig om te stellen dat er geen sprake is van genderdiscriminatie, zonder hiernaar onderzoek te doen?
– Bestaat er een mogelijkheid om de WGA (Regeling werkhervatting
gedeeltelijk arbeidsongeschikten)hiaatverzekering niet onder de
Pensioenwet te laten vallen, zodat hiervoor geen uniform pensioenoverzicht verstrekt hoeft te worden?
– Is het niet verstandig om iedereen die de komende vijftien jaar 65
wordt, een brief te sturen in verband met het afschaffen van de
AOW-partnertoeslag?
– Hoe kan voorkomen worden dat prepensioenregelingen met terugwerkende kracht buitensporig verklaard worden en een strafheffing wordt
toegepast?
– De wijze waarop het begrip «consistent» in de regelgeving is gedefinieerd, stemt tot tevredenheid.
De heer Tang (PvdA) is van mening dat het kabinet niet langer moet
inzetten op het informeren, maar op het adviseren over pensioen. Als het
pensioen lager uitvalt dan verwacht, is het niet denkbeeldig dat het
vertrouwen van burgers in niet alleen pensioenfondsen, maar ook de
Haagse politiek wordt geschaad.
– Wat zijn de vervangingsratio’s, nu en in de toekomst? In hoeverre
komen deze overeen met de verwachtingen van de deelnemers?
– Kunnen pensioenuitvoerders de deelnemer ertoe aanzetten, advies te
zoeken? Is het een idee om iedere deelnemer periodiek een advies te
geven over de vraag wanneer hij wat moet doen? Kan de Stichting
Pensioenkijker.nl advies gaan verstrekken?
– Wordt de suggestie van de FNV Vrouwenbond overgenomen om
diegenen die tussen 2015 en 2025 de AOW-gerechtigde leeftijd
bereiken, via de Sociale Verzekeringsbank (SVB) een brief te sturen
over het afschaffen van de AOW-partnertoeslag?
– Heeft de politiek niet de belangrijke rol om de kwaliteit van de regelingen met betrekking tot het nabestaandenpensioen te bewaken? Hoe
kan duidelijkheid verkregen worden over het deel van de opgebouwde
rechten dat uitgeruild zal worden? Moet de voorlichting aan de partner
niet worden uitgebreid? Hoe wordt omgegaan met misleiding?
De heer Luijben (SP) acht de overheid verantwoordelijk voor pensioenregelingen, omdat zij deze beïnvloedt door het aangeven van kaders via
wetgeving.
– Voelt de minister zich medeverantwoordelijk voor de verslechtering op
pensioengebied en, zo ja, wat gaat hij doen om de risico’s te beperken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 413, nr. 114

2

–

–
–

–

Hoe wordt voorkomen dat er geen financiering meer is voor de mogelijkheid om het nabestaandenpensioen te dekken gedurende een
periode waarin een werknemer een WW-uitkering ontvangt?
Is een periode van bezinning over het indexatielabel niet belangrijker
dan het halen van deadlines?
Is een uitstel of meer geleidelijke invoering van de afschaffing van de
AOW-partnertoeslag niet wenselijk? Een arbeidsparticipatie van 80% in
2015 is niet realistisch en daarnaast is de verwachting ten aanzien van
de bekendheid met de afschaffing bij de bevolking niet groot.
Waarom laat het aangekondigde kabinetsstandpunt over het evaluatierapport van de invoering van de Wet verevening pensioenrechten bij
scheiding zo lang op zich wachten? Moeten voor mensen die buiten
deze regeling vallen, de voorwaarden om in aanmerking te komen
voor een eenmalige uitkering van € 4500 niet zodanig gewijzigd
worden, dat het leeftijdscriterium wordt losgelaten en het inkomenscriterium wordt verhoogd naar 120% van het bruto AOW-bedrag? Kan
schriftelijk opgave worden gedaan van het aantal mensen dat na het
wijzigen van de voorwaarden alsnog voor de eenmalige uitkering in
aanmerking zou komen?

De heer Blok (VVD) vindt dat kennis van pensioenen niet los gezien kan
worden van kennis van overige financiële zaken.
– Wat is de rol van het Platform CentiQ bij het bevorderen van het
pensioenbewustzijn onder burgers?
– Zal een aanpassing van het ontwerp voor het indexatielabel ertoe
leiden dat de invoerdatum van 1 januari 2009 niet gehaald kan
worden?
– Klopt het dat via de WGA-hiaatverzekeringen bij pensioenfondsen een
belangrijk deel van het arbeidsongeschiktheidsrisico in feite collectief
wordt verzekerd?
– Welke producten mogen pensioenfondsen verkopen en welke moeten
zij overlaten aan de markt? Is er nog wel sprake van een gelijk speelveld, nu Loyalis, een dochter van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP), zich begeeft op de markt van spaarrekeningen?
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wijt het onbegrip van het indexatielabel aan de impopulariteit van het onderwerp en
aan het communiceren van een dubbele boodschap. Het onderzoek naar
het alternatieve ontwerp zal pas in september afgerond zijn. Met het oog
op de invoerdatum van 1 januari 2009, is de vaststelling van de ministeriële regeling voorzien voor 1 juli 2008. Hierin moet het precieze ontwerp
voor het label eventueel worden opengelaten of moet het eerste ontwerp
onder voorbehoud worden opgenomen.
– Iedere toeslagregeling krijgt een eigen label. Voor «slapers» komt een
apart indexatielabel dat ook bestemd is voor gepensioneerden. Of dit
label ook opgenomen moet worden in het uniform pensioenoverzicht
dat een actieve werknemer ontvangt, moet nader bezien worden.
– Het label toont de verwachting en het risico met betrekking tot de
toeslagverlening. De verwachtingen worden gebaseerd op de
continuïteitsanalyse. Op de uitvoering ervan wordt toegezien door De
Nederlandsche Bank. In de ministeriële regeling wordt de bepaling
opgenomen dat alle pensioenuitvoerders voor het slechte scenario
moeten rekenen met de 5% slechtste resultaten, waarmee het slechte
scenario genormaliseerd is.
– Vanwege de hoge kosten van een dekking van het nabestaandenpensioen op basis van opbouw, heeft de wetgever bewust gekozen
voor een dekking op risicobasis. De Wet op de medische keuringen
verbiedt selectie van medewerkers op medische gronden. De overheid
stelt het kader vast waarbinnen de sociale partners hun keuze bepalen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 413, nr. 114

3

–
–

–

–

–

–
–

–

–

–

waarvoor alleen zij verantwoordelijk zijn. De overheid kan slechts
overgaan tot een wetswijziging.
De vraag of er sprake is van misleiding bij voorlichting over het
nabestaandenpensioen, zal schriftelijk worden beantwoord.
Uitstel van de afschaffing van de AOW-partnertoeslag is niet wenselijk.
Volgens het rapport van de commissie-Bakker is de kabinetsdoelstelling van 80% arbeidsparticipatie realiseerbaar per 2016.
De suggesties die door de FNV Vrouwenbond zijn gedaan met betrekking tot het voorlichten over de afschaffing van de
AOW-partnertoeslag, zullen worden meegenomen in het
communicatieplan dat door de staatssecretaris van SZW wordt opgesteld. Hierin wordt bezien op welke wijze de boodschap het beste kan
worden overgebracht aan de verschillende doelgroepen. Met de
staatssecretaris zal worden overlegd of het communicatieplan na het
zomerreces naar de Kamer wordt gestuurd.
Adviseren is primair een verantwoordelijkheid van de sector. De
ontwikkelingen op dit terrein zullen gevolgd worden. De Sociaaleconomische Raad (SER) stelt voor, de Stichting Pensioenkijker.nl een
rol te geven bij het beantwoorden van de vraag wie een adviesrol zou
moeten krijgen. Onafhankelijke tussenpersonen of verzekeraars zijn
geschikter om te adviseren dan pensioenfondsen, die de nodige expertise hiertoe missen en geen zicht hebben op de veranderingen in
iemands leven die van invloed kunnen zijn op het pensioen.
De pensioenkoepels en het ministerie van SZW participeren in het
Platform CentiQ dat gericht is op de financiële sector in het algemeen
en daardoor minder geschikt is om apart over pensioenen te informeren.
In internationaal kader wordt geprobeerd meer aandacht te krijgen
voor de IFRS-pensioenstandaard.
De AFM doet in 2008 onderzoek naar de kwaliteit van de advisering
aan werkgevers die de pensioenregeling van kleine aantallen werknemers onderbrengen bij verzekeraars. Op die manier krijgt de AFM ook
inzicht in de mate waarin werkgevers worden geïnformeerd over de
kosten en de provisie voor het aangaan van een verzekeringsovereenkomst. In het onafhankelijke onderzoek dat het Verbond van
Verzekeraars laat uitvoeren naar de uitvoeringskosten van de
pensioenregelingen, wordt een aantal producten doorgerekend. Naar
verwachting zal dit onderzoek in de loop van 2008 zijn afgerond. De
Kamer zal worden geïnformeerd over de uitkomsten van beide onderzoeken. Op basis hiervan moet bezien worden of verder onderzoek
gewenst is. In een brief zal nader worden ingegaan op de vraagstelling
van beide onderzoeken.
De WGA-hiaatverzekering kan niet buiten de Pensioenwet worden
gebracht, omdat deze verzekering een pensioen is. Deelnemers aan
deze verzekering hebben recht op dezelfde bescherming die deelnemers aan pensioenfondsen ontvangen, inclusief informatievoorziening.
Het kabinetsstandpunt over de evaluatie van de Wet verevening
pensioenrechten bij scheiding is uitgesteld vanwege nog lopende
onderzoeken. De vereveningsregeling is afgelopen. Met de Kamer is
overlegd over gerechtvaardigde criteria. Als het beschikbare budget
ruimer was geweest, waren de criteria mogelijk anders geweest. Iedere
regeling leidt tot een scheiding tussen gevallen die wel en die niet
onder de regeling vallen en een nieuwe regeling zal leiden tot nieuwe
schrijnende gevallen. De vraag hoeveel mensen in aanmerking zouden
zijn gekomen voor de regeling, als bepaalde criteria waren losgelaten,
kan niet eenvoudig beantwoord worden omdat de zoekcriteria te ruim
zijn.
De staatssecretaris van Financiën is van mening dat niet de hele
prepensioenregeling fiscaal bovenmatig verklaard hoeft te worden. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 413, nr. 114

4

–

–

vraag om niet over te gaan tot een strafheffing, zal aan hem worden
voorgelegd.
Loyalis is een dochter van het ABP. Het staatsenkader bepaalt dat de
dochter op voldoende afstand moet staan. Binnen dit kader kan de
dochter echter zonder bezwaar commerciële producten aanbieden. Van
oneerlijke concurrentie is geen sprake.
De Nederlandse wetgeving is niet in strijd met de internationale
verplichtingen ten aanzien van gelijke behandeling. Ingeval van regelingen waarbij sprake is van genderdiscriminatie, kunnen deelnemers
naar de rechter of de Commissie Gelijke Behandeling om hun gelijk te
halen. De toepassing van de pensioenwetgeving leidt zonder meer tot
een andere uitkomst tussen mannen en vrouwen vanwege het verschil
in arbeidsverleden en arbeidsmarktpositie. Nader onderzoek naar het
discriminerende aspect is niet zinvol.

De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
De Wit
De adjunct-griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Esmeijer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 413, nr. 114

5