Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 322

Kinderopvang

Nr. 164

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 2 januari 2012

1
Samenstelling:
Leden: Van Gent (GroenLinks), voorzitter,
Hamer (PvdA), Van der Ham (D66), Sterk
(CDA), Smeets (PvdA), Dezentjé HammingBluemink (VVD), Van Hijum (CDA), Omtzigt
(CDA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt (SP),
Ortega-Martijn (ChristenUnie), Tony van Dijck
(PVV), ondervoorzitter, Spekman (PvdA),
Vermeij (PvdA), Ouwehand (PvdD), Dijkgraaf
(SGP), Azmani (VVD), De Jong (PVV), Klaver
(GroenLinks), Huizing (VVD), Straus (VVD) en
Van den Besselaar (PVV).
Plv. leden: Voortman (GroenLinks), Heijnen
(PvdA), Pechtold (D66), Uitslag (CDA),
Klijnsma (PvdA), Neppérus (VVD), Biskop
(CDA), Smilde (CDA), Dijkstra (D66), Kooiman
(SP), Schouten (ChristenUnie), Fritsma (PVV),
Çelik (PvdA), Dijsselbloem (PvdA), Thieme
(PvdD), Van der Staaij (SGP), Aptroot (VVD),
Van Klaveren (PVV), Sap (GroenLinks),
Houwers (VVD), Harbers (VVD), De Mos (PVV)
en Gesthuizen (SP).

kst-31322-164
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft op
23 november 2011 overleg gevoerd met minister Kamp van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid over:
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 6 juni 2011 over de kinderopvangtoeslag vanaf 2012
(31 322, nr. 137);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 6 juni 2011 over kindregelingen (31 322, nr. 138);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 28 juni 2011 naar aanleiding van de toezegging in het
algemeen overleg over kindregelingen en kinderopvang na
2012 (31 322, nr. 141);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 28 juni 2011 met de beantwoording van vragen van
de commissie inzake het ontwerpbesluit tot wijziging van het
Besluit kinderopvangtoeslag en tegemoetkomingen in de
kosten van de kinderopvang (31 989, nr. 33);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 30 juni 2011 met een afschrift van de brief aan de
Eerste Kamer inzake het tijdelijk gedogen van ouderparticipatiecrèches (2011Z14740);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 11 juli 2011 met de voortgang van de reactie op het
rapport van de commissie-Gunning naar aanleiding van een
zedenzaak in Amsterdam (32 500 VI, nr. 117);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 11 augustus 2011 met een reactie op de brief van het
CNV Publieke Zaak (CNV) om opname van de pedagogisch
medewerker kinderopvang in het BIG-register (2011Z16047);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 9 september 2011 met een uiteenzetting van de
declarabele uren van de kinderopvangtoeslag (31 322, nr. 144);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 31 oktober 2011 inzake toezicht en handhaving van
de kwaliteit in de kinderopvang (31 322, nr. 146);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

1

–

de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 9 november 2011 over de vergoeding van vakantieuren BSO in 2012 (2011Z22425);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 11 november 2011 over het functioneren van de
markt voor kinderopvang (31 322, nr. 147);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 23 november 2011 met een reactie op de enquête
kinderopvang van GroenLinks (31 322, nr. 148).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.

De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Van Gent
De griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Post

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

2

Voorzitter: Azmani
Griffier: Post
Aanwezig zijn acht leden der Kamer, te weten: Azmani, BerckmoesDuindam, Dijkstra, Van Gent, Hamer, Van Hijum, Kooiman, De Mos,
en minister Kamp van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die vergezeld is
van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
De voorzitter: Ik open het algemeen overleg over de kinderopvang.
De heer De Mos (PVV): Voorzitter. Mijn excuses voor het missen van de
petitie, maar ik ben druk als een klein baasje. Ik werk ook aan de begroting
Infrastructuur en Milieu (I en M) en ik moest nog een algemeen overleg
Natuur en Klimaat voorbereiden. Dat zijn ook allemaal zeer belangrijke
onderwerpen. Ik heb ook het aanbieden van de lampjes gemist, terwijl dat
wel bij mij, als Willie Wortel, had gepast.
Vanmorgen zat ik aan mijn yokidrink en krentenbol met suiker. Ik sloeg het
Algemeen Dagblad open en meteen werd mijn steun gevraagd door
CDA’er Van Hijum. Onze Ed wil ouders laten betalen voor het daadwerkelijk gebruik van de kinderopvang. Op mijn steun kan hij rekenen, net
zoals hij mij in mei steunde met de motie-De Mos waarin ik het kabinet
opriep tot de volgende bezuiniging in de branche: de vakantietoeslag
buitenschoolse opvang (BSO) verlagen van twaalf naar zes weken en het
vergroten van de groepsgrootte bij peutergroepen in de kinderopvang van
veertien naar vijftien peuters. Deze bezuinigingen zouden ertoe moeten
leiden, dat verlaging van het vergoede uurtarief wordt voorkomen. Door
kabinetsmaatregelen is het maximumuurtarief voor 2012 niet
geïndexeerd. Dat is mooi, maar hoe wordt dat na 2012? Vanaf 2012 wordt
de kinderopvangtoeslag gekoppeld aan gewerkte uren en dat is ook mooi,
maar ouders blijven wel de kans lopen te veel te betalen. Hoe staat het
met de uitvoering van deze motie-De Mos (31 322, nr. 136).
De grootste kinderopvangorganisatie van Nederland zit zwaar in de
schulden. Waar vorig jaar nog winst werd geboekt, lijkt nu een constructie
te zijn bedacht waarbij een grote schuld zorgt voor het ontduiken van de
belasting. Gelukkig heeft staatssecretaris Weekers reeds aangekondigd dit
soort constructies te verbieden. Waar wij puzzelen om ouders te
behoeden voor al te hoge kosten voor kinderopvang, waar de overheid in
zes jaar tijd drie keer meer betaald heeft aan kinderopvang dan in het
verleden en waar onduidelijkheid heerst over de compensatieregeling via
de belasting, daar lijkt sprake te zijn van een maatschappelijk onverantwoord ondernemersspel. Het bedrijf wordt aan de ene kant betaald door
de belastingbetaler, terwijl men aan de andere kant de belasting ontduikt.
De onderste steen moet boven komen. Is de minister bereid om een
onderzoek in te stellen naar de gang van zaken rond Catalpa, Estro Groep,
waarin de volgende zaken worden meegenomen: hoe maatschappelijk
verantwoord is deze constructie? Hoeveel belastinginkomsten loopt de
schatkist mis door deze constructie? Welke brutowinstmarge blijft over als
deze constructie uit de boeken wordt gehaald? Kan die eventueel
overgebleven winstmarge terugvloeien naar de branchetekorten? Zijn er
meer bedrijven in de kinderopvang die deze constructie toepassen? Is de
minister bereid om staatssecretaris Weekers te manen tot spoed inzake
het verbieden van de genoemde constructie? Waar grote bedrijven zich
verrijken, daar hebben kleine bedrijven het moeilijk. Sterker nog, die
bedrijven komen in de problemen omdat ze geen startfinanciering kunnen
krijgen of omdat ze door de korting van 25 mln. op het Waarborgfonds
Kinderopvang moeten bezuinigen op kwaliteit. Het is daarom belangrijk
dat we snel handelen. Er ontstaat nu een ongelijk speelveld en dat gaat
ten koste van de kinderen en ouders. Wil de minister de korting op het
waarborgfonds nader overwegen? De minister moet maatschappelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

3

onverantwoord ondernemen in de kinderopvang als eerste aanpakken. In
plaats van twee keer verlies, krijgen we dan twee keer winst. Ik krijg graag
een heldere reactie van de minister.
Kan de minister ingaan op de berekeningen van het waarborgfonds? Men
stelt dat door het behoud van het garantievermogen van 25 mln. een
borgcapaciteit van 75 mln. wordt behaald. Hierdoor kan ruim 100 mln.
worden geïnvesteerd. Klopt het dat het waarborgfonds alle kinderopvangbedrijven kan screenen op transparantie, goed bestuur, pedagogische en
bedrijfsmatige kwaliteit, mede omdat alle organisaties worden verplicht
hun jaarrekening in te dienen? Als dat allemaal waar is, dan is het het
onderzoeken waard of het mogelijk is het waarborgfonds overeind te
houden.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De heer De Mos kaart een aantal goede
punten aan, maar ik mis aandacht voor de zware bezuinigingen op de
kinderopvang. Ouders moeten vaak veel meer betalen dan de bevroren
uurprijs en krijgen dus te weinig kinderopvangtoeslag. In 75% van de
gevallen zit het tarief voor BSO boven de uurprijs van € 5,39. Wat heeft de
PVV te bieden aan al die ouders die aan de keukentafel berekenen dat de
kinderopvang voor hen te duur wordt?
De heer De Mos (PVV): Wij zijn ons er terdege van bewust dat er
maatregelen worden genomen en dat er keiharde bezuinigingen gaande
zijn. We lopen daar niet voor weg. De kosten voor kinderopvang zijn
tussen 2005 en 2010 gestegen van 1 mld. naar 3 mld. In die kosten wordt
gesneden en dat doet zeer, dat erkennen wij ook. In de aangenomen
motie-De Mos vraag ik daarom of het kabinet wil bekijken hoe de
bezuiniging zo zacht mogelijk kan worden doorgevoerd. Ik wil daarom ook
van de minister weten of we het waarborgfonds overeind kunnen houden.
Op mijn manier probeer ik mee te denken over hoe bezuinigingen zachter
kunnen. Ik ontken natuurlijk niet dat er bezuinigd moet worden. Wij
gedogen dit kabinet. In het gedoogakkoord is afgesproken dat 18 mld.
bezuinigd moet worden en daar staat onze handtekening onder. De
bezuiniging op de kinderopvang is daar een onderdeel van en die
verantwoordelijkheid nemen wij ook.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dit standaardantwoord kennen we.
Wat zegt de heer De Mos tegen de ouders? Hij verklapte mij namelijk voor
de vergadering dat hij veel mailtjes krijgt van ouders die berekend hebben
dat ze enorm in de financiële problemen dreigen te komen en van ouders
die zich terugtrekken van de arbeidsmarkt, omdat de kinderopvang te
duur wordt. Hij zegt vervolgens hier dat ouders te veel betalen. De hoge,
extra kosten voor de ouders zitten met name in de enorme bezuinigingen
die oplopen tot 1 mld. Wat heeft de heer De Mos de ouders te bieden,
behalve een paar marginale aanpassingen?
De heer De Mos (PVV): Wij nemen de verantwoordelijkheid en dat is geen
standaardantwoord. Het gedoogakkoord ligt er. Er moet 18 mld. bezuinigd
worden en dat doet zeer voor iedereen. Ik krijg die e-mails ook en die
verhalen zijn vervelend. Als mensen goede ideeën hebben om, buiten het
gedoogakkoord om, bezuinigingen op te vangen, dan sta ik daar voor
open. Met mijn voorstel om de vakantietoeslag voor de BSO van twaalf
naar zes weken te verlagen heb ik volgens de branche 186 mln. weten te
bezuinigen. Dat geld kan terugvloeien naar de branche. Daarbij komt nog
66 mln. door het vergroten van peutergroepen van veertien naar vijftien
peuters. Misschien kunnen we wel naar groepen van zestien peuters gaan.
Dat geld kan ook terugvloeien naar de branche, zodat het voor ouders wat
dragelijker wordt. Meer kan ik er op dit moment niet van maken. Ik sta
echter open voor bezuinigingen buiten het gedoogakkoord om, zodat het
geld kan terugvloeien naar de ouders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

4

Mevrouw Kooiman (SP): De PVV zegt zachte bezuinigingen te willen. Er is
echter geen sprake van zachte bezuinigingen. Heel veel ouders overwegen
om te stoppen met werken omdat ze de kinderopvang niet meer kunnen
betalen. De heer De Mos heeft zelf de e-mails daarover gelezen. Wat gaat
de PVV daaraan doen? Waarom stemt de PVV niet voor het voorstel van
SP, PvdA en GroenLinks voor het inkomensafhankelijk maken van de
kinderopvangtoeslag, zodat de kinderopvang betaalbaar blijft voor
iedereen?
De heer De Mos (PVV): Ik was net heel duidelijk bij de beantwoording van
de vraag van mevrouw Van Gent. Als één iemand zijn best doet om te
zoeken naar maatregelen om het leed te verzachten, dan ben ik het wel.
Bezuinigingen doen echter altijd pijn. Wij maken een keuze en dat is heel
vervelend. Ik krijg echter ook veel mailtjes met begrip. Mensen die zeggen
dat ze goed snappen dat er bezuinigd moet worden, omdat de groei van
1 mld. naar 3 mld. buiten proportie is. Ik heb voorstellen gedaan en ik
hoop dat er wat mee gedaan kan worden. Het geld kan dan terug naar de
ouders en daarmee wordt de bezuiniging wat draaglijker. Meer dan het
wat draaglijker maken, kunnen we echter niet doen.
Mevrouw Kooiman (SP): De PVV wil dus niet dat de kinderopvangtoeslag
afhankelijk van het inkomen wordt gemaakt, om zo de kinderopvang
betaalbaar te houden. Ik doe de heer De Mos daarom een ander voorstel,
want niet geschoten is altijd mis. Uit het laatste onderzoek van de heer
Buitenhek blijkt dat werkgevers niet een derde deel betalen zoals
afgesproken, maar 27%. Is de heer De Mos ook van mening dat we daar
nog eens goed naar moeten kijken? Is hij het met mij eens dat we de
ouders niet met 42% moeten belasten? We hebben namelijk afgesproken
dat ouders maar een derde deel hoeven bij te dragen aan de kinderopvangkosten.
De heer De Mos (PVV): Ik wil daar wel serieus naar kijken. De PVV staat
achter het principe dat de werkgevers, de ouders en de overheid ieder een
derde betalen. Alle voorstellen daaromtrent zijn van harte welkom.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter. Voorafgaand aan dit overleg
heeft een grote groep ouders hun zorgen met mij gedeeld over wat er
gebeurt in de kinderopvang. Zij vertelden wat voor berekeningen er
gemaakt worden aan de keukentafels in Nederland, en hoeveel ouders
rimpels krijgen van de zorgen omdat ze een veel hogere rekening moeten
gaan betalen. Zojuist is ons een petitie aangeboden. Wellicht vragen
mensen zich af wat dit voor apparaat is. Het lijkt op een hoofdtelefoon met
oogjes. Het zijn de twee extra ogen die toezien op de groepen kinderen,
zoals de minister graag wil. De minister stelt extra eisen, maar wil de
rekening vervolgens niet betalen. GroenLinks is voor een goede kwaliteit
van kinderopvang, maar het moet uit de lengte of uit de breedte. Op dit
moment staat de gehele kinderopvang zwaar onder druk. Dat is geen
goed nieuws voor ouders die op een eigentijdse manier arbeid en zorg
willen combineren. We moeten er geen doekjes om winden: er wordt al
vier jaar op rij fors bezuinigd op de kinderopvang. Het vorige kabinet
bezuinigde honderden miljoenen en dit kabinet bezuinigt meer dan 1 mld.
De GroenLinks-fractie heeft zich daar elke keer weer tegen verzet.
Bezuinigen op kinderopvang is kortzichtig. Alleenstaande ouders,
anderhalfverdieners en tweeverdieners hebben opvang voor de kinderen
nodig. We leven niet meer in een tijd waarin opa’s, oma’s en
buurvrouwen gemakkelijk kunnen worden ingezet, want die werken zelf
ook. Gelukkig maar, want we willen tenslotte allemaal dat iedereen die
kan werken ook werkt. Werken is ook leuk, mits je dat met zorg kunt
combineren. Een toegankelijke en betaalbare kinderopvang is daarbij een
absolute voorwaarde. Ik ben de tel al kwijtgeraakt van de debatten over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

5

bezuinigingen op de kinderopvang en ik kan al uittekenen wat de minister
gaat zeggen. Hij zal zeggen dat we te maken hebben met financiële
tegenvallers door overschrijdingen, dat ouders te weinig betalen en dat
het effect op de arbeidsparticipatie echt maar heel gering is. Ga maar
lekker slapen, er is niks aan de hand en het valt allemaal reuze mee. Laat
ik het maar eens onparlementair zeggen: dit is natuurlijk complete
flauwekul. Het lijkt me eerder een meevaller dan een tegenvaller dat meer
ouders dan verwacht gebruikmaken van de kinderopvang. Meer ouders
kunnen aan het werk en meer kinderen worden gestimuleerd in de
kinderopvang. Bovendien raamt het kabinet steeds weer verkeerd. Ook nu
zien we dat de ramingen van het kabinet onbetrouwbaar zijn. Op 28 juni
schrijft de minister dat de groei van de dagopvang voor 2011 wordt
geraamd op 4% en voor de BSO op 9,4%. In de brief van 11 november
lezen we echter dat tussen januari en september 2011 het aantal kinderen
met 2% is gegroeid. Dat is dus een financiële meevaller. Wat betekent
deze nieuwe raming voor de bezuiniging? Worden eventuele meevallers
in mindering gebracht op de totale bezuiniging?
Het is complete onzin dat ouders te weinig betalen. De minister zegt dat
de ouders in 2010 slechts 22% betaalden, maar de minister rekent
gemakshalve niet mee wat ouders betalen bovenop de maximale uurprijs.
De minister beweert dat ouders daar meer luxe en extra’s voor terugkrijgen. Tijdens het vorige overleg sprak hij over paardrijles en het leren
bespelen van een instrument. Ik heb dat vanmorgen aan ouders
voorgelegd en die lagen dubbel van het lachen. Was het maar waar dat dit
soort zaken worden aangeboden. Dat is echt een verkeerde voorstelling
van zaken. Ouders betalen wel degelijk de prijsstijgingen van de opvang.
De maximale uurprijs wordt immers keer op keer bevroren. Niet in 2011,
maar wel in de jaren daarvoor en ook weer in 2012. De kosten van de
ondernemers stijgen gewoon door. Omdat de marges laag zijn, worden
die kosten doorberekend aan de ouders. 75% van de ouders betaalt meer
dan het maximumtarief voor de BSO. Wil de minister met bewijzen komen
voor zijn stelling dat al die kinderen daar extra luxe voor ontvangen? Ik
overweeg een motie op dit punt in te dienen. Ik ben namelijk bang dat
door het afknijpen van de sector de kwaliteit zal dalen. Het zal niet luxer
worden, maar er zal juist minder en goedkoper personeel komen om te
voorkomen dat ouders stoppen met de kinderopvang. Het kabinet rekent
zich constant rijk, maar maakt ondertussen de ouders die gebruikmaken
van de kinderopvang arm.
Uit de modellen van het Centraal Planbureau (CPB) komt naar voren dat
het effect op de arbeidsparticipatie gering zal zijn. Er wordt vaak over
gezwegen, maar op de lange termijn is dat effect wel degelijk aanwezig.
Als je het niet de modellen vraagt, maar de ouders zelf zoals wij hebben
gedaan in ons onderzoek, is het verwachte effect groot. Er deden ruim
11 000 ouders mee met ons onderzoek. Een derde gaf aan minder te
zullen gaan werken en 9% zei zelfs helemaal te zullen stoppen. De minister
reageerde hierop met een flutbriefje.
Uit onderzoek van de FNV, de ING BudgetBarometer en het Sociaal
Cultureel Planbureau (SCP) blijkt een aanzienlijk effect op de arbeidsparticipatie. De minister heeft aangegeven dat het CPB opnieuw onderzoekt
wat de effecten zullen zijn voor de verschillende inkomensgroepen. De
uitkomst van dat onderzoek krijgen wij eind 2011 en dat lijkt mij rijkelijk
laat. Valt er dan nog wat te repareren? Wil de minister het onderzoek
uitbreiden naar de kosten en de baten? Ouders die stoppen met werken
betalen geen belasting meer en voor kinderopvangcentra dreigt sluiting.
Wij krijgen hier veel signalen over van ouders en opvangmedewerkers.
Een aantal van hen zit in de zaal. Ik wil uitleg van de minister.
Iedereen moet gelijkelijk meebetalen, dus een derde voor de werkgevers,
een derde voor de werknemers en een derde voor overheid. Het is een
grote irritatiefactor dat het bij werkgevers nog steeds niet gebeurt. Ik krijg
zelfs signalen van werkgevers dat hen helemaal niet om een bijdrage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

6

wordt gevraagd. Dat is de wereld op zijn kop. Waarom is dit nog steeds
niet goed geregeld?
Wij krijgen ook signalen van zelfstandigen, de zogenaamde zzp’ers. De
GroenLinks-fractie heeft vaak aandacht voor deze groep gevraagd, ook op
het punt van kinderopvang. Wij zijn voorstander van de koppeling van het
aantal gewerkte uren aan het recht op toeslag, maar dat mag niet
betekenen dat zelfstandigen erop achteruit gaan. Ouders die te maken
hebben met halen en brengen mogen er ook niet op achteruit gaan. De
minister wil dat zelfstandigen het aantal gewerkte uren aannemelijk
maken, zoals ze dat al moeten voor de zelfstandigenaftrek. De minister
heeft beloofd dat de Belastingdienst daarover communiceert, maar op
hun website kan ik er niets over vinden. Heeft de minister meegekregen
dat de motie-Braakhuis is aangenomen, waarin een onderzoek wordt
gevraagd naar alternatieven voor het urencriterium? Dit kabinet is tegen
onnodige administratieve lasten, naar ik hoop ook voor burgers en niet
alleen voor bedrijven. Ik roep de minister op niet te doen wat zijn
voorganger deed, namelijk volharden in de eenlocatie-eis voor de
gastouderopvang. Toen de Kamer hem dwong om tot een nieuw inzicht te
komen, was 4 mln. verspild en gingen we over tot de orde van de dag.
Laten we dit bij de zzp’ers niet doen, want het is voor deze groep een echt
probleem. Ik vraag de minister om een oplossing te vinden voordat op
1 januari 2012 dit soort maatregelen ingaan.
Opnieuw is dit algemeen overleg te kort om al mijn zorgen en pijnpunten
naar voren te kunnen brengen. Ik noem nog kort het waarborgfonds,
gastouders die zelf geen recht meer hebben op de kinderopvangtoeslag
en de 70%-norm voor het recht op BSO. Over dat laatste onderwerp
ontving ik een noodkreet van een alleenstaande moeder die 24 uur werkt
bij de rijksoverheid, maar vanwege arbeidsduurverkorting een contract
heeft voor 21,6 uur. Zij verdient € 50 boven het bijstandsniveau en heeft
uitgerekend dat zij van haar salaris van € 1050 netto, € 500 kwijt is aan de
kinderopvang. Deze moeder is radeloos en velen met haar. Minister, kijk
verder dan de cijfers! Kijk naar de mensen achter cijfers! Als de minister
dat niet doet, is hij niet goed bezig.
Ouderparticipatiecrèches zijn met name in Utrecht een fenomeen. Dat zou
niet meer kunnen, omdat deze ouders een opleiding moeten gaan volgen.
Ik doe een beroep op het praktisch vermogen van deze minister. Is het nou
echt nodig om deze zes crèches om zeep te helpen?
Mevrouw Kooiman (SP): Voorzitter. Het is steeds duidelijker dat dit
kabinet op een domme manier bezuinigt op kinderen. Het Nibud gaf
duidelijk aan dat ouders met kinderen er fors op achteruit gaan. Ook het
SCP kwam vorige week met het nieuws dat de geplande bezuinigingen op
de kinderopvang niet goed doordacht zijn. De samenleving is volgens het
SCP op lange termijn juist duurder uit. Ik snap werkelijk niet dat dit
gebeurt, want de regeringspartijen geven ook aan dat het belangrijk is dat
beide ouders gaan werken. Nu wordt hen die mogelijkheid ontnomen.
Ik krijg veel post van ouders over kinderopvang en ik vind het belangrijk
dat deze ouders gehoord worden. Ik wil daarom een citaat uit een brief
van een moeder voorlezen: «Ik ben een alleenstaande moeder met een
fulltimebaan. Ik heb voor mijn drie kinderen vier dagen opvang. In mijn
berekeningen kom ik voor volgend jaar uit op € 200 tot € 300 kostenverhoging per maand. Misschien dat ik elders net iets goedkoper uit zou zijn.
Ik weet dat de minister erg van marktwerking houdt. Wellicht verwacht hij
dat ik daarnaar op zoek ga. Dat is niet mijn intentie. Het is wat anders als
ik mijn wasgoed blootstel aan een ander merk, omdat het toevallig in de
aanbieding is. Dit gaat echter om mijn kinderen, die een vertrouwde en
veilige omgeving verdienen. Met de voorgestelde bezuinigingen draag ik
25% of misschien wel 30% van mijn netto-inkomen af aan kinderopvangkosten. Een simpele benadering leert mij dat ik bijna evenveel of meer
inkomsten verwerf uit een werkloosheidsuitkering als bij het gestreste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

7

leven van een fulltime werkende moeder. Dus welke motivatie heb ik nog
om te blijven werken? Maar wat voor u belangrijk is: hoe kan de minister
spreken over een bezuiniging voor de overheid en de maatschappij, als hij
daarmee straks een volledige uitkering aan mij kwijt is, nog los van het
gemis van productiviteit voor de samenleving?» Deze moeder is representatief voor heel veel moeders en vaders. Wil de minister reageren op dit
citaat?
Uit het laatste onderzoek van de heer Buitenhek blijkt dat ouders, de
overheid en de werkgevers niet allemaal het afgesproken een derde deel
van de kosten van kinderopvang betalen. Vanaf 2012 nemen ouders maar
liefst 41% van de kosten van de kinderopvang op zich en de werkgevers
maar 27%. Dit was niet de afspraak. Hoe gaat de minister dit herstellen?
De minister schrijft in zijn brief over de voortgang van het rapport van de
commissie-Gunning over de zedenzaak bij het Hofnarretje, dat er flink
ingezet moet worden op kwaliteit. De minister wijst continu op de
verantwoordelijkheid van de kinderopvangsector zelf. De Brancheorganisatie Kinderopvang heeft juist aangeven dat het vierogenprincipe niet
haalbaar is, ondanks die twee extra ogen van de petitie. Men zegt dat
bezuinigingen de kwaliteit onder druk zetten. Hoe gaat de minister ervoor
zorgen dat de bezuinigingen niet ten koste gaan van de kwaliteit? Van de
70 000 kinderopvangcentra heeft 60% de boel niet op orde. Helaas treden
veel gemeenten niet op wanneer het mis gaat, want bij een op de vijf
gemeenten is het toezicht op en de handhaving in de kinderopvang slecht
te noemen. Ik stel de minister voor om gemeenten te verplichten om ook
de oudercommissies te consulteren bij een slecht handhavingsadvies. Zo
krijgen ouders meer zicht op de kwaliteit van de opvang en hebben ze de
mogelijkheid om mee te denken met verbeteringen. Oudercommissies
krijgen nu meer zeggenschap van de minister. Dat is heel goed, maar laat
ze dat gebruiken door de oudercommissies mee te laten denken over een
handhavingsadvies. Ik ben erover te spreken dat de minister nu zorgt dat
mijn motie wordt uitgevoerd en dat de gemeenten een handhavingsbeleid
moeten overleggen.
Samen met de PVV heb ik de aangenomen motie ingediend over de
falende kinderopvangondernemers, die niet opnieuw een kinderopvang
mogen starten. De minister zegt dat het kabinet wil voorkomen dat een
kinderopvangondernemer een nieuwe locatie kan starten als bij een
andere locatie van diezelfde ondernemer een handhavingstraject loopt.
Dat is mooi, maar wordt er ook naar het verleden gekeken? Een ondernemer kan al eerder een handhavingsadvies hebben gekregen en een
falende kinderopvangondernemer kan ook pas een jaar later een opvang
starten. Hoe gaat de minister dit regelen?
Ik vind het koppelen van het aantal gewerkte uren aan de kinderopvangtoeslag een logische stap. Helaas kijkt de minister onvoldoende naar de
kinderziektes die dit voorstel met zich meebrengt. Kinderopvangorganisaties kunnen bijvoorbeeld meer uren in rekening brengen dan ouders
aan uren afnemen. In 2012 komen veel ouders in de problemen, omdat ze
ook moeten betalen voor de uren waar ze geen gebruik van maken. Deze
onterecht gedeclareerde uren van de kinderopvang worden wel
gekoppeld aan het aantal gewerkte uren. Dit probleem pakt de minister
pas aan in 2013. Dat kan toch niet? We hebben een gat van een jaar! Wat
gaat de minister doen voor de zzp’ers die moeilijk hun gewerkte uren
kunnen aantonen? Komen zij niet klem te zitten tussen het vooraf inkopen
van de uren en de afrekening aan het einde van het jaar, als blijkt dat ze te
veel uren hebben ingekocht omdat hun opdrachten tegenvielen? Hoe
hoog is de boete voor deze ouders? Wat gaat de minister doen voor de
ouders die regelmatig moeten overwerken, zoals in het onderwijs en in de
zorg, terwijl die uren niet kunnen worden aangetoond? Wat gaat de
minister doen voor de ouder die ziek thuis zit, maar niet in staat is om
voor zijn kind te zorgen? Er zijn nog een heleboel onduidelijkheden en ik
verwacht dat de minister die wegneemt voor het einde van dit jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

8

Voor veel kinderen in het speciaal onderwijs is er geen naschoolse
opvang. Dat is voor de ouders en kinderen een groot probleem. Juist voor
deze kinderen hoort er een passend kinderopvangaanbod te zijn. Is de
minister bereid om naar die problemen te kijken, samen met zijn collega
mevrouw Van Bijsterveldt-Vliegenthart? Kijken scholen zelf ook naar
opvangmogelijkheden en waar de gaten zitten?
De kinderopvangcentra in achterstandswijken hebben het nu al enorm
moeilijk. Ze zijn bang dat ze hun deuren moeten sluiten als de bezuinigingen oplopen. De ouders hebben nu al moeite om hun rekeningen te
betalen. Kinderopvangorganisaties willen wel opvang aanbieden in deze
wijken, maar geven aan dat het niet meer rendabel is. Hoe gaat de
minister ervoor zorgen dat juist in deze wijken de kinderopvangcentra hun
deuren niet hoeven te sluiten? Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat de
ouders de opvang kunnen betalen? Het Waarborgfonds Kinderopvang
heeft de belangrijke taak om dit soort ondernemingen te helpen, maar
hun subsidie wordt gestopt. Is de minister bereid om met het Waarborgfonds Kinderopvang te kijken of men middelen beschikbaar kan stellen
voor deze specifieke ondernemingen?
Mevrouw Dijkstra (D66): Voorzitter. Dit kabinet bezuinigt volgend jaar
420 mln. op kinderopvang, en ouders met een modaal inkomen en twee
kinderen op de opvang gaan er meer dan € 1000 op achteruit. Kindregelingen die niet aanzetten tot werken, zoals de kinderbijslag en het
kindgebonden budget, worden in 2012 in grote mate ontzien. Kennelijk
heeft dit kabinet een nieuw credo: werk boven uitkering, tenzij je een kind
hebt. De tegenbegroting van D66 laat zien dat het anders kan, want daarin
trekken wij 110 mln. uit voor de kinderopvang. Dit kabinet heeft geen
ambitie ten aanzien van de arbeidsparticipatie van ouders. Uit de
begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) blijkt dat de
groeidoelstelling 0% is. Stilstand lijkt het streven. Waarom dit gebrek aan
ambitie, als we iedereen nodig hebben op de arbeidsmarkt? Klopt het dat
de bezuiniging op de kinderopvang leidt tot lagere arbeidsparticipatie? Via
welk beleid wil de minister dan toch 0% halen, nu we weten dat de
afschaffing van de aanrechtsubsidie – ik moet het de algemene heffingskorting noemen – is vertraagd?
Debatten over de kinderopvang gaan vaak over geld en minder over
kwaliteit en dat is onterecht, want er is werk aan de winkel. Het Nederlands Consortium Kinderopvang Onderzoek (NCKO) heeft een index
opgesteld, waarin kwaliteit wordt beoordeeld op een schaal van één tot
zeven. In 1995 was het cijfer een 5– en in 2008 was dat gedaald naar een
3–. De minister heeft een website opgezet, met als doel de kwaliteit
inzichtelijk te maken. Dat is een goede eerste stap, maar het is geen
wondermiddel. Om de onvoldoende voor kwaliteit op te halen, moeten we
aanvullende acties ondernemen. Wil de minister de kwaliteit van de
kinderopvang fors verbeteren? Welke aanvullende acties neemt hij om dit
te bereiken? Gaat de minister een actieplan ontwikkelen?
Het is goed dat de minister de positie van ouders versterkt. Mijn collega
Koşer Kaya heeft hierover een motie ingediend. Vooral de geschillencommissies met bindend advies zijn een stap voorwaarts. Ik heb echter vragen
over de vormgeving. Wie neemt er plaats in deze commissie? Aan welke
kaders toetst de commissie haar uitspraken? Uit het veld hoorde ik dat de
oudercommissies niet meer worden gehoord bij de inspectie. Klopt dit?
Zo ja, hoe verhoudt zich dat tot het streven om de rol van ouders te
versterken? De GGD krijgt extra geld. Gaat men deze taak nu weer
oppakken?
Dan kom ik op de dagarrangementen voor een sluitende schooldag. Vaak
moeten vrijwilligers op het schoolplein lopen om de tussenschoolse
opvang (TSO) te realiseren, omdat het niet geregeld is. Dat is niet meer
van deze tijd. De minister heeft dat in vorige debatten ook erkend, maar
helaas komt hij met wat kleinschalige experimenten in plaats van plannen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

9

om dit probleem voor alle scholen op te lossen. Ik vraag de minister om
alsnog met plannen te komen, want anders dien ik daarover een motie in.
In 2008 werd een dergelijke motie van D66 gesteund door de PVV en de
VVD, maar dit dreigt nu in de problemen te komen. Ik reken nu weer op
deze partijen. Komt de minister met een plan dat de kwaliteit, de
professionaliteit en de financiering van TSO optimaliseert?
De gruwelijkheden in het Hofnarretje hebben Nederland geschokt. Het is
goed dat de commissie-Gunning dit heeft onderzocht. Verbetering van de
veiligheid kan alleen als de drie partners samenwerken. Rijk, gemeenten
en de kinderopvangsector hebben zich allen gecommitteerd aan de
aanbevelingen van de commissie-Gunning. Het is belangrijk dat wij in de
gaten houden in hoeverre die aanbevelingen daadwerkelijk worden
geïmplementeerd. Ik weet dat de gemeente Amsterdam op 7 december,
precies een jaar na die verschrikkelijke gebeurtenis, een overzicht geeft
van de stand van zaken. In hoeverre zijn de aanbevelingen door de drie
partners geïmplementeerd?
D66 vindt de ouderparticipatiecrèches een interessant initiatief, want ze
zijn goedkoop en de ouders zijn sterk betrokken. Dat is precies wat we
willen bereiken in de rest van de sector. Nu lijkt dit initiatief problemen te
krijgen, omdat de minister de diploma-eis wil handhaven. Kan de minister
in gesprek gaan met de ouderparticipatiecrèches en zoeken naar een
gezamenlijke oplossing?
Kinderopvangtoeslag wordt gekoppeld aan het aantal gewerkte uren en
dat is heel goed. Het gaat echter ook voor zzp’ers gelden, maar ik ben er
niet van overtuigd dat dit voor hen zo goed geregeld is. Vooraf wordt met
kinderopvangcentra afgesproken voor hoeveel uren het kind erheen gaat,
maar als de economie tegenzit werkt de zzp’er soms minder dan
verwacht. Het aantal uren kinderopvang gaat dan over het maximum
heen. Hoe voorkomt de minister dat deze zzp’ers in de problemen komen?
Prikkels in de financiering van de kinderopvang moeten richting de
arbeidsmarkt leiden. Kinderopvang van goede kwaliteit speelt daarin een
zeer belangrijke rol. Dat is investeren in de toekomst.
Mevrouw Hamer (PvdA): Voorzitter. Toen ik met de voorbereiding van dit
algemeen overleg bezig was, moest ik denken aan vorige overleggen en
aan mijn eigen geschiedenis in de Kamer. Toen ik in 1998 – zwanger als
een van de eersten in de Kamer – in de Kamer aantrad, was het volop
feest. Het was een paars kabinet dat flink wilde inzetten op kinderopvang.
Er was een verdubbelingsoperatie bezig in de kinderopvang en later
kwam de motie-Van Aartsen/Bos over BSO gekoppeld aan de scholen. Het
kon niet op. Daarna werd het voor mij, als liefhebber en inmiddels
gebruiker van de kinderopvang, en voor al die andere ouders almaar
beter. In 2006 kwam immers het verkiezingsprogramma van de VVD met
als grote kop «gratis kinderopvang». In mijn partij moest ik eerst nog
strijden voor het belang van de kinderopvang, maar vanaf dat moment
was de strijd over en waren bijna alle partijen voor gratis kinderopvang.
Nu hebben we een debat dat helemaal niet gaat over gratis kinderopvang.
We hebben wel weer een VVD-minister, maar we hebben een heel andere
situatie.
We kregen net een enquête aangeboden van de FNV, met oogjes erbij. Ik
kreeg vier ogen met lampjes, maar bij twee ervan is het licht al uitgegaan.
Het is onmogelijk om het licht weer aan te krijgen. Ik hoop niet dat dit
symbolisch is, want ik weet dat het iedereen aan het hart gaat dat het licht
uitgaat voor de kinderopvang. We maken ons grote zorgen, want de
bezuinigingen zijn gigantisch. Hoe kan de minister dit, gegeven zijn eigen
partijgeschiedenis en de geschiedenis van de VVD en de kinderopvang,
voor zijn rekening nemen?
Een belangrijk punt bij kinderopvang is altijd de arbeidsparticipatie
geweest. Dit is niet het belangrijkste, want dat vind ik de kwaliteit. Uit het
onderzoek van de FNV blijkt dat de arbeidsparticipatie wel degelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

10

achteruit gaat. 60% van de geënquêteerde ouders zegt minder uren af te
gaan nemen. 15% zegt te stoppen met werken en daar komt nog eens 40%
bij als de opvang nog duurder wordt. Dat zijn zeer verontrustende
gegevens. GroenLinks en de ING hebben een enquête gehouden met als
resultaat dezelfde uitkomsten. De minister stuurt ons echter doodleuk een
brief waarin hij zegt dat het niet waar is. Wie is hier nou gek? Zijn alle
onderzoekers gek? Hoe komt een gerenommeerd instituut als ING daar
dan bij? Hoe komt het dat iedereen het in zijn omgeving kan waarnemen,
terwijl de minister zegt dat het niet waar is?
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik wil laten weten dat ik het met
mevrouw Hamer eens ben. Ik vind dat wij door de minister zijn
afgescheept met een flutbriefje. De onderzoeken wijzen keer op keer
hetzelfde uit. De minister moet zelf eens een onafhankelijk onderzoek
laten uitvoeren, zodat we kunnen debatteren op basis van feiten en niet
op basis van emoties. Als mevrouw Hamer dit met mij eens is, kunnen we
samen het initiatief nemen.
Mevrouw Hamer (PvdA): Ik ben dat zeer met mevrouw Van Gent eens,
dus ik pak die handschoen graag op. Misschien krijgen we dat knipperlichtje dan weer aan. Het lijkt me goed als we een onafhankelijk onderzoek
houden.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Daar ben ik blij om. Ik vraag de andere
partijen zich daarbij aan te sluiten, want ik kan me niet voorstellen dat de
coalitiepartijen zich met zon flutbriefje laten afschepen.
Mevrouw Hamer (PvdA): Als andere partijen willen meedoen, dan wil ik
de minister vragen om vandaag nog ons voorstel over te nemen, want de
tijd dringt.
Arbeidsparticipatie is natuurlijk belangrijk, maar de kwaliteit van de
kinderopvang is ook van ongelooflijk groot belang voor de ontwikkeling
van kinderen. Dat is in toenemende mate gebleken bij de voor- en
vroegschoolse educatie. Het zou nog beter zijn als we onderwijs en
kinderopvang meer zouden integreren. Het vorige kabinet had al een
enkel stapje gezet, maar dit kabinet heeft die ontwikkeling teruggedraaid
zodat we kinderopvang helemaal bij SWZ. Kwaliteit is van groot belang,
maar hoe wil de minister de kwaliteit van de kinderopvang handhaven bij
dalende inkomsten?
Collega Van Gent sprak over de zzp’ers. Ik had een zelfde soort tekst, dus
ik sluit me daar bij aan.
Mijn collega Van Hijum heeft vandaag een voorstel gelanceerd om minder
weken uit te betalen. Hoe moet zo’n voorstel uitgewerkt worden? Moet de
kinderopvang dan bijvoorbeeld vier weken dicht? Moeten medewerkers
vier weken ontslagen worden? Ik zie het voorstel als een afleidingsmanoeuvre, zodat we het niet over de werkelijke problemen in de kinderopvang hoeven te hebben.
De heer Van Hijum (CDA): Ik zal dat zo dadelijk toelichten. Deze duiding
laat ik voor rekening van mevrouw Hamer. Ouders krijgen soms te maken
met een eenzijdige contractwijziging, die ze ongevraagd door de
brievenbus krijgen. Ze moeten dan 52 weken per jaar gaan betalen,
ongeacht het gebruik dat zij van deze opvang maken. Wat vindt mevrouw
Hamer van die praktijk?
Mevrouw Hamer (PvdA): Volgens mij is het juridisch onmogelijk om een
contract eenzijdig te wijzigen. Wij zijn daar ook niet voor. Achter het
voorstel van de heer Van Hijum gaat echter iets anders schuil en daar
hebben we het al eerder over gehad. Is het mogelijk om vanuit de Kamer
de bedrijfsvoering van de kinderopvang te regelen? Ik heb daar bezwaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

11

tegen. Daar gaat ook precies mijn vraag aan de minister over. Hoe moet je
een kinderopvang of een school runnen, als je in de vakantieweken de
leraren niet door mag betalen? Over eenzijdige contracten zijn we het zo
eens, maar dat kun je ook anders oplossen.
De heer Van Hijum (CDA): Ik hoor graag welke oplossing mevrouw
Hamer daarvoor heeft. Het komt voor dat ouders een eenzijdige contractwijziging ontvangen en met de rug tegen de muur staan. Zij krijgen te
horen dat ze de uren moeten afnemen of dat ze een andere aanbieder
moeten zoeken. Wat vindt mevrouw Hamer daarvan? Ik heb van haar nog
geen duidelijke reactie gehoord. De minister zegt dat in 2012 een
wetsvoorstel komt waarin dit geregeld wordt.
Mevrouw Hamer (PvdA): Ik ben het oneens met het eenzijdig wijzigen van
contracten. Volgens mij is dat juridisch ook niet mogelijk. In zo’n geval
moet je naar de rechter stappen en heb je een sterke zaak. De PvdA heeft
een ombudsteam, waar mensen voor hulp terecht kunnen. Dat is echter
totaal iets anders dan het systeem wat de heer Van Hijum wil veranderen.
Ik hoor graag van de minister hoe hij daarover denkt. Het lijkt een
afleidingsmanoeuvre om het hierover te hebben, nu het hier gaat over
zulke grote problemen als de bezuinigingen in de kinderopvang.
Het punt van de 70% BSO is al genoemd en ik ben benieuwd naar de
reactie van de minister. Collega De Mos is uitgebreid ingegaan op de
constructie bij Catalpa. Ik ben daar zeer in geïnteresseerd, want het lijkt
me niet de bedoeling. Op dit punt sluit ik ook aan bij de eerder gestelde
vragen. We hebben een CPB-rapport gehad over het functioneren van de
markt voor de kinderopvang. We kunnen concluderen dat er nog steeds
heel weinig keuzevrijheid is voor ouders. Wat vindt de minister van deze
uitkomst? Hoe gaat de minister de keuzevrijheid voor ouders daadwerkelijk vergroten? Hoe gaat de minister de kwaliteit en de controle daarop
verbeteren, boven het basisniveau waarop de GGD nu controleert? Ik sluit
me aan bij de vraag over het handhaven van het garantievermogen van
het Waarborgfonds Kinderopvang.
In de discussie over de prijzen en de invloed van ouders daarop zien we,
in tegenstelling tot wat de collegas hier eerder over hebben gezegd, dat
het recht van ouders juist minder wordt. Oudercommissies krijgen wel
een breder adviesrecht over de kwaliteit, maar het adviesrecht over de
prijs vervalt. Dat lijkt me nu juist de omgekeerde beweging.
Dan kom ik op de keuzevrijheid. Ouders die niet tevreden zijn over de prijs
en de kwaliteit kunnen niet zomaar overstappen, omdat zij vastzitten aan
een bepaald kinderdagverblijf. Natuurlijk moet de sector daar primair aan
werken, maar ik hoor graag van de minister hoe hij de sector gaat
stimuleren om dit probleem op te pakken.
De heer Van Hijum (CDA): Voorzitter. Vorige week verscheen het rapport
De sociale staat van Nederland, waarin aandacht wordt besteedt aan wat
mensen bezighoudt. Veel gezinnen maken zich zorgen over de combinatie
van arbeid en zorg. In het rapport staat veel positiefs over de betrokkenheid en de zorg van mensen voor elkaar. Dat uit zich in een grotere
betrokkenheid van familie en de steeds grotere rol die vaders gelukkig
spelen bij de opvoeding. Ondanks de snelle groei van de kinderopvang,
maakt nog steeds minder dan 50% van de ouders er gebruik van. Wel
groeit de betekenis van de formele opvang. De agenda voor de combinatie van arbeid en zorg is breder dan alleen maar kinderopvang. We
hebben het daar vandaag niet expliciet over, maar we werken samen met
de GroenLinks-fractie aan een initiatiefwetsvoorstel om te komen tot meer
flexibiliteit in arbeidstijd en arbeidsplaats.
Veel collega’s hebben gewezen op het belang van samenwerking tussen
onderwijs en kinderopvang. Is er voortgang? Ik heb namelijk de indruk dat
wettelijke belemmeringen het niet makkelijker maken. We hebben daar in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

12

de Kamer een hoorzitting aan gewijd en het beleidsmatige antwoord is
vrij voorzichtig en op projectniveau. Ik denk echter dat er meer nodig is,
om die samenwerking op een grotere schaal uit te rollen. Graag een
reactie van de minister.
Over de participatie-effecten van de bezuiniging hebben voorgaande
sprekers al het nodige gezegd. Mijn fractie kijkt ook met zorg naar de
onderzoeken en de signalen die mensen en instellingen naar buiten
brengen. Wij hebben altijd gezegd dat het onvermijdelijk is dat er
bezuinigd wordt op de begroting van SZW en dat kinderopvang daar de
effecten van ondervindt. We willen dat wordt gelet op de effecten op de
arbeidsparticipatie en op de effecten voor de lage en middeninkomens,
waar de effecten zich het hardst voordoen. Ik wil graag een reactie van de
minister. De minister zegt dat hij vooralsnog vasthoudt aan zijn eigen
raming, maar ik vind het belangrijk om de vinger aan de pols te houden
wat betreft de effecten op de arbeidsparticipatie. Ik ben benieuwd
wanneer aanvullende CPB-onderzoeken, die door de minister zijn
toegezegd, naar de Kamer komen zodat de Kamer zich daar goed over kan
informeren.
Mijn fractie vindt het belangrijk vast te houden aan de verdeling van
kosten volgens de formule een derde voor de werkgevers, een derde voor
de overheid en een derde voor de gezinnen. De werkgeversbijdrage dient
zo veel mogelijk een-op-een te worden doorgegeven aan de ouders, als
een basistegemoetkoming in de kosten van de kinderopvang. Ik maak me
zorgen over wat ik in de brief van de FNV lees. In cao-onderhandelingen
komt het element kinderopvang weer naar voren. We hebben destijds
afgesproken dit uit het cao-domein te halen en er een collectieve regeling
van te maken. Als we niet uitkijken ontstaat toch weer een hybride
systeem waarbij afspraken in het collectieve systeem naast afspraken in
het cao-domein bestaan. Ziet de minister dat risico ook of vindt hij het
signaal van de FNV voorbarig?
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Over de kostenverdeling moeten wij
een deal sluiten, zodat de werkgevers eindelijk hun aandeel gaan betalen.
Onderzoeken van GroenLinks, SCP, FNV en ING leiden allemaal tot een
zelfde soort conclusie: dit gaat effect hebben op de arbeidsparticipatie.
Het CPB komt, op verzoek van de minister, pas eind van dit jaar met een
nieuw rapport en ondertussen krijgen we van deze minister een flutbriefje.
In dat briefje worden alle onderzoeken naar de prullenbak verwezen en
verwijst de minister naar een onderzoek van het CPB dat al enkele jaren
oud is. Wat vindt de heer Van Hijum daarvan? Vindt hij dat de minister dit
serieus oppakt? Als de arbeidsparticipatie afneemt door deze bezuinigingen, welke consequenties verbindt het CDA daar dan aan?
De heer Van Hijum (CDA): Mijn fractie heeft altijd gezegd dat bij de
vormgeving en de uitwerking van de bezuinigingsmaatregelen geprobeerd moet worden om de effecten op de arbeidsparticipatie te beperken.
We houden daar gewoon aan vast. We hebben nog een discussie te gaan
over de uitwerking van de maatregelen voor 2013. We kunnen daar de
vinger aan de pols houden. In 2010 en 2011 vielen de cijfers mee,
alhoewel toen ook al werd bezuinigd. Ik wil daar overigens niet mee
zeggen dat de nieuwe ronde geen effecten kan hebben, integendeel. Ik
pleit ervoor dat we met elkaar de vinger aan de pols houden, ook bij de
uitwerking van de maatregelen die nog volgen.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik ben erg voor het houden van een
vinger aan de pols. De heer Van Hijum zegt dat we in 2013 wel zien wat er
gebeurt met de arbeidsparticipatie, maar de wereld staat niet stil. Als uit
het onderzoek van het CPB zou blijken dat er wel degelijk effecten zijn op
de arbeidsparticipatie, laten we dat dan in 2012 toe en kijken we in 2013
hoe we dat kunnen repareren? Zo werkt het natuurlijk niet en dat weet de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

13

heer Van Hijum ook. We hebben samen een eigentijdse move gemaakt
door te komen met een initiatiefwetsvoorstel. Dat vind ik fijn. De heer Van
Hijum is zelf een jonge vader en hij weet hoe moeilijk het allemaal is. Is hij
bereid om voor 2012 maatregelen te treffen als uit het CPB-rapport blijkt
dat de arbeidsparticipatie wel degelijk afneemt?
De heer Van Hijum (CDA): Ik heb niet gezegd dat we tot 2013 moeten
wachten met deze discussie. Ik heb gezegd dat we nog een uitgebreid
debat hebben over de vormgeving en uitwerking van de bezuinigingen die
nog volgen. We kunnen de effecten van de maatregelen op de arbeidsparticipatie dan meewegen. Ik stel voor om dat dan ook te doen. Bij de
vormgeving van de huidige bezuinigingen hebben we de lage en de
middeninkomens ontzien, omdat de effecten van de bezuinigingen en de
effecten voor de arbeidsparticipatie bij deze groep het hardst aankomen.
Teletekst kopte vanmorgen «Linkse loonstrookjes». De uitwerking van
deze maatregel is ook behoorlijk nivellerend. We houden dus echt
rekening met de gevolgen voor de verschillende groepen.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Staan de bezuinigingen voor 2013 voor
de CDA-fractie nog niet vast?
De heer Van Hijum (CDA): Qua uitwerking en vormgeving staat dat nog
niet vast. We hebben met elkaar afgesproken dat we de ruimte houden
om over alternatieven na te denken. De bezuinigingen doen pijn, maar dit
jaar betalen we meer dan 10 mld. rente op de staatsschuld. Dat is vier keer
zoveel als we met z’n allen aan de kinderopvang uitgeven. Als we het over
de toekomst van onze kinderen hebben, is het belangrijk dat we ook met
dat probleem serieus aan de gang gaan.
De minister stuurde een uitgebreide en langverwachte brief naar de
Kamer over marktwerking. Uit die brief blijkt dat een aantal zaken goed
gaat, zoals de toename van het aanbod van de kinderopvang en de
kwaliteit en de aanwezigheid van gemotiveerde en geschoolde
medewerkers. De conclusies mogen soms wel wat scherper. Uit de brief
blijkt dat de markt soms onvolkomen is. De veronderstelde keuzevrijheid
waarbij mensen gemakkelijk kunnen shoppen tussen verschillende
aanbieders, is buitengewoon beperkt. Als je kind eenmaal op een school
of opvanginstelling zit, ontstaat een binding waardoor die keuzevrijheid al
beperkt wordt. Dit is zeker het geval als je te maken hebt met wachtlijsten,
zoals in de grote steden. Je kunt dan niet gemakkelijk uitwijken naar een
andere aanbieder. Het is goed dat we een aantal correctiemechanismen
hebben, gericht op het gedrag van de aanbieders. Ik ben blij met de
voorstellen die de minister in zijn brief heeft gedaan, zoals het
GGD-toezicht, de onafhankelijke klachtenfunctionaris en de geschillencommissie. De Kinderopvangkaart moet vergelijkend inzicht bieden in de
kwaliteit en prijs van kinderopvangaanbieders en er moet meer financiële
transparantie zijn. Dat zijn goede zaken.
Ik vind dat de minister te optimistisch is over de positie van ouders ten
opzichte van de opvanginstelling op het punt van de afgenomen
contracturen. Er zijn veel mensen die geïrriteerd reageren als hen te veel
uren, dagdelen, dagen of zelfs weken in rekening wordt gebracht, terwijl
ze daar geen invloed op hebben omdat het eenzijdig wordt opgelegd. De
minister heeft gezegd dat er een wettelijke beperking komt over het
doorberekenen van dagen die niet afgenomen kunnen worden, zoals
feestdagen. Waarom zou je die bepaling niet oprekken naar vakantieweken? Daar kan ook geen koppeling tussen gewerkte uren en kinderopvanguren gemaakt worden. Hoe groot is de reikwijdte wat de minister
betreft?
Mevrouw Kooiman (SP): Ik heb een soort flashback. In het vorige
algemeen overleg lanceerde de VVD hetzelfde plannetje. Destijds heb ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

14

aan de VVD gevraagd of men er zich van bewust was dat de maximumuurprijs dan omhooggaat. Ik vraag dat nu aan het CDA. Kinderopvangondernemers geven aan dat de uurprijs inderdaad omhooggaat. Heeft de
heer Van Hijum er rekening mee gehouden dat het CPB heeft berekend dat
de maximumuurprijs nu al hoger ligt dan was afgesproken?
De heer Van Hijum (CDA): Dat zou kunnen, maar we zijn nu wel een stap
verder dan tijdens het vorige debat. De minister zou overleggen met de
branche over het inbouwen van meer flexibiliteit in die contracten. Het is
goed om naar de stand van zaken op dit punt te vragen. De minister
kondigt in zijn brief van vorige week een aantal maatregelen aan,
waarmee hij een wettelijke beperking wil opleggen aan de contracturen
die men in rekening mag brengen. Dit probleem speelt bij veel ouders,
maar niet bij iedereen. Sommige aanbieders hebben die flexibiliteit wel.
Sommige mensen hebben echter niets te kiezen. Ik ken schrijnende
voorbeelden.
Mevrouw Kooiman (SP): De SP lanceert regelmatig plannetjes, maar wie
een plan lanceert, moet naast A ook B zeggen. Ik verwacht dan ook dat het
CDA een oplossing heeft voor die maximumuurprijs. Het is namelijk een
heel groot probleem. Als je dat aan banden legt door wettelijk vast te
leggen hoeveel uren kinderopvangondernemers in rekening mogen
brengen, dan moet je ook iets doen aan de maximumuurprijs. Is de heer
Van Hijum bereid iets iets te doen aan die maximumuurprijs?
De heer Van Hijum (CDA): Ik heb daar best oog voor. Ik vind het echter
niet gerechtvaardigd om te gemakkelijk uit te wijken in de uurprijs. Er zijn
voorbeelden van contracten die opgeschroefd worden van 51 naar 52
weken. Ouders krijgen de rekening voor de week tussen kerst en oud en
nieuw gepresenteerd, terwijl ze er geen gebruik van maken. Ik hoop dat
het een uitzondering is. Dit hoeft echter niet te leiden tot een hogere
uurprijs voor de andere momenten. Laten we op dat punt ook scherp zijn.
Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Ik vind het opmerkelijk dat de
heer Van Hijum hier nu zo’n punt van maakt, want de VVD heeft dit punt in
het voorjaar uitvoerig naar voren gebracht. Wij hebben toen een appel
gedaan op de markt en we zijn heel blij dat de heer Van Hijum dit nu
steunt. Is hij het met de VVD eens dat we dit moeten overlaten aan de
markt?
De heer Van Hijum (CDA): Er ligt een brief waarin de minister voorstelt
om met een wettelijke bepaling te komen. Dit betekent dat we maar tot op
zekere hoogte marktwerking zullen hebben. In hoeverre kunnen we deze
gedachte in die regeling plaatsen? We hebben de minister toen ook
opgeroepen om met de branche in overleg te gaan over de vraag hoe je
meer flexibiliteit in die regelingen kunt brengen. Daar was echt een rol
voor de minister weggelegd. Ik ben erg benieuwd naar wat die discussie
heeft opgeleverd en wat de sector zelf aan mogelijkheden ziet, want ik
denk dat we de ouders daarmee een dienst bewijzen.
Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Het antwoord is mij nog steeds
niet geheel duidelijk en mijn vraag was toch vrij helder. Is de heer Van
Hijum het met de VVD eens dat we dit over moeten laten aan de markt of
wil hij dit werkelijk wettelijk vastleggen?
De heer Van Hijum (CDA): Dat laatste sluit ik inderdaad niet uit. De
minister gaat al een aantal dingen wettelijk vastleggen. De minister wil
bijvoorbeeld in de wet vastleggen dat dagen of uren die ouders niet
kunnen afnemen, zoals feestdagen, ook niet in rekening mogen worden
gebracht. Dat lijkt me een goede stap vooruit. Kunnen we dat ook laten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

15

gelden voor de uren waarop je de diensten niet afneemt? In het consumentenrecht zijn wettelijke begrenzingen aangegeven voor het doorberekenen van prijzen. Het maakt daarbij niet uit of het over telecom of
energie gaat. We moeten dat voor deze sector ook verkennen.
De minister stelt voor om het adviesrecht van oudercommissies toe te
spitsen op de kwaliteit. Dat is begrijpelijk en goed. Het is belangrijk dat
zaken als pedagogisch beleid en maatregelen van de GGD ook met de
oudercommissies besproken worden. Ik heb trouwens net ook een aantal
interessante suggesties gehoord van collega’s op dat punt. Het is wellicht
goed om de GGD-rapportages ook in en met oudercommissies te
bespreken op het moment dat ze verschijnen. Nu worden de
GGD-rapportages vaak alleen aangeboden aan de ondernemer. Het is
natuurlijk de vraag hoe ondernemers daarop reageren. Hoe staat de
minister tegenover deze suggestie? Heeft de minister de indruk dat er in
de praktijk voldoende gebeurt?
Mijn fractie heeft wat aarzelingen bij het vervallen van de maximumprijs.
Dat kan natuurlijk op het moment dat de kinderopvangmarkt voldoende
functioneert. Er moet voldoende concurrentie zijn en er moeten
waarborgen zijn voor eerlijke concurrentie. Bij de gastouderopvang heb je
vaak met lange termijnen en zelfs boeteclausules te maken als je het
contract opzegt. Welke drempels zijn er bij het wisselen van aanbieder?
Welke rol kan de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) spelen als
sprake lijkt te zijn van oneerlijke concurrentie? Wil de minister specifiek
ingaan op de bedenkelijk financieringsconstructie waarvan Catalpa, dat
onderdeel is geworden van Estro, zich bedient? Door een soort belastingsubsidie krijg je een verstoring van het gelijke speelveld tussen de
aanbieders. Ik hoop dat het kabinet daar snel een einde aan maakt.
Er is inderdaad de suggestie geopperd om bij de zelfstandigenaftrek niet
langer met uren te werken, waardoor ook de administratieverplichting
afneemt. Tegelijkertijd voeren we dat voor zelfstandigen in de kinderopvang juist in. Dat staat toch wel op gespannen voet met elkaar. Hoe kijkt
de minister hiertegen aan? Is er voor de groep zelfstandigen niet een
alternatief denkbaar via de combinatiekorting? Een ondernemer kan dan
via de fiscale route, misschien zelfs als keuzemogelijkheid, een beroep
doen op de kinderopvangtoeslag. Wellicht is dat het onderzoeken waard.
Er kleven nogal wat nadelen aan die ik zo kan opnoemen, maar we
moeten hier ook een probleem kunnen oplossen.
Mevrouw Kooiman maakte al een opmerking over de sociaal-medische
indicatie. Wij hebben eerder schriftelijke vragen gesteld over de situatie
van een gezin met kinderen, waarbij een van de ouders door ziekte niet
kan werken en ook niet voor het kind kan zorgen. Op basis hiervan heeft
het gezin een sociaal-medische indicatie van de gemeente gekregen,
waardoor het gezin recht heeft op een tegemoetkoming vanuit de
gemeente. Gemeenten geven hier echter zeer verschillend invulling aan.
De ene gemeente gaat er ruimhartig mee om en verleent een toeslag die
gebaseerd is op de werkelijke kosten. Er zijn ook gemeenten die daar een
soort bijstandsregeling van hebben gemaakt, waardoor een groot deel
van de rekening toch op de schouders van die ouders terecht komt.
Onderkent de minister dit probleem? Is hij bereid met de VNG contact op
te nemen en te bespreken hoe dit soort verschillen tot schrijnende
situaties kunnen leiden?
Ik vraag aandacht voor de ouderparticipatiecrèches. Ik heb oog voor het
dilemma dat je concessies moet doen op het punt van de opleidingseis.
Het gaat hier echter om een groep mensen die op een creatieve manier
met de opvang omgaat. Kunnen we daar een oplossing voor verzinnen,
bijvoorbeeld in de sfeer van de gastouderopvang?
De voorzitter. Ik geef het woord aan mevrouw Berckmoes-Duindam die
vandaag haar eerste overleg van deze commissie heeft en tevens haar
eerste overleg in deze Kamer. Ik wens haar veel succes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

16

Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Voorzitter. Bedankt voor deze
mooie inleiding.
De VVD-fractie is een groot voorstander van een goed georganiseerde,
toegankelijke en veilige kinderopvang. Kinderopvang waarbij ouders de
ruimte hebben om te kiezen voor de opvang die zij wenselijk vinden voor
hun kinderen. Wij onderschrijven het belang van kinderopvang, terwijl de
ouder werkt, terwijl een ouder onderwijs volgt gericht op het krijgen van
werk of wanneer een ouder op zoek is naar een baan. Wij zijn verheugd
dat de uren van de minst werkende partner worden gekoppeld aan het
ontvangen van kinderopvangtoeslag. Mijn fractie vindt dat de overheid
geen financiële taak heeft in de opvang van het kind als de ouder niet
werkt of geen activiteiten verricht gericht op het verkrijgen van werk.
Kinderopvangcentra dienen rekening te houden met de behoefte van
ouders en kinderen. Daarbij is het van belang dat de flexibiliteit van de
kinderopvang wordt bevorderd. Ik ben daarom zeer verheugd met de
maatregelen die de minister heeft aangekondigd ten aanzien van
flexibilisering. Als in de vakantie de kinderopvang gesloten is, hoeven
ouders niet meer te betalen. Dat is goed. Wij vinden het belangrijk dat de
opleiding van werknemers in de kinderopvang gericht is op de sociale en
educatieve waarde van hun werk. De veiligheid van het kind staat daarbij
voorop. De handhaving op kwaliteit en veiligheid van de kinderopvangcentra door de gemeenten is van groot belang. De GGD moet toezicht
houden op de risico’s en de praktijk. De VVD vindt dat bij het toezicht in de
praktijk moet worden uitgegaan van het gezonde verstand, naast het
afvinken van de risicochecklist. In de brief van de minister zag ik het
overzicht van gemeenten, opgedeeld in een A-, een B- en een C-lijst. Op
lijst B staat kinderopvang die niet in orde is. Wat moeten wij ons daarbij
voorstellen? Gaat het om kleinigheden of gaat het om een medewerker
die niet wordt vertrouwd? Wat doet de minister met gemeenten die zich
niet aan de voorwaarden houden? Hoe gaat hij ervoor zorgen dat
verbeteringen ook daadwerkelijk worden doorgevoerd?
Voor de overheid staan transparantie, doelmatigheid en kwaliteit bij
kinderopvang centraal om de publieke belangen veilig te stellen. Nauwe
samenwerking tussen de branche, ouders en toezichthouders door
regelmatig contact en uitwisseling van informatie bevordert dit publieke
belang. Hier ligt een taak voor de branche, waarmee men voldoet aan de
behoefte op maat van ouders, ook bij specifieke, lokale omstandigheden.
De minister maakt hier ook werk van door de transparantie in de sector te
vergroten, door marktwerking mogelijk te maken en door de positie van
de ouders te versterken. Dat is goed. De balans tussen de belangen van de
ondernemer aan de ene kant en de belangen van de ouder en het kind aan
de andere kant kan onder druk komen te staan. Dit mag niet ten koste
gaan van de kwaliteit en veiligheid van de opvang van het kind, terwijl de
ouder aan het werk is. De minister heeft aangegeven, dat de Kinderopvangkaart voor minimaal 85% moet worden ingevuld. Iedereen kan dan
op internet zien wat de prijs en kwaliteit is van de kinderopvang. Welke
onderwerpen kunnen straks worden geraadpleegd op de website als het
gaat om kwaliteit?
Een tijd geleden heeft de minister extra middelen ingezet, zodat de
wachtlijstproblematiek bij een aantal gemeenten kon worden aangepakt.
Kan de minister aangeven wat daarvan de stand van zaken is?
Mevrouw Kooiman (SP): We hebben een kersverse VVD’er in ons
midden. Vanmorgen nam ik mijn oude stukken en een aantal oude
krantenknipsels door. Ik kwam een oud artikel tegen van de VVD uit 2006
en daarin staat dat deze partij met het kinderopvangplan jonge moeders
aan het werk wil helpen. Meer mensen aan het werk is nodig om straks de
stijgende kosten van de vergrijzing te kunnen opvangen. Dat was een
bericht uit Trouw en het plan was gratis kinderopvang. Ik wil niet te vaak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

17

toegeven dat de VVD een slim plan had, maar dit was wel een slim plan.
Waarom is de VVD van gedachten veranderd?
Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Mevrouw Kooiman heeft een
krantenartikel gelezen uit 2006. Dat was 2006 en we leven nu in 2011, bijna
in 2012. De economie toen en nu is niet te vergelijken. De kosten zijn
inmiddels verdriedubbeld, het aantal kinderen in de kinderopvang is
verdubbeld en het aantal werkende ouders is helaas niet verdubbeld. We
hebben een bezuinigingstaakstelling en ook de kinderopvang moet daar
een steentje aan bijdragen. Er moet weer een goede balans komen tussen
de kosten en de opbrengsten.
Mevrouw Kooiman (SP): De VVD uit 2006 vind ik een stuk verstandiger,
want die had tenminste door dat je ouders aan het werk moest krijgen om
de kosten van de vergrijzing te kunnen opvangen. Bravo. Waarom kan de
VVD nu niet inzien dat werkende ouders van groot belang zijn om de
economie draaiende te houden? Ik neem aan dat de VVD ook wil dat
mensen aan het werk kunnen. Waarom schopt de VVD-fractie ouders van
de arbeidsmarkt af?
Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Ik vind niet dat de VVD-fractie
werknemers van de arbeidsmarkt afschopt. Uit het rapport van het CPB is
gebleken dat de huidige maatregelen tot een arbeidsparticipatiederving
van 0,1% leiden. Dat zijn ongeveer 7 000 arbeidsplaatsen. Dit is pijnlijk,
maar het is te overzien. We moeten wel bezuinigen, want anders zijn voor
de toekomst de gevolgen niet meer te overzien. De arbeidsparticipatie is
belangrijk, maar het is ook zeker dat mensen daadwerkelijk minder gaan
werken. Ze kunnen ook een andere vorm van opvang zoeken. Werken
brengt niet alleen financieel gewin, maar is ook voor de persoonlijke
ontwikkeling heel belangrijk. Als iemand vier jaar lang uit het arbeidsproces is, is het moeilijk om het arbeidsproces weer in te stappen op
datzelfde niveau. Ik zou iedereen aanraden om hoe dan ook te blijven
werken.
Mevrouw Hamer (PvdA): Ik begrijp dat het voor een nieuwe woordvoerder lastig is en ik wil ook best een beetje clementie hebben. Mevrouw
Berckmoes zei net dat het een krantenartikel was. Het was echter het
begin van het VVD-verkiezingsprogramma uit 2006. Ik neem niet aan dat
mevrouw Berckmoes het verkiezingsprogramma af wil doen als een
krantenknipsel, alhoewel het verkiezingsprogramma toen de vorm had
van een krant. Het plan was echt heel duidelijk. Het was niet alleen een
plan, gratis kinderopvang was zelfs een belofte van de VVD aan de kiezer.
Vlak daarvoor had de toenmalige fractievoorzitter van de VVD, de heer
Van Aartsen, samen met mijn toenmalige fractievoorzitter, de heer Bos,
een motie ingediend die heeft geleid tot de groei van de kinderopvang. Ik
dacht dat beide heren die bedoeling ook hadden met hun motie. De
motie-Van Aartsen/Bos was erop gericht de BSO een nieuwe vorm te
geven door die opvang aan scholen te koppelen. Ik vind het raar dat
mevrouw Berckmoes nu zegt dat de economie is veranderd. We konden
toen ook voorspellen dat de economie niet hetzelfde zou blijven. Ja, er is
groei gekomen. Het was precies de bedoeling dat ouders kinderopvang
zouden krijgen. Ik begrijp niet dat mevrouw Berckmoes dat als verklaring
aangeeft.
Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Mevrouw Kooiman had het over
een krantenknipsel en mevrouw Hamer heeft het over de motie-Van
Aartsen/Bos. Dat zijn twee verschillende, maar waarschijnlijk aan elkaar
gerelateerde, dingen. Mijn antwoord is hetzelfde als dat ik mevrouw
Kooiman net gaf: de motie-Van Aartsen/Bos was van 2005 en het is nu
2011, bijna 2012. De economische situatie is niet te vergelijken. De kosten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

18

van de kinderopvang zijn verdriedubbeld en we kunnen niet om de
bezuinigingen heen. Ook de kinderopvang moet een steentje bijdragen.
Mevrouw Hamer (PvdA): Dit is geen antwoord op mijn vraag. Waarom
vond de VVD toen dat er meer kinderopvang nodig was, terwijl de VVD
van nu de kinderopvang afbreekt?
Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Kinderopvang is voor de VVD
heel belangrijk, met name kinderopvang waarbij de ouders de ruimte
hebben om te kiezen voor de opvang die zij wenselijk vinden voor hun
kinderen. Dit moet gekoppeld zijn aan het arbeidsproces.
Mevrouw Dijkstra (D66): Mevrouw Berckmoes raadt vrouwen aan vooral
niet te stoppen met werken, omdat het zo moeilijk is om dan weer in het
arbeidsproces terug te komen. Ik ben dat volledig met haar eens. Hoe
worden vrouwen met deze maatregelen en bezuinigingen in staat gesteld
om op de arbeidsmarkt te doen wat ze nu doen?
Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Mensen zullen misschien minder
kinderopvang afnemen, maar dat wil niet zeggen dat de kinderopvanguren niet op een andere manier kunnen worden ingevuld. De ouders zijn
nog steeds vrij in hun keuze voor kinderopvang. Ze vinden misschien een
andere oplossing of passen hun opvanguren aan aan het werkelijke aantal
gewerkte uren. Het is niet gezegd dat werkende ouders ontslag gaan
nemen.
Mevrouw Dijkstra (D66): Nog even los van de onderzoeken en de
voorspellingen die gedaan zijn over het gedrag van werkende moeders:
wat is het uitgangspunt van de VVD bij de bezuinigingen op de kinderopvang? Is de VVD van mening dat mensen het zelf maar moeten
oplossen? Denkt de VVD dat deze vrouwen wel blijven werken? We
hebben straks een arbeidsmarkt die heel krap is en waar iedereen nodig
is. Als vrouwen er nu voor kiezen minder te werken of helemaal te
stoppen, hebben we straks echt een groot probleem. Zoals mevrouw
Berckmoes net al aangaf is het moeilijk om terug te komen. Kun je niet
beter kijken naar de toekomst? Is het niet heel kortzichtig wat de VVD
doet?
Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Ik baseer me bij mijn meningsvorming op de beschikbare rapporten. In rapporten van het CPB staat dat
er 0,1% arbeidsparticipatiederving zal zijn. Dat is pijnlijk, maar dat is te
overzien.
Mevrouw Dijkstra (D66): Wat gaat de VVD doen als uit het CPB-rapport,
dat we binnenkort verwachten, blijkt dat het een ander verhaal is?
Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Dat is een «what if»-vraag en ik
vind het lastig daarop te antwoorden. We zien dat wel als het zover is.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): We krijgen hier wat onrust in de zaal.
We krijgen hier ook een liberale peptalk. Vrouwen van Nederland, blijf
werken, ondanks dat er gegraaid wordt in de vergoeding voor de
kinderopvang! Als de arbeidsparticipatie wel afneemt, wat gaat de VVD
dan doen? De minister wuift alles weg, vier onderzoeken op rij. Is
mevrouw Berckmoes voor een onafhankelijk onderzoek of baseert zij zich
op oude meuk van het CPB?
Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Voor mijn gevoel wordt dit een
herhaling van zetten. Het is mijn eerste algemeen overleg. Misschien gaat
het altijd zo, maar voor mij is het even wennen. Ik baseer me op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

19

formele onderzoeken die het CPB heeft gedaan. Ik heb ook kennisgenomen van de onderzoeken die onder andere door GroenLinks zijn
gedaan. Het onderzoek van de FNV heb ik nog niet gelezen. Het onderzoek
van ING heb ik wel gelezen. Daarin is aangegeven dat heel veel mensen
voor bezuinigingen op de kinderopvang zijn. Mijn ervaring vanuit de
klinische epidemiologie is dat onderzoeken en statistieken op veel
verschillende wijzen te interpreteren zijn. Ik ben benieuwd naar eventueel
andere onderzoeken, maar ik baseer mijn mening op de onderzoeken die
door de minister zijn aangeboden.
Minister Kamp: Voorzitter. We kunnen vandaag niet ieder punt helemaal
uitdiscussiëren, want we evalueren op dit moment de Wet kinderopvang
2005 (Wko). Het ministerie van SZW doet dat in eigen beheer, waarbij het
deelonderzoeken uitbesteedt en het CPB betrekt. Er is een paar keer
verwezen naar het onderzoek van het CPB. Dat is een onderzoek dat
plaatsvindt naar gegevens over kinderopvang in de periode 2000–2009. De
onderzoeksvraag luidt: wat is de relatie tussen kinderopvang en arbeidsdeelname? Dit onderzoek zal onderdeel uitmaken van onze evaluatie. De
evaluatie verwacht ik uiterlijk februari bij de Kamer te hebben. We kunnen
dan kijken welke conclusies we bij die evaluatie getrokken hebben en
welke voorstellen tot wijziging we met de Kamer willen bespreken. Punten
die vandaag niet aan de orde komen, kunnen we bij die gelegenheid
bespreken.
Voor de afwisseling wil ik een positieve opmerking maken over de
kinderopvang. Dankzij de Wko uit 2005 heeft zich heel snel een nieuwe
bedrijfstak ontwikkeld. In 2005 ging zo’n 1 mld. vanuit de overheid naar de
kinderopvang. Vorig jaar was dat 3,3 mld. Die bedrijfstak is dus in vijf jaar
gegroeid van weinig omzet naar heel veel omzet. De totale omzet is nu
ongeveer 4 mld. op jaarbasis. Je kunt dat vergelijken met de schoonmaaksector in Nederland. De schoonmaakbedrijven in Nederland hebben
samen een omzet van 5 mld. Je kan het vergelijken met de totale omzet in
de dagbladen- en tijdschriftensector van 2,5 mld. Je kunt het ook
vergelijken met de totale omzet in de commerciële en de publieke radio en
tv van zo’n 3,5 mld. In een beperkt aantal jaren is de kinderopvang enorm
gegroeid. De sector is van grote betekenis geworden voor Nederland en
dus ook voor de arbeidsparticipatie van ouders. De overheid steekt
inmiddels drie keer zoveel geld in de kinderopvang. Het resultaat is dat er
twee keer zoveel kinderen opgevangen worden. Om twee keer zoveel
kinderen op te vangen, hebben we er dus drie keer zoveel geld in moeten
steken.
Er wordt gesproken over bezuinigingen en er is ook heel veel aan de
hand. Laten we die bezuinigingen goed in beeld brengen. De uitgaven zijn
gegroeid van 1 mld. naar 3,3 mld. in 2010. Dit jaar geeft de overheid
3,2 mld. uit aan kinderopvang en aan het einde van deze kabinetsperiode
zal dat 2,9 mld. zijn. Er wordt fors bezuinigd, maar er blijft ook heel veel
over. De bezuinigingen worden op een verantwoorde wijze doorgevoerd,
want de directie Kinderopvang heeft daar heel goed over nagedacht. De
werknemers van de directie Kinderopvang zijn overgekomen van het
ministerie van OCW naar het ministerie van SZW. Ik heb grote waardering
voor de wijze waarop zij erin geslaagd zijn om de snelle groei van de
kinderopvangmarkt op een goede manier te begeleiden.
De heer De Mos haalde zijn motie aan, waarin onder andere staat dat de
bezuiniging zó doorgevoerd moet worden, dat het zo min mogelijk ten
koste gaat van de arbeidsdeelname en dat mensen met lage inkomens
zoveel mogelijk moeten worden ontzien. De bezuinigingen worden
inmiddels ook zo uitgevoerd. Ik wil graag het beeld schetsen hoe de
kosten van kinderopvang er voor verschillende inkomensgroepen uitzien.
Een alleenstaande ouder met minimumloon heeft twee kinderen van twee
en zes jaar. Die ouder heeft een inkomen van zo’n € 18 000 per jaar. Als
volgend jaar de bezuinigingen van 2011 en 2012 verwerkt zijn, dan krijgt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

20

deze ouder voor de opvang van deze twee kinderen € 22 400 aan
subsidiëring vanuit de rijksoverheid. In het jaar 2011 was dat € 22 800. In
2011 moet deze ouder € 149 per maand bijbetalen en in 2012 zal dat € 186
zijn. Het is goed om niet alleen te letten op mensen met het
minimumloon. Een alleenstaande heeft een modaal inkomen en twee
kinderen van drie en zes jaar oud. De jongste gaat heel de week naar de
dagopvang en de oudste zit op de BSO. De overheid legt daar volgend
jaar € 20 800 uit collectieve middelen bij, inclusief de werkgeversbijdrage.
Bij een ouder met tweeënhalf keer modaal legt de overheid er € 11 600
bij. Er blijven zeer grote bedragen vanuit de collectieve middelen voor de
kinderopvang beschikbaar. Die bedragen gaan met name naar de laagste
inkomens. Als je het plaatje overziet zie je dat ouders met de laagste
inkomens ongeveer 10% zelf moeten betalen. Bij een inkomen van
€ 60 000 per jaar moeten de ouders ongeveer een derde zelf betalen.
Daarboven moeten de ouders een groter deel bijleggen. De beheerste
bezuinigingen zijn op een zorgvuldige manier toegeleid. We kunnen er in
slagen om die snel gegroeide kinderopvangmarkt ook de komende jaren
in stand te houden.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Wij krijgen steeds dezelfde mantra’s
van deze minister. Keer op keer krijgen wij dezelfde verhalen met dezelfde
percentages. Bij 75% van de BSO wordt meer dan het maximale tarief
berekend en dit is ook het geval bij 37% van de kinderdagverblijven. De
ouders moeten alle kosten boven het maximumtarief zelf betalen en de
percentages zien er dan ook heel anders uit. Ik vraag de minister om met
die cijfers over de brug te komen, want dit geeft een heel verkeerde
voorstelling van zaken. Zo ken ik de minister niet. Waarom wordt ons op
basis van niet-kloppende informatie en niet-kloppende berekeningen
voorgespiegeld dat ouders heel veel geld krijgen en heel erg weinig
bijdragen? Dat klopt gewoon niet. Bij de dagopvang krijgt een ouder
maximaal € 6,39 per uur per kind vergoed, bij de BSO is dat € 5,39 en bij
de gastouderopvang € 5,09. De reële prijs is echter veel hoger en dat
verschil moeten de ouders gewoon zelf betalen. Dat bedrag moeten zij
optellen bij wat zij al kwijt zijn aan kinderopvang. De berekening deugt
dus niet. Krijgen wij eindelijk eens een berekening die wel deugt?
Minister Kamp: Mevrouw Van Gent vindt het leuk om grote woorden te
gebruiken. Als ik een brief aan de Kamer schrijf noemt zij dat een
flauwekulbrief. Als ik haar informatie geef klopt die informatie niet. Ik geef
natuurlijk alleen maar goede informatie aan de Kamer. De informatie die
ik heb gegeven over de bedragen die vanuit de overheid, vanuit de
collectieve middelen, naar de kinderopvang gaan, klopt natuurlijk. Bij de
dagopvang betalen de meeste ouders minder dan het maximumuurtarief.
Bij de BSO zit iets meer dan de helft van de mensen boven dat maximumtarief. We hebben besloten tot dat maximumtarief en dat is ook wettelijk
vastgelegd. Het maximumtarief zit ook in de buurt van de reële kosten.
Het is een vrije markt en bedrijven kunnen zelf bepalen welk product ze
bieden. Als bedrijven een product op de markt willen zetten met een prijs
boven het maximumbedrag dat door de overheid wordt gefinancierd,
moeten ze dat zelf weten. Dit is alleen een probleem als de markt niet naar
behoren functioneert. We hebben besloten dat dit geen overheidsdienst
is. We willen de markt laten functioneren, maar die markt functioneert op
dit moment nog niet goed. Dit wordt veroorzaakt door de snelle groei en
de wachtlijsten. Er zijn nog steeds wachtlijsten. Soms kunnen ouders niet
kiezen. Het is daarom goed er evenwicht ontstaat en dat er meer
marktwerking komt. Uit de informatie die ik aan de Kamer heb gegeven,
blijkt de vraag naar kinderopvang het afgelopen jaar met 2% gestegen te
zijn, terwijl het aanbod gemiddeld met 8% is gegroeid. Langzamerhand
komt de marktwerking los. Er ontstaat concurrentie tussen de ondernemingen die actief zijn in deze markt. Ouders zijn vervolgens beter in staat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

21

om een keuze te maken, omdat er alternatieven zijn. De keuze voor
marktwerking bij de wetgeving heeft ertoe geleid, dat er in een korte
periode een grote groei gerealiseerd kon worden. De markt begint nu
optimaler te werken en daar kunnen we de komende tijd de vruchten van
plukken.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het is een heel lang antwoord op een
grotendeels niet gestelde vraag. Het gaat mij om de ouderbijdrage waar
de minister het steeds over heeft. Hetzelfde CPB waar de minister altijd
zo’n voorstander van is, zegt dat uit onderzoeken blijkt dat de aanname
van 22% ouderbijdrage totaal achterhaald is. Het CPB zegt dat 75% van de
huishoudens met BSO meer betaalt dan het maximumtarief en dat geldt
voor 37% van de huishoudens met dagopvang. Je moet dat meerekenen
bij de bijdrage en je moet het ook meenemen als je berekent hoe hard de
bezuiniging aankomt. Het lijkt alsof de minister daar doof en blind voor is.
Hij zegt dat er allerlei alternatieven zijn, maar die zijn er nog niet. Ik neem
de minister kwalijk dat hij geen rekening houdt met de keiharde cijfers. We
krijgen steeds dat mantra van die 22% te horen, maar die 22% klopt niet.
Ik wil graag een reactie van de minister.
Minister Kamp: Wij groeien toe naar meer marktwerking. Er komt meer
concurrentie tussen bedrijven op basis van prijs en kwaliteit en dat is een
goede zaak. We willen dat ondersteunen door de positie van ouders en
oudercommissies te versterken. Dat biedt extra ondersteuning aan de
marktwerking en het biedt extra ondersteuning voor de verbetering van
de prijs-kwaliteitsverhouding. Op de top gaven we 3,3 mld. uit aan
kinderopvang en het eind van deze kabinetsperiode is dat 2,9 mld. Ik gaf
net aan welke bijdrage ouders in 2011 kregen, wat ze volgend jaar krijgen
en wat ze per jaar en per maand minder ontvangen. Een ouder met
minimumloon en twee kinderen die fulltime naar de kinderopvang en BSO
gaan zal € 40 per maand meer moeten betalen. Als de Kamer mij vraagt
om er rekening mee te houden dat in een aantal gevallen meer betaald
wordt dan het maximumbedrag, dan doe ik dat graag. De beste
gelegenheid hiervoor is in het vroege voorjaar, wanneer ik met de
evaluatie van de Wko naar de Kamer kom. De systematiek van de
maximumuurtarieven maakt daar namelijk deel vanuit.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De minister ontkent de 75% en 37% die
ik net aangaf dus niet. Het is te laat als die informatie pas in het voorjaar
naar de Kamer komt. Ouders krijgen nu de rekening voor de kinderopvang
van 2012 en niet pas in het voorjaar van 2012. We moeten een reëel beeld
geven, gebaseerd op reële berekeningen van wat ouders kwijt zijn. Voor
ouders met lage en middeninkomens komt het keihard aan als zij alles
boven het maximumtarief zelf moeten betalen. Ik wil graag een serieuze
reactie van de minister, zodat we ook voor 2012 een reële afweging
kunnen maken. We kunnen dat nu niet.
Minister Kamp: De Kamer kan uitstekend afwegingen maken, want de
Kamer krijgt correcte informatie van mij. Voor de dagopvang zitten de
meeste bedragen onder het maximum. Voor de BSO zitten bedragen
daarboven, maar het gaat niet om grote verschillen. Het beeld verandert
daardoor niet. Als je wilt dat de prijzen niet te veel stijgen, en al zeker niet
boven de maximumbedragen die de overheid vergoed, dan moet je
zorgen voor een goede marktwerking. Dit jaar is de vraag met 2%
gegroeid en het aanbod met 8%. Concurrentie komt daarmee dichterbij en
dat is een goede ontwikkeling. Ik breng dit ook in beeld bij de evaluatie die
in het vroege voorjaar van 2012 gereed is. We zitten nu al in de tweede
helft van november 2011, dus dat is redelijk dichtbij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

22

Mevrouw Hamer (PvdA): Het lijkt me logischer dat we deze informatie
krijgen voor de behandeling van de begroting van SZW. De Kamer heeft
dan nog de mogelijkheid veranderingen aan te brengen in de bezuinigingen. Wil de minister schriftelijk een reactie geven op al die veronderstellingen? Wij willen graag inzicht voor de begrotingsbehandeling.
De minister begon zijn betoog met te zeggen dat hij de positieve kant wil
laten zien. Ik ben het met hem eens dat de kinderopvang de afgelopen
jaren een enorme groei heeft doorgemaakt. Dat is precies wat we met zijn
allen wilden, en dan met name de partij van de minister. In het verkiezingsprogramma van de VVD stond daarom destijds dat de kinderopvang
gratis zou zijn. Hoe ziet de minister de inzet van destijds in relatie tot wat
we wel de afbreuk van de kinderopvang mogen noemen?
Minister Kamp: Het heeft geen zin om de begroting te bespreken, want de
bedragen voor 2012 staan vast. De bedragen hebben we aan de Kamer
medegedeeld en er is een voorhangprocedure geweest. De bedragen zijn
al in de systemen verwerkt en komen niet meer ter discussie. Het is
bovendien een illusie om te denken dat er in het jaar 2012 nog dingen
kunnen gebeuren die leiden tot extra geld voor de kinderopvang. Op
grond van de groei van het aantal kinderen in de kinderopvang, nadere
berekeningen over voorgaande jaren en ontwikkelingen dit jaar, kunnen
we vaststellen dat er een tegenvaller in de kinderopvang was van 420 mln.
per jaar. Dat geld hebben we maar voor een deel doorberekend in de
kinderopvang. De rest, een bedrag van 290 mln. hebben we elders binnen
onze begroting afgedekt. Ik weet niet hoe het komende jaar zal lopen,
maar ik heb niet de indruk dat het komende jaar gesproken zal worden
over minder bezuinigingen bij de rijksoverheid. Ik hoor eerder verhalen
over meer bezuinigingen. In ieder geval weet ik dat ik de grootste moeite
zal hebben om het voor de kinderopvang droog te houden. Ik wil de
verwachting dat er volgend jaar meer geld voor de kinderopvang
beschikbaar komt, de kop indrukken.
Mevrouw Hamer vraagt mij hoe ik kan verdedigen dat er een verschil is
tussen wat ik nu doe en het VVD-verkiezingsprogramma van 2006. Ik ben
niet minister in 2011 om het VVD-verkiezingsprogramma van het jaar 2006
uit te voeren. Ik zit hier om het regeerakkoord van het jaar 2010 uit te
voeren. Dat regeerakkoord bevat een uitwerking van wat er in de Wko
staat. In de Wko staat dat ouders een derde moeten betalen, dat het Rijk
een derde moet betalen en dat de werkgevers een derde moeten betalen.
Dat voeren we deze kabinetsperiode uit en dat is ook mijn taak als
minister verantwoordelijk voor deze portefeuille.
Mevrouw Hamer (PvdA): De minister kan natuurlijk allerlei verwachtingen
hebben, maar de Kamer stelt straks de begroting van SZW vast. Ik hecht
eraan de goede informatie te hebben, om dat debat voluit te kunnen
voeren. Ik wil de coalitiepartijen op hun verantwoordelijkheid kunnen
aanspreken. Ik wil graag de informatie krijgen voor de behandeling van de
begroting van SZW.
Minister Kamp: We zijn niet voor niets al in een eerder stadium bij de
Kamer gekomen met de uitwerking van de kinderopvangbijdrage voor het
jaar 2012. We moeten daar tijdig mee zijn, omdat het in de geautomatiseerde systemen moet worden verwerkt en omdat de gehele sector zich
daarop moet kunnen richten. De Kamer heeft toen aangegeven dat men
betrokken wilde zijn en een voorhangprocedure wilde. Dat is ook gebeurd
en aan het eind van de voorhangprocedure is het gepubliceerd. Die
logische procedure hebben we zo met elkaar afgesproken.
In de oorspronkelijke opzet van de Wko zouden ouders een derde van de
kosten betalen, net als het Rijk en de werkgevers. De situatie die ik
aantrof, was dat ouders 22% betaalden en dat de rest kwam uit de
collectieve middelen, dus de optelsom van de bijdrage van werkgevers en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

23

het Rijk. Meer dan 50% van het totaal werd betaald door de rijksoverheid
en dat was niet de bedoeling. Met de ombuigingen die wij nu realiseren
komen we weer in de richting van de beoogde verdeling. Toen de Wko er
net was betaalden ouders zo’n 37% tot 38%. De komende jaren zullen we
daar weer naartoe gaan. De rijksoverheid betaalde ongeveer een derde en
de werkgevers zaten daar aanmerkelijk onder. Er is echter een wijziging
voor de werkgevers. Per 2012 moeten zij meer betalen. Wij gaan de
opslag op de WW-premie en de opslag op de Ufo-premie voor de
overheidswerkgevers verhogen. Met ingang van 2012 zullen de
werkgevers dan weer een derde deel van de kosten dragen, zoals ook de
bedoeling was. We hebben dat dan naar behoren geregeld.
Mevrouw Kooiman (SP): Ik word een beetje moe van het continue
gegoochel met cijfers achter deze tafel. Ik heb het idee dat we met hogere
wiskunde bezig zijn. Ik heb het gevoel dat ik niet de juiste cijfers in handen
heb. De minister zegt dat we een verdeling hebben van een derde voor de
ouders, een derde voor de werkgevers en een derde voor de overheid,
maar Buitenhek beweert in het laatste onderzoek het tegenovergestelde.
Wil de minister voor de begrotingsbehandeling SZW een reactie op dat
rapport geven, zodat we een goede afweging kunnen maken? Het gaat
hier om de politieke keuze om de kinderopvang betaalbaar te houden. Ik
zou dat willen doen door de kosten eerlijk te verdelen. Gaat de minister
daarin mee?
Minister Kamp: Een reactie op dat onderzoek is al naar de Kamer gegaan.
Het heeft niet veel zin om dat nog een keer te doen. De cijfers zijn nu
eenmaal ons vak. Het parlement stelt het geld beschikbaar en het kabinet
geeft dat zo verstandig mogelijk uit. Vervolgens moet het kabinet de
Kamer inzicht geven in hoe dat geld uitgegeven is. Ik doe dat, ik schrijf
erover en als mevrouw Kooiman mij vragen stelt, dan geef ik haar
antwoord. De feiten zijn duidelijk. We waren gegroeid naar een situatie
waarin de ouders 22% betaalden en de overige 78% collectief werd
betaald. Als gevolg van de maatregelen die ik genomen heb, gaan wij
naar een situatie waarbij de ouders, het Rijk en de werkgevers allemaal
ongeveer een derde deel betalen. Dit was ook de opzet van de Wko. We
mogen daar tevreden over zijn.
Mevrouw Kooiman (SP): Dat denk ik niet. De kinderopvang wordt
onbetaalbaar. Ouders betalen daarnaast meer dan de maximale uurprijs.
Ieder jaar stijgt het weer, dat staat ook in het SCP-rapport. Wat gaat de
minister daaraan doen? Als we onenigheid hebben over de cijfers moeten
we het hebben over de cijfers waarover we het wel eens zijn. Het SCP zegt
dat het ieder jaar stijgt. Ouders moeten steeds meer betalen dan die
wettelijke maximumuurprijs. Wat gaat de minister doen om dit te
voorkomen?
Minister Kamp: Er wordt gezegd dat kinderopvang onbetaalbaar is. Een
alleenstaande ouder met het minimumloon, die € 18 000 per jaar verdient,
krijgt € 22 000 per jaar subsidie. Iemand met een modaal inkomen krijgt
ruim € 20 000 subsidie per jaar voor twee kinderen. Dat is een subsidie
van twee derde deel van het jaarinkomen. Het is geld uit collectieve
middelen dat aan de ouders beschikbaar word gesteld. De werkende
ouders met de laagste inkomens krijgen meer dan 90% van de kosten van
kinderopvang vergoed. Mevrouw Kooiman doet geen recht aan de
inspanningen van de rijksoverheid. De rijksoverheid trekt onder financieel
zeer moeilijke omstandigheden een enorm bedrag uit voor kinderopvang
en verdeelt dat op een heel zorgvuldige wijze. De rijksoverheid zorgt
namelijk dat dat geld voor het overgrote deel terecht komt bij mensen met
lage inkomens en houdt voor de mensen met hoge inkomens een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

24

redelijke subsidie overeind. Het Rijk spant zich in ten behoeve van ouders,
omdat we graag willen dat ze participeren op de arbeidsmarkt.
Er is het nodige te verbeteren aan het functioneren van de markt en dat is
ook nodig. Wij hebben het recht om ons met deze markt te bemoeien. We
hebben dat recht, omdat we ongeveer twee derde van de omzet in deze
markt uit collectieve middelen financieren. Daarnaast vertrouwen ouders
erop dat de overheid dingen goed regelt, zodat ze hun kinderen veilig toe
kunnen vertrouwen aan de kinderopvang. Wij zorgen dus dat die markt
economisch goed functioneert, we zorgen ervoor dat de positie van
ouders wordt versterkt en bovendien zorgen we ervoor dat er een goed
toezicht is op die markt. We hebben dat met elkaar op een goede manier
geregeld. In heel het land gaat de GGD naar de plekken waar kinderopvang plaatsvindt. De GGD maakt daar rapporten van en die rapporten
worden gepubliceerd. Op basis van die rapporten moeten gemeenten
handhavingsacties ondernemen. 80% van de gemeenten doet dat goed.
We hebben gepubliceerd welke gemeenten het niet goed doen. Met die
gemeenten hebben we verbeterafspraken gemaakt. We kunnen erop
vertrouwen dat die gemeenten, ook aangezet door hun gemeenteraden,
ervoor zorgen dat dit alsnog voor elkaar komt. De Inspectie van het
Onderwijs controleert bij de gemeenten of dat inderdaad gebeurt. De
bevindingen van de inspectie worden ook weer gepubliceerd op websites.
De gegevens van die onderzoeken worden aangeboden aan de ondernemers en ze zijn verplicht dat op hun website te zetten. Hebben ze geen
website, dan moeten ze het rapport voor de ouders klaarleggen op de plek
van de kinderopvang, zodat de ouders dat ter plekke kunnen inzien. Op die
manier zorgen we ervoor dat het toezicht goed verloopt en dat het ook
voor de ouders transparant is.
Wij gaan ervoor zorgen dat ouders zich, intensiever dan nu, met de
kwaliteit van de kinderopvang kunnen bemoeien. Ouders moeten de
informatie krijgen die ze daarvoor nodig hebben en ouders moeten hun
verlangen kenbaar kunnen maken aan de ondernemers. Als die ondernemer daar niet naar de zin van de ouders en de oudercommissie op
reageert, dan kunnen de ouders naar een geschillencommissie stappen.
De geschillencommissie doet een bindende uitspraak, waar de ondernemer zich aan moet houden. Niet alleen individuele ouders, maar ook
oudercommissies kunnen naar de geschillencommissie gaan. De branche
zal die geschillencommissie zelf moeten samenstellen. Wij zullen daar ook
bij betrokken zijn. Ik ben zeer tevreden over de manier waarop vanuit de
branche gereageerd wordt op de ambities van de zijde van de overheid.
De branche begrijpt dat wij de grote financier zijn en dat we de verantwoordelijkheid voelen voor de kinderen. De branche begrijpt ook dat wij
daarom eisen stellen en dat wij willen dat de branche op allerlei punten
verbeteringen doorvoert. We willen dat de ondernemers transparant zijn,
dat ze duidelijk maken wat hun kosten zijn en dat ze werken aan het
verbeteren van het locatiemanagement. Ondernemers moeten al die
dingen doen om tot optimale kwaliteit te komen en ze moeten daar ook
verantwoording over afleggen. Wij vragen aan de branche om dit te
regelen. De branche pakt dat op door interne afspraken te maken. Die
afspraken worden vervolgens met BOINK, de organisatie van de ouders,
besproken. Als dat tot gezamenlijke afspraken leidt leggen wij die weer
vast in regels die voor alle ondernemers op het gebied van de kinderopvang gelden. We zijn daar snel stappen vooruit aan het zetten.
Ik ga wat verder in op wat we op het punt van kwaliteit doen. Het is goed
te kijken naar het advies van de commissie-Gunning. Deze commissie
heeft een afschuwelijke reeks van voorvallen rond enkele personen in
Amsterdam onderzocht. Daarover doet zij allerlei aanbevelingen, maar ze
doet ook aanbevelingen die aangemerkt kunnen worden als een brede
kwaliteitsagenda. Er moeten verbeteringen komen op het punt van de
deskundigheid van de pedagogisch medewerkers. Ze moeten pedagogische kwaliteiten hebben, maar ze moeten ook het Nederlands

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

25

beheersen. De kwaliteit van het locatiemanagement moet omhoog. De
kwaliteit moet in heel het systeem zijn geborgd. De organisatiestructuur
van de kinderopvang moet zodanig zijn dat er goede tegenspraak en
tegenkracht is. Intern moet worden gezorgd dat men met kwaliteit bezig
is, zich van kwaliteitsproblemen bewust is en elkaar daar ook op
aanspreekt. Wij hebben over deze kwaliteitsagenda van de commissieGunning afspraken met de branche gemaakt, de branche uitgedaagd en
gevraagd met voorstellen te komen. Dat zullen de opvangorganisaties
gaan doen. Wij kunnen op grond daarvan een flinke stap vooruit zetten.
Mocht het zo zijn dat de branche op onderdelen tekort schiet, en wij
vinden dat er wat moet gebeuren, dan schromen wij niet daar als
overheid initiatief te nemen en met regels te komen.
Wat de heer De Mos zegt over het verhogen van het aantal kinderen per
groep is eigenlijk in strijd met deze kwaliteitsagenda. Wij denken dat het
aantal van veertien kinderen per groep niet zomaar naar vijftien of zestien
kan worden verhoogd. De leider heeft het drukker, de risico’s zijn groter,
de kwaliteit komt in het gedrang. Ik heb alleen nog maar signalen
gekregen dat ik aandacht moet hebben voor kwaliteit, dat de kwaliteit
verbeterd moet worden. Ik wil niet de vrijheid nemen om de andere kant
op te gaan. Ik ben nu niet van plan met voorstellen te komen om het
aantal kinderen per groep te verhogen.
Het vierogenprincipe is al vaker besproken. We begrijpen allemaal waar
het om gaat. Als een volwassene langdurig alleen is met een groep
kinderen, loop je als gemeenschap daarin risico dat er iets kan gebeuren.
Het is goed om te zorgen dat er voortdurend meer mensen met zo’n groep
kinderen bezig zijn. Hoe we dat precies organiseren, waar zich knelpunten
voordoen en hoe die opgelost kunnen worden, wordt op dit moment door
de branche uitgedacht. Hij komt met voorstellen op dit punt. We kunnen
de wens van de commissie-Gunning op dit punt honoreren. Ik ben er
voorstander van dat we dit gaan doen, omdat ik het een belangrijk punt
vind.
In het kader van kwaliteit gaan we zorgen voor een continue screening
van de medewerkers die in de kinderopvang werken. Wij gaan zorgen dat
er een wettelijke meldplicht komt. Als een professional iets ziet bij een
collega dat niet goed is, is hij of zij wettelijk verplicht daar melding van te
doen. Als er kinderopvangcentra zijn waarvan we denken dat er grotere
risico’s zijn of waarbij we minder overtuigd zijn van het feit dat de risico’s
laag zijn, zorgen we dat er een nog frequenter toezicht zal zijn dan er is in
de vorm van het basistoezicht.
De heer De Mos (PVV): Ik ben niet gauw verdrietig, maar nu toch wel een
beetje. Het geld moet uit de lengte of de breedte komen. Het voorstel om
van veertien naar vijftien kinderen te gaan was er natuurlijk op gericht
extra centjes bij elkaar te schrapen, die terug kunnen vloeien om de
bezuinigingen voor ouders op te vangen. Volgens mij is kwaliteit heel
goed te realiseren als je let op hygiëne, een goede screening, een goede
VOG, een goed pedagogisch klimaat. Ik kom zelf uit het onderwijs. Plaats
wat extra ramen, twee groepen die naast elkaar zitten kunnen elkaar in de
gaten houden, de kinderopvang kan meer open zijn. De minister gaat erg
in op de groepsgrootte, dat groei daarvan slecht zou zijn voor de kwaliteit.
Die mening deel ik niet. Kan de minister er nog eens naar kijken?
Minister Kamp: Het is zeker niet zo dat die andere dingen niet in beeld
zijn. Ik denk niet dat de enige oplossing is dat je voortdurend met twee
volwassenen op de groep van veertien kinderen staat. Dat is niet
noodzakelijk. Je kunt natuurlijk werken met ramen, met twee groepen
naast elkaar waar veel interactie is tussen leiders en leidsters. Dat kan
allemaal en dat wordt ook bezien. Alle commissieleden gaan regelmatig
kijken bij de kinderopvang. We weten dat het vaak zo is, maar er zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

26

situaties waarin je creatiever moet zijn in oplossingen. Daar vindt nu
overleg over plaats. Daar komen we samen wel uit.
De verhoging van veertien naar vijftien of zestien, of waarom niet naar
zeventien, is een beweging die haaks staat op de kwaliteitseisen. Je zit als
leidster met een groep vaak heel jonge kinderen. Veertien vind ik nogal
wat. Ik heb behalve het voorstel van de heer De Mos geen signalen gehad
vanuit het veld dat de groep wel groter kan, zonder dat je aan kwaliteit
inlevert. Vandaar dat ik op dit moment niet van plan ben met voorstellen
op dit punt te komen.
De heer De Mos (PVV): Als ik nu signalen uit het veld om de groep te
vergroten naar de minister doorgeleid, staat hij er dan wel voor open?
Minister Kamp: Ik sta altijd open voor signalen vanuit de Kamer, zeker als
die van de heer De Mos komen. Als ik de informatie heb, zal ik daarop
reageren. De Kamer weet dat wij voortdurend in intensieve wisselwerking
staan met het veld. Wij bespreken met het veld zaken die zich voordoen
en wisselen daarover van gedachten. Ik hoop dat we zelf al beschikken
over de informatie die we van de heer De Mos krijgen. Zo niet, dan zullen
we ons voordeel ermee doen. Ik kan hier op dit moment niet anders
zeggen dan dat ik niet van plan ben met voorstellen te komen om de
groepsgrootte te veranderen, uitgaande van de door ons gewenste
kwaliteit.
Mevrouw Dijkstra sprak over TSO en BSO en de aansluiting op elkaar. Zij
realiseert zich dat TSO nog steeds de verantwoordelijkheid is van het
ministerie van OCW. De andere opvang, inclusief de peuterspeelzalen, is
onze verantwoordelijkheid. Ik houd niet zo van deze schotten. Je moet
redeneren vanuit de ouders. Het is niet de meest ideale situatie als ouders
allemaal zelf een oplossing moeten vinden voor de kinderopvang, terwijl
ze al veel verantwoordelijkheid hebben voor hun werk, het huishouden en
de kinderen. De meest ideale situatie is dat je het op een logische manier
hebt geregeld. We hebben veel zaken goed geregeld met de Wko en met
de kinderopvangtoeslag die wij geven. We spraken er al over en zullen dat
nog vaker doen. Het is het beste om toe te werken naar sluitende
dagarrangementen. Dat is ook de strekking van de opmerkingen van D66.
Ik ben het daarmee eens.
Daarom heb ik er met mijn collega van OCW over gesproken. Uitgaande
van haar verantwoordelijkheid en haar budgetten en mijn verantwoordelijkheid en mijn budgetten, hebben we besloten dat we bij enkele
gemeenten gaan zorgen dat er voor alle kinderen in die gemeenten
sluitende dagarrangementen zijn. We gaan kijken of we dat kunnen doen
met de huidige budgetten en of veranderingen in de huidige regels nodig
zijn. We willen er in de praktijk mee gaan werken. Daar hebben wij
afspraken over gemaakt. We gaan een aantal pilots doen, waarin we
bijvoorbeeld afstappen van de verplichte zomervakantie. Ook in de
zomervakantie wordt les gegeven. Er komt ook een pilot om te kijken of
binnen de Wko dagopvang en BSO elkaar kunnen afwisselen, en een pilot
om in één gemeente te proberen sluitende dagarrangementen voor alle
scholen en alle kinderen beschikbaar te stellen. Dit geheel willen we laten
ondersteunen door het Landelijk Steunpunt Brede Scholen. We denken
dat we dit steunpunt in ieder geval met drie jaar moeten verlengen. We
moeten hun werking ook uitbreiden tot de kinderopvang. Met deze pilots
kunnen we de komende jaren goede ervaringen opdoen, waarmee we
later in een verdere verbetering van het systeem ons voordeel kunnen
doen. De economie kan ook weer aantrekken.
Mevrouw Dijkstra (D66): Ik dank de minister voor het antwoord op een
vraag die ik niet wilde stellen. Dit neemt niet weg dat ik mij ervan bewust
ben dat die experimenten en pilots er zijn. Er zijn al voorbeelden. Er is
bijvoorbeeld een school in Zandvoort, waar dit een paar jaar geleden is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

27

gestart. Ik wil van de minister weten wanneer we daar resultaten van
kunnen verwachten. Ik denk dat het belangrijk is dat er voortgang mee
wordt gemaakt.
Ik wilde eigenlijk nog iets vragen over kwaliteit. Heb ik het goed begrepen
dat de implementatie van de adviezen van de commissie-Gunning moet
worden gezien als Actieplan Kwaliteit? Ik heb gevraagd of de minister
bereid is met een actieplan te komen, om richting ouders veel beter te
garanderen en transparanter te maken wat de kwaliteit is in de
kinderopvang.
Minister Kamp: Het advies van de commissie-Gunning is heel bewust
gegoten in de vorm van een brede kwaliteitsagenda voor de kinderopvang. Die gaat over de vier onderdelen die ik heb genoemd. We zijn
met de branche in overleg om aan te geven dat wij dat ook belangrijk
vinden en te horen wat zij ervan vindt. Het ministerie vraagt de branche
met aanvullende voorstellen te komen. Wij gaan die voorstellen beoordelen en met de ouders bespreken. Vervolgens worden ze omgezet in
regels waar iedereen zich aan moet houden.
Verder hebben we een aantal dingen gedaan. De marktwerking begint op
gang te komen. We hebben gezorgd dat we de positie van de ouders en
de oudercommissies versterken. Dit kan onder meer door de bindende
uitspraak van de geschillencommissie en door te zorgen dat alle informatie die er voor ouders is, beschikbaar komt op websites. Als er geen
websites zijn, zijn deze rapporten op de kinderopvangplaatsen fysiek ter
inzage. Onze activiteiten op het gebied van kwaliteit zijn dus versterking
van de positie van de ouders, transparantie van alle informatie, een sterk
toezicht en georganiseerde handhaving en de brede kwaliteitsagenda
zoals door de commissie-Gunning is voorgedragen.
Mevrouw Dijkstra (D66): De minister verwijst opnieuw naar de marktwerking die van invloed zou moeten zijn. Uit het CPB-rapport blijkt dat de
concurrentie beperkt is, dat ouders weinig keuze hebben en dat er
onverklaarbare prijsverschillen zijn. Eigenlijk zien we er nog helemaal
geen goede resultaten van. Als dan de verbinding wordt gelegd met
kwaliteit, hoor ik de minister heel mooie woorden spreken. Ik zou graag
willen weten wanneer we resultaten kunnen verwachten. Volgens mij zit
iedereen daarop te wachten. Wanneer vindt er implementatie plaats? Over
welke termijnen spreken we?
Minister Kamp: Er worden al veel resultaten geboekt. We moeten daar
niet zo negatief over zijn. Gemeenten houden actief en goed toezicht en
voeren een goede handhaving uit naar aanleiding van de openbare
GGD-rapporten. Iedere kinderopvang die wordt opgericht, iedere locatie
die nieuw is, wordt voor opening door de GGD bezocht. We kunnen
constateren dat 80% van de gemeenten de zaak op orde heeft. De andere
20% van de gemeenten is met verbeterplannen bezig. Ik denk dat er op
het gebied van kwaliteit al veel is bereikt. Er is veel mogelijk. We zien dat
we de wind meekrijgen, omdat de marktwerking op gang komt. Het
aanbod van kinderopvang stijgt vier keer zo snel als de vraag. Dat
betekent dat de achterstand op de wachtlijsten wordt ingelopen. We
krijgen straks concurrentie op prijs en kwaliteit. Dat gaat ons zeer helpen.
Daarnaast gaan we de positie van de ouders en de oudercommissie
versterken. We maken alles transparant en toezicht en handhaving
vervullen ook in de praktijk een stabiele rol. Ik denk dat we nu de besluiten
hebben genomen en de omstandigheden hebben gecreëerd waardoor we
de komende jaren verdere vooruitgang van kwaliteit mogen verwachten.
Dat is niet zomaar een loze inschatting, dat is een inschatting op basis van
concrete maatregelen die we hebben genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

28

Mevrouw Dijkstra (D66): Ik heb normaal de portefeuille VWS. Daar
hebben we het ook altijd over prijs en kwaliteit waar zorgverzekeraars op
moeten inkopen. Daar is steeds de vraag hoe je weet of er goede kwaliteit
geleverd wordt. Wat zijn de indicatoren? Ik zie hetzelfde bij de kinderopvang. Hebben we voldoende inzicht in factoren waaraan kwalitatieve
goede opvang moet voldoen, zodat mensen die een beroep doen op de
kinderopvang als het aanbod groeit, daar ook echt op die manier naar
kunnen kijken?
Minister Kamp: Dat hebben we. Daar hebben we de Kinderopvangkaart
voor. Wij hebben dit gesubsidieerd. Er wordt een website opgezet, waarbij
per kinderopvanglocatie wordt aangegeven wat de prijs en de kwaliteitsgegevens zijn. De branche levert deze informatie aan. Er komen tientallen
dingen in te staan: de grootte van de groep, het aantal leidsters, de
dagindeling, het soort activiteiten dat ze organiseren, het spelmateriaal
wat ze ter beschikking hebben, de voeding, de slaapmogelijkheden, de
openingstijden, de buitenspeelruimte die er is, de informatie-uitwisseling
met ouders, de kwaliteit van de pedagogisch medewerkers. Er worden 30
tot 40 kwaliteitspunten opgenomen in de kinderopvangkaart. Ik wil dat de
site eind van het komende jaar voor 85% is gevuld. Als dat niet zo is,
neem ik wettelijke maatregelen. Er komt meer marktwerking. De ouders
kijken op de Kinderopvangkaart en kunnen op grond van die gegevens
kiezen waar ze hun kind naar toe brengen. Dat lijkt me de werkwijze die
we nodig hebben.
De heer Van Hijum (CDA): De minister ging even in op samenwerking
tussen scholen en opvanginstellingen met een aantal pilots. Die kunnen
op zichzelf best waardevolle inzichten opleveren. Nu is er in de Kamer ook
een hoorzitting over dit onderwerp geweest. Daar kwam eigenlijk vooral
uit dat je niet moet streven naar een blauwdruk voor de samenwerking
tussen scholen en opvanginstellingen, maar een aantal belemmeringen
dat zich in de praktijk voordoet moet opruimen. Als voorbeeld neem ik het
benutten van schoolgebouwen. Het is een praktisch voorbeeld dat vaak
wordt genoemd. Een schoolplein is wel geschikt voor kinderen die naar
school gaan, maar volstaat voor BSO voor dezelfde kinderen ineens niet
meer qua veiligheidseisen. Is het niet mogelijk om op basis van dit soort
ervaringen een korte klap te maken, wet- en regelgeving te inventariseren
die als het ware dit soort samenwerking in de weg staat of belemmert? Op
die manier kunnen we een impuls geven aan de samenwerking.
Minister Kamp: Ja, dat is wel mogelijk. De vraag is een korte klap, maar
we kunnen niet zomaar iets veranderen in een regeling die voor het
grootste deel van de ouders in Nederland geldt. Ongeveer 50% van de
ouders maakt van kinderopvangtoeslag gebruik. Het gaat dus om vele
honderdduizenden kinderen en vele honderdduizenden ouders. We gaan
dit in een paar gemeenten uitproberen. Daarbij staan alle regels ter
discussie. De budgetten zijn beschikbaar en de schotten tussen de
budgetten staan niet vast. We gaan kijken of we op grond van de nuttige
regels en het beschikbare geld in zo’n gemeente tot sluitende dagarrangementen kunnen komen. Zo gauw we daar een conclusie uit kunnen
trekken, kunnen we kijken of we dit binnen het budget tot wijzigingen voor
iedereen kunnen laten leiden. Meer geld is er nu niet en verwacht ik ook
het komende jaar niet. Er komt ook wel weer een andere tijd. Dan hebben
we in ieder geval de zaken voorbereid. Wij zijn echt van plan op de wijze
die ik net heb geschetst al het nodige voorwerk te doen, waar we later
profijt van kunnen hebben.
De heer Van Hijum (CDA): Betekent dit dat dit soort praktische belemmeringen daarbij wordt geïnventariseerd en er op een gegeven moment een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

29

voorstel naar de Kamer komt om die belemmeringen op te ruimen? Op
welke termijn kunnen we dit verwachten?
Minister Kamp: We zijn nog bezig om de gemeenten te selecteren. We
zijn bezig de zaak daarvoor te organiseren. De pilots moeten nog gaan
draaien. Hoe lang moeten die draaien voordat de heer Van Hijum ze
serieus kan nemen? Ik denk dat een jaar draaien wel nuttig is. Dan kun je
voor alle kinderziektes die zich voordoen proberen oplossingen te vinden.
Vervolgens kun je er een model uit destilleren, dat voor het gehele land
zijn waarde heeft. In het voorjaar van 2013 kunnen we hier mogelijk een
verdere stap in zetten.
De heer Van Hijum (CDA): Ik ken deze minister als iemand die, als hij snel
zaken kan doen, dat graag wil doen. Er is een WOK die rond veel
praktische dingen en beperkingen suggesties kan doen om de samenwerking in gemeenten te stimuleren. Kan niet worden bekeken of we met
dit soort praktische zaken aan de gang kunnen gaan, parallel aan de
pilots?
Minister Kamp: Ik begrijp het ongeduld van de heer Van Hijum. Wij
hebben dit ongeduld allemaal. Het moet niet langer duren dan noodzakelijk is. We zullen aan de hand van zijn suggesties kijken wie we erbij
kunnen betrekken om zo snel mogelijk zo goed mogelijke resultaten te
behalen. Het zijn wel pilots, het is nieuw. Het is een afwijking van het
bestaande systeem dat we nu net aan het evalueren zijn. Laten we
voortzetten wat ik met mijn collega van OCW op gang heb gebracht. Laten
we kijken of de suggesties van de heer Van Hijum daarbij een positieve rol
kunnen spelen. Daar ben ik zeker toe bereid.
Dit waren mijn inleidende opmerkingen. Aan de hand van de vragen van
de woordvoerders behandel ik nu de verschillende onderwerpen. Laten
we beginnen met Catalpa. Catalpa is een kinderopvangorganisatie die is
overgenomen. De koper heeft gebruikgemaakt van een constructie
waardoor het bedrijf met grote schulden is belast. Het bedrijf moet daar
rente voor betalen. Die rente is hoger dan gebruikelijk en die gaat naar het
kopende bedrijf. Omdat er geen dividend wordt uitgekeerd maar alleen
sprake is van rente op schuld, hoeft het bedrijf er geen belasting over te
betalen. Ik geloof dat er zelfs in dit geval mogelijkheden zijn om belasting
te verrekenen. Het is geen uitzonderlijke situatie en komt ook niet alleen in
deze sector voor. De HEMA op de hoek is ook verkocht aan een bedrijf dat
het op deze manier heeft gedaan. Het was een juridische mogelijkheid die
bestond. Die is verschillende branches gebruikt, ook in de kinderopvang.
Ik ben geen voorstander van deze constructie, het kabinet niet, staatssecretaris Weekers niet en de Kamer ook niet. Vandaar dat inmiddels is
besloten deze constructie te beëindigen. Het mag nu niet meer, maar je
kunt niet met terugwerkende kracht dingen terugdraaien. Als er iets op
grond van geldende wet- en regelgeving mogelijk was, dan is dat een feit.
Als je dat als overheid niet wilt moet je het veranderen. Dat is gebeurd,
maar we kunnen het niet terugdraaien.
De heer De Mos (PVV): Ik heb daar een naar gevoel bij. Dit bedrijf heeft
met de eenderderegeling gewoon geld gehad. Met ziet dat er heel zware
bezuinigingen aankomen en gebruikt deze constructie nog snel even. Kan
de overheid Catalpa niet op de een of andere wijze manen om geld te
laten terugvloeien naar de branche? Ik heb hier een heel naar gevoel bij.
Minister Kamp: Wij bepalen als overheid de regels. Wij maken de wetten
en de bedrijven hebben zich daaraan te houden. Binnen die wetten was
iets mogelijk, wat werd toegepast in het bedrijfsleven. Als dit niet de
bedoeling is, moet je het veranderen. Dat hebben we gedaan, maar we
kunnen niet met terugwerkende kracht veranderen. Catalpa heeft zich

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

30

verder te houden aan alle regels die er zijn. Toezicht, inspectie, alles wat is
afgesproken over de versterking van de positie van de ouders, het is
allemaal van toepassing op dit bedrijf. Het gaat erom waar het geld dat
daar wordt verdiend naar toe gaat. Gaat het voor een deel ook naar de
overheid in de vorm van belasting die wordt betaald, of gaat het naar de
aandeelhouders? In dit geval gaat het geld naar de aandeelhouders.
Omdat we dit als overheid niet willen, hebben we de regels veranderd.
Nogmaals, we kunnen het niet met terugwerkende kracht corrigeren.
De heer De Mos (PVV): Dus het bedrijf krijgt nu geen overheidsgeld? En
als het dat wel krijgt, kunnen wij dan zeggen dat we dat stoppen omdat
het zulke trucjes heeft uitgehaald, totdat het gaat meedenken over het
opvangen van de bezuinigingen?
Minister Kamp: Nee. Wij geven geen overheidsgeld aan bedrijven. Wij
subsidiëren ouders. Dit bedrijf is actief op een vrije markt en heeft
gebruikgemaakt van de mogelijkheden waar ook de HEMA gebruik van
maakt. Zo is het nu eenmaal. De kinderopvang is een heel grote branche
en een grote markt. Ik heb in het begin een paar vergelijkingen gegeven.
Het gevoel van de heer De Mos dat dit niet lekker zit en dat hij dit niet wil
steunen deel ik. Ik ben er ook niet blij mee, maar ik ben wel blij met de
wijziging die we hebben doorgevoerd. Verder zal dit bedrijf zich aan alle
regels moeten houden. Er gaat geen geld van de overheid naartoe. Het
liefst heb ik wel dat er belastinggeld naar ons toekomt.
De heer Van Hijum (CDA): Ik heb dezelfde negatieve gevoelens over deze
bedenkelijke constructie als de minister. Hij geeft aan dat het moeilijk
terug te draaien is. Kan de minister aangeven hoeveel belastingsubsidie
er door de verminderde afdracht van winstbelasting naar dit bedrijf
toegaat? Hoe beïnvloedt dit de concurrentieverhouding? Zou dit, als een
bedrijf op grond daarvan naar de NMa zou gaan, kans van slagen hebben?
Minister Kamp: De Belastingdienst, mijn collega’s en ikzelf hebben niet de
vrijheid om belastinggegevens over een individueel bedrijf openbaar te
maken. Dat zullen we dus niet doen, maar ik bevestig dat hier gebruik is
gemaakt van een agressieve financiering. Deze is breder toegepast in ons
land, gedurende een aantal jaren. Daar hebben wij als overheid een eind
aan gemaakt. Of dit leidt tot wel of niet belasting betalen mag ik niet
zeggen.
De heer Van Hijum (CDA): Dat begrijp ik. Het leidt tot een verstoring van
de marktverhoudingen, dat zal de minister met mij eens zijn. Kan er op
deze grond bijvoorbeeld vanuit de NMa actie worden verwacht?
Minister Kamp: Ik geloof niet dat de NMa hierop kan ingrijpen. Het is een
groot bedrijf. Er zijn andere grote bedrijven waarbij deze constructie niet
aan de orde is. Bij mijn weten is dit het enige grote kinderopvangbedrijf
waar deze constructie speelt. Dit bedrijf heeft geen overheersende
marktpositie. Het bepaalt de verhoudingen op de markt niet en het bepaalt
zeker niet wat de overheid wel of niet doet. Ons bezwaar tegen dit bedrijf
betreft uitsluitend het gebruikmaken van deze constructie. Daar hebben
we een eind aan gemaakt. Ik kan het niet mooier maken dan het is. Het
kan niet met terugwerkende kracht.
Mevrouw Hamer (PvdA): Ik vind het zorgelijk dat de minister zegt dat dit
een bedrijf is dat geen marktpositie heeft. Catalpa is vanaf het begin een
van de meest toonaangevende kinderopvangbedrijven geweest. Dat weet
iedereen die wat langer meeloopt in de kinderopvang. Dit is voor het
beeld van de sector als geheel schadelijk. Misschien is het bedrijf niet het
meest bepalende, maar het is wel behoorlijk bepalend. Ik wil van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

31

minister een iets steviger signaal hebben, dat hij bijvoorbeeld gaat kijken
naar alle mogelijkheden om hier iets aan te doen, wellicht via de NMa. Hij
moet het signaal afgeven dat dit echt onacceptabel is.
Minister Kamp: Dat signaal hebben we afgegeven door de constructie af
te schaffen. In het Belastingplan 2012 is deze constructie onmogelijk
gemaakt. Dit bedrijf heeft 6% van de markt en is daarmee niet
overheersend. We hebben wel marktbestanddelen van 30 of 40%. Het is
een grote speler, maar er zijn andere grote spelers zoals Kinderopvang
Nederland met 400 vestigingen en Humanitas met een kleine 300
vestigingen. Het is niet mijn constructie en ik ben blij dat deze nu wordt
veranderd. Ik zie niets in de invalshoek om via de NMa te gaan corrigeren.
Ik zou niet weten hoe of wat, omdat geen sprake is van een overheersende marktpositie.
Dan kom ik bij het Waarborgfonds Kinderopvang. In het waarborgfonds zit
een vaste financiering van 18 mln. Daar is een tijdelijk bedrag aan
toegevoegd van 25 mln. Op een gegeven moment eindigt dat dus.
Vervolgens is het terugbetalen van dit bedrag ingeboekt. Het is echt niet
zo dat wij ruimte hebben om bedragen van 25 mln. op te geven. Ik heb die
25 mln. in mijn boeken zitten en die wil ik daar graag in houden. Het is
niet zo dat je alleen met dit waarborgfonds kunt bereiken dat er nieuwe
kinderopvanglocaties beschikbaar komen. In het afgelopen jaar had het
waarborgfonds geen ruimte om nog wat extra te doen. Het beschikbare
geld was al uitgegeven. Toch zijn er 1 000 kinderopvanglocaties bij
gekomen. In andere sectoren in ontwikkeling creëren bedrijven zelf een
waarborgfonds. Als er iets aan de hand is, kan een beroep worden gedaan
op dat fonds. De lasten daarvan worden door alle andere bedrijven
gedeeld. Er is ook een algemene regeling voor het mkb, waar gebruik van
kan worden gemaakt. Ik denk dat we het daarbij moeten laten. Het
waarborgfonds blijft in stand omdat het oorspronkelijke vaste kapitaal erin
blijft zitten. Ik denk dat de branche zich zo heeft ontwikkeld dat ze ook
zonder waarborgfonds externe financiering kan krijgen. Als het waarborgfonds toch een functie zou moeten hebben, zouden ze het zelf moeten
oprichten. Doen ze dat niet, dan kunnen ze ook gebruikmaken van de
mkb-regeling die er op dit punt is. Ik denk dat daarmee voldoende is
georganiseerd.
Er is nu een groei van 2% van de vraag naar kinderopvang. We hadden
met een hoger percentage gerekend. Mevrouw Van Gent zegt dat dit een
meevaller is. Die moet nu worden verwerkt. Dat is waar en dat hebben we
dus al gedaan. De meevaller die we op 50 mln. hebben ingeschat, hebben
we aan de Kamer gemeld en verwerkt. Iedereen moet zich daarbij
realiseren dat we behalve de meevaller van 50 mln. een tegenvaller van
420 mln. hebben gehad. Die tegenvaller hebben we maar voor 130 mln.
doorberekend. Ik zit nog met 290 mln. waar ik op mijn begroting iets
anders mee moet. Het probleem zit dus eigenlijk meer de andere kant op.
De zzp’ers zijn vaak genoemd. Het is onze bedoeling de zzp’ers voor zover
redelijk, gebruik te laten maken van de kinderopvangtoeslagmogelijkheden. Die zijn er niet alleen voor ouders die werken, maar ook voor
ouders die een re-integratietraject volgen, voor andere doelgroepouders
en voor zzp’ers. Voor de zzp’ers moet er, net als bij de mensen die in
loondienst zijn, een noodzaak zijn voor de kinderopvang. Die noodzaak
moet worden aangetoond. Op grond van de informatie over het aantal
gewerkte uren, die zzp’er aan de Belastingdienst moeten verstrekken om
voor de zelfstandigenaftrek in aanmerking te komen, kunnen wij meeliften
als kinderopvangtoeslagorganisatie. Zo kunnen wij zorgen dat de zzp’ers
van deze regeling gebruik kunnen maken. De motie-Braakhuis, die op
11 november door de Kamer is aangenomen, stelt het urencriterium voor
zzp’ers bij de Belastingdienst ter discussie. Als het weg zou vallen zit ik
wel met een probleem. Ik heb daar nog geen goed alternatief voor. Ik ben
niet zo blij met die motie. Die pakt voor de kinderopvang voor zzp’ers wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

32

mij betreft niet goed uit. Voor het jaar 2012 blijft de bestaande regeling
gelden. Het zit weer in het Belastingplan. Dat betekent nog steeds dat
zzp’ers hun uren aan de Belastingdienst aan moeten kunnen tonen, om
voor de zelfstandigenaftrek in aanmerking te komen. Wij kunnen daar ook
het komende jaar nog op meeliften. Wat er daarna gaat gebeuren weet ik
niet. Ik hoop dat we een behoorlijk alternatief kunnen vinden. Ik heb het
nog niet op mijn netvlies.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik zou bijna naar de hemel gaan kijken,
maar ik geloof er ook weer niet in dat het dan allemaal wordt opgelost.
De voorzitter: Dat is uw constatering. Wat is uw vraag?
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Wat de minister doet, vind ik een tikje
vervelend worden. Ik blijf vriendelijk, want zo ben ik. De minister herhaalt
gewoon wat in zijn voorstel staat. Op basis van dit voorstel stelde ik een
aantal vragen. Ik kom met een aantal reële problemen waarmee zzp’ers te
maken krijgen vanaf 1 januari 2012. De minister doet net alsof hem dat
geen bal interesseert. Het gaat mij erom dat dit probleem wordt opgelost.
Er is een motie-Braakhuis aangenomen door de Tweede Kamer, omdat het
urencriterium bij de zzp’ers niet goed werkt. Dat weten we allemaal. Ik
vraag een oplossing van deze slimme minister, maar ik krijg nog geen
begin van een oplossing van hem. Mijn vraag blijft wanneer het wordt
opgelost. Of laat deze VVD-minister, die natuurlijk een neutrale minister is,
de zzp’ers stikken?
Minister Kamp: Mevrouw Van Gent heeft vanmiddag een wat wonderlijke
manier om zich uit te drukken. Dat moet ze zelf maar weten. De Kamer
heeft gezegd dat er een koppeling moet komen tussen de kinderopvangtoeslag en de gewerkte uren. Dat was in het verleden niet zo. Ik heb het
voorbeeld genoemd van iemand die € 23 000 subsidie kon krijgen. In het
verleden was het zo dat als je één uur per jaar werkte, je dan al voor de
€ 23 000 subsidie in aanmerking kon komen. Wij hebben daarvan
gemaakt dat wordt gekeken naar het aantal uren dat je werkt. Als je tien
uur werkt kun je voor dagopvang veertien uur krijgen. Voor BSO krijg je
dan zeven uur omdat je kinderen voor een groot deel van de tijd dat je
werkt ook op school zitten. Dat is een heel nette regeling, die op verzoek
van de Kamer is ingesteld. Vervolgens heeft de Kamer gezegd dat ze wil
dat ook de zzp’ers er gebruik van maken. Dat wilden wij ook. We hebben
voor de zzp’ers kunnen aansluiten bij een regeling die er was bij de
Belastingdienst. De zzp’ers moeten bij de Belastingdienst hun uren
kenbaar maken. Als het daar eenmaal gebeurt, kun je die informatie
gebruiken voor de kinderopvangtoeslag. Dat systeem gebruiken we nu.
Vervolgens neemt de Kamer de motie-Braakhuis aan, die zegt dat daar iets
anders voor moet komen. Dan meld ik hier maar even dat dit voor mij
mogelijk een probleem op gaat leveren. Dat probleem zal zich nog niet
voordoen in het komende jaar, omdat de oude regeling dan nog van
toepassing is. Ik moet kijken of als er bij de Belastingdienst naar
aanleiding van die motie iets anders uitkomt, dit ook voor de kinderopvang te gebruiken is. Als dit niet het geval is, moet ik een alternatief
bedenken. We doen erg ons best om deze zaken goed te regelen. Dit
verdient niet de kwalificaties en toonzetting die mevrouw Van Gent eraan
koppelt.
De voorzitter: Mevrouw Van Gent wil een vervolgvraag stellen.
Misschien dat ze, als de toonzetting een iets andere is, een bevredigender
antwoord krijgt.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat maak ik zelf wel uit. Ik heb niet het
idee dat het iets uitmaakt. Ik maak me echt een beetje boos. De minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

33

gaat geheel voorbij aan wat ouders moeten betalen. Dit kwam net aan
bod bij de reële prijs. We kunnen eigenlijk geen wijzigingen meer in de
begroting aanbrengen. Nu gaat het om reële problemen van zzp’ers en de
minister gaat er volkomen aan voorbij. Hij heeft gezegd dat hij via de
Belastingdienst gaat regelen dat het toegankelijk wordt. We hebben te
maken met acquisitie van zzp’ers en het tussen twee klussen zitten van
zzp’ers. Wat betekent dit voor de kinderopvang? Het lijkt me niet meer dan
logisch dat als je zegt dat zzp’ers er gebruik van kunnen maken, dat je dan
ook zorgt dat zzp’ers er gebruik van kunnen maken. De regelgeving moet
helder zijn. Wordt dit nu gecommuniceerd door de Belastingdienst? Is
helder hoe het zit met acquisitie en tussen twee klussen zitten, is dit
georganiseerd voor de zzp’er? Ik heb stellig de indruk dat dit niet het geval
is.
Minister Kamp: Ik ga mijzelf herhalen. Naar aanleiding van de vraag van
mevrouw Van Gent zeg ik dat wij een koppeling moeten leggen tussen
gewerkte uren en kinderopvangtoeslag. Dit kan voor werknemers op
eenvoudige wijze. Werknemers zijn voor een x-aantal uren in dienst. Dat is
een gegeven. Daar kun je voor de kinderopvangtoeslag vanuit gaan. Voor
zzp’ers ligt dit wat moeilijker. Over de details, wat er wel en niet onder valt
qua reistijd en acquisitie, heb ik de Kamer al een keer geïnformeerd. Als
de Kamer die informatie opnieuw wil hebben, ben ik uiteraard bereid die
opnieuw te geven. De hoofdlijn is dat wij kunnen aansluiten bij het feit dat
de zzp’ers aan de Belastingdienst inzichtelijk moeten maken hoeveel uren
ze werken, omdat ze op grond daarvan in aanmerking komen voor de
zelfstandigenaftrek. Als de Kamer een uitspraak doet en zegt dat het
anders moet, moet ik kijken wat daaruit komt. Dit is gebeurd op
11 november. Als er iets uitkomt wat ik kan gebruiken, zal ik dat doen. Als
er iets uitkomt wat ik niet kan gebruiken, zal ik iets anders moeten
bedenken. Ik ben blij dat ik daar nog een jaar de tijd voor heb en ik ga er
mijn best voor doen. De zzp’ers zijn mij zeer lief. Het zijn mensen die
verantwoordelijkheid durven te nemen, die hun nek uitsteken. Die zzp’ers
worden door het kabinet bediend op het punt van de pensioenen, door ze
nog tien jaar van hun oude pensioenfonds gebruik te laten maken. Hun
pensioenpremie mag worden afgetrokken. Ze worden ingepast in de
kinderopvangtoeslag. Als zich bepaalde problemen voordoen, zijn we
zeker bereid daar naar te kijken en over te praten. Als de Kamer hier
opnieuw over geïnformeerd wil worden, wil ik dat doen. Ik snap niet goed
wat het resterende probleem van mevrouw Van Gent is.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik wil over de situatie in 2012 nog een
heel indringende vraag aan de minister stellen. De minister geeft aan dat
er in 2012 niets zal veranderen, ook niet rondom de motie-Braakhuis. Dat
is wellicht nu nog te ingewikkeld voor de minister. Het gaat mij erom hoe
op dit moment wordt gecommuniceerd. Toezegging is dat de Belastingdienst actief gaat communiceren richting zzp’er. Wat valt er wel en niet
onder, hoe moeten ze het aanpakken en regelen en hoe zit het met de
betaling? Dit gaat per 1 januari 2012 in, maar is het al geregeld? Alle
zzp’ers die ermee te maken hebben moeten het weten.
Minister Kamp: Mevrouw Van Gent schat in dat de motie-Braakhuis voor
mij te ingewikkeld is. Ik snap niet waarom ik op zo’n manier benaderd
moet worden. Ik heb gezegd dat wij de zzp’er graag ter wille willen zijn.
We hebben een regeling, die door een motie van de Kamer ter discussie
staat. We zijn bereid daar een alternatief voor te gaan zoeken. Mevrouw
Van Gent geeft aan dat zij de informatie, die op dit moment voor zzp’ers
ter beschikking is, onvoldoende scherp vindt. Ik ben bereid op grond van
dit signaal kritisch te kijken naar deze informatie. Hoe is de informatie
beschikbaar, kan dat beter? Dan zullen we dat doen. Als er resterende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

34

problemen zijn ben ik bereid daarnaar te kijken. Ik ben ook bereid de
Kamer daarover te informeren.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voor het einde van het jaar graag, want
het gaat in 2012 allemaal in. Het heeft echt hoge urgentie.
De heer Van Hijum (CDA): Laat ik zeggen dat ik op zichzelf de urgentie
van de vraag van mevrouw Van Gent wel onderschrijf. Wij hebben heel
vervelende ervaringen met de vermeende fraude van zelfstandigen die uit
de WW kwamen, met ingewikkelde toestanden rond bewijslast en
administratie. De minister heeft daar ook een staartje van meegekregen.
Dat moeten we niet weer hebben. Mijn vraag is of de minister bij het
zoeken naar alternatieven ook de fiscale route meeneemt. Ik heb daarover
met het Platform Zelfstandige Ondernemers (PZO) gesproken. Het zou
denkbaar kunnen zijn dat je langs die route, niet naar rato van het aantal
gewerkte uren maar naar inkomsten, de verrekening van de kinderopvangtoeslag mogelijk maakt. Ik vraag of de minister bereid is ook naar dit
alternatief te kijken.
Minister Kamp: Er zijn twee dingen die ik moet doen. Als er naar
aanleiding van de motie-Braakhuis een probleem is, moet ik proberen
daar een oplossing voor te vinden. Ik ga na of de informatie die op dit
moment beschikbaar is over de koppeling aan gewerkte uren voor zzp’ers
voldoende is. Ik ga na of alle redelijke varianten die denkbaar zijn hierdoor
worden afgedekt. Als dat niet zo is, zal ik er aandacht aan besteden en
verbeteringen doorvoeren. Ik ben bereid de Kamer daarover te informeren. Wat er aan suggesties is gedaan, zal ik daarbij betrekken.
De voorzitter: Kan de minister een termijn aangeven waarop hij de
Kamer kan informeren op dit punt?
Minister Kamp: Dit moet voor de behandeling van de begroting bij de
Kamer zijn. De Kamer kan dan beoordelen wat ik daarin doe.
Er zijn zes ouderparticipatiecrèches, waarvan vier in Utrecht. In de wet
staan bepaalde eisen waaraan je moet voldoen om in Nederland een
kinderopvang te mogen hebben. Daar wordt niet aan voldaan vanwege
het systeem dat ze hanteren. Ze hebben geen leidsters of leiders in dienst,
die over de benodigde pedagogische kwaliteiten beschikken. Ouders doen
het zelf. Ouders mogen natuurlijk van alles zelf doen in de kinderopvang.
De heer Van Hijum zei al dat de helft van de ouders het regelt buiten de
kinderopvang om. Ouders mogen dus ook een bepaalde vorm van
kinderopvang gezamenlijk organiseren. Als je dit doet, afwijkend van de
wet en afwijkend van het systeem wat door de overheid wordt gesubsidieerd, kun je ook die subsidie niet krijgen. In dit geval zijn er twee
problemen. In de eerste plaats voldoen ze niet aan de wet en mogen ze
dus eigenlijk niet bestaan. In de tweede plaats krijgen ze subsidie terwijl
ze niet aan de subsidievoorwaarden voldoen. Ik bedoel dat de ouders
kinderopvangtoeslag krijgen, terwijl de kinderopvang niet aan de
wettelijke voorwaarden voldoet. Vanwege de gekozen systematiek kunnen
ze nooit aan de eisen van de wet voor de deskundigheid van het
personeel voldoen. Dat betekent dat ik geen mogelijkheid zie om deze
crèches en de kinderen die daar gebruik van maken voor kinderopvangtoeslag aan hun ouders in aanmerking te laten komen. Dat zal het
komende jaar nog doorlopen, omdat dit de afgelopen jaren zo ging. Aan
het einde van 2012 zal dit stoppen. Voor het mogen bestaan als kinderopvangorganisatie wil ik met een wetswijziging komen. Die wetswijziging
houdt in dat zij mogen blijven bestaan als zij aan alle voorwaarden van de
wet voldoen, alleen niet aan die ene voorwaarde rond de opleidingseisen
voor de leiders en de leidsters. Nogmaals, er wordt dus geen kinderopvangtoeslag betaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

35

Mevrouw Kooiman noemde een voorbeeld van een moeder met een laag
inkomen, die een fors bedrag per maand zou moeten gaan betalen. Daar
heb ik in het begin al de nodige bedragen voor naar voren gebracht, zowel
per jaar als per maand.
Gemeenten moeten ouders betrekken bij handhaving. Ouders hebben de
mogelijkheid dit voor elkaar te krijgen. De ouders kunnen op de website
van de kinderopvanginstelling lezen wat het GGD-rapport inhoudt. De
GGD kan een aantal tekortkomingen constateren en zal de gemeente
daarover informeren. De oudercommissie van de kinderopvanginstelling
kan naar de gemeente toegaan, zeggen dat ze het GGD-rapport kennen en
dat er een aantal dingen niet klopt. Zij kunnen gemeenten vragen daar
toezicht en handhaving op los te laten. Ouders hebben de mogelijkheid dit
te doen, naar aanleiding van de openbare informatie.
Mevrouw Kooiman (SP): Ik bedoelde het juist andersom. Nu moeten
ouders helderziend zijn om te weten dat er een inspectierapport is. Ik
vraag eigenlijk of dit proces kan worden omgedraaid. Gemeenten
benaderen de oudercommissies op het moment dat er een handhavingsadvies ligt, om met hen in overleg te treden. Zo kunnen de commissies
mee denken over de kwaliteit van de kinderopvang. Dat lijkt me het
minimale wat een gemeente kan doen.
Minister Kamp: Ik wil dit niet voorschrijven aan de gemeente. De
gemeente kan zelf zo verstandig zijn om te doen wat mevrouw Kooiman
verstandig vindt. Ouders weten het natuurlijk als er een GGD-onderzoek
is, dat horen ze van elkaar, dat kunnen ze zien op de website van de
kinderopvanginstelling. Ook liggen er kopieën van het rapport op de
locatie.
Ouders kunnen vervolgens individueel of via de oudercommissie contact
met de gemeente opnemen. Ik denk dat dit vanuit het initiatief van de
ouder en vanuit het initiatief van de gemeente naar behoren kan worden
ingevuld. Ik vind het niet nodig daar als rijksoverheid wettelijke
voorschriften voor vast te leggen. Ik ben wel bereid dit met de VNG te
bespreken om te bezien hoe gemeenten dit adequaat kunnen aanpakken.
Er zijn ook wat andere dingen die nog besproken moeten worden met de
VNG. De betrokkenheid van de ouders vind ik van groot belang. Ik schat in
dat gemeenten dit ook vinden en dat gemeenten dit als kans zullen zien
om met de ouders in contact te komen. Ik zal dit met de VNG bespreken.
Mevrouw Kooiman (SP): Ik ben in ieder geval blij dat de minister zegt dat
het verstandig is dat gemeenten hierover in overleg treden met oudercommissies. Ik ben blij met de toezegging die hij doet om in overleg te
treden. Ik ben zeer benieuwd naar de uitkomsten daarvan. Ik ga er vanuit
dat hij in ieder geval gemeenten opdraagt niet alleen een inspectierapport
op een website te zetten, maar als er een handhavingsadvies is daadwerkelijk oudercommissies te gaan benaderen. Misschien kan de minister
daar iets meer over zeggen.
Minister Kamp: Ik ben niet van plan dit aan gemeenten te gaan
voorschrijven. Gemeenten moeten dit zelf weten. De ouders moeten hier
ook zelf achteraan zitten. Ik ben wel bereid om aandacht van de
gemeenten voor dit onderwerp te vragen.
Mevrouw Kooiman heeft aangegeven dat bij startende ondernemers
gekeken moet worden naar de voorgeschiedenis, ook als die zich in een
andere gemeente heeft afgespeeld. Dit ben ik met haar eens. De automatisering van de GGD voor de onderzoeken en inspecties moet aansluiten bij
de handhavingsautomatisering van de gemeenten. Dit maakt het mogelijk
van de ene naar de andere gemeenten en in het verleden te kijken. Het is
van belang dat relevante informatie over startende ondernemers en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

36

relevante wijzigingen met betrekking tot eigendom en beheer van
kinderopvanginstellingen bij de toezichthouder bekend is.
Er is gesproken over de uren die door de kinderopvanginstellingen in
rekening worden gebracht, maar die niet zijn geleverd. De heer Van Hijum
deed hier een voorstel voor. Hij spitste dit in het bijzonder toe op
ondernemers die 52 weken in rekening brengen, maar slechts 48 weken
per jaar open zijn. Iedereen voelt aan dat dit niet goed is en dat dit anders
moet. Ik ben met hem van mening dat dit anders moet, niet alleen dit
voorbeeld overigens. Er zijn ook andere dingen, zoals feestdagen die in
rekening worden gebracht terwijl instellingen niet open zijn. Wij zijn bezig
met een onderzoek hiernaar. Dat heb ik de vorige keer toegezegd. Dit
onderzoek betreft de beschrijving van het probleem, de mogelijke
oplossingen die er zijn en de consequenties van de verschillende
oplossingen. Dit zal tot een wetswijziging moeten leiden, die in het jaar
2013 van kracht wordt. Daarbij is bepaald dat er geen uren in rekening
gebracht mogen worden die niet worden geleverd. We moeten ons daar
niet al te veel effect van voorstellen. Misschien dat ik dit kan toelichten
aan de hand van het voorbeeld van de heer Van Hijum. Stel dat we
zeggen: je bent maar 48 weken open, dus je mag geen 52 weken in
rekening brengen. Wat gaat er dan gebeuren? Je zult onvermijdelijk zien
dat de uurprijs omhoog gaat. De vaste lasten van de ondernemer lopen
immers gewoon door. Hij houdt zijn personeel in dienst, zijn gebouw blijft
op hem drukken. De variabele lasten worden iets lager. Er kan dus een
beetje matiging plaatsvinden. Toch zal de uurprijs stijgen, als ze geen 52
maar slechts 48 weken in rekening mogen brengen. Dat is onvermijdelijk.
Het tweede effect hiervan zal zijn dat ouders die nu nog de kans hebben
om 52 weken per jaar hun kind weg te brengen als hen dat zo uitkomt,
straks die mogelijkheid niet meer hebben. De ondernemer kiest ervoor zijn
kinderopvanginstelling vier weken per jaar geheel te sluiten. Het is niet zo
dat als je hier dingen verandert, dit onmiddellijk de voor ouders gedachte
positieve effecten heeft. Het probleem is wel reëel. We moeten alle
mogelijke oplossingen die er zijn onderzoeken. De einduitkomst moet zijn
dat de ouders uren die ze afnemen in rekening gebracht krijgen. Het is
slecht als je als ouders rekeningen krijgt voor weken en dagen dat je geen
opvang hebt afgenomen. We zullen proberen hier in dit onderzoek een
oplossing voor te vinden. Met mijn reactie wil ik aangeven dat die
oplossing niet zomaar voor het oprapen ligt.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb nog een vraag aan de minister.
Komt er een garantie in de regeling dat de uren in totaal niet duurder
worden voor ouders? Dit is een serieus punt dat bij deze kwestie speelt.
Het lijkt goedkoper, maar het kan wel eens duurder worden. Wordt dit
goed onderzocht?
Minister Kamp: Dat is zeker een punt dat mee moet spelen. Mevrouw Van
Gent begrijpt net zo goed als ik dat je als kinderopvanginstelling een
gebouw en personeel hebt. Die kosten moet je op de een of andere
manier kwijt. Als je op een ander systeem over moet gaan, zul je de
kosten op een andere manier moeten verdelen. De verschillende aspecten
die daarbij aan de orde zijn maken deel uit van het onderzoek, ook het
punt wat zij genoemd heeft. Ik herhaal dat we bij dit onderzoek oplossingsgericht zijn. Er moet een oplossing komen voor dit probleem.
Mevrouw Kooiman sprak ook over kinderen die speciaal onderwijs
volgen. Ik heb nog niet het voornemen met een verfijning te komen. Ik
geloof dat we de zaak al heel diepgaand verfijnd en geregeld hebben en
ben wat terughoudend met verdere verfijningen. In de gemeente
Amsterdam vindt op dit punt onderzoek plaats. Men is bezig de wachtlijsten te analyseren. Met name op dit punt wordt het verder uitgezocht. Ik
zal de informatie van Amsterdam opvragen en goed bestuderen. Ik zal
kijken of dit aanleiding is op dit punt met een initiatief te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

37

Mevrouw Dijkstra verweet het kabinet gebrek aan ambitie rond de
kinderopvang. Ik hoop dat zij mede door mijn inbreng op andere
gedachten is gebracht. Onze ambitie op het punt van de kinderopvang is
groot. Wij vinden het heel goed dat er in korte tijd zo’n grote markt is
gegroeid. Er is veel bereikt, ook voor de ouders. We zijn zo terughoudend
mogelijk met bezuinigingen. Het bewijs daarvan is onder andere dat ik de
bezuinigingen die in de loop van dit jaar noodzakelijk bleken, maar voor
een klein gedeelte heb doorberekend aan de kinderopvang. Ik heb
geprobeerd er een andere oplossing voor te vinden. Mevrouw Dijkstra zal
gemerkt hebben dat ik zeer mijn best doe voor de transparantie over de
gehele linie. Ik versterk de positie van de ouders en ik ben heel ambitieus
in toezicht en handhaving. Bovendien ben ik zeer ambitieus als het gaat
over het toegankelijk houden van kinderopvang voor mensen met lage
inkomens.
Mevrouw Dijkstra (D66): De minister zegt dat ik gezegd heb dat dit
kabinet geen ambitie heeft ten aanzien van kinderopvang. Ik heb gezegd
dat dit kabinet geen ambitie heeft ten aanzien van arbeidsparticipatie. Ik
constateer dat in de begroting van SZW wordt gestreefd naar een gelijk
percentage arbeidsparticipatie als wat er nu is. Mijn vraag aan de minister
was hoe het zit met die ambitie. Eigenlijk is de ambitie «geen groei».
Minister Kamp: De ambities ten aanzien van arbeidsdeelname zijn zeer
groot. Bij kinderopvang staat bovenaan dat het veiligheid moet bieden
aan de kinderen. Met kinderopvang willen we daarbij ouders in de
gelegenheid stellen werk en zorg te combineren. Dat is de reden dat we
hier zulke grote bedragen voor uittrekken en op de begroting willen
houden. We hebben echt geprobeerd de bezuinigingen die wij door
moesten voeren, zodanig vorm te geven dat we zo weinig mogelijk
schade aanrichten in de arbeidsdeelname. Wij denken dat we dit zodanig
hebben ingevuld, dat de effecten voor de arbeidsdeelname beperkt zijn.
Dat is iets wat ook door het CPB is beoordeeld. Het heeft ons gehele
pakket bezuinigingen bekeken en gezegd dat er naar hun inschatting een
negatief effect op de arbeidsdeelname van 0,1% vanuit gaat. Ik praat die
0,1% die weg, maar dat is het effect dat door het CPB wordt verwacht. Dat
is te overzien. De winst van alle bezuinigingen die wij doorvoeren, onder
andere op de kinderopvang, is dat wij in Nederland de zaak in eigen hand
houden. We zijn niet overgeleverd aan de financiële markten, zoals steeds
meer landen in Europa. We kunnen onze eigen beslissingen nemen. We
worden niet gedwongen tot draconische bezuinigingen op korte termijn.
Met het betalen van een kleine prijs kunnen we op een verantwoorde
manier die bezuinigingen doorvoeren. De praktijk leert dat andere
onderzoeken die er zijn, niet volledig representatief zijn vanwege de wijze
van selecteren. Iedereen kan dit zien. Mensen geven aan wat ze gaan
doen, maar het is niet altijd zo dat dit vervolgens in de praktijk wordt
gebracht. Nadat we de afgelopen jaren al hebben moeten bezuinigen, is er
dit jaar in de vraag naar kinderopvang een groei geweest van 2%. We
hebben het gegeven van het CPB voor de 0,1%. Daarom zeg ik dat de
gevolgen voor de arbeidsdeelname meevallen. We zijn kritisch en we
blijven het volgen.
We zullen de komende tijd merken dat er andere effecten gaan optreden.
Als we in een crisisachtige situatie terechtkomen, als de conjunctuur naar
beneden gaat zoals we dat op dit moment kunnen vaststellen, heeft dat
gevolgen voor de werkloosheid, de arbeidsdeelname. Dan is het minder
gemakkelijk om te zien wat het effect van deze maatregelen is. Het CPB is
bezig met een onderzoek naar de relatie tussen kinderopvangtoeslag en
arbeidsparticipatie, op basis van de cijfers van de jaren 2000 tot 2009. Dit
zal onderdeel uitmaken van de evaluatie van de Wko die in februari 2012
bij de Kamer zal komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

38

De 70%-norm is vastgesteld. Dit is een redelijke norm. Als je tien uur
werkt mag je kind veertien uur naar de kinderopvang, omdat je reistijd
hebt en er andere dingen omheen kunnen spelen. Als je kinderen op de
BSO zitten en je werkt tien uur, is dit zeven uur omdat je kinderen een deel
van de tijd onderwijs volgen. Dit zijn redelijke normen. De verschillende
gevallen die naar voren komen zijn volgens ons hier in te passen. Als dit
in een individueel geval niet zo is zal men zelf een aanvullende oplossing
moeten zoeken, net als de 50% van de ouders die helemaal geen gebruik
maakt van de kinderopvang.
Mevrouw Hamer gaf aan dat zij het niet goed vindt dat het adviesrecht
voor de oudercommissie voor wat betreft de prijs vervalt. Het adviesrecht
voor de prijs van de kinderopvanginstelling heeft tot veel onbevredigende
discussies geleid. Het is het recht van de ondernemer deze prijs vast te
stellen. Ouders kunnen het te duur vinden, maar de beste reactie daarop
is dat ze ergens anders naar toe gaan als de prijs-kwaliteitsverhouding
niet goed is. Om dit voor elkaar te krijgen is het goed dat het aanbod van
kinderopvang nu vier keer zo snel groeit als de vraag. Dan krijg je het
evenwicht en de goede marktwerking die we nodig hebben. Deze
discussies hebben weinig opgeleverd. Dat is de afgelopen tijd wel
bewezen. Deze discussies kunnen wel veel opleveren voor de kwaliteit.
Daar is de betrokkenheid van de ouders heel invloedrijk, vooral waar wij
de positie van de ouders hebben versterkt. Wij hebben het voor zowel de
ouders als de oudercommissie mogelijk gemaakt om naar een geschillencommissie te gaan, die vervolgens een bindende uitspraak kan doen. Wij
willen de oudercommissie de gelegenheid geven zich te concentreren op
het punt waar ze resultaten kunnen boeken. Dat is op het punt van
kwaliteit.
De heer Van Hijum gaf aan dat we het risico lopen dat er in cao’s weer
allerlei dingen worden afgesproken over de kinderopvang, terwijl we dit
net op een andere manier hebben geregeld. Het is niet goed dit weer
hybride over verschillende tafels te verdelen. Dit ben ik helemaal met hem
eens. Ik zal hier met de sociale partners over praten. We kunnen
vaststellen dat er op dit moment geen enkele cao is, waarin iets over de
kinderopvang is geregeld. Hij meent dat het er weer aan zit te komen.
Dank voor de waarschuwing. Ik zal het analyseren en volgen en met de
sociale partners over praten.
Er zijn situaties dat er in gezinnen problemen zijn. Er zijn ouders die niet
kunnen werken, maar die ook niet voor de kinderen kunnen zorgen. Dit
zijn gezinnen met een sociaal-medische indicatie waar een oplossing voor
moet worden gevonden in de vorm van maatwerk. De heer Van Hijum
weet dat er vele regelingen zijn voor dit soort situaties. Kinderopvang is
daaraan gerelateerd. Het is nuttig dat wij dit eens bespreken met de VNG
om te zien wat zich in de praktijk bij gemeenten voordoet in relatie tot de
kinderopvang, hoe we dit moeten inschatten en hoe we daar eventueel
aan oplossingen moeten gaan werken. Ik zal aandacht geven aan dit punt.
Het onderscheid in A-, B- en C-gemeenten werd ter sprake gebracht. De
A-gemeenten doen het goed. Dat is 80% van het geheel. B-gemeenten
doen het niet voldoende goed en daar moet een verbetering komen. Zij
hebben deze verbeteringen toegezegd. C-gemeenten doen het niet goed
en willen niet verbeteren. C-gemeenten bestaan gelukkig niet. In de
B-gemeenten gaat het alleen over het handhavingsbeleid. Er wordt niet
adequaat genoeg gereageerd op de rapporten van de GGD. Dat kunnen
kleinere dingen zijn of wat grotere, maar in ieder geval heeft het de
Inspectie van het Onderwijs tot de conclusie gebracht dat het beleid als
geheel de toets der kritiek niet doorstaat. Daarom zegt de inspectie dat het
beter moet en dat er verbeterplannen voor moeten worden gemaakt. Dit
functioneert goed. Gemeenten vinden het niet leuk om op zo’n lijst te
komen. Gemeenteraden houden daar niet van en spreken er het college
van burgemeester en wethouders (B en W) op aan. Daar komen dus
verbeteringen uit naar voren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

39

Een aantal gemeenten is aan het kijken wat het kan doen om de wachtlijsten weg te werken. Ik heb daar extra geld voor beschikbaar gesteld.
Gemeenten kunnen kijken wat in hun gemeente de oorzaak van de
wachtlijst is en hoe ze dat typisch lokale probleem kunnen oplossen.
Gemeenten zijn druk bezig die projecten uit te werken. Ik heb de Kamer al
verteld wanneer ik met nadere informatie hierover kom. Als het te lang
duurt, zal ik bezien of ik er tussentijds iets over aan de Kamer kan laten
weten. Het lijkt me dat we de conclusie uit die projecten in één geheel
moeten trekken en moeten kijken of we daar lijnen voor de gemeenten als
totaal uit kunnen halen.
De voorzitter: De heer De Mos laat zich verontschuldigen. Hij is op dit
moment bij de plenaire behandeling van de begroting van I en M.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter. Als ik zo het antwoord van
de minister analyseer, heeft dat een empathie van niks. Echte mensen met
reële problemen worden op basis van achterhaalde berekeningen en
modellen een beetje het bos in gestuurd. We krijgen veel antwoorden op
niet gestelde vragen. Dat vind ik ook jammer. Ook hoor ik mantra’s van
een werkelijkheid die er op dit moment anders uitziet. Wat zijn de echte
kosten van de kinderopvang en wat zijn de cijfers van de minister? Hij zegt
na veel aandringen dat hij het nog wel eens zal analyseren. Ik vind het van
belang dat we de cijfers over de reële kosten van de kinderopvang nu
krijgen, zodat er bij de begrotingsbehandeling en bij de concrete
problemen van ouders in 2012 heldere inzichtelijke besluitvorming over
kan plaatsvinden. Alle partijen die de bezuinigingen nu steunen weten dan
wat ze doen.
Ik vind het ook raar dat we in het voorjaar nog informatie krijgen. Ik had
begrepen dat aan het CPB een actueel advies gevraagd werd over de
arbeidsparticipatie en dat dit eind 2011 zou komen. Ik hoop dat ik dat goed
heb begrepen. De minister komt nu steeds terug op een oud, achterhaald
rapport van het CPB. Hij heeft de Kamer toegezegd dat dit opnieuw zou
worden gedaan. Alle andere arbeidsparticipatieonderzoeken die niet
deugen omdat ze niet representatief zijn, geven wel een duidelijke trend
weer. De onderzoeken van ING, FNV, SCP en GroenLinks geven dezelfde
trend rond arbeidsparticipatie bij zware bezuinigingen aan. Welke daling
van de arbeidsparticipatie is voor de minister aanvaardbaar? Is dat een
daling van 5, 10, 20 of 30%? Ik heb deze vraag ook voor mijn CDA-collega.
Dat moeten we natuurlijk wel weten. Ik wil ook nog een vraag stellen over
de zzp’ers. We krijgen daar op zeer korte termijn nog informatie over. Dat
lijkt mij erg belangrijk. Ik wil weten hoe zij worden geïnformeerd, wat de
mogelijkheden voor zzp’ers zijn en wat wel of niet precies wordt meegerekend bij het krijgen van de kinderopvangtoeslag.
De minister hamert bij de ouderparticipatiecrèches op het systeem. Het
gaat om zes crèches. Ik vind dit een heel goed initiatief, dat moet kunnen
blijven bestaan. Ik mag aannemen dat de minister dit ook vindt, want op
een aantal punten krijgen we nog informatie. Op een aantal punten wil ik
een vervolg geven aan dit algemeen overleg. Ik ben nog niet tevreden
over alle uitkomsten. Het is mij iets te veel creatief boekhouden. De
werkelijkheid is veel pijnlijker.
Mevrouw Kooiman (SP): Voorzitter. Ik moet eigenlijk een heel diepe zucht
slaken, want ik heb het gevoel dat we geen centimeter zijn opgeschoten.
Het is niet de eerste keer dat we dit debat hebben. Telkens wijs ik de
minister erop dat ouders stoppen met werken. De arbeidsparticipatie zal
afnemen. Keer op keer zijn er onderzoeken die dat bevestigen. De minister
wuift dit weg en ik zit nu wel met mijn handen in mijn haar. Als ik dat
gevoel al heb, kan ik me voorstellen dat al die ouders dat ook hebben. Zij
hebben straks te maken met de heel hoge kosten en zij staan straks voor
de keuze te stoppen met werken of niet, of hoe de opvang dan anders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

40

moet. Ik heb het gevoel dat de minister hier onvoldoende antwoord op
geeft, net als de collega’s van de VVD, het CDA en de PVV die de
mogelijkheid hebben hier veranderingen in aan te brengen. De VVD sprak
in 2006 heel wijze woorden over het draaiend houden van de economie en
het betaalbaar houden van de kinderopvang als voorwaarde daarbij. Ik
verwacht het onderzoek naar de arbeidsparticipatie voor de begrotingsbehandeling SZW, zodat we het hier kunnen bespreken. Misschien schuiven
we geen centimeter op, maar we houden wel vol in de hoop dat we
bezuinigingen op een andere manier kunnen invullen.
Over het bespreekbaar maken van een handhavingsadvies met de
oudercommissie wil de minister in overleg treden met de VNG. Ik zou
graag een heldere toezegging van de minister willen over de termijn
waarop wij de resultaten van dit overleg met de gemeenten kunnen
verwachten. Ook wil ik graag horen wanneer de minister meer informatie
geeft over de koppeling van de gewerkte uren aan de kinderopvangtoeslag, met name voor de sociaal-medische indicaties. Die ouders zijn
ziek en kunnen niet voor hun kind zorgen. Een andere bijzondere groep
zijn de zzp’ers met overuren in de zorg en het onderwijs, waar die uren
niet worden meegerekend maar mensen zich wel keihard inzetten. Ik heb
aangegeven dat er grote problemen zijn in het speciaal onderwijs, bij de
opvang van deze speciale kinderen. Ik heb de minister opgeroepen in
overleg te gaan met minister Van Bijsterveldt-Vliegenthart over dit
onderwerp. Ik wil daar graag een toezegging over.
Mevrouw Dijkstra (D66): Voorzitter. Ik wil de minister danken voor al zijn
woorden, al vind ik het jammer dat die woorden vaak verhullen dat er nog
geen echte antwoorden zijn. Uit het CPB-rapport blijkt dat de concurrentie
in de kinderopvang nog niet goed werkt. Er is nog te weinig keuze, er zijn
nog onverklaarbare prijsverschillen. In 2009 is de motie-Koşer
Kaya/Hamer aangenomen. Deze motie vraagt om een onafhankelijke
toezichthouder. De minister zegt in zijn brief dat hij een aparte toezichthouder niet in lijn vindt met het huidige beleid. Wat mij betreft hoeft er
geen aparte toezichthouder te komen, maar ik wil wel weten of de NMa,
de huidige toezichthouder, haar tanden kan laten zien. Zou de minister
bijvoorbeeld nog antwoord willen geven op de vraag hoe actief de NMa
is, hoeveel onderzoeken er zijn gestart en hoeveel boetes zijn uitgedeeld?
Over de ouderparticipatiecrèches wil ik van de minister weten of datgene
wat hij net heeft gezegd eigenlijk betekent dat hij van het gedogen van de
ouderparticipatiecrèches wil naar erkenning, als wordt voldaan aan de
verschillende criteria met aanpassing van de opleidingseis. Ik sluit me aan
bij vorige sprekers op het punt van de termijnen bij toezeggingen. Ik wil
graag van de minister weten aan welke termijn hij denkt bij de dagarrangementen, waarmee hij bezig is met de minister van OCW. Anders wil ik
een motie indienen, dus ik vraag bij dezen een VAO aan. Oh, mevrouw
Van Gent heeft dat al gedaan. Ik sluit me daar bij aan. Mijn laatste
opmerking gaat over de ambitie met betrekking tot de arbeidsparticipatie.
Ik stel vast dat dit kabinet de kindregelingen die niet aanzetten tot werken
in grote mate ontziet. Er wordt geen poging gedaan in 2012 de arbeidsparticipatie door ouders te vergroten met deze bezuinigingen op de
kinderopvang.
Mevrouw Hamer (PvdA): Voorzitter. Ik weet niet of het symbolisch is,
maar ook het tweede lampje is in de loop van de middag uitgegaan. Dat
kwam omdat de heer Van Hijum het potje wegpakte waarop het stond. Ik
kon er niets aan doen. Ik zei symbolisch, want natuurlijk is dit overleg
teleurstellend. Dat konden we van tevoren wel voorspellen. Ik had eerlijk
gezegd niet de verwachting dat de minister zou zeggen dat hij de
bezuinigingen zou terugdraaien. Ik denk eerlijk gezegd dat hij daar de
ruimte niet voor heeft. Het maakt het voor ons wel buitengewoon lastig
om dit debat te voeren, omdat wij oprecht van mening zijn dat deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

41

bezuinigingen ongelooflijk slecht zijn voor de arbeidsparticipatie van
vrouwen en voor het kunnen zorgen van mannen. Ze zijn vooral slecht
voor kinderen, die recht hebben op goede, kwalitatieve en toegankelijke
kinderopvang. Met alle gekheid die we kunnen maken over ogen stemt
me dit eigenlijk zeer droef. De minister heeft gezegd dat voor 2012 alles al
is geregeld. Dat zou betekenen dat we de begroting niet meer kunnen
behandelen, omdat er ergens een voorhang is geweest. Volgens mij werkt
het zo niet. Ik wil de minister dus vragen ons al het materiaal ter
beschikking te stellen dat wij nodig hebben om de begroting half
december ook op dit punt goed te kunnen behandelen. Ik herhaal ons
verzoek om een onafhankelijk onderzoek te doen naar arbeidsparticipatie,
zodat we in ieder geval allemaal het gevoel hebben dat het eerlijk is
bekeken en daar hetzelfde van vinden. Ik sluit me aan bij de vraag van
mevrouw Dijkstra wat precies de ambitie is van dit kabinet. Ik moet
constateren dat arbeidsparticipatie voor vrouwen in ieder geval op dit
moment geen hoge prioriteit lijkt te hebben. Ik ben blij met de toezegging
die er na enig trekken kwam over de zzp’ers. Ik hoop dat we die snel
krijgen.
De minister zegt dat de zeggenschap over de prijs alleen maar problemen
gaf. Dat is natuurlijk wel vaker het geval met zeggenschap, dat het lastig
is. Dat is tegelijkertijd het mooie aan zeggenschap. Het is er niet om het
gemakkelijk te maken, maar wel om mensen een reële invloed te geven.
Juist voor de prijs is dat erg van belang. De minister zegt dat ouders naar
een andere instelling moeten gaan als het ze niet bevalt. Die is er vaak
helemaal niet. Dat weet de minister ook. Dat vind ik nogal een teleurstellend antwoord. Ik wil hem vragen daarop terug te komen. Dit geldt ook
voor zijn uitspraken over het waarborgfonds. Dit is een van de dingen die
we wel kunnen doen. Waarom gaat dit teloor?
Er zijn veel mensen op zoek naar werk, die graag kinderopvang willen
hebben. Dat kan eigenlijk niet goed meer. We hebben daar al eerder een
debat over gehad. Ik krijg heel de middag tweets van mensen die werk
zoeken en die vragen waarom ook voor hen geen kinderopvang kan
worden geregeld. Ik zal deze tweets naar de minister doorsturen en ik
vraag hem daar nog eens goed naar te kijken. Tot slot sluit ik aan bij een
vraag die door de heer Van Hijum is gesteld. Kan de minister schriftelijk,
wellicht samen met de minister van OCW, aangeven hoe het is gesteld
met de samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang?
De heer Van Hijum (CDA): Voorzitter. Ik dank de minister ook voor zijn
antwoorden. Bezuinigen doet pijn. Daar moeten we volstrekt helder en
eerlijk over zijn. De gevolgen voor gezinnen kunnen fors zijn. Wij houden
daarom bij de invulling vast aan de verdeling van een derde voor alle
betrokken partijen en het zoveel mogelijk ontzien van de lagere en
middeninkomens. We houden nadrukkelijk de vinger aan de pols voor de
effecten op de arbeidsparticipatie bij de verdere invulling van de
afspraken die we hebben gemaakt.
Mijn fractie is blij met de toezeggingen die ik heb genoteerd over de
contacten die er zullen komen met de WOK, om te kijken hoe we, parallel
aan de pilots, sneller de samenwerking kunnen bevorderen of de
belemmeringen daarvoor kunnen wegnemen. Zo hebben we dit geïnterpreteerd. Ik heb geproefd dat de minister oog heeft voor het urenprobleem, al moest er wat trekwerk aan te pas komen. Hij wil oog houden
voor de alternatieve fiscale route, die wellicht op de langere termijn aan
de orde kan zijn. Mijn fractie is zeker ook blij dat de minister bereid is met
gemeenten het vraagstuk van de sociaal-medische indicatie op te pakken.
Dat pakt voor zieke partners heel verschillend uit in verschillende
gemeenten. Dank voor die toezeggingen. Ik zie graag de reactie op dit
punt tegemoet. Ook is mijn fractie tevreden over het punt dat de minister
de flexibiliteit als een reëel probleem ziet en oppakt en in de loop van
2012 met een wettelijke regeling wil komen over de uren die worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

42

doorgerekend maar niet worden afgenomen. Wij zullen over de verdere
invulling van dit wetsvoorstel graag meedenken, maar ik neem aan dat we
dit in de loop van 2012 kunnen verwachten. Aan de hand daarvan kunnen
we de discussie verder voeren.
Een vraag die is blijven liggen is die over de ouderparticipatiecrèches. Ik
snap dat de minister in een soort dilemma zit of dit informele opvang is,
vergelijkbaar met als je het regelt met je schoonouders. Als die opvang
volledig voldoet aan de wettelijke vereisten, is er dan geen regeling
denkbaar waarbij je gelijk aan de gastouderopvang en de opleidingseisen
die voor die groep gelden, ook voor deze groep een regeling maakt? Je
hebt wel kosten voor huisvesting, materiaal en pedagogische kwaliteit, als
je aan de wettelijke vereisten voldoet. Ik vraag de minister om
argumenten waarom het kwartje niet die kant op valt.
Ik heb de minister gevraagd of het echt zo gemakkelijk is ergens anders
naar toe te gaan als hij zegt, met het laten vervallen van het adviesrecht
over de prijs. Staan contracten dit niet soms op een oneigenlijke manier in
de weg, met opzegtermijnen en boeteclausules? Ik wil ook op dat punt
nog een reactie horen.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb twee vragen. Wat is voor het
CDA aanvaardbaar mocht er sprake zijn van een daling van de arbeidsparticipatie door de plannen zoals die er nu liggen? Vindt de heer Van Hijum
ook niet dat daar duidelijkheid over moet zijn, voordat het mooie jaar 2012
gaat beginnen? De reële prijs van de kinderopvang, waar het bij de
discussie eerder vandaag over ging, betekent dat ouders meer moeten
betalen per uur dan dat ze vergoed krijgen. Vindt hij niet dat die gegevens
voor de begrotingsbehandeling beschikbaar moeten zijn, zodat we kunnen
kijken wat we voor 2012 kunnen doen? Hij zegt op te komen voor de lage
en middeninkomens. Ik mag toch aannemen dat hij hier niet pas in 2013
mee begint.
De heer Van Hijum (CDA): Om met dat laatste te beginnen: volgens mij
hebben wij ook met de invulling van de maatregelen voor 2012 nadrukkelijk voor die groepen gekozen door de afbouw niet inkomensafhankelijker te maken dan die al was, en door voor die groepen het kindgebonden budget te verhogen ten koste van de kinderbijslag. Dat is voor het
eerst in de geschiedenis. Mevrouw Dijkstra is nu weg, maar wat ze over
de kindregelingen zei kan ik dus niet volgen. Voor die groepen hebben we
oog. Ik begrijp niet goed waar dit verwijt vandaan komt.
Een aanvaardbaar niveau van arbeidsparticipatie vind ik lastig kwantitatief
uit te drukken. We hebben deze bezuiniging afgesproken. Ik kan er niet
omheen dat dit een zeker effect zal hebben. Het effect van min 0,1% dat de
minister tot nu toe heeft voorgespiegeld, vind ik zeker aanvaardbaar. Als
er ontwikkelingen zijn die daar substantieel van afwijken, zullen we
opnieuw moeten nadenken of dat ligt aan de vormgeving van de
maatregelen of aan iets anders. We moeten kijken of dat dan nog te
beïnvloeden is in de maatregelen die we verder hebben afgesproken. Op
deze manier wil ik dit kritisch blijven volgen. Ik hoop dat mevrouw Van
Gent dit met mij doet. Ik denk dat we die ruimte hebben.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De vergoeding is minder dan de
uurprijs voor de kinderopvang. Daar hebben de lage en middeninkomens
met name veel last van, omdat ze een enorme prijs moeten betalen. Mijn
vraag was of de heer Van Hijum ook vindt dat deze gegevens voor de
begrotingsbehandeling beschikbaar moeten zijn, zodat iedereen weet
waar hij aan toe is en het kabinet uitgaat van reële gegevens.
De heer Van Hijum (CDA): Het voorstel over de eigen bijdrage en de
verhoging daarvan is voorzien voor 2013. Juist daarvan hebben we als
Kamer gezegd dat het voor deze groepen effecten kan hebben. We nemen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

43

de ruimte om te bezien of daarvoor alternatieven denkbaar zijn en hoe dit
uitpakt voor de inkomensverdeling en de arbeidsparticipatie. Die ruimte
hebben we.
Mevrouw Berckmoes-Duindam (VVD): Voorzitter. Zoals gezegd is de
VVD voor een toegankelijke en goed georganiseerde kinderopvang.
Ondanks alle omstandigheden en bezuinigingen wordt hier hard aan
gewerkt. Ik dank de minister voor zijn duidelijke beantwoording van mijn
vragen. Ik zal dit nauwgezet blijven volgen.
Minister Kamp: Voorzitter. Laat ik eerst wat zeggen over de ouderparticipatiecrèches. Als deze crèches aan alle wettelijke eisen voldoen hebben
we geen probleem. Dan kunnen ze voor kinderopvangtoeslag in
aanmerking komen. De essentie van de ouderparticipatiecrèches is dat
ouders op elkaars kinderen passen en dit gezamenlijk organiseren. Er
worden geen leiders en leidsters in dienst genomen die aan de wettelijke
eisen voldoen. We hebben nu eenmaal een wet vastgesteld met een
aantal kwaliteitseisen, omdat we als overheid zoveel geld in deze sector
steken. Een van die eisen betreft de opleiding van leiders en de leidsters.
Als ze daar niet aan voldoen, passen ze niet in het systeem dat wij in de
wet hebben vastgelegd. Bovendien kan er geen kinderopvangtoeslag voor
komen. Dat is niet anders. Ik laat dit het komende jaar nog lopen, maar
daarna is dat afgelopen. Ik ga die crèches niet helemaal onmogelijk
maken. Als ouders dit zelf willen doen en het enige waar ze niet aan
voldoen is de eis voor de leiders en leidsters, moeten we geen einde
maken aan het bestaan van deze zes crèches. Ik wil de wet veranderen om
te zorgen dat deze vorm die er nu eenmaal is, al is het kleinschalig, kan
voortbestaan, maar niet met kinderopvangtoeslag.
Bij het versoepelen zou je kunnen denken aan een aparte regeling of het
versoepelen van de eisen, maar dan heb je gerede kans dat je een
probleem creëert. Als er nu zes crèches zijn waarbij het allemaal goed
loopt en waarvoor we een regeling maken, zul je zien dat ook mensen die
het naar ons idee niet zo goed organiseren en op een aantal onderdelen
problemen hebben, gebruik willen maken van de regeling. Zij passen
weliswaar op elkaars kinderen, maar de omstandigheden zijn niet goed.
Op deze manier hollen we onze eigen wet uit. Dat moeten we niet doen.
De ouderparticipatiecrèches voldoen na 2012 niet aan de vereisten voor
kinderopvangtoeslag, gegeven de keuzes en de details die wij hebben
vastgelegd in de Wko. Ze mogen blijven bestaan als ze aan alle
voorwaarden voldoen behalve de pedagogische eisen die aan leiders en
leidsters worden gesteld.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Begrijp ik de minister goed dat hij zegt
dat hij de ouderparticipatiecrèches gaat gedogen zonder dat ze gebruik
kunnen maken van de kinderopvangtoeslag? Dan kun je gedogen wat je
wilt, maar als ik tien kinderen wil gaan opvangen heeft de minister daar
helemaal niets mee te maken. Dat is niet de impact van deze Kamer. Klopt
mijn analyse? Als dat zo is, kondig ik alvast een motie aan over deze
kwestie.
Minister Kamp: Voordat er motie op motie komt, wil ik de Kamer onder
de aandacht brengen dat het hier gaat om ouders die voor elkaars
kinderen zorgen. Zij hebben heel andere loonkosten. Dan is het raar om
toch de kinderopvangtoeslag te geven. Bovendien is het raar eerst in de
wet vast te leggen dat je het opleidingsniveau van leiders en leidsters zo
belangrijk vindt, en er vervolgens weer van af te wijken. Ik vind dat niet
verstandig. Ik vind ook de term gedogen niet goed. In het verleden is
hiervoor kinderopvangtoeslag geven. Ik vind het logisch om een afbouwperiode te hanteren. Dat zal het jaar 2012 zijn. Als ze daarna willen
bestaan, maak ik een wettelijke regeling. Dan is het niet zo dat ze gedoogd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

44

worden, maar dat ze op grond van een uitzondering in de wet mogen
blijven bestaan. Ik vind het zeer onverstandig hier een aparte regeling
voor te treffen, gelet op het andere kostenniveau, de zeer kleine schaal en
gelet op de mogelijkheid dat er onbedoeld gebruik van wordt gemaakt.
Daar krijgen we spijt van, want daar moet dan weer reparatiewetgeving
voor komen. Laten we het zo doen zoals ik heb voorgesteld, dat lijkt mij
het beste.
De heer Van Hijum (CDA): Ik snap het dilemma van de minister op zich
wel. Mijn vraag gaat over het feit dat de minister zegt dat er lagere kosten
zijn dan als er gekwalificeerde leiders of leidsters in dienst worden
genomen. Dat geldt toch op zekere hoogte voor gastouders ook? De vraag
is waarom hetzelfde regime niet op dat punt van toepassing kan zijn. Het
gaat me om de argumentatie en de consistentie in het bouwwerk van de
kinderopvang.
Minister Kamp: Gastouders zijn een onderdeel van de commerciële opzet
van onze kinderopvang. Er is marktwerking. Die geldt ook voor de
gastouders. Zij worden daarvoor betaald. Dit is een andere situatie.
Bovendien worden aan de gastouders ook opleidingseisen gesteld. Het
was vroeger zo dat willekeurige familieleden of ouders onder elkaar dit
konden regelen en toch de kinderopvangtoeslag konden krijgen. We
hebben gezegd dat we die informele opvang niet wilden subsidiëren. Ook
aan gastouders hebben we eisen gesteld. Er is een flink aantal gastouders
afgevallen. In de huidige wet zijn we consequent. Dit is een vorm die daar
per definitie niet aan voldoet. Zij hebben geen loonkosten, ze zorgen voor
elkaars kinderen. Ze voldoen niet aan de opleidingseisen. Als ik in de wet
een uitzondering maak, zodat ze kunnen blijven bestaan, betracht ik grote
soepelheid. Ik denk dat het niet verantwoord is daarvoor financiering te
geven, omdat we vervolgens het grote risico lopen dat er een breder
onbedoeld gebruik van wordt gemaakt. Dat moeten we niet doen. Het is al
ingewikkeld genoeg.
Ik heb al gezegd dat ik voor de prijzen een systematiek van maximumprijzen heb vastgelegd in de wet. Het is een markt, dus ondernemers
mogen iets extra’s aanbieden en daar ook iets extra’s voor in rekening
brengen. Als de ondernemers te veel in rekening brengen, moeten ouders
weg kunnen gaan. De opzegtermijn is in de praktijk maximaal twee
maanden. De marktwerking wordt verbeterd, waardoor keuzemogelijkheden voor ouders ontstaan. Ik denk dat juist hier de marktwerking zich
moet bewijzen. Dat zal naar mijn overtuiging gebeuren. Vanuit de
invalshoek van de werkelijke prijzen die op dit moment worden gevraagd
zal ik aangeven hoe de bedragen die vandaag aan de orde zijn geweest
uitpakken. Die informatie zal ik de Kamer toesturen voor de begrotingsbehandeling. Ik zal de Kamer daarin inzicht geven op basis van de cijfers
over het jaar 2011.
Over de zzp’ers hebben we eerder gesproken. We hebben daar mogelijkheden voor gecreëerd. Ik zal het komende jaar bezien wat er naar
aanleiding van de motie-Braakhuis gaat veranderen en hoe we dat kunnen
oplossen. Verder zal ik kritisch kijken naar de informatie die nu voor
zzp’ers beschikbaar is. Ik zal bezien of die voldoende is en of verbetering
nodig is. We kunnen niet alle knelpunten voor zzp’ers bij voorbaat met een
wettelijke regeling oplossen. Er is een eind aan de verfijning die we
kunnen doorvoeren. Zzp’ers zullen op een gegeven moment ook zelf
oplossingen moeten vinden voor kinderopvang. Er is voor hen veel
mogelijk, maar het is niet zo dat voor alles bij voorbaat een wettelijke
oplossing kan worden bedacht.
Welke daling van de arbeidsparticipatie is voor mij acceptabel? Ik weet
niet waar mevrouw Van Gent de percentages van 5 of 10 vandaan haalt.
Het CPB is de onafhankelijke instantie. Wij hebben aangegeven wat onze
bezuinigingen zijn voor 2011, 2012 en 2013. We hebben gevraagd welk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

45

effect dit kan hebben op de arbeidsparticipatie. Het CPB heeft aangegeven
dat dit een daling van 0,1% zal zijn. Dat is de informatie die je wilt hebben.
Dan kun je volgen hoe zich dit in de praktijk ontwikkelt. Dat zullen we
zeker doen. Het is nuttig om bij te houden.
Het onderzoek dat het CPB verder doet betreft de cijfers over de jaren
2000 tot 2009. Hoe zat het met de kinderopvangtoeslag in deze periode?
Hoe ontwikkelde de arbeidsdeelname zich? Wat is de relatie tussen beide
punten? Wat kunnen we daar in het kader van de evaluatie van de wet uit
leren? Zodra deze informatie er is, zal ik de Kamer daarover informeren.
Het lijkt mij het beste dit te doen in het kader van de evaluatie. Ik kom daar
in februari 2012 mee. Over het geheel van bezuinigingen in het regeerakkoord hebben we de reactie van het CPB al. Dit is meer terugkijken op de
ervaringen uit het verleden.
Mevrouw Kooiman (SP): Er is wat onrust achter deze tafel. Ik ben het
geheel met mevrouw Van Gent eens dat wij een toezegging hadden over
een rapport van het CPB dat zou doorrekenen wat de arbeidsparticipatie is
met de huidige bezuinigingen. Het rapport wat we eerder hebben gehad
betrof oude bezuinigingen. Dit is een nieuwe situatie. We hebben een
toezegging dat we die nieuwe berekening zouden ontvangen voor de
begrotingsbehandeling.
Minister Kamp: Wij hebben aan het CPB aangegeven hoe we het pakket
bezuinigingen uit het regeerakkoord voor de kinderopvang gaan invullen.
Dat heeft het CPB doorgerekend. Het is tot de conclusie gekomen dat het
effect op de arbeidsdeelname 0,1% is. Dat is de informatie die voor ons
van het grootste belang is. Voor het verleden hebben we gezegd dat het
CPB gaat kijken of er in algemene zin een relatie te ontdekken is tussen
wijzigingen in de kinderopvangtoeslag en arbeidsdeelname. Wat is die
relatie precies en wat kunnen we daaruit leren? Dat onderzoek is gaande.
De uitkomst daarvan wordt bij de evaluatie van de Wko betrokken.
Mevrouw Kooiman (SP): We hebben wel te maken met bezuinigingen in
2012. Het regeerakkoord kent andere bezuinigingen dan we nu hebben. In
het CPB-rapport stond duidelijk dat het bij grotere bezuinigingen mogelijk
wel gevolgen op de arbeidsparticipatie kan hebben. Juist daarom hebben
wij gevraagd om het nog eens goed door te rekenen voor de toekomst en
voor 2012. We hebben straks de behandeling van de begroting van SZW,
waarin we mogelijk nog kunnen schuiven. Ik wil graag voor die tijd deze
cijfers hebben. Als de minister zegt deze toezegging niet gedaan te
hebben, wil ik die toezegging bij dezen vragen.
Minister Kamp: Hoe kan ik nu cijfers toezeggen die de Kamer al heeft? We
hebben de invulling van het gehele pakket bezuinigingen dat in 2011, 2012
en 2013 wordt doorgevoerd, bij het CPB aangeleverd. We hebben hen
gevraagd wat het effect is op de arbeidsdeelname. Daarop hebben ze ons
geantwoord. Het effect is een daling van 0,1%. Dat is duidelijk. Ook doen
we een onderzoek naar het verleden. Natuurlijk is het zo dat we, als we
daar dingen uit kunnen leren over de arbeidsdeelname, dat zullen doen.
We zullen kijken welke invulling we er voor de toekomst aan kunnen
geven. We moeten ons daarbij één ding heel goed realiseren. Ik ga niet
suggereren dat we volgend jaar extra geld beschikbaar kunnen stellen
voor de kinderopvangtoeslag. Ik heb het idee dat er volgend jaar eerder
gesproken zal worden over meer dan over minder bezuinigingen. Ik heb
dit jaar al bedragen van de kinderopvang niet doorberekend aan de
kinderopvang. De trend zal eerder de andere kant opgaan. Ik wil op dit
punt absoluut geen verwachtingen wekken bij de Kamer.
Over het speciaal onderwijs zal ik overleggen met mijn collega van OCW.
Mevrouw Dijkstra kwam terug op de onafhankelijke toezichthouder. Ik
vind het mooi dat ze zegt dat ze enig begrip heeft voor het kabinet dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

46

minder toezichthouders wil hebben. Ze vraagt wel of toezichthouder NMa
haar tanden eens kan laten zien. De NMa heeft geen zin om haar tanden te
laten zien op dit vlak, omdat er geen aanleiding is om onderzoek te doen
in deze markt. Het is een snelgroeiende markt, die naar een evenwicht
toegroeit. De meest recente ontwikkelingen liggen tussen de 2 en 8%,
zoals ik heb geschetst. Er is geen sprake van overheersende marktpartijen.
Op dit moment is er voor de NMa geen aanleiding om onderzoek te doen.
Dat wil niet zeggen dat er op het punt van toezicht niets gebeurt. We
hebben met de GGD’s in het land, met de rol van de gemeenten op het
punt van handhaving en met de Inspectie van het Onderwijs die toeziet,
als wetgever een heel praktische en goede oplossing gevonden. Die werkt
in de praktijk goed. Het is niet nodig daar een extra toezichthouder bij te
betrekken, zelfs niet een NMa.
Het belang van kinderopvang en het geven van kinderopvangtoeslag vind
ik groot. Het is goed dat wij hier veel extra geld voor beschikbaar hebben
gesteld. Het is goed dat we de bezuinigingen daarop proberen te
beperken. Het is goed dat we een zorgvuldige invulling aan de bezuinigingen hebben gegeven. Het lijkt mij dat we op deze wijze op een
zorgvuldige manier met die belangrijke kinderopvang omgaan, die we de
afgelopen jaren hebben opgebouwd. We creëren hier de voorwaarden om
dit in stand te houden.
Mevrouw Hamer is het niet eens met wat ik zei over de oudercommissie
en het adviseren over de prijs. Concentreer je overleg met de ondernemer
op de kwaliteit, die prijs is des ondernemers. De ondernemer moet
eventueel door de markt worden gecorrigeerd. Vooral op het punt van
kwaliteit hebben de oudercommissies meerwaarde. Daar zouden de
oudercommissies zich op moeten concentreren. Dit is onze overtuiging,
na uitgebreide consultatie van het veld op dit punt. Daarom willen wij de
positie van de ouders en de oudercommissie versterken op de wijze die ik
net heb toegelicht.
Voor mensen die werkloos worden loopt de kinderopvang nog drie
maanden door.
Mevrouw Hamer (PvdA): Het gaat om mensen die aan het werk willen,
dat ligt net iets anders.
Minister Kamp: Mensen die werkloos worden en aan het werk willen
kunnen hun kinderen nog drie maanden met kinderopvangtoeslag op de
opvang laten. In die drie maanden kunnen ze de tijd gebruiken om werk te
zoeken. Als ze daarna nog geen werk hebben, moeten ze een oplossing
vinden tussen hun activiteiten gericht op het vinden van werk en het
oppassen op de kinderen. Het is heel normaal dat we dit vragen. Mochten
deze ouders een re-integratietraject moeten doorlopen, of op een andere
wijze tot een doelgroep behoren, dan is daar toch weer kinderopvang
voor beschikbaar.
Over het waarborgfonds kan ik niets nieuws zeggen. Ik heb mijn opvatting
daarover gegeven. Er zijn ruime andere mogelijkheden voor aanwezig.
Ondanks het niet beschikbaar zijn van mogelijkheden in het waarborgfonds, zijn er het afgelopen jaar toch 1 000 locaties bij gekomen.
De keuze die destijds is gemaakt voor marktwerking in de kinderopvang
heeft ertoe geleid dat deze markt zich voorspoedig heeft ontwikkeld. Er is
een zeer snelle groei gerealiseerd, met beschikbaarheid van kinderopvang
in heel het land, met een behoorlijke kwaliteit en met een goed toezicht.
We hebben de knelpunten in beeld en vinden daar oplossingen voor.
Enige tevredenheid bij het overzien van wat er in de kinderopvang in
Nederland aan de hand is, is zeer op zijn plaats.
De voorzitter: Ik herhaal de toezeggingen die zijn gedaan. Voor de goede
orde, ik noem alleen die toezeggingen waarover de Kamer op een later
moment schriftelijk wordt geïnformeerd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

47

–

–
–

De minister zal de Kamer voor de begrotingsbehandeling van SZW
informeren over de invulling van het urencriterium voor zzp’ers en de
communicatie van de Belastingdienst hierover.
Bij de evaluatie van de Wko in het voorjaar van 2012 zal de minister
ook de systematiek van de maximumuurprijs meenemen.
De minister zal voor de begrotingsbehandeling de uitwerking van de
cijfers over 2011 aan de Kamer toezenden.

Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het betreft de maximale uurprijs
versus de reële prijs, wat de percentages zijn die ouders betalen. Het kan
aan mij liggen, maar ik mis nog wel een paar dingen.
De voorzitter: Ik gaf aan dat het alleen die toezeggingen zijn die op een
later moment tot schriftelijke informatie leiden.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb dan echt nog wel een vraag. Ik
heb even gegoogeld. Ik zie een bericht van 1 november 2011 waar de
minister zegt dat hij aanvullend onderzoek over de arbeidsparticipatie
gaat vragen bij het CPB. Dat aanvullende onderzoek is nu opeens in de
mist verdwenen. Wij worden constant geconfronteerd met het oude
CPB-onderzoek. Ik wil weten hoe dit zit, want hier klopt iets niet.
Minister Kamp: Met alle respect en voor de vierde keer: alle bezuinigingsplannen voor de kinderopvang zijn door het kabinet ingevuld voor 2011,
2012 en 2013. Dit pakket is ter kennis gebracht van het CPB. Dit heeft
gezegd dat het effect ervan op de arbeidsdeelname een daling van 0,1%
is. Daarnaast hebben we gezegd dat we een onderzoek gaan instellen naar
de relatie tussen kinderopvangtoeslag en arbeidsdeelname. Dit onderzoek
wordt gedaan over de periode 2000 tot 2009, voordat de wet er was, toen
de wet er was en de periode dat de wet heeft gewerkt. Vervolgens gaan
we dit onderdeel laten uitmaken van de evaluatie van de Wko, die in
februari 2012 bij de Kamer komt. Ik begrijp niet waarom mevrouw Van
Gent dit steeds zegt. Wat ik heb gezegd is heel helder en heel logisch. De
weergave die zij daarvan geeft is pertinent onjuist.
De voorzitter: Volgens mij gaat het om de interpretatie van toezeggingen
die op 1 november zijn gedaan, bij het wetgevingsoverleg. We hebben
een plenaire afronding van dit algemeen overleg. Mevrouw Van Gent is
daarbij de eerste spreker, omdat zij dit als eerste heeft aangekondigd.
Daar kan zij dit punt aan de orde brengen.
De heer Van Hijum (CDA): Ik vraag me af of de punten die ik had
genoteerd onder uw definitie van een toezegging vallen. Ik heb nog als
toezegging genoteerd het bevorderen van de samenwerking met de WOK.
Ik hoop dat we daarover worden geïnformeerd. Dat geldt ook voor de
contacten met de VNG over de sociaal-medische indicaties en over de rol
van de oudercommissies bij de GGD-rapportages.
De voorzitter: De vraag is of we bij die punten hebben gevraagd of we
daarover schriftelijk geïnformeerd kunnen worden. De heer Van Hijum
vraagt dit nu. Ik kijk naar de minister.
Minister Kamp: Ik heb er geen bezwaar tegen om de punten die ik heb
genoemd in mijn beantwoording in eerste en tweede termijn schriftelijk
aan de Kamer te sturen.
De voorzitter: Dan worden deze punten genoteerd als toezegging:
– De minister zal de Kamer een afschrift sturen van zijn bijdragen in eerste
en tweede termijn van dit algemeen overleg, waarbij aanvullende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

48

informatie wordt versterkt over de samenwerking met de WOK en de
contacten met de VNG.
Ik sluit daarmee dit algemeen overleg en wens alle aanwezigen een goede
thuisreis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 322, nr. 164

49