Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1132

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 13 maart 2012
De vaste commissie voor Europese Zaken1, de vaste commissie voor
Buitenlandse Zaken2, de vaste commissie voor Financiën3 en de vaste
commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie4 hebben op
16 februari 2012 overleg gevoerd met minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken en staatssecretaris Knapen van Buitenlandse Zaken over:
− de brief van de minister van Buitenlandse Zaken d.d. 31 januari 2012 betreffende het verslag van de Raad Algemene Zaken
van 27 januari 2012 (21 501-02, nr. 1118);
− de brief van de minister van Buitenlandse Zaken d.d. 10 februari 2012 betreffende de aanbieding van de geannoteerde
agenda aan de Raad Algemene Zaken van 28 februari 2012
(21 501-02, nr. 1120);
− de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken d.d.
15 februari 2012 betreffende de Nederlandse versie van het
Verdrag inzake Stabiliteit, Coördinatie en Bestuur in de
Economische en Monetaire Unie (21 501-20, nr. 613);
− de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken d.d.
20 januari 2012 betreffende Fiche: Verordening
EU-ambtenarenstatuut (22 112, nr. 1342);
− de brief van de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken d.d.
14 februari 2012 betreffende het Coöperatie en Verificatiemechanisme Bulgarije en Roemenië (23 987, nr. 122).

kst-21501-02-1132
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

1

Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Knops
De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,
Albayrak
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Aptroot
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie,
Van der Ham
De griffier van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Van Keulen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

2

Voorzitter: Knops
Griffier: Van Keulen
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Albayrak, Bontes,
Dijkhoff, El Fassed, Knops, Ormel en Schouw,
minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken en staatssecretaris Knapen
van Buitenlandse Zaken, die vergezeld zijn van enkele ambtenaren van
hun ministerie.
De voorzitter: Welkom bij dit overleg over de Raad Algemene Zaken. Wij
hebben anderhalf uur de tijd met spreektijden van vier minuten per
fractie.
De heer Dijkhoff (VVD): Voorzitter. Er ligt weer een interessante mix aan
onderwerpen voor. Laat ik beginnen met de toetreding van Roemenië en
Bulgarije tot de Schengenzone. Het is voor iedereen helder dat de
VVD-fractie daar niet mee instemt. De heldere lijn van het kabinet heeft
steun van de VVD. Ik doel op het mantra van minstens twee opeenvolgende positieve rapporten. Het is echter de vraag of het rapport dat nu
voorligt positief is. Is dit het eerste van de twee opeenvolgende positieve
rapporten? In de appreciatie lezen wij dat Roemenië en Bulgarije nog
meer moeten doen. Daar zijn wij het mee eens, maar dat is nog niet echt
een weging van dit rapport. In de pers klonk de staatssecretaris al wat
positiever. Hij wekte in ieder geval de indruk dat dit door kan gaan als
eerste van de twee positieve rapporten. Klopt dit? Als dit zo is, hanteert de
staatssecretaris dan bij het volgende rapport dezelfde maatstaf? Dus de
volgende keer nog zo’n soort rapport en we hebben twee positieve
rapporten waarmee we door kunnen? Ik moet eerlijk zeggen dat de
VVD-fractie op dit moment een weinig solide trackrecord ziet. Wij kunnen
ons moeilijk voorstellen dat het voorliggende rapport als positief wordt
gewaardeerd, vooral als je ervan uitgaat dat dit de maatstaf is en dat twee
van dit soort rapporten betekent dat de landen kunnen toetreden. Ik geef
de staatssecretaris natuurlijk de kans om mij hiervan te overtuigen, tenzij
hij ook vindt dat dit rapport niet positief genoeg is om mee te tellen als
één van die twee. Dan zijn we snel klaar op dit punt.
Dan Servië. In december is nog geen kandidaat-lidstatus verleend. Dat
hoefde Nederland wat ons betreft niet te blokkeren, maar Nederland
hoefde ook geen inspanningen te leveren om landen die strenger waren
op andere gedachten te brengen. In dit geval zorgden de Duitsers voor
uitstel. Daar kunnen wij goed mee leven. Wat ons betreft is, de lijn niet
veranderd. Nu kregen wij wel via de pers te horen dat Servië het tijd vindt
voor die kandidaat-lidstatus omdat anders de Russen in beeld komen. Het
is een soevereine staat. De keuze is aan hen, maar dit is wel een beetje
Russisch roulette spelen met de belangen van je eigen burgers. Chantage
en dreigementen zijn natuurlijk diplomatieke drukmiddelen, maar die
passen niet bij de Europese Unie. Ik zou bijna zeggen «zo zijn we niet
getrouwd», maar dat zijn we niet, dus zeg ik «zo gaan we niet trouwen». Ik
krijg dan wel de oprisping om nee te zeggen als het zo moet, maar dan
reageer ik ook op chantage, alleen de andere kant op. Dat vind ik ook niet
verstandig. Wel vraag ik de minister of hij bekend is met die uitspraken.
Kan hij informeren of deze aan de onderhandelingstafel gebezigd
worden? Is hij het met de VVD eens dat een Russische militaire basis in
Servië een probleem is voor het toenaderingsproces?
In het verslag van de Raad Algemene Zaken van januari over de meerjarenbegroting staan bemoedigende punten. Het is goed om te zien dat de
hervorming van de begroting geen taboe is en innovatiebreed gedeeld
wordt. Er is een helder onderscheid tussen «friends of cohesion» en
«like-minded states». Dat klinkt overzichtelijk, maar mij is niet geheel
duidelijk hoeveel van die gelijkgestemde zuinige landen er zijn en hoeveel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

3

cohesievriendjes. Kan de staatssecretaris, om het speelveld goed te
kunnen overzien, het aantal landen geven dat die posities inneemt?
Het doet ons deugd dat de staatssecretaris stelt dat er weinig animo is
voor het voorstel van de Europese Commissie voor het invoeren van de
financial transaction tax en de eigen middelen. Geldt dit voor het idee
over eigen middelen in de breedte of is er animo voor andere vormen?
Dat animo is er bij de VVD duidelijk niet en ik zie dat ook niet komen.
De eerste publicatie van het Europees Semester is uitgebracht. De nieuwe
aanpak is helder. De VVD is er tevreden over. De asymmetrische
benadering waarvoor wij gepleit hebben, is duidelijk zichtbaar. Voor de
schuldenbenadering is gekeken naar het gesaldeerde plaatje. Het blijkt
niet zo erg te zijn als sommige partijen vreesden en andere partijen
misschien hoopten. Het is zoals de VVD verwachtte: twaalf landen hebben
een waarschuwing gekregen; Nederland niet. Er zijn wel wat kritische
opmerkingen gemaakt over Nederland. Terecht, dat geldt voor ieder land.
Dat betekent dat wij het proces kunnen volgen zonder dat we er zelf
onderdeel van zijn. Dat is een luxe positie die wij wel verdiend hebben op
grond van de evenwichtige economische positie. Dat betekent niet dat wij
nu achterover kunnen leunen. We blijven alleen buiten schot als we zelf
kritisch blijven en de economie evenwichtig houden.
Tot slot een vraag over het begrotingspact. Er hebben 25 landen getekend.
Tsjechië en het Verenigd Koninkrijk hebben niet getekend. Dat was te
verwachten van Tsjechië; daar zit een president die tot 2013 sowieso niets
Europees tekent. Dus dat is niet zo schokkend. De vraag is wel of Tsjechië
en het Verenigd Koninkrijk bereid zijn, mee te werken aan de rol die de
Europese instituties aan het pact toekennen. Daar moeten zij ook mee
instemmen. Kan de staatssecretaris ons hierover informeren?
De heer Schouw (D66): Voorzitter. Ik kan natuurlijk niet om de actualiteit
heen. Dit kabinet had deze week geen goede week in Europa. Wij hebben
in de Kamer eerder gesproken over het meldpunt Polen. Drie Eurocommissarissen hebben hun zorg geuit. We hadden tien ambassadeurs op de
stoep. Bedrijven hebben de noodklok geluid. Sinds vanmorgen weten wij
dat het Europees Parlement op 13 maart graag met onze premier een
gesprek wil over deze kwestie. Zo is het van een partijaangelegenheid een
Nederlandse aangelegenheid en vervolgens een Europese aangelegenheid geworden. Wat vindt het kabinet hiervan? Gaat de premier op dat
verzoek in? Ik wil nu niet ingaan op de inhoud van deze zaak, maar er zijn
wel twee belangrijke kwesties aan de orde. Ten eerste de vraag of dit
volgens het kabinet de Nederlandse belangen schaadt. Ten tweede de
vraag wat wij daar in hemelsnaam aan gaan doen. Ik denk dat het nu te
ver is gegaan om er niets over te zeggen en onze handen ervan af te
trekken. Ik zou het op prijs stellen als het kabinet hier serieus op ingaat.
Prominent op de agenda staat ook het begrotingsverdrag van de 25. Zijn
er in de uiteindelijke verdragstekst nog inhoudelijke wijzigingen aangebracht als gevolg van de informele Europese Raad van 30 januari? Is er na
ondertekening nog een verdere uitwerking voorzien? Cruciaal in dit
verdrag is de budgetdiscipline, the golden rule. Het kabinet heeft sinds het
begin van de crisis gehamerd op die Europese regel, waarbij het
begrotingstekort niet groter mag zijn dan 3%. Ziet het kabinet die 3% als
ijzeren maatstaf? Ik stel deze vraag omdat ik die 3% niet terugvind in de
stukken.
Dan de toetreding van Roemenië en Bulgarije tot de Schengenzone.
Nederland heeft daarbij de sleutel in handen. Twee nieuwe interimrapporten stellen dat er gestage verbeteringen zijn. Zelfs minister Leers,
die toch buitengewoon kritisch is op dit dossier, sprak over verbeterpunten. De staatssecretaris zegt letterlijk dat het een stapje vooruit is. Het
kabinet erkent dus die verbeteringen. Hoe lang blijft Nederland dan nog
nee zeggen? Dit ook gezien mijn inleidende woorden en de schets van de
Nederlandse positie in Europa. Hoe denkt het kabinet over partiële

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

4

toetreding na de nieuwe rapporten? Wat is de reactie van de minister op
de inzet van Roemenië om het Coöperatie- en Verificatiemechanisme in
juli 2012 te laten eindigen.
Mijn fractie maakt zich met heel veel andere fracties zorgen over de
situatie in Hongarije. De baas van dat land moest ook naar het Europees
Parlement om uit te leggen hoe het allemaal zit. Dat zijn ontwikkelingen
waar wij wel rekening mee moeten houden. De Europese democratie
geeft, maar neemt ook en stelt normen. De grondrechten en de democratische waarden in dit EU-land staan ernstig onder druk. De regering Orbán
heeft aangegeven dat zij in fase 1 van «werk in uitvoering» zijn. Kan de
staatssecretaris daar iets meer over vertellen? Wat is werk in uitvoering in
dit geval precies? Graag wil mijn fractie de mogelijkheid van artikel 7 van
het Verdrag van Lissabon benadrukken. Is het kabinet bereid, zich hard te
maken voor het starten met uitvoering van artikel 7 van het Verdrag van
Lissabon. Overigens heb ik begrepen dat het Europees Parlement daar
vandaag over stemt. De uitslag daarvan moeten we dus even afwachten.
Mijn fractie is voorstander van de kandidaat-lidstatus van Servië als wordt
voldaan aan de voorwaarden van december 2011. Wij zien dat de
EU-conditionaliteit hervormingen in Servië langzaamaan teweegbrengt.
Het lukt zelfs enigszins, zeg ik heel voorzichtig, om de relatie met Kosovo
te verbeteren. Een ja versterkt mogelijk ook de steun voor het
EU-integratieproces en is een opsteker voor pro-Europese politieke
partijen vlak voor de verkiezingen. Kan het kabinet hierop ingaan?
Ik kreeg een tamelijk briljant – zoals men weet, gebruik ik dit woord bijna
nooit – advies van de Adviesraad internationale vraagstukken rondom een
versterking van het financieel economisch bestuur in de EU, met een
aantal aanbevelingen. Op een aantal van die aanbevelingen is het kabinet
op de goede weg, maar op een aantal punten nog niet. Ik zou het op prijs
stellen als het kabinet in een brief laat weten hoe het omgaat met die
aanbevelingen. Met name op het punt van de democratie en het draagvlak
onder de bevolking zie ik een aantal belangwekkende handreikingen in het
advies.
De heer Bontes (PVV): Voorzitter. Ik begin met de Fiscal Compact. Ik weet
niet of ik de goede term gebruik als ik over het verdrag spreek, want er
doen verschillende termen de ronde. Het wordt wel «het verdrag van een
versterkte economische unie», «het verdrag voor stabiliteit, coördinatie en
governance in de EMU» of «het verdrag van de versterkte begrotingsdiscipline» genoemd. Allemaal verschillende namen voor één principe. Het
valt mij op dat daarin nauwelijks over sancties wordt gesproken. Ik denk
aan het ontnemen van het stemrecht, het niet verstrekken van subsidies
en het uit de eurozone zetten. Er wordt wel gesproken over een boete van
0,1% van het bruto binnenlands product. Voor een land als Italië betekent
dit een boete van 1,5 mld. Kan Italië dat betalen? Gaat Italië dat doen? De
andere sancties komen er niet in voor. Ik hoor graag van de minister of
van de staatssecretaris wat daaraan te doen is.
Dan de uitbreiding met Servië. Eerder hebben wij gesproken over de
coopertest. Volgens mij is dat niet veel geworden. Er komt een volgende
ronde. Wat is de huidige stand van zaken? Er wordt een referendum
gehouden onder het Servische deel van Kosovo over de etnisch-Albanese
regering. Is dat geen dooddoener? Natuurlijk is men daar geen
voorstander van de etnisch-Albanese regering. Wat is de betekenis van
dat referendum? Stel dat uit het referendum blijkt dat men die regering
afkeurt, wat zijn dan de consequenties?
Door Servië is gedreigd dat het Russische bases op zijn grondgebied wil
toelaten als het niet de kandidaat-lidstatus krijgt. De heer Dijkhoff sprak
hier ook over. Ik vind dat een rechtstreeks dreigement. Dit kan Servië niet
maken. Een land dat dreigt met militaire zaken voldoet niet aan de
Kopenhagencriteria. Wat mij betreft mogen de toetredingsonderhande-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

5

lingen met Servië per direct afgebroken worden. Dreigen doen ze maar in
Servië zelf. Wij laten ons niet bedreigen.
Ik kom bij Roemenië en Bulgarije. In het bijzonder wil ik het hebben over
het Coöperatie en Verificatiemechanisme, de CVM-rapporten. Daaruit
blijkt dat de corruptie-index negatiever is geworden. In 2010 was dat
respectievelijk voor Roemenië en Bulgarije 3.7 en 3.6 op een schaal van 1
tot en met 10. In 2011 is dat gedaald naar 3.6 respectievelijk 3.3 op
diezelfde schaal. Dat is een achteruitgang. Ik hoor graag van de staatssecretaris of van de minister wat zij hiervan vinden. Wat ons betreft zijn de
vorderingen in het rapport onvoldoende. Wij vinden het een negatief
rapport. Een rapport is voor 100% goed of niet. Je kunt niet een beetje
zwanger zijn. Of het is goed, of het is niet helemaal goed of helemaal niet
goed. Van het laatste is sprake.
Vervolgens kom ik bij de actualiteit. Collega Schouw heeft een verzoek
ingediend voor een Europese kieslijst. Goed, zulke belachelijke ideeën
kunnen we van D66 verwachten. Dit kan ertoe leiden dat we weer in een
Europees keurslijf gedrukt worden, namelijk als het gaat om de uitslag
van die Europese verkiezingen van het Europees Parlement. De uitslag
mag niet meer bekend gemaakt worden op de dag na de verkiezingen en
die is voor ons meestal op donderdag. Dan moeten we wachten tot
zondag omdat de Europese Unie dat nodig vindt. Hierdoor worden we
weer in het keurslijf van Europa gedrukt. Dit is toch in strijd met onze
traditie om uitslagen van verkiezingen direct openbaar te maken? Zo zijn
wij toch altijd omgegaan met onze verkiezingen? Wij hebben een traditie
van zo spoedig mogelijk openbaar maken en nu laten we ons toch weer
dwingen door Europa om dat uit te stellen. Ik vind dat ongehoord.
Ik heb een vraag over het loonstatuut voor Europese ambtenaren. De
Commissie wil de pensioenleeftijd verhogen van 63 jaar na 65 jaar met
een 40-urige werkweek, maar alleen voor nieuw personeel. Een kwart van
de EU-ambtenaren verdient al meer dan € 10 000 per maand. Is dit
genoeg om de interne kosten terug te dringen? Wat zijn de Nederlandse
eisen waar het gaat om pensioen en salariëring?
De heer Ormel (CDA): Voorzitter. Naar aanleiding van de geannoteerde
agenda heb ik enkele opmerkingen en vragen aan de regering. Ik begin
met het begrotingspact. De Nederlandse versie van het begrotingspact,
helaas ondertekend door 25 lidstaten, is deze week naar de Kamer
gestuurd. De CDA-fractie is van mening dat er een spoedige ratificatieprocedure moet komen. Hoe ziet de regering dit? Is daar een tijdpad voor?
Als het aan ons ligt, is de ratificatieprocedure voor het zomerreces
afgerond.
Dan de toetreding tot de Schengenzone. Wij hebben een nieuwe
rapportage ontvangen over het Coöperatie en Verificatiemechanisme. Ook
de VVD-fractie is gevraagd om een appreciatie. Wat ons betreft is er
sprake van een gemengd beeld. In Roemenië zijn enkele oud-politici niet
alleen veroordeeld maar echt gevangengezet voor corruptie. Dat zien wij
als positief. In Bulgarije zit de georganiseerde misdaad nog wel heel erg
tot in de haarvaten van de samenleving. Daar lijkt de situatie wat
negatiever. Dat brengt ons tot de vraag of wij beide landen als een geheel
moeten blijven beschouwen of dat wij per land een appreciatie kunnen
geven. De regering is van mening dat ingestemd kan worden met de
kandidaat-lidstatus voor Servië. Wij zijn het daarmee eens, maar wij
vinden wel dat een werkbare en blijvende samenwerking met Kosovo een
noodzakelijke voorwaarde is voor onderhandelingen over het acquis. Er
moeten dus nog wel een aantal stappen gezet worden. In de stukken staat
dat de regering de inschatting van andere relevante lidstaten zal
meewegen in haar uiteindelijke besluit. Kan de regering aangeven wat zij
met deze zin bedoelt? Wat zijn relevante lidstaten? Zijn er ook irrelevante
lidstaten? Dat vinden wij een wat cryptische zin.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

6

De heer Bontes sprak over EU-facilitator Robert Cooper. Wat is het tijdpad
in dit verband? De laatste gesprekken vonden op 2 december plaats. Voor
zover wij hebben kunnen lezen, is nog geen nieuwe datum vastgesteld
voor de voortgang van de dialoog, die wel nodig is. Het is van groot
belang dat bij die dialoog onder andere grenzen aan de orde komen. Een
heikel punt betreft de vermiste personen. Dat geldt over en weer. Zowel
Serven en Kosovaren als Albanezen worden nog steeds vermist. Er
worden verschillende aantallen genoemd, maar van zeker 1800 personen
weet de familie nog niet wat er met hen aan de hand is. Dat zijn humanitaire zaken waarbij Nederland een rol zou kunnen spelen. Wij hebben
specifieke expertise opgebouwd, ook in Srebrenica, op het gebied van
DNA-onderzoek. Wij verzoeken de regering om die expertise aan te bieden
in dit facilitatieproces. Graag een reactie van de regering hierop.
In het verslag van het schriftelijk overleg van 28 januari schrijft de
regering dat sommige lidstaten inzetten op nominale bevriezing of
verlaging van de landbouwfondsen, terwijl andere lidstaten inzetten op
een reële bevriezing. Kan de regering aangeven welke lidstaten er nog
pleiten voor een verlaging? Klopt het dat Duitsland en Frankrijk inmiddels
voorstander zijn van een reële bevriezing? Het CDA gaat ervan uit dat
Nederland conform de aangenomen motie-De Mos/Koopmans pleit voor
een reële bevriezing van het budget voor het Europese Landbouwfonds.
Graag een reactie van de regering.
De heer El Fassed (GroenLinks): Voorzitter. In aansluiting op de heer
Schouw vraag ik de minister om een risicoanalyse te maken van de laffe
houding van de regering als het gaat om de PVV-hetze tegen
Oost-Europeanen en mede-Europeanen. Welke consequenties heeft dit
voor alle dossiers waarbij Nederland moet samenwerken met
Oost-Europese landen? Welke beleidsterreinen zijn dit? Kan de minister
schatten hoeveel dit de Nederlandse belastingbetaler uiteindelijk zal
kosten? Ik vraag dit aan de minister omdat de verhoudingen binnen de
Raad nog altijd ondoorzichtig zijn. Nederland zou wel eens kunnen
verzuipen in Duitse rigiditeit en Britse afzijdigheid. Europa is groter dan dit
hoekje. Kleine en grote Nederlandse ondernemers weten dat. Beseft de
minister dit?
Deze week is er een motie aangenomen over het monitoren van de
rechtsstaat van de huidige lidstaten. Ik wil mijn collega’s Ormel en
Dijkhoff daarvoor een compliment maken. Hetzelfde idee had mijn fractie
samen met collega Schouw al eerder geopperd, maar dat kreeg toen niet
de steun van de regeringspartijen. Maar goed, CDA en VVD zien nu ook in
dat de huidige lidstaten niet slordig moeten omgaan met de grondrechten. Wanneer gaat de regering deze motie uitvoeren? Kan dit nu al
besproken worden en marge van de Raad?
Hongarije komt vandaag met een antwoord richting Brussel.
Waarschijnlijk komt daar maandag een reactie op. Vorige week heeft de
Hongaarse vicepremier al gezegd dat hij niet kan garanderen dat hij de
aanbevelingen van de Raad van Europa over de rechtsstaat in Hongarije
zal overnemen. De eerste verwachtingen zijn dat de reactie van Hongarije
heel mager zal zijn als het gaat om de veranderingen die zouden moeten
worden doorgevoerd in de Hongaarse wetgeving. Hij botste op dit punt
behoorlijk met Eurocommissaris Kroes. Staat Hongarije nog steeds op dat
standpunt? Wat vindt de minister hiervan?
De heer Ormel (CDA): Dank voor de complimenten over de aangenomen
motie. Collega El Fassed geeft duidelijk aan dat de positie van Nederland
in dat hele krachtenspel binnen Europa er een moet zijn van geven en
nemen. In dat kader heeft het mij zeer verbaasd dat GroenLinks een
andere motie van mijn hand niet heeft gesteund, waarin wij de regering
verzoeken om naast het terugdringen van de afdracht, ook krachtig met
mkb en regionale overheden in te zetten op Europese financiële bijdragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

7

voor Nederland. Kan de heer El Fassed aangeven waarom hij die motie
niet heeft gesteund?
De heer El Fassed (GroenLinks): Europa is van alle lidstaten. Ook in het
huidige Europa zullen de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten
dragen. Als er een vergrote vraag is vanuit de regio’s – ik neem aan dat
het CDA vooral in die regio’s nog wat te melden heeft – dan gaat het niet
om de vraag en de behoefte maar om het terughalen van geld om het nog
meer aan Europa te besteden.
De heer Ormel (CDA): Dit vind ik een raar antwoord. Dan kan ik wel
terugkatten dat men in de grachtengordel wellicht geen behoefte heeft
aan Europees geld. Natuurlijk moet Nederland naar aanleiding van de
onderhandelingen in Europa afdragen, maar het mag dan toch ook wat
terugontvangen. Is GroenLinks alleen maar bereid om af te dragen en niet
in te zetten op enige terugontvangsten voor Nederland?
De heer El Fassed (GroenLinks): Het gaat om een Europese begroting. Ik
snap best dat het CDA op landbouwgebied graag wat wil terugontvangen.
Het gaat ons erom dat die Europese bedragen goed worden besteed op
basis van de bestaande behoeftes en noden. Ik denk dat de noden op dit
moment in een aantal Europese landen groter zijn dan die in Nederland.
Als de heer Ormel graag heel veel geld terug wil zien van Europa, moet hij
zijn gedoogcollega maar eens goed aankijken, want die gaat ons heel veel
geld kosten. Met opmerkingen over en een hetze tegen mede-Europeanen
zullen wij sowieso geen steun krijgen om die afdracht terug te krijgen. De
heer Ormel moet dus heel goed naar rechts kijken wil hij zijn geld nog
terugzien.
Onder het agendapunt Servië staat het bekende zinnetje «Nederland zal
daarbij de inschatting van andere relevante lidstaten meewegen».
Betekent dit dat de regering net als de vorige keer Duitsland gaat volgen?
Aan welke andere relevante lidstaten moeten wij hierbij denken? Gaat de
minister net als de vorige keer met een positief oordeel over de Servische
inspanningen naar de Raad en volgt hij dan uiteindelijk toch het Duitse
standpunt? Hoe gaat de minister ermee om als Kosovo bijvoorbeeld zelf
bewust roet in het eten gooit? Kan de minister mij uitleggen hoe de
aanvullende voorwaarde aan Servië in de praktijk wordt ingevuld? Kan de
minister toezeggen dat hij niet in de komende maand de regels van het
spel opnieuw zal wijzigen en dat hij weer aanvullende voorwaarden zal
opwerpen?
Tot slot het Coöperatie en Verificatiemechanisme met betrekking tot
Bulgarije en Roemenië. De minister weet dat ik conditionaliteit belangrijk
vind, maar het luistert wel nauw. Als je strikte eisen stelt en je houdt
elkaar eraan, oogst je begrip en resultaat maar als de indruk ontstaat dat
je afhankelijk van de politieke wind er nieuwe eisen bovenop stelt, werkt
het niet meer. Welke resultaten heeft de koppeling van het Coöperatie- en
Verificatiemechnisme en de toetreding tot Schengen opgeleverd? Kan de
minister aantonen dat meer vorderingen zijn geboekt sinds Nederland
deze link heeft bedacht?
Mevrouw Albayrak (PvdA): Voorzitter. De Raadsvergadering ter voorbereiding van de Top op 1 en 2 maart dreigt weer loodzwaar te worden. De
onderwerpen op de agenda zijn stuk voor stuk een Raadsvergadering
waard. In dit verband vraag ik mij af of de informele top nog geleid heeft
tot wijzigingen in de tekst van de Fiscal Compact? Voortbordurend op wat
ik eerder heb gezegd tijdens het debat over de Staat van de Unie ligt hier
een relatie met het Europees Semester en met de investeringsagenda.
Wat dit laatste betreft zal de bestrijding van de werkloosheid in Europa in
het kader van de crisis en in het verlengde daarvan het streven van groei
na de crisis een prominente rol kunnen spelen in de discussie die,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

8

gekoppeld aan de begrotingsdiscipline, over de andere economische
onderwerpen gevoerd dient te worden in Europa. Mijn fractie ziet wat dat
betreft een grote kans in de koppeling met de duurzaamheidsagenda. Ik
doel op investeringen die werkgelegenheid opleveren en op de
2020-duurzaamheidsdoelstellingen van Europa, maar ook onze nationale
doelstellingen, die gehaald moeten worden. Ik denk aan mogelijkheden
met zonne-energie in de zuidelijke lidstaten. Europa kent veel landen met
grote problemen die wel kansen hebben door bijvoorbeeld het klimaat.
Wij zullen op een later moment met concretere voorstellen komen op dit
punt. Is dit geagendeerd of is de minister van plan om dit zelf te doen?
Pakken we die kansen?
De lessen die wij uit de kwestie van de toetreding van Roemenië en
Bulgarije tot de Schengenzone kunnen trekken, is dat wij moeten beseffen
dat wij moeten vasthouden aan de afspraken die wij hebben gemaakt over
nieuwe toetreders en landen met een toetredingsperspectief. Ik noem
Kroatië, met het monitoringmechanisme, maar ook Servië. Ik ben heel blij
om te zien dat Kroatië de monitor oprecht wil gebruiken om versneld te
komen tot veranderingen. Je ziet dat het werkt. Het is daarom belangrijk
dat wij bij Roemenië en Bulgarije niet alleen naar de tekortkomingen
kijken. Nu moeten wij wel even een pas op de plaats maken, maar wij
moeten ook praten over het perspectief en de planning naar het moment
waarop zij wel kunnen toetreden. Wat zal er de komende tijd worden
gedaan om Roemenië en Bulgarije te brengen tot concrete veranderingen
en verbeteringen op al die punten waar terecht nog tekortkomingen
worden geconstateerd?
De heer Bontes (PVV): De woordvoerder van de PvdA in het Europees
Parlement, mevrouw Bozkurt, zegt dat Roemenië en Bulgarije er nog niet
aan toe zijn, omdat er nog te veel tekortkomingen zijn. Wat is het
standpunt van de PvdA? Vindt mevrouw Albayrak dit ook of verschilt zij
van opvatting met mevrouw Bozkurt?
Mevrouw Albayrak (PvdA): Ik spreek niet vanaf papier, anders had ik mijn
woorden letterlijk kunnen oplezen. Kort samengevat, begon ik met te
zeggen dat het terecht is dat men een pas op de plaats maakt en dat die
tekortkomingen in de praktijk eerst tot veranderingen moeten leiden.
Anders dan de PVV zeg ik niet «nee is nee; zoek het maar uit» waarna wij
deze landen de rug toekeren. Het is in het belang van Europa – en dus ook
in het belang van Nederland – dat de bestrijding van de georganiseerde
misdaad, van de corruptie en de grensbescherming op orde is in die
landen. Er ligt voor ons een verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat
er met die druk op de ketel veranderingen en verbeteringen tot stand
komen. Tot die tijd is toetreding niet aan de orde. Ik wil graag weten wat
Europa doet en wat Nederland doet in de bilaterale betrekkingen. Ik weet
dat het vorige kabinet in bilateraal opzicht veel contacten had met
Roemenië en Bulgarije. Er werd bijvoorbeeld veel gedaan aan het
bestrijden van vrouwenhandel en mensenhandel in het algemeen. Gaat
dat nog door? Ziet de regering die veranderingen op korte termijn
gebeuren en wat doen wij er zelf aan?
De heer Bontes (PVV): Dan is de verwarring ontstaan op het punt van het
perspectief bieden. Je kunt tegen een land zeggen dat het er binnenkort
wel bij zit, maar het antwoord is duidelijk: de PvdA is daar op dit moment
tegen.
Mevrouw Albayrak (PvdA): Ja, maar in reactie hierop zal ik zeggen
waarom ik het PVV-standpunt zo kortzichtig vind. Zolang Nederland niet
actief helpt om deze landen perspectief te bieden waardoor zij de boel op
orde krijgen, zullen wij altijd de lasten blijven voelen van de slechte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

9

grensbeheersing in deze landen. Het is in ons belang om de situatie in
Roemenië en Bulgarije te veranderen.
De heren Schouw en El Fassed hadden het over het meldpunt Polen, of
het «miserabele meldpunt» zoals ik het kort wil noemen. Ik ben erg
benieuwd hoe die discussie de komende Raad Algemene Zaken gaat
beheersen op de inhoudelijke punten die Nederland inbrengt. De regering
is bij monde van premier Rutte en anderen nog in een opperste staat van
ontkenning dat dit überhaupt iets beïnvloedt. Ik wil graag in het verslag
van de Raad Algemene Zaken terugzien welke minister of collegaparlementariër uit een andere lidstaat deze kwestie ter sprake heeft
gebracht en op welke manier dat is gebeurd, formeel dan wel informeel.
Ook wil ik weten op welke manier de regering daarop heeft gereageerd. Ik
zie wel degelijk een koppeling met de agenda van minister Leers, die de
hoogst ondankbare taak heeft om te praten over gezinshereniging en
andere zaken terwijl wij ons in een isolement plaatsen door dat meldpunt
niet te veroordelen.
Tot slot heb ik nog een opmerking over Servië. Het toetredingsperspectief
van Servië is voor ons duidelijk. Dat hebben wij herhaaldelijk in debatten
gezegd. Voor dit moment – en dit raakt ook aan wat ik over Kroatië zei –
vinden wij het wijs om te blijven vasthouden aan de voorwaarden die zijn
gesteld. In dat kader krijg ik graag een update van de minister over de
ontwikkelingen met betrekking tot de onafhankelijkheid van de rechterlijke
macht. Wat vindt de minister van het bijzonder kritische rapport van de
ombudsman in Servië die de standpunten van de Judges» Association of
Serbia onderschrijft? Wat is de laatste stand van zaken? Wat heeft de
minister in de tussentijd gedaan om dit onder de aandacht van de
Servische autoriteiten te brengen?
De heer Bontes (PVV):Ik heb een vraag aan mevrouw Albayrak, die ook
gericht is aan de heren Schouw en El Fassed, over het meldpunt. Het is
heel goed om kennis te nemen van problemen die in de samenleving
leven en die te inventariseren en om daar verbeteringen op los te laten.
Dan kun je bekijken of het beleid aangepast moet worden. Interesseert het
mevrouw Albayrak nog wat er op straat en in de praktijk gebeurt? Ik krijg
de indruk dat zij heel goed weet dat er knelpunten zijn maar dat zij haar
ogen hiervoor sluit. Ik wil daar graag een reactie op hebben.
De voorzitter: Ik wil mij niet mengen in het debat, maar dit is een heel
open vraag. Ik ga ervan uit dat u deze vraag stelt in de context van
hetgeen mevrouw Albayrak zojuist gezegd heeft.
De heer Bontes (PVV): Uiteraard. Mevrouw Albayrak had het over een
miserabel meldpunt. Ik heb allerlei vervelende termen gehoord.
Mevrouw Albayrak (PvdA): Ik vond het wel een mooie alliteratie. Het
mag duidelijk zijn: het meldpunt is in mijn ogen discriminerend en
opruiend. Het voegt helemaal niets toe aan het oplossen van de levensgrote problemen die wij hebben met de aanwezigheid van
Oost-Europeanen in Nederland. Die liggen op verschillend vlak, van
huisvesting tot en met criminaliteit. De website is zeer suggestief. Volgens
mij is de bedoeling helemaal niet om bij te dragen tot een oplossing. Het
lijkt er eerder op dat dit bedoeld is om te provoceren en om iets neer te
zetten waar vooral de PVV profijt van heeft en de samenleving
allesbehalve.
De heer Bontes (PVV): Praat mevrouw Albayrak wel eens met het haar
collega’s van het college van Burgemeester en Wethouders in Rotterdam
en Den Haag? Die klagen ook steen en been. Kennelijk gaat het te ver voor
haar om met hen te communiceren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

10

Mevrouw Albayrak (PvdA): De lokale bestuurders van de PvdA en van
andere partijen zijn in de dagelijkse praktijk met hun poten in de modder
bezig om die problemen op te lossen. Zo hoort het en niet met zo’n
discriminerend meldpunt.
De voorzitter: Dan is nu het woord aan de minister van Buitenlandse
Zaken.
Minister Rosenthal: Mijnheer de voorzitter. Dank aan de leden van de
commissie voor de inbreng in eerste termijn. Een algemene opmerking
van mijn kant betreft het feit dat wij hier spreken over de agenda voor de
Raad Algemene Zaken. Ik heb vanmiddag een algemeen overleg over de
Raad Buitenlandse Zaken. Ik moet zeggen dat het mij soms wel een beetje
voor de ogen dwarrelt wat nu bij het een en wat bij het ander past. Dat
betreft de institutionele kant van de Staat van de Unie, waar mijn collega
Knapen volop mee van doen heeft. Dat zie je ook steeds op de agenda.
Het punt Servië/Kosovo staat zowel bij de Raad Buitenlandse Zaken als bij
de Raad Algemene Zaken op de agenda. Ik weet dat dit punt uiteindelijk
echt aan de orde komt bij de Raad Algemene Zaken. Kortom, het is
allemaal onduidelijk. Het zou ook mij een lief ding waard zijn als wij eens
nagaan hoe deze zaken in de Europese besluitvormingscircuits op dit punt
lopen. Dan heb ik het nog niet eens over het feit dat door mevrouw
Albayrak is aangereikt, namelijk dat al dit soort zaken in de trechter
terechtkomt en uiteindelijk richting Europese Raad gaan van 1 en 2 maart.
Het is dus op sommige punten verwarrend. Ik zeg dit omdat ik met mijn
collega Knapen de afspraak heb gemaakt dat zaken rondom Schengen,
Roemenië en Bulgarije meer bij hem passen dan bij mij. Dat geldt ook
voor zaken die Hongarije betreffen. Wat Hongarije betreft zitten we met
het probleem dat dit ook speelt in het kader van de Raad van Europa. Dat
is nu weer typisch een kwestie die verbonden is met wat hier in de
contreien van de Raad Buitenlandse Zaken aan de orde is. Kortom, ik zou
het liever wat helderder hebben.
Dit gezegd hebbende beperk ik mij tot twee zaken die mij aangaan. Dat
betreft de kwestie Servië/Kosovo en het meldpunt van de PVV. Eerst wil ik
kort ingaan op het meldpunt. Ik heb er geen behoefte aan om mij te
verdiepen in de hypothetische vraag of Nederlandse belangen al dan niet
geschaad worden. De Nederlandse regering heeft, net als de tien andere
lidstaten van de Europese Unie die zich in een brief tot ons hebben
gewend, er baat bij dat over en weer belangen zo veel mogelijk worden
bevorderd en behartigd. Wij moeten er met elkaar voor zorgen dat de
goede betrekkingen alleen nog maar verder verbeteren. De heer Schouw
had een vraag over een invitatie richting de minister-president voor een
debat in het Europees Parlement. Mij is op dit ogenblik van een uitnodiging aan de minister-president vanuit het Europees Parlement niets
bekend. Het kan zijn dat die uitnodiging nog komt, maar die is er op dit
ogenblik niet. Op dat vlak kan ik over dit onderwerp niets zeggen. Ik kan er
wel iets anders over zeggen, namelijk dat het aan het Europees Parlement
is om een debat te houden, over welk onderwerp dan ook. Dat is de
soevereiniteit van het Parlement. Ik heb er wel problemen mee dat Joseph
Daul, voorzitter van de EPP-group in het Europees Parlement, degene die
het initiatief heeft genomen, het heeft over een «deafening silence on this
issue». Die «deafening silence on this issue» zie ik niet bepaald. Immers,
er is al twee keer in de Kamer over gesproken. Afgelopen dinsdag ook. Ik
was buitenslands, maar ik heb het allemaal uitgebreid tot mij genomen. Ik
voeg er verder aan toe dat ik morgen de tien ambassadeurs van de landen
die een open brief heb gestuurd zie. Ik ga ervan uit dat wij met elkaar over
deze zaak zullen spreken.
De voorzitter: Ik zie wat aanmeldingen voor interrupties. Ik spreek af dat
er maximaal twee interrupties worden gehouden in deze termijn. Ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

11

verzoek ook de bewindslieden, compact te antwoorden. Ik geef de ruimte
om het debat over het meldpunt te voeren, maar ik teken hierbij aan dat
dit debat al een aantal malen aan de orde is geweest. Gezien de tijd die
ons vandaag ter beschikking staat, zou ik dit debat willen beperken.
De heer El Fassed (GroenLinks): De minister van Buitenlandse Zaken wil
niet ingaan op hypothetische gevallen, maar ik mag toch aannemen dat
de minister van Buitenlandse Zaken en de staatssecretaris voor Europese
Zaken, voordat zo’n standpunt wordt ingenomen, een risicoanalyse
maken van wat dit betekent voor de Nederlandse positie in Europa, welke
mogelijke gevolgen dit heeft voor onderhandelingsposities op allerlei
terreinen waarbij consensus nodig is in Europa. Dus het kan er bij mij niet
in dat hier alleen maar sprake is van een hypothetisch geval en dat het
verder een chefsache is.
Minister Rosenthal: Ik heb niets toe te voegen aan wat ik heb gezegd. Ik
ga me op dit ogenblik niet verdiepen in allerlei reflecties op wat iets
mogelijkerwijs zou kunnen betekenen. Ik lees breed in de media hierover.
Mij hebben geen berichten hierover bereikt tot op dit ogenblik. Morgen zal
ik met de tien ambassadeurs naar aanleiding van hun open brief over
deze materie praten. Tot op dit ogenblik heb ik geen reden om iets anders
te zeggen dan dat ik vanuit mijn positie steeds toewerk naar verbetering
van de op zichzelf uitstekende relaties die wij met andere landen hebben.
De heer El Fassed (GroenLinks): Door zo’n houding aan te nemen, stelt u
de positie van een gedoogpartner – een partij die nog niet eens deel
uitmaakt van de regering – boven het belang van de Staat der Nederlanden binnen Europa.
Minister Rosenthal: Die constatering laat ik echt aan de heer El Fassed.
De heer Schouw (D66): Ik neem aan dat als die uitnodiging komt van het
Europees Parlement, de minister van Buitenlandse Zaken er bij de premier
op zal aandringen om daar naartoe te gaan om het verhaal uit te leggen.
Graag een bevestiging op dit punt. Ik heb het idee dat de minister van
Buitenlandse Zaken en ik in twee werelden leven. De minister van
Buitenlandse Zaken zegt: eigenlijk is alles koek en ei; morgen praat ik nog
even en we zien het wel. Wat heb ik dan verkeerd gezien sinds afgelopen
dinsdag, toen in bijna alle kranten op de voorpagina stond dat de Polen er
moeite mee hebben om economie te bedrijven met Nederland? Dat zijn
toch sterk uiteenlopende werelden? Mijn concrete vraag is of hij in elk
geval in het verslag van de Raad heel serieus aandacht wil besteden aan
de vraag of dit nu wel of niet het gezag van Nederland aantast.
Minister Rosenthal: Het antwoord op die laatste vraag is überhaupt
afhankelijk van de vraag of dit in de Raad Algemene Zaken aan de orde
komt. Het staat daar bij mijn weten niet op de agenda. Ik heb het ook niet
bij «any other business» aangemeld gezien. Dat zou altijd kunnen, maar
tot dan toe kan ik niet toezeggen dat ik in een verslag van de Raad
Algemene Zaken hier verslag van zal kunnen doen. Wat betreft de
eventuele uitnodiging aan de minister-president, ga ik niet in op de vraag
hoe ik daar op dit ogenblik tegenaan kijk. Ik kan wel zeggen dat ik wat van
de kant van de voorzitter van de EPP-group is gekomen niet erg uitnodigend vind. Maar dat heb ik daarnet al gezegd. Het kan echter best zijn
dat er vanuit het Presidium van het Europees Parlement een uitnodiging
komt met een wat andere verwoording van waar het hier om gaat. Ik doe
op dit ogenblik niet de mededeling dat ik de minister-president in enigerlei
richting daarover zal adviseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

12

De heer Schouw (D66): Dan stel ik vast dat wij nog een tijdje in twee
verschillende werelden blijven leven. Ik heb nog een vervolgvraag en
daarbij maak ik gebruik van de kennis van de minister op het punt van de
diplomatie. Als tien ambassadeurs een open brief schrijven die in de
media verschijnt, is dat dan met of zonder instemming van hun
regeringen gebeurd?
Minister Rosenthal: Dat is nu een vraag die u gewoon aan die tien
ambassadeurs moet stellen. Ik weet hoe de Nederlandse ambassadeurs
werken. Ik heb mij niet verstaan met de ambassadeurs van de tien
desbetreffende landen over de vraag of zij die brief à titre personnel of
met instemming van hun hoofdsteden hebben geschreven. Ik weet dat
niet op dit ogenblik en daar laat ik het bij op dit vlak.
Mevrouw Albayrak (PvdA): De minister zal het met mij eens zijn dat het
enigszins formalistisch is als hij zegt dat hij niet bekend is met een
uitnodiging van het Europees Parlement en dat hij er om die reden niet op
ingaat. Er is zelfs een datum genoemd, 13 maart, voor het debat. De enige
relevante vraag is of Rutte op die uitnodiging ingaat. Dit wordt nu een
heel politiek debat en ik heb totaal niet de illusie dat wij daarin verder
komen met de minister. Het standpunt van het kabinet hierover is
genoegzaam duidelijk nu. Hoe zijn die staatsrechtelijke verhoudingen
eigenlijk? Als het Europees Parlement een premier van een lidstaat vraagt
om te komen, moet zo’n premier daar dan gehoor aan geven? Is het
eerder voorgekomen? Is het wel eens geweigerd? Zo ja, op welke gronden
en bij welk onderwerp? Kan de minister daarop ingaan? Als hij dat nu niet
kan, dan graag schriftelijk.
De voorzitter: Ik verzoek de leden om het kort en bondig te houden. Ik ga
de leden aanmoedigen om dat te doen.
Mevrouw Albayrak (PvdA): Dit lijken mij heel korte en concrete vragen.
Minister Rosenthal: Op de tweede, de derde en de vierde vraag kan ik op
dit ogenblik geen antwoord geven. Op de eerste vraag is het antwoord
neen.
De voorzitter: Dit soort antwoorden maakt dat wij de agenda nog kunnen
doorlopen. Ik zie dat mevrouw Albayrak nog een vraag wil stellen.
Mevrouw Albayrak (PvdA): Laat ik het hier maar bij laten. Ik zie het als
een toezegging dat wij op de tweede, de derde en de vierde vraag nog
antwoord krijgen.
Minister Rosenthal: Ik kijk op dit punt verwachtingsvol naar mijn collega,
die dit allemaal ongetwijfeld zal kunnen oprakelen en dit aan de Kamer
kan laten weten. Dit gaat over de institutionele kanten. Zonder hierover
flauw te zijn, het komt bij mijn weten meermalen voor dat een regeringsleider met het Europees Parlement over zaken spreekt. Ik heb het veelal
gezien. Op de vraag omtrent verplichtingen is het antwoord nadrukkelijk
neen. Dat was de eerste vraag.
De voorzitter: Is mevrouw Albayrak tevreden met dit antwoord of vraagt
zij om een brief?
Mevrouw Albayrak (PvdA): Ik wacht het antwoord van de staatssecretaris
af.
De heer Ormel (CDA): Ik dank de minister voor het feit dat hij zei dat hij
gaat over goede diplomatieke verhoudingen. Ik vind het een uitstekend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

13

initiatief dat hij de ambassadeurs die de open brief hebben geschreven zal
ontvangen. Het is duidelijk dat de discussie die hier speelt ook in Polen
gevoerd wordt. Ik vraag de minister om niet alleen de ambassadeur maar
ook zijn collega in Polen duidelijk te maken dat Nederland groot respect
heeft voor het Poolse volk, voor het feit dat Polen destijds een bijdrage
heeft geleverd aan de bevrijding van Nederland en dat Polen vandaag een
bijdrage levert aan de Nederlandse economie.
De voorzitter: Ik verzoek de heer Ormel om veel korter te formuleren. Dit
duurt veel te lang. U kunt een vraag stellen maar geen betoog houden.
De heer Ormel (CDA): Mijn vraag is heel simpel of de minister van
Buitenlandse Zaken dit in een contact met zijn ambtsgenoot in het
diplomatieke verkeer wil meedelen.
Minister Rosenthal: Ik zie het gesprek dat ik morgen met de ambassadeurs heb als een uitstekende gelegenheid om over verschillende zaken
van gedachten te wisselen. Ik ga ervan uit – zo veel weet ik inmiddels wel
van diplomatieke betrekkingen – dat hetgeen ik met hen wissel onverwijld
in de richting van hun hoofdsteden zal gaan. Onverwijld! Nogmaals, ik
ben niet de hoeder van het corps diplomatique van andere landen. Ik weet
niet hoe het daar precies geregeld is. Voor alle duidelijkheid voeg ik eraan
toe dat de lijn die de Nederlandse regering op dit punt heeft, die premier
Rutte afgelopen dinsdag in het debat met de Kamer naar voren heeft
gebracht, natuurlijk volop bekend is bij onze ambassadeurs in de
desbetreffende hoofdsteden en dat zij dat met betrokkenen in die landen
delen.
De heer Ormel (CDA): De minister ziet zijn ambtsgenoot binnenkort bij de
Raad Algemene Zaken. Is hij bereid om hem te vertellen dat Nederland
groot respect heeft voor Polen en voor het Poolse volk?
Minister Rosenthal: Het is een beetje vragen naar de bekende weg, naar
de bekende manier waarop je met elkaar over allerlei zaken van
gedachten wisselt. Bij mijn ambtsgenoten uit Polen en uit de andere
landen die een brief hebben gestuurd, hoeft er geen enkel misverstand
over te bestaan dat Nederland de desbetreffende landen zeer respecteert
voor alle verdiensten die zij in het bilaterale en op het internationale vlak
leveren. Dat is bij dezen een openbaar statement. Daar hoeft geen
misverstand over te bestaan. De betrekkingen met de desbetreffende
landen zijn dus ook, voor zover het de ministers van Buitenlandse Zaken
betreft, zeer grondig, zeer intensief en zeer positief.
De heer Bontes (PVV): Is de minister bereid om in het gesprek met die
ambassadeurs ook aan te geven dat er wel degelijk problemen zijn met
MOE-landers? Daar houd ik het eventjes bij. Net zei mevrouw Albayrak
– zij was gelukkig zo eerlijk om dat te zeggen – dat er in Nederland
levensgrote problemen zijn met MOE-landers. De PVV staat daar niet
alleen in. Alleen het middel dat wij kiezen, is misschien niet het middel
van mevrouw Albayrak. Maar zij heeft dat letterlijk gezegd. Dus kan de
minister namens meerdere partijen, dus ook de PvdA, zeggen dat er grote
problemen zijn met MOE-landers in Nederland?
Minister Rosenthal: Wij hebben eenheid van regeringsbeleid in dit land,
gelukkig. Ik heb dus ook zeer goed kennisgenomen van wat ministerpresident Rutte afgelopen dinsdag aan de orde heeft gehad in het debat
over de arbeidsmigratie, de positieve en de negatieve kanten daarvan. Ik
zou bijna zeggen dat het zonde van de tijd is om dat soort zaken precies te
herhalen wanneer ik de ambassadeurs van de tien landen zie, want dat
weten we inmiddels van elkaar. In elk geval is wat de heer Bontes noemt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

14

onderdeel van het debat dat zich dinsdag heeft afgespeeld. Dat is ook de
leidraad voor wat ik morgen in de namiddag met de ambassadeurs zal
bespreken.
Voorzitter. Over Servië/Kosovo is een aantal vragen gesteld. Om te
beginnen ga ik in op twee actuele punten. In de eerste plaats de
mededeling van de vicepremier van Servië dat wanneer er geen
toetreding plaatsvindt, een Russische basis op Servisch grondgebied in
het verschiet ligt. Dergelijke opmerkingen passen niet in wat wij wenselijk
vinden. Het draagt niet bij aan de laatste loodjes waar we mee van doen
hebben. Het tweede punt, ook actueel, betreft het referendum waarover
wordt gesproken in de media. Dat is een beetje breder voorgesteld dan
het is. Als ik het wel heb, gaat het erom dat vier deelgemeenten in
Noord-Kosovo een eigen referendum hebben gehouden. Dat referendum
heeft verder geen status. Als ik het goed heb, is er ook geen steun uit
Pristina voor een en ander. Dat is de informatie die mij heeft bereikt.
Dan kom ik bij de zaken die verder spelen. Ik wil nog een kanttekening
maken bij een opmerking van de heer Schouw. Hij zei dat we niet al te
lang gedoe moeten hebben in verband met het feit dat het zo belangrijk is
dat een bepaalde lijn die in Servië voorligt, voortgezet kan worden ook na
de verkiezingen. Ik zeg hier expliciet dat ik erg terughoudend ben met het
gebruik van dat argument als het gaat om het vraagstuk dat voorligt.
Ongeacht wat er uit de verkiezingen in Servië komt de komende maanden,
moeten we ervan uitgaan dat we met Servië op de goede lijn zijn en
blijven.
Dan kom ik bij de gang van zaken op dit ogenblik. Ik kan daar allerlei
details over melden maar dat heeft weinig zin. Deze week zijn de
besprekingen nog altijd gaande. Die gaan over de bekende punten. Die
zijn al vele malen met elkaar gewisseld. Het gaat over de deelname van
Kosovo in de regionale fora, over de onenigheid onder welke naam
Kosovo mag deelnemen, over discussies over al dan niet verwijzing naar
de Veiligheidsraadresolutie 1244 en met name 1999 die Kosovo onder
internationaal bestuur zou plaatsen. Dat soort zaken zit nog in de koker.
Alles is erop gericht, via de coopertest – long distance running – om zover
te komen dat we de voorwaarden vervuld kunnen zien.
Het moge duidelijk zijn dat onze Duitse vrienden zich de afgelopen
maanden zeer uitgesproken hebben uitgelaten over dit traject. Daar letten
wij scherp op, maar ik voeg eraan toe dat wij ons bij de uiteindelijke
besluitvorming, de ministers van Buitenlandse Zaken in de Raad
Buitenlandse Zaken en vervolgens de regeringsleiders in de Europese
Raad, natuurlijk goed oriënteren op wat er uit alle andere lidstaten komt.
Ik hoop echt dat de hobbels die er nog altijd zijn genomen zullen worden.
Vaststaat dat de Nederlandse regering zeer geporteerd is voor het
kandidaat-lidmaatschap van Servië, maar dan moet wel zijn voldaan aan
de gestelde voorwaarden.
Mevrouw Albayrak kaartte zaken aan in de sfeer van de rechterlijke macht
in Servië. Ik waardeer het zeer dat zij dit steeds onverkort aankaart. Er zijn
op dit punt nog altijd ernstige tekortkomingen in Servië. Wij laten het
oordeel over de materie die is aangekaart over aan Eurocommissaris Füle
in zijn volgende rapport. Wij constateren wel voortgang met betrekking tot
de rechterlijke macht, maar wij zijn nog niet waar wij moeten zijn. Dat
betekent ook dat wij volop druk zetten op de herbenoemingsprocedures
van de rechters in Servië. Wij proberen Servië te helpen via contacten met
rechters.
Ik heb de opmerking van mevrouw Albayrak over het versterkte monitoringmechanisme in Kroatië goed gehoord. Dat functioneert inderdaad
uitstekend en het draagt ertoe bij dat Kroatië serieus werk maakt op de
punten waar het om draait. Ik hoop dat begin maart te bespreken met
mijn nieuwe collega van Buitenlandse Zaken bij mijn bezoek aan Zagreb.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

15

De heer Ormel (CDA): Ik heb gevraagd of Nederland eventueel een
bijdrage kan leveren aan het opsporen van vermiste personen.
Minister Rosenthal: Dit is een belangrijke suggestie. Ik heb kortgeleden
met een van de leden van the International commission on missing
persons for former Yugoslavia (ICMP), de voormalige Nederlandse
premier Wim Kok, uitgebreid over het Missing Person Initiative
gesproken. Ik zal met de leden van die commissie in contact treden om na
te gaan wat gedaan kan worden.
De voorzitter: Dan is nu het woord aan de staatssecretaris voor Europese
Zaken.
Staatssecretaris Knapen: Voorzitter. Veel dank ook van mijn kant voor de
inbreng van de leden. Ik moet drie onderwerpen in korte tijd proberen
langs te lopen. Dat betreft het begrotingspact, het CVM en Schengen en
het meerjarig financieel kader. Ook zal ik nog ingaan op enkele specifieke
vragen.
Wat het begrotingspact betreft is het goed om vast te stellen dat er in
vergelijking met de oorspronkelijke tekst heel weinig is veranderd. In
artikel 12 is iets gewijzigd met betrekking tot het aantal keren – twee keer
per jaar – dat de eurozone bij elkaar komt en hoe andere landen daaraan
kunnen deelnemen, afhankelijk van de agenda. Er is ook iets toegevoegd
op het gebied van het bestaande Stabiliteits- en Groeipact in artikel 4,
maar dat is ook niet substantieel. De tekst die nu voorligt zal ter ondertekening worden voorgelegd bij de Europese Raad van 1 en 2 maart
aanstaande. Daar komt nogal wat secundaire wetgeving achteraan, maar
die moet als consequentie van deze tekst hier en daar worden aangepast,
bijvoorbeeld als het gaat om het two-pack aan maatregelen voor de
versterkte samenwerking.
De heer Dijkhoff vroeg in dit verband naar Groot-Brittannie en Tsjechië.
Straks heb ik, als we het halen, een lunch met de premier van Tsjechië. Bij
mijn weten maken beiden landen geen bezwaar tegen het gebruik van de
instituties van de Unie, ook omdat in de preambule helder staat dat het
ieders ambitie is om dit binnen vijf jaar te integreren in het bestaande
raamwerk van verdragen.
De heer Ormel vroeg naar het ratificatietijdpad. Het hoeft niet voor de
zomer. Het European Stability Mechanism (ESM) moet wel voor de zomer
in werking treden. Dat is een van de extra zekeringen die worden
ingebouwd in het hele mechanisme voor de stabilisering van de
eurozone. Dit moet voor het eind van het jaar zijn geratificeerd. Althans,
dat is de ambitie. Dan zou het per 1 januari volgend jaar in werking
kunnen treden.
Mevrouw Albayrak vroeg in dit verband hoe het zit met de investeringsagenda. Dit kleine begrotingspact dient maar één, in zekere zin
bescheiden, doel. De investeringsagenda is natuurlijk een wezenlijk punt,
maar dat is een heel andere agenda. Het vervolg van de annual growth
survey spreekt van innovatie, duurzame groei en inclusieve groei. Die drie
elementen komen in de eerstvolgende Europese Raad aan de orde maar
niet in dit begrotingspact als zodanig. Zij komen aan de orde in de
afspraken die worden vastgelegd om deze ambitie handen en voeten te
geven en vervolgens te vertalen in de nationale hervormingsprogramma’s
van de diverse landen die wij in april met de Kamer bespreken, die
vervolgens in mei aan de Commissie worden voorgelegd, zodat in juni per
land een conclusie kan worden getrokken. Dat is het proces waarlangs het
loopt. Daarbij komt de investeringsagenda en de inclusieve groei zeker
aan de orde.
Mevrouw Albayrak (PvdA): Ik weet dat dit niet in het begrotingspact aan
de orde komt. De bedoeling van de PvdA is steeds geweest om een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

16

uitdrukkelijk verband te leggen tussen die twee zaken. Het zou slecht zijn
om over fiscale aspecten en de begrotingsdiscipline te praten en daarbij
de kans te missen om de fundamenten – het sociaal fundament, de
democratiseringsagenda en de investeringsagenda met werkgelegenheid
en groei – te koppelen aan de afspraken. Wij vinden dat die afspraken
geagendeerd moeten worden om dingen voor elkaar te krijgen. Dat
verband zien wij uitdrukkelijk.
Staatssecretaris Knapen: Daar zijn wij het geheel mee eens. Sterker nog,
een van de winstpunten in het verschil tussen de Lissabon-agenda en
Europa 2020 is dat dit parallel is gaan lopen. Dat betreft de ambities van
inclusieve duurzame groei en innovatie aan de ene kant en de ambities
van stabiliteit en begrotingsdiscipline aan de andere kant. Wat vroeger in
het voorjaar liep en in het najaar, loopt met deze nieuwe exercitie parallel.
Vandaar ook dat de eerstvolgende Europese Raad meer in het teken zal
staan van de Europa 2020-agenda, gekoppeld aan de dingen die ik net
noemde en waar mevrouw Albayrak naar verwees dan in dat van het
begrotingspact als zodanig. Dat is een exercitie die de afgelopen weken
min of meer is afgehandeld. In de tekst van de heer Van Rompuy als
opmaat naar de bijeenkomst van begin maart staat uitvoerig vermeld hoe
we met duurzame en inclusieve groei door zullen gaan. Die paragrafen
beginnen met hetgeen in de motie van mevrouw Albayrak voor de
winterstop al werd gevraagd, namelijk sociale cohesie en inclusiveness.
Vervolgens wil ik stilstaan bij het Meerjarig Financieel Kader. De heer
Ormel en de heer Dijkhoff hebben in dit verband gevraagd naar de eigen
middelen. Natuurlijk, het Europees Parlement wil zo veel mogelijk
eigenstandig en onafhankelijk van de activiteiten van de lidstaten de
inkomsten kunnen verwerven. Wij zoeken geen verdere uitbreiding van de
eigen middelen. Het voorstel van de Commissie is om op een andere
manier te kijken naar het btw-middel. Daar zijn wij, eerlijk gezegd, geen
voorstander van. Momenteel laten wij een fictieve sleutel los op de btw en
op basis daarvan wordt een afdracht vastgesteld. De Commissie stelt
voor, de grondslag te uniformeren en op basis daarvan een-op-een een
afdracht te doen. Wij zijn daar geen voorstander van, onder meer niet
omdat er nogal wat verschillen in de btw-afdrachten zitten en er zit ook
nogal wat verschil is in de mate waarin de diverse lidstaten de precieze
btw-heffingen innen. Naarmate je preciezer bent in het heffen van btw zou
je meer afdragen dan degene die daar wat soepeler mee omgaat. Over de
financial transaction tax is al het nodige gezegd, waarbij het goed is om
vast te stellen dat minister De Jager deze week met de vaste Commissie
voor Financiën een algemeen overleg zal hebben over de bevindingen van
het Centraal Planbureau. Zoals bekend is de bevinding van het Centraal
Planbureau en van de pensioenfondsen dat het invoeren van de financial
transaction tax nogal duur is. Dit nemen wij ongetwijfeld mee in het debat
in Brussel.
Dan de vraag naar de landbouwfondsen en het Nederlandse standpunt
over reële bevriezing. Het is altijd lastig om precies per lidstaat vast te
stellen wat het standpunt is. Soms is iets een standpunt, soms is iets een
inzet en soms is iets een eindbod. Het is wat prematuur om over een
eindbod te spreken, dus ik ga daar behoedzaam mee om. Ik kijk nu even
naar de grote ons omringende landen als Duitsland, Frankrijk en GrootBrittannie. Groot-Brittannie wil uiteraard dat de landbouwfondsen omlaag
gaan. Duitsland zit op de Nederlandse lijn. Bij Frankrijk is het nog
onduidelijk. Dat zou te maken kunnen hebben met het feit dat er een
nieuwe president gekozen moet worden.
Alle leden hebben vragen gesteld over het CVM en het Schengencomplex.
Dit rapport is een interim-rapport, zonder een uitgewerkte appreciatie. Dus
iedereen die het leest, kan zelf besluiten op welke alinea het vergrootglas
wordt gelegd. Ik heb in dit rapport geturfd dat er voor Roemenië op een
vijftal punten vooruitgang is geboekt en dat dit op een drietal punten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

17

evident niet het geval is. Voor Bulgarije komen wij op een iets andere
weging. Op een vijftal punten is vooruitgang geboekt en op een vijftal
punten niet. Tel je alles bij elkaar op, dan kun je zeggen dat er wel sprake
is van een voorzichtige vooruitgang, met name in Roemenië, maar dat dit
duidelijk niet genoeg is. Dit gezegd hebbende, wil ik ook stilstaan bij het
karakter van dit rapport. Dit is een feitelijke, casual opsomming van een
aantal data die langsgelopen zijn op het gebied van wetgeving, zoals de
pluk-ze-wetgeving, invoering van wetgeving, et cetera. Het rapport dat
deze zomer zal verschijnen, heeft een geheel ander karakter. Het is een
evaluerend en appreciërend rapport over de geschiedenis van de
afgelopen vijf jaar. Het is voor ons allen een belangrijk rapport, gegeven
het feit dat het een ander karakter heeft dan het voorliggende rapport. Er
verandert voor ons op dit moment niets. Wij nemen kennis van het
voorliggende rapport en stellen vast dat er onvoldoende bereikt is om ons
standpunt op dit moment te wijzigen.
De heer Dijkhoff (VVD): Ik begrijp dat dit rapport inhoudelijk onvoldoende wordt geacht om afgevinkt te worden als een van de twee
opeenvolgende rapporten. Begrijp ik nu ook uit de woorden van de
staatssecretaris dat het type rapport sowieso niet aan de voorwaarden
voldoet? Hij had het over een interim-rapport en over een casual
opsomming. Ik begrijp dat wij wachten op rapporten «met een stropdas»,
wat formelere rapporten.
Staatssecretaris Knapen: Nee, dan heb ik me hetzij verkeerd uitgedrukt,
hetzij is het verkeerd begrepen. Wij tellen alle rapporten. Ik zeg er alleen
bij dat wij bij de weging van dit rapport in het achterhoofd moeten
houden dat het volgende rapport een zwaarder gewicht heeft en dat
alsdan te bediscussiëren valt wat wij daarvan kunnen vinden. Het is een
rapport van een ander gewicht, een andere omvang, een andere lengte en
een andere strekking.
De heer Dijkhoff (VVD): Nu wordt het voor mij nog ingewikkelder. Ik
begreep de formulering dat er twee opeenvolgende positieve rapporten
moeten zijn. Nu hebben we rapporten van een verschillend gewicht. Ik
weet niet of dat in de formule verwerkt moet worden. Hebben we na dit
rapport nog één rapport nodig of zegt de staatssecretaris dat het volgende
rapport pas het eerste kan zijn.
Staatssecretaris Knapen: Als ik het volgende rapport zou kennen, kon ik
helder vaststellen of dit het eerste van twee is. Maar aangezien ik het
volgende rapport niet ken, moet ik vanuit het perspectief van het volgende
rapport kijken naar het voorliggende rapport omdat dit simpelweg een
ander soortelijk gewicht heeft. Wanneer het precies dezelfde rapporten
zouden zijn, zou één en één twee zijn. Ik ga ervan uit dat als in het
volgende rapport staat dat het alles overziende geweldig is gegaan, het
logisch is dat al die punten die ik net als vooruitgang heb beschouwd
stappen bleken te zijn op weg naar het eindpunt dat we dan vaststellen.
Stel nu dat in het volgende rapport staat dat de pluk-ze-wetgeving over
vijf jaar geanalyseerd is en dat blijkt dat er een stapje vooruit is gezet in
relatie tot een grote achteruitgang in de afgelopen vijf jaar, terwijl in het
voorliggende rapport slechts staat dat een stapje vooruit is gezet, dan
krijgt dat een andere betekenis. Dat wil ik meenemen voordat wij een
finaal oordeel vellen over de vraag of het voorliggende rapport afgevinkt
wordt als het eerste rapport in de plus en het volgende rapport als het
tweede in de plus. Ik ben geneigd, zoals ik het nu beoordeel, om dit als
een eerste rapport te zien dat eventueel kan leiden tot een tweede. Maar ik
wil de handen vrijhouden om een zwaarder rapport ook wat zwaarder te
laten wegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

18

De heer Dijkhoff (VVD): Volgens mij is de conclusie dat u dit rapport wel
waardeert als een plus, maar het is een formulering waar een wiskundige
niet meer bij kan. Het kan dus zijn dat het volgende rapport ook positief is
en dat u dan tot de conclusie komt dat er twee positieve rapporten liggen.
Dan is dit rapport een stapje in die richting.
Staatssecretaris Knapen: Zo is het.
De heer Dijkhoff (VVD): Dat is jammer.
Staatssecretaris Knapen: De heer Ormel vroeg in dit verband naar een
appreciatie per land. Daar is niemand voorstander van, omdat als je het
hebt over de consequentie van twee positieve CVM-rapporten leidend tot
toetreding tot Schengen, je jezelf de complexiteit op de hals haalt van het
feit dat er tussen Roemenië en Bulgarije een grote grens loopt. Al onze
inspanningen waren gericht op het versterken van het toezicht en de
controle op de grenzen tussen Roemenië en Moldavië en Bulgarije en
Turkije en niet op het instellen van dat hele mechanisme, met alle
assistentie die wij ook vanuit Nederland daaraan hebben verleend, op de
grens tussen Bulgarije en Roemenië. Dus liever niet, maar nergens staat
dat het verboden is. Het heeft echter sterk onze voorkeur om de lidstaten
in gezamenlijkheid te benaderen. Dat geldt overigens ook voor beide
landen.
Mevrouw Albayrak vroeg naar de assistentie als het gaat om Roemenië en
Bulgarije. Wij hebben op het gebied van politiesamenwerking, ook
geïnstigeerd door het vorige kabinet, een heel mooi programma gemaakt
met name wat betreft justitiesamenwerking met Bulgarije. Dat heeft
mooie resultaten opgeleverd. Er is goed samengewerkt tussen opsporingsautoriteiten. Daar is van beide kanten grote tevredenheid over. Ik ben
daar zelf op bezoek geweest en ik moet zeggen dat het er goed uitziet. De
Raad voor de rechtspraak was vorige week nog in Roemenië om daar niet
alleen van gedachten te wisselen maar ook om na te gaan wat er aan
assistentie geleverd kan worden. Het is dus niet zo dat wij alleen op grote
afstand vanuit een leunstoel rapporten beoordelen, maar wij werken ook
actief mee. Iedereen heeft er namelijk belang bij dat de Europese publieke
ruimte een rechtsstatelijkheid heeft waarbij mensen zich comfortabel
voelen. Dus dat belang delen wij.
Er zijn nog enkele specifieke vragen gesteld. De heer Schouw vroeg naar
de 3%. Wij hebben de ambitie om de afspraken waar wij voor geknokt
hebben in tekst omgezet te krijgen. Er is geen enkele reden om van die
ambitie af te zien.
De heer Bontes vroeg naar het loonstatuut. Dat is een goed punt. Wij zijn
niet tevreden met het voorstel dat de Commissie in december op tafel
heeft gelegd. Als overal in Europa hard gewerkt wordt aan reductie van
overheidskosten, salarissen en dergelijke, dan kan de Europese
Commissie geen voorstellen doen die gekoppeld zijn aan de gemiddelde
stijgingen. Wij hebben ook problemen met het punt van de pensioenen.
De pensioenleeftijd gaat omhoog in het voorstel, maar in heel Nederland
hebben wij al het middelloon geïntroduceerd voor de pensioenen, terwijl
in Brussel de eindloonregeling geldt. Er zijn echt nog wel dingen te doen
die passen bij wat ons allen te wachten staat in de Europese lidstaten. Wij
drukken er samen met een aantal andere landen – gelukkig staan wij
daarin niet alleen – stevig op om ervoor te zorgen dat een en ander
teruggedrukt wordt naar onze voorkeur, namelijk de nominale nullijn en
een besparing op de administratieve lasten in het volgende MFK met 5%.
De heren Schouw en El Fassed spraken over Hongarije. Ons is er veel aan
gelegen om de procedures die wij met elkaar hebben afgesproken in acht
te nemen. Dat is transparant en dat is ook eerlijk ten opzichte van alle
landen. Over de lopende procedure zijn door de Commissie brieven
gestuurd op een drietal onderwerpen aan de Hongaarse regering als de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

19

eerste stap van een infractieprocedure. Als ik het wel heb, zal de
Hongaarse regering in de loop van deze week antwoorden. Op basis
daarvan komt de Commissie met haar bevindingen en de volgende
stappen. Wij moeten wachten op die volgende stappen. Dan zijn wij weer
aan zet. Wij willen dit wel graag zuiver spelen, want dat verwachten wij
omgekeerd als het ons betreft ook.
Voorzitter. Hiermee meen ik alle vragen te hebben beantwoord.
De heer El Fassed (GroenLinks): Ik heb een vraag over Hongarije. Het
Europees Parlement heeft vanochtend een motie aangenomen die een
artikel 7-procedure in werking zet. De Commissie burgerrechten zal die
procedure starten, zeker omdat de Commissie maar op een drietal
onderwerpen kijkt en de Raad zich in stilzwijgen hult. Komt Hongarije in
verband met de artikel 7-procedure ter sprake op de Raad Algemene
Zaken of wordt een en ander nog afgewacht? Graag krijg ik een reactie
van de staatssecretaris op de motie die mijn collega’s Ormel en Dijkhoff
hebben ingediend over de toetsing van de rechtsstaat die afgelopen
dinsdag is aangenomen. Gaat de regering daar nu en marge van de Raad
Algemene Zaken iets mee doen? Graag een reactie van de staatssecretaris
op die motie.
Staatssecretaris Knapen: Het Europees Parlement adresseert de
Commissie. De Europese Commissie antwoordt daarop en zal daarbij de
antwoorden betrekken die de Hongaarse regering morgen of overmorgen
geeft. Pas daarna zijn wij in de volgende Raad Algemene Zaken aan zet.
Overigens is hier bij de vorige Raad Algemene Zaken niet over gezwegen.
Wij hebben als Benelux, bij monde van de Belgische collega, dit
onderwerp ingebracht bij de Raad Algemene Zaken. Wij hebben toen
zowel van de Commissie als van de Hongaarse afgevaardigde het
antwoord gekregen dat de Commissie de eerste stap van zo’n procedure
is begonnen en dat de Hongaarse regering tot de 17de of de 18de februari
tijd nodig had om met precieze antwoorden te komen op de drie thema’s
die in die potentiële infractieprocedure aan de orde waren gesteld. Wij
wachten nu de volgorde der dingen af, ook omdat het zaak is dat alle
lidstaten zich houden aan op zichzelf correcte procedures die we met
elkaar hebben afgesproken, namelijk dat de Commissie in eerste instantie
doet wat zij heeft te doen. Vervolgens komt het terug. Zeker zal hierover
afhankelijk van de bevindingen in de Raad Algemene Zaken worden
gesproken.
De heer Schouw (D66): Ter voorkoming van een VAO verzoek ik de
minister om het verschil tussen de oude tekst van de Fiscal Compact en
de nieuwe op papier aan de Kamer te sturen met daarbij gevoegd de
kabinetsappreciatie. Dan hebben wij dat zwart-op-wit.
Staatssecretaris Knapen: Dat zou ik kunnen doen. Wellicht kan de heer
Schouw ook leven met het feit dat wij dit meenemen op de geannoteerde
agenda van de Europese Raad. Dan zullen wij erop moeten wijzen
waarom dit op deze manier aan de orde komt. Dan wordt de Kamer in elk
geval inhoudelijk bediend.
De heer Bontes (PVV): Ik heb de staatssecretaris nog niet gehoord over
de verkiezingen voor het Europees Parlement.
Staatssecretaris Knapen: Bij de Europees Parlementsverkiezingen is
vastgelegd dat het aan het Europees Parlement is om af te spreken hoe
wij daar in Europa en in de Europese lidstaten mee omgaan. In die
afspraak is vastgelegd dat de stemmingen in het ene land niet van invloed
behoren te zijn op eventuele stemmingen in een ander land. Ook is
afgesproken dat niet elk land gedwongen wordt, op dezelfde dag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

20

verkiezingen te houden. Die combinatie van afspraken maakt het
simpelweg noodzakelijk dat de uitslagen pas bekend mogen zijn wanneer
het laatste land heeft gestemd. De een is daar gelukkig mee en de ander
niet. Dat zijn de afspraken die zijn gemaakt.
Mevrouw Albayrak (PvdA): De staatssecretaris heeft nog geen antwoord
gegeven op de vragen over de uitnodiging van het EP aan premier Rutte.
Wat de Fiscal Compact betreft, er is blijkbaar een verschil in de verdragstekst met de Engelse versie als het gaat om de artikelen 12 en 4. Kan de
staatssecretaris schriftelijk zijn appreciatie hiervan geven?
Staatssecretaris Knapen: Dat laatste heb ik zojuist toegezegd aan de heer
Schouw. Dat komt in de geannoteerde agenda. Ik heb zo-even ook al
toegelicht wat de verschillen zijn.
Dan kom ik bij de vraag over de uitnodiging aan de minister-president.
Een minister-president of een lid van een kabinet dat wordt uitgenodigd
door het Europees Parlement kan daar gehoor aan geven. Er is voor ons
geen enkele reden om dat niet te doen als de agenda dat toelaat. Het
kabinet heeft de verplichting om bij monde van een van de leden van het
kabinet in het Europees Parlement aanwezig te zijn en te spreken bij het
roulerend voorzitterschap. Het is echter goed gebruik dat wanneer het
Europees Parlement iemand uitnodigt, dat daar op enigerlei wijze gevolg
aan wordt gegeven wanneer daar een gerede aanleiding toe is.
Mevrouw Albayrak (PvdA): Ik begrijp uit het antwoord dat dit nooit
eerder geweigerd is.
Staatssecretaris Knapen: Of het ooit eerder in de Europese geschiedenis
is geweigerd en onder welk verdragsregime dat toen viel, is een vraag die
mijn kennis op dit moment te boven gaat. Dat zou ik moeten opzoeken.
De voorzitter: De staatssecretaris heeft de volgende toezegging gedaan:
– de staatssecretaris zal het verschil tussen de oude Engelstalige
verdragstekst en de gisteren toegezonden definitieve versie en
appreciatie van het Fiscal Compact meenemen in de geannoteerde
agenda van de Europese Raad van 1 en 2 maart.
Ik dank beide bewindslieden met hun ondersteuning en mijn collega’s
voor hun komst en ik sluit de vergadering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

21

1

Samenstelling:
Leden: Van Bommel (SP), ondervoorzitter, Van der Staaij (SGP), Albayrak
(PvdA), Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA),
Knops (CDA), voorzitter, De Roon (PVV), Jansen (SP), Voordewind
(ChristenUnie), Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD), Bontes (PVV), Groot
(PvdA), Braakhuis (GroenLinks), Nieuwenhuizen (VVD), Schouw (D66), El
Fassed (GroenLinks), Hachchi (D66), Dijkhoff (VVD), Driessen (PVV) en De
Caluwé (VVD).
Plv. leden: Irrgang (SP), Dijkgraaf (SGP), Jacobi (PvdA), Bruins Slot (CDA),
Omtzigt (CDA), Samsom (PvdA), Timmermans (PvdA), Hazekamp (PvdD),
Elissen (PVV), Van Raak (SP), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie), Hennis-Plasschaert (VVD), Hernandez (PVV), Dikkers
(PvdA), Peters (GroenLinks), Berckmoes-Duindam (VVD), Van Veldhoven
(D66), Van Tongeren (GroenLinks), Pechtold (D66), Huizing (VVD),
Kortenoeven (PVV) en Azmani (VVD).
2
Samenstelling:
Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Çörüz (CDA), Timmermans
(PvdA), Albayrak (PvdA), voorzitter, Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Eijsink
(PvdA), Irrgang (SP), De Roon (PVV), Voordewind (ChristenUnie), Pechtold
(D66), ondervoorzitter, Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD), Peters
(GroenLinks), Kortenoeven (PVV), Bosman (VVD), El Fassed (GroenLinks),
Hachchi (D66), Dijkhoff (VVD), Driessen (PVV), De Caluwé (VVD) en De
Lange (PvdA).
Plv. leden: Van Raak (SP), Dijkgraaf (SGP), Knops (CDA), Samsom (PvdA),
Recourt (PvdA), Holtackers (CDA), Haverkamp (CDA), Arib (PvdA), Jasper
van Dijk (SP), De Mos (PVV), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie), Schouw (D66), Hennis-Plasschaert (VVD), Hazekamp
(PvdD), Sap (GroenLinks), Wilders (PVV), Leegte (VVD), Heijnen (PvdA),
Braakhuis (GroenLinks), Van Veldhoven (D66), Taverne (VVD), Bontes
(PVV) en Mulder (VVD).
3
Samenstelling:
Leden: Aptroot (VVD), voorzitter, Omtzigt (CDA), Irrgang (SP), Knops
(CDA), Neppérus (VVD), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Tony van Dijck
(PVV), Ouwehand (PvdD), Spekman (PvdA), Heijnen (PvdA), ondervoorzitter, Bashir (SP), Sap (GroenLinks), Harbers (VVD), Plasterk (PvdA), Groot
(PvdA), Van Bemmel (PVV), Braakhuis (GroenLinks), Van Vliet (PVV),
Dijkgraaf (SGP), Verhoeven (D66), Koolmees (D66), Huizing (VVD) en
Schouten (ChristenUnie).
Plv. leden: Ten Broeke (VVD), Koppejan (CDA), Gesthuizen (SP), Van Hijum
(CDA), Leegte (VVD), Haverkamp (CDA), Graus (PVV), Hazekamp (PvdD),
Bouwmeester (PvdA), Van der Veen (PvdA), Grashoff (GroenLinks),
Schaart (VVD), Vermeij (PvdA), Smeets (PvdA), Beertema (PVV), Van Gent
(GroenLinks), De Jong (PVV), Van der Staaij (SGP), Koşer Kaya (D66),
Pechtold (D66), Ziengs (VVD) en Slob (ChristenUnie).
4
Samenstelling:
Leden: Dijksma (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Koopmans (CDA), Van
der Ham (D66), voorzitter, Smeets (PvdA), Samsom (PvdA), Paulus Jansen
(SP), ondervoorzitter, Jacobi (PvdA), Koppejan (CDA), Graus (PVV),
Ouwehand (PvdD), Gesthuizen (SP), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie), Van Tongeren (GroenLinks), Ziengs (VVD), Braakhuis
(GroenLinks), Gerbrands (PVV), Lodders (VVD), Van Vliet (PVV), Dijkgraaf
(SGP), Schaart (VVD), Verhoeven (D66), Van der Werf (CDA) en Hilkens
(PvdA).
Plv. leden: Jadnanansing (PvdA), Elias (VVD), Blanksma-van den Heuvel
(PvdA), Koolmees (D66), Dikkers (PvdA), Dekken (PvdA), Irrgang (SP),
Groot (PvdA), Holtackers (CDA), Tony van Dijck (PVV), Ouwehand (PvdD),
Van Gerven (SP), Hazekamp (PvdD), Schouten (ChristenUnie), Van Gent
(GroenLinks), Leegte (VVD), Grashoff (GroenLinks), De Mos (PVV), Taverne

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

22

(VVD), Van Bemmel (PVV), Van der Staaij (SGP), Houwers (VVD), Van
Veldhoven (D66) en Ormel (CDA).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1132

23