Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1816

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 maart 2022
Hierbij zend ik u het verslag van de Eurogroep en informele Ecofinraad
van 25 februari 2022 te Parijs. Een deel van het verslag specifiek over
Oekraïne heeft u reeds eerder ontvangen.1 Voor de volledigheid is dit deel
ook toegevoegd aan het bijgaande verslag.
In het verslag wordt tevens ingegaan op de herziening van de EU fiscale
lijst van non-coöperatieve jurisdicties en coöperatieve jurisdicties en de
voortgang van de aanbeveling van de European Systemic Risk Board
(ESRB) met betrekking tot de Nederlandse huizenmarkt.
Verder wil ik u, mede namens de Staatssecretaris voor Fiscaliteit en
Belastingdienst, informeren over het landenbeleid van de exportkredietverzekering (ekv) voor Rusland en Belarus. Het kabinet heeft besloten om
het landenbeleid van de ekv voor Rusland en Belarus aan te passen naar
«dekking bij uitzondering». Dit betekent de facto dat geen nieuwe
verzekeringsaanvragen op deze landen in behandeling worden genomen
en reeds afgegeven dekkingstoezeggingen op die landen zullen worden
ingetrokken. Reeds verstrekte verzekeringspolissen (totale maximale
gedekte schade EUR 38 mln.) blijven wel van kracht. Het landenbeleid
voor Oekraïne is gewijzigd naar «beleid wordt herzien». Dit betekent dat
vanwege de onzekere situatie op dit moment geen nieuwe verzekeringsaanvragen in behandeling worden genomen, totdat de situatie duidelijker
is geworden, zich gestabiliseerd heeft en er nieuw passend landenbeleid
voor Oekraïne geformuleerd kan worden.
Reeds verstrekte verzekeringspolissen op Oekraïne (totale maximale
gedekte schade EUR 19 mln.) blijven van kracht. Indien er schade ontstaat

1

kst-21501-07-1816
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Verslag eurogroep en ecofinraad 25 en 26 februari met betrekking tot de situatie in Oekraïned.d. 1 maart 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1816

1

op een van de lopende polissen (op zowel Rusland, Belarus als Oekraïne)
dan zal er uitgekeerd worden onder de ekv aan de Nederlandse exporteur
en/of financierende bank.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1816

2

Verslag Eurogroep en informele Ecofinraad 25 februari 2022
In verband met de wens om te spreken over de Russische inval van
Oekraïne tijdens de informele Ecofinraad heeft het Franse voorzitterschap,
mede op mijn verzoek, een speciale werksessie over Oekraïne geagendeerd en stond de lunch ook in het teken van Oekraïne. Daarom is de
agenda van de Eurogroep en informele Ecofinraad van 25 en 26 februari jl.
ingekort en aangepast. Het zaterdagprogramma is vervallen, waardoor
werksessie 3 over «innovation and risk-taking in the European Union» en
werksessie 4 over «How to ensure a fair and inclusive climate transition?»
van de agenda zijn gehaald. Daarnaast is het eerste agendapunt van de
Eurogroep (gedachtewisseling over de macro-economische ontwikkelingen, inflatie en de vooruitzichten voor het beleid) komen te vervallen.
Eurogroep
Gedachtewisseling over de macro-economische ontwikkelingen,
inflatie en de vooruitzichten voor het beleid
Dit onderwerp is van de agenda afgevoerd.
Evaluatie van het economisch beleidsraamwerk van de EU:
eurozoneaspecten van de macro-economische onevenwichtighedenprocedure
De Europese Commissie (de Commissie) heeft op 5 februari 2020 een
evaluatie van de zogenaamde «six-pack» en «two-pack» regelgeving
gepubliceerd. Dit beslaat een serie van zeven verordeningen en een
richtlijn waarmee het Stabiliteits-en Groeipact (SGP) wordt geïmplementeerd, de macro-economische evenwichtighedenprocedure (MEOP) wordt
geïntroduceerd en het toezicht op landen in financiële problemen wordt
geregeld.2 De Tweede Kamer is hierover op 10 februari 2020 geïnformeerd.3 De Commissie was van plan om naar aanleiding van de evaluatie
brede consultaties te organiseren, op basis waarvan zij eventueel een
voorstel zou doen voor een aanpassing van de begrotingsregels. De
consultaties zijn echter destijds uitgesteld vanwege de coronacrisis. De
Commissie heeft op 19 oktober jl. een mededeling gepubliceerd die als
hernieuwd startschot dient voor de consultaties.
De Eurogroep heeft als onderdeel van deze consultatiesessies de
eurozoneaspecten van de MEOP besproken. De MEOP is een EU-breed
instrument waarmee zowel nieuwe als bestaande macro-economische
onevenwichtigheden worden geïdentificeerd en gemonitord.
Veel lidstaten, waaronder Nederland, gaven aan de MEOP als een
belangrijk instrument te zien om nieuwe en bestaande macroeconomische onevenwichtigheden te identificeren. Daarbij werd door
sommige lidstaten, waaronder Nederland, aangegeven dat de MEOP
versterkt kan worden, door onder andere het proces transparanter en
meer vooruitkijkend te maken. Nederland heeft daarbij aangegeven graag
een sterkere link te willen zien met de landspecifieke aanbevelingen.
De euro als digitaal betaalmiddel – update stand van zaken
Mede dankzij de inzet van Nederland is de digitale euro hoog op de
agenda van de Eurogroep gekomen. Een mogelijke invoering van de
digitale euro vergt politieke sturing. Daarom is afgesproken dat de
2
3

https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/economy-finance/com_2020_55_en.pdf 2.
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1510.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1816

3

Eurogroep op kwartaalbasis de belangrijkste politieke dimensies van de
digitale euro zal bespreken, gevoed door technische inbreng van de
Europese Centrale Bank (ECB) en de Europese Commissie.
Tijdens deze Eurogroep is gesproken over «de euro als digitaal betaalmiddel». Tijdens de bespreking is door de ECB ingegaan op de use cases
van een digitale euro. Om de digitale euro te laten slagen is het van
belang dat deze aansluit bij de behoeften van gebruikers, wat betekent dat
er een duidelijke use case moet zijn. De ECB gaf aan dat er veel onderzoek
is gedaan naar use cases. De digitale euro zou gebruikt kunnen worden
door individuen, bedrijven, overheden of zelfs voor machinegegenereerde transacties. Daarnaast zijn er ook verschillende beleidsdoelen waar aan gedacht kan worden, waaronder het behouden van
toegang tot publiek geld, het versterken van de Europese autonomie in de
financiële sector en het betalingsverkeer of het stimuleren van innovatie
en digitalisering. Deze use cases kunnen ook helpen in het aanbrengen
van prioritering met betrekking tot de ontwikkeling van de digitale euro;
toepassingen van een digitale euro waarvan de meerwaarde het meest
duidelijk en relatief eenvoudig te realiseren is, kunnen door het
eurosysteem de hoogste prioriteit worden gegeven.
Tijdens de Eurogroep is door de lidstaten steun uitgesproken voor het
onderzoek van de ECB en de Europese Commissie. Ook is een verklaring
overeengekomen.4 In deze verklaring wordt benoemd dat het succes van
een mogelijke digitale euro afhangt van het vermogen om het tot een
gemeenschappelijk Europees project te maken, met een stevige democratische basis. De betrokkenheid van de Eurogroep in de besluitvorming
rond de digitale euro wordt onderstreept en het werkprogramma van de
Eurogroep uiteengezet. Zo zal in april worden gesproken over privacy, in
juni over de mogelijke impact van de digitale euro op het financiële
systeem en het gebruik van cashgeld, en in de tweede helft van 2022 zal
gesproken worden over bredere implicaties van de digitale euro.
Daarnaast verwelkomen de lidstaten het initiatief van de Europese
Commissie om een consultatie te starten als onderdeel van een
toekomstig wetgevend proces.
Overig – Eurogroepverklaring over Griekenland en benoeming
voorzitter Eurogroup Working Group (EWG)
De Eurogroep heeft een verklaring aangenomen ten aanzien van
vervroegde aflossing van Griekenland op IMF-leningen en een deel van de
bilaterale leningen van de Griekse leningenfaciliteit (GLF).5 In de
verklaring verwelkomt de Eurogroep de vervroegde aflossing van de
IMF-leningen in het voorjaar en de GLF-leningen aan het eind van 2022.
Daarnaast heeft de Eurogroep de termijn van de huidige voorzitter van de
EWG, de fin Tuomas Saarenheimo, met twee jaar verlengd.6 De EWG is
het hoogambtelijke voorportaal wat vergaderingen van de Eurogroep
voorbereidt. Na dit besluit van de Eurogroep is door het Economisch en
Financieel Comité (EFC) tevens de termijn van Saarenheimo als voorzitter
van dit comité voor twee jaar verlengd. Het EFC is een hoogambtelijk
comité dat onder andere delen van de vergaderingen van de Ecofinraad
voorbereidt.
4

https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/02/25/eurogroup-statement-onthe-digital-euro-project/.
5
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/02/25/eurogroup-statement-onthe-early-repayments-of-imf-and-glf-loans-by-greece/.
6
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/02/25/eurogroup-reconfirmstuomas-saarenheimo-as-president-of-the-eurogroup-working-group/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1816

4

Daarnaast is aangekondigd dat binnenkort het proces van benoeming van
de functie directeur van het Europees Stabiliteitsmechanisme zal starten.
De termijn van de huidige directeur Klaus Regling verloopt per oktober
2022.
Informele Ecofinraad
In verband met de wens om te spreken over de Russische inval van
Oekraïne tijdens de informele Ecofinraad heeft het Franse voorzitterschap
een speciale werksessie over Oekraïne geagendeerd en stond de lunch
ook in het teken van Oekraïne.
Tijdens de bespreking hebben alle lidstaten de acties van Rusland
veroordeeld en hun medeleven geuit ten aanzien van het Oekraïense volk.
Tijdens de werksessie over Oekraïne is gesproken over het aangenomen
pakket aan sancties en hoever de sancties dienen te gaan. Nederland heeft
aangegeven dat deze situatie één van de grootste uitdagingen is sinds de
oprichting van de Europese Unie, ook als waardengemeenschap. Ook
heeft Nederland steun uitgesproken voor het afkoppelen van SWIFT
(Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication –
internationaal betalingssysteem) van Russische financiële instellingen als
sanctie. Daarnaast werd door een aantal lidstaten ook de gevolgen op het
gebied van hoge gasprijzen en de toestroom van vluchtelingen benoemd.
Tijdens de lunchsessie hebben de Ministers van financiën, de Europese
Commissie en de Europese Centrale Bank een gezamenlijke verklaring
aangenomen waarin zij solidariteit met de Oekraïense bevolking
uitspreken en aangeven bereid te zijn tot het nemen van aanvullende
steunmaatregelen voor Oekraïne.7 In deze verklaring wordt benoemd dat
de Europese Raad eenheid heeft getoond met een reactie op de Russische
invasie van Oekraïne. De EU-leiders hebben sancties aangenomen die
harde impact zullen hebben op Rusland. In de verklaring wordt tevens
benoemd dat de sancties zo lang duren als nodig en aangevuld kunnen
worden bij volgende besluiten, waarbij de Europese Commissie en de
Europese Centrale Bank zijn gevraagd om de gevolgen te analyseren
wanneer de Russische instituties verdere toegang tot het financiële
systeem wordt ontnomen. Ten slotte is in de verklaring opgenomen dat de
economische gevolgen, met name voor de energiesector, van deze
geopolitieke crisis zijn besproken. In de verklaring wordt aangegeven
vastbesloten te zijn om de agenda die de afgelopen maanden is gestart te
versnellen, om zo de economische onafhankelijkheid van de EU te
versterken en duurzame en veerkrachtige groei te bevorderen.
Werksessie I over herstel van de crisis en voorbereiden op 2030 –
benodigd beleid voor robuuste en veerkrachtige groei
De Ministers en centralebankpresidenten hebben gesproken over het
economisch beleid van de EU na de pandemie, en de wijze waarop zij het
groeivermogen van de EU kunnen versterken. Laurence Boone, hoofdeconoom en plaatsvervangend secretaris-generaal van de Organisatie
voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), heeft de
discussie ingeleid met een presentatie.
Boone gaf aan dat het conflict tussen Rusland en Oekraïne het risico
verhoogt op hogere energieprijzen, wat de economische groei kan
beperken. Op de middellange termijn wordt het vooruitzicht op economische groei gedempt door een digitaliseringskloof. Een behoorlijk aantal
7

https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/02/25/ukraine-press-statementfrom-the-eu-ministers-for-finance-european-commission-and-the-european-central-bank/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1816

5

Europeanen heeft niet de juiste (digitale) vaardigheden die nodig zijn om
productiviteit te vergroten. Boone gaf aan dat dit voor een belangrijk deel
te wijten is aan een gebrek aan investeringen en dat de interne markt
versterkt dient te worden.
Meerdere lidstaten gaven aan dat investeringen noodzakelijk zijn voor het
realiseren van de benodigde klimaat- en digitale transities, en het
verhogen van het groeipotentieel van de EU. Dit geldt voor publieke en
private investeringen. De kapitaalmarktunie hoort daar een belangrijke rol
bij te spelen. Andere lidstaten benoemden het belang van focus op
human resources, ook in relatie tot de klimaattransitie. Sommige lidstaten
gaven tot slot aan dat de investeringen niet ten kosten mogen gaan van
houdbare overheidsfinanciën op de lange termijn. Nederland heeft
aangegeven dat het van belang is om de samenhang te bevorderen
tussen de verschillende werkvelden van Ministers, bijvoorbeeld op het
gebied van onderwijs, financiën, economische zaken en sociale zaken, en
heeft gewezen op het belang van een goed opgeleide beroepsbevolking.
Werksessie II over de financiële sector en financiering van de
digitale en duurzaamheidstransities
De Ministers en centralebankpresidenten hebben van gedachten
gewisseld over het belang van private investeringen en een sterke
Europese financiële sector voor het succes van de digitaliserings- en
duurzaamheidstransities. Tijdens de werksessie hebben de heer William
Wright (directeur van de denktank New Financial) en mevrouw Ana Botín
(bestuursvoorzitter van Banco Santander) gesproken.
Met het (nieuwe) actieplan voor de kapitaalmarktunie heeft de Europese
Commissie in 2020 een herzien en ambitieus programma gepresenteerd
met concrete acties die de komende jaren tot een versterking van de
Europese kapitaalmarkten moet leiden.8 Beter geïntegreerde Europese
kapitaalmarkten bieden meer financieringsopties aan bedrijven, inclusief
het midden en kleinbedrijf (mkb). Hiermee kan het benodigde kapitaal
beschikbaar worden gesteld voor de investeringen die nodig zijn voor de
digitaliserings- en duurzaamheidstransitie. Bovendien kan de ontwikkeling
van duurzame instrumenten en groei van duurzame bedrijven worden
gestimuleerd door meer transparantie over duurzaamheidscriteria, via
benchmarks, de taxonomie en duurzame verslaglegging. Ook bieden
kapitaalmarkten kansen voor huishoudens voor het behalen van hun
financiële doelen, al kent beleggen risico’s waarvoor geharmoniseerde
Europese regelgeving randvoorwaarden kan creëren.
Tijdens de werksessie is door meerdere sprekers het belang van een
sterke financiële sector benadrukt, evenals het aanhoudende werk aan de
verdieping van de kapitaalmarktunie. Enkele centralebankpresidenten
benoemden specifiek het belang van het adresseren van de barrières tot
grensoverschrijdende financiering. Bijvoorbeeld door verdere convergentie van het toezicht op de kapitaalmarkten en marktdeelnemers.
Werksessie III over innovatie en risico nemen in de Europese Unie
Dit onderwerp is van de agenda afgevoerd.
Werksessie IV over een eerlijke en inclusieve klimaattransitie
Dit onderwerp is van de agenda afgevoerd.

8

Kamerstuk 22 112, nr. 2953.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1816

6

Overige onderwerpen
Herziening EU fiscale lijst van non-coöperatieve jurisdicties en
coöperatieve jurisdicties
Tijdens de Raad voor Concurrentievermogen van 24 februari jl. zijn de
herzieningen aangenomen van de EU fiscale lijst van non-coöperatieve
jurisdicties en coöperatieve jurisdicties (hierna de EU fiscaal zwarte en
grijze lijst).9 Normaliter zouden deze herzieningen tijdens de Ecofinraad
van februari worden aangenomen, maar het Franse voorzitterschap heeft
ervoor gekozen om de informele Ecofinraad tijdens de maand februari te
laten plaatsvinden. Tijdens informele Ecofinraden kunnen echter geen
formele besluiten worden genomen. Om de herzieningen toch in de
maand februari in te laten gaan, is dit onderwerp als hamerstuk voor
akkoord ondergebracht in de Raad voor Concurrentievermogen.
Deze herziening is opgesteld door de Gedragscodegroep die beoordeelt of
landen buiten de EU voldoen aan de Europese minimum fiscale
standaard. Landen die daar niet aan voldoen komen te staan op de EU
fiscaal zwarte lijst. Daarnaast is er ook een grijze lijst van landen die niet
voldoen aan de standaard maar die op hoog politiek niveau hebben
toegezegd om binnen een bepaalde periode alsnog aan de standaard te
voldoen. De lijst wordt periodiek herzien tijdens de Ecofinraden van
februari en oktober.
Op de zwarte lijst blijven ongewijzigd dezelfde negen landen10 staan. Het
aantal landen op de grijze lijst neemt met negen toe, naar vierentwintig
landen11 in totaal. De landen op de grijze lijst hebben tot eind 2022 om
alsnog te voldoen aan de fiscale standaard. Als dat niet lukt, dan worden
zij op de EU fiscaal zwarte lijst gezet.
Voortgang aanbeveling van de European Systemic Risk Board
(ESRB) met betrekking tot de Nederlandse huizenmarkt
Nederland heeft in 2019 een aanbeveling ontvangen van de ESRB met
betrekking tot de Nederlandse huizenmarkt.12 Naast Nederland hebben
België, Denemarken, Luxemburg, Finland en Zweden in 2019 een
aanbeveling gekregen. Nederland heeft op verschillende momenten
rapportages bij de ESRB aangeleverd over de opvolging van de aanbeveling, afschriften hiervan zijn aan uw Kamer verzonden. De ESRB heeft
recent voor de tweede keer een tussentijdse beoordeling gepubliceerd
van de opvolging die de eerder genoemde lidstaten hebben gegeven aan
de aanbevelingen uit 2019.13 De tussentijdse beoordeling van de ESRB
voor Nederland is partially compliant. Nederland moet voor een laatste
keer over de opvolging van de aanbevelingen rapporteren voor 31 oktober
2022. Dan moet voor het eerst ook worden ingegaan op de aanbeveling
over structurele veranderingen gerelateerd aan hypotheekleningen en de
woningmarkt. Ik zal uw Kamer zoals gebruikelijk een afschrift van deze
finale rapportage toezenden.

9

https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/02/24/taxation-council-reviewslist-of-non-cooperative-countries-for-tax-purposes/.
10
Amerikaanse Maagdeneilanden, Amerikaans Samoa, Fiji, Guam, Palau, Panama, Samoa,
Trinidad & Tobago, en Vanuatu.
11
Anguilla, Bahama’s, Barbados, Belize, Bermuda, Botswana, Britse Maagdeneilanden, Costa
Rica, Dominica, Hong Kong, Israël, Jamaica, Jordanië, Maleisië, Montserrat, Noord
Macedonië, Qatar, Rusland, Seychelles, Thailand, Turkije, Turks & Caicos eilanden, Uruguay,
Vietnam.
12
Kamerstukken 32 545 en 32 847, nr. 109.
13
Compliance report of Country-specific Recommendations of the European Systemic Risk
Board of 27 June 2019 – part II February 2022 (europa.eu).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-07, nr. 1816

7