Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2603
Vragen van het lid Westerveld (GroenLinks) aan de Minister van Justitie en
Veiligheid over stadionverboden en geweld tegen voetbalspelers (ingezonden
7 april 2023).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
15 mei 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023,
nr. 2429.
Vraag 1
Wat is het nut van een stadionverbod als er niet met een meldplicht kan
worden gegarandeerd dat supporters ook daadwerkelijk het stadion niet meer
inkomen? Welke andere manieren zijn er om supporters met een stadionverbod buiten de deur te houden en hoe effectief zijn die?
Antwoord 1
Een civielrechtelijk stadionverbod kan worden opgelegd door een voetbalorganisatie voor het eigen stadion (lokaal stadionverbod) én door de Koninklijke
Nederlandse Voetbalbond (KNVB) voor de aangesloten voetbalclubs en hun
stadions (landelijk stadionverbod). Navraag bij de KNVB leert dat weinig
overtredingen van landelijk stadionverboden te zien zijn. Als een persoon met
een stadionverbod wordt gesignaleerd dan zijn de clubs verplicht om een
melding te doen bij de KNVB. Afgelopen voetbalseizoen zijn in totaal 27
sancties opgelegd voor het overtreden van een landelijk stadionverbod in het
stadion en 8 keer voor het overtreden van een stadionverbod buiten het
stadion.
De handhaving van deze stadionverboden vindt plaats door kaartverkoop op
naam, een kwalitatieve en kwantitatieve veiligheidsorganisatie, een goede
toegangscontrole verzorgd door stewards en beveiligers en goed cameratoezicht. Zie ook mijn antwoord op vragen drie en vijf.
Voetbalclubs en de KNVB kunnen geen meldplicht aan een stadionverbod
verbinden. Zij zijn slechts bevoegd maatregelen te treffen met betrekking tot
hun eigen stadions. De burgemeester, de officier van Justitie en de strafrechter kunnen aanvullend op een stadionverbod een gebiedsverbod (met
meldplicht) opleggen. In het geval van een bestuurlijk opgelegde meldplicht
dient er sprake te zijn van de vrees van openbare ordeverstoringen. Niet in
elke situatie is hier sprake van. Het niet nakomen van een dergelijke
meldplicht betreft een misdrijf, zie artikel 184a Wetboek van Strafrecht dat
onder «titel VIII. Misdrijven tegen het openbaar gezag». In de beantwoording
van vraag vijf wordt hierop nader ingegaan.

ah-tk-20222023-2603
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 2
Hoeveel supporters hebben een stadionverbod vanwege het gooien van een
beker bier naar het veld of het illegaal doorverkopen van kaarten, zoals blijkt
uit uwantwoord op vraag zes?1
Antwoord 2
Sinds de start van dit seizoen (1 juli 2022) tot en met 18 april 2023 hebben er
176 personen een landelijk stadionverbod opgelegd gekregen voor het gooien
van voorwerpen en/of vloeistoffen. In dezelfde periode hebben 13 personen
een landelijk stadionverbod opgelegd gekregen voor het aanbieden/
doorverkopen van kaarten.
Vraag 3
Hoe worden stadionverboden precies gehandhaafd?
Antwoord 3
Zoals ik in mijn brief van 17 april jl. heb gemeld kunnen personen met een
stadionverbod geen kaarten kopen voor voetbalwedstrijden in Nederland.
Personen met een stadionverbod komen op een zogenaamde blacklist in de
centrale database voor clubcards en seizoenkaarten van alle betaald
voetbalclubs te staan. Ook kan een kaart maar éénmalig gescand worden.
Hiermee wordt voorkomen dat kaarten doorgegeven kunnen worden buiten
het stadion op het moment dat de kaarthouder in het stadion is. Wanneer een
supporter zijn kaart uitleent aan een stadionverbodhouder, dan blijft de
eigenlijke kaarthouder verantwoordelijk voor degene die op zijn kaart naar de
wedstrijd gaat. In dit geval kan ook de eigenlijke kaarthouder civielrechtelijk
aansprakelijk worden gesteld, omdat hij niet voldoet aan de regelementen
van de betaald voetbalorganisatie en de KNVB.
In het kader van de geïntensiveerde aanpak zijn er tevens aanvullende
afspraken gemaakt voorafgaand aan het lopende voetbalseizoen. Zo zijn de
licentie-eisen van de KNVB aangepast, waardoor er scherpere eisen worden
gesteld aan de hoeveelheid en de kwaliteit van de camera’s in en rondom
stadions. Hiermee wordt de pakkans van overtreders vergroot. Deze eis geldt
met ingang van 1 maart jl. Ook zijn er aanvullende eisen gesteld aan de
veiligheidsorganisatie van de clubs. In het kader van de geïntensiveerde
aanpak is tevens de Richtlijn termijn stadionverbod van de KNVB aangescherpt. Stadionverboden gelden niet alleen voor voetbalstadions, maar ook
voor alle overige evenementen waaraan een club deelneemt. Tevens is er nu
de mogelijkheid om een levenslang stadionverbod op te leggen indien een
persoon voor de derde keer een landelijk stadionverbod van 12 maanden of
langer krijgt (three strikes out principe). Ook is het bezit en/of voorhanden
hebben van gezichtsbedekkende materialen als gedragingen aangemerkt voor
voetbal gerelateerd wandgedrag (dit kan ook mis-/gebruikt worden door
stadionverbodhouders). Er wordt daarnaast door clubs goed gebruik gemaakt
van de landelijke Taskforce, onder andere voor het opleggen van stadionverboden. De Taskforce ondersteunt bij het uitkijken van beelden, het opmaken
van dossiers en biedt tevens juridische ondersteuning bij het verhalen van
schade. Deze aanpak wordt door de KNVB als succesvol beschouwd.
Vraag 4
Waarom zijn stadionverboden niet landelijk? Deelt u de mening dat supporters die een verbod hebben voor het ene stadion ook niet welkom zouden
moeten zijn in andere stadions?
Antwoord 4
Een stadionverbod opgelegd door de KNVB is altijd landelijk en geldt voor
alle stadions. Daarnaast kunnen clubs een lokaal stadionverbod opleggen. In
het geval van een lokaal stadionverbod betreft dit enkel het stadion van de
club. Dit verbod wordt opgelegd op basis van de huisregels van de club. Op
dit moment zijn er slechts enkele opgelegde lokale (stadion)verboden en
verder alleen maar landelijke stadionverboden opgelegd. Ik ben het met u
eens dat personen die voor overlast of onrust zorgen hard moeten worden

1

Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2069

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

aangepakt. Daarbij moet wel elke situatie individueel worden bekeken en
beoordeeld.
Vraag 5
Wanneer krijgen supporters ook een meldplicht in combinatie met het
stadionverbod?
Antwoord 5
Laat ik vooropstellen dat het niet haalbaar of wenselijk is dat alle stadionverboden worden gecombineerd met strafrechtelijke of bestuursrechtelijke
maatregelen zoals een meldplicht. Het opleggen van een meldplicht is niet in
alle gevallen proportioneel. Het al dan niet opleggen van dergelijke maatregelen is een bevoegdheid van het lokaal gezag en vraagt altijd een lokale
afweging en maatwerk.
De burgemeester heeft op grond van artikel 172a van de Gemeentewet onder
bepaalde omstandigheden een bevelsbevoegdheid tot het opleggen van een
gebiedsverbod, groepsverbod of meldplicht. De burgemeester mag een
maatregel, zoals de meldplicht, opleggen als er sprake is van herhaaldelijke
of ernstige groepsgewijze of individuele verstoring van de openbare orde. Op
grond van het tweede lid kan de burgemeester tevens een bevel geven aan
een persoon aan wie door een private organisatie (zoals de club of de KNVB)
een sanctie is opgelegd, wegens gedrag dat bij de burgemeester ernstige
vrees doet ontstaan dat die persoon de openbare orde zal verstoren. De
burgemeester is daarmee onder meer bevoegd tot het opleggen van een
meldplicht in aanvulling op een civielrechtelijk stadionverbod. De burgemeester moet de noodzaak voor een aanvullende maatregel motiveren.
De officier van justitie kan op grond van artikel 509hh van het Wetboek van
Strafvordering bij ernstige bezwaren jegens de verdachte én verdenking van
een strafbaar feit een gedragsaanwijzing in de vorm van een meldplicht
opleggen. Dit zal meestal in combinatie met een omgevings- of gebiedsverbod plaatsvinden bij recidive. Deze gedragsaanwijzing loopt vooruit op de
strafrechtelijke afdoening door de rechter. De wetgever heeft de mogelijkheid
gecreëerd om een lik-op-stukreactie te geven.
Vraag 6
Hoeveel mensen hebben er nu in Nederland een stadionverbod?
Antwoord 6
Volgens de cijfers van de KNVB hebben op dit moment 1747 personen een
lopend landelijk stadionverbod.
Vraag 7
Voor hoeveel supporters bestaat er nu een meldplicht in Nederland?
Antwoord 7
Helaas zijn hiervan geen cijfers beschikbaar.
Vraag 8
Hoeveel capaciteit zou er nodig zijn bij de politie als alle stadionverboden
worden gecombineerd met een meldplicht?
Antwoord 8
Hoeveelheid capaciteit er precies nodig zou zijn bij de politie als alle
stadionverboden worden gecombineerd met een meldplicht is niet op
voorhand te zeggen. Wat wel gesteld kan worden is dat het ieder weekend
controleren van ruim 1.700 personen met een stadionverbod een significante
belasting voor de beschikbare politiecapaciteit zou zijn. Ook het opstellen van
de noodzakelijke processen-verbaal of bestuurlijke rapportages, die ten
grondslag liggen aan een meldplicht, is een arbeidsintensief proces. Voordat
burgemeesters, officieren van justitie of rechters over kunnen gaan tot het
opleggen van een meldplicht moet namelijk aan wettelijke voorwaarden
worden voldaan en moet het feitencomplex dit rechtvaardigen. Hiervoor dient
de politie hen te voorzien van een bestuurlijke rapportage of een procesverbaal met een beschrijving van de (strafbare) feiten van de betreffende
persoon en pas dan kan – na een juridische toets – worden besloten een
meldplicht op te leggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 9
Welke redenen zijn er om de meldplicht bij de politie te beleggen? Zijn er ook
andere instanties die deze verantwoordelijkheid kunnen dragen?
Antwoord 9
Burgemeesters, officieren van justitie en strafrechters kunnen een fysieke
meldplicht opleggen en zij bepalen wat de locatie, frequentie en tijdstip van
de melding is. De meldplichtige moet zich vervolgens bij een nader aangegeven instantie op een nader aangegeven tijdstip (al dan niet meerdere malen
gedurende een langere periode) melden. Doorgaans wordt gekozen voor een
politiebureau, gelet op bereikbaarheid, nabijheid en openingstijden. Bij de
meldplicht is het belangrijk dat er een goede registratie wordt gemaakt of de
meldplichtige zich daadwerkelijk heeft gemeld. Het niet naleven van de
maatregel opgelegd door de burgemeester is een strafbaar feit. Van de
(niet)melding moet een op ambtseed proces-verbaal gemaakt worden.
Vraag 10
Is het mogelijk om de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB) verantwoordelijk te maken voor het controleren van de meldplicht? Wat zijn daar de
voor- en nadelen van?
Antwoord 10
De identiteitsvaststelling en het opmaken van een ambtsedig proces-verbaal
is een taak van de politie, zie het antwoord op vraag 9.
Dit kan door politie op locatie van de KNVB Campus plaatsvinden, zo lang
ook daar de registratie in de politiesystemen kan plaatsvinden. Echter, dit is
dus geen oplossing om politiecapaciteit te verminderen. Daarnaast kunnen de
relevante autoriteiten het disproportioneel vinden voor de meldplichtige om,
wegens de af te leggen afstand, zich te moeten melden op locatie van de
KNVB. Bestaand bezwaar is namelijk dat de gezagsdragers de fysieke
meldplicht zien als een te zware belasting ten opzichte van het feitencomplex
op basis waarvan de maatregel is opgelegd. Waar bij een gebiedsverbod
iemand buiten het verboden gebied kan gaan en staan waar hij/zij wil, is de
bewegingsvrijheid bij een fysieke meldplicht veel beperkter. Daarnaast kan er
een veiligheidsrisico ontstaan wanneer meldplichtigen van verschillende
clubs zich op eenzelfde locatie moeten melden.
Vraag 11
Deelt u de mening dat een meldplicht in combinatie met een stadionverbod
wel proportioneel is als de supporter met zijn gedrag andere supporters of
spelers in gevaar heeft gebracht? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
In Nederland maken we gebruik van de combinatie van civiel-, bestuurs- en
strafrechtelijke instrumenten en wordt per geval gekeken naar de beste
interventie voor dat moment, preventief of repressief. Het treffen van deze
maatregelen is een bevoegdheid van het lokaal gezag en dient ook lokaal én
per geval beoordeeld worden.
Daar waar sprake is van een veroordeling tot een taakstraf, een vrijheidsbeperkende maatregel of gevangenisstraf naar aanleiding van het gedrag van
de relschopper wordt er meestal ook een meldplicht opgelegd. De burgemeester kan pas bij herhaaldelijke of ernstige groepsgewijze of individuele
verstoring van de openbare orde een meldplicht opleggen. De burgemeester
moet de noodzaak voor deze maatregel goed motiveren. Dat is een lokale
afweging en het is niet aan mij als Minister van Justitie en Veiligheid om mij
daar in te mengen.
Daarnaast wordt in opdracht van mij gewerkt aan een digitale meldplicht app.
De ontwikkeling blijft een complex en technisch ingewikkeld proces, maar we
blijven stap voor stap werken aan de realisatie.
Vraag 12
Wordt er ook opgetreden tegen alle andere supporters die bij de halve finale
van de KNVB-beker (Feyenoord – Ajax) voorwerpen op het veld gooiden? Zo
ja, hoe? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Antwoord 12
Feyenoord heeft met inzet van stewards al tijdens de wedstrijd meerdere
personen van de tribune gehaald die de huisregels hebben overtreden met
betrekking tot het gooien van voorwerpen. Feyenoord heeft de taskforce van
de KNVB gevraagd te ondersteunen bij het uitkijken van de beelden ten
aanzien van het gooien van voorwerpen en het afsteken van vuurwerk. De
verwachting is dat hierdoor nog meer personen zullen worden geïdentificeerd
zodat ook deze personen bestraft kunnen worden.
Vraag 13
Wat is de straf voor supporters die voorwerpen op het veld gooiden? Krijgen
zij een stadionverbod?
Antwoord 13
Deze supporters worden door Feyenoord gemeld aan de KNVB voor een
landelijk stadionverbod.
Sanctionering t.a.v. het gooien van voorwerpen op het veld is mogelijk op
basis van de huisregels van Feyenoord en de standaardvoorwaarden van de
KNVB. Op het gooien van voorwerpen en/of vloeistoffen staat afhankelijk van
het feit en/of de gevolgen in de richtlijnen een stadionverbod voor van 9 tot
maximaal 36 maanden. Zie voor alle straffen de Richtlijn termijn stadionverbod 2022/’23.
Indien de in deze Richtlijn weergegeven gedragingen gericht zijn tegen
personen die functioneel betrokken zijn bij het voetbal (bijvoorbeeld spelers,
trainers, medewerkers, (assistent-) scheidsrechters, personen die belast zijn
met de ordehandhaving, hulpdiensten en verkeersregelaars) kan de in de
Richtlijn genoemde termijn worden verdubbeld, zulks ter beoordeling van de
KNVB. Indien sprake is van recidive (een persoon die gedurende dan wel 2
jaar na afloop van de termijn van een opgelegd stadionverbod aan de KNVB
wordt gemeld ter zake het in strijd handelen met de Standaardvoorwaarden
van de KNVB en/of het zich schuldig maken aan voetbalgerelateerd wangedrag), waarbij een persoon voor de derde keer een landelijk stadionverbod
opgelegd krijgt van 12 maanden of langer, zal het stadionverbod worden
omgezet in een levenslang stadionverbod. Bij recidive van de meest ernstige
gedragingen als bedoeld in deze Richtlijn, waarvoor in beginsel een termijn
van 240 maanden is weergegeven, kan een levenslang stadionverbod worden
opgelegd. Beide voorgaande situaties zijn ter beoordeling van de KNVB.
Het gooien van voorwerpen op het veld kan ook een strafrechtelijk vergrijp
zijn: dat hangt af van de situatie zoals wat voor voorwerp er wordt gegooid
en of iemand geraakt wordt. Het is uiteindelijk aan het OM om tot vervolging
over te gaan en aan de rechter om het vergrijp te beoordelen.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Van
Haga (Groep Van Haga), ingezonden 7 april 2023 (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2022–2023, nr. 2602).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5