Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2324
Vragen van het lid Kooiman (SP) aan de Minister van Veiligheid en Justitie
over het bericht dat een tekort aan brandweervrijwilligers leidt tot onveilige
situaties (ingezonden 7 april 2015).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
22 mei 2015).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht dat een tekort aan brandweervrijwilligers
leidt tot onveilige situaties?1
Antwoord 1
Het is de verantwoordelijkheid van de besturen van de veiligheidsregio’s om
zorg te dragen voor een adequate organisatie van de brandweerzorg. Met het
oog daarop heb ik uw vragen aan hen voorgelegd.
De veiligheidsregio Zeeland meldt dat sprake is van een tekort aan vrijwilligers. De overige veiligheidsregio’s geven aan dat van een tekort aan
vrijwilligers eigenlijk geen sprake is. Wel geven enkele regio’s aan dat
gedurende de dag de beschikbaarheid van vrijwilligers soms beperkt is. In dat
geval treffen zij maatregelen om te zorgen voor voldoende dekking. Dit kan
betekenen dat in plaats van de gebruikelijke basiseenheid twee eenheden
worden gealarmeerd of dat beroepspersoneel tijdelijk op locatie van een
vrijwilligersploeg wordt ingezet.
Alle veiligheidsregio’s melden dat dit niet heeft geleid tot onveilige situaties.
Vraag 2, 3, 4, 13, 14
Kent u de signalen dat door de regionalisering van de brandweer de lijnen
lang worden en de bureaucratie toeneemt? Kunt u in dit verband op het
volgende citaat reageren: «Steeds meer mensen willen er de brui aangeven.
Dit is een ontwikkeling die ingang is gezet door de regionalisatie.»?
Deelt u de mening dat het zorgelijk is dat brandweervrijwilligers aangeven
dat hun stem niet meer gehoord wordt door de brandweerleiding? Kunt uw
antwoord toelichten?

1

ah-tk-20142015-2324
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tekort bij vrijwillige brandweer leidt tot onveilige situaties, BNR 2 april 2015 (http://www.bnr.nl/
nieuws/173654–1504/tekort-bij-vrijwillige-brandweer-leidt-tot-onveilige-situaties)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Wat vindt u ervan dat de toegenomen bureaucratie en grotere afstand tussen
leiding en werkvloer redenen zijn voor brandweervrijwilligers om ermee te
stoppen?
Wat gaat u ondernemen om de bureaucratie te verminderen en ervoor te
zorgen dat de lijnen tussen de leiding en de werkvloer verkort worden?
Wat gaat u doen om er zorg voor te dragen dat brandweervrijwilligers zich
weer gehoord voelen door de leiding?
Antwoord 2, 3, 4, 13, 14
De vorming van de veiligheidsregio’s en de regionalisering van de brandweer
gaat gepaard met wijzigingen in aansturing en bedrijfsvoering. Het betekent
ook afscheid nemen van zaken die jarenlang op een bepaalde wijze waren
georganiseerd. Vanzelfsprekend brengt dat onrust en onzekerheid met zich
mee. Dan is juist de betrokkenheid van het personeel van essentieel belang.
De medezeggenschap van vrijwilligers is een verantwoordelijkheid van de
veiligheidsregio. De veiligheidsregio’s hebben mij gemeld op welke wijze
vrijwilligers worden betrokken in de organisatie. Alle regio’s geven aan dat
vrijwilligers vertegenwoordigd zijn in de gebruikelijke medezeggenschapsorganen als de ondernemingsraad (OR) en het Georganiseerd overleg (GO).
Daarnaast geven veel regio’s aan vrijwilligers ook te betrekken via specifieke
vrijwilligerscommissies, klankbordgroepen en op informele wijze.
Het signaal dat door de regionalisering van de brandweer de lijnen lang
worden en de bureaucratie toeneemt, wordt in enkele regio’s herkend. In deze
gevallen geven de regio’s aan maatregelen te hebben genomen of te gaan
nemen zoals het lager beleggen van verantwoordelijkheden of door samen
met vrijwilligers te kijken hoe eventuele problemen kunnen worden opgelost.
De in de vragen genoemde aspecten zijn primair de verantwoordelijkheid van
de besturen van de veiligheidsregio’s. Ik zie geen reden voor een betrokkenheid van mij daarbij.
Vraag 5, 15
Kunt u een overzicht geven van brandweerposten die de afgelopen twee jaar
zijn gesloten?
Bent u van plan met de veiligheidsregio’s in overleg te treden om het sluiten
van brandweerposten tegen te gaan? Zo ja, wanneer? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5, 15
De veiligheidsregio’s Drenthe en Rotterdam-Rijnmond melden elk dat een
post is gesloten. Noord-Holland Noord bericht dat de post Ouddorp vervangen is door een 24 uurs-bezetting in post Alkmaar centrum. Tenslotte geeft
Kennemerland aan dat twee posten zijn samengevoegd en meldt de
Veiligheidsregio Zeeland dat tweemaal twee posten zijn samengevoegd. De
andere 20 veiligheidsregio’s berichten de afgelopen twee jaar geen posten te
hebben gesloten.
De organisatie van de veiligheidsregio, inclusief het vaststellen van een
dekkingsplan waarvan de spreiding van kazernes een onderdeel is, is een
verantwoordelijkheid van het bestuur van de veiligheidsregio’s. Ik wil hier niet
in treden.
Vraag 6
Is het waar dat door het sluiten van brandweerposten brandweervrijwilligers
in sommige gevallen de post bij een melding niet meer op tijd kunnen
bereiken? Kunt u aangeven waar zich dit voordoet?
Antwoord 6
Dit wordt door geen van de veiligheidsregio’s waar posten zijn gesloten of
samengevoegd herkend.
Vraag 7
Kunt u per veiligheidsregio een overzicht geven van het aantal brandweervrijwilligers dat de afgelopen twee jaar is ingestroomd? Kunt u voorts overzicht
geven van het aantal brandweervrijwilligers dat is uitgestroomd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Hieronder vindt u een overzicht van de in- en uitstroomgegevens van
brandweervrijwilligers per veiligheidsregio over de afgelopen 2 jaar, zoals dat
is aangereikt door de regio’s. Aangezien de veiligheidsregio’s niet hetzelfde
traject van organisatorische regionalisering (hebben) doorlopen, en de vraag
mogelijk op verschillende wijze is gelezen, is onderstaand overzicht lastig te
interpreteren.
Voor een beter vergelijkbaar overzicht van de ontwikkeling van het aantal
vrijwilligers verwijs ik u naar mijn beantwoording van vraag 8.

Instroom brandweervrijwilligers over de afgelopen twee jaar
Veiligheidsregio

instroom
afgelopen
2 jaar

uitstroom
afgelopen
2 jaar

Kennemerland
Fryslân

50
58

61
54

Midden- en West-Brabant
Haaglanden
Gelderland Zuid
Brabant-Zuidoost

240
15
67
geen
opgave
108
38
177

216
65
115
geen
opgave
127
30
104

Noord-Holland Noord

49
geen
opgave
60–100

40
geen
opgave
60–100

Amsterdam-Amstelland
Flevoland
Rotterdam-Rijnmond
Zaanstreek-Waterland

38
77
125
37

44
90
136
50

Limburg-Noord
Zeeland
Zuid-Limburg
Drenthe
Noord- en Oost-Gelderland

115
147
108
6
1391

113
80
83
45
191

Gelderland Midden
IJsselland

40
geen
opgave
114
61

58
geen
opgave
180
91

Twente
Groningen
Hollands Midden
Gooi en Vechtstreek
Zuid-Holland Zuid

Utrecht
Brabant-Noord

toelichting

*gegevens voor 2014 niet
beschikbaar
*tot en met 15-04-2015
*totaal aantal is ongeveer gelijk
gebleven
*tot en met 2015
*brandweer gemeente Katwijk
ingestroomd per 01-01-2014
*normale in- en uitstroom, sterkte
op niveau
*totaal aantal vrijwilligers is
ongeveer gelijk gebleven
*tot en met 15-04-2015
*gegevens voor 2014 niet
beschikbaar
*tot en met 15-04-2015
*geleidelijke indiensttreding
vrijwilligers sinds 2012–2014
*totaal aantal vrijwilligers is
ongeveer gelijk gebleven

Vraag 8
Kunt u voor de afgelopen vijf jaar per veiligheidsregio een overzicht
verstrekken van de ontwikkeling van het aantal brandweervrijwilligers?
Antwoord 8
Hieronder vindt u een overzicht van de ontwikkeling van het totaal aantal
brandweervrijwilligers per regio (Bron: CBS).

Groningen
Fryslân
Drenthe
IJsselland
Twente (VR)
Noord- en Oost-Gelderland
Gelderland-Midden
Gelderland-Zuid
Utrecht
Noord-Holland-Noord
Zaanstreek-Waterland
Kennemerland
Amsterdam-Amstelland

2010

2011

2012

2013

2014

744
1.202
757
806
743
1.408
882
779
1.687
1.279
658
477
228

707
1.147
757
791
741
1.396
853
790
1.705
1.271
658
482
222

705
1.147
770
772
727
1.361
844
791
1.784
1.284
647
432
225

705
1.142
774
771
727
1.367
838
811
1.814
1.286
631
409
230

758
1.123
723
784
760
1.263
828
743
1.613
1.306
654
412
230

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Gooi en Vechtstreek
Haaglanden
Hollands-Midden
Rotterdam-Rijnmond
Zuid-Holland-Zuid
Zeeland
Midden- en West-Brabant
Brabant-Noord
Brabant-Zuidoost
Limburg-Noord
Limburg-Zuid
Flevoland

2010

2011

2012

2013

2014

402
389
1.009
1.007
815
1.263
1.453
967
911
816
520
425

374
338
935
980
814
1.263
1.411
940
901
821
517
372

333
317
988
979
801
1.254
1.362
883
879
797
491
398

322
306
991
956
759
1.194
1.328
863
852
795
520
404

315
304
969
828
787
1.175
1.324
863
676
795
510
412

Vraag 9
Is het waar dat er in sommige veiligheidsregio’s vanwege bezuinigingen
sprake is van een ledenstop? Kunt u aangeven wat het effect is van die
ledenstop op het aantal brandweervrijwilligers?
Antwoord 9
Alle regio’s geven aan geen ledenstop te kennen vanwege bezuinigingen.
Vraag 10
Is het waar dat er in bepaalde gevallen wordt uitgerukt met een kleinere
brandweerauto dan noodzakelijk vanwege een tekort aan brandweervrijwilligers? Kunt u aangeven in welke veiligheidsregio’s zich dit voordoet? Zijn er
hierdoor onveilige situaties ontstaan?
Antwoord 10
Alleen de veiligheidsregio Zeeland geeft aan dat in bepaalde gevallen
uitgerukt wordt met een kleiner voertuig dan noodzakelijk vanwege een tekort
aan vrijwilligers. Daarbij geeft die regio aan dat hierdoor geen onveilige
situaties zijn ontstaan.
Vraag 11
Is het waar dat auto’s voor dienst worden afgemeld vanwege een tekort aan
brandweervrijwilligers? Kunt u aangeven in welke veiligheidsregio’s zich dit
voordoet? Zijn er hierdoor onveilige situaties ontstaan?
Antwoord 11
De veiligheidsregio’s Kennemerland, Fryslân, Haaglanden, Noord-Holland
Noord, Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond, Zaanstreek-Waterland,
Limburg-Noord, Zeeland en Zuid-Limburg geven aan dat afmelding van
voertuigen door beperkte beschikbaarheid van vrijwilligers (beperkt) voor
komt. Deze regio’s melden dat hierdoor geen onveilige situaties zijn ontstaan.
Vraag 12
Kunt u per veiligheidsregio een overzicht geven hoeveel daar wordt
bezuinigd? Kunt u voorts per veiligheidsregio aangeven of het tekort aan
brandweervrijwilligers met deze bezuinigingen verband houdt?
Antwoord 12
Onderstaand vindt u een overzicht van de bezuinigingen zoals deze bij
navraag mij zijn toegestuurd door de veiligheidsregio’s. Die regio’s hebben de
vraag naar de bezuinigingen, vermoedelijk vanwege een verschillende
interpretatie van de vraag, op uiteenlopende wijze beantwoord.
De veiligheidsregio’s die melden wel eens een beperkte bezetting van
vrijwilligers te kennen, geven aan dat dit geen verband houdt met de
bezuinigingen.
Veiligheidsregio

Wordt er bezuinigd en hoeveel?

Kennemerland
Fryslân
Midden- en West-Brabant
Haaglanden

nee
nee
ja, 7,1 mln. in 2011–2015 en 0,8 mln. in 2016
ja, 10% vanaf 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4

Veiligheidsregio

Wordt er bezuinigd en hoeveel?

Gelderland Zuid
Brabant-Zuidoost
Twente
Groningen
Hollands Midden
Gooi en Vechtstreek
Zuid-Holland Zuid
Noord-Holland Noord
Amsterdam-Amstelland
Flevoland
Rotterdam-Rijnmond
Zaanstreek-Waterland
Limburg-Noord
Zeeland
Zuid-Limburg
Drenthe

ja, oplopend tot 1,5 mln. in 2013–2015
ja, oplopend tot 4,5 mln. in 2008–2018
ja, oplopend tot 2 mln. in 2015–2019
nee
ja, 4,4 mln. sinds 2011 plus 1,8 mln. tot 2018
ja, 17% in 2009–2015
ja, 15% (3,9 mln.) in 2016–2020
4,9 mln. in 2015, oplopend tot 7,4 mln. op termijn
nee
ja, oplopend tot 1,5 mln. in 2013–2016
ja, 6,8 mln. in de periode 2010–2016
ja, oplopend tot 12% in 2015–2017
ja, oplopend tot 15% in 2011–2014
Ja, 20% tot en met 2015 en 2 mln. in 2016–2019
Ja, 3,6 mln.
ja, 5% in 2014 en 5% in 2015 plus loon- en prijsontwikkeling binnen eigen begroting
ja, oplopend tot 1,2 mln. in 2018
nee
ja, oplopend tot 1,1 mln. in 2024
ja oplopend tot 3,5 mln. in 2018
ja, ja oplopend tot 7,8 mln. in 2009–2016

Noord- en Oost-Gelderland
Gelderland Midden
IJsselland
Utrecht
Brabant-Noord

Vraag 16
Vindt u de bezuinigingen op de veiligheidsregio’s in het licht van het
voorgaande verantwoord? Zo ja, waarom? Zo nee, wat gaat u doen om deze
bezuinigingen tegen te gaan?
Antwoord 16
De financiering van de wettelijke taken van de veiligheidsregio’s geschiedt
door bijdragen van de gemeenten en voorts door een bijdrage in de kosten
via mijn begroting, de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding. Het zijn de
inliggende gemeenten die het kwaliteitsniveau van de veiligheidsregio
bepalen, en het is de verantwoordelijkheid van die gemeenten om hiervoor
ook voldoende financiële middelen aan de veiligheidsregio beschikbaar te
stellen. Ik wil niet in deze elders belegde verantwoordelijkheid treden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

5