Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 605

Beleid ten aanzien van
ontwikkelingssamenwerking

Nr. 21

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juni 2011
Onder verwijzing naar het Algemeen Overleg op 17 mei jl. (Kamerstuk 32
605, nr. 19) over de focusbrief ontwikkelingssamenwerking geef ik graag
een nadere toelichting op de volgende twee vragen van het lid Hachchi:
1.
Hoe is het amendement Hachchi (32 500 V, nr. 17), ingediend tijdens de
begrotingsbehandeling 2011, ingevuld in de praktijk?
Bij de begrotingsbehandeling 2011 is het amendement Hachchi aangenomen, waarmee het budget voor Operationele Doelstelling 5.3 met
5 miljoen euro is opgehoogd. Deze middelen worden ingezet voor een
optopping van het MDG3 fonds. Het MDG3-Fonds zou per 30 juni 2011
aflopen, maar dit is met inzet van dit amendement verlengd tot en met
31 december 2011. Organisaties die subsidie ontvangen uit het MDG3
fonds zijn geïnformeerd dat zij het bestaande programma budget neutraal
kunnen verlengen en/of fondsen kunnen aanvragen voor financiering van
extra activiteiten. Deze activiteiten moeten uiterlijk 31 december 2011 zijn
afgerond. Door meevallende uitgavenramingen bij de genderactiviteiten
van de posten en het verplaatsen van de slotbetaling van de subsidies
naar begin 2012 is het subsidieplafond voor de optopping gesteld op
7 miljoen euro.
Alle 45 organisaties hebben voor de deadline van 1 mei jl. gereageerd: zes
organisaties vragen alleen een budget neutrale verlenging en 39
organisaties vragen om extra financiering en/of budget neutrale
verlenging. In totaal is er voor 9 miljoen euro aan voorstellen ingediend,
dus niet alle aanvragen kunnen worden gehonoreerd. De beoordeling van
de aanvragen is in volle gang. Een besluit over de subsidietoekenning
wordt uiterlijk op 1 juli genomen.

kst-32605-21
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 605, nr. 21

1

Met deze ophoging en verlenging van het MDG3 fonds wordt een
natuurlijke overgang gecreëerd naar het nieuwe programma Funding
Leadership and Opportunities for Women (FLOW), waarvan de activiteiten
vanaf 1 januari 2012 zullen starten.
2.
Wat is gebeurd met de uitvoering van de motie Hachchi omtrent de
uitvoering van het beleid rond vrouwen, vrede en veiligheid (VN Veiligheidsraadresolutie 1325 et al)?
In reactie op de motie Ferrier (32 500 V, nr. 34), de motie Hachchi/El Fassed
(32 500 V, nr. 38), en de motie Dikkers/Hachchi (21 501-02, nr. 1038) licht ik
graag toe wat er in de afgelopen periode is gedaan op het terrein van
vrouwen, vrede en veiligheid en welke plannen er zijn voor de nabije
toekomst.
Nederland investeert fors in het ondersteunen van organisaties en
individuen die zich inzetten voor het versterken van vrouwelijk leiderschap, het tegengaan van straffeloosheid van geweld tegen vrouwen en
het bevorderen van een actieve rol van vrouwen in wederopbouwprocessen. Zowel vrede en veiligheidsinstrumenten (stabiliteitsfonds en
wederopbouwfonds), het MDG3 fonds (vanaf 2012 FLOW) en gedelegeerde financiële middelen op posten worden hiertoe ingezet.
Nationaal Actieplan 1325
Het Nederlands Nationaal Actieplan (NAP) 1325 was uniek en is dat nog
steeds. Tot op heden is Nederland het enige land waarin het NAP
gezamenlijk is opgesteld en ondertekend door de overheid en het
maatschappelijk middenveld. Verder wordt internationaal erkend dat de
meerwaarde van het Nederlandse NAP ook ligt in de geïntegreerde (3D)
benadering van diplomatie, ontwikkeling en defensie inzake vrouwen,
vrede en veiligheid. Nederland deelt deze ervaringen op internationale
fora (OECD, EU, VN, NAVO) en adviseert landen die bezig zijn eigen
nationale actieplannen op te stellen (VS, Duitsland).
In het najaar van 2011 zal een nieuw Nationaal Actieplan 1325 (2012–2015)
worden gelanceerd. Dit zal een actualisering worden van NAP I (2008–
2011), voortbouwend op opgedane ervaring en kennis. Doelstellingen van
NAP II:
• Gelijkwaardige deelname van vrouwen aan besluitvorming in vredesen wederopbouwprocessen
• Gender centraal in beleid inzake fragiele en transitie staten o.a. via
eigen landenspecifieke NAPs
• Efficiënte samenwerking tussen Nederlandse NAP partners
Vanzelfsprekend zal Nederland bereid blijven andere landen en organisaties desgevraagd te adviseren bij het opstellen van hun eigen
actieplannen.
Bilaterale inzet
In Afghanistan spant de ambassade in Kaboel zich in voor een gedegen
gender component in de civic-education programmering van het
meerjarige strategische plan. Er wordt gezocht naar manieren om de
Afghaanse vrouwenbeweging te ondersteunen en politieke participatie
van vrouwen te verbeteren. Bovendien tracht Nederland processen te
stimuleren waardoor meer vrouwen in leidende- en besluitvormende
functies kunnen komen. Dit gebeurt onder andere door middel van
trainingen en een curriculum inzake strategic planning voor ministeries

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 605, nr. 21

2

die nationale strategieën willen ten behoeve van empowerment van
Afghaanse vrouwen.
In de DRC zet Nederland in op het integreren van issues rond seksueel
geweld in de Nederlandse ondersteuning aan de Congolese veiligheidssector. Zo ondersteunt Nederland een innovatief project waarbij mobiele
cinema’s worden ingezet om de Congolese militairen van het regeringsleger te onderwijzen over seksueel geweld waarbij materiaal wordt
gebruikt van de documentaire «Weapon of War», winnaar van het Gouden
Kalf 2010. De ambassade in de DRC financiert het programma «Gender
and Justice» in de provincie Maniema. Dit project richt zich op het
bestrijden van straffeloosheid en het economisch ondersteunen van
slachtoffers. Het wordt uitgevoerd door HEAL Africa in samenwerking met
de American Bar Association (ABA). Het programma richt zich zowel op
traditionele gemeenschapsleiders als op de hoogste rechtbank en voorziet
onder andere in het opzetten van vijf klinieken die pro-bono rechtshulp
aanbieden, het creëren van mobiele rechtbanken om de toegang daartoe
in rurale gebieden te vergroten en het beschikbaar stellen van studiebeurzen om het aantal vrouwelijke rechtenstudenten te vergroten.
Binnen het Nederlandse programma voor het hervormen van de
Burundese veiligheidssector hebben zowel leger als politie gender tot een
strategische prioriteit voor de periode t/m 2013 gemaakt. Met Nederlandse
steun werden sensibilisation-workshops georganiseerd, werd een
vrouwennetwerk binnen de Burundese politie gesteund en wordt
expertise geleverd voor het verder uitwerken van het gender-beleid in de
veiligheidssector.
De gezamenlijke BZ/Defensie publicatie «The Dutch Do’s on Women,
Peace & Security – Diplomacy, Defence & Development in Partnership»
(november 2010) beschrijft in meer detail de resultaten van de Nederlandse geïntegreerde benadering omtrent vrouwen, vrede en veiligheid»
in Afghanistan, Burundi, de DRC, Soedan en Nederland.
1325 in de MENA regio
Voor de Nederlandse inzet in de MENA regio wordt voortgebouwd op het
gedachtengoed van VNVR 1 325 waarbij gelijkwaardige politieke participatie van vrouwen in democratiseringsprocessen centraal staat. Het
joint statement (on Supporting Women’s Political Empowerment in
Emerging Democracies) van minister Rosenthal en Secretary of State
Clinton op 21 april 2011 geeft hiervoor de beleidsmatige uitgangspunten.
De VS, en met name minister Clinton, benadrukt stelselmatig dat
duurzame democratie zonder participatie van vrouwen niet mogelijk is.
Nederland zet zich al jaren in om de positie van vrouwen en meisjes in de
regio te versterken en heeft op dit terrein een uitstekende reputatie
opgebouwd, die door de VS wordt erkend. De gezamenlijke verklaring van
de VS en Nederland onderstreept het gemeenschappelijk belang dat beide
landen aan deelname van vrouwen aan politieke en bestuurlijke besluitvormingsprocessen hechten.
Als uitvloeisel van de verklaring was Nederland vertegenwoordigd bij het
bezoek van de Amerikaanse Ambassadeur for Global Women’s Issues
Melanne Verveer aan Tunesië (mei 2011) voor overleg met vrouwenorganisaties uit de regio. Een bezoek aan Marokko voor overleg met de
autoriteiten staat eveneens op het programma. In juni zal door Nederland
en de VS worden deelgenomen aan een ministeriële bijeenkomst van de
Community for Democracies (Working Group on Women and Democracy
Mentoring) in Vilnius.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 605, nr. 21

3

Multilaterale Inzet
Onder verwijzing naar de motie Hachchi (32 500 V, nr. 38) over de inzet
van Nederland in EU verband kan ik u melden dat Nederland een actieve
speler is binnen de informele EU Taskforce 1325 en relevante EU
commissies bij het operationaliseren van de «EU Comprehensive
Approach on the implementation of UN SCRs 1325 & 1820». Dit document
kan worden beschouwd als het Europese Actieplan 1325. Hierbij worden
ook afspraken gemaakt over een gedegen monitoring en financiële en
personele inzet. Het oproepen van EU lidstaten en derden tot het opstellen
van Nationale Actieplannen is een van de aandachtspunten van deze EU
strategie. Verder heeft Nederland bijgedragen aan een leerproces over het
toepassen van een gender- en mensenrechtenbenadering in EU GVDB
missies. Voorts werkt Nederland mee aan het vergroten van gendercapaciteit in GVDB missies via de inzet van genderadviseurs middels de korte
missiepool. Mede dankzij de Nederlandse pleitbezorging voor het inzetten
van EU financieringskanalen worden de stabiliteits- en mensenrechteninstrumenten nu meer ingezet ten behoeve van lokale activiteiten in
(post)conflictlanden ter bevordering van vrouwenparticipatie,
bescherming van vrouwen tegen (seksueel) geweld en het opstellen van
Nationale Actieplannen.
In VN-kader financiert Nederland een DPKO/UNIFEM/UN Action initiatief
omtrent training aan landen die troepen leveren aan VN missies over
preventie van seksueel geweld en bescherming van de lokale bevolking
en het opstellen van een Women, Peace & Security Institute in het Kofi
Annan Training Centre in Ghana.
Ook binnen de NAVO heeft Nederland een belangrijke inbreng gehad in
het verbeteren van het genderbeleid binnen NAVO vredesoperaties, o.a.
door het beschikbaar stellen van Nederlandse gender adviseurs bij het
Hoofdkwartier (Strategic/Operational Command) van de International
Security Assistance Force in Afghanistan (ISAF) sinds 2009. Op dit
moment verleent Nederland (Buitenlandse Zaken en Defensie) actieve
assistentie bij het opstellen van een NAVO Actieplan 1325.
Capaciteitsopbouw betreffende Operaties en Missies
Van 14–18 juni 2011 vindt in het CESEDEN (Centre for National Defence
Studies) in Madrid een unieke Spaans/Nederlandse training «A Comprehensive Approach to Gender in Operations» plaats. Deze eerste pilottraining in Madrid is gecertificeerd door het European Security and
Defence College (ESDC). De tweede training zal plaatsvinden van
28 november tot 3 december in het IDL in Rijswijk.
De training heeft als doel bij te dragen aan de effectiviteit van vredesmissies en crisisbeheersing middels een op de praktijk gerichte training
voor middenkader diplomaten en militairen op het gebied van gender en
mensenrechten. Met deze cursus kan de Nederlandse niche op het gebied
van civiel-militaire samenwerking in operaties en de Nederlandse kennis
en ervaring inzake de geïntegreerde benadering omtrent vrouwen, vrede
en veiligheid internationaal worden uitgedragen en uitgebouwd. De
training is opengesteld voor EU lidstaten en andere geïnteresseerden. Er
zullen 45 deelnemers uit 12 landen participeren, waaronder de aanstaande
Rule of Law adviseur voor de Nederlandse politiemissie in Kunduz.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 605, nr. 21

4