Welke interventies zorgen voor (meer)
bewust keuzegedrag onder inerte
verzekerden?
Eindrapport

Datum
Auteur(s)

Maart 2018
Dr. Roxanne van Giesen (CentERdata)
Dr. Maartje Elshout (CentERdata)

Videograaf

Thijn van der Linden (Right Brained)

Overige
teamleden

Joris Mulder (CentERdata)
Mathijs van der Paauw (CentERdata)

Versie

1.0

Inhoudsopgave
Samenvatting ................................................................................................................... 3
1

Inleiding ..................................................................................................................... 4

2

Methode .................................................................................................................... 6
2.1
2.2

Onderzoeksdesign ......................................................................................................... 6
Interventies .................................................................................................................... 7
2.2.1
2.2.2
2.2.3
2.2.4
2.2.5

3

Een herinnering aan de deadline................................................................................... 7
Uitleggen hoe eenvoudig switchen is ............................................................................ 7
E-mailteksten ................................................................................................................. 8
Voor- en nameting ....................................................................................................... 10
Respondenten en achtergrondkenmerken .................................................................. 11

Resultaten ............................................................................................................... 13
3.1

Effectiviteit van de interventies op gedrag .................................................................. 13
3.1.1

Effectiviteit van de interventies op percepties ............................................................. 15

4

Conclusie................................................................................................................. 17

A

Appendix 1: vragenlijst voormeting .......................................................................... 18

B

Appendix 2: vragenlijst nameting ............................................................................. 20

Interventies verzekerden VWS

2/22

Samenvatting
Consumenten hebben jaarlijks de mogelijkheid om over te stappen naar een andere
zorgverzekeraar. Veel consumenten blijven echter inert: zij blijven bij een dienstverlener
zonder dat daar bewust voor gekozen is. Het huidige onderzoek bekijkt welke interventies
inerten aanzetten tot het maken van een meer bewuste keuze voor blijven bij de huidige
zorgverzekering (bewust blijven) of overstappen naar een beter passende zorgverzekeraar
(switchen).
Op basis van barrières die in eerder onderzoek zijn geïdentificeerd, zijn twee interventies
geselecteerd: (1) uitleggen hoe eenvoudig switchen is (in een filmpje) en (2) een
herinnering geven aan de deadline. Op basis van een selectievraag en voormeting in
oktober 2017 werden 4181 inerte consumenten geselecteerd voor het onderzoek. Zij
werden willekeurig toegewezen aan één van de interventies, kregen beide interventies (om
te toetsen of dit een versterkend effect had) of geen interventies (controlegroep).
In november en december 2017 kregen respondenten driemaal een e-mail die de
interventie(s) bevatte, gevolgd door een nameting in februari 2018. In de nameting werd
daadwerkelijk gedrag gemeten: zijn mensen overgestapt (of bewust gebleven), hebben zij
een aanpassing gedaan op hun zorgverzekering, hebben zij zich georiënteerd? Tevens zijn
percepties gemeten over of zij een duidelijke deadline ervaren hebben en hoe eenvoudig
het is om over te stappen.
Uit de resultaten blijkt dat de interventie met uitleg hoe eenvoudig het is om over te
stappen positieve effecten heeft: consumenten die deze interventie kregen zijn namelijk
iets vaker geswitcht van zorgverzekeraar of vaker bewust bij hun huidige zorgverzekeraar
gebleven dan consumenten die de interventie niet gekregen hadden. Ook hebben deze
consumenten zich vaker georiënteerd op andere zorgverzekeraars. Wellicht kwam dit
doordat hun percepties veranderden: zij zagen het als minder gedoe om over te stappen
en hadden duidelijker de deadline voor ogen dan consumenten die de interventie niet
gekregen hadden.
De interventie waarbij consumenten werden herinnerd aan de deadline had daarentegen
geen (significante) effecten op gedrag en/of percepties. Ook waren er geen versterkende
effecten van het krijgen van beide interventies. Consumenten herinneren aan de deadline
lijkt dus niet effectief te zijn.
Aanbevolen wordt dan ook in campagnes de interventie te gebruiken met uitleg hoe
eenvoudig het is om over te stappen. Een filmpje met de boodschap dat overstappen niet
veel gedoe is lijkt immers positieve effecten te hebben op het gedrag en de percepties van
consumenten.

Interventies verzekerden VWS

3/22

1

Inleiding

Consumenten hebben jaarlijks de mogelijkheid om over te stappen naar een andere
zorgverzekeraar. Ondanks verschillende initiatieven is het percentage overstappers echter
laag1,2,3 en oriënteren de meeste consumenten zich ook niet op een eventuele overstap. 4
Veel consumenten blijven daarmee inert: zij blijven bij een dienstverlener zonder dat daar
bewust voor gekozen is.5 Ook eind 2017/ begin 2018 is slechts 6,2% van de verzekerden
gewisseld van zorgverzekeraar.6
In een eerder onderzoek door CentERdata 7 werden verschillende barrières en drijfveren
geïdentificeerd die verzekerden beïnvloeden om wel of niet over te stappen van
zorgverzekering. Hiervoor werden vergelijkingen getrokken tussen vier verschillende
groepen:
 Switchers: consumenten die overgestapt zijn van zorgverzekeraar.
 Bewuste blijvers: consumenten die hun eigen en/of andere zorgverzekeringen
bekeken hebben en besloten hebben om niet over te stappen omdat zij hun eigen
zorgverzekering de beste keuze vinden.
 Oriënterende inerten: consumenten die zich wel georiënteerd hebben op een
overstap, maar er niet helemaal uitgekomen zijn.
 Inerten: consumenten die niet hebben nagedacht over overstappen.
Uit dit onderzoek bleek dat veel barrières consumenten verhinderen om überhaupt de
intentie te vormen om over te stappen. Inerten vinden het uitzoeken van een
zorgverzekering ingewikkeld, zien er niet direct het nut van in en hebben het idee dat de
voordelen niet opwegen tegen de kosten. Daarnaast verwachten zij dat het regelen van
een overstap veel gedoe is en blijven zij het uitzoeken voor zich uitschuiven. Inerten die
zich wel oriënteren lijken bovendien de beslissing té belangrijk te maken, waardoor ze
uiteindelijk niet tot actie overgaan.
Het huidige onderzoek richt zich enkel op inerten (oriënterend of niet) en bekijkt welke
interventies inerten aanzetten tot het maken van een meer bewuste keuze voor blijven bij
de huidige zorgverzekering (zoals bewuste blijvers) of overstappen naar een beter
passende zorgverzekeraar (zoals switchers). Vóórdat interventies landelijk uitgezet worden
is het zinvol de interventies eerst te toetsen in een experiment. Dit vervolgonderzoek zal
dan ook dienen als cijfermatige onderbouwing voor welke interventies, of combinatie van
interventies, ervoor zorgen dat verzekerden een bewustere keuze maken voor het blijven
bij de huidige zorgverzekeraar of overstappen van zorgverzekeraar.
De centrale doelstelling van het onderzoek, zoals samen met VWS geformuleerd, is:
Welke interventies zorgen voor (meer) bewust keuzegedrag onder inerte
verzekerden?

1 SAMR (2016). Consumenten niet vaker overgestapt (onderzoek in opdracht van de ACM).
2 Nivel (2016). Percentage wisselaars blijft gelijk. Premie net als in eerdere jaren de belangrijkste reden om te

wisselen.
3 Vektis (2017). Zorgthermometer. Verzekerden in beeld. 2017.
4 Zo heeft slechts 21% zich in 2016 georiënteerd op een mogelijke overstap. SAMR (2016). Consumenten niet
vaker overgestapt (onderzoek in opdracht van de ACM).
5 Van Putten, M., Van der Schors, A., Van Dijk, E., & Van Dijk, W. (2016). Consumenteninertie in de keuze van
contracten van dienstenmarkten.
6 https://www.vektis.nl/actueel/definitief-overstappercentage-zorgverzekering-2018-is-6-2
7 Elshout, M., Van Giesen, R. I., & Zeelenberg, M. (2017). Keuzegedrag verzekerden (onderzoek in opdracht van
VWS).

Interventies verzekerden VWS

4/22

Op basis van de barrières die inerten tegenhouden om bewuster voor een bepaalde
zorgverzekering te kiezen, heeft CentERdata in het eerdere onderzoek de volgende
interventies voorgesteld:
1. Benadrukken wat switchen van zorgverzekeraar kan opleveren.
2. Uitleggen hoe eenvoudig switchen is.
3. De keuze van een zorgverzekering niet té belangrijk maken. 8
In samenspraak met VWS is in het huidige onderzoek gekozen om te focussen op de
tweede interventie: uitleggen hoe eenvoudig switchen is. Dit zou de perceptie dat
overstappen veel gedoe is moeten tegengaan. Tevens geeft VWS aan graag te onderzoeken
of een herinnering aan de deadline om over te stappen effectief is. Dit zou de barrière
dat de beslissing te lang uitgesteld wordt moeten opheffen. Barrières zijn doorgaans
gebaseerd op eerdere ervaringen en percepties. Vooral voor inerten geldt dat hun gedrag
voornamelijk het gevolg lijkt te zijn van percepties: zij weten niet of het veel gedoe is om
over te stappen naar een andere zorgverzekeraar, maar zij denken dat dat het geval is.
Door deze barrière nu al weg te nemen wordt de intentie om de eigen zorgverzekering
daadwerkelijk uit te gaan zoeken mogelijk vergroot.
Het huidige onderzoek bestond uit verschillende metingen. In oktober 2017 vond een
voormeting plaats, waarin inerten geïdentificeerd werden. Aan de inerte consumenten zijn
vervolgens op drie tijdstippen in november en december 2017 verschillende interventies
voorgelegd om de barrières tegen te gaan. In februari 2018 is een nameting gedaan. In
de nameting werd daadwerkelijk gedrag gemeten: zijn mensen overgestapt, hebben zij
een aanpassing gedaan op hun zorgverzekering, hebben zij zich georiënteerd? Tevens zijn
percepties gemeten over of zij een duidelijke deadline ervaren hebben en hoe eenvoudig
het is om over te stappen.
Uit het onderzoek zal blijken welke interventie (of een combinatie van interventies)
resulteert in een bewustere keuze voor de eigen dan wel een andere zorgverzekering, voor
meer aanpassingen in de zorgverzekering, voor meer oriëntatiegedrag op andere
zorgverzekeraars of binnen de eigen zorgverzekeraar en voor perceptieveranderingen. De
precieze onderzoeksopzet wordt in het volgende hoofdstuk besproken. Daarna volgen de
resultaten van het onderzoek en een conclusie.

8 Merk op dat deze interventie enkel geschikt lijkt voor oriënterende inerten en niet voor de groep inerten als geheel.

Interventies verzekerden VWS

5/22

2

Methode

Het doel van het onderzoek is om meer inerten ertoe te bewegen om bewuste blijver of
switcher te worden. Tevens wordt onderzocht of de interventies voor meer oriënterend
gedrag (verdiepen en vergelijken) gezorgd hebben. De effectiviteit van de volgende twee
interventies wordt onderzocht: (1) uitleggen hoe eenvoudig het is om te switchen en (2)
herinneren aan de deadline.

2.1

Onderzoeksdesign

Op basis van een selectievraag en voormeting in oktober 2017 (zie paragraaf 2.2.4)
werden 4181 inerte consumenten geselecteerd voor het onderzoek. Deze inerten ontvingen
in november en december 2017 drie keer een e-mail met of zonder een interventie. In
februari 2018 vond een nameting plaats. Het onderzoek is uitgezet in het online
consumentenpanel dat door CentERdata zelf beheerd wordt. Het panel bestaat uit circa
10.000 individuele panelleden en is speciaal opgericht voor wetenschappelijk,
maatschappelijk en beleidsrelevant onderzoek. Daar het panel van CentERdata
representatief is voor de Nederlandse bevolking wordt ook een representatieve afspiegeling
van de groep inerten binnen de Nederlandse bevolking verkregen.
Respondenten werden willekeurig toegewezen aan een van vier groepen: ze kregen ofwel
een van de twee interventies (groepen 1 en 2) ofwel beide interventies (groep 3) ofwel
geen interventie (groep 4). De interventies werden in een e-mail over “Zorg en
Gezondheid” aangeboden. Door ook een gezondheidstip toe te voegen werd het werkelijke
doel van het onderzoek voor de respondenten verbloemd.
Door groepen met en zonder een bepaalde interventie te vergelijken kan onderzocht
worden of de interventie effectief is gebleken. Verwacht wordt dat in de groepen met een
interventie meer inerten switcher of bewuste blijver worden dan in de groepen zonder die
interventie. Omdat consumenten willekeurig aan de verschillende groepen toegewezen zijn
en de groepen enkel verschillen in interventie, kan een hoger percentage switchers of
bewuste blijvers alleen worden toegeschreven aan het verschil in aan- versus afwezigheid
van de interventie. Zo kunnen we dus onderzoeken of een interventie resulteert in een
hoger percentage switchers of bewuste blijvers en welke van de twee interventies (of een
combinatie van interventies) het meest effectief is. Naast het percentage switchers of
bewuste blijvers wordt gekeken naar effecten van de interventies op oriëntatiegedrag
(gaan meer consumenten zich oriënteren op een eventuele overstap) en percepties van
consumenten (hebben consumenten die geïnformeerd worden dat overstappen eenvoudig
is bijvoorbeeld minder het beeld dat overstappen veel gedoe is).
Het overstapseizoen loopt van half november tot eind januari. Tot 31 december is het
mogelijk om de oude zorgverzekering op te zeggen en wordt de overstap naar een nieuwe
zorgverzekeraar automatisch geregeld voor de consument door de nieuwe zorgverzekeraar
(“overstapservice”). Na 1 januari mag men als men de oude verzekering heeft opgezegd
nog wel tot 31 januari een nieuwe zorgverzekering afsluiten. De eerste e-mail is verstuurd
op 16 november, de tweede e-mail op 7 december en de derde e-mail op 28 december,
dus net voor de deadline voor het opzeggen van de oude zorgverzekering (zie Tabel 2.1).

Interventies verzekerden VWS

6/22

Tabel 2.1 Timing van de interventies
Groep Interventie
Tijdstip 1
1
Herinnering
2
Eenvoudig
16-11-2017
3
Herinnering + eenvoudig
4
Geen

2.2

Interventies

2.2.1

Een herinnering aan de deadline

Tijdstip 2
07-12-2017

Tijdstip 3
28-12-2017

De helft van de respondenten (groepen 1 en 3) ontving een herinnering aan de deadline
in de e-mail; bij de andere helft was deze herinnering afwezig. In de herinnering stond
zowel de deadline van 31 december om de oude zorgverzekering op te zeggen als het
aantal dagen daarvoor. Op tijdstip 1 waren er nog 45 dagen tot 31 december, op tijdstip
2 nog 24 dagen en op tijdstip 3 nog 3 dagen. Zo was het duidelijk voor respondenten
hoeveel tijd er nog was om in actie te komen en werd dit op meerdere momenten in het
overstapseizoen aangegeven.

2.2.2

Uitleggen hoe eenvoudig switchen is

De perceptie dat overstappen “veel gedoe” is, een belangrijke barrière voor inerten, gaat
niet zozeer over het uitzoeken van een zorgverzekering, maar om het overstappen zelf. 9
Dit is opmerkelijk, aangezien juist het overstappen weinig van de consument vergt. Dankzij
de overstapservice kan een toekomstige zorgverzekeraar dit immers voor de consument
regelen. De vraag is echter in hoeverre consumenten hiervan op de hoogte zijn. Daarom
was een belangrijk aspect van deze interventie informatie geven over de overstapservice.
Om dit op een zo duidelijk mogelijke manier te doen, werd dit in beeld gebracht in een
kort filmpje (37 sec.). Respondenten zagen een vrouw, Mieke, die problemen had met haar
gezondheid. Zij liet zien hoe makkelijk het was om over te stappen van zorgverzekeraar,
terwijl een voice-over toelichting gaf (zie Figuur 2.1 voor een screenshot en Box 2.1 voor
het script). De voice-over gaf hierbij aan dat de nieuwe zorgverzekeraar ervoor zorgt dat
de oude zorgverzekering wordt opgezegd. Om duidelijk aan te geven dat het filmpje geen
reclamefilmpje van een specifieke zorgverzekeraar was – wat averechts zou kunnen
werken – eindigde het filmpje met de tekst “Dit is een boodschap van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport”. Bovendien stond in alle e-mails onder de e-mail: “In
opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport”. De helft van de
respondenten (groepen 2 en 3) ontving een link naar dit filmpje in de e-mail; bij de andere
helft was dit niet het geval.

9 Elshout, M., Van Giesen, R. I., & Zeelenberg, M. (2017). Keuzegedrag verzekerden (onderzoek in opdracht van

VWS).

Interventies verzekerden VWS

7/22

Figuur 2.1 Screenshot uit het filmpje

Box 2.1 Script van het filmpje
Dit is Mieke.
Mieke heeft problemen met haar gezondheid.
Soms gaat lopen wat moeilijk.
Maar gelukkig gaan sommige dingen wel makkelijk.
Zoals het overstappen van zorgverzekeraar.
Ook u kunt makkelijk overstappen van zorgverzekeraar. Niet alleen online, maar ook
met een telefoontje heeft u snel een nieuwe zorgverzekering. Uw nieuwe
zorgverzekeraar zorgt er dan voor dat uw oude zorgverzekering wordt opgezegd.
Opzeggen is dus zo geregeld.
Weet u al of u gaat overstappen?

2.2.3

E-mailteksten

Alle respondenten ontvingen een e-mail met het onderwerp “Zorg en Gezondheid”. De email bestond uit drie delen: 1) een uitleg over de opzet van het onderzoek, 2) de
interventie (herinnering, eenvoudig, combinatie of geen), 3) een gezondheidstip. Deel 1
en 2 waren grotendeels hetzelfde tussen de tijdstippen. De gezondheidstip werd
toegevoegd om het doel van het onderzoek te verbloemen en varieerde tussen de drie
tijdstippen zodat respondenten niet drie keer precies dezelfde e-mail te lezen kregen. Per
tijdstip waren de uitleg over het onderzoek en de gezondheidstip hetzelfde en verschilde
de tekst van de interventie.
Box 2.2 geeft het e-mailbericht weer dat respondenten ontvingen, in dit geval van de groep
die de herinnering als interventie ontving. De grijs gearceerde tekst werd gevarieerd tussen
de groepen. Tabel 2.2 geeft aan welke tekst hier per groep stond.
In de groep zonder interventies waren er twee mogelijkheden voor de tekst over
zorgverzekeringen: (1) helemaal weglaten en dus niets zeggen over zorgverzekeringen;
(2) vervangen door een tekst over zorgverzekeringen die geen interventie bevat. Voor

Interventies verzekerden VWS

8/22

deze laatste optie werd gekozen. De reden hiervoor was dat naast het bevatten van een
interventie de teksten ook informatie bevatten over zorgverzekeringen. Enkel iets schrijven
over zorgverzekeringen spoort consumenten wellicht al aan om hun zorgverzekering uit te
zoeken. Als dit het geval was, zou na vergelijkingen tussen de groepen met interventies
(én informatie over zorgverzekeringen) met de groep zonder interventies (én zonder
informatie over zorgverzekeringen) misschien incorrect geconcludeerd worden dat de
interventies een effect hadden. Verschillen tussen de groepen zouden dan worden
toegeschreven aan verschillen in de aan- vs. afwezigheid van interventies in plaats van
verschillen in de aan- vs. afwezigheid van informatie over zorgverzekeringen. Door ook in
de groep zonder interventies een tekst over zorgverzekeringen op te nemen, varieert dit
niet meer tussen de groepen en kan het dus geen alternatieve verklaring meer zijn voor
verschillen tussen de groepen. Eventuele verschillen tussen de groepen kunnen dan alleen
nog verklaard worden door verschillen in (de aanwezigheid van) interventies.
Box 2.2 E-mailtekst
Beste ………,
U hebt in oktober of november een vragenlijst ingevuld over zorgverzekeringen. We
nodigen u nu graag uit om mee te doen met het onderzoek “Zorg en Gezondheid”.
Dit onderzoek bestaat uit drie e-mails die u in de komende maanden ontvangt. Dit is de
eerste van deze drie e-mails. Afsluitend vult u in februari een vragenlijst in. Het is voor
het onderzoek erg belangrijk dat u alle e-mails goed leest en de instructie in de emails opvolgt. Alvast hartelijk dank voor het meedoen.
Zorgverzekering
Het is goed om elk jaar uw zorgverzekering opnieuw te bekijken. Als blijkt dat u beter
kunt overstappen, dan hebt u tot en met 31 december om uw huidige zorgverzekering
op te zeggen. U hebt hiervoor dus na vandaag nog 45 dagen.
Klikt u alstublieft op deze link om aan te geven dat u dit bericht gelezen hebt:
<LINK>
Gezondheidstip
Hebt u slaapproblemen? Kijk dan 2 uur voordat u gaat slapen geen televisie meer en
kijk niet meer op uw smartphone, laptop, tablet of computer. Het licht van deze
apparaten houdt u namelijk wakker. In plaats daarvan kunt u bijvoorbeeld een boek
lezen.
Bedankt voor uw medewerking,
Onderzoekers CentERdata
In opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Interventies verzekerden VWS

9/22

Tabel 2.2 E-mailtekst interventies
Groep Interventie
E-mail tekst
1
Herinnering
Het is goed om elk jaar uw zorgverzekering opnieuw te
bekijken. Als blijkt dat u beter kunt overstappen, dan hebt u
tot en met 31 december om uw huidige zorgverzekering op te
zeggen. U hebt hiervoor dus na vandaag nog 45 dagen.
2
Eenvoudig
Het is goed om elk jaar uw zorgverzekering opnieuw te
bekijken. Als blijkt dat u beter kunt overstappen, dan is dat zo
geregeld. Bekijk het volgende korte filmpje (37 sec.) om te zien
hoe makkelijk dit is:
3
Herinnering
Het is goed om elk jaar uw zorgverzekering opnieuw te
+ eenvoudig
bekijken. Als blijkt dat u beter kunt overstappen, dan hebt u
tot en met 31 december om uw huidige zorgverzekering op te
zeggen. U hebt hiervoor dus na vandaag nog 45 dagen.

4

2.2.4

Geen

Overstappen is zo geregeld. Bekijk het volgende korte filmpje
(37 sec.) om te zien hoe makkelijk dit is:
Iedereen die in Nederland woont of werkt, is wettelijk verplicht
een basisverzekering te hebben. Deze basisverzekering dekt de
standaardzorg van bijvoorbeeld huisarts, ziekenhuis of
apotheek. Daarnaast kan iedereen zich (vrijwillig) aanvullend
verzekeren voor kosten die het basispakket niet vergoedt.

Voor- en nameting

De voormeting vond plaats in oktober 2017. In de voormeting werd gemeten of
consumenten het afgelopen jaar geswitcht waren, bewust bij hun huidige zorgverzekeraar
waren gebleven of inert waren gebleven. Op deze manier kon de groep inerten
geïdentificeerd worden. Tevens werd op 7-puntsschalen (1 = helemaal niet mee eens, 7 =
volledig mee eens) gedragsintenties gemeten, namelijk in hoeverre consumenten van plan
waren om zich te verdiepen in de eigen zorgverzekering en/of bij andere zorgverzekeraars.
Ook werden percepties over het overstappen gemeten en tevredenheid met de huidige
zorgverzekeraar. De percepties dienden als voormeting bij de interventies en maten wat
de interventie beoogde te veranderen. Voor uitleggen hoe eenvoudig switchen is werd
gevraagd aan respondenten in hoeverre ze het eens waren met de stelling “Ik denk dat
het veel gedoe is om over te stappen naar een andere zorgverzekeraar” en voor
herinnering aan de deadline in hoeverre ze het eens waren met de stelling “Ik vergeet
meestal dat ik op tijd mijn zorgverzekering uit moet zoeken”. De voormetingsvragenlijst is
te vinden in Appendix 1.
De nameting vond plaats na het overstapseizoen, in februari 2018. In de nameting werden
de volgende zaken gemeten:
 Echt gedrag van consumenten: zijn zij geswitcht, bewust gebleven bij de huidige
zorgverzekeraar of inert gebleven (overstapgedrag)? En daarnaast: in hoeverre
hebben consumenten zich ook echt verdiept in de eigen zorgverzekering en/of bij
andere zorgverzekeraars (oriënterend gedrag)?
 Percepties en proces: consumenten beantwoordden op 7-puntsschalen in
hoeverre zij het eens waren met verschillende stellingen gerelateerd aan wat de
interventies beoogden te veranderen (procesmaten). Voor uitleggen hoe eenvoudig
switchen is: “Ik denk dat het veel gedoe is om over te stappen naar een andere
zorgverzekeraar” en “Overstappen naar een andere zorgverzekeraar is makkelijk”.
Voor herinnering aan de deadline: “Ik ben vergeten dat ik op tijd mijn
zorgverzekering uit moest zoeken” en “Het was voor mij steeds duidelijk hoeveel
tijd ik nog had om over te stappen”.

Interventies verzekerden VWS

10/22



Check of de interventie gezien is (objectief) en is blijven hangen
(subjectief): we hebben op twee manieren gekeken of respondenten de
interventie gezien en onthouden hebben. In de e-mails stond een link waar op
geklikt moest worden als de e-mail gelezen was. Dit is een meer objectieve maat
om te bepalen of de interventie gezien was. Voor respondenten die het filmpje te
zien kregen werd bijgehouden of ze het filmpje gestart hebben en of ze het
afgekeken hebben. Daarnaast is op een meer subjectieve manier gemeten in de
nametingsvragenlijst of respondenten wisten welke informatie gegeven was in de
e-mails over zorgverzekeringen. Respondenten gaven in de nametingsvragenlijst
voor elk van de volgende zaken aan of deze in de e-mail had gestaan: (a) hoeveel
dagen er nog waren om over te stappen, (b) hoe eenvoudig het is om over te
stappen, (c) uitleg over de basisverzekering en aanvullende verzekering.10
Consumenten konden ook steeds kiezen voor de optie “ik weet het (echt) niet
meer”.
 Evaluatie van de interventies: indien consumenten correct aangaven de
interventie(s) gezien te hebben, werd hen gevraagd deze te evalueren. Voor beide
interventies werd op 7-puntsschalen gemeten in hoeverre consumenten er iets aan
hadden gehad (1 = ik had er niet zoveel aan, 7 = ik had er echt iets aan). Voor het
filmpje werden ook geloofwaardigheid (1 = ongeloofwaardig, 7 = geloofwaardig) en
betrouwbaarheid (1 = onbetrouwbaar, 7 = betrouwbaar) gemeten.
De nametingsvragenlijst is te vinden in Appendix 2.

2.2.5

Respondenten en achtergrondkenmerken

Respondentenselectie voor data-analyse
De nameting vond plaats onder 3621 respondenten. Van deze 3621 respondenten hadden
2925 respondenten minstens één keer op de link in de e-mails geklikt. De respondenten
die minstens één keer op de link in de e-mails geklikt hebben zijn geselecteerd voor de
data-analyse. Tabel 2.3 geeft de verdeling over de condities weer. Van deze 2925
respondenten had 49,3% alle drie de e-mails gelezen, 28% twee van de drie e-mails en
22,7% een van de drie e-mails. Er is ook op een meer subjectieve manier gemeten in de
nametingsvragenlijst of respondenten wisten welke informatie gegeven was in de e-mails
over zorgverzekeringen. 26,2% van de respondenten had de boodschap onthouden in de
geen interventie conditie, vergeleken met 36,1% bij de herinnering, 53,7% bij het filmpje,
en 35,1% bij het filmpje en de reminder. 11 De meerderheid van de respondenten had het
antwoord niet fout, echter gaf de grootste groep in de meeste gevallen aan het niet meer
te weten. Dat kan voortkomen uit het feit dat er best veel tijd tussen de nameting en
laatste e-mail zat (eind december – eind februari).
Tot slot werd het filmpje met de boodschap dat het eenvoudig is om over te stappen
door respondenten als erg betrouwbaar (M = 6,26) en geloofwaardig (M = 6,19)
gezien.12 Ook gaven respondenten aan dat ze (echt) wat aan het filmpje (M = 4,88) en
de reminder hadden (M = 3,70).

10 Dit was de tekst in de e-mails zonder interventie.
11 Het percentage correct is berekend op het onthouden van zowel de informatie in het filmpje als de herinnering.

Echter, omdat deze groep twee dingen heeft moeten onthouden, is ook nog gekeken naar hoeveel procent een van
de twee dingen goed onthouden had. De percentages zijn dan als volgt: percentage correct onthouden 35,1%,
percentage incorrect 1,8%, percentage een van de twee onthouden 29,0% en percentage weet ik niet 34,1%.
12 Gemeten op een 7-puntschaal, dit verschilde niet significant tussen de groep eenvoudig en de groep eenvoudig
+ herinnering (Pgeloofwaardig = .345, Pbetrouwbaar = .250).

Interventies verzekerden VWS

11/22

Boodschap
onthouden

E-mail
gelezen
(klik in
e-mail)

Tabel 2.3 Percentage respondenten dat minstens een interventie heeft gezien
(door op de e-mail link te klikken) en percentage dat de boodschap heeft
onthouden (N = 2925)
Herinnering
Eenvoudig
Herinnering
Geen
+ eenvoudig
Minstens
798
696
628
803
één e-mail
gezien (n)

% correct
onthouden
% incorrect
% weet het
(echt) niet

36,1%

53,7%

35,1%

26,2%

10,2%
53,7%

5,6%
40,7%

11,8%
53,1%

14,3%
59,5%

Sociaal-demografische kenmerken
Tabel 2.4 laat de steekproefkenmerken zien. Van de 2925 respondenten is 50,1% man en
49,9% vrouw. De gemiddelde leeftijd is 54 jaar.
Tabel 2.4 Sociaal-demografische gegevens (N= 2925)13
Totaal
Geslacht
Man
50,1%
Vrouw
49,9%
Leeftijd

54

Opleiding
Basisonderwijs
vmbo
Havo/vwo
mbo
hbo
wo

6,1%
22,2%
11,1%
22,6%
24,9%
13,2%

Zorggebruik 201714
Geen zorg
Weinig zorg
Regelmatig zorg
Veel zorg

20,6%
67%
9,8%
2,7%

Collectief verzekerd 2017 (% ja)
Aanvullend verzekerd 2017 (% ja)
Last van langdurige ziekte 201715

54,7%
74,4%
32,3%

13 Door afrondingen tot 1 decimaal tellen de totalen voor opleiding en zorggebruik op tot 100.1%.
14 Zorggebruik is gemeten door te vragen hoe vaak iemand de afgelopen 12 maanden gebruik gemaakt heeft van

basiszorg zoals de huisarts, de tandarts en de mondhygiënist. Geen zorg is gedefinieerd als 0 keer gebruik gemaakt
van zorg, weinig zorg als 1-5 keer, regelmatig zorg als 5-10 keer, veel zorg als meer dan 10 keer.
15 Last van een langdurige ziekte is gedefinieerd als aandoening, handicap, of het lijden aan de gevolgen van een
ongeluk.

Interventies verzekerden VWS

12/22

3

Resultaten

De resultaten worden aan de hand van de volgende vragen besproken:
1) Echt gedrag: hebben de interventies gezorgd voor een verandering in écht gedrag
(meer switchers of bewuste blijvers)? Tevens wordt onderzocht of de interventies
voor meer oriënterend gedrag (verdiepen en vergelijken) gezorgd hebben.
2) Percepties
(proces):
hebben
de
interventies
gezorgd
voor
een
perceptieverandering?

3.1

Effectiviteit van de interventies op gedrag

Deze paragraaf gaat in op de vraag of de interventies gezorgd hebben voor een
verandering in écht gedrag (meer switchers of bewuste blijvers) en oriëntatiegedrag. We
vergelijken het (switch)gedrag en het oriënteren van de groep consumenten met een
gedragsinterventie versus het (switch)gedrag en het oriënteren van de groep consumenten
zonder die gedragsinterventie. We verwachten dat het percentage switchers en bewuste
blijvers lager ligt in de groep consumenten die de gedragsinterventie niet hebben gezien.
Daarnaast onderzoeken we welke interventie, of een combinatie van interventies, het
meest effectief is.
Er is een marginaal significant effect van het filmpje met de boodschap dat switchen
eenvoudig is op switchgedrag (Eenvoudig). Dat wil zeggen dat als men het filmpje te zien
kreeg de kans groter is dat men switcht (6,7%) of bewuste blijver is (51,9%) dan wanneer
men dit filmpje niet te zien kreeg (5,5% en 48,1%).16 Tabel 3.1 laat zien dat het
percentage switchers het hoogst is in de groep die het filmpje met de boodschap dat
switchen eenvoudig is te zien kreeg (6,6% en 6.1%). Ook zijn er relatief meer bewuste
blijvers in de groep die het filmpje te zien kreeg (27,4% en 30,6%). Er is geen effect van
de herinneringsinterventie op switchgedrag. Tevens is er geen versterkend effect door de
combinatie van een herinnering en een filmpje.17
Daarnaast is onderzocht of de interventies ervoor zorgen dat men een aanpassing in de
zorgverzekering maakt. Er is geen effect van de interventies op het maken van een
aanpassing. Tabel 3.1 laat zien dat het percentage dat een aanpassing gemaakt heeft in
de zorgverzekering het hoogst is in de groep die beide interventies kreeg (herinnering &
eenvoudig). Er zijn echter geen significante verschillen voor de interventies.18

16 P
Eenvoudig = .064, PHerinnering = .668.
17 P
Eenvoudig*Herinnering = .202
18 P
Eenvoudig = .488, PHerinnering = .923, PEenvoudig*Herinnering = .253

Interventies verzekerden VWS

13/22

Tabel 3.1 Effectiviteit
verzekering (N=2923)

van

de

interventies:

switchgedrag

Herinnering

Eenvoudig

(n= 797)

(n = 696)

en

aanpassing

Herinnering +
eenvoudig

Geen (n=
803)

Aanpassing

Switchgedrag

(n = 627)

% Switchers
% Bewuste
blijvers
%
Oriënterende
inert
% Inert

5,1%
25,6%

6,6%
27,4%

6,1%
30,6%

5,5%
25,8%

24,8%

26,1%

27,0%

28,5%

44,4%

39,8%

36,4%

40,2%

% aanpassing

11,8%

10,9%

12,4%

13,2%

% geen
aanpassing

88,2%

89,1%

87,6%

86,8%

Wanneer het gaat om oriëntatiegedrag, is er een significant effect van het filmpje met de
boodschap dat switchen eenvoudig is.19 Respondenten die het filmpje te zien kregen
verdiepten zich namelijk vaker (M = 2.67) in het aanbod van andere zorgverzekeraars dan
respondenten die deze interventie niet te zien kregen (M = 2.49) (zie tabel 3.2). Er was
geen effect van de herinneringsinterventie op oriëntatiegedrag. Ook waren er geen effecten
van de verschillende interventies op oriëntatiegedrag met betrekking tot de eigen
zorgverzekering (zie tabel 3.2).20
Tabel 3.2 Effectiviteit van de interventies: oriëntatiegedrag eigen verzekering en
andere zorgverzekeraars (N=2922)
Herinnering Eenvoudig Herinnering + Geen
(n = 797)
(n = 695)
(n = 803)
eenvoudig

Andere
zorgverzekeraars

Eigen verzekering

(n = 627)

Ik
heb mij eind
2017/begin
2018
verdiept in de eigen
zorgverzekering
% (helemaal)
mee eens
% (helemaal)
eens
Gemiddelde

niet

57,3%

56,4%

51,4%

55,9%

mee

33,1%

32,8%

41,8%

32,6%

3,17

3,19

3,40

3,21

niet

72,0%

71,2%

67,0%

70,0%

mee

20,2%

20,2%

26,2%

19,9%

2,49

2,55

2,78

2,49

Ik
heb mij eind
2017/begin
2018
verdiept
in
het
aanbod van andere
zorgverzekeraars.
% (helemaal)
mee eens
% (helemaal)
eens
Gemiddelde

19 P
Eenvoudig = .015, PHerinnering = .104, PEenvoudig*Herinnering = .128
20 P
Eenvoudig = .192, PHerinnering = .304, PEenvoudig*Herinnering = .128

Interventies verzekerden VWS

14/22

3.1.1

Effectiviteit van de interventies op percepties

Uit paragraaf 3.1.1. bleek dat het switchgedrag iets hoger is voor respondenten die het
filmpje met de uitleg dat overstappen eenvoudig is gezien hadden. Ook oriënteerden deze
respondenten zich vaker bij andere zorgverzekeraars. Deze paragraaf gaat in op de vraag
of de interventies voor een perceptieverandering gezorgd hebben.
De percepties ‘te veel gedoe’ en ‘geen duidelijke deadline’ werden steeds met twee
stellingen gemeten. Er was een significant effect van het filmpje (Eenvoudig) op de
percepties dat het veel gedoe is om over te stappen en er was geen significant effect van
de herinneringsinterventie.21 Respondenten die het filmpje te zien kregen dachten namelijk
dat het minder gedoe was om over te stappen naar een andere zorgverzekeraar (M = 3,50)
dan de respondenten die het filmpje niet te zien kregen (M = 3,68). Ook dachten de
respondenten die het filmpje te zien kregen dat het makkelijk was om naar een andere
zorgverzekeraar over te stappen (M = 4,62) vergeleken met de respondenten die het
filmpje niet te zien kregen (M = 4,26). De interventie over hoe eenvoudig switchen is heeft
dus percepties over het switchen van zorgverzekeraar veranderd.
Er is ook een significant effect van het filmpje (Eenvoudig) op de percepties met betrekking
tot dat er geen duidelijke deadline is. Er was geen significant effect van de
herinneringsinterventie.22 Respondenten die het filmpje gezien hadden vergaten namelijk
in mindere mate dat ze op tijd hun zorgverzekering uit moesten zoeken (M = 1,83) dan
respondenten die het filmpje niet gezien hadden (M = 1,91). Ook hadden zij duidelijker
voor ogen hoeveel tijd ze nog hadden om over te stappen (M = 5,01) dan de respondenten
die het filmpje niet gezien hadden (M = 4,68). In eerste instantie is dat misschien
verrassend, maar dit kan verklaard worden doordat deze groep zich ook meer verdiept en
oriënteert waardoor zij beter weten wat de deadline voor het overstappen is. Ook zou het
kunnen zijn dat het filmpje op zichzelf al als reminder fungeert.

21 Ik denk dat het veel gedoe is om over te stappen: P
Eenvoudig = .016, PHerinnering = .601, PEenvoudig*Herinnering = .107.

Dezelfde vraag is ook in de voormeting gesteld dus er is gecontroleerd voor de effecten in de voormeting.
Overstappen naar een andere zorgverzekeraar is makkelijk: PEenvoudig = <.001, PHerinnering = .88, PEenvoudig*Herinnering =
.178.
22
Ik ben vergeten dat ik op tijd mijn zorgverzekering uit moest zoeken: PEenvoudig = .043, PHerinnering = .871,
PEenvoudig*Herinnering = .235. Dezelfde vraag is ook in de voormeting gesteld dus er is gecontroleerd voor de effecten
in de voormeting. Het was voor mij tijdens het overstapseizoen steeds duidelijk hoeveel tijd ik nog had om over te
stappen: PEenvoudig = <.001, PHerinnering = .127, PEenvoudig*Herinnering = .140.

Interventies verzekerden VWS

15/22

Duidelijke deadline

Duidelijke deadline

Te veel gedoe

Te veel gedoe

Tabel 3.3 Effectiviteit van de interventies: oriëntatiegedrag eigen verzekering
en andere zorgverzekeraars (N =2922)
Herinnering
Eenvoudig Herinnering
Geen
(n = 797)
(n = 695)
=
+ eenvoudig (n
(n = 627)

803)

Ik denk dat het veel gedoe
is om over te stappen naar
een andere
zorgverzekeraar.
% (helemaal) niet mee
eens
% (helemaal) mee eens
Gemiddelde

44,5%

48,9%

51,8%

53,2%

35,0%
3,71

30,4%
3,58

28,9%
3,42

32,9%
3,64

30,4%

23,8%

21,7%

29,1%

40,5%
4,21

49,0%
4,58

51,3%
4,66

42,2%
4,31

81,9%

84,5%

86,1%

83,5%

8,5%
1,97

7,4%
1,87

6,8%
1,79

6,5%
1,91

26,6%

23,2%

20,0%

25,9%

56,8%
4,68

61,7%
4,89

66,8%
5,13

55,5%
4,67

Overstappen naar een
andere zorgverzekeraar is
makkelijk.
% (helemaal) niet mee
eens
% (helemaal) mee eens
Gemiddelde
Ik ben vergeten dat ik op
tijd mijn zorgverzekering
uit moest zoeken.
% (helemaal) niet mee
eens
% (helemaal) mee eens
Gemiddelde

Het was voor mij tijdens
het overstapseizoen (eind
2017/ begin 2018) steeds
duidelijk hoeveel tijd ik
nog had om over te
stappen.
% (helemaal) niet mee
eens
% (helemaal) mee eens
Gemiddelde

Interventies verzekerden VWS

16/22

4

Conclusie

Dit onderzoek is uitgezet onder inerte consumenten. Er werden twee interventies getoetst,
namelijk (1) uitleggen hoe eenvoudig switchen is en (2) een herinnering geven aan de
deadline. Ook werd een combinatie van interventies (1 & 2) getoetst om te kijken of dit
een versterkend effect had. Daarnaast was er een controlegroep die geen interventie te
zien kreeg maar wel e-mailberichten met een uitleg over de zorgverzekering ontving.
De interventie met uitleg hoe eenvoudig het is om over te stappen had een positief effect
op switchgedrag, vergelijkingsgedrag en percepties. Consumenten die een filmpje te zien
kregen met een uitleg over hoe eenvoudig het is om te switchen zijn namelijk iets vaker
geswitcht van zorgverzekeraar (6,7%) of vaker bewust bij hun huidige zorgverzekeraar
gebleven (51,9%) dan consumenten die het filmpje niet gezien hadden (respectievelijk
5,5% en 48,1%). Ook hebben deze consumenten zich vaker georiënteerd op andere
zorgverzekeraars. Wellicht kwam dit doordat hun percepties veranderden: zij zagen het
als minder gedoe om over te stappen en hadden duidelijker de deadline voor ogen dan
consumenten die het filmpje niet gezien hadden.
Er zijn geen effecten van het herinneren aan de deadline op gedrag en/of percepties.
Consumenten die de herinnering kregen zijn niet vaker geswitcht van zorgverzekeraar en
hadden zich niet vaker georiënteerd. Ook zagen zij het niet als minder gedoe om over te
stappen en hadden ze niet duidelijker de deadline voor ogen dan consumenten die het
filmpje wel gezien hadden. Herinneren aan de deadline lijkt dus niet effectief te zijn.
Daarnaast is er geen versterkend effect van de combinatie van de twee interventies.
In 2017 was het landelijke overstappercentage 6,2%. Dit percentage bestaat uit inerten,
bewuste blijvers en switchers. Opmerkelijk is dat in de onderzoeksgroep, die volledig
bestond uit inerten, het overstappercentage (5,8%) niet veel afweek van het landelijke
percentage. Dat wil echter niet zeggen dat dit representatief is voor het
overstappercentage van alle inerten. In het huidige onderzoek wisten respondenten
immers dat zij drie keer een mail zouden krijgen en naderhand een vragenlijst in moesten
vullen. Het simpelweg versturen van e-mails over zorgverzekeringen zou ook al voor meer
bewustwording gezorgd kunnen hebben. In dit onderzoek was er geen controlegroep die
helemaal geen interventie kreeg. Daarmee weten we dus niet of het simpelweg lezen van
e-mails over zorgverzekeringen al meer aanzet tot switchgedrag, oriëntatiegedrag en
andere perceptie, vergeleken met consumenten die hier niets over lezen. Wellicht dat dus
enkel het versturen van informatie over zorgverzekeringen al een positief effect heeft.
Op basis van de resultaten zouden wij aanbevelen om een filmpje met de boodschap dat
overstappen niet veel gedoe is te gebruiken in campagnes.23 Dit lijkt immers het gedrag
en de percepties van consumenten te kunnen veranderen. Hierbij moeten we wel
opmerken dat het onderzoek niet kan uitwijzen in welke mate het medium (filmpje) heeft
meegespeeld in de effectiviteit van deze interventie. Wat we wel weten is dat in deze vorm
de boodschap dat overstappen niet veel gedoe is in ieder geval effectief is.

23 Eerder onderzoek over wat voorspelt of iemand inert is (Elshout, M., Van Giesen, R. I., & Zeelenberg, M. (2017).

Keuzegedrag verzekerden (onderzoek in opdracht van VWS)) biedt mogelijk inzicht in de groep waarop deze
campagnes zich zouden moeten richten. Als we kijken wie de inerten zijn, zien we echter dat veel sociodemografische gegevens, buiten opleiding, niet voorspellen of iemand inert is of niet. Het is dus een zeer diverse
groep en daarnaast ook een grote groep, waardoor het aan te bevelen is campagnes breed (in plaats van heel
gericht) uit te zetten.

Interventies verzekerden VWS

17/22

A

Appendix 1: vragenlijst voormeting

NB: Vetgedrukte kopjes worden niet getoond aan respondenten. Teksten die schuingedrukt
zijn onder aan de vragen of in de antwoordopties zijn ter verduidelijking. Dit zal niet
getoond worden aan de respondent.
Gedrag 2016 en gedragsintenties / verandering zorgbehoefte 2017
Q1. Dit onderzoek gaat over zorgverzekeringen. Ieder jaar hebt u de mogelijkheid uw
zorgverzekering aan te passen of van zorgverzekeraar te veranderen in het
“overstapseizoen”. Van half november tot 31 december kan de oude zorgverzekering
worden opgezegd en tot 1 februari een nieuwe zorgverzekering worden afgesloten. .

Q1_1. Bent u het vorige overstapseizoen (eind vorig jaar) overgestapt
naar een andere zorgverzekeraar?
Q1_2. Bent u van plan om tijdens het komende overstapseizoen (eind van
dit jaar) over te stappen naar een andere zorgverzekeraar?
Q1_3. Bent u van plan om tijdens het komende overstapseizoen uw
huidige zorgverzekering te wijzigen (bv. aanvullende verzekering of
andere basisverzekering)?
Q1_4. Is er in 2017 iets veranderd in uw situatie waardoor u al weet dat
u in 2018 andere zorg of meer of minder zorg nodig hebt?

Nee


Ja














Indien Q1_1 JA -> Switcher, valt buiten de doelgroep.
Indien Q1_1 NEE -> Dit kunnen bewuste blijvers of (oriënterende) inerten zijn,
(oriënterende inerten) vallen binnen de doelgroep. Er moet nog verder onderscheid
gemaakt worden tussen bewuste blijvers en (oriënterende) inerten, hiervoor is vraag Q2.
Q1_2 t/m Q1_4 meten gedragsintenties en verandering in zorgbehoefte. Voorstel is om dit
samen in een vraag te stoppen met gedrag vorig jaar om vragenruimte te besparen.
[Vervolgvraag indien Q1_1 is NEE:]
Bewuste blijver of (oriënterende) inert
Q2A. U hebt aangegeven dat u afgelopen jaar niet bent overgestapt naar een andere
zorgverzekeraar. Kunt u aangeven welke situatie toen het meest op u van toepassing was?
1 Ik heb vorig jaar helemaal niet gekeken of mijn zorgverzekering nog bij me past. (Inert)
2 Ik heb vorig jaar alleen gekeken of de zorgverzekering van mijn eigen zorgverzekeraar
nog bij me past maar weet niet zeker of dit de beste keuze is. (oriënterende inert)
3 Ik heb vorig jaar alleen gekeken of de zorgverzekering van mijn eigen zorgverzekeraar
nog bij me past en weet zeker dat dit beste keuze voor mij is. (bewuste blijver)
4 Ik heb vorig jaar (ook) zorgverzekeringen van andere zorgverzekeraars bekeken, maar
ik kwam er niet uit of ik ergens een betere zorgverzekering kon krijgen. (oriënterende
inert)
5 Ik heb vorig jaar (ook) zorgverzekeringen van andere zorgverzekeraars bekeken, ook
alle informatie gevonden en begrepen, maar ben er niet toe gekomen om daadwerkelijk
over te stappen. (oriënterende inert)
6 Ik heb vorig jaar (ook) zorgverzekeringen van andere zorgverzekeraars bekeken en toen
gezien dat mijn zorgverzekeraar de beste keuze voor mij was. (bewuste blijver)
Q2B. Vond u het lastig om te herinneren wat vorig jaar het meest op u van toepassing
was?
1 Nee
2 Ja

Interventies verzekerden VWS

18/22

Indien Q2A is 1, 2, 4 of 5 -> inert of oriënterende inert. Deze respondenten ontvangen
de interventies.
Indien Q2A is 3 of 6-> bewuste blijver, valt buiten de doelgroep.
Oriënteren en intenties (alle respondenten)
Q3. In hoeverre bent u het oneens of eens met de volgende stellingen?
Helemaal niet mee
Volledig mee eens
eens
Q3_1. Ik ben van plan om
1
2
3
4
5
6
7
mij de komende maanden te
verdiepen in mijn eigen
zorgverzekering.
Q3_2. Ik ben van plan om
1
2
3
4
5
6
7
mij de komende maanden te
verdiepen in het aanbod van
andere zorgverzekeraars.
Q3_3. Ik ben tevreden met
1
2
3
4
5
6
7
mijn huidige
zorgverzekering.
Q3_4. Ik denk dat het veel
1
2
3
4
5
6
7
gedoe is om over te stappen
naar een andere
zorgverzekeraar.
Q3_5. Ik vergeet meestal
1
2
3
4
5
6
7
dat ik op tijd mijn
zorgverzekering uit moet
zoeken.
Q3 geeft huidig gedrag, intenties en tevredenheid weer die we afzetten tegen
daadwerkelijk gedrag en tevredenheid in februari (dus na het ontvangen van de
interventies).
[outro]
In 2017 is het mogelijk om te wisselen van zorgverzekeraar in de periode tussen half
november en 31 december (met uitloop tot 1 februari om een nieuwe zorgverzekering af
te sluiten). Als u in aanmerking komt voor dit onderzoek dan ontvangt u in de komende
maanden 3 e-mails met een kort bericht. Het is belangrijk voor het onderzoek dat u deze
e-mails goed leest en de instructies volgt.

Interventies verzekerden VWS

19/22

B

Appendix 2: vragenlijst nameting

NB 1: Vetgedrukte kopjes worden niet getoond aan respondenten. Teksten die
schuingedrukt zijn onder aan de vragen of in de antwoordopties zijn ter verduidelijking.
Dit zal niet getoond worden aan de respondent.
NB 2: De grijs gearceerde vragen komen overeen met de voormeting. Nummering van de
vragen komt overeen met de nummering van de voormeting.
Gedrag 2017
Q1. Dit onderzoek gaat over zorgverzekeringen. Ieder jaar hebt u de mogelijkheid uw
zorgverzekering aan te passen of van zorgverzekeraar te veranderen in het
“overstapseizoen”. Van half november tot 31 december kan de oude zorgverzekering
worden opgezegd en tot 1 februari een nieuwe zorgverzekering worden afgesloten.

N1_2. Bent u eind 2017/begin 2018 overgestapt naar een andere
zorgverzekeraar?
If N1_2 is NEE:
N1_3. Hebt u eind 2017/begin 2018 uw zorgverzekering gewijzigd (bv.
aanvullende verzekering of andere basisverzekering)?

Nee


Ja






[Vervolgvraag indien N1_2 is NEE:]
Bewuste blijver of (oriënterende) inert
N2. U hebt aangegeven dat u eind 2017/ begin 2018 niet bent overgestapt naar een andere
zorgverzekeraar. Kunt u aangeven welke situatie het meest op u van toepassing was?
o Ik heb helemaal niet gekeken of mijn zorgverzekering nog bij me past.
o Ik heb alleen gekeken of de zorgverzekering van mijn eigen zorgverzekeraar nog
bij me past maar weet niet zeker of dit de beste keuze is.
o Ik heb alleen gekeken of de zorgverzekering van mijn eigen zorgverzekeraar nog
bij me past en weet zeker dat dit beste keuze voor mij is.
o Ik heb (ook) zorgverzekeringen van andere zorgverzekeraars bekeken, maar ik
kwam er niet uit of ik ergens een betere zorgverzekering kon krijgen.
o Ik heb (ook) zorgverzekeringen van andere zorgverzekeraars bekeken, ook alle
informatie gevonden en begrepen, maar ben er niet toe gekomen om daadwerkelijk
over te stappen.
o Ik heb (ook) zorgverzekeringen van andere zorgverzekeraars bekeken en toen
gezien dat mijn zorgverzekeraar de beste keuze voor mij was.

Interventies verzekerden VWS

20/22

Oriënteren en percepties / procesmaten (alle respondenten)
N3. In hoeverre bent u eens met de volgende stellingen?
Helemaal niet mee
Volledig mee eens
eens
N3_1. Ik heb mij eind
1
2
3
4
5
6
7
2017/begin 2018 verdiept in
de zorgverzekering die ik
toen had.
N3_2. Ik heb mij eind
1
2
3
4
5
6
7
2017/begin 2018 verdiept in
het aanbod van andere
zorgverzekeraars.
N3_4. Ik denk dat het veel
1
2
3
4
5
6
7
gedoe is om over te stappen
naar een andere
zorgverzekeraar.
N3_6. Overstappen naar
1
2
3
4
5
6
7
een andere zorgverzekeraar
is makkelijk.
N3_5. Ik ben vergeten dat
1
2
3
4
5
6
7
ik op tijd mijn
zorgverzekering uit moest
zoeken.
N3_7. Het was voor mij
1
2
3
4
5
6
7
tijdens het overstapseizoen
(eind 2017/ begin 2018)
steeds duidelijk hoeveel tijd
ik nog had om over te
stappen.
Boodschap e-mail onthouden?
N4. U hebt de afgelopen maanden drie e-mails van ons ontvangen over zorg en
gezondheid. Welke informatie werd daarin gegeven over zorgverzekeringen?

N4_1. Hoeveel dagen ik nog had om over te stappen van
zorgverzekering
N4_2. Hoe makkelijk het is om over te stappen van
zorgverzekering
N4_3. Een uitleg over de basisverzekering en de aanvullende
verzekering

Interventies verzekerden VWS

Kwam
er
NIET
in
voor

Kwam
er
WEL
in
voor





Ik
weet
het
(echt)
niet
meer














21/22

Evaluatie filmpje en reminder
IF conditie is 2 of 3 (dus mensen die het filmpje hebben gezien) EN IF N4_2 is JA:
Wat vond u van het filmpje in de e-mails?

N5_1
Ongeloofwaardig
N5_2
Onbetrouwbaar
N5_3 Ik had er niet
zoveel aan

Ik
weet
het
(echt)
niet
meer

Ik heb
het
filmpje
niet
bekeken

1

2

3

4

5

6

7

Geloofwaardig





1

2

3

4

5

6

7

Betrouwbaar





1

2

3

4

5

6

7

Ik had er echt
iets aan





IF conditie is 1 of 3 (dus mensen die de reminder hebben gezien) EN IF N4_1 is JA:
Wat vond u in de e-mails van de herinnering aan het aantal dagen dat u nog had om
over te stappen?

N5_4 Ik had er niet
zoveel aan

1

2

3

4

5

6

7

Ik had er echt
iets aan

Ik
weet
het
(echt)
niet
meer


[outro]
Bedankt voor uw deelname aan dit onderzoek.
Achtergrondvariabelen (gekoppelde data)
Gezondheidssituatie / zorggebruik / type zorgverzekering
NB: De volgende vragen komen uit een eerdere Health-vragenlijst (dataverzameling in
november / december 2017) en geven inzicht in de gezondheidssituatie en het zorggebruik
van respondenten in 2017. Niet alle respondenten hebben de vragenlijst ingevuld,
waardoor er enkele missings zullen zijn.
Q6. Hoe zou u over het algemeen uw gezondheid noemen? (ch16i004)
1 slecht
2 matig
3 goed
4 zeer goed
5 uitstekend
Q7. Het aantal behandelingen bij gezondheidsdiensten waarvan respondenten in 2017
gebruik hebben gemaakt. (ch16i206 - ch16i217 - ch16i267)
Q8. Hebt u last van één of andere langdurige ziekte, aandoening, handicap of lijdt u aan
de gevolgen van een ongeluk? (ch16i018)
1 ja
2 nee

Interventies verzekerden VWS

22/22

Q9. Hebt u de zorgverzekering individueel afgesloten of collectief (bijvoorbeeld via een
werkgever, een vereniging of een vakbond)? (ch16i238)
1 individueel
2 collectief
Q10. Hebt u in 2017 een aanvullende ziektekostenverzekering (voor bijvoorbeeld tandarts,
fysiotherapie of alternatieve geneeswijzen)? (ch16i239)
1 ja
2 nee
Demografische gegevens
Q11. Geslacht
Q12. Leeftijd
Q13. Opleiding
Q14. Inkomen

Interventies verzekerden VWS

23/22