Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 775 XV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2018

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
INHOUDSOPGAVE
blz.
A.

kst-34775-XV-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ BEGROTINGSWETSVOORSTEL

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1.

Leeswijzer

4

2.
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6

Beleidsagenda
Beleidsprioriteiten
Budgettaire ontwikkeling SZA-kader
Overzichtstabel voor beleidsagenda
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
Overzicht van risicoregelingen

8
8
28
33
36
38
39

3.

Beleidsartikelen
Artikel 1 Arbeidsmarkt
Artikel 2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet
Artikel 3 Arbeidsongeschiktheid
Artikel 4 Jonggehandicapten
Artikel 5 Werkloosheid
Artikel 6 Ziekte en zwangerschap
Artikel 7 Kinderopvang
Artikel 8 Oudedagsvoorziening
Artikel 9 Nabestaanden
Artikel 10 Tegemoetkoming ouders
Artikel 11 Uitvoering
Artikel 12 Rijksbijdragen
Artikel 13 Integratie en maatschappelijke samenhang

41
41
55
71
81
86
94
102
109
117
122
127
134
137

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

1

4.

Niet-beleidsartikelen
Artikel 96 Apparaatsuitgaven kerndepartement
Artikel 98 Algemeen
Artikel 99 Nominaal en onvoorzien

144
144
149
151

5.
5.1
5.2
5.3

Departementspecifieke informatie
Sociale fondsen SZW
Koopkracht en specifieke inkomenseffecten
Horizontale overzichtsconstructie integratiebeleid etnische
minderheden

152
152
157

Bijlagen
Bijlage 6.1

175

6.

Bijlage 6.2
Bijlage 6.3
Bijlage 6.4
Bijlage 6.5
Bijlage 6.6

Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en
Zelfstandige Bestuursorganen
Verdiepingshoofdstuk
Moties en toezeggingen
Subsidieoverzicht
Evaluatie- en overig onderzoek
Lijst van afkortingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

173

175
177
200
238
242
250

2

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het wetsvoorstel strekt ertoe om de
onderhavige begrotingsstaat voor het jaar 2018 vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor het jaar 2018. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota 2018.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2018 vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze
memorie van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
HOOFDSTUK 1: LEESWIJZER
Opbouw begroting

De begroting van SZW is vormgegeven conform de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV). Na deze leeswijzer volgen hoofdstukken met de beleidsagenda, de beleidsartikelen en de niet-beleidsartikelen. Hoofdstuk 5 bevat
paragrafen met departementspecifieke informatie, hoofdstuk 6 de
bijlagen.
Beleidsagenda
In de paragraaf beleidsprioriteiten van de beleidsagenda worden de
hoofdlijnen van het beleid van SZW in de huidige kabinetsperiode
beschreven. In de daarop volgende paragrafen wordt ingegaan op de
budgettaire ontwikkelingen van de uitgaven die onder het kader Sociale
Zekerheid en Arbeidsmarkt (SZA) vallen en zijn enkele ingevolge de RBV
verplichte tabellen opgenomen en toegelicht.
Beleidsartikelen
De beleidsdoelstellingen van SZW zijn in afzonderlijke beleidsartikelen
opgenomen. De begroting van SZW bestaat uit 13 beleidsartikelen. Alle
beleidsartikelen hebben dezelfde opbouw. Allereerst wordt de algemene
doelstelling en de rol en verantwoordelijkheid van de Minister toegelicht.
Daarna komen de beleidswijzigingen 2018 aan de orde. Vervolgens
worden de budgettaire gevolgen van beleid in tabelvorm vermeld. In zes
van de dertien artikelen is naast begrotingsuitgaven sprake van premiegefinancierde uitgaven, welke eveneens in tabelvorm worden weergegeven.
Ten slotte wordt in elk artikel een toelichting gegeven op de financiële
instrumenten. Hierbij wordt gefocust op:
• het doel van het financiële instrument;
• wie er voor in aanmerking komen;
• de financiële regeling;
• de budgettaire ontwikkeling;
• de beleidsrelevante kerncijfers.
De begrotingsuitgaven en premiegefinancierde uitgaven luiden in
constante prijzen. In de Miljoenennota 2018 is een voorziening gecreëerd
voor de loon- en prijsbijstellingen op alle begrotingshoofdstukken. De
hiervoor gereserveerde middelen worden via de eerste suppletoire wetten
2018 naar de departementale begrotingen overgeboekt. Bij de premiegefinancierde uitgaven wordt het effect van deze loon- en prijsstijging op een
afzonderlijke regel «nominaal» in de tabellen van deze begroting
opgenomen.
Niet-beleidsartikelen
De begroting van SZW bevat drie niet-beleidsartikelen. Deze artikelen
bevatten de apparaatsuitgaven en de middelen die niet rechtstreeks aan
een beleidsdoelstelling kunnen worden gekoppeld.
Departementspecifieke informatie
Voor de paragrafen «Sociale fondsen SZW» en «Koopkracht en specifieke
inkomenseffecten» zijn geen RBV-modellen voorgeschreven. De
horizontale overzichtsconstructie integratiebeleid etnische minderheden
bevat een interdepartementaal overzicht van doelstellingen op dit
beleidsterrein en is op de RBV gebaseerd, hoewel voor deze bijlage geen
model is voorgeschreven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

4

Bijlagen
De begroting van SZW bevat zes bijlagen. De eerste vijf van deze bijlagen
zijn op basis van de RBV verplicht. Deze bijlagen betreffen de Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en de Zelfstandige Bestuursorganen, het
Verdiepingshoofdstuk, de bijlage Moties en Toezeggingen, het Subsidieoverzicht en het overzicht Evaluaties en Overig Onderzoek. De lijst van
afkortingen is niet verplicht.
Agentschap SZW

Per 1 januari 2018 wordt het baten-lasten agentschap van SZW (Agentschap SZW) omgevormd tot een directie binnen het kerndepartement. Nu
de programmaperiode ESF 2007–2013 is afgerond, is de omvang van de
orderportefeuille afgenomen. De agentschapstatus is daardoor minder
passend. In deze begroting wordt daarom geen begrotingsstaat voor het
agentschap en geen afzonderlijke agentschapsparagraaf meer
opgenomen. De apparaatskosten van de directie worden vanaf de
begroting voor 2018 opgenomen op artikel 96. In het SZW-jaarverslag
over 2017 zal voor de laatste keer de agentschapsparagraaf voor AGSZW
worden opgenomen. Hierin worden de baten en lasten 2017 en de
balanspositie per 31 december 2017 gepresenteerd.
De opheffing van de agentschapstatus vindt plaats conform de in artikel 8
van de Regeling Agentschappen voorgeschreven procedure. Conform
deze procedure is het Ministerie van Financiën ingelicht over het
voornemen tot opheffing en wordt de Tweede Kamer na afronding van de
procedure achteraf geïnformeerd bij de formele publicatie van de
opheffing in de Staatscourant.

Begrotingsgefinancierde en
premiegefinancierde regelingen en
SZA-kader

De Minister van SZW is beleidsverantwoordelijk voor de begrotingsgefinancierde regelingen zoals opgenomen in deze begroting. Hij is daarnaast
ook beleidsverantwoordelijk voor een aantal regelingen die niet
begrotings- maar (grotendeels) premiegefinancierd zijn. In de begrotingen
en de jaarverslagen van het Ministerie van SZW wordt daarom gerapporteerd over zowel begrotingsgefinancierde als premiegefinancierde
regelingen. In de beleidsartikelen waar premiegefinancierde uitgaven en
ontvangsten voorkomen zijn deze opgenomen in een afzonderlijke
budgettaire tabel. In de beleidsagenda (in de paragraaf SZA-kader) en in
het verdiepingshoofdstuk wordt ingegaan op de ontwikkeling van het
totaal van deze uitgaven.

Groeiparagraaf

Indicatoren
De in de brief «Indicatoren in de SZW-begroting» van 3 juni 2016
aangekondigde trajecten voor indicatoren op de langere termijn zijn als
volgt verwerkt:
• Artikel 1 «Arbeidsmarkt» geeft cijfers over Inspectie SZW en over
zelfstandigen.
• Artikel 11 «Uitvoering» bevat voortaan voor het UWV en de SVB
indicatoren over doelmatigheid en klantgerichtheid naast de al eerder
opgenomen indicator voor rechtmatigheid.
• Een toelichting over de meetbaarheid van beleidseffecten van het
re-integratiebeleid staat in de paragraaf beleidsprioriteiten. Hier staan
ook de uitkomsten uit het onderzoek naar het handhavingsbeleid op de
sociale zekerheidswetten.
In reactie op het onderzoek van de Algemene Rekenkamer over Inburgering heeft de Minister van SZW toegezegd de aanbeveling van de AR
rondom de structurele toevoeging van informatie over leningen en
kwijtscheldingen te verwerken in de begroting. Artikel 13 «Integratie en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

5

maatschappelijke samenhang» presenteert deze nieuwe kengetallen. Ook
presenteert artikel 13 nieuwe indicatoren over integratie.
Fiscale regelingen
In de artikelen 1, 3, 4 en 8 wordt een overzicht gegeven van fiscale
regelingen die betrekking hebben op het beleidsterrein van SZW. De
Minister van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en
uitvoering van deze regelingen en voor de budgettaire middelen. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage «Fiscale regelingen»
in de Miljoenennota.
Aflopende regelingen
Artikel 97 «Aflopende regelingen» komt niet voor in de RBV en is met
ingang van begroting 2018 vervallen. Vanaf deze begroting worden de
eventuele budgettaire effecten van aflopende regelingen geboekt op het
artikel waar deze regelingen zijn opgenomen. Naar huidige inzichten zijn
deze budgettaire effecten overigens nihil.
Wet tegemoetkomingen loondomein
De Wet tegemoetkomingen loondomein (Wtl) en onderliggende
regelingen staan vanaf heden niet langer onder Artikel 99, maar onder
Artikel 1 «Inkomensoverdrachten». Het betreft de volgende regelingen:
• Lage-inkomensvoordeel (LIV);
• Loonkostenvoordelen (LKV);
• Tegemoetkoming verhoging minimumjeugdloon (Jeugd-LIV).
Koopkracht
De koopkrachtparagraaf bevat nu inzichten in de zogenoemde
«doorgroeival». Dit is toegezegd in de Kamerbrief (Tweede Kamer,
2016–2017, 34 550-XV, nr. 71) die reageert op de motie van Tweede
Kamerlid Van Weyenberg (Tweede Kamer, 2016–2017, 34 550-XV, nr. 44).
Rol en verantwoordelijkheid:
taakverdeling Minister en
Staatssecretaris

In de Comptabiliteitswet (CW) is in artikel 19 geregeld dat de Minister
verantwoordelijk is voor het beheer van de begroting(en) van een
ministerie. Daarom wordt de begrotingswet ook ondertekend door de
Minister. Dit komt in de beleidsartikelen tot uitdrukking onder het kopje
«Rol en verantwoordelijkheid Minister». De Staatssecretaris wordt hier
niet genoemd. Het begrip Staatssecretaris komt in de CW niet voor. De
verhouding tussen Minister en Staatssecretaris is in de Grondwet (artikel
46) geregeld. De Staatssecretaris wordt belast met een deel van de taken
van de Minister. Minister en Staatssecretaris verdelen de taken onderling
op aanwijzing van de Minister. Voor SZW betekent dit dat de Staatssecretaris verantwoordelijk is voor een groot aantal beleidsinstrumenten die in
de begroting zijn opgenomen, zoals in de beleidsartikelen 2 (o.a.
Macrobudget participatiewetuitkeringen), 4 (Wajong), 8 (AOW, pensioenbeleid), 9 (Anw) en 11 (uitvoeringskosten SVB). Dit ongeacht het feit dat
de verantwoordelijkheid van de Staatssecretaris in de beleidsartikelen niet
expliciet bij «Rol en verantwoordelijkheid» wordt vermeld.

Bronvermelding tabellen met
kerncijfers

In tabellen waarin realisatiegegevens van kerncijfers zijn opgenomen
wordt in noten onder de tabel verwezen naar de bron van deze gegevens.
Hierbij wordt uitgegaan van de meest recente informatie. Dit betekent dat
deze cijfers kunnen afwijken van gegevens die in vorige publicaties
werden gepresenteerd. Ramingen van de kerncijfers komen – tenzij
anders vermeld – voor rekening van het Ministerie van SZW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

6

Motie Schouw

In juni 2011 is de motie Schouw ingediend en aangenomen. Deze motie
zorgt ervoor dat de landenspecifieke aanbevelingen van de Europese
Raad op grond van de nationale hervormingsprogramma’s een eigenstandige plaats krijgen in de departementale begrotingen. In de beleidsagenda wordt ingegaan op de uitwerking van de aanbevelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

7

HOOFDSTUK 2: BELEIDSAGENDA
2.1 Beleidsprioriteiten
2.1.1 Positieve vooruitzichten, met oog voor voortdurende
aandachtspunten
Demissionaire status kabinet
Sinds de verkiezingen van maart 2017 is het huidige kabinet demissionair
en handelt het lopende zaken af. De begroting van het kabinet voor 2018
staat in het teken van de uitvoering en implementatie van bestaand
beleid. De Tweede Kamer heeft lopende de kabinetsformatie ingediende
wetten op het gebied van kinderopvang, de transitievergoeding,
zwangerschaps- en bevallingsverlof en de bevoegdheden van ondernemingsraden over de beloningen van bestuurders controversieel verklaard.
Bij Voorjaarsnota 2017 zijn maatregelen genomen om de begroting op
orde achter te laten. Zo is afgezien van de taakstelling op de Wet werk en
inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) en de Ziektewet (ZW) en de
invoering van de kostendelersnorm AOW. Verder is vanaf 2019 € 44
miljoen vrijgemaakt voor het behoud van de artsencapaciteit van het
Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV).
De arbeidsmarkt is in veel opzichten de crisis te boven...
De economie en de arbeidsmarkt zijn in veel opzichten hersteld van de
crisis. Het aantal banen en werkenden is op dit moment groter dan ooit
(tabel 2.1). De netto arbeidsparticipatie is over de hele linie toegenomen
(tabel 2.2). De werkloosheid ligt op het laagste niveau in ruim zes jaar tijd,
al is deze nog wel hoger dan voor de economische crisis in 2008 (figuur
2.1). Het aantal vacatures is flink gestegen en is nu hoog, net als het
consumentenvertrouwen. In 2018 verwacht het CPB een verdere groei van
de werkgelegenheid en een daling van de werkloosheid. Een teken van die
groei is dat er in steeds meer sectoren sprake is van lastig te vervullen
vacatures. Deze ontwikkelingen bieden perspectief aan werkenden en
werkzoekenden.
De huidige situatie op de arbeidsmarkt staat in scherp contrast met de
stand van de economie en op de arbeidsmarkt toen het kabinet in 2012
aantrad. Het kabinet heeft zich de afgelopen jaren ingespannen om de
overheidsfinanciën op orde te brengen, heeft hervormingen doorgevoerd
en tegelijkertijd de gevolgen van de crisis zoveel mogelijk beperkt en
eerlijk verdeeld. Mede dankzij deze inspanningen staat Nederland er
relatief goed voor. Het kabinet laat een stevige basis achter voor de
komende jaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

8

Figuur 2.1: Kerncijfers conjunctuur

Tabel 2.1 Kerncijfers werkloosheid 2016, gemiddelden per jaar1
2014

2015

2016

7,4

6,9

6,0

waarvan 15 tot 25 jaar (jeugdwerkloosheid)

12,7

11,3

10,8

waarvan migrantenjongeren

21,7

19,9

18,1

waarvan 25 tot 45 jaar

6,3

5,6

4,6

waarvan 45 tot 75 jaar

6,6

6,5

5,6

Werkloosheidspercentage

Werkloze beroepsbevolking (x 1.000)

660

614

538

Werkzame beroepsbevolking (x 1.000)

8.214

8.294

8.403

1

CBS, Statline.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

9

Tabel 2.2 Kerncijfers netto arbeidsparticipatie1 (%)
2014

2015

2016

Totaal mannen en vrouwen 15 tot 75 jaar

64,9

65,4

65,8

15 tot 75 jaar

vrouwen

59,6

60,3

60,9

mannen

70,1

70,4

70,8

vrouwen

58,8

61,7

62,1

mannen

58,7

59,9

59,6

vrouwen

79,0

79,6

79,9

mannen

86,3

86,6

87,2

vrouwen

76,7

77

77,6

mannen

88,3

89,1

89,4

vrouwen

74,3

74,8

76,1

mannen

86,1

86,9

87,7

vrouwen

50,4

52,4

54,2

mannen

69,4

71,1

72,8

15 tot 25 jaar

25 tot 35 jaar

35 tot 45 jaar

45 tot 55 jaar

55 tot 65 jaar

65 tot 75 jaar

vrouwen

5,6

5,6

5,2

mannen

16,6

15,1

15,1

Moeders (lid van ouderpaar)

76,6

76,7

77,6

Vaders (lid van ouderpaar)

90,9

90,4

90,8

Alleenstaande moeders

59,7

59,5

62,2

Alleenstaande vaders

75,9

75,7

76,3

Moeders met jonge kinderen (0–11)

75,5

75,9

76,5

Vaders met jonge kinderen (0–11)

93,4

93

93,2

1

CBS.

... maar er blijven de komende jaren aandachtspunten op SZW-terrein
bestaan
Het kabinet heeft de afgelopen jaren verschillende knelpunten op de
arbeidsmarkt en de sociale zekerheid aangepakt. De positieve ontwikkelingen op de arbeidsmarkt laten echter onverlet dat er voortdurende
vraagstukken zijn op het terrein van SZW die de komende jaren om
aandacht vragen. Zo werkt nog niet iedereen die kan of wil werken en
profiteren langdurige werklozen minder van het herstel. De lonen stijgen
vooralsnog gematigd, ondanks de groei van de arbeidsproductiviteit en
de daling van de werkloosheid. Dit komt mede doordat er nog een
omvangrijk onbenut arbeidspotentieel is van ruim een miljoen mensen.
Het CPB verwacht dat de contractloonstijging in de komende jaren weer
aantrekt. De groei van de economie en werkgelegenheid bereikt dus nog
niet alle Nederlanders. Ook blijven integratie, specifiek het tegengaan van
sociale spanningen en radicalisering, en het bevorderen van sociale
cohesie aandachtspunten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

10

Tabel 2.3 Positie in de werkkring1 (gemiddeld, x 1.000)
2014

2015

2016

6.860

6.909

7.000

waarvan werknemers met vaste
arbeidsrelatie

5.172

5.143

5.158

waarvan werknemers met flexibele
arbeidsrelatie

1.688

1.767

1.841

1.354

1.384

1.403

Werknemers

Zelfstandigen
1

CBS, Statline.

De volgende paragrafen gaan in op het beleid in 2018, dan volgt een
doorkijk naar vraagstukken die ook op de lange termijn een rol zullen
spelen. Tot slot staan in paragraaf 2.1.3 de indicatoren over sectorplannen
en handhaving, zoals toegezegd aan de Tweede Kamer (Tweede Kamer,
2015–2016, 34 300-XV, nr. 12).
2.1.2 Beleidsthema’s
Het beleid van het huidige kabinet voor het komende jaar is onder te
verdelen in drie pijlers: werken aan goed werk, meedoen in de samenleving en een solidair sociaal stelsel. Hierna wordt aan de hand van deze
pijlers het beleid voor het komende jaar toegelicht en een doorkijk
gegeven.
Ruimte voor de uitvoering

De uitvoering is onmisbaar bij het verwezenlijken van beleid. De
afgelopen jaren heeft het kabinet veel gevraagd van gemeenten en
uitvoeringssorganisaties. Het implementeren van nieuw beleid vergt veel
capaciteit en aanpassingsvermogen. Het is belangrijk dat de uitvoeringsorganisaties en gemeenten ook de gelegenheid krijgen om hun dienstverlening te optimaliseren en verbeteren, zodat de uitvoering nog effectiever
wordt en beter aansluit op de behoeften van burgers. Om dit te realiseren
is het van groot belang de uitvoering de ruimte en handvatten te bieden
die nodig zijn. Dit geldt voor zowel het UWV, de Sociale Verzekeringsbank
(SVB) en de Belastingdienst als voor de gemeenten.
De Algemene Rekenkamer constateerde begin 2017 in het rapport «UWV,
balanceren tussen ambities en middelen» (Tweede Kamer, 2016–2017,
26 448, nr. 586) dat het UWV de afgelopen jaren de taken adequaat heeft
uitgevoerd, maar dat dit een wissel heeft getrokken op de organisatie.
Onder meer de ICT-component van de uitvoering is een belangrijk
knelpunt, ook bij het realiseren van nieuwe plannen. De aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer zijn ter harte genomen en ook in 2018
wordt er gewerkt aan het verbeteren van inzicht in en de relatie met de
uitvoering.
Voorbeelden die zich richten op het verbeteren van de dienstverlening
zijn:
• In het programma sociaal domein pakken gemeenten, Rijk (de
Ministeries van V&J, BZK, VWS, SZW en OCW) en andere partijen de
komende vier jaar samen uitdagingen naar aanleiding van de
decentralisaties op (Tweede Kamer, 2016–2017, 34 477, nr. 17). Het doel
van de decentralisaties is dat gemeenten integraal en met maatwerk
burgers kunnen ondersteunen die dat nodig hebben. Het programma
sociaal domein wil door middel van de interdepartementale en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

11

•

•

•

•

Kennis van gedrag

interbestuurlijke aanpak dit proces verbeteren en versnellen. Het richt
zich hierbij op het opsporen en wegnemen van barrières die concrete
oplossingen in de weg staan bij complexe situaties van burgers.
Daarnaast spelen aanpalende terreinen als veiligheid, wonen en
schuldhulpverlening een belangrijke rol. Zo kunnen bij kwetsbare
personen door vroegsignalering en een gezamenlijke aanpak, veel leed
voor de betrokkenen en hoge maatschappelijke kosten (criminaliteit,
overlast) worden voorkomen.
In de Werkkamer komen sociale partners, gemeenten, het UWV en
SZW tot bestuurlijke voorstellen en afspraken die de uitvoering van de
Participatiewet en de banenafspraak verbeteren. Zo zijn naar aanleiding van praktijksignalen bijvoorbeeld afspraken gemaakt over een
uniforme no-riskpolis voor mensen die tot de doelgroep banenafspraak behoren of beschut werken. Verder zijn jongeren uit het
Voortgezet Speciaal Onderwijs en het Praktijkonderwijs (zonder
beoordeling van het UWV) opgenomen in de doelgroep banenafspraak. Ook zijn gemeenten verplicht om beschutte werkplekken aan te
bieden en is de Praktijkroute ingevoerd als extra toegangsroute naar
de doelgroep banenafspraak. Deze afspraken zijn inmiddels wettelijk
geregeld.
Met het project Matchen op werk werkt SZW samen met arbeidsmarktregio’s aan versterking van matching en de regionale werkgeversdienstverlening. Zie pagina 17 voor meer toelichting.
Het UWV vernieuwt en moderniseert zijn ICT-systemen om ook in de
toekomst betrouwbaar en kwalitatief goede dienstverlening te kunnen
bieden. Een belangrijk project hierbinnen is «één uniforme betaalomgeving» (Tweede Kamer, 2015–2016, 26 448, nr. 573), waarbij alle
betaalfunctionaliteiten vanuit de verschillende werknemersverzekeringen samenkomen in één systeem. Naar verwachting wordt
het deeltraject met betrekking tot arbeidsongeschiktheidsverzekeringen in 2018 afgerond. Zoals eerder aangegeven (Tweede Kamer, 2016 –
2017, 26 448, nr. 591), is in de periode 1 april 2018 tot en met 1 januari
2020 een freeze voorzien op de WW-systemen.
De SVB werkt in het kader van het programma «vAKWerk» aan de
integratie van het systeem voor de uitvoering van de Algemene
Kinderbijslag Wet in het IT-systeem voor AOW en Anw. Met deze
integratie neemt de flexibiliteit voor het invoeren van nieuwe
beleidsmaatregelen toe. Daarnaast leidt het tot een verbetering van de
dienstverlening en maakt de SVB een efficiencyslag. De verwachting is
dat de integratie in het tweede kwartaal van 2018 een feit zal zijn.
Verder is de SVB in 2017 gestart met het Innovatielab Novum. In dit lab
ontwikkelt en test de SVB nieuwe concepten ter verbetering van de
dienstverlening. Succesvolle innovaties krijgen een plek in de
organisatie.

Om de uitvoering effectiever en dienstverlenender in te richten, helpt het
als bij de vormgeving van beleid scherper rekening gehouden wordt met
de doelgroepen op wie het beleid gericht is. Als de uitvoering niet goed
gevolg kan geven aan het beleid, kunnen doelstellingen van dat beleid in
het gedrang komen. Het WRR-rapport «Weten is nog geen doen» laat zien
dat de overheid steeds vaker van burgers verwacht dat ze zelfredzaam zijn
op het gebied van gezondheid, arbeidsmarkt en financiën. Maar niet
iedereen is daar op elk moment toe in staat (heeft voldoende «doenvermogen»). Het WRR-rapport geeft aan dat beleid meer aan moet sluiten bij
het doenvermogen van de doelgroep.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

12

Het toepassen van gedragswetenschappelijke inzichten bij het opstellen
van beleid is een manier om dat beleid beter te laten aansluiten bij het
vermogen en de beperkingen van burgers. SZW is hier actief mee bezig.
Zo heeft het gedragsexperiment «naleving inlichtingenplicht Anw»
aangetoond dat het sturen van een persoonlijke herinneringsbrief met het
verzoek te checken hoe de eigen leefsituatie zich verhoudt tot de wettelijke
regels over samenwonen, een effectieve en efficiënte interventie is om te
voorkomen dat Anw-gerechtigden niet (tijdig) melden dat zij samenwonen. Dit kan financiële problemen door terugvordering bij
nabestaanden worden voorkomen.
De Inspectie SZW heeft een interventietoolbox in gebruik genomen om
programmateams te helpen bepalen welke interventiemix het meest
effectief en passend is bij een bepaald probleem en een specifieke
doelgroep om zo het gewenste gedragseffect te bereiken. UWV heeft een
eigen gedragsteam opgericht om met behulp van gedragsinzichten de
dienstverlening van UWV te verbeteren, om zo onder andere werkzoekenden te stimuleren werk te vinden en te voorkomen dat mensen
onbedoeld de regels overtreden.
Kennis van gedrag gaat hand in hand met grondige kennis over de
doelgroepen van beleid. SZW zet in 2018 in op het actief ophalen van
signalen uit de samenleving en in contact komen en blijven met de
doelgroepen van beleid.
2.1.2.1 Werken aan goed werk
Werk is één van de speerpunten van het kabinet. Werkenden zijn
gemiddeld genomen gelukkiger en gezonder dan niet-werkenden en werk
is de snelste route naar een goed inkomen en economische zelfstandigheid. Door het aangaan van een duurzame arbeidsrelatie investeren
werkgevers en werknemers eerder en meer in specifieke kennis en
duurzame inzetbaarheid. Dat is gunstig voor zowel werkende als
werkgever. Voor de individuele burger en de samenleving is het belangrijk
dat werkenden zekerheid hebben over de toekomst van hun baan. Dit
biedt het vertrouwen om langetermijnverplichtingen aan te gaan zoals
gezinsvorming en investeringen en ondersteunt het consumentenvertrouwen. Voor werkgevers en bedrijven is een gelijk speelveld van belang
om concurrentie op arbeidsvoorwaarden te voorkomen. Daarom hebben
werkenden recht op een eerlijke beloning en moeten zij onder gezonde
omstandigheden kunnen werken. De volgende maatregelen dragen bij
aan deze doelstelling.
Wml OVO

Gelijk werk verdient gelijke beloning. Afgelopen voorjaar is daarom het
wetsvoorstel aangenomen dat regelt dat het wettelijk minimumloon ook
geldt voor mensen die tegen beloning arbeid verrichten op basis van een
overeenkomst van opdracht (OVO), tenzij het gaat om mensen die als
zelfstandige in fiscale zin worden beschouwd (Staatsblad 2017, nr. 290). In
veel situaties werkt het verrichten van arbeid tegen loon op basis van een
OVO tot volle tevredenheid van zowel opdrachtnemer als opdrachtgever.
Maar ook zijn er opdrachtnemers aan de onderkant van de arbeidsmarkt
die voor hun inkomsten langdurig afhankelijk zijn van één of twee
opdrachtgevers. Dat maakt hen kwetsbaar. Zij hebben een slechte
onderhandelingspositie en voelen zich genoodzaakt tegen ongunstige
voorwaarden te werken. Ze verdienen soms minder dan het
minimumloon. Dat is niet de bedoeling. Als mensen werken in een situatie
die feitelijk en maatschappelijk overeenkomt met een dienstbetrekking,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

13

moeten zij ten minste conform het minimumloon worden betaald. Deze
wet treedt op 1 januari 2018 in werking. Daarnaast heeft de Eerste Kamer
een motie aangenomen die de regering verzoekt te regelen dat het
wettelijk minimumloon ook gaat gelden voor mensen die op basis van
een andere overeenkomst tegen beloning werken, zoals een aanneem-,
uitgeef-, of vervoersovereenkomst (Eerste Kamer, 2016–2017, 33 623, N).
Het ontwerpbesluit dat dit beoogt te regelen is voor advies naar de Raad
van State verzonden. De beoogde inwerkingtreding van het besluit is ook
op 1 januari 2018.
Jeugd Wml

Om beter aan te sluiten bij veranderende sociaal-economische en
maatschappelijke ontwikkelingen en bij wat internationaal gangbaar is, is
het wettelijk minimumjeugdloon verhoogd (Staatsblad 2017, nr. 24). Dit
gebeurt in stappen. Vanaf 1 juli 2017 hebben werknemers vanaf 22 jaar
recht op het volledige wettelijk minimumloon. Ook voor werknemers
tussen 18 en 21 jaar gaat het loon omhoog. Twee jaar later, vanaf 1 juli
2019, krijgen werknemers vanaf 21 jaar recht op het volledige
minimumloon en gaat het minimumjeugdloon voor werknemers van 18,
19 en 20 jaar verder omhoog. Om bedrijven te stimuleren meer jongeren
aan te nemen, kunnen werkgevers vanaf 1 januari 2018 een tegemoetkoming krijgen voor jongeren van 18 tot en met 21 jaar: het jeugd-LIV
(lage-inkomensvoordeel). Deze tegemoetkoming compenseert werkgevers
voor de verhoging van het minimumjeugdloon. Voor werknemers van 22
jaar kunnen werkgevers een tegemoetkoming krijgen via het LIV.

Gelijke beloning

Beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen zijn afgenomen, zie
tabel 2.4 voor de meest recente cijfers. Dit geldt zowel voor werknemers
in het bedrijfsleven als voor werknemers bij de overheid. Het gecorrigeerde beloningsverschil nam in het bedrijfsleven af van 9% in 2008 naar
7% in 2014. Bij de overheid is het gecorrigeerde verschil in 2014 gestegen
ten opzichte van 2012. Om een trend vast te stellen moet echter over meer
jaren gekeken worden. Het CBS concludeert dat er een gestage afname
van het gecorrigeerde beloningsverschil bij de overheid bestaat in de
onderzochte periode.
Tabel 2.4 Kerncijfers gecorrigeerde beloningsverschillen1 (%)
2008

2010

2012

2014

Verschil vrouw-man
bedrijfsleven

–9

–8

–8

–7

Verschil vrouw-man
overheid

–7

–6

–4

–5

1

CBS-rapport Gelijk loon voor gelijk werk? Banen en lonen bij de overheid en bedrijfsleven,
2014. Dit onderzoek wordt tweejaarlijks uitgevoerd.

Arbeidsomstandigheden

In 2018 start een vierjarig programma gericht op de preventie van
beroepsziekten (Tweede Kamer, 2015–2016, 25 883, nr. 267). De blootstelling aan onder andere gevaarlijke stoffen veroorzaakt veel leed. Door
middel van een communicatiecampagne, interventies en inzet op kennis
en innovatie wil het kabinet de bewustwording en aanpak van de risico’s
van het werken met gevaarlijke stoffen versterken. Ook wordt ingezet op
vroege signalering van gezondheidsklachten. De afwikkeling van
schadeclaims bij beroepsziekten wordt verbeterd door de ontwikkeling
van een zelfbindende gedragscode (Tweede Kamer, 2016–2017, 35 883,
nr. 295). In aansluiting op de aanpassing van de Arbowet per 1 juli 2017,
gericht op het versterken van de arbeidsgerelateerde zorg, werken partijen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

14

samen aan voorlichting over de implementatie van de wijzigingen. Verder
wordt ingezet op een intensievere samenwerking tussen de arbeidsgerelateerde zorg en de curatieve zorg, met het doel tot een effectieve aanpak
van arbeidsgerelateerde aandoeningen te komen. Samen met veldpartijen
wordt in de vorm van een «kwaliteitstafel» een impuls gegeven aan het
beroep van bedrijfsarts (Tweede Kamer, 2016–2017, 29 544, nr. 778). Ook
promotie van het vak via een imagocampagne draagt hieraan bij.
Inspectie Control Framework

Om eerlijk, veilig en gezond werk te borgen houdt de Inspectie SZW
toezicht op bedrijven, instellingen en werkenden. Dit doet ze door in te
zetten op thema’s en sectoren met de grootste risico’s en meest kwetsbare
groepen door middel van inspecties, handhavingscommunicatie,
ketensamenwerking en branchebeïnvloeding. Naar aanleiding van het
rapport «Werken met effect», voortvloeiend uit de motie Heerma c.s. over
de toereikendheid van de capaciteit van de Inspectie SZW, is een Inspectie
Control Framework (ICF) opgesteld (Tweede Kamer, 2016–2017, 34 550 XV,
nr. 74). Het ICF maakt de relatie inzichtelijk tussen enerzijds de maatschappelijke problemen, risico’s en verwachtingen op het domein van SZW en
anderzijds de inzet van de Inspectie SZW. Een volgend kabinet kan dit
Framework gebruiken om een besluit te nemen over de capaciteitsinzet
van de Inspectie SZW in de handhavingsketen.
2.1.2.2 Meedoen in de samenleving
Iedereen moet mee kunnen doen in de samenleving. Vanwege de
toenemende complexiteit van de samenleving is het belangrijk om
aandacht te hebben voor mensen die dit niet zelfstandig lukt. Dit is niet
alleen in het belang van de individu en de economie, maar ook voor de
samenleving als geheel.

Sociale cohesie en integratie

Diversiteit is een motor voor vernieuwing. Of men nou oud of jong, hoogof laagopgeleid, geboren en getogen in Nederland of elders is, als
iedereen kan doen waar hij of zij goed in is, dan draait Nederland op z’n
best. Maar als groepen Nederlanders tegenover elkaar komen te staan
dan heeft dat consequenties voor de samenleving. Zowel voor het welzijn
en de veiligheid van burgers als voor de economische groei. Daarom zet
de overheid in op het bevorderen van integratie en het versterken van de
weerbaarheid van de samenleving door factoren die integratie belemmeren, te beperken.
Alhoewel het opleidingsniveau van de tweede generatie migranten
toeneemt, blijft de arbeidsparticipatie van migranten achter bij andere
groepen en blijft deze sterk afhankelijk van de conjunctuur (Tweede
Kamer, 2015–2016, 30 982, nr. 31). Dit is onwenselijk voor deze mensen en
voor de samenleving. Om naar beste vermogen actief te participeren in en
bij te dragen aan de samenleving is het nodig dat nieuwkomers de
Nederlandse taal, de Nederlandse samenleving en de Nederlandse
normen en waarden kennen. Zo treedt per 1 oktober 2017 de verplichting
in de Wet inburgering in werking om een participatieverklaringstraject te
volgen dat wordt afgesloten met de ondertekening van de participatieverklaring. Het traject en de verklaring wijzen inburgeringsplichtige nieuwkomers op hun rechten en plichten en de Nederlandse waarden. Verder
bevat deze wetswijziging een wettelijke verplichting voor gemeenten om
te voorzien in maatschappelijke begeleiding. Betere kansen voor
arbeidsdeelname voor alle mensen met een migratieachtergrond zijn
belangrijk om de integratie en binding aan de Nederlandse samenleving
te bevorderen. Voorts zet het programma «Verdere Integratie op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

15

Arbeidsmarkt (VIA)» onder andere in op het tegengaan van discriminatie
en wordt het jeugdwerkloosheids- en vluchtelingenbeleid gebundeld.
Een sociaal stabiele samenleving is beter bestand tegen maatschappelijke
spanningen en bevordert integratie. Fenomenen als radicalisering,
ongewenste buitenlandse beïnvloeding of buitenlandse financiering
kunnen leiden tot een toename van sociale spanningen in de Nederlandse
samenleving. Om de samenleving weerbaarder te maken gaat de
overheid sociale spanningen tegen en treedt op tegen personen en
organisaties die de vrijheden van andere mensen beperken of zich
onverdraagzaam ten opzichte van de waarden van onze Nederlandse
rechtstaat opstellen. Nederlandse burgers moeten in vrijheid hun leven in
kunnen richten ongeacht hun geaardheid en eigen keuzes kunnen maken
over hun politieke voorkeur, de scholing van hun kinderen en geloofsovertuiging.
Participatiewet en de Wet banenafspraak en quotum
arbeidsbeperkten

Eén van de doelstellingen van dit kabinet is om mensen met een
arbeidsbeperking meer kans op werk te geven en toe te werken naar een
inclusieve arbeidsmarkt. De Participatiewet, de banenafspraak om op
termijn 125.000 extra werkplekken te realiseren en de Wet banenafspraak
en quotum arbeidsbeperkten dragen bij aan dit doel. Werkgevers hebben
in 2016 in totaal 22.554 banen ten opzichte van de nulmeting gerealiseerd
voor mensen met een arbeidsbeperking (Tweede Kamer, 2016–2017,
33 981, nr. J). Het gaat om 18.957 banen bij de sector markt en 3.597
banen bij de sector overheid. Werkgevers in de sector markt voldoen
hiermee aan de doelstelling van 14.000 banen, maar dit geldt niet voor de
sector overheid (6.500 banen). Vanwege dit resultaat heeft het kabinet
besloten om over te gaan tot activering van de quotumregeling voor de
sector overheid. Om overheidswerkgevers de tijd te geven een inhaalslag
te realiseren is besloten de daadwerkelijke heffing één jaar uit te stellen.
Wel worden de resultaten over 2018 gemonitord. Ook is een breed
onderzoek aangekondigd dat in kaart moet brengen hoe de quotumregeling voor de diverse onderdelen van de overheidssector in de praktijk
uitwerkt. De resultaten van dit onderzoek komen medio 2018 beschikbaar.
Sinds de invoering van de Participatiewet en de Wet banenafspraak en
quotum arbeidsbeperkten is veel in gang gezet door werkgevers,
gemeenten, het UWV en scholen om de inclusieve arbeidsmarkt dichterbij
te brengen. Nieuwe instrumenten als loonkostensubsidie worden steeds
meer ingezet. Ruim 4.000 personen waren eind 2016 aan het werk met
deze voorziening (tabel 2.5). Bij steeds meer werkgevers staat het
toegankelijk maken van hun werkvloer voor mensen met een arbeidsbeperking op de agenda. Regionale samenwerking gericht op de realisatie
van de banenafspraak heeft een duidelijke impuls gekregen: in alle 35
arbeidsmarktregio’s zijn regionale werkbedrijven tot stand gekomen. Ook
zijn er met brede maatschappelijke en parlementaire steun vereenvoudigingen doorgevoerd. Zo is voor alle gemeenten de uniforme no-riskpolis
voor de doelgroep banenafspraak en beschut werk ook vanaf 2021
beschikbaar en is sinds 1 januari 2017 de Praktijkroute ingevoerd als extra
toegangsroute tot de doelgroep van de banenafspraak.
Ook is sinds 1 januari 2017 de wetgeving voor beschut werk aangepast.
Vanaf die datum kunnen mensen zelf een advies beschut werk bij het
UWV aanvragen en zijn gemeenten verplicht om bij een positief advies
een beschutte werkplek aan te bieden. Deze verplichting geldt tot het
aantal plekken is bereikt dat een gemeente volgens een ministeriële
regeling jaarlijks moet realiseren. Sinds de wetswijziging neemt het aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

16

beschutte werkplekken toe. In heel 2016 heeft het UWV 388 positieve
adviezen afgegeven, eind 2016 werken ca. 140 personen in een beschutte
werkomgeving (tabel 2.5). In de eerste helft van 2017 gaf het UWV 758
positieve adviezen af, die deels nog omgezet moeten worden in beschutte
werkplekken. Naast deze verplichting zijn ook in 2018 extra middelen
beschikbaar gesteld om gemeenten via een bonus te stimuleren om het
aantal beschutte werkplekken te vergroten. De resterende middelen van
de bonus beschut werk, voor plekken die niet gerealiseerd zijn, blijven
beschikbaar voor gemeenten gedurende de hele looptijd van de regeling.
In totaal is voor de bonus in 2018 € 16 miljoen beschikbaar. De overgang
naar een inclusieve arbeidsmarkt, door de banenafspraak en door de inzet
van beschut werk, vergt een blijvende inspanning van alle betrokkenen.
Matchen op werk

De economie trekt aan en dat biedt kansen. Ook voor mensen die hier
publieke ondersteuning bij nodig hebben. Om deze kansen te benutten is
het belangrijk dat gemeenten, hun sociale werkbedrijven, het UWV, het
onderwijs, private bemiddelaars, werknemers en werkgevers in de 35
arbeidsmarktregio’s samenwerken. De Inspectie SZW concludeert in haar
rapportage «Werk aan de... uitvoering» (Tweede Kamer, 2016–2017,
29 544, nr. 745) dat er verbeteringen noodzakelijk zijn op het gebied van
matching en werkgeversdienstverlening in de arbeidsmarktregio’s. De
Inspectie signaleert risico’s voor het realiseren van de banenafspraak en
de doelstellingen van de Participatiewet. Daarom wordt, samen met de
arbeidsmarktregio’s en de landelijke partners, gewerkt aan versterking van
het functioneren van de arbeidsmarktregio’s (Tweede Kamer, 2016–2017,
29 544, nr. 779).

Experimenten Participatiewet

Gemeenten kunnen een aanvraag indienen om te mogen experimenteren
bij de uitvoering van de Participatiewet om in de praktijk te kunnen
onderzoeken wat het beste werkt om mensen vanuit de bijstand naar werk
toe te leiden. Tot nu toe zijn de volgende gemeenten aangewezen om te
mogen experimenteren: Groningen in samenwerking met Ten Boer,
Deventer, Nijmegen, Tilburg en Wageningen. De experimenten in deze
gemeenten gaan na deze zomer van start en duren twee jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

17

Tabel 2.5 Kerncijfers re-integratie

Aantal gestarte banen na re-integratievoorziening door gemeenten1 (x 1.000)

Werkenden met een voorziening Participatiewet (x 1.000, ultimo)

2014

2015

2016

WWB

Participatiewet

Participatiewet

47

43

43

37

33

37

waarvan personen met een loonkostensubsidie Participatiewet

nvt

1,2

4,2

waarvan personen met beschut werk

nvt

<0,1

<0,2

8

5,2

3,8

Werknemersbestand WSW (x 1.000)

103

96

91

Aantal detacheringen als percentage van het totaal aantal arbeidsplaatsen (%)

30

36

37

Aantal gerealiseerde plaatsen in begeleid werken als percentage van het totaal aantal
arbeidsplaatsen (%)

6,5

6,6

6,5

Aantal voorzieningen Participatiewet/WWB (x 1.000, ultimo)

214

209

222

Aantal personen met een voorziening Participatiewet/WWB (x 1.000, ultimo)

170

166

174

waarvan tijdelijke loonkostensubsidie voor werklozen of ID/WIW

1

CBS, uitstroom na re-integratie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

18

Meer inzicht in effecten re-integratie
In het Wetgevingsoverleg over de begroting 2016 is verzocht om een
indicator waarmee de doeltreffendheid en doelmatigheid van
re-integratievoorzieningen kan worden gemeten. Toegezegd is de
mogelijkheden rond een dergelijke indicator met uitvoerende
partijen te onderzoeken. Uit dit onderzoek is geconcludeerd dat de
effectiviteit van re-integratievoorzieningen vanwege de complexiteit,
heterogeniteit van de doelgroep en tijdsverloop tussen inzet en
effect niet in een zinvolle jaarlijkse indicator uit te drukken is.
Evaluaties en effectiviteitsonderzoeken zijn meer geschikt om de
causaliteit tussen inzet en effect te bepalen. In haar brief van
9 november 2015 heeft de Staatssecretaris de Tweede Kamer
geïnformeerd over wat nu reeds bekend is uit eerdere onderzoeken
(Tweede Kamer, 2015–2016, 28 719, nr. 94) . Uit de publicatie
«Kansrijk Arbeidsmarktbeleid II» blijkt verder dat de meest positieve
effecten worden gevonden voor tijdelijke loonkostensubsidies,
begeleiding door een klantmanager en sancties, waaronder ook de
controle en monitoring van het nakomen van
re-integratieverplichtingen en zoekinspanningen. Het CPB wijst op
het belang van gericht instrumenten inzetten door middel van
profiling en targeting. Scholing blijkt voor lager opgeleiden en
ouderen effectief, maar is op de relatief korte termijn niet kosteneffectief (Tweede Kamer, 2016–2017, 29 544, nr. 723).
Het kabinet vindt het van belang dat er verder onderzoek plaatsvindt
om meer duidelijkheid te krijgen over waarom en onder welke
voorwaarden instrumenten effectief zijn. Zo wordt gewerkt aan het
meerjarige kennisprogramma «Vakkundig aan het werk», waarvoor
gemeenten en kennisinstellingen voorstellen kunnen doen gericht op
meer inzicht in de effecten van re-integratie. Ook wordt op dit
moment onderzoek gedaan naar de effectiviteit van loonkostensubsidie en loondispensatie (dit onderzoek is eind 2018 gereed), naar de
effecten van de Participatiewet in brede zin en gaan verschillende
gemeenten experimenteren met de uitvoering van de Participatiewet
om in de praktijk te kunnen onderzoeken wat het beste werkt om
mensen vanuit de bijstand naar werk toe te leiden. Daarnaast laat het
UWV nog meer onderzoek verrichten naar de effecten van de
UWV-dienstverlening en bekijken SZW en het UWV de mogelijkheden van een gezamenlijk onderzoeksprogramma naar de
effectiviteit van dienstverlening alsmede inzet van werkvoorzieningen en re-integratiediensten gericht op mensen met een
arbeidsbeperking.
Toepassing van deze bewezen actieve methoden is van groot belang
voor effectief activeringsbeleid. Met het Programma «Vakmanschap
& Effectiviteit» worden gemeentelijke professionals ondersteund om
beschikbare kennis over effectieve aanpakken in de praktijk te
brengen.
Armoede en schulden

Ook in 2018 zijn middelen beschikbaar voor de verbetering van de
gemeentelijke schuldhulpverlening. Met de inwerkingtreding van het
Besluit breed moratorium per 1 april 2017 hebben gemeenten in het kader
van de uitvoering van de schuldhulpverlening de mogelijkheid gekregen
om bij de rechtbank een breed moratorium aan te vragen. Daarnaast
wordt de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Stb. 2017, nr. 110)
uiterlijk op 1 januari 2019 geïmplementeerd. Die moet ervoor zorgen dat
schuldenaren bij beslaglegging genoeg geld overhouden om in basale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

19

levensbehoeften te kunnen voorzien. Verkend wordt ook hoe een vorm
van beslagvrije voet bij bankbeslag kan worden gerespecteerd. In 2018
gaat de implementatie van de rijksincassovisie verder met als doel om
met de betrokken overheidsorganisaties te komen tot een socialere
incasso. De verbreding van het beslagregister wordt ook in 2018
voorbereid. Het streven is dat de eerste overheidsorganisaties kunnen
aansluiten in 2019. Tot slot is de subsidieregeling armoede en schulden
uitgebreid met tijdvakken in 2018 en 2019.
In het bijzonder is er aandacht voor het terugdringen van armoede onder
kinderen. Doel is dat alle kinderen in Nederland mee kunnen doen op het
gebied van sport, cultuur, school en sociale activiteiten, ook kinderen die
opgroeien in een gezin met een laag inkomen. Hiervoor is met ingang van
2017 jaarlijks € 100 miljoen extra beschikbaar gesteld. Gemeenten
ontvangen daarvan € 85 miljoen. De bestuurlijke afspraken die over de
inzet van deze middelen zijn gemaakt met de VNG worden in 2018
geëvalueerd. Verder kunnen partijen in Europees en Caribisch Nederland
de komende jaren projecten indienen voor voorzieningen in natura voor
kinderen in huishoudens met een laag inkomen. Vanuit de subsidieregeling Kansen voor alle kinderen is hiervoor jaarlijks € 4 miljoen
beschikbaar voor Europees Nederland en € 1 miljoen voor Caribisch
Nederland. De overige € 10 miljoen euro van het extra geld wordt besteed
door de vier landelijke fondsen die met naturavoorzieningen zorgen dat
kinderen kunnen sporten, aan cultuur kunnen doen, hun verjaardag
kunnen vieren en op school meedoen. De SER heeft in het advies
«Opgroeien zonder armoede» (Tweede Kamer, 2016–2017, 24 515, nr. 387)
het belang van het bieden van kansen aan alle kinderen en de verantwoordelijkheid van ouders, rijksoverheid en gemeenten hierbij, onderstreept.
Kinderopvang

Goede kinderopvang draagt bij aan de arbeidsparticipatie van ouders,
maar ook aan de ontwikkeling van het kind. Het gemiddelde aantal
gewerkte uren van moeders met jonge kinderen (0–11 jaar) neemt de
afgelopen jaren licht toe (tabel 2.6). Goede en betaalbare kinderopvang is
daarbij van groot belang. De kinderopvangsector en vraagouders zijn
gebaat bij een betrouwbare overheid en voorspelbaar beleid. Het kabinet
heeft daarom een wetsvoorstel in voorbereiding om de financiering van
de kinderopvang te wijzigen naar een systematiek van directe financiering
(Tweede Kamer, 2015–2016, 31 322, nr. 310). Door middel van dit voorstel
zou deze financieringssystematiek in de plaats komen van de huidige
kinderopvangtoeslag. De geldstromen van en naar ouders worden
hiermee beperkt, wat de risico’s van onverwachte nabetalingen en
terugvorderingen verkleint. In aanloop naar de indiening en behandeling
van het wetsvoorstel bij de Tweede Kamer vinden investeringen plaats
waarvoor in de begroting van 2018 middelen zijn gereserveerd.
Om de kwaliteit van de kinderopvang te borgen en de verschillen in de
kwaliteitseisen van peuterspeelzaalwerk en kinderopvang te verkleinen
treden per 2018 de Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang (Stb. 2017,
nr. 251) en de Wet harmonisatie peuterspeelzaalwerk en kinderopvang
(Stb. 2017, nr. 252) in werking (beide wijzigingswetten van de Wet
kinderopvang). Daarnaast wordt in 2018 het personenregister ingevoerd
waarin alle personen die een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) nodig
hebben voor hun rol in de kinderopvang zich moeten inschrijven.
Hierdoor wordt de huidige continue screening van de vaste medewerkers
uitgebreid met tijdelijke medewerkers (stagiairs, uitzendkrachten,
vrijwilligers en zelfstandigen) en met mensen die structureel aanwezig zijn
op de opvanglocatie tijdens opvanguren. De invoering van het personen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

20

register draagt bij aan het verder vergroten van de veiligheid in de
kinderopvang.
Tabel 2.6 Kerncijfers ontwikkeling in gewerkte uren1 (gemiddelde binnen de groep
vrouwen met een baan van meer dan 1 uur, jaarcijfers)
2014

2015

2016

Vrouwen 15 tot 75 jaar

25,3

25,3

25,6

Moeders met jonge kinderen (0–11 jaar)

25,2

25,5

25,8

1

Koopkracht

CBS.

Het kabinet heeft, en houdt ook in 2018, oog voor groepen die financieel
op achterstand dreigen te komen, zowel niet-werkenden als werkenden. In
het voorjaar was de verwachting van het CPB dat uitkeringsontvangers en
gepensioneerden er in koopkracht op achteruit zouden gaan in 2018.
Daarnaast zou de koopkrachtstijging van huishoudens met de laagste
inkomens fors achterblijven bij huishoudens met hoge inkomens. Het
kabinet verbetert met verschillende maatregelen de koopkracht van
kwetsbare groepen. Het kabinet verhoogt vanaf 2018 de zorgtoeslag en
het kindgebonden budget, wat gunstig is voor de koopkracht van mensen
met een laag inkomen. Daarnaast gaat de ouderenkorting aanzienlijk
omhoog, terwijl de inkomensondersteuning voor AOW’ers in mindere
mate verlaagd wordt, en wordt de afbouw van de dubbele algemene
heffingskorting in de bijstand nog een jaar getemporiseerd. Hierdoor gaan
uitkeringsontvangers en gepensioneerden er in 2018 juist in doorsnee op
vooruit in plaats van achteruit. Ruim 80% van alle huishoudens gaat er
volgend jaar in koopkracht op vooruit. Het kabinet zorgt er zo voor dat
werkenden, uitkeringsontvangers én gepensioneerden profiteren van het
economisch herstel in Nederland.
Figuur 2.2

Jeugdwerkloosheid

De weg naar werk of terug naar school vinden is niet voor alle jongeren
vanzelfsprekend. De Aanpak Jeugdwerkloosheid krijgt daarom de
komende jaren een vervolg in het programma Sociaal Domein (Tweede
Kamer, 2016–2017, 29 544, nr. 787). Juist jongeren die minder zelfredzaam
zijn, voelen de gevolgen van de invoering van het passend onderwijs, de
Wet maatschappelijke ondersteuning, de nieuwe Jeugdwet en de
Participatiewet. Voor hen wordt de overgang naar werk, onderwijs of een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

21

combinatie daarvan versoepeld door met gemeenten, scholen,
werkgevers, hun partners, kennisinstellingen, dwarskijkers en jongeren
een gezamenlijke overkoepelende ambitie te formuleren waarbij jongeren
centraal staan. Van hieruit gaan de partijen aan de slag om tot verbetering
en innovatie te komen door eigenaarschap en handelingsruimte te geven
aan professionals, jongeren en mensen uit hun leefwereld. Daarnaast
worden oplossingen aangedragen voor mogelijke knelpunten rond deze
ambitie.
2.1.2.3 Solidair sociaal stelsel
Nederland scoort in internationaal perspectief goed wat betreft de
uitkomsten van sociaaleconomisch beleid. De participatie is hoog en
(inkomens)ongelijkheid en armoede zijn relatief laag. Om de uitkomsten te
behouden en te verbeteren is het van belang dat het sociaal stelsel, de
bescherming die de regulering van de arbeidsmarkt en het stelsel van
sociale zekerheid biedt, aansluit bij een arbeidsmarkt en samenleving die
in beweging zijn. In dit kader heeft het kabinet de afgelopen regeerperiode, onder andere met de Wet werk en zekerheid en de Participatiewet,
hervormingen doorgevoerd met als doelstelling het verschil tussen vast
en flexibel werk te verkleinen en een inclusieve arbeidsmarkt te bevorderen. Er zijn echter nog meerdere vraagstukken waar maatschappelijk
gezien veel aandacht voor is maar die geen eenvoudige oplossing kennen.
Hierop wordt hieronder ingegaan.
Permanent leren

Werk verandert, mede door technologische ontwikkelingen. We moeten
ervoor zorgen dat ook in de toekomst iedereen van de technologische
ontwikkelingen kan blijven profiteren. Het is duidelijk dat banen
verdwijnen en nieuwe beroepen ontstaan. Omdat de gevraagde vaardigheden veranderen is het belangrijk dat werkenden meebewegen met de
ontwikkelingen. Zeker voor kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt, die
minder snel uit zichzelf scholen, is het verbeteren van duurzame inzetbaarheid een belangrijk thema. Werk- en opdrachtgevers, werkenden en
de overheid hebben allen een belangrijke rol in de omslag die nodig is
naar een permanente leercultuur.

Toekomst van werk

Ook op de langere termijn zijn er vraagstukken die mogelijk grote impact
hebben op de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid. Dit wordt vaak
samengevat als de «toekomst van werk»-discussie, en gaat onder andere
over robotisering en de mogelijk veranderende organisatie van werk
(flexibilisering en platformisering). Dit kabinet heeft stappen gezet om
Nederland hierop voor te bereiden (Tweede Kamer, 2016–2017, 29 544,
nr. 773). SZW volgt deze ontwikkelingen nauwgezet, onder andere in
OESO- en ILO-verband, zodat Nederland zo snel en goed mogelijk kan
inspelen op de veranderingen die zich voordoen.

Ordening van de arbeidsmarkt en
gelijk speelveld

Op de arbeidsmarkt is niet altijd sprake van een gelijk speelveld. De keuze
voor een contractvorm wordt vaak niet bepaald door de aard van de
werkzaamheden, maar door institutionele factoren, zoals verschillen in de
fiscale behandeling van werknemers en zzp’ers. Bij flexibele contractvormen (waaronder zzp) is de kans aanwezig dat minder investeringen
plaatsvinden in scholing en duurzame inzetbaarheid dan wenselijk en
noodzakelijk is om blijvende ontwikkeling te bevorderen. Vermindering
van de institutionele verschillen zorgt ervoor dat er indien gewenst eerder
een duurzame arbeidsrelatie tot stand komt en dat werkenden sneller
komen te werken op een plek waar hun productiviteit het hoogst is. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

22

Europese Commissie beveelt Nederland aan om actie te ondernemen om
de tweedeling op de arbeidsmarkt te beperken.
Toekomst pensioenstelsel

Door de langdurig lage rente is het stelsel van aanvullende pensioenen
onder druk komen te staan. Daarom heeft het kabinet de afgelopen jaren
een flink aantal maatregelen genomen om het stelsel te borgen. Een van
die maatregelen is het nieuwe financieel toetsingskader voor pensioenfondsen, dat ervoor gezorgd heeft dat het pensioenstelsel stabieler en
schokbestendiger is geworden. Sinds eind 2016 zijn de dekkingsgraden
van de pensioenfondsen weer aan het stijgen. De gemiddelde actuele
dekkingsgraad van alle pensioenfondsen is met bijna 9 procentpunt
gestegen. Tegelijkertijd is de afgelopen jaren duidelijk geworden dat het
stelsel van aanvullende pensioenen niet meer aansluit bij de manier
waarop mensen leven en werken in de 21ste eeuw. Stijgende levensverwachting, vergrijzing, flexibilisering van de arbeidsmarkt en de toenemende variëteit in persoonlijke wensen en omstandigheden van mensen
spelen hierbij een rol. Om deze redenen heeft het kabinet in 2014 met de
Nationale Pensioendialoog de discussie gestart over de toekomst van het
stelsel van aanvullende pensioenen. In juli 2016 heeft het kabinet de
Perspectiefnota naar de Kamer verstuurd. In de Perspectiefnota zijn de
hoofdlijnen voor een nieuw pensioenstelsel nader uitgewerkt: een
collectief en solidair stelsel met verplichtstelling, en met een toereikend
pensioen voor álle werkenden, een neutralere manier van pensioen
opbouwen, ruimte voor een nieuw pensioencontract en meer keuzevrijheid en maatwerk. Het is ook een aanbeveling van de Europese
Commissie aan Nederland om het pensioenstelsel transparanter, eerlijker
tussen generaties en schokbestendiger te maken. Een nieuw kabinet kan
hierin concrete keuzes te maken.

Brexit

In Europees verband zijn (het beperken van) de mogelijke implicaties van
de Brexit op de Nederlandse economie en arbeidsmarkt de komende jaren
een aandachtspunt. De Brexit kan grote effecten hebben op specifieke
sectoren en op werkenden. In interdepartementaal verband wordt er
gewerkt aan een inventarisatie van de mogelijke gevolgen hiervan. Hierbij
is relevant dat in het verleden de inzet van het Verenigd Koninkrijk en
Nederland op het gebied van pensioenen en ander sociaal beleid vaak in
elkaars verlengde lag.

Gelijk internationaal speelveld

Arbeidsmigratie leidt tot vraagstukken op het gebied van een gelijk
speelveld van arbeidsvoorwaarden en sociale zekerheid. Het kabinet heeft
dit onderwerp de afgelopen jaren in Europees verband geagendeerd,
bijvoorbeeld in het debat rond de Detacheringsrichtlijn. Dit onderwerp
blijft de komende jaren actueel, ook in het kader van het recente voorstel
van de Europese Commissie voor het «Mobility package» dat als doel
heeft om de beloning en de arbeidsomstandigheden van chauffeurs in de
grensoverschrijdende Europese transportsector beter te regelen (Tweede
Kamer, 2016–2017, 34 734 nr. 7). Daarnaast heeft de Europese Commissie
(EC) een voorstel gedaan voor de oprichting van de Europese pijler van
sociale rechten en een reflectiepaper gepresenteerd over de sociale
dimensie van de Europese Unie (EU). Hierin worden drie mogelijke
scenario’s geschetst voor de toekomst van de sociale dimensie van
Europa. In de komende tijd zal binnen de EU veel worden gesproken over
welke route de EU zou moeten bewandelen. Nederland zal actief aan deze
discussie deelnemen vanuit het streven naar een gelijk speelveld op de
arbeidsmarkt. In internationaal perspectief is de discussie over de
toekomst van werk die met name in ILO- en OECD-verband wordt
gevoerd, van belang voor de ontwikkeling van een gelijk internationaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

23

speelveld op gebied van arbeid en sociale zekerheid. Tevens zijn de
Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties (VN) van belang.
Met name de doelstellingen op het gebied van armoedebestrijding,
gendergelijkheid, goede banen en het verminderen van ongelijkheid raken
aan SZW-beleid. Deze doelen zijn niet alleen uit zichzelf nastrevenswaardig, maar zorgen ook voor een gelijker wereldwijd speelveld op de
arbeidsmarkt. Het kabinet rapporteert jaarlijks over de Nederlandse
uitvoering van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen aan de Tweede Kamer
(Tweede Kamer, 2016–2017, 26 485, nr. 246).
2.1.3 Overige indicatoren
2.1.3.1 Handhaving
In opdracht van het Ministerie van SZW heeft PwC een evaluatieonderzoek verricht naar het handhavingsbeleid inzake socialezekerheidswetten, inclusief het sanctieregime zoals vastgelegd in de Fraudewet
(Tweede Kamer, 2016–2017, 17 050, nr. 538). Uit dit onderzoek blijkt dat het
handhavingsbeleid van SZW functioneert. Er zijn geen grote tekortkomingen geconstateerd, maar er zijn wel kansen om bepaalde onderdelen –
ook onderdelen die nu goed gaan – verder te verbeteren. De evaluatie
geeft geen concrete nieuwe of verbeterde indicatoren die iets toevoegen
aan de reeds opgenomen indicatoren.
De kerncijfers opsporing laten een daling van het totaal opgelegde
boetebedrag zien voor zowel het UWV, de SVB als de gemeenten. In 2015
is deze daling onder andere het gevolg van een uitspraak van de Centrale
Raad van Beroep van 24 november 2014 (ECLI:NL:CRVB, 2014, nr. 3754).
Naar aanleiding van deze uitspraak is het sanctiebeleid versoepeld,
waardoor er minder hoge boetes zijn opgelegd. Bij het UWV is de daling
van het aantal geconstateerde overtredingen, het totale benadelingsbedrag en het totaal opgelegde boetebedrag een gevolg van de invoering
van de inkomstenverrekening van de Wwz per 1 juli 2015.
De incassoratio’s in tabel 2.7 na één en twee jaar vertonen een stabiel
beeld. De incassoratio na drie jaar is lager dan in het voorgaande jaar,
ondanks een toename van het geïncasseerde bedrag van € 76,4 miljoen
naar € 111 miljoen. De incassoratio van in 2014 ontstane vorderingen kan
in de toekomst nog verder oplopen. De Fraudewet geeft het UWV, de SVB
en gemeenten de mogelijkheid om gedurende 10 jaar terug te vorderen.
Tabel 2.7 Kerncijfers opsporing UWV, SVB en gemeenten
Aantal geconstateerde overtredingen
met financiële benadeling (x 1.000)

Totaal benadelingsbedrag
(x € 1 mln)

Totaal opgelegde boetebedrag
(x € 1 mln)

2014

2015

2016

2014

2015

2016

2014

2015

2016

50

32

17

88

62

41

55

16

10

SVB

3,3

3,3

2,6

7,5

9,6

8,8

3,1

1,7

1,6

Gemeenten3

11

11

12

62

66

71

19

14

9

Totaal

64

47

31

157

137

121

77

32

20

UWV1
2

1

UWV, Jaarverslag.
SVB, Jaarverslag.
3
CBS, Bijstandsdebiteuren- en fraudestatistiek.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

24

Tabel 2.8 Kerncijfers incassoratio’s en geïnd bedrag UWV, SVB en gemeenten
2014

2015

2016

2013

2014

2015

2013

2014

na 1 jaar

na 1 jaar

na 1 jaar

na 2 jaar

na 2 jaar

na 2 jaar

na 3 jaar

na 3 jaar

22

30

25

50

48

54

61

58

SVB

23

21

24

56

40

41

62

47

Gemeenten3

13

14

16

28

22

25

37

28

Totaal

19

22

20

46

39

39

56

47

31,1

22,9

12,9

47,5

68,6

41,4

57,8

83,4

Incassoratio (%)
UWV1
2

Geïnd bedrag
(x € 1 mln)
UWV1
2

SVB

2,5

2,4

2,5

7,6

4,3

4,6

8,4

5,0

Gemeenten4

10,5

11,3

12,8

7,7

17,8

20,2

10,2

22,7

Totaal

44,1

36,5

28,2

62,9

90,7

66,2

76,4

111,0

1

UWV, Jaarverslag.
SVB, Jaarverslag.
3
CBS-onderzoek incassoratio 2016.
4
SZW-berekeningen op basis van CBS, bijstandsdebiteuren- en fraudestatistiek.
2

2.1.3.2 Sectorplannen
Op verzoek van de Tweede Kamer zijn de kerncijfers van de sectorplannen
toegevoegd aan de beleidsprioriteiten van de begroting en het
jaarverslag. In 2018 zal dit kabinet geen beleidswijzigingen meer
doorvoeren op het gebied van de sectorplannen, wel zijn de kerncijfers
hieronder toegevoegd om te voldoen aan bovenstaande wens.
Voor de realisatiecijfers is uitgegaan van de meest actuele meting die ook
in de voortgangsbrief van 26 juni 2017 is verwerkt. De brief gaat verder in
op de achtergronden van de ontwikkelingen in de ambities en realisaties
van de sectorplannen. Scholingsmaatregelen blijven in veel sectoren en
regio’s veel deelnemers aantrekken. Binnen bestaande sectorplannen
vindt een lichte schuif plaats richting het bevorderen van instroom door
bijvoorbeeld meer beroepsbegeleidende (bbl-)leerwerkplekken te creëren.
In het najaar van 2017 verschijnt de eerste tussenevaluatie van de tot dan
toe afgeronde sectorplannen. De tussenevaluatie gaat in op de arbeidsmarktpositie van de deelnemers aan deze afgeronde sectorplannen. In
2018 verschijnt een tweede tussenevaluatie van alle tot dan toe afgeronde
sectorplannen. In 2019 volgt de eindevaluatie van alle sectorplannen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

25

Tabel 2.9 Kerncijfers sectorplannen, financieel (bedragen x € 1 mln)1
1e en 2e tranche
Peilmoment

maart 2015 oktober 2015

augustus
2016

maart 2017

(Initiële
beschikkingen)

(bijgestelde
beschikkingen)

(bijgestelde
beschikkingen)

(bijgestelde
beschikkingen)

Arbeidsmobiliteit

67,8

35,2

28,7

23,1

Behoud vakkrachten

16,3

9,2

3,3

3,3

Scholing

145,3

131,6

112

102,3

Bevordering instroom

168,3

150,6

154,4

155,3

Bevordering gezondheid

21,6

19

18,3

15,9

Overig

7,9

8,6

8,6

7,9

427,2

354,2

325,3

307,8

maart 2015 oktober 2015

augustus
2016
(bijgestelde
beschikkingen)

maart 2017
(bijgestelde
beschikkingen)

Totaal excl overhead

3e tranche
Peilmoment

Transities naar nieuw werk

–2

–2

64

64,8

Totaal (alle sectorplannen,
excl. overhead)

427,2

354,2

389,3

372,7

Totaal (alle sectorplannen,
incl. overhead)

437,5

367,7

417,8

399,7

1
2

Agentschap SZW, administratie.
De aanvragen voor de 3e tranche waren op dit moment nog in beoordeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

26

Tabel 2.10 Kerncijfers sectorplannen, doelstellingen en deelnemers1
1e en 2e tranche
Aantallen deelnemers
(volgens beschikkingen)
Peilmoment
Arbeidsmobiliteit

Geregistreerd aantal
deelnemers

augustus
2016

maart 2017

augustus
2016

maart 2017

37.125

29.921

21.607

25.411

Behoud vakkrachten

23.531

19.953

13.353

16.550

Scholing

201.744

184.643

147.925

167.200

Bevordering instroom

35.256

37.911

30.425

37.196

Bevordering gezondheid

72.495

69.049

47.270

57.424

Overig

12.080

11.446

7.843

7.166

Totaal

382.191

352.923

268.413

310.947

3e tranche
Aantallen deelnemers
(volgens beschikkingen)
Peilmoment

Geregistreerd aantal
deelnemers

augustus
2016

maart 2017

augustus
2016

maart 2017

Van werk naar werk (ander
beroep)

4.842

3.457

927

1.290

Van werk naar werk (zelfde
beroep)

3.432

4.842

405

752

Van werkloosheid naar werk

7.189

7.339

1.171

2.254

Van overig naar werk

2.790

2.765

550

1.126

Totaal

18.253

18.403

3.053

5.422

1

Agentschap SZW, administratie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

27

2.2 Budgettaire ontwikkeling SZA-kader
De Minister van SZW is binnen het kabinet verantwoordelijk voor het
uitgavenkader Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt (SZA). In deze paragraaf
wordt een beeld gegeven van de ontwikkelingen binnen deze sector. De
SZA-sector is conjunctuurgevoelig doordat de werkloosheidsuitgaven in
dit kader zijn opgenomen
2.2.1 Opbouw SZA-kader
Het SZA-kader bevat zowel uitgaven van regelingen die begrotingsgefinancierd zijn als uitgaven van regelingen die premiegefinancierd zijn. De
begrotingsgefinancierde uitgaven worden uit belastinginkomsten betaald.
De premiegefinancierde uitgaven worden voornamelijk door middel van
premies gefinancierd. Tabel 2.2.1 bevat een toelichting op de opbouw van
de SZA-uitgaven.
Tabel 2.2.1 Opbouw SZA-uitgaven (x € 1 mld)
2017

2018

2019

2020

2021

2022

Totaal uitgaven begrotingsgefinancierd

32,2

32,1

32,6

32,6

32,8

33,0

–/– Correctie Wtl en dubbeltelling rijksbijdragen

12,4

12,2

12,6

12,4

12,4

12,5

–/– Uitgaven Rijksbegroting eng

0,6

0,6

0,5

0,5

0,5

0,5

–/– Correctie ontvangsten begrotingsgefinancierd

0,7

0,7

0,6

0,7

0,7

0,7

+ Loon- en prijsbijstelling

0,0

0,3

0,7

1,2

1,6

2,1

+ Overig

– 0,1

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

A. SZA-uitgaven begroting

18,4

19,1

19,5

20,2

20,9

21,4

Totaal uitgaven premiegefinancierd

56,7

57,3

59,0

60,6

61,7

63,7

–/– Correctie ontvangsten premiegefinancierd

0,4

0,4

0,4

0,4

0,4

0,4

B. SZA-uitgaven premie

56,3

56,9

58,7

60,2

61,3

63,3

C. Integratie-uitkering sociaal domein

2,6

2,5

2,4

2,3

2,2

2,2

Totale SZA-uitgaven (lopende prijzen) (A+B+C)

77,4

78,5

80,6

82,7

84,5

86,9

Allereerst wordt voor een dubbeltelling gecorrigeerd omdat sociale
fondsen voor een deel worden gefinancierd uit begrotingsmiddelen
(correctie rijksbijdragen). Dit betreft hoofdzakelijk een bijdrage aan het
Ouderdomsfonds, die nodig is omdat de opbrengsten van de
AOW-premie onvoldoende zijn om de AOW-uitgaven te dekken. In 2018
worden de SZA-uitgaven hierdoor met € 12,2 miljard gecorrigeerd.
De reserveringen voor de regelingen die vallen onder de Wet tegemoetkomingen loondomein (Wtl) staan als niet-kaderrelevante posten op de
SZW-begroting. Het gaat om het Lage-inkomensvoordeel (LIV), het
Minimumjeugdloonvoordeel (Jeugd-LIV) en de Loonkostenvoordelen
(LKV’s).
Tevens vallen de apparaatuitgaven van SZW en enkele andere uitgaven
niet onder het SZA-kader maar onder het kader Rbg-eng (€ 0,6 miljard).
Voor het gedeelte van de ontvangsten dat tot de
niet-belastingontvangsten wordt gerekend wordt eveneens gecorrigeerd:
€ 0,7 miljard (terugontvangsten Kinderopvang en Tegemoetkoming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

28

ouders, beide begrotingsgefinancierd) en € 0,4 miljard (ontvangsten Ufo,
premiegefinancierd). Het uitgavenplafond (SZA-kader) wordt in lopende
prijzen uitgedrukt, wat betekent dat rekening wordt gehouden met
toekomstige loon- en prijsontwikkelingen en de gevolgen daarvan voor de
uitgaven. Voor de begrotingsgefinancierde regelingen staan de hiervoor
gereserveerde middelen (€ 0,3 miljard) niet op de SZW-begroting, maar
op een afzonderlijke begrotingspost die door de Minister van Financiën
wordt beheerd. De premiegefinancierde uitgaven zijn al uitgedrukt in
lopende prijzen. De post overig bestaat uit de in=uittaakstelling. Deze
wordt geboekt op de aanvullende post om ervoor te zorgen dat het
uitkeren van de eindejaarsmarge 2016 niet leidt tot een belasting van het
uitgavenkader SZA in 2017. De middelen voor de Wsw en het participatiebudget maken onderdeel uit van de integratie-uitkering sociaal domein.
Deze uitgaven blijven onderdeel van het SZA-kader en worden bijgeteld.
In lopende prijzen bedragen de SZA-uitgaven in 2018 € 78,5 miljard.
2.2.2 Uitgaven SZA-kader 2017-2022
In onderstaande tabel worden de ontwikkelingen in de SZA-uitgaven voor
2017–2022 per cluster van regelingen getoond. De uitgaven zijn gesaldeerd met de ontvangsten. De totale SZA-uitgaven van € 77,4 miljard in
2017 stijgen naar € 86,9 miljard in 2022. Dit is een toename van € 9,5
miljard in vijf jaar tijd. Deze stijging wordt voor een groot deel veroorzaakt
door de aanpassing van de uitgaven SZA aan de loon- en prijsontwikkeling. Hiervoor is aan het slot van de tabel een algemene post nominale
ontwikkeling opgenomen. Deze post bedraagt € 8,5 miljard in 2022.
Gecorrigeerd voor de nominale ontwikkeling stijgen de uitgaven SZA met
€ 1,0 miljard.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

29

Tabel 2.2.2 SZA-uitgaven per cluster van regelingen 2017–2022 (x € 1 mld)
2017

2018

2019

2020

2021

2022

WW-uitgaven (werkloosheid)

4,7

4,0

3,6

3,5

3,4

3,5

Macrobudget participatiewetuitkeringen
(bijstand) en intertemporele tegemoetkoming

6,0

5,9

6,1

6,4

6,6

6,7

WIA/WAO/WAZ/Wajong

12,6

12,7

12,9

13,1

13,3

13,4

ZW/WAZO/Transitievergoeding

2,7

2,7

3,3

3,4

3,0

3,0

AOW

36,6

36,7

36,8

36,8

36,9

37,0

Inkomensondersteuning AOW

0,9

0,9

0,9

0,9

0,9

0,9

Anw

0,4

0,4

0,3

0,3

0,3

0,3

KOT

2,3

2,4

2,5

2,5

2,5

2,5

AKW/WKB

5,3

5,3

5,3

5,2

5,2

5,2

Re-integratieuitgaven arbeidsongeschiktheid

0,1

0,2

0,2

0,2

0,2

0,2

Integratie-uitkeringen sociaal domein

2,6

2,5

2,4

2,3

2,2

2,2

Uitvoeringskosten (UWV/SVB etc.)

2,0

1,9

1,9

1,9

1,9

1,9

Overige uitgaven

1,1

1,3

1,3

1,4

1,5

1,5

Nominale ontwikkeling

0,0

1,4

3,0

4,8

6,6

8,5

Totaal SZA-uitgaven

77,4

78,5

80,6

82,7

84,5

86,9

Werkloosheid/Bijstand

Arbeidsongeschiktheid/Ziekte en zwangerschap

Ouderdom/Nabestaanden

Kinderopvang en kindregelingen

Re-integratie/Participatie

Uitvoeringskosten en overige uitgaven

Werkloosheid, bijstand

De werkloosheid daalt over de periode 2017 tot en met 2022. Deze daling
is ook zichtbaar in de ontwikkeling van de werkloosheidsuitgaven van
€ 4,7 miljard in 2017 naar € 3,5 miljard in 2022. De effecten van de
maatregelen op de Wwz en op de WW-uitgaven treden voornamelijk op
langere termijn op en groeien vanaf 2016 geleidelijk in. De toename in de
bijstandsuitgaven in de jaren 2017–2022 hangt samen met een aantal
wetswijzigingen vanaf 2015, zoals de invoering van de Participatiewet.
Ook wordt de toename in de uitgaven verklaard door de verhoogde
asielinstroom van 2015/2016 die leidt tot een extra beroep op de bijstand.

Arbeidsongeschiktheid, ziekte en
zwangerschap, Wajong

De uitgaven aan arbeidsongeschiktheid (WIA/WAO/WAZ/Wajong) laten in
de periode 2017–2022 een stijging zien. Deze wordt voornamelijk
veroorzaakt door de geleidelijke verhoging van de AOW-gerechtigde
leeftijd waardoor de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen langer doorlopen.
De uitgaven aan de Wajong stijgen in de periode 2017–2022 licht. Met de
invoering van de Participatiewet is de groei beheerst doordat de regeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

30

alleen nog zal gelden voor jonggehandicapten die duurzaam geen
arbeidsvermogen hebben.
De uitgaven aan de ZW/WAZO stijgen in deze periode naar verwachting
licht. In de reeks voor de transitievergoeding (zie beleidsartikel 6) is
rekening gehouden met terugwerkende kracht tot 1 juli 2015. Dit verklaart
de piek in de uitgaven aan de ZW/WAZO/Transitievergoeding in 2019 en
2020.
Ouderdom en nabestaanden

De uitgaven aan de AOW en de inkomensondersteuning AOW nemen in
de periode 2017–2022 licht toe. In deze ramingen is rekening gehouden
met de geleidelijke AOW-leeftijdsverhoging naar 67 jaar en 3 maanden in
2022. Voor de langere termijn wordt hiermee de automatische kostenstijging uit hoofde van de vergrijzing beheerst. De uitkeringslasten Anw
dalen in de periode 2017–2022 licht, omdat de instroom in de Anw kleiner
is dan de uitstroom uit de Anw en de voorganger van de huidige Anw, de
Algemene Weduwen- en Wezenwet (AWW).

Kinderopvang en kindregelingen

De weergegeven ontwikkeling van de kinderopvangtoeslag betreft een
saldo van uitgaven en ontvangsten. De uitgaven aan kinderopvangtoeslag
nemen licht toe als gevolg van de conjuncturele ontwikkeling. Het
budgettair beslag van de AKW en de WKB daalt in de jaren 2018–2022
vanwege een afname van het aantal kinderen onder de 18 jaar.

Re-integratie, participatie

Het budget voor de uitgaven aan de re-integratie van arbeidsongeschikten
is in de jaren 2017–2022 vrijwel constant. De integratie-uitkering in het
sociaal domein daalt licht in de periode 2017 tot en met 2022.

Uitvoering en overige uitgaven

De uitvoeringskosten van het UWV en de SVB wijzigen gedurende de
jaren als gevolg van beleidswijzigingen en volumeontwikkelingen in de
onderscheiden wetten. De opgelegde taakstellingen zijn in de uitvoeringsbudgetten van de ZBO’s verwerkt. Mede hierdoor dalen de budgetten in
2018 en latere jaren.
De overige uitgaven betreffen verschillende kleinere regelingen, voornamelijk de AIO, IOW, OBR, TW, uitkeringen Caribisch Nederland en
uitgaven aan integratie en maatschappelijke samenhang. Deze uitgaven
nemen licht toe in de periode 2017 tot en met 2022.
2.2.3 Mutaties uitgaven SZA-kader 2017–2022
In het actuele uitgavenbeeld SZA ten opzichte van de vorige begroting zijn
meevallers opgetreden voor 2017 en 2018 en tegenvallers voor de jaren
2019–2021. Verwacht wordt dat de economische groei in 2018 uitkomt op
2,5%. Hierdoor verbeteren de overheidsfinanciën. De omvang van de
SZA-sector wordt thans geraamd op € 78,5 miljard in 2018 terwijl in de
vorige begroting nog werd uitgegaan van € 79,6 miljard. Dit wordt
hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere werkloosheidsuitgaven dan destijds
geraamd. Bij ziekte leidt met name de transitievergoeding in 2019 en 2020
tot hogere uitgaven. Bij de nominalen zijn de bijstellingen relatief groot in
latere jaren vanwege de verwerking van de Middellangetermijnraming
van het CPB. Paragraaf 2.3 splitst de mutaties in het SZA-kader verder op
in begrotings- en premiegefinancierde mutaties, en in uitgaven en
ontvangsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

31

Tabel 2.2.3 Mutaties SZA-uitgaven sinds vorige ontwerpbegroting (x € 1 mld)
2017

2018

2019

2020

2021

SZA-uitgaven ontwerpbegroting 2017

77,9

79,6

80,1

81,2

82,7

Werkloosheid/Bijstand

– 0,4

– 1,1

– 1,1

– 0,8

– 0,4

Arbeidsongeschiktheid/Ziekte en zwangerschap
Ouderdom/Nabestaanden
Kinderopvang en kindregelingen
Re-integratie/Participatie
Uitvoeringskosten (UWV/SVB etc.)

0,1

– 0,6

0,6

0,7

0,2

– 0,1

– 0,1

0,1

0,1

0,1

0,0

0,0

0,0

0,0

– 0,1

– 0,1

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

– 0,1

– 0,1

0,0

0,0

– 0,2

0,1

0,1

0,1

0,1

Nominalen

0,1

0,3

1,0

1,6

2,1

Brutering SZA

0,0

0,2

– 0,1

– 0,1

– 0,3

SZA-uitgaven ontwerpbegroting 2018

77,4

78,5

80,6

82,7

84,5

Overige uitgaven

2022

86,9

2.2.4 Uitgavenplafond SZA-kader en toetsing aan uitgavenplafond
Uitgavenplafond en kadertoetsing

Het uitgavenplafond wordt jaarlijks conform de begrotingsregels
bijgesteld voor prijsontwikkelingen (op grond van prijs Nationale
Bestedingen), overboekingen en statistische correcties. Op basis van de
prijsontwikkeling zijn de uitgaven onder het SZA-kader met € 0,7 miljard
verhoogd. Voor 2018 is er geen sprake van een ijklijn waaraan de uitgaven
worden getoetst. Het vaststellen van een kader voor 2018 is namelijk aan
een volgend kabinet.

Tabel 2.2.4 Mutaties ijklijn (uitgavenplafond) sinds vorige ontwerpbegroting (x € 1 mld)
2017
IJklijn SZA-kader ontwerpbegroting 2017

77,6

Correcties (met name bijstelling pNB-raming)

0,7

IJklijn SZA-kader ontwerpbegroting 2018

78,2

De actuele uitgavenramingen, zoals deze zijn weergegeven in tabel 2.2.3,
dienen volgens de regels budgetdiscipline voor 2017 te worden getoetst
aan het actuele kader SZA zoals weergegeven in tabel 2.2.4. Deze
kadertoetsing wordt weergegeven in tabel 2.2.5. De SZA-uitgaven zijn in
2017 bijgesteld naar € 77,4 miljard, terwijl het kader uitkomt op € 78,2
miljard. Hiermee wordt het kader SZA in 2017 onderschreden, namelijk
met € 0,9 miljard. Omdat er voor 2018 nog geen ijklijn is vastgesteld, is er
voor dat jaar geen toetsing aan de ijklijn.
Tabel 2.2.5 Toetsing SZA-uitgaven aan ijklijn (x € 1 mld)
2017
Totale SZA-uitgaven

77,4

IJklijn SZA-uitgaven

78,2

Over-/onderschrijding ijklijn SZA

– 0,9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

32

2.3 Overzichtstabel voor beleidsagenda
Dit onderdeel van de begroting bestaat uit vier samenvattende tabellen.
De tabellen presenteren hoe de budgettaire cijfers van verschillende
SZW-taakgebieden zijn gewijzigd ten opzichte van de ontwerpbegrotingsstand van vorig jaar. De eerste twee tabellen gaan in op respectievelijk de
begrotingsgefinancierde uitgaven en begrotingsgefinancierde
ontvangsten. In deze tabellen is onderscheid gemaakt tussen de middelen
die onder het SZA-kader vallen en de middelen die daarbuiten vallen. De
laatste twee tabellen gaan in op de premiegefinancierde uitgaven en
ontvangsten. Alle premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten vallen
onder het SZA-kader. De onderliggende mutaties bij deze tabellen staan
per artikel in het verdiepingshoofdstuk in bijlage 6.2.
Tabel 2.3.1 Belangrijkste mutaties begrotingsgefinancierde uitgaven begroting 2017 naar begroting 2018 (bedragen x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Begrotingsgefinancierde uitgaven, ontwerpbegroting 2017

33.601.940

34.236.983

34.663.756

34.661.193

34.729.049

SZA-deel begrotingsgefinancierde uitgaven,
ontwerpbegroting 2017

19.046.288

19.210.507

19.351.770

19.455.742

19.534.028

Mutaties
Werkloosheid/Bijstand

157.632

160.708

75.778

245.100

374.710

81.843

– 184.396

– 109.844

101.594

222.992

Arbeidsongeschiktheid/Ziekte en
zwangerschap

56.554

82.620

85.322

86.252

87.822

Kinderopvang en kindregelingen

107.052

162.039

132.568

102.312

70.889

Re-integratie/Participatie

– 56.905

2.220

1.923

14.861

14.810

52.072

80.282

37.806

35.546

36.658

Uitvoeringskosten (UWV/SVB etc.)
Overige uitgaven SZA

38.337

101.835

57.581

50.810

64.181

Nominale ontwikkeling

– 121.321

– 83.892

– 129.578

– 146.275

– 122.642

SZA-deel begrotingsgefinancierde uitgaven,
ontwerpbegroting 2018

19.203.920

19.371.215

19.427.548

19.700.842

19.908.738

Niet-SZA-deel begrotingsgefinancierde uitgaven,
ontwerpbegroting 2017

14.555.652

15.026.476

15.311.986

15.205.451

15.195.021

– 1.523.397

– 2.307.298

– 2.162.347

– 2.303.021

– 2.344.147

Rijksbijdragen (Artikel 12)

– 1.537.735

– 2.358.768

– 2.200.505

– 2.326.078

– 2.368.210

Overige uitgaven niet-SZA

14.338

51.470

38.158

23.057

24.063

Niet-SZA-deel begrotingsgefinancierde uitgaven,
ontwerpbegroting 2018

13.032.255

12.719.178

13.149.639

12.902.430

12.850.874

Totaal mutaties

– 1.365.765

– 2.146.590

– 2.086.569

– 2.057.921

– 1.969.437

Begrotingsgefinancierde uitgaven, ontwerpbegroting 2018

32.236.175

32.090.393

32.577.187

32.603.272

32.759.612

Mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

2022

32.951.235

33

Tabel 2.3.2 Belangrijkste mutaties begrotingsgefinancierde ontvangsten begroting 2017 naar begroting 2018 (bedragen x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Begrotingsgefinancierde ontvangsten, ontwerpbegroting 2017

1.768.281

1.782.173

1.796.511

1.812.537

1.792.170

SZA-deel begrotingsgefinancierde ontvangsten,
ontwerpbegroting 2017

645.219

655.544

650.385

659.677

636.878

Mutaties

57.845

4.496

7.509

15.457

16.951

Kinderopvang en kindregelingen

– 24.921

3.496

6.509

14.457

15.951

Uitvoeringskosten (UWV/SVB etc.)

15.627

0

0

0

0

Overige ontvangsten SZA

67.139

1.000

1.000

1.000

1.000

SZA-deel begrotingsgefinancierde ontvangsten,
ontwerpbegroting 2018

703.064

660.040

657.894

675.134

653.829

1.123.062

1.126.629

1.146.126

1.152.860

1.155.292

Niet-SZA-deel begrotingsgefinancierde
ontvangsten, ontwerpbegroting 2017
Mutaties niet-SZA

77.286

98.872

114.611

128.941

140.048

Werkgeversbijdrage kinderopvang

82.965

104.149

115.848

129.119

142.645

Overige ontvangsten niet-SZA

– 5.679

– 5.277

– 1.237

– 178

– 2.597

Niet-SZA-deel begrotingsgefinancierde
ontvangsten, ontwerpbegroting 2018

1.200.348

1.225.501

1.260.737

1.281.801

1.295.340

135.131

103.368

122.120

144.398

156.999

1.903.412

1.885.541

1.918.631

1.956.935

1.949.169

Totaal mutaties

Begrotingsgefinancierde ontvangsten, ontwerpbegroting 2018

2022

1.951.976

Tabel 2.3.3 Belangrijkste mutaties premiegefinancierde uitgaven begroting 2017 naar begroting 2018 (bedragen x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

57.040.619

58.506.014

58.706.454

59.511.023

60.633.086

– 327.437

– 1.219.183

333.793

1.103.293

1.108.103

– 315.641

– 722.209

– 823.980

– 704.613

– 498.206

319.180

– 318.643

784.935

914.509

503.992

Ouderdom/Nabestaanden

408.777

357.558

598.203

622.242

626.297

Re-integratie/Participatie

– 24.984

1.877

1.877

2.067

2.088

Premiegefinancierde uitgaven SZA, ontwerpbegroting 2017
Mutaties
Werkloosheid/Bijstand
Arbeidsongeschiktheid/Ziekte en zwangerschap

Uitvoeringskosten (UWV/SVB etc.)
Nominale ontwikkeling
Premiegefinancierde uitgaven SZA, ontwerpbegroting 2018

19.502

– 71.895

38.056

49.441

55.320

– 734.271

– 465.871

– 265.298

219.647

418.612

56.713.182

57.286.831

59.040.247

60.614.316

61.741.189

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

2022

63.678.577

34

Tabel 2.3.4 Belangrijkste mutaties premiegefinancierde ontvangsten begroting 2017 naar begroting 2018 (bedragen x € 1.000)

Premiegefinancierde ontvangsten SZA,
ontwerpbegroting 2017
Mutaties

2017

2018

2019

2020

2021

365.468

371.623

378.430

386.350

395.684

9.558

– 1.732

3.247

7.497

10.720

Werkloosheid/Bijstand

16.246

– 630

– 630

– 630

– 630

Nominale ontwikkeling

– 6.688

– 1.102

3.877

8.127

11.350

375.026

369.891

381.677

393.847

406.404

Premiegefinancierde ontvangsten SZA,
ontwerpbegroting 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

2022

419.362

35

2.4 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Tabel 2.4 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemming
Art. nr.

Naam artikel

Uitgaven
(x € 1.000)

Juridisch
verplichte
uitgaven
(x € 1.000)

1

Arbeidsmarkt

509.873

502.428

98,5

7.445

1,5

Subsidies (1.372)
en Opdrachten
(6.072)

2

Bijstand, Participatiewet en
Toeslagenwet

6.810.888

6.795.702

99,8

15.186

0,2

Opdrachten
(15.186)

3

Arbeidsongeschiktheid

4

Jonggehandicapten

5

Werkloosheid

6

Ziekte en zwangerschap

7

Kinderopvang

8

Oudedagsvoorziening

9

Nabestaanden

10

Tegemoetkoming ouders

11

Uitvoering

12

Rijksbijdragen

13

Integratie en maatschappelijke
samenhang

Totaal niet-juridisch verplichte
uitgaven

Toelichting

Juridisch Niet-juridisch Niet-juridisch
verplichte
verplichte
verplichte
uitgaven (%)
uitgaven uitgaven (%)
(x € 1.000)

824

824

100

0

0,0

3.298.349

3.298.349

100

0

0,0

156.490

155.990

99,7

501

0,3

8.118

8.118

100

0

0,0

2.831.198

2.799.289

98,9

31.909

1,1

24.447

24.447

100

0

0,0

1.348

1.348

100

0

0,0

5.599.200

5.599.200

100

0

0,0

468.574

468.574

100

0

0,0

11.668.318

11.668.318

100

0

0,0

317.108

310.075

97,8

7.033

2,2

Bestemming van
de niet-juridisch
verplichte
uitgaven
(x € 1.000)

Opdrachten (501)

Subsidies (460),
Opdrachten (585)
en Bijdragen aan
agentschappen
(30.865)

Subsidies (4.193)
en Opdrachten
(2.840)

62.074

De uitgaven op de beleidsartikelen van SZW zijn voor 99,8% juridisch
verplicht. Dit komt doordat een groot deel van de SZW-begrotingsuitgaven voortvloeien uit door het parlement aanvaarde afzonderlijke
wetten. Dit geldt bijvoorbeeld voor de inkomensoverdrachten uit hoofde
van de Participatiewet, de Wajong en de Kinderopvangtoeslag, maar ook
voor de rijksbijdragen en de tegemoetkomingen voor ouders. Een
wijziging in deze uitgaven vereist een wijziging van de desbetreffende
wetten. Deze uitgaven kunnen dus niet worden aangepast door een
wijziging van de begroting van SZW.
Naar verwachting is een beperkt deel van de begroting van SZW per
1 januari 2018 niet juridisch verplicht. Het betreft enkele subsidies en
opdrachten, en bijdragen aan agentschappen in het kader van kinderopvang. In veel gevallen liggen er wel bestuurlijke afspraken aan deze
voorgenomen uitgaven ten grondslag. De niet-juridisch verplichte
uitgaven zijn dan ook niet te beschouwen als middelen die zonder meer
vrijelijk beschikbaar zijn voor alternatieve aanwending. Op de totale
begroting van SZW gaat het om een bedrag van € 62,1 miljoen aan nog
niet juridisch verplichte uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

36

Dit alles heeft alleen betrekking op de begrotingsgefinancierde uitgaven.
Premiegefinancierde uitgaven, die ook in de begroting van SZW worden
toegelicht, kunnen niet worden aangepast middels een wijziging van de
begroting. Premie-uitgaven vallen immers niet onder het budgetrecht van
de Staten-Generaal. De premiegefinancierde uitgaven, zoals aan de AOW,
WW en WIA, zijn overigens ook veelal juridisch verplicht omdat deze
voortvloeien uit een wet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

37

2.5 Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
Tabel 2.5 Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
Art. nr.

Naam
beleidsartikel

1

Arbeidsmarkt

2

Bijstand,
Participatiewet
en Toeslagenwet

3

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Ja

U

Ja

U

Arbeidsongeschiktheid

Geheel
artikel?

Nee1

U

4

Jonggehandicapten

5

Werkloosheid

6

Ziekte en
zwangerschap

7

Kinderopvang

8

Oudedagsvoorziening

U

Ja

9

Nabestaanden

U

Ja

10

Tegemoetkoming
ouders

11

Uitvoering

12

Rijksbijdragen2

13

Integratie en
maatschappelijke
samenhang

Ja

U
U

U

Ja
Ja

U

Ja

U

Ja

U

Ja

U

Nvt

U

U

Ja

1
De beleidsdoorlichting is als IBO (Interdepartementaal Beleids Onderzoek) «Geschikt voor de arbeidsmarkt» in de eerste helft van 2017
opgeleverd. Enkele onderwerpen van dit beleidsartikel (onder andere de WAZ) zijn niet aan de orde gekomen in het IBO. Deze onderwerpen komen
in een afzonderlijke evaluatie aan de orde. Deze evaluatie wordt in de eerste helft van 2018 aangeboden aan de Tweede Kamer.
2
Het artikel Rijksbijdragen is een technisch artikel. Er wordt op basis van dit artikel geen specifiek beleid gevoerd. Om die reden wordt dit artikel
niet doorgelicht. De evaluatie van het beleid waarvoor deze rijksbijdragen zijn bedoeld, vindt plaats wanneer de artikelen waar dit beleid onderdeel
van is worden doorgelicht.

De website rijksbegroting.nl bevat het meest recente overzicht van de
realisatie van beleidsdoorlichtingen. Voor een verdere onderbouwing van
de meerjarenprogrammering zie de bijlage «Overzicht evaluaties en
overig onderzoek» (bijlage 6.5).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

38

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

39

Startende
Ondernemers

2 (Bijstand, Participatiewet en
Toeslagenwet)
65

Uitstaande
garanties
2016

0

Geraamd te
verlenen
2017

Startende
Ondernemers
63

Omschrijving Uitgaven
2016

22

Ontvangsten 2016

0

Stand
risicovoorziening 2016

41

Saldo
2016

45

Uitgaven
2017

0

Ontvangsten 2017

5

Uitstaande
garanties
2017

0

Stand
risicovoorziening 2017

0

Geraamd te
verlenen
2018

45

Saldo
2017

5

0

Ontvangsten 2018

0

Uitstaande
garanties
2018

Uitgaven
2018

5

Geraamd te
vervallen
2018

0

Stand
risicovoorziening 2018

nvt

Garantieplafond

5

Saldo
2018

5

Totaal
plafond

In 2007 is de tijdelijke SZW-borgstellingsregeling startende ondernemers vanuit een uitkering van kracht geworden. Een garantie heeft een
maximale duur van zes jaar. Er worden geen nieuwe garanties meer verleend. De regeling beoogde te onderzoeken hoe starters voor krediet bij het
bankwezen terecht konden. Met de regeling konden starters (aanvankelijk alleen vanuit een uitkering) onder gedeeltelijke en aflopende borgstelling
van het rijk een bankkrediet voor hun bedrijf verwerven. De starter betaalde een rente en de bank liep een beperkt risico met weinig uitvoeringskosten. Onder invloed van nieuwe instrumenten is besloten de regeling te sluiten. De claims worden afgedekt op de SZW-begroting.

2 (Bijstand,
Participatiewet en
Toeslagenwet)

Artikel

60

Geraamd te
vervallen
2017

Tabel 2.6.2 Overzicht uitgaven en ontvangsten garanties (bedragen x € 1.000)

Omschrijving

Artikel

Tabel 2.6.1 Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)

2.6 Overzicht van risicoregelingen

Tabel 2.6.3 Overzicht verstrekte leningen (bedragen x € 1.000)
Artikel
13 (Integratie en maatschappelijke
samenhang)

Omschrijving

Uitstaande
lening

Looptijd
lening

Inburgering

230.900

divers

Asielgerechtigde nieuwkomers die inburgeringplicht hebben, kunnen via
het sociaal leenstelsel een bijdrage krijgen om hun inburgeringonderwijs
te bekostigen. Slechts ingeval de nieuwkomers onvoldoende inspanningen hebben verricht om het inburgeringdiploma of NT2-diploma tijdig
te behalen dient de lening terugbetaald te worden.
Overige nieuwkomers kunnen een beroep doen op het sociaal leenstelsel
wanneer zij niet over voldoende middelen beschikken om hun inburgering
zelf te bekostigen. In tegenstelling tot de eerste groep dienen zij de lening
wel terug te betalen. De looptijd van deze leningen is divers.
Het leningenbudget neemt vanaf 2016 fors toe vanwege de vluchtelingenproblematiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

40

HOOFDSTUK 3: BELEIDSARTIKELEN
Artikel

1. Arbeidsmarkt

Algemene doelstelling

De overheid draagt bij aan evenwichtige arbeidsverhoudingen en
-voorwaarden door kaders te stellen en waar van toepassing toe
te zien op de naleving daarvan. De overheid bevordert en
stimuleert gezonde en veilige arbeidsomstandigheden.
De overheid bevordert het functioneren van de arbeidsmarkt door
bescherming te bieden en de belangen van werknemers te waarborgen in
evenwicht met de belangen van de onderneming. De overheid voorziet
hierbij in een minimumniveau van arbeidsrechtelijke bescherming, onder
andere ten aanzien van de arbeidsomstandigheden, arbeidsverhoudingen
en arbeidsvoorwaarden, met inachtneming van de eigen verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers. Daarnaast draagt zij zorg voor
een op de arbeidsmarkt toegesneden arbeidsmigratiebeleid.
De overheid vindt het belangrijk dat werknemers en zelfstandigen hun
werk onder goede condities kunnen verrichten. Dit is ook van belang voor
het vergroten van de arbeidsparticipatie en de arbeidsproductiviteit, het
beperken van uitval door ziekte en arbeidsongeschiktheid, en het
bevorderen van de duurzame inzetbaarheid van werknemers.
De overheid geeft invulling aan bovenstaand beleid door de vormgeving
van een stelsel van wet- en regelgeving. Ook ziet de overheid toe op de
naleving daarvan. Concreet gaat het daarbij om:
• Gezond en veilig werken, waaronder de Arbeidsomstandighedenwet
(Arbowet) en de Arbeidstijdenwet (ATW);
• Arbeidsverhoudingen, waaronder de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst (cao), de Wet op het algemeen verbindend en het
onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten (avv) en de Wet op de ondernemingsraden (WOR);
• Arbeidsrechtelijke bescherming, waaronder de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag (Wml), wet- en regelgeving met betrekking
tot gelijke behandeling en de Wet allocatie arbeidskrachten door
intermediairs (Waadi);
• Toelating van arbeidsmigranten, waaronder de Wet arbeid vreemdelingen (Wav).
• Maatregelen tegen schijnconstructies van werkgevers, waaronder de
Wet aanpak schijnconstructies (Was).
Bij het realiseren van deze doelstelling is een belangrijke taak weggelegd
voor sociale partners. Zij zijn verantwoordelijk voor het maken van
onderlinge afspraken over arbeidsvoorwaarden en arbeidsverhoudingen
en het bieden van veilige en gezonde werkomstandigheden. De overheid
bevordert dat sociale partners hier vorm en uitvoering aan geven en voert
hiertoe overleg met hen.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister stimuleert met financiële instrumenten initiatieven die
bijdragen aan gezonde en veilige arbeidsomstandigheden en aan goede
arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden. De Minister regisseert
met wet- en regelgeving het stelsel van minimumeisen. Hij is in deze
rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van dit stelsel;
• De vaststelling van de hoogte van het wettelijk minimumloon (Wml) en
het maximumdagloon;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

41

•

•

•
•
•
•

Het bevorderen van goede arbeidsverhoudingen, onder andere door
het recht op onderhandeling door sociale partners te waarborgen en
het in stand houden van een adequate overlegstructuur met de sociale
partners;
Het bevorderen dat werkgevers en werknemers gezonde en veilige
arbeidsomstandigheden en een goed werktijden- en verzuimbeleid
realiseren;
Het bevorderen dat werkenden gezond en vitaal kunnen doorwerken
tot de pensioengerechtigde leeftijd;
Het zorgdragen voor gelijke kansen voor en tijdens arbeidsdeelname;
Het stimuleren en faciliteren van postinitiële scholing ten behoeve van
het optimaal functioneren van de arbeidsmarkt;
De handhaving van de wet- en regelgeving door de Inspectie SZW.

De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale weten regelgeving. Wanneer fiscale instrumenten worden ingezet om
doelstellingen in het kader van het arbeidsmarktbeleid te realiseren, is de
Minister van SZW hiervoor medeverantwoordelijk.
Beleidswijzigingen

Invoering loonkostenvoordelen en het minimumjeugdloonvoordeel
Voor werkgevers verdwijnen op 1 januari 2018 de premiekortingen voor
jongere, oudere en arbeidsgehandicapte werknemers. Hiervoor komen
vanaf 2018 loonkostenvoordelen (LKV’s) in de plaats (Stb. 2017, 272).
LKV’s gelden voor ouderen en mensen met een arbeidsbeperking, zoals
een ziekte of handicap. De nieuwe systematiek is eenvoudiger, robuuster
en fraudebestendiger en lost de verzilveringsproblematiek voor met name
kleine bedrijven op. Daarnaast kunnen werkgevers vanaf 1 januari 2018
een tegemoetkoming krijgen voor jongeren van 18 tot en met 21 jaar
(minimumjeugdloonvoordeel, Stb. 2017, 24). Dit moet bedrijven stimuleren om meer jongeren aan te nemen. De tegemoetkoming compenseert
werkgevers voor de verhoging van het minimumjeugdloon die vanaf 1 juli
2017 is ingevoerd. Uitbetaling van LKV’s en minimumjeugdloonvoordeel
over 2018 vindt in 2019 plaats. Tevens komt het lage-inkomensvoordeel
(LIV) in 2018 voor het eerst tot uitbetaling. De hiervoor gereserveerde
middelen waren in de begroting 2017 opgenomen in artikel 99 en worden
nu geplaatst in artikel 1 onder het financieel instrument Inkomensoverdrachten.
Implementatie richtlijn onderzoekers, studenten, stagiairs, vrijwilligers
Op 23 mei 2018 moet de implementatie van richtlijn (EU) 2016/801 over de
toelating van niet-EU onderzoekers, studenten, stagiairs en vrijwilligers
zijn afgerond. Implementatie vindt onder meer plaats via een aantal
wijzigingen in het Besluit Uitvoering Wet arbeid vreemdelingen en de
Regeling Uitvoering Wet arbeid vreemdelingen. De richtlijn regelt een
meer uniforme procedure voor toelating, verblijf en arbeid. Bijgevolg
wordt het voortaan onder meer mogelijk voor buitenlandse studenten om
meer uren per week te werken naast hun studie. Daarnaast bevat de
richtlijn bepalingen inzake intra-EU mobiliteit voor onderzoekers en
studenten en geeft het een aantal rechten, met name op het gebied van
gelijke behandeling.
Van toepassing verklaring van de Wet minimumloon op nader bepaalde
overeenkomsten van opdracht
Op 28 maart 2017 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel (Stb. 2017, 290)
aangenomen dat de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (Wml)
wijzigt in verband met het van toepassing verklaren van die wet op nader
bepaalde overeenkomsten van opdracht (OVO). Door deze wetswijziging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

42

gaat vanaf 1 januari 2018 het wettelijk minimumloon zonder nadere
voorwaarden ook gelden voor personen die tegen beloning arbeid
verrichten op basis van een OVO, tenzij het gaat om mensen die
werkzaam zijn in de uitoefening van bedrijf of de zelfstandige uitoefening
van beroep (en dus fiscaal als ondernemer beschouwd worden). Naar
aanleiding van een door de Eerste Kamer aangenomen motie (Eerste
Kamer, 2016–2017, 33 623, N) heeft het kabinet toegezegd te regelen dat
het wettelijk minimumloon ook gaat gelden voor personen die op basis
van een andere overeenkomst tegen beloning werken, zoals een
aanneem-, uitgeef-, of vervoersovereenkomst, eveneens met uitzondering
van (fiscaal) zelfstandigen (Eerste Kamer, 2016–2017, 33 623, O). Het
ontwerpbesluit dat dit regelt is voor advies naar de Raad van State
verzonden. Beoogde inwerkingtreding is per 1 januari 2018. De wijzigingen van de wet en het besluit hebben als doel oneigenlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden te voorkomen.
Programma beroepsziekten
In 2018 start een vierjarig programma preventie beroepsziekten. Het
programma is in 2016 in een brief aan de Tweede Kamer aangekondigd
(Tweede Kamer, 2015–2016, 25 883, nr. 267) en richt zich de eerste twee
jaar in ieder geval op het voorkomen van nadelige gezondheidseffecten
van het werken met gevaarlijke stoffen. Hierbij wordt in samenwerking
met andere partijen ingezet op de versterking van de bewustwording en
de aanpak van gezondheidsrisico’s van het werken met gevaarlijke
stoffen. Hiervoor zijn middelen in de vorm van subsidies en opdrachten
beschikbaar.
Arbeidsgerelateerde zorg en bedrijfsartsen
Het Ministerie van SZW zal samen met VWS huisartsen, bedrijfsartsen,
verzekeringsartsen en medisch specialisten ondersteunen om hun
onderlinge samenwerking, gericht op preventie, gezondheidskundige
advisering, begeleiding van chronisch zieken, verzuimbegeleiding,
werkhervatting en re-integratie verder te versterken. Zoals toegezegd
(Tweede Kamer, 2016–2017, 25 883, nr. 286) wordt hiertoe eind 2017 een
symposium georganiseerd in samenwerking met actoren in het veld,
onder meer om in gezamenlijkheid te spreken over de wijze waarop de
samenwerking concreet verder vorm kan krijgen in 2018. Ook wordt
invulling gegeven aan de toezegging van de Minister om met een
«kwaliteitstafel», waar een brede groep partijen uit het veld aan zal
deelnemen, het vak van bedrijfsarts aantrekkelijker en toegankelijker te
maken (Tweede Kamer, 2016–2017, 29 544, nr. 778). Voorts bevordert SZW
dat stakeholders werken aan verdere kwaliteitsverbetering van de
bedrijfsgezondheidszorg. Hiervoor zijn middelen in de vorm van subsidies
en opdrachten beschikbaar.
Ondersteuning ontwikkeling gedragscode schadeverhaal bij beroepsziekten
Naar inschatting krijgen in Nederland elk jaar zo’n 25.000 werknemers een
beroepsziekte (HSI, 2012). Jaarlijks overwegen zo’n 4.500 werknemers om
een schadeclaim bij de werkgever in te dienen. Door de vele hindernissen
in zo’n traject (onder meer financiële draagkracht, complexiteit van de
bewijslast en bereidwilligheid tot medewerking van werkgever en
verzekeraar) bereikt het overgrote deel daarvan echter niet de fase van
feitelijke afronding. Jaarlijks worden naar schatting slechts rond de 600
claims ingediend. Om het proces van afhandeling van schadeverhaal te
verbeteren, wordt met financiële ondersteuning van SZW onder regie van
de Letselschaderaad in de periode 2018–2020 een (zelfbindende)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

43

gedragscode ontwikkeld voor de afhandeling van claims bij (veronderstelde) beroepsziekten (Tweede Kamer, 2016–2017, 25 883, nr. 295). De
verwachting is dat met de gedragscode het proces van schadeverhaal
door werknemers wordt vereenvoudigd. Hiervoor zijn subsidiemiddelen
beschikbaar.
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 1.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 1 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

20.914

16.792

508.873

950.123

905.525

905.525

905.525

Uitgaven

19.385

16.592

509.873

950.123

905.525

905.525

905.525

930.000

885.000

885.000

885.000

waarvan juridisch verplicht (%)

98,5%

Inkomensoverdrachten

3.427

2.078

Vakantiedagen

493.000

3.427

2.078

0

0

0

0

0

Lage-inkomensvoordeel

0

0

493.000

503.000

503.000

503.000

503.000

Minimumjeugdloonvoordeel

0

0

0

130.000

85.000

85.000

85.000

Loonkostenvoordelen

0

0

0

297.000

297.000

297.000

297.000

Subsidies

3.049

3.009

2.920

2.225

2.345

2.345

2.345

Opdrachten

8.948

7.549

8.930

9.475

9.757

9.757

9.757

Bekostiging

145

125

100

100

100

100

100

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken

0

0

1.092

4.492

4.492

4.492

4.492

Ministerie van EZ

0

0

100

3.800

3.800

3.800

3.800

Ministerie van VWS

0

0

992

692

692

692

692

Bijdrage aan agentschappen

3.816

3.831

3.831

3.831

3.831

3.831

3.831

RIVM

3.816

3.831

3.831

3.831

3.831

3.831

3.831

Ontvangsten

24.552

27.000

24.000

24.000

24.000

24.000

24.000

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten
lage-inkomensvoordeel.
Subsidies:
Het juridisch verplichte deel voor subsidies bedraagt 53%. Dit betreft
verschillende subsidies voor bijvoorbeeld de Diversiteitscharter, aan
Fairwork, bestemd voor het programma Beroepsziekten, voor Arbeidsgerelateerde zorg en bedrijfsartsen en voor de afrondende fase van het
programma Duurzame inzetbaarheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

44

Opdrachten:
Het juridisch verplichte deel voor opdrachten bedraagt 33%. De middelen
worden ingezet voor bijvoorbeeld Arbeidsgerelateerde zorg en bedrijfsartsen, Arboportaal, Certificering en Normalisatie (NEN), pilot handhaven
pesten en voor het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB).
Daarnaast zijn middelen verplicht voor onderzoek.
Bekostiging:
Deze middelen dienen voor de bekostiging van de Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen (CKA) en zijn 100% juridisch verplicht.
Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken:
De bijdragen aan andere begrotingen zijn voor 100% juridisch verplicht.
Dit betreft de jaarlijkse bijdrage aan onder meer de Gezondheidsraad en
het College toelating gewasbestrijdingsmiddelen (Ctgb).
Bijdragen aan agentschappen:
De bijdrage aan agentschappen is voor 100% juridisch verplicht. Dit is de
jaarlijkse kennisvraag aan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM).
Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Inkomensoverdrachten1
De inkomensoverdrachten in dit artikel vallen onder de Wet tegemoetkomingen loondomein (Wtl). Onder de Wtl vallen het Lage-inkomensvoordeel (LIV), het Minimumjeugdloonvoordeel (Jeugd-LIV) en de
Loonkostenvoordelen (LKV’s). Alle regelingen zijn tegemoetkomingen aan
werkgevers voor het in dienst nemen van specifieke doelgroepen. De
regelingen worden in het daaropvolgende jaar uitbetaald. Werkgevers
krijgen bijvoorbeeld in 2019 de tegemoetkoming uitbetaald voor
werknemers die in 2018 in dienst zijn.
A1. Lage-inkomensvoordeel
Het LIV bestaat sinds 2017. Het LIV is een tegemoetkoming aan
werkgevers met als doel om banen in loondienst te creëren voor
werknemers met een laag inkomen. Per werknemer met een uurloon van
tussen de 100 en 110% van het minimumloon is de tegemoetkoming aan
werkgevers maximaal € 2.000 per (kalender)jaar. Bij een uurloon tussen
de 110 en 125% van het minimumloon is de tegemoetkoming € 1.000 per
jaar. Omdat het LIV bedoeld is om substantiële banen te creëren, behoren
werknemers alleen tot de LIV-doelgroep als zij minimaal 1.248 uur gewerkt
hebben in het jaar in kwestie. Werknemers boven de AOW-gerechtigde
leeftijd vallen niet onder de LIV-doelgroep.
A2. Minimumjeugdloonvoordeel
Per 1 januari 2018 gaat het Minimumjeugdloonvoordeel (Jeugd-LIV) in.
Door de verhoging van het minimumjeugdloon per 1 juli 2017 (Tweede
Kamer, 2016–2017, 34 573, nr. 5), stijgen de loonkosten om jongere
werknemers in dienst te hebben. Het Jeugd-LIV dient ter compensatie van
die loonkostenstijging. De opzet van het instrument is vergelijkbaar met
het reguliere LIV, behalve dat er geen urencriterium per jaar geldt en er
andere looneisen gelden, die ook per leeftijdsgroep verschillen.
De hoogte van het Jeugd-LIV is afhankelijk van de leeftijd van de
werknemer. Tabel 1.2 geeft de maximale compensatie waar werkgevers
recht op kunnen hebben. In 2018 (uitbetaling in 2019) zijn alle (maximale)
1

De inkomensoverdrachten op dit artikel betreffen overdrachten aan werkgevers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

45

tegemoetkomingen van het Jeugd-LIV eenmalig 50% hoger, zodat
werkgevers niet alleen voor de hogere minimumjeugdlonen in 2018
gecompenseerd worden, maar ook voor het laatste halfjaar van 2017.
Tabel 1.2 Tegemoetkoming werkgevers over 2018 en laatste halfjaar van 2017
(Jeugd-LIV) (x € 1)
Leeftijd op 31 december 2017

Compensatie
per uur

Maximale
compensatie
op jaarbasis

18 jaar

0,23

478,40

19 jaar

0,28

582,40

20 jaar

1,02

2.121,60

21 jaar

1,58

3.286,40

A3. Loonkostenvoordelen
Per 1 januari 2018 zullen de LKV’s worden ingevoerd. Er zijn vier typen
LKV’s: LKV Ouderen, LKV Arbeidsgehandicapten, LKV Doelgroep
Banenafspraak en LKV Herplaatsing Arbeidsgehandicapten. De LKV’s zijn
tegemoetkomingen met als doel om specifieke groepen met een
kwetsbare positie op de arbeidsmarkt aan een baan in loondienst te
helpen. Om in aanmerking te komen voor een LKV moet een werknemer
beschikken over een doelgroepverklaring. De LKV’s komen in de plaats
van de mobiliteitsbonussen voor ouderen en arbeidsgehandicapten.
Werknemers boven de AOW-gerechtigde leeftijd en werknemers, die
arbeid verrichten in een sociale werkvoorziening of een beschutwerkplek,
vallen niet onder de LKV-doelgroep. Indien een werknemer onder
meerdere LKV’s valt, telt het LKV dat het recht geeft op de hoogste
tegemoetkoming.
LKV Ouderen
Als een werkgever een uitkeringsgerechtigde aanneemt van 56 jaar of
ouder, geeft dat recht op het LKV Ouderen. De tegemoetkoming is
maximaal € 6.000 per jaar. De maximale duur van de tegemoetkoming is
3 jaar minus de eventuele tijd dat de werkgever voor de betreffende
werknemer een mobiliteitsbonus ontving.
LKV Arbeidsgehandicapten
Als een werkgever een werknemer aanneemt met een WIA-uitkering, geeft
dat recht op het LKV Arbeidsgehandicapten. Werknemers vallen onder
voorwaarden ook onder deze LKV-doelgroep als zij na afloop van de
WIA-wachttijd minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn, of als zij een WAOof WAZ-uitkering hebben. De tegemoetkoming is maximaal € 6.000 per
jaar. De maximale duur van de tegemoetkoming is 3 jaar minus de
eventuele tijd dat de werkgever voor de betreffende werknemer een
mobiliteitsbonus ontving.
LKV Banenafspraak en scholingsbelemmerden
Als een werkgever een werknemer onder de doelgroep Banenafspraak
aanneemt, is er recht op het LKV Banenafspraak en scholingsbelemmerden. Dit betreft bijvoorbeeld mensen die onder de Participatiewet
vallen en geen wettelijk minimumloon kunnen verdienen, mensen die op
een reguliere werkplek werken met een Wsw-indicatie en Wajongers met
arbeidsvermogen. Hetzelfde geldt voor zogenoemde scholingsbelemmerden, die de afgelopen 5 jaar door ziekte of gebrek belemmering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

46

hebben ondervonden bij het volgen van onderwijs. De tegemoetkoming is
maximaal € 2.000 per jaar. De maximale duur van de tegemoetkoming is
3 jaar minus de eventuele tijd dat de werkgever voor de betreffende
werknemer een mobiliteitsbonus ontving.
LKV Herplaatsing Arbeidsgehandicapten
Als een werknemer met een WIA-uitkering de werkzaamheden bij zijn
huidige werkgever hervat, geeft dat recht op het LKV Herplaatsing
Arbeidsgehandicapten. Werknemers vallen onder voorwaarden ook onder
deze LKV-doelgroep als zij een WAO-uitkering hebben en de werkzaamheden bij de oude werkgever hervatten. De tegemoetkoming is maximaal
€ 6.000 per jaar. De maximale duur van de tegemoetkoming is 1 jaar
minus de eventuele tijd dat de werkgever voor de betreffende werknemer
een mobiliteitsbonus ontving.
B. Subsidies
Het juridisch verplichte deel onder subsidies betreft verplichtingen die in
2017 zijn of naar verwachting nog worden aangegaan voor 2018. Aan het
subsidiëren van de Diverstiteitscharter wordt in 2018 € 0,4 miljoen
besteed. Een bedrag van € 0,1 miljoen is bestemd voor Arbeidsgerelateerde zorg en bedrijfsartsen. Voor het programma Zelfregulering Gezond
en Veilig Werken wordt € 0,1 miljoen ingezet. Voor het programma
Duurzame Inzetbaarheid wordt € 0,7 miljoen besteed aan hoofdzakelijk
fase 2 van het project «Duurzame Inzetbaarheid in het MKB». Het doel is
te bewerkstelligen dat MKB-bedrijven aan de slag gaan met duurzame
inzetbaarheid en er binnen het MKB structureel aandacht komt voor
duurzame inzetbaarheid. Voorts zijn er nog enkele subsidies tot een
bedrag van € 0,1 miljoen onder andere in het kader van Fairwork en NWO
SHARE.
Het restant van de uitgaven onder subsidies is niet juridisch verplicht.
Voor het Programma Beroepsziekten wordt € 1 miljoen ingezet voor het
ondersteunen van branches en beroepsgroepen bij het ontwikkelen en
implementeren van instrumenten en werkwijzen gericht op het
voorkomen en/of tijdig signaleren van nadelige gezondheidseffecten van
gevaarlijke stoffen. Om het proces van schadeverhaal door werknemers te
vereenvoudigen is voor de ontwikkeling van een gedragscode gedurende
3 jaar € 0,2 miljoen beschikbaar. Voor subsidie aan beheerstichtingen ten
behoeve van Certificering is € 0,1 miljoen beschikbaar.
C. Opdrachten
Het juridisch verplichte deel onder opdrachten betreft verplichtingen die
in 2017 zijn of naar verwachting nog worden aangegaan voor 2018. Een
bedrag van € 0,5 miljoen is bestemd voor het Arboportaal. Dit portaal
dient als startpunt voor werkgevers, werknemers en preventiemedewerkers voor informatie over arbeidsomstandigheden. Een bedrag van
€ 0,6 miljoen wordt besteed aan het onderhoud van de normalisatie
infrastructuur en de beleidsintensivering certificatie. Voorts is een bedrag
van € 0,6 miljoen beschikbaar voor het NCvB. Een bedrag van € 0,9
miljoen wordt besteed aan onderzoek waaronder € 0,1 miljoen aan de
Arbeidsmarktpanels door het SCP.
Het restant van de uitgaven onder opdrachten is niet juridisch verplicht.
Voor de Campagne Arbeid en zorg is € 0,6 miljoen beschikbaar. Voor de
toegezegde bijdrage aan het Ministerie van BZK voor registratie van
arbeidsmigranten (REVA) is € 0,2 miljoen gereserveerd. Voor het
Programma Beroepsziekten wordt € 1 miljoen besteed aan een bewust-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

47

wordingscampagne gericht op de versterking van de bewustwording en
de aanpak van risico’s van werken met gevaarlijke stoffen. In het kader
van Arbeidsgerelateerde zorg en bedrijfsartsen wordt € 0,5 miljoen
besteed. Dit wordt ingezet voor het versterken van samenwerking tussen
de bij arbeidsgerelateerde zorg betrokken beroepsgroepen, het aantrekkelijker en toegankelijker maken van het vak van bedrijfsarts door onder
andere een «kwaliteitstafel» en het bevorderen dat stakeholders werken
aan verdere kwaliteitsverbetering van de bedrijfsgezondheidszorg. In 2018
wordt voorts € 0,4 miljoen besteed voor het genereren van (blijvende)
aandacht voor het belang van cultuur en gedrag bij gezond en en veilig
werken (als vervolg en in aansluiting op de programma’s duurzame
inzetbaarheid/werkstress, de aanpak van pesten en zelfregulering). Dit
bedrag wordt o.a. ingezet voor het continueren van de week voor de
werkstress, website en Facebook duurzame inzetbaarheid en het
stimuleren van bedrijfstakken. Voor de uitwerking en implementatie van
de lessen en maatregelen nav het feitenonderzoek Dupont, waaronder het
vormgeven van een kennisplatform gevaarlijke stoffen, is € 0,2 miljoen
beschikbaar. Het restant van de middelen betreft onder meer reserveringen in verband met een nieuw pensioenstelsel, arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden (€ 3,1 miljoen).
D. Bekostiging
Het bedrag voor bekostiging betreft de jaarlijkse bijdrage aan de SER
Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen.
E. Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken
Het Ministerie van SZW levert jaarlijks een bijdrage aan de begroting van
EZ ten behoeve van de financiering van het Ctgb. De bijdrage aan de
begroting van het Ministerie van VWS bestaat grotendeels uit een
jaarlijkse bijdrage in de kosten van de Gezondheidsraad. De bijdrage aan
de Gezondheidsraad is voor 2018 verhoogd.
F. Bijdrage aan agentschappen
Het Ministerie van SZW levert jaarlijks een bijdrage aan het Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).
G. Ontvangsten
De inschatting van de boeteopbrengsten is gebaseerd op de realisatie van
de voorgaande jaren. Er zijn verschillende factoren die van invloed zijn op
de uiteindelijke realisatie, waaronder de incassoratio en de restitutie van
boetes.
Extracomptabele fiscale regelingen

Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage «Fiscale regelingen»
in de Miljoenennota. Naast de fiscale regelingen die in onderstaande tabel
zijn opgenomen, heeft ook de Levensloopverlofkorting betrekking op dit
beleidsartikel. Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling, de
ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het
beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie wordt verwezen
naar de bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de fiscale
regelingen».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

48

Tabel 1.3 Fiscale regelingen 2016–2018, budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen (x € 1 miljoen)
2016

2017

2018

Arbeidskorting

17.134

18.207

18.657

Inkomensafhankelijke combinatiekorting

1.952

2.003

2.056

BTW laag tarief arbeidsintensieve diensten

641

660

680

Kerncijfers

Gezond en veilig werken
Zoals toegezegd bij brief van 3 juni 2016 (Tweede Kamer, 2015–2016,
34 300 XV, nr. 89) geeft de tabel Kerncijfers «gezond en veilig werken»
voortaan ook beleidsinformatie weer over arbeidsongevallen en beroepsziekten onder zelfstandigen. Tot de begroting 2017 werd deze beleidsinformatie enkel voor werknemers weergegeven. Tussen 2014 en 2016 is het
aandeel van werknemers en zelfstandigen met een arbeidsongeval met
ten minste een dag verzuim vrijwel stabiel gebleven. Ook het aandeel
werknemers en zelfstandigen met een beroepsziekte is in de beschouwde
periode stabiel. De lichte toename van het percentage bij zelfstandigen in
tabel 1.4 is statistisch niet significant.

Tabel 1.4 Kerncijfers gezond en veilig werken

Werknemers met een arbeidsongeval met ten minste een dag verzuim (%)1 , 2
Zelfstandigen met een arbeidsongeval met ten minste een dag verzuim (%)

3

Ziekteverzuim (%)4
Aantal incidenten met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen

5

Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

1,7

1,4

1,4

1,2

–

1,1

3,8

3,9

3,9

4

3

6

Naleving zorgplicht Arbowet (%)6

79

–

80

Werknemers met een volgens henzelf door een arts vastgestelde beroepsziekte (%)7

3,2

–

3,2

Zelfstandigen met een volgens henzelf door een arts vastgestelde beroepsziekte (%)8

1,6

–

1,9

1
Door gewijzigde opzet en vraagstelling van de enquête is het percentage vanaf 2014 niet goed vergelijkbaar met latere jaren. In 2015 is de meting
van arbeidsongevallen verbeterd. Er wordt een extra controle uitgevoerd of het arbeidsongeval wel in de afgelopen 12 maanden heeft plaatsgevonden. Hierdoor valt het aandeel werknemers met een arbeidsongeval in 2015 iets lager uit. Wanneer deze verbetering niet was doorgevoerd zou
het percentage in 2015 zijn uitgekomen op 1,6%. Deze verbetering wordt voor het jaar 2015 en latere jaren toegepast.
2
CBS/TNO, nationale enquête arbeidsomstandigheden.
3
CBS/TNO, zelfstandigenenquête arbeidsomstandigheden.
4
CBS, kwartaalenquête ziekteverzuim.
5
Inspectie SZW, administratie.
6
Inspectie SZW, monitor Arbo in bedrijf. De monitor wordt tweejaarlijks uitgevoerd.
7
CBS/TNO, nationale enquête arbeidsomstandigheden. In deze enquête wordt tweejaarlijks gevraagd naar beroepsziekten.
8
CBS/TNO, zelfstandigenenquête arbeidsomstandigheden. Deze enquête wordt tweejaarlijks uitgevoerd.

Arbeidsverhoudingen en -voorwaarden
De ontwikkeling van het aantal werknemers dat onder een cao valt, kan
deels worden toegeschreven aan cao’s die in het ene jaar wel, en het
andere jaar geen actuele looptijd kennen, en deels aan cao’s waaronder
het ene jaar meer dan wel minder werknemers vallen dan in het andere
jaar. De stijging van het aantal afgegeven twv’s is voor een groot deel toe
te schrijven aan een toename van twv’s aan buitenlandse studenten die
naast hun studie een beperkt aantal uren mogen werken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

49

Tabel 1.5 Kerncijfers arbeidsverhoudingen en -voorwaarden

Aantal werknemers onder cao1 (x 1.000, ultimo)
• waarvan direct gebonden bedrijfstak- en ondernemings-cao’s
• waarvan gebonden door algemeen verbindend verklaring
Aantal verleende tewerkstellingsvergunningen (twv) (x 1.000, ultimo)
1
2

2

Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

5.486

5.500

5.551

4.850

4.743

4.793

636

757

758

7,2

7,0

7,7

SZW, administratie.
UWV, jaarverslag.

Handhaving
De Inspectie SZW is de toezichthouder en opsporingsinstantie op het
terrein van het Ministerie van SZW. Met haar toezicht draagt de Inspectie
bij aan gezond, veilig en eerlijk werk en bestaanszekerheid voor iedereen.
Op de terreinen Gezond en Veilig en Eerlijk is sprake van handhavingstoezicht. Op het terrein van Werk en Inkomen betreft het stelseltoezicht.
Daarnaast voert de Inspectie in opdracht van het Ministerie van VWS
strafrechtelijke onderzoeken uit naar fraude in de zorg en signaleert ze op
grond van bevindingen uit strafrechtelijke onderzoeken aan de Minister
van VWS. Net als de strafrechtelijke opsporing op het terrein van SZW
vinden deze onderzoeken plaats onder gezag van het Openbaar Ministerie.
Onderstaande tabellen en toelichting gaan in op relevante kengetallen
over het werk, de capaciteitsinzet en het effect van de Inspectie SZW.
A. Inspectie Control Framework (ICF)
Naar aanleiding van de motie Heerma c.s. (Tweede Kamer, 2016–2017,
34 475 XV, nr. 9) is onderzoek gedaan naar de toereikendheid van de
capaciteit van de Inspectie SZW. Het rapport «Werken met effect» van
ABD TOPConsult concludeerde in november 2016 dat het niet mogelijk is
om deze vraag eenduidig te beantwoorden, omdat daarvoor niet de juiste
informatie beschikbaar is en omdat een politiek vastgestelde norm
ontbreekt (Tweede Kamer, 2016–2017, 34 550 XV, nr. 14). Het rapport
beveelt aan een Inspectie Control Framework (ICF) op te stellen. Dit ICF is
op 16 mei 2017 aan de Tweede Kamer gezonden (Tweede Kamer,
2016–2017, 34 550 XV, nr. 74).
Het ICF identificeert vier punten voor een (politieke) keuze over de
beleidsmatige norm:
1. Arbeidsomstandigheden: wel/niet herstellen van de balans tussen
ongevalsonderzoek en risicogerichte actieve programmering;
2. Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo): wel/niet vergroten capaciteit
om met Brzo-partners meer gezamenlijk te inspecteren;
3. Intelligencegestuurd werken: wel/niet investeren in meer gezamenlijke data-analyse met andere bedrijveninspecties, en
4. Arbeidsuitbuiting/oneerlijk werk: wel/niet vergroten capaciteit om
uitbuiting, onderbetaling en andere arbeidsmarktfraude aan te
pakken.
De begeleidende brief bij het ICF schetst een aantal scenario’s met
concrete keuzes op deze punten, inclusief de inschatting van de ermee
gemoeide capaciteitsintensivering. Het is aan een volgend kabinet om
deze keuzes te maken. In tabel 1.7 zijn kerncijfers opgenomen die
samenhangen met de hiervoor genoemde vier punten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

50

B. Van output- naar effectsturing
De Inspectie SZW heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in risicogestuurd
en effectgericht programmatisch werken. Bij het invullen van haar
toezichtstaken maakt de Inspectie gebruik van een breed instrumentarium.
Naast de reguliere repressieve handhavingsinstrumenten inspecteren en
opsporen worden ook andere preventieve handhavingsinstrumenten
ingezet, zoals handhavingscommunicatie, druk zetten op opdrachtgevers,
bevordering van samenwerking en branchebeïnvloeding. De Inspectie
stuurt daarbij op het behalen van resultaten en effecten die bijdragen aan
gezond, veilig en eerlijk werk en bestaanszekerheid voor iedereen. Bij de
inzet van mensen en middelen zijn afwegingen rond maatschappelijk
effect ook nu al vaak bepalend. Het inzicht dat hier tot op heden in
geboden werd, biedt nog ruimte voor verbetering. Een bovenmatige focus
op kengetallen zoals aantallen inspecties biedt onvoldoende inzicht in de
bijdrage van de Inspectie aan het gewenste maatschappelijk effect.
Dergelijke productie-indicatoren dragen tevens als risico in zich dat
kwantiteit (output) bij sturing voorgaat op kwaliteit (effect). Een inspectie
kan staan voor een bezoek van enkele uren of juist voor een diepgaand
onderzoek van dagen of weken waarbij de Inspectie een constructie
ontrafelt. De Inspectie wil deze aanpak de komende jaren verder ontwikkelen. Daarbij gaat het niet om het aantonen van een causaal verband
tussen interventies en effect, maar om informatie die de resultaten van de
Inspectie weergeeft en waarvan het plausibel is dat deze resultaten
bijdragen aan het realiseren van het beoogde maatschappelijk effect.
De Inspectie hanteert tot nu toe de kerncijfers handhaving zoals weergegeven in tabel 1.6. Deze kerncijfers betreffen onder andere aantallen
inspecties, opsporingsonderzoeken en onderzoeksrapporten. Ook voor het
begrotingsjaar 2018 worden deze kerncijfers opgenomen. De ramingen
voor 2018 zijn mede uitvloeisel van uitkomsten met betrekking tot het ICF.
Voor haar interne sturing blijven dit voor de Inspectie belangrijke
kengetallen. De genoemde kengetallen zijn te beschouwen als middelen in
de aanpak om maatschappelijk effect te behalen en niet als een doel op
zich. Vanaf het begrotingsjaar 2019 presenteert de Inspectie SZW de
cijfers van tabel 1.6 enkel in haar jaarverslagen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

51

Tabel 1.6 Kerncijfers handhaving
Realisatie
2016
Aantal inspecties en onderzoeken Gezond en Veilig (excl. Brzo)

Raming 2017 Raming 20181

15.491 13.500–14.500

nnb

Handhavingspercentage Gezond en Veilig (excl. Brzo)

51

50

nnb

Aantal inspecties en onderzoeken Brzo

541

250–300

nnb

Handhavingspercentage Brzo

43

40

nnb

Aantal inspecties Eerlijk

2.890

2.500–3.500

nnb

Handhavingspercentage Eerlijk

48

>30

nnb

Aantal programmarapportages Werk en Inkomen

3

3

nnb

Aantal overige producten Werk en Inkomen

16

6

nnb

Aantal afgeronde opsporingsonderzoeken

62

50–60

nnb

Aantal bij het OM aangemelde verdachten

167

130–170

nnb

Vastgesteld nadeel (mln. €)

49

25–35

nnb

1

De ramingen voor 2018 zijn mede uitvloeisel van uitkomsten met betrekking tot het ICF en worden opgenomen in het jaarplan 2018 van de
Inspectie SZW. «nnb» staat voor «nog nader te bepalen».
Bron: Inspectie SZW.

De Inspectie organiseert haar werk in ruim twintig programmas. Dat
doet zij om de bij de medewerkers van de Inspectie aanwezige kennis,
ervaring, denk- en uitvoeringskracht op een wendbare en flexibele manier
risicogericht te kunnen inzetten. Vanaf haar jaarplan 2017 formuleert de
Inspectie per programma wat de beoogde maatschappelijke effecten zijn,
met welke resultaten de Inspectie wil bijdragen aan de realisatie ervan, en
via welke interventies en met welke mensen en middelen zij die resultaten
wil realiseren. Ook in haar jaarplan 2018 zal dat per programma gebeuren.
In haar jaarverslag rapporteert de Inspectie over de uitvoering van deze
programma’s en de in programma’s beoogde resultaten en effecten.
Vanwege de gewenste wendbaarheid en flexibiliteit kan het aantal
programma’s van de Inspectie en de inhoud ervan van jaar tot jaar
variëren. In de departementale begroting wordt ingegaan op de bijdrage
van de Inspectie aan het realiseren van de beoogde maatschappelijke
effecten op een wijze die niet afhangt van het aantal programma’s en de
inhoud ervan. Zo kan beleidsinformatie tussen begrotingsjaren worden
vergeleken en worden reële ontwikkelingen zichtbaar gemaakt.
Het onderdeel «Inspectie Control Framework» van tabel 1.7 geeft de
resultaten weer van de in het ICF genoemde punten. Om recht te doen
aan de ontwikkeling bij de Inspectie van output- naar effectsturing is
nieuwe beleidsinformatie in tabel 1.7 opgenomen bij het onderdeel
«Effect». De ramingen voor 2018 van alle onderdelen van tabel 1.7 zijn
mede uitvloeisel van uitkomsten met betrekking tot het ICF. Vanaf de
begroting 2019 is de beleidsinformatie bij het onderdeel «Handhaving»
van artikel 1 beperkt tot tabel 1.7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

52

De kerncijfers Capaciteitsinzet geven weer hoe de beschikbare capaciteit is
verdeeld over de domeinen Gezond en veilig, Brzo, Eerlijk en Werk en
Inkomen. De toekomstige capaciteitsverdeling is mede uitvloeisel van
uikomsten in het kader van het ICF.
Hoewel de Inspectie meer interventies inzet dan inspecteren alleen, zal
naar verwachting voor de korte en middellange termijn de meeste
capaciteit worden ingezet ten behoeve van inspecties op de terreinen
Gezond en Veilig en Eerlijk. Zolang dat het geval is, kan de bijdrage van de
Inspectie aan de realisatie van het beoogde maatschappelijk effect op
hoofdlijnen worden afgemeten aan de volgende kerncijfers:
• Handhavingspercentage bij eerste inspectie
De Inspectie zet haar beschikbare capaciteit risicogericht in om een zo
groot mogelijk maatschappelijk effect te bereiken. Het is niet mogelijk (en
ook niet nodig) om alle bedrijven te controleren op het naleven van de
geldende wet- en regelgeving. De Inspectie werkt risicogericht en streeft
daarom naar een hoog handhavingspercentage bij eerste inspecties. De
mate waarin de Inspectie erin slaagt om bij haar (selecte) inspecties
daadwerkelijk regelovertredende bedrijven aan te treffen, biedt een
indicatie voor de mate waarin werkgevers binnen die groep bezochte
bedrijven de wet naleven en hun werknemers gezond, veilig en eerlijk
werken.
• Handhavingspercentage bij herinspectie
Bij het aantreffen van regelovertredende bedrijven zal de Inspectie
handhavend optreden met de bedoeling om bij de betreffende bedrijven
een gedragsverandering te realiseren die maakt dat deze bedrijven in het
vervolg de relevante arbeidswetgeving zullen naleven. De Inspectie streeft
daarom naar een laag handhavingspercentage bij herinspecties.
De terreinen Gezond en Veilig, Brzo en Eerlijk verschillen in aard en ernst
van de problematiek en daarmee in aanpak. Hierdoor zullen de geraamde
handhavingspercentages per domein verschillen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

53

Tabel 1.7 Inspectie SZW: Inspectie control framework, capaciteitsinzet en effecten
Realisatie
2016

Raming
20181

Verhouding actief/reactief in Gezond en Veilig (excl. Brzo; %)

42:58

nnb

Verhouding niet/wel deelname Inspectie SZW aan gezamenlijke Brzo-inspecties (%)

41:59

nnb

Niveau informatiegestuurd werken (schaal 0–5)

2

nnb

Inspectiedekking Eerlijk werk (%)3

1

nnb

Gezond en Veilig (excl. Brzo; %)

42

nnb

Brzo (%)

11

nnb

Eerlijk (%)

44

nnb

Werk en Inkomen (%)

3

nnb

58

nnb

Handhavingspercentage herinspectie Gezond en Veilig (excl. Brzo)

9

nnb

Handhavingspercentage Brzo

43

nnb

Handhavingspercentage eerste inspectie Eerlijk

48

nnb

Handhavingspercentage herinspectie Eerlijk

43

nnb

Inspectie Control Framework

2

4

Capaciteitsinzet

Effect
Handhavingspercentage eerste inspectie Gezond en Veilig (excl. Brzo)

1
De waardes in 2018 zijn mede uitvloeisel van uitkomsten met betrekking tot het ICF en worden opgenomen in het jaarplan 2018 van de Inspectie
SZW. «nnb» staat voor «nog nader te bepalen».
2
Niveau 2 staat voor: «Interne informatie wordt gestructureerd verzameld in de eigen organisatie en informatie geeft antwoord op wat het
probleem is».
3
Betreft het aandeel bedrijven waar de Inspectie toezicht heeft gehouden ten opzichte van alle bedrijven waar oneerlijk werk een potentieel risico
is.
4
Betreft de som van de capaciteitsinzet van de toezichtprogramma’s.

Bron: Inspectie SZW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

54

Artikel

2. Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet

Algemene doelstelling

De overheid ondersteunt bij het vinden van werk en biedt
inkomensondersteuning en aangepaste arbeid aan hen die dat
nodig hebben.
Wie kan werken, moet dat ook doen. Dit is in de eerste plaats in het
belang van de betrokkene zelf: werk zorgt voor economische en financiële
zelfstandigheid, draagt bij aan het gevoel van eigenwaarde en biedt
kansen om volop mee te doen in de samenleving. De overheid streeft naar
een transparant en activerend sociaal zekerheidsstelsel dat mensen
enerzijds ondersteunt en prikkelt om (weer) aan het werk te gaan als dat
kan en dat hen anderzijds de zekerheid biedt van een adequaat vangnet
als dat echt nodig is.
Mensen hebben de verantwoordelijkheid om in het eigen inkomen te
voorzien en nemen daartoe zelf het initiatief. Alleen als het vinden van
werk op eigen kracht niet lukt, helpt de overheid hierbij door ondersteuning bij re-integratie of beschut werk aan te bieden. Aan mensen die
(tijdelijk) niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien biedt de
overheid een sociaal vangnet in de vorm van bijstand. Daarbij streeft de
overheid er naar om het aantal loketten waar uitkeringsgerechtigden mee
te maken hebben te beperken.
De overheid biedt inwoners van Caribisch Nederland waar nodig
re-integratieondersteuning en inkomensondersteuning op grond van de
Onderstandsregeling.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister heeft een systeemverantwoordelijkheid. In dit kader stimuleert de Minister het vinden van werk door middelen beschikbaar te
stellen aan gemeenten ten behoeve van re-integratieinspanningen, sociale
werkvoorziening en loonkostensubsidies, en financiert hij de inkomensondersteuning en de loonkostensubsidies.
De Minister is verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van de hoogte van de algemene bijstandniveaus;
• Het ter beschikking stellen aan en verdelen van middelen onder
gemeenten voor de inkomensvoorziening en de loonkostensubsidies
vanuit de Participatiewet, waarin begrepen zijn de IOAW, IOAZ en
algemene bijstand voor startende zelfstandigen;
• Het ter beschikking stellen aan en verdelen van middelen onder
gemeenten voor de uitvoering van het Besluit bijstandverlening
zelfstandigen 2004;
• Het houden van systeemtoezicht; het toepassen van interbestuurlijke
toezichtinstrumenten indien de medeoverheden op ernstige wijze
onrechtmatig handelen of nalaten rechtmatig te handelen. Het
verzamelen van informatie om op landelijk geaggregeerd niveau te
kunnen beoordelen of het systeem werkt en of, en zo ja, wanneer en in
welke vorm aanpassingen van dat systeem wenselijk zijn;
• De budgetmutaties en de extrapolatie van de meerjarenraming van het
in de integratie-uitkering sociaal domein opgenomen SZW-aandeel en
de verdeling daarvan die aansluit bij de gedecentraliseerde taak;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door de SVB (AIO, bijstand buitenland) en het
UWV (TW);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

55

•

De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Het Rijk verschaft gemeenten middelen voor de uitvoering en geeft de
wet- en regelgeving vorm waarbinnen deze uitvoering plaatsvindt. Het
Rijk stelt een toereikend macrobudget voor de gemeenten beschikbaar om
loonkostensubsidies en bijstanduitkeringen te betalen. Dit budget wordt
zoveel mogelijk op basis van objectieve factoren onder de gemeenten
verdeeld. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de rechtmatige en
doeltreffende uitvoering van de Participatiewet en aan genoemde wet
verwante wetten en voorzieningen. Gemeenten zijn hiermee onder meer
verantwoordelijk voor de handhaving van de naleving van verplichtingen
door personen die een beroep doen op deze wetten. Bij ernstig onrechtmatig handelen of nalaten rechtmatig te handelen in de gemeentelijke
uitvoering van de Participatiewet kan de Minister een aanwijzing geven
aan een college, overgaan tot het optreden namens een nalatige
gemeente dan wel een besluit tot vernietiging door de Kroon voordragen.
De interbestuurlijke interventie heeft geen betrekking op de doelmatigheid
en doeltreffendheid van de uitvoering, dat een louter gemeentelijke
aangelegenheid is.
Beleidswijzigingen

Structureel worden van de middelen no riskpolis per 2021 voor de
gemeentelijke doelgroep
Sinds de invoering van de Participatiewet en de Wet banenafspraak, nu
tweeënhalf jaar geleden, is veel in gang gezet. Sindsdien zijn enkele
wettelijke wijzigingen doorgevoerd om tegemoet te komen aan belemmeringen die in de praktijk werden ervaren. In de begroting 2018 is verwerkt
dat de no-riskpolis voor de doelgroep banenafspraak en beschut werk
vanaf 2021 structureel is gemaakt (Tweede Kamer, 2016–2017, 34 514,
nr. 8). Dit moet de aarzeling wegnemen bij werkgevers om duurzame
dienstverbanden aan te gaan.
Experimenten Participatiewet
Verschillende gemeenten zijn aangewezen om voor de duur van maximaal
twee jaar te experimenteren bij de uitvoering van de Participatiewet. In dit
verband mogen de aangewezen gemeenten afwijken van de Participatiewet door het toepassen van een tijdelijke intensivering van de arbeidsen re-integratieverplichtingen, ten aanzien van de voor de bijstandsgerechtigde geldende verplichting om werk te verkrijgen, te aanvaarden, te
behouden en een tegenprestatie te verrichten en ten aanzien van de
bepaling omtrent de vrijlating van inkomsten uit arbeid. Het doel van de
experimenten, die binnen drie jaar moeten plaatsvinden en waarvan 2018
het eerste volledige jaar wordt waarin de experimenten worden uitgevoerd, is te onderzoeken hoe de Participatiewet met betrekking tot
arbeidsinschakeling doeltreffender kan worden uitgevoerd.
Kansrijk opgroeien
Gemeenten ontvangen sinds 2017 van de structureel beschikbaar gestelde
extra € 100 miljoen € 85 miljoen per jaar (via een decentralisatieuitkering) om ervoor te zorgen dat alle kinderen in Nederland, ook
kinderen die opgroeien in een gezin met een laag inkomen, mee kunnen
doen op het gebied van sport, cultuur, school of sociale activiteiten. De
Staatssecretaris van SZW heeft bestuurlijke afspraken met de VNG
gemaakt over de inzet van deze middelen en om de afspraken te
evalueren. De eerste evaluatie vindt plaats begin 2018. De overige € 15
miljoen wordt beschikbaar gesteld via subsidies aan instellingen,
waaronder in Carabisch Nederland, die ook actief zijn om kinderen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

56

armoede de mogelijkeid te bieden te participeren en die daarbij samenwerken met gemeenten.
Vereenvoudiging beslagvrije voet
De complexiteit van de berekening van de beslagvrije voet alsmede het
feit dat de schuldenaar te maken kan krijgen met verschillende los van
elkaar ingezette incassomaatregelen, leidt er toe dat een grote groep
schuldenaren te weinig geld overhoudt om in de meest basale levensbehoeften te kunnen voorzien. Met de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet,
die moet voorkomen dat schuldenaren bij beslaglegging te weinig geld
overhouden om in basale levensbehoeften te kunnen voorzien, worden de
genoemde knelpunten van de huidige regeling ondervangen. De wet
wijzigt de berekeningswijze van de beslagvrije voet, de gegevens die
daarvoor met verschillende instanties dienen te worden uitgewisseld,
alsmede het uiteindelijke proces tot vaststelling van de beslagvrije voet.
Daarnaast wordt voortgegaan met de verdere concretisering van de
rijksincassovisie en de verbreding van het beslagregister. Beide onderdelen zullen in 2018 verder ter hand worden genomen, waarbij de inzet is
om in 2019 het eerste overheidsorgaan op het beslagregister aangesloten
te hebben.
Schuldhulpverlening
Het kabinet heeft naar aanleiding van de evaluatie van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening voor de jaren 2016, 2017 en 2018 in totaal € 7,5
miljoen ter beschikking gesteld voor de verbetering van de gemeentelijke
schuldhulpverlening. In 2018 voeren Divosa, de Landelijke Cliëntenraad,
de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK), Sociaal Werk
Nederland en de VNG met behulp van een subsidie het eind 2016 gestarte
programma «Schouders eronder – kennisontwikkeling, innovatie en
professionalisering schuldhulp» uit. Dit programma heeft als doel een
impuls te geven aan de kennisontwikkeling, innovatie en professionalisering van de gemeentelijke schuldhulpverlening binnen het brede sociale
domein. Daarnaast worden de versterking van de vrijwilligers binnen de
schuldhulpverlening en de bredere inzet van vroegsignalering ondersteund.
Jeugdwerkloosheid
De Aanpak Jeugdwerkloosheid krijgt de komende jaren een vervolg in het
programma Sociaal Domein. Juist jongeren die minder zelfredzaam zijn,
voelen de gevolgen van de invoering van het Passend Onderwijs, de
WMO, de nieuwe Jeugdwet en de Participatiewet. Voor hen wordt de
overgang naar werk, onderwijs of een combinatie daarvan versoepeld
door met gemeenten, scholen, werkgevers, hun partners, kennisinstellingen, dwarskijkers en jongeren een gezamenlijke, overkoepelende
ambitie te formuleren, waarbij jongeren centraal staan. Van hieruit gaan
de partijen aan de slag om tot verbetering en innovatie te komen door
eigenaarschap en handelingsruimte te geven aan professionals, jongeren
en mensen uit hun leefwereld. Daarnaast worden oplossingen aangedragen voor mogelijke knelpunten rond deze ambitie.
Quotumregeling
De resultaten van de twee-meting banenafspraak laten zien dat de
werkgevers eind 2016 in totaal 22.554 banen ten opzichte van de
nulmeting hebben gerealiseerd voor mensen met een arbeidsbeperking
(Tweede Kamer, 2016–2017, 33 981, nr. J). Met dit resultaat is voldaan aan
de doelstelling dat werkgevers eind 2016 in totaal 20.500 banen realiseren.
Het gaat om 18.957 banen bij de sector markt en 3.597 banen bij de sector

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

57

overheid. Werkgevers in de sector markt voldoen hiermee aan de
doelstelling van 14.000 banen, maar dit geldt niet voor de sector overheid
(6.500 banen). Vanwege dit resultaat heeft het kabinet besloten tot
activering van de quotumregeling voor de sector overheid. Eén van de
afspraken uit het Sociaal Akkoord is dat vóór het kabinet een besluit
neemt om de quotumregeling te activeren, eerst gesproken wordt met
sociale partners en gemeenten. Naar aanleiding van dit overleg is
besloten om te voorzien in een bepaling die het mogelijk maakt het
quotum weer te deactiveren als blijkt dat de banenafspraak alsnog wordt
gehaald. Ook is besloten om overheidswerkgevers de tijd te geven een
inhaalslag te realiseren en de daadwerkelijke heffing één jaar uit te stellen.
Wel worden de resultaten over 2018 gemonitord. Tevens wordt geregeld
dat de registratie in het doelgroepregister van mensen niet langer eindigt
op 31 december van het tweede kalenderjaar, volgend op de datum
waarop deze niet meer aan de doelgroepcriteria voldoen, de zogenaamde
de t+2 regel. Deze periode wordt verlengd. Hierdoor blijven de banen
waarop de mensen uit de doelgroep werken langer meetellen voor de
banenafspraak/quotumregeling. Aanvullend wordt door de overheidwerkgevers een plan van aanpak opgesteld en is afgesproken dat specifieke
onderdelen in het veiligheidsdomein van de overheid worden uitgezonderd van de quotumregeling. Tot slot zal nader onderzoek plaatsvinden naar de regionale verschillen, de toereikendheid van de omvang
van de doelgroep, en wordt in een breed onderzoek gemonitord hoe de
quotumregeling uitpakt bij verschillende overheidssectoren.
Wsw pensioenen
De premielasten voor het Wsw-pensioen stijgen als gevolg van het feit dat
de Wsw is afgesloten voor nieuwe instroom. Voor het pensioenfonds
PWRI betekent dit dat de pensioenpremie moet worden opgebracht door
een afnemend aantal Wsw-werknemers. In verband hiermee heeft het
kabinet bij de behandeling van de Participatiewet toegezegd, met ingang
van 2018, een financiële tegemoetkoming te bieden van € 10 miljoen per
jaar, onder de voorwaarde dat sociale partners zelf tot een structurele
oplossing komen voor het fonds. Ten behoeve hiervan is de ministeriële
regeling gepubliceerd waarin de wettelijke basis is gelegd voor een
directe geldstroom (Stc., 2017, 21339).
Tabel 2.1 Indicatoren banenafspraak
Realisatie Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde
20161
20162
20172
20182
Cumulatief aantal extra banen arbeidsbeperkten marktsector t.o.v. nulmeting
op 1/1/2013

18.957

14.000

23.000

31.000

Cumulatief aantal extra banen arbeidsbeperkten overheidsector t.o.v.
nulmeting op 1/1/2013

3.597

6.500

10.000

12.500

1

Berekening SZW op basis van metingen UWV.
Streefwaarden afkomstig uit memorie van toelichting bij de Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten.
Tweede Kamer, 2013–2014, 33 981, nr. 3, blz. 6, tabel Aantal te realiseren banen voor beoordeling activering quotumheffing.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

58

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 2.2 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 2 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

6.543.926

waarvan garantieverplichtingen
Uitgaven

6.890.482

6.750.803

6.925.566

7.219.656

7.418.596

7.554.707

6.951.513

6.810.888

6.977.917

7.229.656

7.420.596

7.554.707

– 170
6.626.117

waarvan juridisch verplicht (%)

99,8%

Inkomensoverdrachten

6.530.514

6.752.024

6.693.003

6.886.616

7.179.956

7.368.900

7.505.011

Macrobudget participatiewetuitkeringen en intertemporele
tegemoetkoming

5.711.137

5.979.610

5.915.743

6.114.742

6.408.786

6.592.028

6.718.218

459

0

0

0

0

0

0

Participatiebudget
Wsw

17.447

0

0

0

0

0

0

TW

496.400

470.789

484.596

475.922

474.265

476.350

480.751

AIO

245.067

254.025

253.938

259.051

261.955

265.230

270.683

Bijstand zelfstandigen

56.427

43.244

31.707

29.570

29.570

29.570

29.570

Bijstand overig

1.500

1.600

1.600

1.600

1.600

1.600

1.600

Onderstand en re-integratie
(Caribisch Nederland)

2.077

2.756

5.419

5.731

3.780

4.122

4.189

Garanties

41

50

5

0

0

0

0

Subsidies

92.361

189.904

88.748

61.570

18.361

20.386

18.361

Opdrachten

2.183

8.139

16.873

17.406

19.438

19.849

19.874

Bekostiging

782

1.095

2.038

2.108

1.739

1.297

1.297

Nibud

304

0

0

0

0

0

0

ZonMw

478

1.095

2.038

2.108

1.739

1.297

1.297

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s

236

301

221

217

162

164

164

ZonMw

236

301

221

217

162

164

164

Bijdrage aan sociale fondsen

0

0

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

Pensioenfonds Wsw

0

0

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

55.901

44.587

2.572

2.572

0

0

0

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn voor 100% juridisch verplicht. De rijksbijdragen aan de uitvoerende instellingen, gemeenten, het UWV en de SVB,
worden ruim voor het begrotingsjaar bekend gemaakt. Inkomensoverdrachten die worden gedeclareerd zijn gebaseerd op wet- en regelgeving
en derhalve ook voor 100% juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

59

Garanties:
De geraamde uitgaven zijn voor verwachte claims op garanties van de
Tijdelijke SZW-borgstellingsregeling ondernemers 2009–2010 en dus 100%
juridisch verplicht.
Subsidies:
De subsidies zijn voor 100% juridisch verplicht. De aanvragen in het kader
van de subsidieregelingen, zoals voor de sectorplannen, armoede en
schulden en Doorstart naar nieuw werk, zijn beschikt of nog in procedure.
Evenzo geldt voor de incidentele subsidies, zoals voor armoede onder
kinderen, of de subsidies aan de Stichting Beheer Collectieve Middelen
(SBCM), Nibud of de gesubsidieerde cofinanciering Europees Fonds
Meest Behoeftigen (EFMB) dat deze voor meerdere jaren zijn toegekend
dan wel toegezegd aan de desbetreffende organisaties.
Opdrachten:
De opdrachten zijn voor 10% juridisch verplicht. Het gaat om ca. € 2
miljoen voor de arbeidsmarktregio’s.
Bekostiging:
Met de goedkeuring in 2015 van het meerjarige kennisprogramma, zoals
dat door ZonMw wordt uitgevoerd, is het kasbudget 100% juridisch
verplicht.
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s:
Analoog aan het instrument bekostiging is de bijdrage voor de uitvoeringskosten van ZonMw ook voor 100% verplicht.
Bijdrage aan sociale fondsen
De bijdrage aan sociale fondsen is voor 100% juridisch verplicht.
Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
A1. Macrobudget participatiewetuitkeringen
Op grond van de Participatiewet verstrekt het Ministerie van SZW jaarlijks
aan gemeenten een budget voor bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies. Voor alle gemeenten tezamen wordt het macrobudget voor 2018
geraamd op bijna € 6 miljard. In 2018 wordt hiervoor een bedrag van
€ 138 miljoen gereserveerd voor de vangnetregeling 2016. Bij de
verdeling van het voorlopig macrobudget wordt hiermee al rekening
gehouden. De vangnetuitkering is bedoeld voor gemeenten van wie het
tekort op het budget op grond van artikel 69 Participatiewet de geldende
eigen-risicodrempel overstijgt. In het kader van het tijdelijk vangnet geldt
voor 2016 (af te wikkelen in 2018) een eigen-risicodrempel van 5% dan wel
€ 30 per inwoner. In tabel 2.3 wordt de opbouw van het budget gespecificeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

60

Tabel 2.3 Extracomptabel overzicht Macrobudget participatiewetuitkeringen (x € 1.000)
Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016
Macrobudget participatiewetuitkeringen en intertemporele
tegemoetkoming

5.711.137

5.979.610

5.915.743

6.114.742

6.408.786

6.592.028

6.718.218

Macrobudget participatiewetuitkeringen

5.691.569

5.889.610

5.918.189

6.128.438

6.422.482

6.605.724

6.731.914

Algemene bijstand en loonkostensubsidies

5.336.390

5.497.394

5.500.375

5.693.960

5.980.481

6.169.699

6.311.219

IOAW

326.349

361.723

386.014

400.966

406.567

398.597

381.482

IOAZ

28.830

30.493

31.801

33.511

35.434

37.429

39.214

Intertemporele tegemoetkoming

19.568

90.000

– 2.446

– 13.696

– 13.696

– 13.696

– 13.696

Algemene bijstand en loonkostensubsidies
De Participatiewet voorziet in een sociaal vangnet voor personen die niet
zelfstandig in hun bestaan kunnen voorzien. Het Macrobudget participatiewetuitkeringen voorziet in de middelen voor bijstanduitkeringen en
loonkostensubsidies, waaronder de middelen voor bijstanduitkeringen
aan startende ondernemers. Dit budget wordt samen met de middelen
voor IOAW en IOAZ over de gemeenten verdeeld. Bijstand voor levensonderhoud van startende ondernemers bedraagt in 2018 € 30,6 miljoen en
maakt onderdeel uit van het Macrobudget participatiewetuitkeringen.
Wie komt er voor in aanmerking?
Iedereen die rechtmatig in Nederland verblijft en woont en onvoldoende
over eigen middelen van bestaan beschikt, kan in aanmerking komen voor
bijstand.
Hoe hoog is de bijstand?
De hoogte van de bijstandsuitkering is afhankelijk van leeftijd en
leefsituatie. In tabel 2.4 zijn de bijstandsnormen opgenomen voor
gehuwden/samenwonenden en alleenstaanden en alleenstaande ouders
van 21 jaar tot de AOW-gerechtigde leeftijd die niet samenwonen met
meerderjarige medebewoners. Voor gehuwden en alleenstaanden van 21
jaar of ouder die samenwonen met één of meer meerderjarige personen
waarmee kosten kunnen worden gedeeld, geldt op grond van de
kostendelersnorm een lager bedrag. Bijstandsgerechtigden van 18 tot 21
jaar ontvangen een lagere uitkering.
Tabel 2.4 Netto bijstandsnormen van 21-jaar tot de AOW-gerechtigde leeftijd inclusief vakantietoeslag (in €)
1 juli 2017
Gehuwd/samenwonend

1.409,31

Alleenstaande (ouder)

986,52

Budgettaire ontwikkelingen
Hieronder volgt een toelichting op de bijstellingen voor de algemene
bijstand en loonkostensubsidies en de intertemporele tegemoetkoming.
De toelichting voor de IOAW, IOAZ en Bbz levensonderhoud startende
ondernemers volgen later in het artikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

61

Ondanks een daling van de werkloosheid stijgen de uitgaven aan bijstand
en loonkostensubsidie. De meerjarige oploop van de uitgaven aan
bijstand en loonkostensubsidies hangt samen met de invoering van een
aantal wetswijzigingen, waaronder de invoering van de Participatiewet en
de Wet vrijlating lijfrenteopbouw en inkomsten uit arbeid en bevordering
vrijwillige voortzetting pensioenopbouw en de AOW-leeftijdsverhoging.
Daarnaast worden de toenemende uitgaven ook verklaard door de
verhoogde asielinstroom in de afgelopen jaren en het extra beroep op
bijstand dat daaruit volgt.
In het Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom is een intertemporele
tegemoetkoming van € 90 miljoen in 2017 afgesproken. Dit is bedoeld om
de feitelijke kosten voor gemeenten door de verhoogde asielinstroom te
dekken. In 2016 hebben gemeenten bijna € 20 miljoen aan intertemporele
tegemoetkoming ontvangen. De verrekening van de intertemporele
tegemoetkoming van 2016 en 2017 met de gemeentelijke budgetten
Participatiewetuitkeringen vindt in 8 jaar plaats vanaf respectievelijk 2018
en 2019.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.5 Kerncijfers Participatiewet
Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

Volume Participatiewet (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)2

395

391

383

Volume Participatiewet (x 1.000 huishoudens, ultimo)2

399

–3

–3

•

92

–3

–3

3

–3
–3

waarvan verblijfsduur minder dan 1 jaar

•

waarvan verblijfsduur 1 tot 5 jaar

168

–

•

waarvan verblijfsduur 5 jaar of meer

139

–3

1

CBS, bijstandsuitkeringenstatistiek.
Dit cijfer is exclusief volume loonkostensubsidies.
3
Dit cijfer wordt niet geraamd.
2

Wetten inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) en gewezen zelfstandigen
(IOAZ)
De IOAW-uitkering is een aanvulling op het (gezins)inkomen tot bijstandniveau voor oudere werkloze werknemers. Anders dan bij de Participatiewet hoeven werkloze ouderen, die vaak vermogen in spaargeld of eigen
huis hebben, in de IOAW hun vermogen niet aan te spreken.
De IOAZ is een uitkering voor ouderen die noodgedwongen zijn gestopt
met hun werk als zelfstandige, omdat de inkomsten daaruit onvoldoende
waren. De IOAZ-uitkering vult het (gezins)inkomen aan tot het bijstandsniveau. In de IOAZ wordt rekening gehouden met de bijzondere positie
van zelfstandigen en hun (bedrijfs)vermogen.
Wie komt er voor in aanmerking?
De belangrijkste doelgroepen van de IOAW-regeling zijn:
• Werkloze werknemers die op het moment dat zij werkloos worden ten
minste 50 jaar zijn en geboren zijn voor 1 januari 1965, die recht
hebben op een uitkering op grond van de WW van meer dan drie
maanden en die de volledige uitkeringsduur daarvan hebben doorlopen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

62

•

Werknemers die na hun 50e verjaardag recht hebben gekregen op een
loongerelateerde WGA-uitkering en van wie de WGA-uitkering is
beëindigd, omdat zij niet langer ten minste 35% arbeidsongeschikt zijn.

De IOAZ is bedoeld voor oudere zelfstandigen tussen de 55 jaar en de
AOW-gerechtigde leeftijd, die hun bedrijf of zelfstandig beroep na hun 55e
verjaardag hebben beëindigd. Om in aanmerking te komen voor een
uitkering moet de gewezen zelfstandige onder andere voldoen aan
voorwaarden betreffende het gemiddeld jaarinkomen in de drie jaar
voorafgaand aan de aanvraag, het verwachte inkomen uit beroep of
bedrijf bij voortzetting van het bedrijf en het aantal uren en de duur van
de werkzaamheden als zelfstandige.
Hoe hoog is de IOAW/IOAZ?
Per 1 juli 2015 geldt voor de IOAW en de IOAZ een kostendelersnorm. In
de IOAW en IOAZ geldt de kostendelersnorm alleen voor alleenstaande
kostendelers. Voor huidige alleenstaanden en alleenstaande ouders wordt
de norm trapsgewijs afgebouwd. Vanaf 1 januari 2018 is de norm 55%.
Uiteindelijk, per 1 januari 2019, ontvangen alleenstaanden en alleenstaande ouders, indien zij samenwonen met één of meer meerderjarige
personen, 50%van de gehuwdennorm.
Tabel 2.6 Bruto bedragen IOAW/IOAZ per maand, exclusief vakantietoeslag (in €)
1 juli 2017
Gehuwd/samenwonend

1.506,52

Alleenstaande (ouder) zonder meerderjarige medebewoners

1.163,94

Alleenstaande (ouder) met een of meer meerderjarige medebewoners

957,80

Budgettaire ontwikkelingen
De IOAW-uitgaven nemen de komende jaren toe. Dit komt vooral omdat
de IOAW-instroom, die met vertraging de conjunctuur volgt, toeneemt. De
vertraging treedt op omdat het grootste deel van de IOAW-instroom eerst
3 jaar WW-gerechtigd is geweest. Daarnaast stijgen de IOAW-uitgaven ook
als gevolg van de de verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd,
waardoor langer gebruik wordt gemaakt van de IOAW. Vanaf 2021 zien we
een daling van de IOAW-uitgaven. De daling wordt verklaard door de
beperkende voorwaarde dat het IOAW-recht alleen geldt voor personen
geboren voor 1965, waardoor korter gebruik wordt gemaakt van de IOAW.
De uitgaven aan de IOAZ en het volume nemen de komende jaren toe
door verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.7 Kerncijfers IOAW en IOAZ
Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

Volume IOAW (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)

22

25

26

Volume IOAZ (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)

1,8

1,9

2,0

1

CBS, bijstandsuitkeringenstatistiek.

Handhaving
De cijfers op het gebied van fraude en handhaving in de
WWB/Participatiewet laten een stabiel beeld zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

63

Tabel 2.8 Kerncijfers WWB/Participatiewet (fraude en handhaving)
Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Gepercipieerde detectiekans (%)

80

82

77

Kennis van de verplichtingen (%)

88

90

88

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)

11

11

12

Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

62

66

71

Incassoratio 2014 (%)

13

22

28

Incassoratio 2015 (%)

–

4

14

25

Incassoratio 2016 (%)

–4

–4

16

Preventie1

Opsporing2

Terugvordering3

1

Ipsos »Kennis der verplichtingen en detectiekans 2016».
SZW-berekeningen op basis van CBS, bijstandsdebiteuren- en fraudestatistiek.
CBS-onderzoek incassoratio 2016. Deze cijfers zijn overigens door het CBS herzien.
4
Deze cijfers komen niet voor.
2
3

A2. Toeslagenwet (TW)
De TW vult uitkeringen op grond van de werknemersverzekeringen aan tot
het normbedrag voor het relevante sociaal minimum als het totale
inkomen (exclusief TW-uitkering) van de uitkeringsgerechtigde en diens
eventuele partner daaronder ligt.
Wie komt er voor in aanmerking?
Uitkeringsgerechtigden komen in aanmerking voor een toeslag als zij een
uitkering ontvangen op grond van één van de zogenoemde moederwetten. Dit zijn de WIA, WAO, WAZ, Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen (Wamil), Wajong, IOW, WW, ZW en WAZO. Ook als een
werkgever in het tweede ziektejaar minder loon doorbetaalt dan het voor
de werknemer geldende sociaal minimum, komt de betrokkene in
aanmerking voor een toeslag.
De volgende personen kunnen recht hebben op een toeslag:
• een gehuwde/samenwonende met een gezamenlijk inkomen dat lager
is dan het bruto minimumloon;
• een alleenstaande met een inkomen dat lager is dan 70% van het netto
minimumloon.
Hoe hoog is de toeslag?
De toeslag vult de uitkering in beginsel aan tot het normbedrag-TW.
Indien het dagloon lager is dan het normbedrag-TW, dan vult de toeslag
aan tot dit lagere dagloon.Voor alleenstaanden van 21 jaar of ouder, die
samenwonen met één of meer meerderjarige personen waarmee kosten
kunnen worden gedeeld, geldt op grond van de kostendelersnorm een
lagere norm. De kostendelersnorm is per 1 juli 2016 in de TW ingevoerd
en wordt stapsgewijs afgebouwd. Vanaf 1 januari 2017 bedraagt de
kostendelersnorm 60% van het Wml en vanaf in 1 januari 2018 is dit 55%
van het Wml. Uiteindelijk, per 1 januari 2019, zal de kostendelersnorm
50% van het Wml bedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

64

Tabel 2.9 Normbedragen TW bruto per maand, exclusief vakantietoeslag (in €)
1 juli 2017
Gehuwd/samenwonend

1.565,40

Alleenstaande (ouder) van 23 jaar en ouder

1.164,06

Alleenstaande (ouder) van 23 jaar en ouder met een of meer meerderjarige medebewoners

959,39

Budgettaire ontwikkelingen
De TW-uitgaven hangen samen met de volumeontwikkelingen in de
moederwetten.In 2017 dalen de TW-uitgaven onder andere vanwege de
daling in WW-uitkeringen als gevolg van de aantrekkende arbeidsmarkt. In
2018 treedt een toename op van de TW-uitgaven, omdat vanaf 2018 de
uitkering van de Wajongers met arbeidsvermogen wordt verlaagd.
Alleenstaande Wajongers met arbeidsvermogen kunnen daardoor in
aanmerking komen voor een toeslag op grond van de TW.
Beleidsrelevante kerncijfers
In 2017 ligt het TW-volume lager dan in 2016. Tot juli 2016 kwamen
alleenstaande Wajongers van 23 jaar en ouder nog in aanmerking voor
een kleine toeslag op grond van de TW, maar in 2017 is dat niet langer het
geval. Vanwege de afbouw van de overdraagbare algemene heffingskorting in het referentieminimumloon ligt het bedrag tot waaraan de TW
aanvult niet langer hoger dan de Wajong-uitkering voor deze groep. De
gemiddelde toeslag van de resterende groep Wajongers die TW ontvangt
is aanzienlijk hoger. Hierdoor ligt de gemiddelde toeslag in 2017 hoger
dan in 2016.
Vanaf 2018 wordt de uitkering van de Wajongers met arbeidsvermogen
verlaagd, waardoor zelfstandig wonende alleenstaanden in deze groep in
aanmerking kunnen komen voor een aanvulling uit de TW. Hierdoor
neemt het TW-volume in 2018 weer toe. Omdat deze groep relatief lage
TW-uitkeringen ontvangt, komt de gemiddelde toeslag in 2018 lager uit
dan in 2017.
Tabel 2.10 Kerncijfers TW

Gemiddeld jaarvolume TW (x 1.000 uitkeringsjaren)
Gemiddelde toeslag per jaar (x € 1)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

155

108

145

3.203

4.371

3.355

UWV, jaarverslag.

Handhaving
Door de inkomstenverrekening van de Wwz, sinds 1 juli 2015, daalt het
aantal geconstateerde overtredingen. De incassoratio’s blijven op een
gelijk niveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

65

Tabel 2.11 Kerncijfers TW(fraude en handhaving)1
Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)

2,6

1,9

1,3

Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

7,2

5,8

5,6

Incassoratio 2014 (%)

15

39

48

Incassoratio 2015 (%)

–2

18

40

Incassoratio 2016 (%)

–2

–2

17

Opsporing

Terugvordering

1
2

UWV, jaarverslag.
Deze cijfers komen niet voor.

A3. Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen (AIO)
Ouderen met een onvolledig AOW-pensioen kunnen recht hebben op
algemene bijstand. Deze bijstand kan worden aangevraagd bij de SVB.
Wie komt er voor in aanmerking?
Personen die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben, rechtmatig in
Nederland wonen en niet genoeg inkomen of vermogen hebben om in
hun levensonderhoud te voorzien.
Hoe hoog is de AIO?
De AIO is een uitkering op huishoudenniveau en vult aan tot bijstandsniveau. De hoogte van de AIO-uitkering hangt af van het inkomen en de
leefsituatie. In onderstaande tabel zijn de normen opgenomen voor
gehuwden/samenwonenden en alleenstaanden zonder meerderjarige
medebewoners. Voor AIO-gerechtigden die samenwonen met één of meer
meerderjarige personen waarmee kosten kunnen worden gedeeld, geldt
op grond van de kostendelersnorm een lager bedrag.
Tabel 2.12 AIO netto maandbedragen (maximaal), inclusief vakantietoeslag (in €)
1 juli 2017
Gehuwd/samenwonend

1.514,74

Alleenstaande (ouder)

1.108,48

Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten AIO blijven de komende jaren naar verwachting
stijgen. De geraamde volumes blijven de komende jaren vrij constant. De
verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd heeft een neerwaarts effect op
het volume. Daar staat tegenover dat er sinds 2015 tevens personen de
AIO instromen vanwege de afschaffing van de partnertoeslag in de AOW,
wat een opwaarts effect heeft op het volume. Deze laatste groep heeft
naar verwachting recht op een relatief hogere uitkering in de AIO
vergeleken met de huidige populatie. Daarom is de verwachting dat de
gemiddelde AIO-uitkering de komende jaren zal stijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

66

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.13 Kerncijfers AIO

Aantal huishoudens AIO (x 1.000, jaargemiddelde)
1

Realisatie
20161

Raming 2017

Raming 2018

42

43

43

CBS, bijstandsuitkeringenstatistiek.

Handhaving
De cijfers op het gebied van preventie laten een redelijk stabiel beeld zien.
Tabel 2.14 Kerncijfers AIO (fraude en handhaving)
Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Gepercipieerde detectiekans (%)

73

75

77

Kennis van de verplichtingen (%)

84

87

88

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)

0,3

0,5

0,4

Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

1,7

2,2

2,0

Incassoratio 2014 (%)

9,2

19

27

Incassoratio 2015 (%)

–

3

14

31

Incassoratio 2016 (%)

–3

–3

12

Preventie1

Opsporing2

Terugvordering2

1
2
3

Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans 2016».
SVB, jaarverslag.
Deze cijfers komen niet voor.

A4. Bijstand zelfstandigen (Bbz 2004)
Startende ondernemers en gevestigde zelfstandigen kunnen onder
voorwaarden voor financiële ondersteuning een beroep doen op het
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004. Met dit besluit wordt beoogd
kansrijke vanuit een uitkering startende ondernemers een steuntje in de
rug te geven en zelfstandigen met tijdelijke financiële moeilijkheden in
staat te stellen hun werkzaamheden voort te zetten. De bijstand kan
worden verstrekt om te voorzien in de kosten van levensonderhoud voor
gevestigde ondernemers of in bedrijfskredieten (starters en gevestigde
ondernemers).
Wie komt er voor in aanmerking?
Startende ondernemers vanuit een uitkering en gevestigde zelfstandigen
die aan de voorwaarden van het Bbz voldoen, zoals wanneer hulp via een
andere weg niet meer mogelijk is, het inkomen onvoldoende is en de
onderneming levensvatbaar is.
Hoe hoog is de Bbz-uitkering en het krediet?
De uitkering voor levensonderhoud is in principe gelijk aan die van de
algemene bijstand (zie tabel 2.4) als aanvulling voor levensonderhoud. De
maximale hoogte van de bijstand voor bedrijfskredieten wordt in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

67

onderstaande tabel vermeld. De bedragen worden jaarlijks aangepast
voor gestegen prijzen.
Tabel 2.15 Bbz-normen kredietverlening (maxima) (in €)
1 januari 2017
Startende zelfstandige

35.677

Gevestigde zelfstandige

193.784

Budgettaire ontwikkelingen
Voor de verstrekking van bedrijfskredieten en uitkeringen voor levensonderhoud van gevestigde zelfstandigen ontvangen gemeenten een
afzonderlijke specifieke uitkering Bbz. Deze uitgaven maken geen
onderdeel uit van het Macrobudget participatiewetuitkeringen en zijn voor
2018 geraamd op € 31,7 miljoen. De daling is minder groot dan het lijkt,
doordat de uitgaven op gemeentelijk niveau niet goed te ramen zijn met
als gevolg dat er achteraf nabetaald en terugontvangen wordt. De hier
vermelde totale uitgaven zijn de gesaldeerde uitgaven. Uit onderzoek is
gebleken dat gemeenten de daling van de omvang van de kredietverlening vooral verklaren uit een afname van het aantal aanvragen èn uit
gemiddeld lagere bedragen, waarbij door de verbetering van de economische situatie er minder behoefte is aan Bbz-krediet.
Bijstand voor levensonderhoud van startende ondernemers bedraagt in
2018 € 30,6 miljoen en maakt onderdeel uit van het Macrobudget
participatiewetuitkeringen (zie tabel 2.3).
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.16 Kerncijfers Bbz

Volume Bbz (x 1.000 huishoudens, jaargemiddelde)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

3,8

3,8

3,8

CBS, bijstandsuitkeringenstatistiek.

A5. Bijstand overig
Bijstand overig bestaat vrijwel volledig uit bijstand buitenland. Verlening
van bijstand aan een in het buitenland gevestigde Nederlander wordt
alleen nog voortgezet ingeval het recht op uitkering vóór 1 januari 1996 is
vastgesteld. Sinds 1996 zijn er dus geen nieuwe gerechtigden meer
toegelaten.
Budgettaire ontwikkelingen
Er zijn geen noemenswaardige budgettaire ontwikkelingen ten aanzien
van bijstand overig.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.17 Kerncijfers bijstand overig

Volume bijstand overig (x 1.000 gerechtigden, ultimo)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

0,2

0,2

0,1

SVB, jaarverslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

68

A6. Onderstand en re-integratie Caribisch Nederland
De overheid biedt aan inwoners van Caribisch Nederland inkomensondersteuning in de vorm van Onderstand en waar nodig ook
re-integratieondersteuning.
Budgettaire ontwikkelingen
De toename in de uitgaven aan Onderstand wordt verklaard door de
verhoging van het basisbedrag in de Onderstand per 1 maart 2017. Ook
kunnen de uitkeringen aan onderstandsgerechtigden langer doorlopen als
gevolg van de verhoging van de AOV-gerechtigde leeftijd (zie ook
beleidsartikel 8). Verder wordt voor integrale projecten in Caribisch
Nederland in 2018 en 2019 een bedrag van € 2,3 miljoen per jaar
beschikbaar gesteld.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 2.18 Kerncijfers Caribisch Nederland

Volume Onderstand Caribisch Nederland (x 1.000 huishoudens, ultimo)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

0,5

0,4

0,4

SZW unit RCN.

B. Garanties
De pilot borgstelling is een gesloten regeling. De pilot beoogde te
onderzoeken hoe startende ondernemers voor krediet bij het bankwezen
terecht zouden kunnen. Het jaar 2018 is het laatste jaar waarin nog claims
worden verwacht.
C. Subsidies
In totaal is € 88,7 miljoen voor subsidies beschikbaar. Ruim € 42 miljoen
is bestemd voor de uitfinanciering van de sectorplannen, ruim € 18
miljoen voor het armoede- en schuldenbeleid, waarvan € 15 miljoen
specifiek voor kinderen. Voor de subsidieregelingen in het kader van de
Doorstart naar nieuw werk (DWSRA en scholingsvouchers) is ruim € 20
miljoen beschikbaar. Verder maken incidentele subsidies, de cofinanciering van het Europees Fonds voor Meest behoeftigden (EFMB) en de
subsidies aan het NIBUD en de Stichting Beheer Collectieve Middelen
(SBCM) voor ruim € 8 miljoen onderdeel uit van het subsidiebudget.
D. Opdrachten
Deze middelen zijn met name bestemd voor activiteiten op de terreinen
van bevordering arbeidsparticipatie (ca. € 10,8 miljoen), armoedebestrijding en schuldhulpverlening (ca. € 5,5 miljoen) en bevordering
ondernemerschap (ca. € 0,6 miljoen). Uit de middelen bevordering
arbeidsparticipatie wordt middels een decentralisatie-uitkering ca. € 1,7
miljoen beschikbaar gesteld aan de arbeidsmarktregio’s om de regionale
samenwerking tussen organisaties en professionals uit GGZ en de
afdelingen Werk en Inkomen van gemeenten te verbinden voor behandeling van mensen met psycho/sociale problemen. Daarnaast worden uit
deze middelen ondersteuningsprogramma’s gefinancierd van de
Programmaraad en ondersteuningsprogramma’s op het terrein van
vakmanschap en matchen op werk. Uit de middelen voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening wordt onder andere gefinancierd de
tijdelijke stimuleringsregeling ter bestrijding van armoede en schulden (2
nieuwe aanvraagtijdvakken in respectievelijk 2018 en 2019 voor een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

69

bedrag van € 4,0 miljoen) en een divers ondersteuningsprogramma ter
verbetering van de gemeentelijke schuldhulpverlening (ca € 3,0 miljoen).
E. Bekostiging
Voor de bekostiging van het Kennisprogramma vakkundig aan het werk is
in 2018 ruim € 2,0 miljoen beschikbaar.
F. Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Voor de uitvoering van het Kennisprogramma vakkundig aan het werk is
voor uitvoeringskosten voor ZonMw ruim € 0,2 miljoen beschikbaar in
2018.
G. Bijdrage sociale fondsen
Met ingang van 2018 wordt een financiële tegemoetkoming van € 10
miljoen per jaar beschikbaar gesteld aan het Wsw-pensioenfonds PWRI,
onder de voorwaarde dat sociale partners zelf tot een structurele
oplossing komen voor het fonds.
H. Ontvangsten
De geraamde ontvangsten 2018 hebben betrekking op de boedelscheiding
van de SVB-Nederlandse Antillen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

70

Artikel

3. Arbeidsongeschiktheid

Algemene doelstelling

De overheid beschermt werknemers tegen de inkomensgevolgen
van arbeidsongeschiktheid en stimuleert hen te blijven werken of
het werk te hervatten.
De overheid vindt dat werknemers die loon derven als gevolg van
arbeidsongeschiktheid verzekerd moeten zijn van een redelijk inkomen.
Daarom zijn werknemers verplicht verzekerd op grond van de Wet werk en
inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). De WIA omvat twee uitkeringsregimes: de Inkomensverzekering voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten (IVA) en de Regeling werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA). De Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
is bij de introductie van de WIA ingetrokken, maar geldt nog wel voor
mensen die vóór 1 januari 2004 door ziekte of gebrek arbeidsongeschikt
zijn geworden.Op grond van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ) waren ondernemers verplicht verzekerd tegen
de inkomensgevolgen van arbeidsongeschiktheid. De WAZ is per
1 augustus 2004 ingetrokken, maar geldt nog wel voor zelfstandigen die
op dat moment een uitkering ontvingen.
Als het totale inkomen van de uitkeringsgerechtigde WIA, WAO of WAZ en
diens eventuele partner onder het sociaal minimum ligt, kan de uitkeringsgerechtigde een toeslag ontvangen tot het sociaal minimum op grond van
de Toeslagenwet (TW), zie beleidsartikel 2.
De overheid stimuleert met behulp van financiële prikkels voor zowel
uitkeringsgerechtigden als werkgevers dat uitkeringsgerechtigden aan het
werk blijven of (op termijn) weer aan het werk gaan. Daarnaast biedt de
overheid gerichte re-integratieondersteuning aan uitkeringsgerechtigden
die ondersteuning nodig hebben. De overheid kent daarbij een groot
belang toe aan de eigen verantwoordelijkheid en het meewerken aan
re-integratie door de uitkeringsgerechtigde.
Aan werknemers in Caribisch Nederland wordt met de Ongevallenverzekering (OV) een inkomensvoorziening geboden in geval van arbeidsongeschiktheid door een bedrijfsongeval.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister stimuleert aan het werk blijven of het werk hervatten met
een bijdrage voor re-integratieinspanningen aan het UWV. De Minister
financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde
uitkeringsregelingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen
regisseert de Minister. Hij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden regelingen;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door het UWV;
• De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).
De Minister van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de fiscale weten regelgeving. Wanneer fiscale instrumenten worden ingezet om
doelstellingen in het kader van het arbeidsongeschiktheidbeleid te
realiseren, is de Minister van SZW hiervoor medeverantwoordelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

71

Beleidswijzigingen

Beleidsevaluatie in 2018
In 2018 vindt de beleidsevaluatie plaats naar onderdelen van dit beleidsartikel. Een groot deel van het artikel (Wet WIA) is reeds aan de orde
gekomen in het IBO (interdepartementaal beleidsonderzoek) «Geschikt
voor de arbeidsmarkt». Daarom zal de evaluatie zich met name focussen
op de andere onderdelen van het artikel. Onder andere de WAZ en de
effectiviteit van de no-riskpolis komen aan de orde. De evaluatie zal in de
eerste helft van 2018 naar de Tweede Kamer worden gestuurd.
IBO arbeidsongeschiktheid («Geschikt voor de arbeidsmarkt»)
In april 2017 is het IBO afgerond (Tweede Kamer, 2016–2017, 29 544,
nr. 780). Een inhoudelijke reactie zal door het volgende kabinet worden
opgesteld.
Taakstelling WIA
In het sociaal akkoord is afgesproken dat sociale partners met concrete
maatregelen komen die ervoor zorgen dat minder mensen een beroep
hoeven te doen op een arbeidsongeschiktheidsuitkering uit de WIA.
Hiervoor is een taakstelling in de begroting van SZW ingeboekt die
structureel € 150 miljoen bedraagt. In september 2016 heeft de Minister
de Tweede Kamer geïnformeerd over de stand van zaken omtrent de
invulling van deze WIA-taakstelling (Tweede Kamer, 2016–2017, 32 716,
nr. 23). Deze taakstelling is structureel uitgeboekt bij de Voorjaarsnota
2017, omdat er geen zicht is op concrete maatregelen van de sociale
partners.
Loonkostensubsidies en het WIA-arbeidsongeschiktheidscriterium
Het WIA-arbeidsongeschiktheidscriterium wordt aangepast voor mensen
die met loonkostensubsidie werken in de Participatiewet. De beoogde
inwerkingtredingsdatum is nu 1 januari 2019, dit is een jaar later dan
vermeld in de begroting 2017. In de normale WIA-systematiek worden
deze werknemers met loonkostensubsidie bij ziekte vrijwel altijd volledig
arbeidsongeschikt verklaard, omdat zij geen regulier werk kunnen
verrichten waarmee zij minimaal het Wml kunnen verdienen. Met de
Participatiewet is vastgelegd dat bij het bepalen van het arbeidsongeschiktheidspercentage in de WIA rekening wordt gehouden met de
omstandigheid dat een werknemer met loonkostensubsidie heeft gewerkt.
WGA-uitkering eindigt bij getoond herstel verdiencapaciteit
In het wetsvoorstel waar het arbeidsongeschiktheidscriterium wordt
gewijzigd voor werknemers die met loonkostensubsidie hebben gewerkt,
wordt ook (per 1 januari 2019) geregeld dat de uitkering van WGA-gerechtigden die langer dan één jaar meer dan 65% van hun maatmaninkomen
verdienen eindigt zonder tussenkomst van een verzekeringsarts of
arbeidsdeskundige. Op dit moment oordelen de verzekeringsarts en
arbeidsdeskundige over de mate van arbeidsongeschiktheid. In deze
situaties heeft dat echter geen toegevoegde waarde; betrokkene laat
namelijk door zijn inkomsten al zien dat het verlies aan verdiencapacteit
minder dan 35% is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

72

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 3.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 3 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

682

801

Uitgaven

682

801

waarvan juridisch verplicht (%)

824

847

883

918

953

824

847

883

918

953

100%

Inkomensoverdrachten

682

801

824

847

883

918

953

Ongevallenverzekering (Caribisch
Nederland)

682

801

824

847

883

918

953

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten van de
Ongevallenverzekering Caribisch Nederland.

Tabel 3.2 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 3 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Uitgaven

9.199.616

9.503.207

9.843.383

10.209.079

10.625.037

11.041.507

11.478.297

Inkomensoverdrachten

9.138.683

9.447.822

9.560.795

9.691.260

9.830.421

9.962.702

10.097.364

IVA

1.712.782

2.022.714

2.294.369

2.541.884

2.797.234

3.059.173

3.316.974

WGA

2.327.604

2.559.654

2.730.425

2.874.073

3.002.217

3.107.578

3.208.225

327.861

364.810

369.810

391.310

412.810

434.310

455.810

WAO

4.615.558

4.361.620

4.041.210

3.771.040

3.516.329

3.270.940

3.034.342

WAZ

154.878

139.024

124.981

112.953

101.831

90.701

82.013

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s

60.933

55.385

102.317

102.330

112.689

113.775

114.860

Re-integratie WIA/WAO/WAZ/ZW

60.933

55.385

102.317

102.330

112.689

113.775

114.860

Nominaal

0

0

180.271

415.489

681.927

965.030

1.266.073

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Inkomensoverdrachten

WGA eigen-risicodragers

A1. Ongevallenverzekering (OV) (Caribisch Nederland)
Werknemers in Caribisch Nederland die door een bedrijfsongeval geheel
of gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn geraakt, krijgen op basis van de
Ongevallenverzekering een uitkering (ongevallengeld). De uitkering is
gekoppeld aan het laatst verdiende loon van de werknemer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

73

Budgettaire ontwikkelingen
De uitgavenontwikkeling van de Ongevallenverzekering (OV) wordt
verklaard door de verhoging van de gerechtigde leeftijd voor de
Algemene Ouderdomsverzekering (zie ook beleidsartikel 8). Hierdoor
lopen de uitkeringen van de OV langer door.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 3.3 Kerncijfers Ongevallenverzekering (Caribisch Nederland)

Volume uitkeringen Ongevallenverzekering (x 1.000, ultimo)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

<0,1

<0,1

<0,1

SZW-unit RCN.

A2. Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
De WIA geeft werknemers die na een wachttijd van twee jaar ten minste
35% arbeidsongeschikt zijn recht op een uitkering, mits aan de
voorwaarden daarvoor voldaan is. In de WIA staat werk voorop. Het
accent ligt op wat mensen wel kunnen. Tegelijkertijd is er sprake van
inkomensbescherming.
De WIA bestaat uit twee uitkeringsregimes. De IVA verstrekt een loondervingsuitkering aan werknemers die duurzaam volledig arbeidsongeschikt
zijn. Wie nog gedeeltelijk kan werken of van wie herstel op termijn nog
mogelijk is, krijgt een uitkering op basis van de WGA. De WIA wordt
uitgevoerd door het UWV.
Werkgevers kunnen daarbij eigenrisicodrager worden voor de WGA-lasten
van hun ex-werknemers. Dit betekent dat ze een lagere premie aan het
UWV betalen, omdat zij het gros van de verplichtingen van het UWV met
betrekking tot re-integratie en uitkeringsbetaling overnemen.
Wie komt er voor in aanmerking?
Werknemers die op of na 29 december 2005, na een wachttijd van twee
jaar, 35% of meer arbeidsongeschikt zijn als gevolg van ziekte.
Hoe hoog is de IVA-uitkering en wat is de duur?
Iemand die ten minste 80% arbeidsongeschikt is en niet meer kan
herstellen of een geringe kans op herstel heeft, komt op basis van de IVA
in aanmerking voor een uitkering van 75% van het laatstverdiende loon,
met een maximum van 75% van het maximumdagloon. Het maximumdagloon bedraagt per 1 juli 2017 € 207,60, dat is € 4.515,30 per maand. De
IVA-uitkering bedraagt maximaal € 3.386,48 bruto per maand (inclusief
vakantiegeld). Daarnaast ontvangen IVA-gerechtigden in 2017 een
tegemoetkoming van netto € 176,27 mits zij op 1 juli van het kalenderjaar
recht hebben op een IVA-uitkering. Deze tegemoetkoming arbeidsongeschikten is bedoeld om een arbeidsongeschikte tegemoet te komen in de
kosten die hij/zij moet maken door zijn/haar handicap. Het recht op
uitkering wordt beëindigd bij het bereiken van de AOW-gerechtigde
leeftijd.
Hoe hoog is de WGA-uitkering en wat is de duur?
• Iemand die ten minste 35% arbeidsongeschikt is met kansen op herstel
komt in aanmerking voor een uitkering op basis van de WGA. De
eerste twee maanden bedraagt de uitkering 75%, daarna 70% van het
loonverlies (oude maandloon minus eventueel inkomen). Het totale
inkomen neemt toe naarmate de betrokkene meer werkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

74

•

•

•

•

•
•

Indien het loonverlies meer dan 35% maar minder dan 80% bedraagt,
is er sprake van gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid. Afhankelijk van het
arbeidsverleden heeft de gedeeltelijk arbeidsgeschikte minimaal 3 tot
maximaal 38 maanden recht op een loongerelateerde uitkering. De wet
Werk en Zekerheid bevat maatregelen die de maximale duur van de
loongerelateerde uitkering raken, zoals de geleidelijke duurverkorting
en de aanpassing van de opbouw van WW-rechten. Dit heeft tot
gevolg dat de maximale duur van de loongerelateerde uitkering
stapsgewijs – één maand per kwartaal – wordt teruggebracht van 38
maanden naar 24 maanden voor nieuwe instroom in de WGA. Deze
maatregelen zijn per 1 januari 2016 in werking getreden.
De gedeeltelijk arbeidsgeschikte wordt geacht te gaan of te blijven
werken. Om hiertoe aan te zetten wordt de uitkering na de loongerelateerde fase afhankelijk van het verdiende inkomen. Is dat inkomen ten
minste 50% van de resterende verdiencapaciteit, dan wordt het loon
aangevuld tot 70% van het loonverlies. Als de betrokkene na afloop
van de loongerelateerde uitkering geen werk heeft of minder verdient
dan 50% van de resterende verdiencapaciteit, dan wordt een uitkering
verstrekt die gerelateerd is aan het arbeidsongeschiktheidspercentage
en het wettelijk minimumloon.
Indien het loonverlies ten minste 80% bedraagt en herstel op termijn
nog mogelijk is, is er sprake van volledige arbeidsongeschiktheid. De
volledig arbeidsongeschikte houdt ook na de loongerelateerde fase
recht op een uitkering van 70% van het loonverlies.
WGA-gerechtigden die op 1 juli van het kalenderjaar recht hebben op
een WGA-uitkering ontvangen evenals IVA-gerechtigden een tegemoetkoming arbeidsongeschikten van netto € 176,27.
Evenals bij de IVA-uitkering geldt ook bij de WGA-uitkering het
maximumdagloon.
Het recht op uitkering kan doorlopen tot de AOW-gerechtigde leeftijd.

Budgettaire ontwikkelingen
In 2018 stijgen de uitkeringslasten WIA (IVA en WGA) inclusief de lasten
voor eigenrisicodragers met circa € 450 miljoen. Dit is een gevolg van het
feit dat de WIA een relatief nieuwe regeling is die nog niet het structurele
niveau heeft bereikt. Naarmate het WIA-bestand meer ingroeit zal er ook
logischerwijs meer doorstroom plaatsvinden van de WGA naar de IVA
omdat het WGA-bestand groeit. Hierdoor stijgen de IVA-uitgaven relatief
harder dan de WGA-uitgaven. De hogere AOW-gerechtigde leeftijd heeft
als gevolg dat WIA-uitkeringen langer kunnen doorlopen. De ao-tegemoetkoming maakt onderdeel uit van de uitkeringslasten IVA, WGA, WAO
en WAZ in tabel 3.2.
Beleidsrelevante kerncijfers
De kerncijfers WIA zijn gecombineerd met de kerncijfers WAO in tabel 3.4.
A3. Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
De WAO is per 29 december 2005 vervangen door de WIA. De WAO blijft
gelden voor werknemers die op 1 januari 2004 een WAO-uitkering
ontvingen. De WAO verstrekt uitkeringen tot aan de AOW-gerechtigde
leeftijd. Daarom zullen er nog decennia lang mensen zijn die een beroep
blijven doen op de WAO. De WAO wordt uitgevoerd door het UWV.
Wie komt er voor in aanmerking?
De werknemer die op 1 januari 2004 al een WAO-uitkering ontving,
behoudt deze zolang aan de uitkeringsvoorwaarden wordt voldaan:
• hij is 15% of meer arbeidsongeschikt;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

75

• hij heeft de AOW-gerechtigde leeftijd nog niet bereikt.
De WAO blijft ook gelden voor werknemers die hun eerste ziektedag
hadden vóór 1 januari 2004 of van wie het recht op WAO-uitkering is
geëindigd, indien zij binnen vijf jaar (opnieuw) arbeidsongeschikt worden
door dezelfde oorzaak. Hierdoor worden nog slechts nieuwe
WAO-uitkeringen toegekend bij herleving van een oud recht.
Hoe hoog is de WAO-uitkering?
De WAO-uitkering bestaat uit twee fasen.
• In de eerste fase ontvangt een WAO-gerechtigde een loondervingsuitkering die gerelateerd is aan het arbeidsongeschiktheidspercentage en
het dagloon. De uitkering bedraagt per 1 juli 2017 maximaal € 3.386,48
bruto per maand (inclusief vakantiegeld). De duur van de loondervingsuitkering is afhankelijk van de leeftijd op de ingangsdatum van de
WAO-uitkering.
• In de tweede fase ontvangt de WAO-gerechtigde een vervolguitkering
die gerelateerd is aan het arbeidsongeschiktheidspercentage en het
vervolgdagloon. De hoogte van het vervolgdagloon is onder andere
afhankelijk van de leeftijd die iemand heeft op de ingangsdatum van
de WAO-uitkering. De vervolguitkering kan in principe doorlopen tot de
AOW-gerechtigde leeftijd.
• WAO-gerechtigden die op 1 juli van het kalenderjaar recht hebben op
een WAO-uitkering en meer dan 35% arbeidsongeschikt zijn ontvangen
daarnaast een tegemoetkoming arbeidsongeschikten van (in 2017)
netto € 176,27.
Budgettaire ontwikkelingen
Er is alleen nog instroom in de WAO door herleving van uitkeringen. Er
worden dan ook nauwelijks nog nieuwe WAO-uitkeringen toegekend.
Tegelijkertijd worden er in 2018 20.000 uitkeringen beëindigd. De
uitkeringslasten WAO dalen in 2018 met ruim € 300 miljoen. In latere
jaren gaat de daling van de uitkeringslasten minder snel. Dit komt vooral
doordat WAO-uitkeringen langer kunnen doorlopen als gevolg van de
verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

76

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 3.4 Kerncijfers IVA, WGA en WAO
Realisatie Raming 2017 Raming 2018
20161
IVA, WGA en WAO
Bestand in uitkeringen (x 1.000, ultimo)

546

550

553

•

waarvan IVA

85

97

107

•

waarvan WGA

168

181

193

•

waarvan WAO

293

272

253

8,1

8,1

8,0

Bestand als percentage van de verzekerde populatie (%)

Instroom in uitkeringen (x 1.000)

40

44

43

•

waarvan IVA

9,6

10,4

10,3

•

waarvan WGA

30

33

32

•

waarvan WAO

0,7

0,6

0,6

Instroomkans (%)

0,6

0,6

0,6

Uitstroom uit uitkeringen (x 1.000)

40

40

40

•

waarvan IVA

6,5

8,4

9,3

•

waarvan WGA

10,1

10,3

10,5

•

waarvan WAO

23

21

20

Doorstroom van WGA naar IVA (x 1.000)

10,1

10

9,4

Uitstroomkans WAO + WIA (%)

6,7

7,3

7,2

43

–2

–2

WGA
Aandeel werkende WGA’ers met resterende verdiencapaciteit (%, ultimo)
1
2

UWV, jaarverslag.
Het aandeel werkende WGA’ers wordt niet geraamd.

Handhaving
De kerncijfers preventie laten over de jaren een stabiel beeld zien. De
kerncijfers opsporing zijn in 2016 gedaald. Zowel het aantal geconstateerde overtredingen als het benadelingbedrag zijn afgenomen. Dit komt
doordat het UWV in 2016 de focus heeft gelegd op een goede selectie van
op te pakken zaken, om de werkvoorraden van de fraudesignalen weg te
werken. Als gevolg hiervan zijn er in 2016 minder zaken daadwerkelijk
afgedaan, en dus ook minder boetes opgelegd en terugvorderingen
ingesteld. Dit effect wordt in 2017 ingehaald. De incassoratio’s laten een
stabiel beeld zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

77

Tabel 3.5 Kerncijfers IVA, WGA en WAO (fraude en handhaving)1
Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Gepercipieerde detectiekans (%)

78

83

79

Kennis van de verplichtingen (%)

89

91

88

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)

1,8

1,7

0,9

Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

9,8

9,4

6,0

Incassoratio 2014 (%)

20

49

56

Incassoratio 2015 (%)

–

3

22

45

Incassoratio 2016 (%)

–3

–3

24

Preventie1

Opsporing2

Terugvordering2

1
Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans 2016». Kerncijfers preventie hebben alleen betrekking op WGA en WAO. De IVA is bij het
onderzoek «Kennis der verplichtingen en detectiekans» buiten beschouwing gebleven.
2
UWV, jaarverslag.
3
Deze cijfers komen niet voor.

A4. Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen
(WAZ)
De WAZ is een verplichte verzekering voor zelfstandigen, beroepsbeoefenaren, directeuren-grootaandeelhouders en meewerkende echtgenoten
tegen de inkomensgevolgen van langdurige arbeidsongeschiktheid. De
WAZ is op 1 augustus 2004 ingetrokken. Sindsdien kunnen ondernemers
zelf bepalen of zij de inkomensrisico’s al dan niet willen afdekken,
bijvoorbeeld via een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering. De
WAZ blijft gelden voor zelfstandigen die op 1 augustus 2004 een uitkering
ontvingen. De WAZ wordt uitgevoerd door het UWV.
Wie komt er voor in aanmerking?
De zelfstandige die op 1 augustus 2004 al een WAZ-uitkering ontving,
behoudt deze zolang aan de uitkeringsvoorwaarden wordt voldaan:
• hij is 25% of meer arbeidsongeschikt;
• hij heeft de AOW-gerechtigde leeftijd nog niet bereikt.
Hoe hoog is de WAZ-uitkering?
De hoogte van de WAZ-uitkering hangt af van de mate van arbeidsongeschiktheid en het feitelijk gederfde inkomen per dag, mits dat niet hoger is
dan het wettelijk minimumloon (de maximale grondslag). De uitkering
voor volledig arbeidsongeschikten is 75% van de grondslag en bedraagt
per 1 juli 2017 maximaal € 1.174,05 bruto per maand (exclusief vakantiegeld). Heeft de betrokkene voortdurend oppas en verzorging nodig, dan
kan de uitkering worden verhoogd tot maximaal 100% van de grondslag.
WAZ-gerechtigden die op 1 juli van het kalenderjaar recht hebben op een
WAZ-uitkering en meer dan 35% arbeidsongeschikt zijn ontvangen
daarnaast een tegemoetkoming arbeidsongeschikten van (in 2017) netto
€ 176,27.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

78

Budgettaire ontwikkelingen
De toegang voor zelfstandigen tot de WAZ is per 1 augustus 2004
beëindigd. In de WAZ is nog slechts in beperkte mate sprake van nieuwe
instroom, die bestaat uit herleving van uitkeringen. Het WAZ-bestand en
de uitkeringslasten nemen de komende jaren af, met name door het
bereiken van de AOW-gerechtigde leeftijd van het zittend bestand. De
hogere AOW-gerechtigde leeftijd heeft als gevolg dat WAZ-uitkeringen
langer kunnen doorlopen. Hierdoor dalen de uitkeringslasten in de WAZ
minder snel.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 3.6 Kerncijfers WAZ

Bestand in aantal uitkeringen (x 1.000, ultimo)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

14

12

11

UWV, jaarverslag.

B. Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Re-integratie WIA/WAO/WAZ/ZW
Voor de re-integratie van uitkeringsgerechtigden in de WIA, WAO, WAZ en
ZW zet het UWV middelen in om hen zo nodig te begeleiden op weg naar
werk en te ondersteunen zodra zij werk hebben. Het UWV zet deze
middelen in voor de inkoop van trajecten en diensten gericht op het
vinden van werk. Daarnaast koopt UWV voorzieningen (waaronder
jobcoaching en vervoersvoorzieningen) in voor het ondersteunen van
werkenden met een structureel functionele beperking. Het UWV beschikt
vanaf 2015 over een geïntegreerd taakstellend re-integratiebudget voor de
inzet van trajecten en van voorzieningen voor de re-integratieondersteuning van gedeeltelijk arbeidsgeschikten (inclusief Wajongers). Dit
budget wordt jaarlijks aan het UWV beschikbaar gesteld en door het UWV
verantwoord via de reguliere rapportages.
Budgettaire ontwikkelingen
Voor het jaar 2018 is voor het premiegefinancierde gedeelte van het
re-integratiebudget € 102 miljoen beschikbaar. € 26 miljoen van de
middelen voor 2017 is doorgeschoven naar het begrotingsgefinancierde
budget in 2020 en 2021, omdat het beroep op deze middelen in deze jaren
gaat toenemen als gevolg van de recente herindelingsoperatie in het
Wajong-bestand. Het begrotingsgefinancierde gedeelte van het
re-integratiebudget wordt verantwoord in artikel 4 (tabel 4.1).
Extracomptabele fiscale regelingen

Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage «Fiscale regelingen»
in de Miljoenennota. Naast de fiscale regelingen die in onderstaande tabel
zijn opgenomen, heeft ook de Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid
betrekking op dit beleidsartikel. Voor een beschrijving van de regelingen,
de doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het beoogde jaar van afronding van de volgende
evaluatie wordt verwezen naar de bijlage bij de Miljoenennota
«Toelichting op de fiscale regelingen».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

79

Tabel 3.7 Fiscale regelingen 2016–2018, budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen (x € 1 miljoen)

Arbeidsongeschiktheidsverzekering premieaftrek
Arbeidsongeschiktheidsverzekering belaste uitkering

2016

2017

524

574

591

– 414

– 460

– 476

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

2018

80

Artikel

4. Jonggehandicapten

Algemene doelstelling

De overheid biedt jonggehandicapten arbeids- en inkomensondersteuning.
De Wajong bestaat uit drie groepen die elk een eigen doelstelling hebben:
de «oude Wajong» (tot 2010), de «Wajong2010» (2010 tot 2015) en de
Wajong2015. Het moment van instroom bepaalt tot welke groep iemand
behoort. In de «oude Wajong» staat inkomensondersteuning voorop en is
arbeidsondersteuning beschikbaar voor hen die kunnen werken. Voor de
«Wajong2010» (mensen die in de periode 2010 tot 2015 zijn ingestroomd)
heeft de overheid als eerste doel de arbeidsparticipatie van Wajongers te
bevorderen. Als zij perspectief hebben op het verrichten van arbeid staat
voor deze Wajongers arbeidsondersteuning centraal. Als onderdeel van
de arbeidsondersteuning kunnen zij zo nodig inkomensondersteuning
aanvragen. De doelgroep van de Wajong2015 bestaat uit mensen die
duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben. Zij zullen
nooit kunnen werken, ook niet met ondersteuning. De overheid heeft voor
deze groep als doel te voorzien in een inkomensvoorziening.
Als het totale inkomen van een Wajonger en diens eventuele partner
onder het sociaal minimum ligt, kan de uitkeringsgerechtigde een toeslag
ontvangen tot het sociaal minimum op grond van de Toeslagenwet (TW),
zie beleidsartikel 2.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister stimuleert het vinden van werk met een bijdrage voor
re-integratieinspanningen aan het UWV en de REA-instituten. De Minister
financiert de inkomensondersteuning via het verstrekken van uitkeringen. Hij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen uit hoofde van de
Wajong;
• Het ter beschikking stellen van middelen voor het aan het werk helpen
van mensen die arbeidsmogelijkheden hebben;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door het UWV.
De Minister van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de fiscale weten regelgeving. Wanneer fiscale instrumenten worden ingezet om
doelstellingen in het kader van het jonggehandicaptenbeleid te realiseren,
is de Minister van SZW hiervoor medeverantwoordelijk.

Beleidswijzigingen

Afronding herindeling Wajong
Eind 2017 rondt het UWV de herindeling Wajong af. Alle Wajongers zijn
op dat moment ingedeeld in de categorieën «arbeidsvermogen» of
«duurzaam geen arbeidsvermogen». Vanaf 1 januari 2018 wordt de
maximale uitkering voor Wajongers met arbeidsvermogen verlaagd van
75% naar 70%.
Beleidsdoorlichting eind 2017
In 2017 wordt de beleidsdoorlichting van artikel 4 uitgevoerd. De
verwachting is dat deze beleidsdoorlichting eind 2017 aan de Tweede
Kamer wordt aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

81

ESB-regeling
Uit de recente evaluatie van de subsidieregeling scholing en re-integratie
van personen met arbeidsbeperkingen en ernstige scholingsbelemmeringen (ESB-regeling) is gebleken dat er vooruitgang is geboekt met de
implementatie van passend onderwijs, maar dat het mbo op dit moment
niet in staat is de huidige ESB-doelgroep op te leiden (Tweede Kamer,
2016–2017, 31 224, nr. 39). Gezien de uitkomst is de subsidiegeling vanaf
2018 met drie jaar verlengd (tot en met 2020). Deze periode wordt benut
om in afstemming met betrokken partijen te verkennen op welke wijze de
ondersteuning van de doelgroep het beste kan worden gepositioneerd.
Belangrijk uitgangspunt daarbij is dat de behoefte van de jongeren
centraal staat en dat zij adequaat worden ondersteund.
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 4.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 4 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

3.274.182

3.239.442

3.298.349

3.346.584

3.393.928

3.430.587

3.409.460

Uitgaven

3.274.182

3.239.442

3.298.349

3.346.584

3.393.928

3.430.587

3.409.460

waarvan juridisch verplicht (%)

100%

Inkomensoverdrachten

3.114.124

3.201.788

3.177.398

3.241.757

3.292.517

3.331.979

3.326.898

Wajong

3.114.124

3.201.788

3.177.398

3.241.757

3.292.517

3.331.979

3.326.898

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s

160.058

37.654

120.951

104.827

101.411

98.608

82.562

Re-integratie Wajong

160.058

37.654

120.951

104.827

101.411

98.608

82.562

Ontvangsten

0

18.150

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en zijn
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten
Wajong.
Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s:
De bijdragen aan ZBO’s en RWT’s zijn 100% juridisch verplicht. Het betreft
een re-integratiebudget voor Wajongers op grond van de Wajong.

Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
(Wajong)
De Wajong biedt inkomensondersteuning aan mensen die voor het
bereiken van de 18-jarige leeftijd arbeidsgehandicapt zijn geworden en
geen arbeidsverleden hebben en aan hen die tijdens hun studie voor het
bereiken van de 30-jarige leeftijd arbeidsgehandicapt zijn geworden. De
Wajong wordt uitgevoerd door het UWV.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

82

Wie komt er voor in aanmerking?
Mensen die voor het bereiken van de 18-jarige leeftijd of tijdens hun
studie arbeidsgehandicapt zijn geworden en geen arbeidsverleden
hebben. Voor de Wajong2015 geldt hierbij als voorwaarde dat zij
duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben.
Hoe hoog is de Wajong-uitkering?
Voor mensen met recht op de oude Wajong die volledig arbeidsgehandicapt zijn en duurzaam geen arbeidsvermogen hebben is de uitkering
75% van het wettelijk minimumloon. Per 1 juli 2017 is dit € 1.174,05 bruto
per maand (exclusief vakantiegeld) voor mensen van 22 jaar en ouder.
Voor jongeren is de uitkering 75% van het wettelijk minimumjeugdloon.
Voor de groep met arbeidvermogen is de uitkering maximaal 70% van het
wettelijk minimumloon. In geval van gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid
is deze afhankelijk van het arbeidsongeschiktheidspercentage.
Voor mensen met recht op de Wajong2010 in de uitkeringsregeling is de
uitkering 75% van het wettelijk minimumloon. Voor mensen in de
Wajong2010 werkregeling is de uitkering 70% van het wettelijk
minimumloon. Voor mensen die arbeidsmogelijkheden hebben geldt een
activerende uitkeringsstructuur, waarbij «werken moet lonen» het
uitgangspunt is. Verdient een Wajonger in de werkregeling meer dan 20%
van het minimumloon, dan mag hij de helft van elke extra verdiende euro
houden, tot 100% van het minimumloon. Jonggehandicapten in de
Wajong2010 die studeren ontvangen een uitkering van 25% van het
wettelijk minimumloon.
Mensen met recht op de Wajong2015 ontvangen een uitkering van 75%
van het wettelijk minimumloon.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven in 2018 dalen ten opzichte van 2017. Deze daling wordt
veroorzaakt door een uitkeringsverlaging voor de Wajongers met
arbeidsvermogen en door een daling van het volume van de Wajong. De
daling van de uitgaven wordt gedempt doordat er ook factoren zijn die
gemiddelde uitkering doen stijgen. De belangrijkste factoren zijn:
• De nieuwe instroom heeft duurzaam geen arbeidsmogelijkheden en zal
daarom een volledige uitkering ontvangen. Van de personen die
uitstromen zal een deel een gedeeltelijke uitkering hebben, omdat zij
wel werken.
• De gemiddelde leeftijd van de Wajongers neemt toe, omdat de grote
groep die de afgelopen jaren is ingestroomd ouder wordt. Hierdoor
neemt het percentage Wajongers dat een uitkering krijgt dat gebaseerd
wordt op het minimumjeugdloon af.
• Het aantal mensen dat op grond van de studieregeling nog een
uitkering van 25% van het wettelijk minimumloon ontvangt neemt af.
Deze personen in de Wajong2010 krijgen een hogere uitkering omdat
ze niet meer studeren en doorstromen naar de werk- of uitkeringsregeling.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het totale volume van de Wajong neemt af. Dit komt doordat de uitstroom
uit de oude Wajong en Wajong2010 groter is dan de instroom in de
Wajong2015. In 2017 zal naar verwachting een deel van de mensen in de
oude Wajong overstappen naar de Wajong2010, als gevolg van de
wijzigingen in de voortgezette werkregeling. Hierdoor daalt het aantal
mensen in de oude Wajong en stijgt het aantal mensen in de werkregeling
in de Wajong2010. Het verwachte aandeel werkenden neemt toe als
gevolg van de banenafspraak voor arbeidsbeperkten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

83

Tabel 4.2 Kerncijfers Wajong
Realisatie Raming 2017 Raming 2018
20161
Volume Wajong totaal (x 1.000 uitkeringen, ultimo)

247

246

245

• waarvan oude Wajong (tot 2010)

177

169

166

• waarvan Wajong2010 (2010 tot 2015)

66

71

70

C waarvan werkregeling (%)

76

69

72

C waarvan studieregeling (%)

9

6

3

C waarvan duurzaam geen arbeidsmogelijkheden (%)

15

25

25

3,5

6

9

Instroom Wajong totaal (x 1.000 uitkeringen)

4,2

5

5

Uitstroom Wajong totaal (x 1.000 uitkeringen)

6,1

6

6

Aandeel werkenden in de oude Wajong en Wajong2010 (%)

24

26

27

• waarvan Wajong2015

1

UWV, jaarverslag.

Handhaving
De kerncijfers voor de Wajong laten over het totaal een redelijk stabiel
beeld zien. De kerncijfers preventie en opsporing zijn in 2016 nagenoeg
gelijk aan de jaren ervoor. Ook de incassoratio’s zijn redelijk stabiel.
Tabel 4.3 Kerncijfers Wajong (fraude en handhaving)
Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Gepercipieerde detectiekans (%)

77

73

77

Kennis van de verplichtingen (%)

85

86

86

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)

1,5

1,2

1,0

Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

4,3

4,0

4,6

Incassoratio 2014 (%)

23

50

58

Incassoratio 2015 (%)

–3

18

41

Incassoratio 2016 (%)

3

3

17

Preventie1

Opsporing2

Terugvordering2

–

–

1

Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans 2016».
UWV, jaarverslag.
3
Deze cijfers komen niet voor.
2

B. Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Re-integratie Wajong
Voor jonggehandicapten is een re-integratiebudget beschikbaar om hen
zo nodig te begeleiden op weg naar werk en te ondersteunen zodra zij
werk hebben. Dit budget is bestemd voor de inzet van trajecten gericht op
het vinden van werk, voorzieningen na werkaanvaarding (waaronder
jobcoaching) en voor de financiering van de REA-instituten (instellingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

84

die scholings- en arbeidstoeleidingstrajecten bieden aan jongeren die
ernstige belemmeringen ondervinden bij het volgen van scholing
vanwege één of meer specifieke sociaal-medische beperkingen) door
middel van de ESB-regeling. Jonggehandicapten met arbeidsvermogen
zijn verplicht om mee te werken aan re-integratie. Specifiek voor
jonggehandicapten met arbeidsmogelijkheden die vallen onder de
Wajong2010 geldt een acceptatieplicht van passende arbeid. Het UWV
beschikt vanaf 2015 over een geïntegreerd taakstellend re-integratiebudget voor de inzet van trajecten en voorzieningen voor de ondersteuning van gedeeltelijk arbeidsgeschikten (Wajong, WIA, WAO, WAZ en
ZW). Het premiegefinancierde deel van het re-integratiebudget heeft
betrekking op de WIA,WAO,WAZ en ZW en wordt verantwoord in artikel 3.
Budgettaire ontwikkelingen
Voor het jaar 2018 is voor het begrotingsgefinancierde gedeelte van het
re-integratiebudget € 121 miljoen beschikbaar. Het budget voor 2018 is
fors hoger dan het budget voor 2017, omdat een deel van het
re-integratiebudget 2017 (€ 45 miljoen) reeds in 2016 aan het UWV is
betaald om het kasritme van het Rijk te optimaliseren. Dit leidt in 2017 tot
terugontvangsten waardoor de begrote uitgaven in 2017 omlaag kunnen
worden bijgesteld. Aanvullend is rekening gehouden met de ontvangst
van ESF-gelden die het UWV in 2017 ontvangt voor oude projecten,
waardoor de bevoorschotting van 2017 ook omlaag is bijgesteld. Dit heeft
geen gevolgen voor het feitelijke re-integratiebudget van het UWV in
2017.
Het begrotingsgefinancierde gedeelte van het re-integratiebudget neemt
na 2018 geleidelijk af (zie tabel 4.1). Dit is het gevolg van de Participatiewet, waarin geregeld is dat de instroom in de Wajong wordt beperkt tot
mensen die duurzaam geen arbeidsmogelijkheden hebben. Vanwege de
recente herindelingsoperatie in het Wajong-bestand is het echter van
belang dat deze daling niet te snel gaat. Daarom is een gedeelte van de
premiegefinancierde middelen (artikel 3) in 2017 doorgeschoven naar het
begrotingsgefinancierde budget in 2020 en 2021.
Extracomptabele fiscale regelingen

Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, is er een fiscale
regeling die betrekking heeft op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regeling en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regeling vermeld. De cijfers
zijn ontleend aan de corresponderende bijlage «Fiscale regelingen» in de
Miljoenennota. Voor een beschrijving van de regeling, de doelstelling, de
ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het
beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie wordt verwezen
naar de bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de fiscale
regelingen».

Tabel 4.4 Fiscale regelingen 2016–2018, budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen (x € 1 miljoen)

Jonggehandicaptenkorting

2016

2017

2018

177

178

178

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

85

Artikel

5. Werkloosheid

Algemene doelstelling

De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen
van werkloosheid en stimuleert hen het werk te hervatten.
De overheid biedt werknemers die hun baan verliezen en geheel of
gedeeltelijk werkloos worden, bescherming tegen het verlies aan loon als
gevolg van werkloosheid. Zij kunnen een beroep doen op een uitkering
die voorziet in een tijdelijk loonvervangend inkomen om de periode van
werkloosheid te overbruggen. Hiervoor zijn werknemers verplicht
verzekerd op grond van de Werkloosheidswet (WW). Door middel van
instrumenten als bijvoorbeeld de sollicitatieplicht, het besluit passende
arbeid en inkomensverrekening stimuleert de overheid een terugkeer naar
werk.
Brug-WW is erop gericht om arbeidsmobiliteit te stimuleren en transities
naar beroepen waar een tekort is aan personeel te bevorderen. Het
actieplan perspectief voor 50-plussers is erop gericht de arbeidsmarktpositie van 50-plussers te verbeteren en het risico op (langdurige)
werkloosheid te beperken. Werklozen die bij instroom in de WW 60 jaar of
ouder zijn, komen na afloop van hun WW-recht in aanmerking voor een
uitkering op minimumniveau op grond van de Inkomensvoorziening
Oudere Werklozen (IOW).
Als het totale inkomen van de uitkeringsgerechtigde WW of IOW en diens
eventuele partner onder het sociaal minimum ligt, kan de uitkeringsgerechtigde een toeslag ontvangen tot het sociaal minimum op grond van
de Toeslagenwet (TW), zie beleidsartikel 2.
Werknemers in Caribisch Nederland ontvangen bij beëindiging van de
dienstbetrekking anders dan door de schuld van de werknemer op grond
van de Cessantiawet een eenmalige uitkering, te betalen door de
werkgever. Als de werkgever wegens faillissement of surseance van
betaling niet in staat is om de uitkering (tijdig) te betalen, neemt de
overheid deze verplichting over.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen. Daarnaast stimuleert de Minister met
financiële instrumenten initiatieven die bijdragen aan de werking van de
arbeidsmarkt. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen regisseert
de Minister. Hij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden regelingen;
• Het borgen van het activerend karakter van de regelingen en van hun
bijdrage aan de werking van de arbeidsmarkt;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door het UWV;
• De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Beleidswijzigingen

Dagloonbesluit werknemersverzekeringen
Per 1 januari 2018 wordt het Dagloonbesluit werknemersverzekeringen
aangepast waardoor het dagloon voor zogenoemde herlevers, de groep
waarbij sprake is van twee WW-uitkeringen in dezelfde kalendermaand,
hoger uitkomt. Daarnaast is beoogd dat herlevers in 2018 in aanmerking
komen voor een tegemoetkoming. Voor de groep WW-gerechtigden met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

86

een periode van ziekte in de referteperiode wordt nog onderzocht hoe
reparatie van het Dagloonbesluit kan worden vormgegeven (Tweede
Kamer, 2016–2017, 34 351, nr. 24).
Compensatieregeling oudere werknemers
De doelgroep van de compensatieregeling loonkosten bij ziekte van
oudere en voormalig langdurig werklozen (no-riskpolis voor ouderen)
wordt op 1 januari 2018 tijdelijk uitgebreid (Tweede Kamer, 2016–2017,
29 544, nr. 763). De regeling wordt toegangelijk voor mensen die zijn
geboren voor 1 januari 1962 en in 2018 of 2019 vanuit de WW als
werknemer gaan werken. Voor deze mensen kan de werkgever een
Ziektewet-uitkering van het UWV krijgen als ze ziek worden. De maatregel
is een uitwerking in het kader van het actieplan Perspectief voor vijftigplussers.
Conversie naar nieuwe Wwz-systematiek
In de Wet werk en zekerheid (Wwz) is al de mogelijkheid gecreëerd dat op
enig moment uitkeringsrechten waarop nog de oude WW-systematiek van
toepassing is (weeksystematiek en urenverrekening) worden omgezet
naar de Wwz-systematiek (kalendermaandsystematiek en inkomensverrekening). Per 1 oktober 2018 zal deze conversie plaatsvinden. De wijze
waarop oude uitkeringen naar de nieuwe systematiek worden omgezet,
wordt de komende tijd uitgewerkt in een algemene maatregel van
bestuur.
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 5.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 5 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

57.069

174.828

152.392

101.511

114.223

142.783

137.636

Uitgaven

56.986

168.678

156.490

103.119

114.267

143.183

137.636

waarvan juridisch verplicht (%)

99,7%

Inkomensoverdrachten

40.297

159.393

137.742

94.511

114.223

142.783

137.636

IOW

40.280

64.291

67.640

94.409

114.121

142.681

137.534

Cessantiawet (Caribisch
Nederland)

17

102

102

102

102

102

102

Tijdelijke regeling tegemoetkoming Dagloonbesluit

0

95.000

70.000

0

0

0

0

Subsidies

16.189

7.900

18.098

8.608

44

400

0

Opdrachten

500

1.385

650

0

0

0

0

Ontvangsten

0

1.171

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten IOW,
uitkeringslasten Cessantiawet (Caribisch Nederland) en de Tijdelijke
regeling tegemoetkoming Dagloonbesluit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

87

Subsidies:
De subsidies zijn voor 100% juridisch verplicht. Het budget heeft
betrekking op de subsidieregelingen voor het tweede loopbaanadvies,
experimenten meer werk en ondersteuning van de Ambachtsacademie.
Opdrachten:
De opdrachten zijn voor 23% juridisch verplicht. Het betreft de evaluatie
van het actieplan Perspectief voor vijftigplussers.
Tabel 5.2 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 5 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Uitgaven

5.863.820

5.083.559

4.525.384

4.259.150

4.197.265

4.290.931

4.484.643

Inkomensoverdrachten

5.863.820

5.083.559

4.383.375

3.999.624

3.821.062

3.786.926

3.836.672

WW

5.863.820

5.083.559

4.383.375

3.999.624

3.821.062

3.786.926

3.836.672

0

0

142.009

259.526

376.203

504.005

647.971

Ontvangsten

386.000

375.026

369.891

381.677

393.847

406.404

419.362

Ufo

Nominaal

386.000

375.026

358.150

358.150

358.150

358.150

358.150

Nominaal

0

0

11.741

23.527

35.697

48.254

61.212

Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
A1. Wet inkomensvoorziening oudere werklozen (IOW)
De IOW geeft werklozen die bij aanvang van de WW-uitkering 60 jaar of
ouder zijn, na afloop van hun WW-uitkering recht op een vervolguitkering.
Ook gedeeltelijk arbeidsongeschikten die bij aanvang van de loongerelateerde WGA-uitkering 60 jaar of ouder zijn, kunnen na afloop van hun
loongerelateerde uitkering recht hebben op IOW. De IOW is een tijdelijke
regeling. In het sociaal akkoord is afgesproken om de IOW tot 2020 te
verlengen en daarna een evaluatie uit te voeren. In de Wwz is daartoe
opgenomen dat oudere WW’ers en WGA’ers in aanmerking kunnen
komen voor een IOW-uitkering als zij vóór 1 januari 2020 werkloos of
gedeeltelijk arbeidsongeschikt worden. De IOW wordt uitgevoerd door het
UWV.
Wie komt er voor in aanmerking?
• Werklozen die bij aanvang van de WW-uitkering 60 jaar of ouder zijn
en die recht hebben op meer dan drie maanden WW-uitkering, komen
bij beëindiging van hun WW-uitkering wegens het bereiken van de
maximale duur in aanmerking voor een IOW-uitkering. De regeling is
toegankelijk voor oudere werklozen die werkloos zijn geworden vanaf
1 oktober 2006;
• Gedeeltelijk arbeidsongeschikte ouderen hebben na hun loongerelateerde WGA-uitkering recht op IOW als de loongerelateerde WGA is
toegekend op of na het bereiken van de leeftijd van 60 jaar. De regeling
is toegankelijk als het recht op de loongerelateerde WGA-uitkering op
of na 1 januari 2008 is ontstaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

88

Hoe hoog is de IOW-uitkering?
Deze uitkering is maximaal 70% van het wettelijk minimumloon. Dit is op
1 juli 2017 € 1.095,78 bruto per maand (exclusief vakantietoeslag). De
uitkering kan lager zijn dan 70% van het wettelijk minimumloon als:
• de WW- of loongerelateerde WGA-uitkering, in de kalendermaand voor
het einde van deze uitkering, lager was dan 70% van het minimumloon;
• de betrokkene tijdens de IOW-uitkering andere inkomsten heeft,
bijvoorbeeld loon of een andere uitkering.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven aan de IOW stijgen van 2017 op 2018 met ruim € 3 miljoen
vanwege de stijging van de AOW-gerechtigde leeftijd. In latere jaren
nemen de IOW-uitgaven verder ook toe als gevolg van de duurverkorting
in de WW. Doordat er in 2022 geen nieuwe instroom meer is nemen de
IOW-uitgaven in dat jaar weer af.
Beleidsrelevante kerncijfers
Door de stijging van de AOW-gerechtigde leeftijd verblijven mensen
gemiddeld langer in de IOW. Hierdoor neemt het IOW-volume in 2017 en
2018 toe.
Tabel 5.3 Kerncijfers IOW

Volume IOW (x 1.000 uitkeringsjaren)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

3,6

5,2

5,8

UWV, jaarverslag.

A2. Cessantiawet (Caribisch Nederland)
Werknemers in Caribisch Nederland ontvangen bij beëindiging van de
dienstbetrekking anders dan door de schuld van de werknemer op grond
van de Cessantiawet een eenmalige uitkering, te betalen door de
werkgever. Als de werkgever wegens faillissement of surseance van
betaling niet in staat is om de uitkering (tijdig) te betalen, neemt de
overheid deze verplichting over.
Budgettaire ontwikkelingen
Er wordt een in de tijd constant uitgavenpatroon verondersteld. De
uitgaven kunnen van jaar tot jaar sterk fluctueren, afhankelijk van het
aantal bedrijven dat failliet is gegaan en het aantal betrokken werknemers.
Specifieke kenmerken van de betrokken werknemers, zoals gemiddeld
dienstverband en gemiddeld loon, kunnen ook sterk fluctueren en de
hoogte van de uitkeringslasten van jaar tot jaar beïnvloeden.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het aantal uitkeringen dat op basis van de Cessantiawet wordt verstrekt is
beperkt. Het volume wordt geraamd op minder dan 100 uitkeringen per
jaar.
Tabel 5.4 Kerncijfers Cessantiawet (Caribisch Nederland)

Volume Cessantiawet (x 1.000 uitkeringen)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

<0,1

<0,1

<0,1

SZW-unit RCN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

89

A3. Tijdelijke regeling tegemoetkoming Dagloonbesluit
werknemersverzekeringen
De Tijdelijke regeling tegemoetkoming Dagloonbesluit werknemersverzekeringen voorziet in een eenmalige tegemoetkoming voor bepaalde
groepen WW-gerechtigden voor wie het dagloon sinds de wijziging van
het Dagloonbesluit in 2015 lager is uitgekomen dan beoogd. Het UWV
voert de tijdelijke regeling uit sinds 1 april 2017.
Wie komt er voor in aanmerking?
Recht op een tegemoetkoming hebben:
• Starters, herintreders en flexwerkers die recht hebben gehad op een
WW-uitkering die is ontstaan op of na 1 juli 2015 en voor 1 december
2016;
• Starters, herintreders en flexwerkers die tijdens deze periode werkloos
zijn geworden maar geen recht hebben gekregen op een WW-uitkering
vanwege hun inkomsten;
• Werknemers die na de wachttijd voor de Wet WIA minder dan 35%
arbeidsongeschikt waren en die recht hebben gehad op een
WW-uitkering die is ontstaan in de periode van 1 juli 2015 tot 1 december 2016;
• WW-gerechtigden in bovengenoemde groepen, voor wie sprake was
van samenloop met een ander WW-recht in de maand waarin een
nieuw recht is of zou zijn ontstaan (de zogenoemde herlevers).
Een werknemer wordt als starter, herintreder of flexwerker aangemerkt als
hij in de referteperiode geen loon heeft genoten in één of meer kalendermaanden.
Budgettaire ontwikkelingen
De tijdelijke regeling gaat in 2018 naar verwachting gepaard met € 70
miljoen aan uitkeringslasten. De gemiddelde tegemoetkoming komt in
2018 naar verwachting hoger uit dan in 2017, hoofdzakelijk omdat de duur
van de WW-uitkering waarover de tegemoetkoming wordt berekend naar
verwachting langer is voor de doelgroep in dit jaar.
Beleidsrelevante kerncijfers
De tijdelijke regeling is een eenmalige compensatie die in 2017 en 2018
voor verschillende groepen wordt verstrekt. Het aantal personen dat in
aanmerking komt voor de compensatie wordt geraamd op 78.000 in 2017
en 30.000 in 2018.
Tabel 5.5 Kerncijfers tijdelijke regeling tegemoetkoming Dagloonbesluit (x 1.000 personen)

Volume tijdelijke regeling tegemoetkoming Dagloonbesluit (x 1.000 personen)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

–

78

30

De regeling is op 1 april 2017 van kracht geworden.

A4. Werkloosheidswet (WW)
De WW verzekert werknemers tegen de financiële gevolgen van
werkloosheid. Het verlies aan inkomen kan voor een bepaalde periode
gedeeltelijk opgevangen worden met een uitkering. De WW-uitkering
duurt minimaal 3 maanden. De maximale duur wordt vanaf 2016
stapsgewijs – één maand per kwartaal – teruggebracht van 38 maanden
naar 24 maanden. Bovendien is de opbouw van WW-rechten vanaf 2016
aangepast. De maximale duur is daarbij afhankelijk van het aantal jaren
dat iemand heeft gewerkt voordat hij werkloos werd. Per jaar arbeidsver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

90

leden bouwt een werknemer de eerste tien jaar één maand recht op een
WW-uitkering op. Vanaf tien jaar arbeidsverleden bouwt een werknemer
vanaf 2016 met elk extra gewerkt jaar een halve maand recht op
WW-uitkering op. De WW wordt uitgevoerd door het UWV.
Wie komt er voor in aanmerking?
Om voor een WW-uitkering in aanmerking te komen moet iemand in ieder
geval:
• de AOW-gerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt en verzekerd zijn
voor de WW;
• minimaal vijf arbeidsuren per week kwijtraken (of voor wie minder dan
tien uur per week werkte, minimaal de helft van de arbeidsuren);
• geen recht meer hebben op loon over die verloren arbeidsuren;
• beschikbaar zijn om te gaan werken;
• voldoen aan de wekeneis: in de 36 weken voor de eerste werkloosheidsdag in minimaal 26 weken in loondienst hebben gewerkt;
• geen ZW-uitkering, WAO-uitkering bij volledige arbeidsongeschiktheid
of IVA-uitkering ontvangen;
• geen WGA-uitkering ontvangen (tenzij men naast de WGA-uitkering
werkte, en die baan is kwijtgeraakt);
• zich tijdig registreren als werkzoekende bij het UWV WERKbedrijf;
• niet verwijtbaar werkloos zijn. Verwijtbaar werkloos is iemand die zelf
ontslag heeft genomen of om een dringende reden is ontslagen. In dat
geval krijgt de werknemer geen uitkering of een korting op de
uitkering.
Hoe hoog is de WW-uitkering?
De eerste twee maanden bedraagt de uitkering 75%, daarna 70% van het
loonverlies (oude maandloon minus eventueel inkomen). Inkomsten uit
arbeid worden gedeeltelijk verrekend, zodat het totale inkomen toeneemt
naarmate de betrokkene meer werkt. De hoogte van het maandloon is
gemaximeerd, waardoor de 75%-uitkering per 1 juli 2017 maximaal
€ 3.386,48 bruto per maand bedraagt en de 70%-uitkering maximaal
€ 3.160,71 (beide bedragen inclusief vakantietoeslag).
Budgettaire ontwikkelingen
Het herstel van de arbeidsmarkt zet de komende jaren naar verwachting
door. De ramingen van het CPB geven voor 2017 en 2018 een daling van
de werkloosheid aan. Daarnaast groeien de effecten van de Wwz
geleidelijk in. Onder meer de aanpassing van het besluit passende arbeid
en invoering van inkomensverrekening hebben daarbij in de komende
jaren naar verwachting al een licht neerwaarts effect op de WW-uitgaven.
Gezamenlijk leidt dit in 2017 tot een daling van de WW-uitgaven met circa
€ 780 miljoen en in 2018 tot een verdere daling met € 700 miljoen.
Beleidsrelevante kerncijfers
De werkloosheid zal in 2017 en 2018 naar verwachting verder dalen. Dit
leidt tot een afname van het aantal nieuwe WW-uitkeringen. Het aantal
beëindigde WW-uitkeringen komt door de aantrekkende arbeidsmarkt in
beide jaren naar verwachting hoger uit dan het aantal nieuwe uitkeringen.
Het WW-volume vertoont daarmee meerjarig een dalend verloop.
De invoering van de nieuwe WW-systematiek op basis van inkomensverrekening heeft een vertragend effect op de uitstroom uit de uitkering. Het
recht op uitkering wordt pas administratief beëindigd nadat gebleken is
dat de opgegeven inkomsten overeenkomen met de inkomstenopgave
van de werkgever in de polisadministratie. Daarnaast valt de uitstroom
mogelijk lager uit dan voorheen, omdat mensen die tegen een lager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

91

uurloon vanuit de WW gaan werken, een aanvulling uit de WW blijven
behouden.
Tabel 5.6 Kerncijfers WW
Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

Volume WW (x 1.000 uitkeringsjaren)

333

288

251

Aantal lopende WW-uitkeringen (x 1.000, ultimo)

412

336

298

Aantal nieuwe WW-uitkeringen (x 1.000)

491

397

347

Aantal beëindigde WW-uitkeringen (x 1.000)

525

473

385

1

UWV, jaarverslag.

Het WW-volume in tabel 5.6 wordt weergegeven in uitkeringsjaren. Dit is
het gemiddeld aantal WW-uitkeringen gedurende het kalenderjaar
omgerekend naar voltijdsequivalenten. Daarnaast bevat tabel 5.6 het
aantal lopende WW-uitkeringen per 31 december. De ontwikkeling van
deze ultimostand kan via de onderste twee kerncijfers in de tabel worden
verklaard uit de totale WW-instroom en de WW-uitstroom gedurende het
kalenderjaar.
Handhaving
De kerncijfers preventie laten een stabiel en onveranderd hoog beeld zien.
Door de inkomensverrekening van de Wwz, sinds 1 juli 2015, daalt het
aantal geconstateerde overtredingen en het totale benadelingsbedrag. De
automatische inkomstenopgave voorkomt in hoge mate dat mensen
onterecht een WW-uitkering ontvangen.
De incassoratio’s laten een redelijk stabiel beeld zien.
Tabel 5.7 Kerncijfers WW (fraude en handhaving)
Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Gepercipieerde detectiekans (%)

84

84

81

Kennis van de verplichtingen (%)

94

97

96

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)

43

27

13

Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

63

40

22

Incassoratio 2014 (%)

23

49

60

Incassoratio 2015 (%)

–3

34

59

Incassoratio 2016 (%)

3

3

29

Preventie1

Opsporing2

Terugvordering2

–

–

1

Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans 2016».
UWV, jaarverslag.
3
Deze cijfers komen niet voor.
2

B. Subsidies
Het kabinet heeft in 2016 middelen beschikbaar gesteld voor het Actieplan
Perspectief voor vijftigplussers. Het plan is onder meer gericht op het
voorkomen van werkloosheid door werkende 50-plussers meer wendbaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

92

te maken. Het actieplan bevat de introductie van een tweede loopbaanadvies, training voor leidinggevenden en een centraal aanspreekpunt voor
werkgevers. Ook is budget beschikbaar voor experimenten om kansen bij
werkgevers te benutten die nu onbenut blijven, zoals in de techniek en de
ambachten. In 2018 is voor deze subsidieregelingen € 18,1 miljoen
beschikbaar.
C. Opdrachten
Het Actieplan Perspectief voor vijftigplussers wordt ondersteund door een
campagne om de beeldvorming over 50-plussers te verbeteren.
Oud-voetbalinternational John de Wolf speelt als boegbeeld van het
actieplan hier een belangrijke rol in. Hiervoor is in 2018 € 0,5 miljoen
beschikbaar. Aanvullend is budget beschikbaar voor de evaluatie van het
actieplan (€ 0,15 miljoen).
D. Ontvangsten
De overheid is eigenrisicodrager voor de WW. Het UWV verstrekt
WW-uitkeringen aan voormalige overheidswerknemers en verhaalt deze
uitkeringen vervolgens op de betrokken overheidswerkgever. Dit wordt als
ontvangsten Uitvoeringsfonds voor de overheid (Ufo) op dit beleidsartikel
van de begroting opgenomen. Als gevolg van de aantrekkende arbeidsmarkt nemen de ontvangsten Ufo in 2018 naar verwachting af.
Daarnaast zijn er in 2017 terugontvangsten (€ 1,2 miljoen) op de
bevoorschotte middelen aan het UWV voor de subsidieregeling scholing
en plaatsing van oudere werklozen (scholingsvouchers en plaatsingsfees).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

93

Artikel

6. Ziekte en zwangerschap

Algemene doelstelling

De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen
van ziekte en stimuleert hen het werk te hervatten. De overheid
beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen van
zwangerschap.
De overheid vindt dat mensen die ziek worden en waarbij de loonbetalingsverplichting bij ziekte voor de werkgever niet van toepassing is, ook
verzekerd moeten zijn van een tijdelijk loonvervangend inkomen. Zij
kunnen het verlies aan inkomen daarom voor een periode van twee jaar,
gelijk aan de periode van de loonbetalingsverplichting, opvangen met een
uitkering op grond van de Ziektewet (ZW). Door middel van verzuimbegeleiding en re-integratie stimuleert de overheid deze werknemers om zo
snel mogelijk weer aan het werk te gaan.
Ook tijdens de periode van zwangerschaps- en bevallingsverlof voorziet
de overheid in een tijdelijk loonvervangend inkomen. Op grond van de
Wet arbeid en zorg (WAZO) komen zwangere werknemers en zelfstandigen in aanmerking voor een uitkering.
Mensen die lijden aan de ziekte maligne mesothelioom of asbestose door
blootstelling aan asbest, kunnen van de overheid een tegemoetkoming of
een voorschot op een schadevergoeding ontvangen op grond van de
Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers (TAS).
Werknemers in Caribisch Nederland die door ziekte of zwangerschap met
loonderving geconfronteerd worden, ontvangen een uitkering op grond
van de Ziekteverzekering (ZV).

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen regisseert de Minister. Hij is in deze rollen verantwoordelijk
voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden regelingen;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door het UWV en de SVB;
• De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Beleidswijzigingen

Aanpassing transitievergoeding controversieel verklaard
Het wetsvoorstel aanpassing transitievergoeding bij ontslag wegens
bedrijfseconomische redenen of langdurige arbeidsongeschiktheid is door
de Tweede Kamer controversieel verklaard. Op grond van dit wetsvoorstel
zouden werkgevers door het UWV gecompenseerd worden voor de
kosten van de transitievergoeding bij ontslag na langdurige ziekte. De
beoogde inwerkingtredingsdatum van 1-1-2019 van de compensatieregeling zal wanneer het wetsvoorstel op een later moment toch aangenomen wordt, niet gehaald worden vanwege de benodigde voorbereidingstijd bij het UWV.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

94

Beleidsdoorlichting artikel 6
In juni 2017 is de beleidsdoorlichting artikel 6 afgerond en naar de Tweede
Kamer gestuurd. Vanwege de demissionaire status van het kabinet is
hierbij naar het volgende kabinet verwezen voor een inhoudelijke reactie.
Uitbreiding kraamverlof controversieel verklaard
De behandeling van het wetsvoorstel uitbreiding kraamverlof dat per 2019
zou ingaan, is door de Tweede Kamer controversieel verklaard. Dit
wetsvoorstel regelt een uitbereiding van het bestaande kraamverlof voor
de echtgeno(o)t(e)/partner van de moeder met 3 dagen.
Ziekteverzekering BES uitgebreid
De Wet Ziekteverzekering BES zal worden aangepast. Op dit moment
wordt bij opname van zwangerschaps- en bevallingsverlof 80% van de
loonkosten vergoed vanuit de Wet ziekteverzekering BES (loondervingsvergoeding) en komt de resterende 20% voor rekening van de werkgever.
Het streven is om per 1 januari 2018 de loondervingsvergoeding
gedurende het wettelijk zwangerschaps- en bevallingsverlof om te zetten
naar een (gemaximeerde) 100% vergoeding.
ZW-pilots niet landelijk uitgerold
In het sociaal akkoord is afgesproken dat sociale partners er verantwoordelijk voor blijven dat minder mensen een beroep doen op de WIA. In
pilots gericht op re-integratie hebben sociale partners hiertoe werkwijzen
ontwikkeld. De pilots zijn inmiddels afgerond en gemonitord door een
onafhankelijk onderzoeksbureau. De Minister van SZW biedt het onderzoeksrapport, met zijn bijbehorende bevindingen en conclusies, in de
zomer van 2017 aan de Tweede Kamer aan. De bijbehorende taakstelling
van € 15 miljoen structureel is uitgeboekt bij de Voorjaarsnota 2017,
omdat er nog geen concrete plannen zijn om de pilots landelijk uit te
rollen.
Omissie regelgeving zwangerschapsverlof meerlingen gerepareerd
Sinds 1 april 2016 kunnen vrouwen die zwanger zijn van een meerling
4 weken eerder met zwangerschapsverlof gaan. Inclusief het bevallingsverlof komt de totale verlof periode dan uit op 20 weken. Wegens een
omissie in de regelgeving duurt het verlof in de praktijk echter doorgaans
minder dan 20 weken, maar wel tenminste 16 weken. Met de Verzamelwet
SZW 2018 wordt dit hersteld en genieten vrouwen die zwanger zijn van
een meerling daadwerkelijk 20 weken verlof rond de geboorte. Vanaf
1 april 2018 treedt de gewijzigde wetgeving in werking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

95

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 6.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 6 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

6.246

8.193

Uitgaven

6.246

8.193

waarvan juridisch verplicht (%)

8.118

8.221

8.374

8.527

8.682

8.118

8.221

8.374

8.527

8.682

100%

Inkomensoverdrachten

6.246

8.193

8.118

8.221

8.374

8.527

8.682

TAS

3.830

4.508

4.202

4.202

4.202

4.202

4.202

Ziekteverzekering (Caribisch
Nederland)

2.416

3.685

3.916

4.019

4.172

4.325

4.480

429

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten TAS en
uitkeringslasten ziekteverzekering Caribisch Nederland.

Tabel 6.2 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 6 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Uitgaven

2.625.808

2.689.059

2.806.355

3.537.150

3.748.812

3.387.958

3.500.320

Inkomensoverdrachten

2.625.808

2.689.059

2.717.956

3.320.126

3.410.387

2.987.629

2.991.789

ZW

1.498.216

1.538.725

1.543.020

1.523.635

1.505.115

1.516.295

1.503.179

0

0

0

542.190

634.260

184.140

184.140

Transitievergoeding
WAZO

1.127.592

1.150.334

1.174.936

1.194.990

1.210.909

1.226.321

1.242.782

WAZO kraamverlof

0

0

0

59.311

60.103

60.873

61.688

Nominaal

0

0

88.399

217.024

338.425

400.329

508.531

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
A1. Tegemoetkoming asbestslachtoffers (TAS)
Mensen die lijden aan de ziekte maligne mesothelioom of asbestose als
gevolg van blootstelling aan asbest kunnen een tegemoetkoming
ontvangen op grond van de TAS. Indien zij de ziekte maligne mesothelioom of asbestose hebben gekregen door te werken met asbest (in dienst
van een werkgever) of maligne mesothelioom hebben opgelopen via
werkkleding van een huisgenoot, dan is de (voormalige) werkgever
hiervoor aansprakelijk en kunnen zij een schadevergoeding bij de
werkgever eisen. Dit kan echter lang duren. Tegelijkertijd is de levensverwachting van mensen met de ziekte maligne mesothelioom vaak erg kort.
De TAS heeft tot doel asbestslachtoffers bij leven maatschappelijke
erkenning te bieden in de vorm van een tegemoetkoming. Deze wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

96

vaak uitgekeerd in de vorm van een voorschot. Als de (voormalige)
werkgever later alsnog een schadevergoeding betaalt wordt de tegemoetkoming hiermee verrekend. De TAS wordt uitgevoerd door de SVB.
Wie komt er voor in aanmerking?
Mensen die ziek zijn geworden door het werken met asbest, krijgen een
voorschot als:
• bij hen maligne mesothelioom of asbestose is vastgesteld;
• zij, of in het geval van maligne mesothelioom, een huisgenoot in
loondienst bij een werkgever in Nederland werkten;
• zij, of in het geval van maligne mesothelioom, een huisgenoot op het
werk zijn blootgesteld aan asbest;
• zij nog geen schadevergoeding hebben gekregen of een schadevergoeding hebben ontvangen die lager is dan € 19.988.
Hoe hoog is de TAS?
Zowel het voorschot als de tegemoetkoming is in 2017 € 19.988. Dit is een
eenmalige uitkering. De hoogte van de TAS volgt de ontwikkeling van het
wettelijk minimumloon.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten TAS worden vanaf 2018 constant verondersteld op
een niveau van € 4,2 miljoen. Er wordt wel verwacht dat vanaf 2017 de
uitkeringslasten hoger liggen dan in 2016, door een lichte toename in het
aantal aanvragen (ongeveer 30 extra aanvragen in 2017).
Beleidsrelevante kerncijfers
Het aantal mensen dat een TAS-uitkering ontvangt blijft de komende jaren
stabiel. Asbestziektes kennen een erg lange latentietijd (30–40 jaar).
Ondanks dat het werken met asbest al in 1993 is verboden, blijven de
aanvragen in de TAS hierdoor de komende jaren naar verwachting stabiel.
Tabel 6.3 Kerncijfers TAS

Aantal toekenningen voorschot TAS (x 1.000 uitkeringen)

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

0,4

0,4

0,4

• waarvan toekenning i.v.m. maligne mesothelioom

0,4

0,4

0,4

• waarvan toekemnning i.v.m. asbesthose

<0,1

<0,1

<0,1

Aantal terugontvangen voorschotten TAS (x 1.000 uitkeringen)

0,2

0,2

0,2

Aantal toekenningen maligne mesothelioom bij leven ten opzichte van totaal aantal
toekenningen (%)

85

–2

–2

1
2

SVB, jaarverslag.
Deze cijfers worden niet geraamd.

A2. Ziekteverzekering (ZV) (Caribisch Nederland)
Werknemers in Caribisch Nederland die door ziekte of zwangerschap met
loonderving geconfronteerd worden, ontvangen een uitkering (ziekengeld)
op grond van de Ziekteverzekering. De uitkering is gerelateerd aan het
loon van de werknemer.
Budgettaire ontwikkelingen
Door de verhoging van de gerechtigde leeftijd van de Algemene Ouderdomsverzekering (zie ook beleidsartikel 8) lopen de uitkeringen van de ZV
langer door. Hierdoor nemen de uitkeringslasten ZV in de komende jaren
toe.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

97

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 6.4 Kerncijfers ziekteverzekering Caribisch Nederland

Volume Ziekteverzekering CN (x 1.000 uitbetaalde ziektedagen)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

56

71

71

SZW-unit RCN.

A3. Ziektewet (ZW)
De ZW geeft zieke werknemers het recht op een uitkering als zij geen
werkgever meer hebben die in geval van ziekte loon moet doorbetalen. De
ZW bevat minimumnormen voor re-integratie. De ZW geldt ook voor een
beperkte groep werknemers die wel in dienst zijn van een werkgever,
namelijk werknemers die tijdelijk ongeschikt zijn voor het verrichten van
hun werk wegens arbeidsongeschiktheid als gevolg van zwangerschap en
orgaandonatie en werknemers met een zogenaamde no-riskpolis. De
werkgever mag de ZW-uitkering dan verrekenen met het loon dat hij moet
doorbetalen. De ZW wordt uitgevoerd door het UWV of door werkgevers
zelf wanneer zij ervoor gekozen hebben om eigenrisicodrager te zijn voor
de ZW-uitkeringslasten.
Wie komt er voor in aanmerking?
In aanmerking voor een ziektewetuitkering komen:
• Uitzendkrachten (zonder vast contract met het uitzendbureau);
• Oproepkrachten (afhankelijk van het soort oproepcontract);
• Personen met een arbeidscontract dat afloopt tijdens de ziekte;
• Personen die een WW-uitkering ontvangen en langer dan dertien
weken ziek zijn;
• Vrouwen die ziek worden als gevolg van zwangerschap of bevalling.
Wanneer vrouwen in loondienst werken hebben zij tijdens hun
zwangerschapsverlof recht op een uitkering op grond van de Wet
arbeid en zorg. Als deze vrouwen door de zwangerschap vóór of na de
bevalling ziek worden, ontvangen zij een ZW-uitkering;
• Orgaandonoren die door hun donatie tijdelijk niet kunnen werken;
• Personen met een no-riskpolis die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn
en die binnen vijf jaar nadat ze in dienst zijn gekomen van een
werkgever ziek worden;
• Ondernemers en directeuren-grootaandeelhouders kunnen alleen een
beroep doen op de ZW als zij hiervoor een vrijwillige verzekering
hebben.
Hoe hoog is de ZW-uitkering?
De ZW-uitkering bedraagt meestal 70% van het loon dat de betrokkene
gemiddeld per dag verdiende in het jaar voordat hij ziek werd. De hoogte
van het dagloon is per 1 juli 2017 gemaximeerd op € 207,60 bruto per
dag. Hierdoor bedraagt de uitkering maximaal € 3.160,71 bruto per
maand inclusief vakantiegeld. De uitkering duurt maximaal twee jaar.
Er zijn enkele uitzonderingen. Orgaandonoren en werkneemsters die
arbeidsongeschikt zijn als gevolg van de zwangerschap of bevalling
hebben recht op een ZW-uitkering van 100% van het dagloon, wat
neerkomt op een uitkering van maximaal € 4.515,30 bruto per maand
inclusief vakantiegeld. Op verzoek van de werkgever kan het UWV de
ZW-uitkering van personen die onder de no-riskpolis vallen het eerste jaar
op 100% van het dagloon vaststellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

98

Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten ZW van de bij het UWV verzekerde populatie nemen in
2018 met ca. € 5 miljoen toe. Enerzijds neemt het aantal eindedienstverbanders iets toe, anderszijds neemt het aantal zieke werklozen iets af.
Naar verwachting blijft het ZW-volume per saldo nagenoeg gelijk.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 6.5 Kerncijfers ZW

Volume ZW (x 1.000 uitkeringsjaren)
Instroom ZW (x 1.000 uitkeringen)
Uitstroom ZW (x 1.000 uitkeringen)
1
2

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

91

90

90

222

–

2

–2

–

2

–2

284

UWV, jaarverslag.
In- en uitstroom worden niet geraamd.

Handhaving
De kerncijfers preventie laten een stabiel beeld zien. Hoewel de kerncijfers
over opsporing iets fluctueren is het totaalbeeld stabiel. De incassoratio’s
over 2015 en 2016 laten in het eerste jaar van innning een beter resultaat
zien, dan de incassoratio over 2014.
Tabel 6.6 Kerncijfers ZW (fraude en handhaving)
Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Gepercipieerde detectiekans (%)

79

81

76

Kennis van de verplichtingen (%)

94

94

93

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)

1,2

0,7

0,9

Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

3,5

2,3

3,0

Incassoratio 2014 (%)

11

38

49

Incassoratio 2015 (%)

–3

26

44

Incassoratio 2016 (%)

3

3

25

Preventie1

Opsporing2

Terugvordering2

–

–

1

Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans 2016».
UWV, jaarverslag.
3
Deze cijfers komen niet voor.
2

A4. Transitievergoeding
Bij ontslag van een werknemer wegens (langdurige) arbeidsongeschiktheid is de werkgever een transitievergoeding verschuldigd, na de
periode van loondoorbetaling. Het wetsvoorstel dat regelt dat werkgevers
voor deze kosten van de transitievergoeding door UWV zullen worden
gecompenseerd is controversieel verklaard. Hierdoor zal, wanneer het
wetsvoorstel op een later moment toch wordt aangenomen, de beoogde
inwerkingtredingsdatum van 1-1-2019 niet gehaald worden en minstens
een half jaar later komen te liggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

99

A5. Wet arbeid en zorg (WAZO)
De WAZO bundelt een aantal wettelijke verlofvormen, zoals het
zwangerschaps- en bevallingsverlof, kraamverlof, adoptie- en pleegzorgverlof, ouderschapsverlof en kort- en langdurend zorgverlof. Soms bestaat
er recht op (gedeeltelijke) loondoorbetaling of op een uitkering
(zwangerschaps- en bevallingsuitkering en adoptie- en pleegzorguitkering). Deze uitkeringen op grond van de WAZO worden uitgevoerd door
het UWV.
Recht op kraamverlof ontstaat als het de echtgeno(o)t(e) of de geregistreerd partner betreft. Daarnaast hebben ook ongehuwd samenwonenden
en de partner die het kind erkent, recht op dit verlof.
Wie komt er voor in aanmerking?
In aanmerking voor een zwangerschaps- en bevallingsuitkering komen:
• Vrouwelijke werknemers;
• Andere vrouwelijke verzekerden voor de ZW (o.a. thuiswerksters en
vrouwen die een ZW-, WW- of loongerelateerde WGA-uitkering
ontvangen);
• Vrouwelijke vrijwillig verzekerden voor de ZW;
• Vrouwen van wie de vermoedelijke bevallingsdatum binnen 10 weken
na het einde van de verplichte ZW-verzekering ligt, evenals vrouwen
die later uitgerekend zijn, maar die toch binnen 10 weken na het einde
van de verplichte verzekering bevallen.
Er is een afzonderlijke uitkeringsregeling voor zwangere zelfstandigen, de
regeling Zelfstandig en Zwanger (ZEZ). Vrouwelijke zelfstandigen,
directeuren-grootaandeelhouders, meewerkende echtgenoten en
beroepsbeoefenaars op arbeidsovereenkomst (hulpen in de huishouding
voor minder dan vier dagen per week) hebben gedurende ten minste 16
weken recht op een uitkering. Zie ook beleidsartikel 12.
Hoe hoog is de WAZO?
De zwangerschaps- en bevallingsuitkering, het kraamverlof en de adoptieen pleegzorguitkering bedraagt 100% van het laatstverdiende loon, tot een
maximum van 100% van het maximumdagloon. Dit is per 1 juli 2017 gelijk
aan € 4.515,30 bruto per maand inclusief vakantiegeld. De hoogte van de
uitkering voor zelfstandigen is maximaal het wettelijk minimumloon (per
1 juli 2017 € 1.565,40 bruto per maand inclusief vakantiegeld).
Budgettaire ontwikkelingen
Als gevolg van een verwachte lichte toename van het aantal geboorten en
een stijgende participatiegraad nemen de uitgaven voor zwangerschapen bevallingsverlof in 2018 met ca. € 25 miljoen toe ten opzichte van 2017.
Het wetsvoorstel dat regelt dat het kraamverlof met drie dagen wordt
uitgebreid is door de Tweede Kamer controversieel verklaard. De hiervoor
beschikbare middelen bedragen (vanaf 2019) circa € 60 miljoen per jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

100

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 6.7 Kerncijfers WAZO
Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

Totaal aantal toekenningen zwangerschap- en bevallingsverlofuitkering (x 1.000 uitkeringen)

140

141

144

Aantal toekenningen werknemers (x 1.000 uitkeringen)

129

130

133

Aantal toekenningen zelfstandigen (x 1.000 uitkeringen)

11

11

11

1

UWV, jaarverslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

101

Artikel

7. Kinderopvang

Algemene doelstelling

De overheid biedt financiële ondersteuning aan werkende ouders
voor kinderopvang en bevordert de kwaliteit van kinderopvang.
De overheid hecht aan goede en financieel toegankelijke kinderopvang,
zodat ouders arbeid en zorg kunnen combineren en kinderen goed
toegerust zijn op het primair onderwijs. Voor de bevordering van de
arbeidsparticipatie is het belangrijk dat ouders van jonge kinderen actief
blijven op de arbeidsmarkt. Bovendien zorgt goede kinderopvang er ook
voor dat kinderen worden gestimuleerd in hun ontwikkeling.
Om de kwaliteit van kinderopvang te bevorderen heeft de overheid in de
Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen (Wko) vastgesteld
aan welke eisen de kinderopvangvoorzieningen moeten voldoen. De GGD
houdt hier toezicht op. Daarnaast steunt de Minister via subsidies
projecten ter verbetering van de kwaliteit van kinderopvang. Dit om
ervoor te zorgen dat ouders hun kind naar een kinderopvangvoorziening
kunnen sturen die van goede kwaliteit is. De kinderopvangondernemers
zijn verantwoordelijk voor het goed functioneren van de kinderopvang.
Gastouderbureaus en gastouders zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit
van gastouderopvang. Ouders hebben een eigen verantwoordelijkheid bij
de keuze voor een kinderopvangvoorziening en kunnen hun invloed onder
andere via de oudercommissies uitoefenen.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister regisseert met wet- en regelgeving het stelsel, financiert
met de kinderopvangtoeslag (KOT) het gebruik van kinderopvang en
stimuleert met subsidies de bevordering van de kwaliteit van kinderopvang. Hij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• Het vaststellen van de hoogte van de kinderopvangtoeslag en de
voorwaarden waaronder deze wordt toegekend;
• Het ter beschikking stellen van middelen aan gemeenten via het
Gemeentefonds ter financiering van toezicht en handhaving op de
kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk;
• Het borgen van de kwaliteit van toezicht en handhaving;
• Het bevorderen van de kwaliteit van de kinderopvang en het peuterspeelzaalwerk.
De Minister van Financiën is verantwoordelijk voor de rechtmatige,
doeltreffende en doelmatige uitvoering van de KOT door de Belastingdienst.

Beleidswijzigingen

DUO uitvoerder personenregister
Op basis van de uitkomst van de heroriëntatie heeft de Minister besloten
om DUO aan te wijzen als uitvoerder voor de realisatie en invoering van
het personenregister (een register waarin alle werknemers, vrijwilligers,
zelfstandigen, uitzendkrachten, stagiaires in de kinderopvang en personen
die structureel aanwezig zijn op de opvanglocatie, worden geregistreerd).
Op dit moment is de verwachting dat de invoering van het personenregister in het eerste kwartaal van 2018 zal plaatsvinden. De definitieve
datum zal later dit jaar bekend worden gemaakt (Tweede Kamer,
2016–2017, 31 322, nr. 325).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

102

Financiering werkende ouders geharmoniseerd
Vanaf 2018 zijn de verschillen tussen peuterspeelzalen en kinderdagverblijven weggenomen. De financieringsstructuur van peuterspeelzalen is
voor werkende ouders vanaf 2018 gelijk getrokken aan die van de
dagopvang.
Wetsvoorstel Innovatie en Kwaliteit kinderopvang
Op 1 januari 2018 wordt het wetsvoorstel Innovatie en Kwaliteit kinderopvang ingevoerd. Daarmee wordt een kwaliteitsverbetering gerealiseerd
en de ontwikkeling van het kind meer centraal gesteld. Een aantal nieuwe
eisen zal per 1 januari 2019 worden ingevoerd zoals de aanpassing van de
beroepskracht-kindratio voor baby’s en buitenschoolse opvang (bso) en
de pedagogisch beleidsmedewerker. De maatregelen die per 1 januari
2018 ingaan, leiden tot ruim 1% hogere maximumuurprijzen in de
dagopvang en de bso (Tweede Kamer, 2016–2017, 31 322, nr 338). De
uitgaven aan kinderopvangtoeslag worden als gevolg van deze maatregelen met circa € 20 miljoen structureel verhoogd.
Wetsvoorstel directe financiering KO
Het kabinet heeft een wetsvoorstel in voorbereiding om de financiering
van de kinderopvang te wijzigen naar een systematiek van directe
financiering (Tweede Kamer, 2015–2016, 31 322, nr. 310). Middels dit
voorstel zou deze financieringssystematiek in de plaats komen van de
huidige kinderopvangtoeslag. De geldstromen van en naar ouders worden
hiermee beperkt, wat de risico’s van onverwachte nabetalingen en
terugvorderingen verkleint. In aanloop naar de indiening en behandeling
van het wetsvoorstel bij de Tweede Kamer vinden investeringen plaats
waarvoor in de begroting van 2018 middelen zijn gereserveerd.
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 7.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en -ontvangsten artikel 7 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

2.410.340

2.658.477

2.831.198

2.842.597

2.856.384

2.868.078

2.881.306

Uitgaven

2.406.838

2.658.477

2.831.198

2.842.597

2.856.384

2.868.078

2.881.306

waarvan juridisch verplicht (%)

98,9%

Inkomensoverdrachten

2.385.422

2.632.948

2.793.688

2.827.205

2.841.528

2.853.211

2.866.439

Kinderopvangtoeslag

2.385.422

2.632.948

2.793.688

2.827.205

2.841.528

2.853.211

2.866.439

Subsidies

4.879

5.872

5.106

5.100

5.100

5.100

5.100

Kinderopvang

4.879

5.872

5.106

5.100

5.100

5.100

5.100

Opdrachten

3.580

2.963

1.539

2.049

2.502

2.502

2.502

Bijdrage aan agentschappen

12.957

16.694

30.865

8.243

7.254

7.265

7.265

DUO

12.373

16.439

30.610

8.002

7.002

7.010

7.010

Justis

256

255

255

241

252

255

255

Centraal informatiepunt
beroepen gezondheidszorg

328

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

103

Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Ontvangsten

1.490.499

1.486.125

1.548.224

1.542.941

1.571.605

1.590.383

1.595.911

379.069

311.447

352.362

335.380

350.773

356.025

361.553

1.111.430

1.174.678

1.195.862

1.207.561

1.220.832

1.234.358

1.234.358

Ontvangsten algemeen
Werkgeversbijdrage kinderopvang

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
daarom voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten
kinderopvangtoeslag.
Subsidies:
De subsidies zijn voor 91% juridisch verplicht. Het gaat daarbij hoofdzakelijk om subsidies gericht op de bevordering van de kwaliteit van
kinderopvang, op toezicht en handhaving in de gastouderopvang, op de
harmonisatie van kwaliteitseisen in kinderopvang en peuterspeelzalen en
op de versterking van de positie van ouders in het klachtrecht.
Opdrachten:
De opdrachten zijn voor 62% juridisch verplicht. De juridisch verplichte
uitgaven betreffen onder andere kosten voor toezicht, onderzoek,
gegevenslevering en projecten. Het niet-juridisch verplichte deel betreft
vooral de kosten in het kader van Continue Screening, toezicht 2018, het
project «een betere basis voor peuters» en onderzoek.
Bijdrage aan agentschappen:
De bijdrage aan agentschappen is nog niet juridisch verplicht maar wel
bestuurlijk gebonden. Het betreft middelen voor de voorbereidende
werkzaamheden in het kader van project Directe Financiering en voor de
ICT-voorbereiding en -ontwikkeling van het Personenregister ten behoeve
van Continue Screening in de kinderopvang.

Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
Kinderopvangtoeslag (KOT)
Ouders die betaalde arbeid verrichten en ouders die tot een doelgroep
behoren zoals omschreven in de Wko, ontvangen een inkomensafhankelijke bijdrage in de kosten van kinderopvang: de kinderopvangtoeslag.
Hierbij geldt de voorwaarde dat zij hun kinderen naar een kinderopvanginstelling of gastouder brengen die voldoet aan de eisen van de Wko en
daarom geregistreerd is in het Landelijk Register Kinderopvang en
Peuterspeelzalen (LRKP). De KOT wordt uitgevoerd door de
Belastingdienst/Toeslagen. DUO verzorgt de inschrijving in het register
buitenlandse kinderopvang en de SVB is verantwoordelijk voor de
uitbetaling van de aanvulling op de KOT in het buitenland.
Wie komt er voor in aanmerking?
• Ouders die arbeid en zorg voor kinderen combineren en beide werken
(werknemers en zelfstandigen);
• Alleenstaande ouders die arbeid en zorg voor kinderen combineren
(werknemers en zelfstandigen);
• Doelgroepouders, bijvoorbeeld ouders die studeren of deelnemen aan
een traject om weer aan het werk te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

104

Hoe hoog is de kinderopvangtoeslag?
De hoogte van de kinderopvangtoeslag is van een aantal aspecten
afhankelijk:
• Hoogte van het verzamelinkomen;
• Hoogte van de werkelijk betaalde uurprijs;
• Het kind waar de opvang betrekking op heeft: voor het eerste kind
geldt een andere toeslag dan voor tweede en volgende kinderen;
• De opvangsoort: dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouderopvang kennen een verschillend maximumuurtarief waarvoor ouders een
toeslag kunnen ontvangen;
• Het aantal gewerkte uren door de ouder die de minste uren per jaar
werkt dan wel de periode waarin een traject naar werk gevolgd wordt;
• Het aantal uren dat gebruik wordt gemaakt van een kinderopvangvoorziening.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven voor kinderopvangtoeslag nemen in 2018 en 2019 nog toe
door ingroei van gedragseffecten als gevolg van de intensiveringen van
2016 en 2017. Daarnaast is er een toename van het gebruik van kinderopvangtoeslag door demografie en conjunctuurverbetering. Met ingang van
2018 treedt ook de harmonisatie van peuterspeelzalen en kinderopvang in
werking waardoor peuters op peuterspeelzalen gebruik kunnen gaan
maken van kinderopvangtoeslag (mits hun ouders tot een van de
doelgroepen van kinderopvangtoeslag behoren). Ook hierdoor stijgen de
uitgaven aan kinderopvangtoeslag.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het aantal kinderen neemt vooral in 2017 fors toe door het extra gebruik
van kinderopvang als gevolg van de intensiveringen in de kinderopvangtoeslag en de conjunctuurverbetering. Het aantal uren per kind stabiliseert
in 2017 en neemt in 2018 naar verwachting licht toe.
De toename van het aantal kinderen in 2017 is relatief het sterkst bij de
hoogste inkomens. Dit komt doordat kinderopvang vooral voor de
hoogste inkomens in 2017 goedkoper is geworden: de vaste voet in de
kinderopvangtoeslagtabel is verhoogd van 23,8% naar 33,3%. De
maximumuurprijzen en de gemiddelde tarieven nemen in 2017 en 2018
toe door de reguliere indexeringen. In 2017 komt daar een indexatie van
2,5%-punt bij die in 2012 achterwege is gebleven. In 2018 zijn in het kader
van de Wet Innovatie en Kwaliteit in de kinderopvang de uurprijzen in de
dagopvang en buitenschoolse opvang met ruim 1% extra verhoogd om de
beoogde kwaliteitsverbetering te bekostigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

105

Tabel 7.2 Kerncijfers gebruik kinderopvang (jaargemiddelden)1
Realisatie
20162

Raming 2017

Raming 2018

450

484

494

0–12 jaar

682

734

749

0–4 jaar

320

343

351

4–12 jaar

362

391

397

0–12 jaar

31

34

34

0–4 jaar

46

49

50

4–12 jaar

24

26

27

0–12 jaar

57,3

57,2

57,6

0–4 jaar

80,0

80,0

80,5

4–12 jaar

37,2

37,3

37,4

Aantal huishoudens dat gebruik maakt van kinderopvangtoeslag (x 1.000, jaargemiddelde)

Aantal kinderen met kinderopvangtoeslag (x 1.000, jaargemiddelde)

Deelname kinderen met kinderopvangtoeslag (%)

Aantal uren per kind per maand

Gebruik kinderopvangtoeslag naar verzamelinkomen
Aantal kinderen met kinderopvangtoeslag x 1.000
Tot 130% Wml

64

67

68

130% Wml tot 1½ x modaal

176

176

181

1½ x modaal tot 3 x modaal

352

382

389

3 x modaal en hoger

90

109

111

Tot 130% Wml

73,0

72,8

73,3

130% Wml tot 1½ x modaal

53,1

53,8

54,3

1½ x modaal tot 3 x modaal

54,5

54,2

54,6

3 x modaal en hoger

65,2

63,7

64,2

Aantal uren per kind per maand met kinderopvangtoeslag

1

SZW-berekeningen op basis van informatie van CBS (bevolkingsprognose voor berekening deelname) en Belastingdienst/Toeslagen.
De realisatiecijfers van 2016 zijn gebaseerd op de opgaven van aanvragers die nog kunnen wijzigen als gevolg van het definitief vaststellen van
inkomen en gebruik.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

106

Tabel 7.3 Kerncijfers kinderopvang bijdragen sectoren en ouders1
Realisatie Raming 2017 Raming 2018
20162
Bijdragen sectoren (in %)
Collectief

68

69

69

• waarvan Overheid

30

34

35

• waarvan Werkgevers

38

35

34

32

31

31

Dagopvang

6,97

7,13

7,40

Buitenschoolse opvang

6,81

6,92

7,18

Gastouderopvang

5,64

5,75

5,91

Dagopvang

6,89

7,18

7,45

Buitenschoolse opvang

6,42

6,69

6,95

Gastouderopvang

5,52

5,75

5,91

130% Wml

0,56

0,45

0,46

1½ x modaal

1,77

1,70

1,77

3x modaal

5,00

4,79

4,97

130% Wml

0,41

0,37

0,38

1½ x modaal

0,45

0,47

0,48

3x modaal

1,14

1,19

1,24

Ouders

Gemiddelde tarieven van kinderopvanginstellingen (in €)3 , 4 , 5

Wettelijke maximum uurprijs (in €)6

Ouderbijdrage eerste kind in € per uur voor gezinsinkomen7

Ouderbijdrage volgende kind in € per uur voor gezinsinkomen7

1

SZW-berekeningen op basis van informatie van Belastingdienst/Toeslagen.
De realisatiecijfers van 2016 zijn gebaseerd op de opgaven van aanvragers die nog kunnen wijzigen als gevolg van het definitief vaststellen van
inkomen en gebruik.
3
De raming is opgesteld in prijzen 2017. Echter, het geraamde gemiddelde tarief 2018 is, evenals de wettelijk maximum uurprijs 2018 weergegeven
op prijsniveau 2018.
4
De cijfers over de gemiddelde uurprijs zijn gebaseerd op de uurprijzen die ouders aan de Belastingdienst/Toeslagen doorgeven. Deze kunnen
afwijken van de door de ouders werkelijk betaalde uurprijzen.
5
Het betreft de gemiddelde uurprijzen, waarbij gewogen is naar gebruik. Ter illustratie: de uurprijs van gebruikers die 60 opvanguren afnemen
weegt drie keer zo zwaar mee bij bepaling van het gemiddelde als de uurprijs van gebruikers die 20 opvanguren afnemen.
6
De maximum uurprijzen betreffen de vastgestelde maximum uurprijzen (en niet een raming).
7
Kosten van kinderdagopvang per uur voor ouders, gebaseerd op de maximum uurprijzen en de toeslag die ouders ontvangen.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

107

B. Subsidies
Voor 2018 is er € 5,1 miljoen beschikbaar voor subsidies, dit betreft onder
andere uitgaven aan:
• De bevordering van de kwaliteit van kinderopvang door middel van
een subsidie voor de subsidieregeling Versterking Taal- en Interactievaardigheden Beroepskrachten en Gastouders in de Kinderopvang;
• Een bijdrage aan Bureau Kwaliteit Kinderopvang;
• Toezicht en handhaving door middel van een bijdrage aan de Stichting
Geschillencommissie in het kader van de versterking van de positie
van ouders;
• Een bijdrage aan het Expertisecentrum toezicht en handhaving
kinderopvang van de VNG dat gemeenten ondersteunt bij het
versterken en verbeteren van toezicht en handhaving in de kinderopvang;
• De harmonisatie van kwaliteitseisen in kinderopvang en peuterspeelzalen via een bijdrage aan de Brancheorganisatie Kinderopvang voor een
project over permanente educatie.
C. Opdrachten
Voor 2018 is er € 1,5 miljoen beschikbaar voor opdrachten. Het opdrachtenbudget wordt onder andere gebruikt ten behoeve van uitgaven voor de
ontwikkeling van beleidsinstrumenten en daarnaast voor de de financiering van huidig toezicht, voor het project Innovatie en Kwaliteit in de
Kinderopvang, voor het project «een betere basis voor peuters» en voor
diverse onderzoeken.
D. Bijdrage aan agentschappen
Voor 2018 wordt naar verwachting € 30,9 miljoen uitgegeven aan
bijdragen voor agentschappen. Het merendeel hiervan is bestemd voor
DUO, voornamelijk ten behoeve van voorbereidende werkzaamheden in
het kader van het project Directe Financiering. Daarnaast worden
middelen ingezet voor de ontwikkeling en beheer van het LRKP en de
Gemeenschappelijke Inspectieruimte en voor het beheer van het Register
Buitenlandse Kinderopvang en uitvoering van Continue Screening
kinderopvang fase 1.
De bijdrage voor Justis betreft de kosten voor uitvoering van Continue
Screening kinderopvang fase 1.
E. Ontvangsten
De ontvangsten bestaan uit twee componenten: de ontvangsten algemeen
en de werkgeversbijdrage. De ontvangsten algemeen zijn de terugbetalingen door ouders die in eerdere jaren te veel kinderopvangtoeslag
hebben ontvangen. In de raming zet de dalende trend zich door tot 2020
waarbij de ontvangsten in 2017 naar verwachting extra laag uitvallen als
gevolg van tegenvallende ontvangsten over de toeslagjaren 2012 en 2014.
Als gevolg van de intensiveringen in 2016 en 2017 stijgen de uitgaven aan
kinderopvangtoeslag weer. Hierdoor nemen, met vertraging, de
ontvangsten vanaf 2020 naar verwachting weer toe.
De ontvangsten werkgeversbijdrage kinderopvang betreffen een vast
percentage (0,5%) van de geraamde totale loonsom (0,5%).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

108

Artikel

8. Oudedagsvoorziening

Algemene doelstelling

De overheid biedt een basisinkomen aan personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. De overheid stimuleert de
opbouw van en stelt kaders voor de houdbaarheid van aanvullende arbeidspensioenen en draagt zorg voor toezicht op de
naleving daarvan.
De overheid vindt dat iedere gepensioneerde minimaal een basisinkomen
dient te hebben. Daarom verschaft zij een basispensioen (AOW) aan
diegenen die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt. Dit is de eerste
pijler van het Nederlandse pensioenstelsel. Daarnaast bevordert de
overheid het opbouwen van toekomstbestendige aanvullende pensioenen, zodat werknemers na hun pensionering niet te maken krijgen
met een grote inkomensachteruitgang. Momenteel bouwt ruim 95% van
de werknemers een aanvullend arbeidspensioen op door verplichte
deelname aan pensioenregelingen die vertegenwoordigers van
werkgevers en werknemers meestal beheren. Met regelgeving en toezicht
waarborgt de overheid een zorgvuldig beheer van de ingelegde pensioengelden. Dit betreft de tweede pijler van het Nederlandse pensioenstelsel.
In de derde pijler van het pensioenstelsel kunnen mensen facultatief
individuele pensioenproducten afsluiten.
De overheid biedt onder voorwaarden een inkomensondersteuning aan
AOW-gerechtigden en biedt een overbruggingsuitkering aan mensen die
per 1 januari 2013 reeds deelnemen aan een vut- of prepensioenregeling
of een daarmee vergelijkbare regeling en die zich niet hebben kunnen
voorbereiden op de verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd.
Inwoners van Caribisch Nederland die de AOV-gerechtigde leeftijd hebben
bereikt, ontvangen een basispensioen op grond van de Algemene
Ouderdomsverzekering (AOV). Tevens kent de AOV een partnertoeslag.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen en de aanvullende arbeidspensioenen regisseert de Minister.
Hij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden regelingen voor zover de overheid hier zelf verantwoordelijkheid
voor draagt;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door de SVB;
• De vormgeving van het toezicht met betrekking tot de arbeidspensioenen door De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële
Markten (AFM);
• De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).
De Minister van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de fiscale weten regelgeving. Wanneer fiscale instrumenten worden ingezet om
doelstellingen in het kader van het pensioenbeleid te realiseren, is de
Minister van SZW hiervoor medeverantwoordelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

109

Kostendelersnorm afgesteld
Het kabinet heeft bij de Voorjaarsnota 2017 besloten de kostendelersnorm
in de AOW niet meer in te voeren. Aan het parlement is toegezegd de
kostendelersnorm in de AOW pas in te voeren als er een duidelijk beeld
bestaat over mantelzorgrelaties onder AOW’ers. Omdat de onderzoeken
hierover geen duidelijk beeld geven, is besloten tot afstel van de
maatregel.

Beleidswijzigingen

Verplichtgestelde bedrijfspensioenfondsen bij fusie mogelijk met
gescheiden vermogens
Het kabinet is voornemens (Tweede Kamer 2016/2017, 32 043, nr 351) om
met ingang van 1 januari 2018 verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen de mogelijkheid te bieden om bij een fusie tijdelijk gescheiden
vermogens aan te houden, mits aan een aantal randvoorwaarden wordt
voldaan ter bescherming van de deelnemer en de juridische
houdbaarheid van de verplichtstelling.
Verlaging inkomensondersteuning AOW
Het kabinet heeft een pakket maatregelen getroffen om de koopkracht van
kwetsbare groepen in 2018 te repareren. Gepensioneerden gaan er door
het koopkrachtpakket volgend jaar in doorsnee in koopkracht op vooruit,
onder andere door een verhoging van de ouderenkorting. Om binnen het
beschikbare budget tot een evenwichtig koopkrachtbeeld te komen, is een
kleine verlaging van de inkomensondersteuning AOW (€ 10 per jaar)
doorgevoerd.
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 8.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 8 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

24.118

25.139

24.447

25.304

25.276

26.312

27.135

Uitgaven

24.118

25.139

24.447

25.304

25.276

26.312

27.135

25.304

25.276

26.312

27.135

waarvan juridisch verplicht (%)

100%

Inkomensoverdrachten

24.118

MKOB

1.017

0

0

0

0

0

0

Overbruggingsregeling

3.900

4.363

3.642

3.787

4.075

4.317

4.373

AOV incl. tegemoetkoming
(Caribisch Nederland)

19.197

20.776

20.805

21.517

21.201

21.995

22.762

4

0

0

0

0

0

0

2.124

0

0

0

0

0

0

Tijdelijke regeling inkomensondersteuning AOW

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

25.139

24.447

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten
Overbruggingsregeling AOW (OBR) en AOV.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

110

Tabel 8.2 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 8 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Uitgaven

36.940.400

37.505.430

38.265.435

39.124.794

40.093.223

41.037.056

42.181.696

Inkomensoverdrachten

36.940.400

37.505.430

37.635.424

37.719.900

37.754.638

37.793.619

37.981.353

AOW

36.004.000

36.556.102

36.709.790

36.789.692

36.822.187

36.859.357

37.041.856

936.400

949.328

925.634

930.208

932.451

934.262

939.497

Nominaal

0

0

630.011

1.404.894

2.338.585

3.243.437

4.200.343

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Inkomensoverdrachten

Inkomensondersteuning AOW

A1. Overbruggingsregeling AOW (OBR)
De OBR geldt voor mensen die per 1 januari 2013 reeds deelnemen aan
een vut- of prepensioenregeling of een daarmee vergelijkbare regeling en
die zich niet hebben kunnen voorbereiden op de verhoging van de
AOW-gerechtigde leeftijd. De regeling is per 1 oktober 2013 in werking
getreden, werkt terug tot 1 januari 2013 en sluit voor nieuwe instroom per
1 januari 2023. Vanaf 2016 is de OBR uitgebreid voor mensen die tussen
1 januari 2013 en 1 juli 2015 met vroegpensioen zijn gegaan. De OBR
overbrugt voor deze groep alleen het AOW-gat voor zover dat het gevolg
is van de versnelde verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd omdat
deze groep zich niet op die versnelling heeft kunnen voorbereiden. Sinds
1 oktober 2016 kan een OBR-uitkering tot maximaal 1 jaar met terugwerkende kracht worden aangevraagd (de aanvraag moet wel worden gedaan
vóór dat de AOW-gerechtigde leeftijd is bereikt). De OBR kent een
inkomenseis en een partner- en vermogenstoets (exclusief eigen woning
en pensioenvermogen). De OBR wordt uitgevoerd door de SVB.
Wie komt er voor in aanmerking?
Het inkomen waarbij er toegang ontstaat tot de OBR bedraagt voor
alleenstaanden maximaal 200% van het wettelijk minimumloon en voor
paren 300% van het wettelijk minimumloon. Dit is in de tweede helft van
2017 gelijk aan een bruto bedrag van € 3.130,80 per maand (exclusief
vakantietoeslag) voor een alleenstaande en € 4.696,20 per maand
(exclusief vakantietoeslag) voor een paar.
Voor de vermogenstoets wordt aangesloten bij de grens van het box
3-vermogen uit de Wet Inkomstenbelasting 2001. Het heffingvrije
vermogen uit box 3 bedraagt in 2017 € 25.000 per persoon. Dit betekent
voor een (volwassen) eenpersoonshuishouden dat er tot een vermogen
van € 25.000 recht bestaat op een overbruggingsuitkering en voor een
(volwassen) tweepersoonshuishouden tot een vermogen van € 50.000.
Hoe hoog is de OBR?
De maximale uitkeringshoogte van de overbruggingsregeling is afgeleid
van het wettelijk minimumloon en komt netto overeen met de hoogte van
het sociaal minimum onder de AOW-gerechtigde leeftijd. Inkomen uit
arbeid wordt gedeeltelijk en inkomen uit uitkeringen wordt volledig in
mindering gebracht op de overbruggingsuitkering. De hoogte is voorts
afhankelijk van het aantal verzekerde jaren in de opbouwperiode

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

111

overeenkomstig de systematiek van de AOW, en begrensd tot de hoogte
van het inkomen uit vut- of prepensioen of het daarmee vergelijkbaar
inkomen dat aan de OBR vooraf ging.
Budgettaire ontwikkelingen
De geraamde uitkeringslasten OBR liggen de komende jaren rond de € 4
miljoen. De komende jaren neemt enerzijds de instroom in de OBR af,
maar tegelijkertijd neemt de te overbruggen periode toe (dus langere duur
OBR-uitkering). De verwachte uitgaven dalen in 2018 ten opzichte van
2017, omdat het neerwaartse effect door de lagere instroom groter is dan
het opwaartse effect van een langere overbruggingsperiode. Vanaf 2019
nemen de verwachte uitgaven jaarlijks iets toe, omdat het opwaartse
effect van de langere overbruggingsperiode dan iets groter is dan het
neerwaartse effect van een afnemende instroom.
Beleidsrelevante kerncijfers
Naar verwachting zal de instroom in de OBR verder afnemen, omdat
steeds minder personen er voor in aanmerking kunnen komen.
Tabel 8.3 Kerncijfers OBR

Instroom OBR (x 1.000 uitkeringen)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

1,5

1,2

0,9

SVB, jaarverslag.

A2. Algemene Ouderdomsverzekering (AOV) (Caribisch
Nederland)
Inwoners van Caribisch Nederland die de AOV-gerechtigde leeftijd hebben
bereikt ontvangen een ouderdomspensioen op grond van de AOV. Naast
het ouderdomspensioen wordt op St. Eustatius en Saba een tegemoetkoming verstrekt die recht doet aan de prijsverschillen tussen de eilanden.
Budgettaire ontwikkelingen
Tot 2021 wordt de AOV-gerechtigde leeftijd stapsgewijs verhoogd naar 65
jaar. De hogere AOV-gerechtigde leeftijd dempt het volume van het aantal
AOV-gerechtigden. Het aantal 60-plussers neemt in deze jaren tegelijkertijd in geringe mate toe. Hierdoor flucturen de uitgaven van de AOV
van jaar tot jaar in enige mate.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 8.4 Kerncijfers AOV

Volume AOV (x 1.000 personen, ultimo)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

4,1

4,4

4,4

SZW-unit RCN.

A3. Algemene Ouderdomswet (AOW)
De AOW is een volksverzekering en heeft als doel het verschaffen van een
basispensioen aan degenen die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben
bereikt. De AOW wordt uitgevoerd door de SVB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

112

Wie komt er voor in aanmerking?
Iedereen die rechtmatig in Nederland woont tussen de aanvangsleeftijd
(in 2018 16 jaar) en de AOW-gerechtigde leeftijd (in 2018 66 jaar) is
verplicht verzekerd voor de AOW. Ook als een persoon niet in Nederland
woont maar hier wel werkt en op grond daarvan onder de loonbelasting
valt, is hij of zij verzekerd.
In 2018 zal de AOW-gerechtigde leeftijd 66 jaar bedragen. Na 2018 zet de
geleidelijke verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd door. De
AOW-gerechtigde leeftijd wordt in stappen verhoogd naar 67 jaar in 2021.
Daarna wordt de AOW- gerechtigde leeftijd gekoppeld aan de levensverwachting. De AOW-gerechtigde leeftijd voor 2022 is vastgesteld op 67 jaar
en drie maanden.
Is de partner nog niet AOW-gerechtigd, dan heeft de AOW-gerechtigde
recht op een toeslag. Die toeslag wordt alleen uitgekeerd als de jongste
partner geen of weinig eigen inkomen heeft. De toeslag stopt zodra de
partner een eigen AOW-pensioen ontvangt. Per 1 januari 2015 is de
partnertoeslag gesloten voor nieuwe instroom.
Hoe hoog is de AOW?
De hoogte van het AOW-basispensioen is gekoppeld aan het wettelijk
minimumloon. Alleenstaanden ontvangen 70% van het AOW-normbedrag
dat is afgeleid van het wettelijk minimumloon en gehuwden of samenwonenden elk 50%.
Tabel 8.5 AOW bruto maandbedragen, exclusief vakantietoeslag en exclusief inkomensondersteuning AOW (in €)
1 juli 2017
Gehuwd/samenwonend1

775,49

Alleenstaande
1

1.136,13

Indien beide partners AOW-gerechtigd zijn ontvangen zij beiden € 775,49.

De bedragen in bovenstaande tabel zijn volledige AOW-pensioenen. Wie
pas later in Nederland is komen wonen of een aantal jaren in het
buitenland heeft gewoond en daarom niet de volledige opbouw heeft
gehad, krijgt een lagere uitkering: voor ieder jaar 2% minder AOW.
Budgettaire ontwikkelingen
Als gevolg van de stijgende levensverwachting en de vergrijzing nemen
het AOW-volume en daarmee de verwachte uitgaven aan de AOW de
komende jaren toe. Door de stapsgewijze verhoging van de
AOW-gerechtigde leeftijd sinds 2013 – en de versnelling van deze
verhoging vanaf 2016 – wordt deze toename afgevlakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

113

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 8.6 Kerncijfers AOW
Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

3.3642

3.390

3.418

Personen met een onvolledige AOW-uitkering (% van totaal, ultimo)

19

19

19

Gemiddeld kortingspercentage AOW-uitkering i.v.m. niet verzekerde jaren (%)

46

46

46

Volume AOW (x 1.000 personen, jaargemiddelde)

1
2

SVB, jaarverslag.
SVB, administratie.

Handhaving
De kerncijfers over preventie laten over het totaal een stabiel beeld zien.
Het aantal geconstateerde overtredingen is licht afgenomen. Ook het
totale benadelingsbedrag is gedaald. De incassoratio’s laten een stabiel
beeld zien.
Tabel 8.7 Kerncijfers AOW (fraude en handhaving)
Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Gepercipieerde detectiekans (%)

70

66

67

Kennis van de verplichtingen (%)

89

87

88

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)

0,6

0,7

0,5

Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

2,7

4,0

3,2

Incassoratio 2014 (%)

21

43

51

Incassoratio 2015 (%)

–3

22

44

Incassoratio 2016 (%)

3

3

23

Preventie1

Opsporing2

Terugvordering2

–

–

1

Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans 2016».
SVB, Jaarverslag.
3
Deze cijfers komen niet voor.
2

A4. Inkomensondersteuning AOW
In 2015 is een inkomensondersteuning voor AOW-gerechtigden geïntroduceerd die afhankelijk is van de opbouwjaren op grond van de AOW. De
regeling wordt uitgevoerd door de SVB en gefinancierd uit het Ouderdomsfonds.
Wie komt er voor in aanmerking?
De inkomensondersteuning AOW-gerechtigden (IOAOW) wordt verstrekt
aan iedereen die in aanmerking komt voor een AOW-uitkering en
woonachtig is in de EU/EER/Zwitserland, verdragslanden of Caribisch
Nederland.
Hoe hoog is de inkomensondersteuning AOW?
De hoogte van de IOAOW is afhankelijk van het aantal AOW-opbouwjaren
en bedraagt in 2017 maximaal € 25,56 bruto per maand (prijspeil 2017).
De IOAOW wordt jaarlijks geïndexeerd. Vanaf 2018 wordt de IOAOW in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

114

het kader van de koopkrachtbesluitvorming met € 10 per jaar (€ 0,83 per
maand) verlaagd (zie beleidswijzigingen).
Budgettaire ontwikkelingen
De geraamde uitgaven aan de IOAOW dalen in 2018 (t.o.v. 2017), vanwege
de verlaging van de hoogte van de IOAOW (zie beleidswijzigingen). Als
gevolg van de stijgende levensverwachting en de vergrijzing van de
bevolking stijgt het aantal mensen dat recht heeft op de IOAOW jaarlijks.
Hierdoor nemen de verwachte uitgaven aan de IOAOW vanaf 2019 weer
toe. Door de stapsgewijze verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd
wordt deze stijging evenwel afgevlakt.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 8.8 Kerncijfers inkomensondersteuning AOW

Volume inkomensondersteuning AOW (x 1.000 personen, jaargemiddelde)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

3.364

3.390

3.418

SVB, administratie.

Extracomptabele fiscale regelingen

Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage «Fiscale regelingen»
in de Miljoenennota. Voor een beschrijving van de regelingen, de
doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde
evaluatie en het beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie
wordt verwezen naar de bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de
fiscale regelingen».

Tabel 8.9 Fiscale regelingen 2016–2018, budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen (x € 1 miljoen)
2016

2017

2018

Pensioen niet-belaste premie

17.423

19.178

19.686

Pensioen belaste uitkering

– 12.797

– 13.175

– 13.449

Pensioen vrijstelling box 3

7.183

7.288

7.427

501

549

565

Lijfrente belaste uitkering

– 383

– 394

– 402

Lijfrente vrijstelling box 3

215

218

222

Lijfrente premieaftrek

Aanvullende arbeidspensioenen

Aanvullend pensioen is een arbeidsvoorwaarde. Sociale partners zijn
verantwoordelijk voor de inhoud en de reikwijdte van pensioenregelingen.
De overheid stelt regels om te bevorderen dat toezeggingen ook daadwerkelijk worden nagekomen en draagt zorg voor toezicht op de naleving
daarvan.
Beleidsrelevante kerncijfers
Als kerncijfers zijn het aantal pensioenfondsen opgenomen en het aantal
pensioenfondsen met een dekkingsgraad onder de 130%, alsmede de
daarbij betrokken deelnemers en gepensioneerden. De maatstaf van 130%
is gekozen omdat een dergelijke dekkingsgraad met de wettelijk vastge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

115

stelde mate van zekerheid toereikend is om de pensioenverplichtingen na
te komen.
Het aantal pensioenfondsen neemt jaarlijks af. Het gaat hierbij vooral om
de pensioenfondsen die vanwege de uitdagingen waarvoor ze zich gesteld
zien, nadenken over hun toekomstbestendigheid. Dit kan er toe leiden dat
pensioenfondsen fuseren of dat de uitvoering van de pensioenregeling
wordt ondergebracht bij een andere pensioenuitvoerder, bijvoorbeeld een
premiepensioeninstelling, een verzekeraar of een ander (algemeen)
pensioenfonds. Het aandeel pensioenfondsen – ook in termen van daarbij
betrokken deelnemers en gepensioneerden – met een dekkingsgraad lager
dan 130% is vergelijkbaar met dat van voorafgaande jaren.
Tabel 8.10 Kerncijfers aanvullende pensioenen1

Totaal aantal pensioenfondsen2
Aantal pensioenfondsen met dekkingsgraad ≤130%

Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

245

231

219

227

212

208

Aantal bij deze fondsen betrokken deelnemers (x 1.000)

5.130

5.082

5.273

Aantal bij deze fondsen betrokken gepensioneerden (x 1.000)

2.943

3.144

3.192

1

DNB, statistiek toezicht pensioenfondsen.
Pensioenfondsen zonder eigen verplichtingen, bijvoorbeeld de volledig herverzekerde fondsen, kennen geen dekkingsgraad en zijn daarom niet
opgenomen in de tabel.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

116

Artikel

9. Nabestaanden

Algemene doelstelling

De overheid beschermt nabestaande partners en wezen voor
zover nodig tegen de financiële gevolgen van het verlies van
partner of ouders.
De overheid vindt dat mensen die geconfronteerd zijn met het overlijden
van hun partner of ouder(s) en die vanwege de zorg voor een kind of
arbeidsongeschiktheid niet (volledig) in een eigen inkomen kunnen
voorzien, verzekerd moeten zijn van financiële ondersteuning. Daarom
regelt zij in deze gevallen op grond van de Algemene nabestaandenwet
(Anw) een nabestaandenuitkering voor de overblijvende partner en een
wezenuitkering voor kinderen die beide ouders hebben verloren.
Inwoners van Caribisch Nederland die geconfronteerd zijn met het
overlijden van hun partner of ouder(s), hebben op grond van de
Algemene weduwen- en wezenverzekering (AWW) recht op een uitkering.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de inkomensondersteuning met begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen. Bij de premiegefinancierde uitkeringsregelingen regisseert de Minister. Hij is in deze rollen verantwoordelijk
voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de uitkeringen van de onderscheiden regelingen;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doeltreffende en
doelmatige uitvoering door de SVB;
• De organisatie van de eigen uitvoering binnen het verband van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).

Beleidswijzigingen

Er zijn in 2018 geen voornemens tot beleidswijzigingen op het terrein van
nabestaanden.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 9.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 9 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

1.072

1.276

1.348

1.384

1.439

1.493

1.549

Uitgaven

1.072

1.276

1.348

1.384

1.439

1.493

1.549

waarvan juridisch verplicht (%)

100%

Inkomensoverdrachten

1.072

1.276

1.348

1.384

1.439

1.493

1.549

AWW (Caribisch Nederland)

1.072

1.276

1.348

1.384

1.439

1.493

1.549

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op wet- en regelgeving en
derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten AWW
Caribisch Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

117

Tabel 9.2 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 9 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Uitgaven

424.300

388.404

369.545

356.517

348.182

344.957

343.054

Inkomensoverdrachten

424.300

388.404

365.607

348.210

335.344

327.740

321.467

Anw

417.300

381.761

359.272

342.117

329.417

321.944

315.789

7.000

6.643

6.335

6.093

5.927

5.796

5.678

Nominaal

0

0

3.938

8.307

12.838

17.217

21.587

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Inkomensoverdrachten

Tegemoetkoming Anw

A1. Algemene weduwen- en wezenverzekering (AWW) (Caribisch
Nederland)
Inwoners van Caribisch Nederland die geconfronteerd zijn met het
overlijden van hun partner of ouder(s), hebben op grond van de AWW
recht op een uitkering. De SZW-unit bij de Rijksdienst Caribisch Nederland
(RCN) is verantwoordelijk voor de uitvoering van deze regeling in
Caribisch Nederland.
Budgettaire ontwikkelingen
De stijging van de uitgaven van de AWW wordt verklaard door de
verhoging van de gerechtigde leeftijd van de Algemene Ouderdomsverzekering (zie ook beleidsartikel 8). Hierdoor lopen de uitkeringen van de
AWW langer door.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 9.3 Kerncijfers AWW Caribisch Nederland

Volume AWW (x 1.000 personen, ultimo)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

0,3

0,3

0,3

SZW-unit RCN.

A2. Algemene nabestaandenwet (Anw)
De Anw is een volksverzekering en regelt, onder voorwaarden, bij
overlijden een uitkering voor de partner en een wezenuitkering voor
kinderen die beide ouders hebben verloren. Daarnaast ontvangt iedere
Anw-gerechtigde maandelijks de Anw-tegemoetkoming. De Anw wordt
door de SVB uitgevoerd.
Wie komt er voor in aanmerking?
• Nabestaande partners komen in aanmerking voor een nabestaandenuitkering als zij jonger zijn dan de AOW-gerechtigde leeftijd, de partner
op de datum van overlijden verzekerd was voor de Anw en de
nabestaande:
C één of meer kinderen onder de 18 jaar verzorgt, of;
C voor minstens 45% arbeidsongeschikt is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

118

Een kind heeft recht op een wezenuitkering indien beide ouders zijn
overleden. Wezen tot 16 jaar hebben altijd recht op een uitkering. De
uitkering kan worden verlengd tot 18 jaar wanneer het kind bezig is een
startkwalificatie te behalen of daarvan is vrijgesteld of volledig dagonderwijs volgt na het behalen van een startkwalifcatie. De wezenuitkering
kan eventueel tot 21 jaar worden verstrekt wanneer de wees volledig
dagonderwijs volgt of wanneer een ongehuwde wees de tijd grotendeels
besteedt aan een gezamenlijke huishouding met een andere wees of voor
een hulpbehoevende zorgt.
De Anw maakt geen onderscheid tussen gehuwden en mensen die
ongehuwd zijn en samen een huishouding vormen. Daarom wordt
gesproken van «partner». Nabestaanden die vóór 1 juli 1996 recht hadden
op de voorganger van de Anw, de Algemene Weduwen- en Wezenwet,
vallen onder een overgangsregeling.
Hoe hoog is de Anw?
De nabestaandenuitkering bedraagt 70% van het referentieminimumloon.
Op de nabestaandenuitkering vindt inkomstenverrekening plaats. Daarbij
kent de nabestaandenuitkering een vrijlating voor inkomen uit arbeid.
Deze bedraagt 50% van het wettelijk minimumloon, plus eenderde deel
van het meerdere inkomen. Inkomen in verband met arbeid (bijvoorbeeld
WIA- of WW-uitkering) wordt geheel gekort. Eigen vermogen, de
inkomsten uit dit vermogen en particuliere aanvullende nabestaandenpensioenen worden niet gekort op de nabestaandenuitkering.
Per 1 juli 2015 is voor de nabestaandenuitkering de kostendelersnorm
ingevoerd. De hoogte van de uitkering wordt in jaarlijkse stappen
verlaagd tot 50% van het referentieminimumloon als nabestaanden
kosten delen met een of meer meerderjarige personen. In 2018 bedraagt
het uitkeringspercentage voor kostendelers 55% van het referentieminimumloon.
De wezenuitkering bedraagt een percentage van het referentieminimumloon, afhankelijk van de leeftijd van de wees. De hoogte van de
wezenuitkering is niet afhankelijk van het inkomen.
Nabestaanden of wezen ontvangen naast hun Anw-uitkering ook een
tegemoetkoming Anw.
Tabel 9.4 Anw bruto maandbedragen (maxima), exclusief vakantietoeslag en exclusief tegemoetkoming Anw (in €)
1 juli 2017
Nabestaandenuitkering

1.172,78

Nabestaandenuitkering met een of meer meerderjarige medebewoners (kostendelersnorm)1

962,16

Wezenuitkering (wezen tot 10 jaar)

375,29

Wezenuitkering (wezen van 10 tot 16 jaar)

562,93

Wezenuitkering (wezen van 16 tot 21 jaar)

750,58

Tegemoetkoming Anw

16,79

1

In 2017 was het normbedrag voor kostendelers gelijk aan 60% van het referentieminimumloon.

Budgettaire ontwikkelingen
De uitkeringslasten in de Anw dalen omdat de instroom van nieuwe
nabestaanden in de Anw kleiner is dan de uitstroom van personen die
recht hebben op de Anw en de voorganger van de huidige Anw, de
Algemene Weduwen- en Wezenwet (AWW). AWW-gerechtigden stromen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

119

de komende jaren uit, voornamelijk vanwege het bereiken van de
AOW-gerechtigde leeftijd. In latere jaren vlakt de daling van de
Anw-uitgaven af. De voornaamste reden hiervoor is de
AOW-leeftijdsverhoging, waardoor Anw-gerechtigden later uitstromen.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 9.5 Kerncijfers Anw1
Realisatie 2016

Raming 2017

Raming 2018

Volume Anw (x 1.000 uitkeringsjaren, jaargemiddelde)

29

28

26

Volume Anw (x 1.000 personen, jaargemiddelde)

36

33

31

Volume nabestaandenuitkering (x 1.000 uitkeringsjaren, jaargemiddelde), ingang recht
voor 1 juli 1996
• waarvan nabestaanden met kind
• waarvan nabestaanden op grond van arbeidsongeschiktheid

Volume nabestaandenuitkering (x 1.000 uitkeringsjaren, jaargemiddelde), ingang recht
na 1 juli 1996
• waarvan nabestaanden met kind
• waarvan nabestaanden op grond van arbeidsongeschiktheid

Volume wezenuitkering (x 1.000 uitkeringsjaren, jaargemiddelde)
1
2

9

8

7

02

0

0

2

8

7

19

18

18

82

7

7

2

11

11

1,3

1,3

1,3

9

11

SZW-berekening op basis van gegevens SVB.
SVB, administratie.

Handhaving
De kerncijfers op het gebied van preventie laten een stabiel beeld zien. Het
aantal geconstateerde overtredingen is in 2016 gelijk gebleven, terwijl het
totale benadelingsbedrag licht is gestegen. De incassoratio 2016 laat in
het eerste jaar bijna een verdubbeling zien ten opzichte van de incassoratio’s van 2015 en 2014 in het eerste jaar. De incassoratio kan bij de Anw
snel fluctueren doordat het volume klein is en enkele grote vorderingen
een grote impact kunnen hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

120

Tabel 9.6 Kerncijfers Anw, fraude en handhaving
Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Gepercipieerde detectiekans (%)

83

83

80

Kennis van de verplichtingen (%)

90

84

83

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)

0,1

0,1

0,1

Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

1,9

2,2

2,6

Incassoratio 2014 (%)

12

32

37

Incassoratio 2015 (%)

–

3

11

30

Incassoratio 2016 (%)

–3

–3

22

Preventie1

Opsporing2

Terugvordering2

1
2
3

Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans 2015».
SVB, jaarverslag.
Deze cijfers komen niet voor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

121

Artikel

10. Tegemoetkoming ouders

Algemene doelstelling

De overheid biedt een financiële tegemoetkoming aan ouders of
verzorgers voor de kosten van kinderen.
De overheid biedt ouders of verzorgers een financiële tegemoetkoming
voor de kosten voor verzorging en opvoeding van kinderen op grond van
de Algemene kinderbijslagwet (AKW) en de kinderbijslagvoorziening BES
(Caribisch Nederland). Gezinnen met een laag of middeninkomen komen
daarnaast in aanmerking voor een tegemoetkoming op grond van de Wet
op het kindgebonden budget (WKB).

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de tegemoetkoming met uitkeringsregelingen. Hij
is in deze rol verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving;
• De vaststelling van het niveau van de tegemoetkoming op grond van
de AKW, de WKB en de kinderbijslagvoorziening BES;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige en
doeltreffende uitvoering van de AKW door de SVB.
De Minister van Financiën is verantwoordelijk voor de rechtmatige,
doelmatige en doeltreffende uitvoering van de WKB door de Belastingdienst.

Beleidswijzigingen

Het tweede kindbedrag van het kindgebonden budget wordt verhoogd
met € 71 per jaar om de inkomenspositie van gezinnen met lage en
middeninkomens te ondersteunen.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 10.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 10 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

5.468.559

5.600.601

5.599.200

5.547.681

5.500.656

5.458.760

5.429.108

Uitgaven

5.468.559

5.600.601

5.599.200

5.547.681

5.500.656

5.458.760

5.429.108

waarvan juridisch verplicht (%)

100%

Inkomensoverdrachten

5.468.559

5.600.601

5.599.200

5.547.681

5.500.656

5.458.760

5.429.108

AKW

3.323.000

3.330.935

3.330.784

3.306.855

3.286.281

3.268.069

3.254.587

Kinderbijslagvoorziening BES
WKB
TOG-kopje

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

1.868

1.871

1.871

1.871

1.871

1.871

1.871

2.143.517

2.267.795

2.266.545

2.238.955

2.212.504

2.188.820

2.172.650

174

0

0

0

0

0

0

261.245

284.251

272.478

287.514

299.361

272.804

270.069

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten zijn gebaseerd op huidige wet- en regelgeving
en derhalve voor 100% juridisch verplicht. Het betreft uitkeringslasten
AKW, kinderbijslagvoorziening BES en WKB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

122

Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Inkomensoverdrachten
A1. Algemene Kinderbijslag Wet (AKW)
De AKW biedt ouders een tegemoetkoming in de kosten die het opvoeden
en verzorgen van kinderen onder de 18 jaar met zich mee brengt. De AKW
wordt uitgevoerd door de SVB.
Wie komt er voor in aanmerking?
Ouders van kinderen tot 18 jaar hebben recht op kinderbijslag.
Hoe hoog is de kinderbijslag?
De hoogte van de kinderbijslag hangt af van de leeftijd van het kind. De
kinderbijslagbedragen worden per 1 januari 2018 en 1 juli 2018
geïndexeerd. Bij ziekte of handicap of omdat het kind niet thuis woont om
onderwijsredenen kan onder nadere voorwaarden sprake zijn van dubbele
kinderbijslag. Alleenstaande en alleenverdienende ouders van thuiswonende kinderen met ziekte of handicap kunnen onder voorwaarden in
aanmerking komen voor een extra tegemoetkoming.

Tabel 10.2 AKW tegemoetkoming, netto bedragen per kwartaal (in €)
1 juli 2017
Voor kinderen van:
0 t/m 5 jaar

200,59

6 t/m 11 jaar

243,57

12 t/m 17 jaar

286,55

Extra tegemoetkoming AKW (jaarbedrag 2017)

2.013,21

Budgettaire ontwikkelingen
Het budgettaire beslag van de AKW kent een licht dalend verloop door
afname van het aantal kinderen onder de 18 jaar.
Beleidsrelevante kerncijfers
Zowel het aantal kinderen als het aantal gezinnen met AKW daalt licht.
Tabel 10.3 Kerncijfers AKW
Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

Aantal gezinnen AKW (x 1.000, jaargemiddelde)

1.913

1.907

1.899

Aantal telkinderen AKW (x 1.000, jaargemiddelde)

3.405

3.394

3.378

1

SVB, administratie.

Handhaving
De kerncijfers AKW over fraude en handhaving laten een stabiel beeld
zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

123

Tabel 10.4 Kerncijfers AKW (fraude en handhaving)
Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Gepercipieerde detectiekans (%)

71

74

71

Kennis van de verplichtingen (%)

78

76

77

Aantal geconstateerde overtredingen met financiële benadeling (x 1.000)

2,3

2,0

1,6

Totaal benadelingbedrag (x € 1 mln)

1,2

1,2

1,0

Incassoratio 2014 (%)

55

69

74

Incassoratio 2015 (%)

–

3

50

69

Incassoratio 2016 (%)

–3

–3

54

Preventie1

Opsporing2

Terugvordering2

1
2
3

Ipsos «Kennis der verplichtingen en detectiekans 2016».
SVB, Jaarverslag.
Deze cijfers komen niet voor.

A2. Wet kinderbijslagvoorziening BES
De kinderbijslagvoorziening BES biedt ouders en verzorgers die op
Bonaire, St. Eustatius en Saba wonen een tegemoetkoming voor de
kosten van opvoeding en verzorging van kinderen die nog geen 18 jaar
zijn. De kinderbijslagvoorziening BES wordt uitgevoerd door de RCN-unit
SZW namens de Minister van SZW.
Wie komt er voor in aanmerking?
Ouders en verzorgers van kinderen tot 18 jaar die ingezetene zijn van
Bonaire, St. Eustatius en Saba.
Hoe hoog is de kinderbijslagvoorziening BES?
De hoogte van het bedrag bedraagt in 2017 40 USD op Bonaire en 42 USD
op St. Eustatius en Saba per kind per maand. Dit bedrag wordt voor 2018
geïndexeerd.
Budgettaire ontwikkelingen
De geraamde uitgaven kinderbijslagvoorziening BES zijn constant.
Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 10.5 Kerncijfers Wet kinderbijslagvoorziening BES

Aantal kinderen kinderbijslagvoorziening BES (x 1.000, jaargemiddelde)
1

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

4,6

4,6

4,6

SZW-unit RCN.

A3. Wet op het Kindgebonden Budget (WKB)
Het kindgebonden budget is een inkomensafhankelijke tegemoetkoming
van de overheid in de kosten van kinderen voor gezinnen tot een bepaald
inkomen en vermogen. De WKB wordt uitgevoerd door de
Belastingdienst/Toeslagen. Indien sprake is van een aanvulling op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

124

buitenlandse gezinstoeslagen, is de SVB verantwoordelijk voor de
uitbetaling van de WKB.
Wie komt er voor in aanmerking?
Ouders van kinderen tot 18 jaar kunnen het kindgebonden budget krijgen,
afhankelijk van de hoogte van het inkomen en vermogen.
Hoe hoog is het kindgebonden budget?
De hoogte van het kindgebonden budget hangt af van het aantal kinderen,
de leeftijd van de kinderen, het (gezamenlijke) inkomen en vermogen van
de ouders en de leefvorm van de ouder die het kindgebonden budget
ontvangt. Als het (gezamenlijke) inkomen hoger is dan € 20.109 (bedrag
2017) wordt het kindgebonden budget geleidelijk minder. Voor iedere euro
boven dit inkomen, wordt het kindgebonden budget € 0,0675 lager. De
bedragen van het kindgebonden budget worden per 1 januari aangepast
aan de prijsontwikkelingen.
Tabel 10.6 WKB tegemoetkoming, netto maximum bedragen per jaar (in €)
1 januari 2017
Een gezin met:
1 kind

1.142

Verhoging 2e kind (extra bedrag per jaar)

898

Verhoging 3e kind (extra bedrag per jaar)

285

Verhoging ieder volgend kind (extra bedrag per jaar)

285

Extra verhoging 12–15-jarigen1

234

1

Extra verhoging 16–17-jarigen

417

Extra verhoging alleenstaande ouder
1

3.076

Ten opzichte van de bovengenoemde bedragen.

Budgettaire ontwikkelingen
De verhoging van het 2e kindbedrag per 2018 zorgt voor een stijging van
het budgettaire beslag met ongeveer € 36 miljoen. Tegelijkertijd zorgen
een afnemend aantal kinderen en stijgende inkomens voor een dalende
trend in het budgettaire beslag. Voor 2018 blijft hierdoor per saldo het
budgettaire beslag ongeveer gelijk, na 2018 daalt het.
Beleidsrelevante kerncijfers
Het aantal huishoudens met kindgebonden budget neemt naar
verwachting af in 2018. Deze daling komt geheel voor rekening van paren
en hangt samen met de hierboven beschreven ontwikkelingen. Het aantal
eenouderhuishoudens met WKB blijft stabiel omdat het aantal eenouderhuishoudens in de bevolking naar verwachting toeneemt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

125

Tabel 10.7 Kerncijfers WKB

Aantal huishoudens WKB (x 1.000, jaargemiddelde)
Aantal kinderen WKB (x 1.000, jaargemiddelde)
Aantal alleenstaande ouders WKB (x 1.000, jaargemiddelde)

Realisatie
20161

Raming 2017

Raming 2018

768

760

748

1.409

1.390

1.370

320

317

317

1
Ministerie van Financiën, Belastingdienst/Toeslagen. De realisatiecijfers van 2016 zijn gebaseerd op de opgaven van aanvragers die nog kunnen
wijzigen bij het definitief vaststellen van het recht op toeslag.

B. Ontvangsten
De ontvangsten betreffen grotendeels de terugontvangsten ten gevolge
van terugvorderingen van het kindgebonden budget. Nadat de toeslagen
definitief zijn toegekend worden terugvorderingen ingesteld bij de
huishoudens die meer hebben ontvangen dan waar ze recht op hadden op
basis van hun vastgestelde inkomen. Omdat de definitieve afrekening
achteraf plaatsvindt, zijn de terugontvangsten in een bepaald jaar veelal
gebaseerd op definitieve afrekeningen van eerdere jaren. De terugontvangsten zijn meerjarig grosso modo stabiel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

126

Artikel

11. Uitvoering

Algemene doelstelling

De overheid voorziet de uitvoeringsorganisaties van financiële
middelen voor een rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en
klantgerichte uitvoering van sociale zekerheidsregelingen, binnen
de kaders die de overheid stelt.
De uitvoering van de sociale zekerheidswetten vindt mede plaats door
ZBO’s en RWT’s. De Minister van SZW bepaalt de kaders waarbinnen de
uitvoering tot stand komt en stelt uitvoeringsbudget ter beschikking aan
het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) inclusief het
Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen (BKWI), de Sociale
Verzekeringsbank (SVB) en het Inlichtingenbureau (IB). Hij maakt daarbij
prestatieafspraken en stuurt op rechtmatige, doelmatige, doeltreffende en
klantgerichte uitvoering. Hiertoe is een planning- en controlcyclus
ingericht tussen de uitvoeringsorganen en het ministerie.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor het doen uitvoeren van de sociale
zekerheidswetgeving door de uitvoeringsorganen en draagt zorg voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het stelsel van weten regelgeving (wet SUWI) waarbinnen de uitvoeringsorganen
opereren;
• De vormgeving van het stelsel van sociale zekerheidswetten die het
UWV en de SVB uitvoeren;
• De vaststelling van de budgetten die aan het UWV, de SVB en het IB
beschikbaar worden gesteld met daarbij passende prestatieafspraken;
• De sturing van en het toezicht op de rechtmatige, doelmatige,
doeltreffende en klantgerichte uitvoering door het UWV, de SVB en het
IB en de verantwoording daarover;
• De vaststelling van de omvang van de middelen die aan de Landelijke
Cliëntenraad (LCR) beschikbaar worden gesteld.
Prestatie-indicatoren UWV en SVB
In onderstaande tabel zijn indicatoren voor het UWV en de SVB weergegeven die de doelmatigheid, rechtmatigheid en klantgerichtheid van de
uitvoering weergeven. Het afgelopen jaar hebben het Ministerie van SZW
en de ZBO’s gezamenlijk nieuwe prestatie-indicatoren ontwikkeld (Tweede
Kamer, 2016–2017, 26 448, nr. 591).

Tabel 11.1 Indicatoren uitvoering UWV
Realisatie
StreefStreef20161 waarde 20172 waarde 20183
Doelmatigheid: Percentage realisatie uitvoeringskosten binnen budget

100

< 100

< 100

Rechtmatigheid: Percentage rechtmatigheid

99,0

99,0

99,0

Klantgerichtheid: Cijfer klanttevredenheid uitkeringsgerechtigden

7,1

7,0

7,0

1

Jaarverslag 2016 UWV.
Jaarplan 2017 UWV.
3
Deze streefcijfers worden opgenomen in het jaarplan van het UWV.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

127

Tabel 11.2 Indicatoren uitvoering SVB
Realisatie
StreefStreef20161 waarde 20172 waarde 20183
Doelmatigheid: Reële efficiency-groei4

n.b.

n.b.

1,5

Rechtmatigheid: Percentage rechtmatigheid

99,9

99,0

99,0

Klantgerichtheid: Cijfer klanten

7,7

8,0

8,0

1

Jaarverslag 2016 SVB.
Jaarplan 2017 SVB.
Deze streefcijfers worden opgenomen in het jaarplan van de SVB.
4
Norm is 1,5% efficiency-groei (kostenbesparing los van volume- en beleidswijzigingen) voor de grote wetten, uitzonderingen op specifieke
wetten.
2
3

Beleidswijzigingen

Voor de beleidswijzigingen per wet wordt verwezen naar de overige
beleidsartikelen.
Rapport Algemene Rekenkamer «UWV, balanceren tussen ambities en
middelen»
De Algemene Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar het UWV en
geconstateerd dat het UWV haar taken de afgelopen jaren adequaat heeft
uitgevoerd. Om het UWV toekomstbestendig te maken wordt een
zakelijker aansturing tussen het Ministerie van SZW en het UWV aanbevolen. Om de zakelijke relatie rondom het vaststellen van het budget van
het UWV te bevorderen werken UWV en SZW samen aan het verbeteren
van het inzicht in de verhouding tussen prestaties en kosten en wordt de
financiële (meerjarige) situatie actief gemonitord. Ook de normtijden van
de producten van het UWV worden regelmatiger herijkt (Tweede Kamer,
2016–2017, 26 448, nr. 587).
Prestatie-indicatoren ZBO’s
Er zijn nieuwe prestatie-indicatoren voor de ZBOs opgesteld, die vanaf
2018 ingaan (Tweede Kamer, 2016–2017, 26 448, nr. 591). De opzet voor de
indicatorenset voor het UWV en de SVB is in de kern gelijk, al zijn er kleine
verschillen in de uitwerking omdat beide organisaties hun eigen karakteristiek kennen. De indicatoren sluiten zoveel mogelijk aan op de strategische doelen van de ZBO’s. Beide organisaties zullen in hun jaarplan
2018 de prestatie-indicatoren met normering opnemen. De jaarplannen
worden in december aan de Tweede Kamer aangeboden.
Artsencapaciteit UWV
Om de benodigde capaciteit bij verzekeringsartsen voor 2017 in evenwicht
te brengen zijn aanvullende maatregelen genomen en de prioriteit is
verlegd van herbeoordelingen naar andere beoordelingen. Er blijft sprake
van een tekort aan verzekeringsartsen dat niet snel in te lopen is. Elk
tertaal wordt over de voortgang een monitor opgesteld. Voor 2018 is € 25
miljoen incidenteel beschikbaar gesteld om de artsencapaciteit te
vergroten. Voor 2019 en verder is bovenop de reeds toegekende basismiddelen € 44 miljoen extra beschikbaar (Tweede Kamer, 2016–2017, 26 448,
nr. 592).
Afspraken dienstverlening WW
In het najaar van 2016 is het UWV gestart met een nieuw
WW-dienstverleningsmodel. De nieuwe dienstverlening combineert de
algemene online dienstverlening met een meer persoonlijke benadering.
Bij de start van de WW-periode vult de WW-gerechtigde de Werkverkenner in, een online vragenlijst. De uitkomsten van de verkenner bepalen
welke aanvullende dienstverlening wordt ingezet. In 2017 zal een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

128

onderzoek starten naar de effectiviteit van de nieuwe dienstverlening. De
eerste resultaten uit het onderzoek zullen in de eerste helft van 2019
bekend worden (Tweede Kamer, 2016–2017, 33 566, nr. 99).
Veranderagenda SVB
De SVB werkt in 2018 verder aan de drie pijlers uit de Veranderagenda,
gericht op een betrouwbare dienstverlening voor de burger, het verhogen
van de continuïteit en wendbaarheid van de uitvoering en het intensiveren
van de ketensamenwerking. Bij aanvang van het project vAKWerk
(Vernieuwing AKW) is richting de Kamer aangegeven dat afronding was
voorzien in 2017 (Tweede Kamer, 2016–2017, 26 448, nr. 579). Sinds maart
2017 is duidelijk dat in verband met het aangepaste implementatietraject
het project vAKWERK uiterlijk in het 2e kwartaal 2018 zal worden
afgerond. Deze actualisatie past binnen de planning en budgettaire kaders
zoals aangegeven op het Rijks ICT-dashboard. Dit project levert een
bijdrage aan goede dienstverlening en toekomstbestendige
ICT-infrastructuur.
Innovatielab
Verder is de SVB in 2017 gestart met het Innovatielab Novum. In dit lab
worden nieuwe concepten ter verbetering van de dienstverlening
ontwikkeld en uitgeprobeerd. Succesvolle innovaties krijgen een plek in
de staande organisatie.
UWV Informatieplan
Het UWV werkt aan het vernieuwen en moderniseren van de interne
ICT-systemen om ook in de toekomst betrouwbaar en kwalitatief goede
dienstverlening te kunnen bieden. De manier waarop dit wordt gerealiseerd staat vastgelegd in het UWV informatieplan 2017–2021 (Tweede
Kamer, 2016–2017, 26 448, nr. 587). Een belangrijk project hierbinnen is
«één uniforme betaalomgeving» (1UBO), waarbij alle betaalfunctionaliteiten vanuit de verschillende werknemersverzekeringen samen worden
gebracht in één systeem (Tweede Kamer, 2015–2016, 26 448, nr. 573). Naar
verwachting wordt het deeltraject met betrekking tot arbeidsongeschiktheidsverzekeringen in 2018 afgerond. De ingreep op de betalingssystemen van de WW vindt plaats in de periode 1 april 2018 tot en met
1 januari 2020. In deze periode is een freeze voorzien op de
WW-systemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

129

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 11.3 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 11 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

433.006

486.550

468.574

388.492

371.349

373.190

371.452

Uitgaven

433.006

486.550

468.574

388.492

371.349

373.190

371.452

waarvan juridisch verplicht (%)

100%

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s1

432.328

485.902

467.931

387.849

370.706

372.547

370.809

Uitvoeringskosten UWV

324.638

372.077

357.383

285.070

269.606

274.014

273.291

Uitvoeringskosten SVB

100.687

107.116

104.099

96.375

94.696

92.129

91.114

Uitvoeringskosten IB

7.003

6.709

6.449

6.404

6.404

6.404

6.404

Bijdrage aan nationale organisaties

678

648

643

643

643

643

643

Landelijke Cliëntenraad

678

648

643

643

643

643

643

16.367

15.627

0

0

0

0

0

Ontvangsten
1

Deze bedragen hebben alleen betrekking op de uitvoering van het SZW-beleid door de ZBO’s.

Budgetflexibiliteit

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s:
De bijdragen aan ZBO’s zijn 100% juridisch verplicht. Het betreft de
uitvoeringsbudgetten van het UWV, de SVB en het IB. Deze budgetten
worden bij de goedkeuring van de jaarplannen vastgesteld.
Bijdrage aan nationale organisaties:
De bijdrage aan nationale organisaties is 100% juridisch verplicht. Het
betreft een bijdrage aan de LCR. Het budget wordt bij goedkeuring van het
jaarplan vastgesteld.

Tabel 11.4 Premiegefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 11 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Uitgaven

1.527.338

1.543.523

1.476.729

1.553.557

1.601.797

1.638.780

1.690.567

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s1

1.527.338

1.543.523

1.444.738

1.482.966

1.491.709

1.489.955

1.499.219

Uitvoeringskosten UWV

1.411.327

1.428.044

1.326.265

1.370.785

1.384.620

1.380.591

1.389.704

Uitvoeringskosten SVB

116.011

115.479

118.473

112.181

107.089

109.364

109.515

Nominaal

0

0

31.991

70.591

110.088

148.825

191.348

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

1

Deze bedragen hebben alleen betrekking op de uitvoering van het SZW-beleid door de ZBO’s.

Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
De Minister van SZW stelt de financiële kaders vast voor het UWV, de SVB
en het IB, waarbinnen deze organisaties hun jaarplannen dienen op te
stellen. Deze financiële kaders hebben alleen betrekking op de uitvoering
van SZW-taken door genoemde ZBO’s. In de jaarplannen nemen het UWV

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

130

en de SVB een verdeling van de uitvoeringskosten naar wet en/of fonds
op. De Minister stuurt in eerste aanleg op het totaalbudget per organisatie. Uitgangspunt daarbij is dat de organisaties zelfstandig de uitvoering
organiseren en over de realisatie via het jaarverslag verantwoording
afleggen aan de Minister van SZW.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitvoeringskosten van het UWV en de SVB wijzigen gedurende de
jaren als gevolg van beleidswijzigingen en van volumeontwikkelingen in
de onderscheiden wetten. De opgelegde taakstellingen zijn in de
uitvoeringsbudgetten van de ZBO’s verwerkt. Per saldo dalen de uitvoeringskosten (begrotings- en premiegefinancierd) in 2018 met circa € 76
miljoen. Na 2018 stijgen de uitvoeringskosten licht, met name door de
nominale loon- en prijsontwikkeling.
In de tabellen 11.5 en 11.6 zijn de uitvoeringskosten van het UWV en de
SVB toegedeeld aan de onderscheiden wetten en regelingen. Deze
toedeling is extracomptabel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

131

Tabel 11.5 Extracomptabel overzicht uitvoeringskosten begrotings- en premiegefinancierde uitgaven UWV (x € 1.000)1
Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016
UWV (incl. BKWI)

Begrotingsgefinancierd
IOW

1.735.965

1.800.121

1.683.648

1.655.855

1.654.226

1.654.605

1.662.995

324.638

372.077

357.383

285.070

269.606

274.014

273.291

1.907

2.000

2.259

2.986

3.465

3.995

3.717

Wajong

108.170

156.788

154.522

97.653

95.137

95.912

95.481

Re-integratie Wajong2

86.631

85.000

82.863

80.322

67.042

70.108

70.111

Basisdienstverlening

80.053

84.478

86.014

71.954

71.954

71.954

71.954

Uitvoeringskosten WW 50+

13.600

240

0

0

0

0

0

Beoordeling gemeentelijke
doelgroep

19.340

18.100

17.900

20.000

20.000

20.000

20.000

Wsw indicatiestelling

5.313

4.120

4.099

3.949

3.980

4.017

4.001

900

4.100

0

0

0

0

0

Scholingsvouchers kansberoep
Tijdelijke regeling aanpassing
Dagloonbesluit

0

9.210

1.740

220

0

0

0

8.724

8.050

7.987

7.987

8.028

8.028

8.028

1.411.327

1.428.044

1.326.265

1.370.785

1.384.620

1.380.591

1.389.704

WAO

80.358

68.637

65.986

64.005

62.815

61.262

59.530

IVA

98.874

92.149

95.581

98.671

101.581

104.399

107.011

WGA

244.844

177.708

175.711

211.707

215.486

217.970

216.895

WAZ

3.744

3.360

3.175

3.047

2.951

2.845

2.751

WW

649.324

740.372

641.959

682.498

685.929

671.206

679.2077

ZW

270.853

265.781

264.537

241.927

245.472

251.116

251.411

WAZO

10.484

13.158

12.815

11.704

11.824

11.900

11.827

56.312

66.879

66.501

57.226

58.563

59.894

61.073

– 3.466

0

0

0

0

0

0

BKWI

Premiegefinancierd

Re-integratie WAZ/WAO/WIA/ZW
Onttrekking uit bestemmingsfonds/egalisatiereserve
1
2

2

SZW-administratie.
Dit zijn uitvoeringskosten. Re-integratie in de vorm van voorzieningen en/of trajecten staan op het desbetreffende beleidsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

132

Tabel 11.6 Extracomptabel overzicht uitvoeringskosten begrotings- en premiegefinancierde uitgaven SVB (x € 1.000)1
Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016
SVB

216.698

222.595

222.572

208.557

201.785

201.493

200.629

Begrotingsgefinancierd

100.687

107.116

104.099

96.375

94.696

92.129

91.114

AKW

67.722

75.310

71.920

70.152

70.468

67.791

66.998

TAS

821

1.023

1.023

1.023

1.023

1.023

1.023

KOT/WKB

4.375

4.355

4.333

4.333

4.333

4.333

4.333

AIO

22.647

22.350

23.299

17.817

15.923

16.054

16.331

270

268

265

265

265

265

265

OBR

2.652

1.575

1.066

600

503

489

0

Remigratiewet

2.200

2.236

2.193

2.186

2.181

2.174

2.164

Premiegefinancierd

116.011

115.479

118.473

112.181

107.089

109.364

109.515

AOW

105.674

104.490

107.706

101.496

96.465

98.785

98.989

Anw

10.337

10.989

10.767

10.685

10.624

10.579

10.526

Bijstand buitenland

1

SZW-administratie.

B. Bijdrage aan nationale organisaties
De LCR is een overlegorgaan ingesteld bij Wet SUWI waarin landelijke
cliëntenorganisaties, vertegenwoordigers van gemeentelijke cliëntenraden en vertegenwoordigers van de centrale cliëntenraden van de SVB
en het UWV zitting hebben. De LCR heeft tot taak periodiek te overleggen
met het UWV, de SVB, de gemeenten en de Minister van SZW over
onderwerpen op het terrein van werk en inkomen. De Minister van SZW
stelt de financiële kaders vast voor de LCR, waarbinnen de LCR een
jaarplan dient op te stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

133

Artikel

12. Rijksbijdragen

Algemene doelstelling

De overheid borgt voldoende dekking in sociale fondsen.
De financiering van de sociale fondsen loopt hoofdzakelijk via premieinning. In een aantal gevallen acht de overheid premieheffing niet
wenselijk, bijvoorbeeld om te voorkomen dat premiepercentages blijvend
toenemen en daarmee een evenwichtige koopkrachtontwikkeling in de
weg staan. In andere gevallen acht de overheid financiering van een
regeling via de algemene middelen passender, maar wordt wel gekozen
voor uitvoering via de sociale fondsen. De sociale fondsen worden in dat
geval via rijksbijdragen voorzien van voldoende financiering.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister financiert de sociale fondsen uit de algemene middelen, al
dan niet in aanvulling op premieheffing. Hij is in deze rol verantwoordelijk
voor:
• de vaststelling van de hoogte van de rijksbijdragen aan de desbetreffende sociale fondsen;
• het betalen van de rijksbijdragen aan de sociale fondsen.

Beleidswijzigingen

Er zijn geen belangrijke wijzigingen op dit beleidsterrein.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 12.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 12 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

12.806.406

12.420.195

11.668.318

11.704.249

11.562.136

11.509.415

11.612.307

Uitgaven

12.806.406

12.420.195

11.668.318

11.704.249

11.562.136

11.509.415

11.612.307

waarvan juridisch verplicht (%)

100%

Bijdrage aan sociale fondsen

12.806.406

12.420.195

11.668.318

11.704.249

11.562.136

11.509.415

11.612.307

Kosten heffingskortingen AOW

2.033.300

2.114.100

2.150.600

2.186.600

2.230.400

2.268.800

2.311.100

Vermogenstekort Ouderdomsfonds

10.525.800

10.083.600

9.296.800

9.181.200

9.035.400

8.940.400

8.998.000

Tegemoetkoming arbeidsongeschikten

175.574

147.470

147.082

148.496

150.137

151.931

153.390

Tegemoetkoming
Anw-gerechtigden

7.075

6.643

6.335

6.093

5.927

5.796

5.678

Zwangere zelfstandigen

64.657

68.382

67.501

67.749

69.209

70.655

71.491

Kraamverlof

0

0

0

59.311

60.103

60.873

61.688

Transitievergoeding

0

0

0

54.800

10.960

10.960

10.960

1.747

423

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

Bijdrage aan sociale fondsen:
De bijdragen aan sociale fondsen zijn 100% juridisch verplicht. De
rijksbijdrage in de kosten van heffingskortingen AOW, vermogenstekort
Ouderdomsfonds en tegemoetkoming Anw-gerechtigden zijn juridisch
verplicht volgens de Wet financiering sociale verzekeringen. De rijksbijdrage tegemoetkoming arbeidsongeschikten is juridisch verplicht volgens
de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA), de Wet
arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ) en de Wet op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

134

arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). De rijksbijdrage zwangere
zelfstandigen is juridisch verplicht volgens de Wet arbeid en zorg.
Toelichting op de financiële
instrumenten

A. Bijdrage aan sociale fondsen
A1. Rijksbijdrage in de kosten van heffingskortingen AOW
Deze rijksbijdrage compenseert de gewijzigde premieopbrengst die het
gevolg is van de invoering van de Wet inkomstenbelasting 2001. De
hoogte van deze rijksbijdrage wordt jaarlijks aangepast aan de geraamde
kosten van de heffingskortingen en wijzigingen van de belasting- en
premietarieven in de eerste schijf.
Budgettaire ontwikkelingen
De ontwikkeling van de bijdrage volgt de ontwikkeling van de heffingskortingen.
A2. Rijksbijdrage vermogenstekort Ouderdomsfonds
De uitgaven uit het Ouderdomsfonds worden grotendeels gedekt door de
premie-inkomsten. De hoogte van de AOW-premie is echter wettelijk
gemaximeerd om te voorkomen dat de groeiende AOW-uitgaven leiden
tot een alsmaar stijgende AOW-premie en een onevenwichtige koopkrachtontwikkeling. Dit leidt tot een jaarlijks exploitatietekort in het Ouderdomsfonds. De rijksbijdrage Ouderdomsfonds is bedoeld om het exploitatietekort in het Ouderdomsfonds aan te vullen zodat er een neutrale
kaspositie voor dit fonds bestaat.
Budgettaire ontwikkelingen
De rijksbijdrage Ouderdomsfonds daalt in 2018. De premie-inkomsten van
het Ouderdomsfonds stijgen met ruim € 2,5 miljard. Daartegenover
stijgen de uitkeringslasten licht. Ook is in 2017 een vermogensoverschot
uit 2016 verrekend waardoor de rijksbijdrage in dat jaar lager uitviel. De
raming voor 2018 houdt geen rekening met de verrekening van een
eventueel overschot of tekort uit het voorgaande jaar. Al deze effecten
samen leiden tot een rijksbijdrage die in 2018 € 0,8 miljard lager is dan in
2017.
A3. Rijksbijdrage tegemoetkoming arbeidsongeschikten
De Wet Tegemoetkoming Chronisch zieken en Gehandicapten (Wtcg) is
vanaf 2014 afgeschaft. De regeling van de tegemoetkoming arbeidsongeschikten is overgeheveld van de Wtcg naar de Wet werk en inkomen naar
arbeidsvermogen (Wet WIA), de Wet werk en arbeidsondersteuning
jonggehandicapten (Wet Wajong), de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen (WAZ) en de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). De tegemoetkomingen voor de categorieën WAO, WAZ, IVA
en WGA worden gefinancierd uit een rijksbijdrage die in het Toeslagenfonds wordt gestort. In deze rijksbijdrage zijn daarnaast de uitvoeringskosten van het UWV opgenomen. De tegemoetkomingen voor arbeidsongeschikten worden verantwoord op de beleidsartikelen 3 en 4.
Budgettaire ontwikkelingen
De uitgaven aan de ao-tegemoetkoming blijven nagenoeg gelijk in 2018.
Daarna lopen de uitgaven licht op doordat het uitkeringsvolume in de
arbeidsongeschiktheidsregelingen oploopt.
A4. Tegemoetkoming Anw-gerechtigden
Deze rijksbijdrage dient ter financiering van de in beleidsartikel 9
verantwoorde tegemoetkoming Anw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

135

Budgettaire ontwikkelingen
De rijksbijdrage voor de Anw-tegemoetkoming daalt doordat het aantal
Anw-gerechtigden de komende jaren verder daalt. Dat komt doordat de
instroom lager is dan de uitstroom.
A5. Rijksbijdrage zwangere zelfstandigen
De regeling Zelfstandig en Zwanger (ZEZ) voorziet in een uitkering aan
zelfstandigen voorafgaand aan en volgend op de bevalling (zie ook
beleidsartikel 6). Deze regeling wordt gefinancierd via een rijksbijdrage
aan het Arbeidsongeschiktheidsfonds. Ook de uitkeringen voor zwangere
alfahulpen worden via deze rijksbijdrage gefinancierd. In deze rijksbijdrage zijn daarnaast de uitvoeringskosten van het UWV opgenomen.
Budgettaire ontwikkelingen
De Rijksbijdrage ZEZ daalt in eerste instantie licht. Vanaf 2019 stijgen de
uitgaven. Dit hangt onder meer samen met een lichte stijging van het
aantal geboorten.
A6. Rijksbijdrage kraamverlof
De behandeling van het wetsvoorstel uitbreiding kraamverlof dat per 2019
zou ingaan is door de Tweede Kamer uitgesteld. Dit wetsvoorstel regelt
een uitbreiding van het bestaande kraamverlof voor de echtgeno(o)t(e)/
partner van de moeder met 3 dagen. Het huidige kraamverlof wordt
betaald door werkgevers, de vergoeding voor de uitbreiding wordt via het
UWV uitbetaald. De uitbreiding van het kraamverlof wordt gefinancierd uit
algemene middelen via een rijksbijdrage aan het Aof.
A7. Rijksbijdrage transitievergoeding
Het wetsvoorstel aanpassing transitievergoeding bij bedrijfseconomische
redenen en langdurige arbeidsongeschiktheid is door de Tweede Kamer
controversieel verklaard. Op grond van dit wetsvoorstel zouden
werkgevers door het UWV gecompenseerd worden voor de kosten van de
transitievergoeding bij ontslag na langdurige ziekte. Dit wetsvoorstel
wordt gefinancierd via werkgeverspremies alsook een rijksbijdrage van
OCW aan het Aof.
Budgettaire ontwikkelingen
De beoogde inwerkingtredingsdatum van 1-1-2019 wordt niet gehaald. De
nieuwe beoogde invoeringsdatum is 1-7-2019. Een deel van de middelen
schuift door naar 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

136

Artikel

13. Integratie en maatschappelijke samenhang

Algemene doelstelling

De overheid bevordert de maatschappelijke samenhang en
sociale stabiliteit door participatie en inburgering van iedereen
met een migrantenachtergrond.
In het integratiebeleid ligt de nadruk op het doen ontstaan van een sociaal
stabiele samenleving. Een sociaal stabiele samenleving houdt in dat:
• Mensen zonder belemmeringen kunnen meedoen;
• Zij in al hun verscheidenheid met elkaar samenleven;
• Iedereen zich thuis voelt ongeacht herkomst, religie of levensovertuiging.
Daarbij is tevens aan de orde dat migranten en hun kinderen zelfredzaam
zijn en nieuwkomers verantwoordelijk zijn voor hun inburgering. Dit wordt
gerealiseerd door:
• Het bevorderen van samenhang en het voorkomen van maatschappelijke spanningen;
• Het werken aan een evenredige positie en participatie in de Nederlandse samenleving en aan een evenredig bereik en effectiviteit van
voorzieningen voor alle burgers in Nederland;
• Het ervoor zorgen dat nieuwkomers snel de Nederlandse taal machtig
zijn en kennis hebben van de Nederlandse samenleving.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister stimuleert met behulp van onder andere financiële instrumenten de zelfredzaamheid en deelname aan de samenleving van
migranten. Hij financiert een uitkeringsregeling (Remigratiewet) en een
sociaal leenstelsel om eventuele financiële drempels om in te burgeren
weg te nemen. Hij is in deze rollen verantwoordelijk voor:
• De vormgeving, het onderhoud en de werking van het inburgeringstelsel;
• De visie en samenhang van het integratiebeleid en de daarvoor
benodigde kennis;
• Het aanspreken van de vakdepartementen op hun verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat reguliere voorzieningen toegankelijk en
effectief zijn voor alle burgers;
• De uitvoering van de Remigratiewet, de Wet inburgering en de Wet
inburgering buitenland.
De uitvoering van het inburgering- (onder meer examens) en leenstelsel
en voorinburgering/maatschappelijke begeleiding is belegd bij de Dienst
Uitvoering Onderwijs (DUO) respectievelijk het Centraal Orgaan opvang
Asielzoekers (COA). De Minister van OCW is eigenaar van DUO en de
Minister van V&J van COA. Vanuit deze rol zijn laatstgenoemde ministers
verantwoordelijk voor de kwaliteit en continuïteit van de uitvoering en
daaronder valt de dienstverlening van COA respectievelijk DUO aan het
Ministerie van SZW.

Beleidswijzigingen

Evaluaties 2018
In 2018 staan twee evaluaties van wetten op het programma. Het gaat om
de evaluatie van de Wet Inburgering 2013 en van de Remigratiewet 2013.
De Tweede Kamer zal de verslagen van de evaluaties in de tweede helft
van het jaar ontvangen. De uitkomsten van de evaluaties kunnen zo nodig
aanleiding geven tot aanpassingen in beleid en wetgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

137

Wijziging financieringsarrangement maatschappelijke begeleiding
Per 1 oktober 2017 treedt de gewijzigde Wet inburgering in werking.
Daarmee verandert tevens een deel van de daarmee gemoeide financieringstroom van karakter. De middelen voor maatschappelijke begeleiding
zullen via een decentralisatieuitkering rechtstreeks aan de gemeenten
worden toegekend. Aangezien de betaling achteraf op basis van realisaties plaatsvindt, zal de decentralisatie-uitkering voor het eerst in 2018
plaatsvinden.
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 13.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 13 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

278.628

330.376

317.108

269.597

232.264

208.665

192.090

Uitgaven

250.574

334.376

317.108

269.597

232.264

208.665

192.090

waarvan juridisch verplicht (%)

97,8%

Inkomensoverdrachten

44.221

44.105

43.408

43.247

43.162

43.061

42.838

Remigratiewet

44.105

43.605

43.408

43.247

43.162

43.061

42.838

Inburgering

116

500

0

0

0

0

0

Subsidies

7.546

13.143

10.482

4.982

4.982

4.982

4.782

Kennisinfrastructuur

2.708

3.240

2.450

2.450

2.450

2.450

2.250

Landelijk Overleg Minderheden

30

0

0

0

0

0

0

Vluchtelingenwerk Nederland

1.298

1.407

1.032

1.032

1.032

1.032

1.032

Overige subsidies

3.510

8.496

7.000

1.500

1.500

1.500

1.500

Opdrachten

9.310

15.336

14.202

11.955

12.838

12.678

12.878

Inburgering en Integratie

7.614

13.636

12.502

10.255

11.138

10.978

11.178

Remigratie

1.696

1.700

1.700

1.700

1.700

1.700

1.700

Bijdrage aan agentschappen

10.640

15.217

14.598

14.410

14.410

14.410

14.410

DUO

10.640

15.217

14.598

14.410

14.410

14.410

14.410

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s

74.577

80.169

76.258

54.104

40.395

40.387

40.380

COA

74.577

80.169

76.258

54.104

40.395

40.387

40.380

Leningen

104.280

166.406

158.160

140.899

116.477

93.147

76.802

DUO

104.280

166.406

158.160

140.899

116.477

93.147

76.802

Ontvangsten

4.727

3.403

1.200

1.000

1.000

1.000

1.000

Ontvangsten algemeen

3.587

2.403

200

0

0

0

0

Leningen

1.140

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

138

Budgetflexibiliteit

Inkomensoverdrachten:
De inkomensoverdrachten volgen uit wet- en regelgeving op het terrein
van de Remigratiewet en zijn daarmee voor 100% juridisch verplicht.
Datzelfde geldt voor de inkomensoverdrachten ten behoeve van Inburgering.
Subsidies:
De subsidiemiddelen zijn bestemd voor bekostiging van de kennisinfrastructuur op het vlak van integratie, Vluchtelingenwerk Nederland en
overige incidentele subsidies. Op basis van (meerjarige) afspraken c.q.
toezeggingen is circa 60% daarvan juridisch verplicht. Het nog niet
verplichte deel van de verwachte utigaven zal voornamelijk benut worden
voor het verstrekken van incidentele subsidies.
Opdrachten:
De middelen ten behoeve van het verstrekken van opdrachten zijn voor
circa 80% juridisch verplicht. De verplichting berust op meerjarige
contracten in verband met het ontwikkelen, onderhouden en afnemen van
inburgeringexamens in binnen- en buitenland, (periodiek) onderzoek en
publiekscampagnes. De middelen die nog niet juridische verplicht zijn,
worden aangewend voor beleidsevaluatie en beleidsonderzoek, voorlichtingscampagnes en overige aanbestedingen.
Bijdrage aan agentschappen:
De bijdrage aan de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) ten behoeve van
het beheer van het examenstelsel en de uitvoering van het leenstelsel is
gebaseerd op gemaakte afspraken en daarmee 100% juridisch verplicht.
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s:
De bijdrage aan het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA) voor voorinburgering zal worden verstrekt in de vorm van een rijksbijdrage en is
daarmee 100% juridisch verplicht. De bijdrage maatschappelijke
begeleiding zal voortaan in de vorm van een decentralisatie-uitkering
rechtstreeks aan gemeenten worden verstrekt. De bijdrage volgt uit
afspraken uit het bestuurlijk akkoord met de VNG over de verhoogde
instroom vluchtelingen. De uitgaven zijn daarmee 100% juridisch
verplicht.
Leningen:
Het leenstelsel is gebaseerd op de Wet Inburgering 2013 en daarmee zijn
de uitgaven in de vorm van leningen 100% juridisch verplicht.

Toelichting op de financiële
instrumenten

Het uiteindelijke doel van het beleid is dat groepen met een migratieachtergrond dezelfde maatschappelijke positie innemen als groepen zonder
migratieachtergrond (zie bijvoorbeeld de beleidsdoorlichting en de
bijbehorende brief aan de Tweede Kamer). Dit doel komt dichterbij als de
verschillen tussen de groepen afnemen. Twee belangrijke maten hiervoor
zijn de startkwalificatie (verplicht minimaal onderwijsniveau dat nodig is
voor de arbeidsmarkt) en de arbeidsparticipatie. De onderstaande tabel
presenteert de voortgang ten aanzien van dit doelbereik in de ontwikkeling van de gepresenteerde verschilscores. Overigens geldt hierbij dat
er niet alleen verschillen bestaan tussen herkomstgroepen (die worden
verklaard door verschillen), maar ook tussen generaties binnen dezelfde
herkomstgroep. De 2e generatie scoort bijvoorbeeld gunstiger op de
indicator netto arbeidsparticipatie dan de 1e. In onderstaande tabel is niet
gecontroleerd voor groepskenmerken die deze onderlinge verschillen
(deels) kunnen verklaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

139

Tabel 13.2 Kerncijfers integratie: startkwalificatie en arbeidsparticipatie bevolking 15–75 jaar (%)1
Realisatie 2014 Realisatie 2015 Realisatie 2016
Startkwalificatie niet-schoolgaande bevolking van de 2e generatie
Zonder migratieachtergrond

71,3

71,8

72,1

Turks

– 9,8

– 8,1

– 6,6

Marokkaans

– 4,5

– 7,8

– 1,7

Surinaams

3,6

5,2

3,4

Voormalige Antillen

9,1

9,1

4,5

Overig niet-westers

9,1

8

7,5

Westers

2,3

2,3

2,6

66,5

67,1

67,4

Met migratieachtergrond

Netto arbeidsparticipatie
Zonder migratieachtergrond
Met migratieachtergrond

1

Turks

– 13,5

– 13

– 10,5

Marokkaans

– 15,7

– 17,6

– 13

Surinaams

– 6,3

– 6,8

– 8,4

Voormalige Antillen

– 10,9

– 10,1

– 10,9

Overig niet-westers

– 10,7

– 11,5

– 12

Westers

– 3,9

– 3,9

– 3,2

CBS, kernindicatoren Integratie 2017.

A. Inkomensoverdrachten
Met de wijziging van de Remigratiewet die 1 juli 2014 in werking trad,
werden de criteria om in aanmerking te komen voor een remigratievoorziening aangescherpt.Tevens kunnen aanvragen nog tot eind 2024 worden
ingediend. Daarna vervalt de mogelijkheid een beroep te doen op een
remigratievoorziening. Uitvoering van de wet is opgedragen aan de SVB.
Een remigratievoorziening is een maandelijkse uitkering, met eventueel
een tegemoetkoming in de kosten van een ziektekostenverzekering. Deze
uitkering geldt voor personen die naar Nederland kwamen voor arbeid en
vestiging, maar nu een dringende wens tot terugkeer hebben, omdat zij in
een uitzichtloze en afhankelijke situatie (uitkering) verkeren en zelf hun
remigratie niet kunnen bekostigen. Om voor een dergelijke uikering in
aanmerking te komen gelden bepaalde criteria betreffende onder meer
leeftijd, verblijfsduur in Nederland, doelgroep en herkomstland.
Op de uitkeringen remigratievoorziening is het woonlandbeginsel van
toepassing. Voorts kunnen er volledige, gekorte of nihil-uitkeringen
worden verstrekt (na verrekening van overige inkomsten uit uitkeringen).
Een gemiddelde uitkering van personen die vanaf 1 april 2000 zijn
vertrokken bedraagt € 495,– per maand.
Budgettaire ontwikkelingen
Als gevolg van de wijziging van de Remigratiewet zien we dat de uitgaven
op grond van de Wet licht afnemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

140

Beleidsrelevante kerncijfers
Tabel 13.3 Kerncijfers Remigratie

Aantal remigranten met een periodieke uitkering (x 1.000 personen, ultimo)2

Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

14

14

14

1

SVB, jaarverslag.
Inclusief nihil-uitkeringen: de remigrant heeft recht op een remigratie-uitkering, maar na verrekening van andere, exporteerbare uitkeringsgelden
wordt het bedrag op nihil vastgesteld.
2

B. Subsidies
Op de begroting zijn subsidiemiddelen voor een bedrag van € 2,45
miljoen opgenomen die worden gebruikt voor het in stand houden van
een kennisinfrastructuur op het terrein van integratievraagstukken
(www.kis.nl). Vanaf dit begrotingsjaar is de subsidie op haar structurele
niveau beland en daarmee lager dan in opbouwperiode. De verzamelde
kennis en expertise komt ten goede aan gemeenten, bedrijven, en
organisaties en instellingen.
Vluchtelingenwerk Nederland (www.vluchtelingenwerk.nl) ontvangt een
subsidie voor de organisatie van de ondersteuning van het werk van de
bij de stichting betrokken vrijwilligers en medewerkers in de regio (€ 1,03
miljoen). Vrijwilligers en medewerkers bevorderen de maatschappelijke
begeleiding en integratie van asielgerechtigden in het land.
Tenslotte is er € 7 miljoen beschikbaar voor het verstrekken van
incidentele subsidies aan instellingen en organisaties die bijdragen aan
het bereiken van de doelstellingen van de overheid op het terrein van
inburgering, integratie en participatie. Het meerjarig geraamde budget
neemt af als gevolg van het tijdelijke karakter van bij bestuursakkoord
Verhoogde instroom vluchtelingen afgesproken screening- en matchingactiviteiten om asielgerechtigden sneller op de arbeidsmarkt te laten
participeren.
C. Opdrachten
C1. Programma Inburgering en Integratie
Onder deze noemer worden meerdere activiteiten bekostigd. Het gaat
daarbij bijvoorbeeld om:
• Ontwikkeling, onderhoud en toezicht inburgeringsexamens en het
monitoren van inburgeringsresultaten. Binnen het kader van de Wet
Inburgering en Wet Inburgering Buitenland worden de meeste
werkzaamheden uitbesteed.
• Bevorderen van integratie en participatie van nieuwkomers. Hierbij
worden organisaties in het veld en organisatie-, onderzoeks- en
publiciteitsbureau’s ingeschakeld (voorlichtingscampagnes, dialoogen netwerkbijeenkomsten, materiaal- en methodiekontwikkeling,
trainingen, conferenties).
• Preventie radicalisering (vervolgactiviteiten Actieprogramma Integrale
aanpak Jihadisme). In dit licht zal onder meer de expertise-unit Sociale
Stabiliteit worden gecontinueerd om gemeenten, professionals en
gemeenschappen te ondersteunen in het omgaan en tegengaan van
radicalisering en maatschappelijke spanningen (www.socialestabiliteit.nl).
• Onderzoek en evaluatie effecten beleid. Organisatie als SCP, CBS en
onderzoeksbureaus worden hierbij ingeschakeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

141

Tabel 13.4 Kerncijfers inburgering
Realisatie
2016

Raming 2017

Raming 2018

Inburgeringsplichtige nieuwkomers die een kennisgeving van DUO krijgen (x 1.000
personen, ultimo)

341

30

26

Inburgeraars die slagen voor het inburgeringexamen of NT2-examen (x 1.000 personen,
ultimo)

101

12

16

Asielgerechtigde nieuwkomers die deelnemen aan de voorbereiding op inburgering in de
opvang van de COA (x 1.000 personen, ultimo)

132

8,8

9,0

Asielgerechtigde nieuwkomers die deelnemen aan de maatschappelijke begeleiding door
gemeenten (x 1.000 personen, ultimo)

202

24

24

1
2

DUO, Informatiesysteem Inburgering.
COA, voortgangsrapportages.

C2. Remigratie
Het Nederlands Migratie Instituut (NMI) geeft voorlichting over de
Remigratiewet. Zij wijzen belangstellenden daarbij op de voors en tegens
van remigratie, waarbij tevens wordt gewezen op de voorwaarde dat in
geval van een uitkering afstand gedaan moet worden van het Nederlanderschap (www.nmigratie.nl).
Het budget voor Inburgering en Integratie (C1) is voor 2018 geraamd op
€ 12,5 miljoen. De uitgaven voor de onder C2 genoemde activiteiten
bedragen meerjarig € 1,7 miljoen.
D. Bijdrage aan agentschappen
De organisatie van inburgeringsexamens en de uitvoering van het
leenstelsel, informatieverstrekking aan inburgeraars, gemeenten en
instellingen, en de handhaving van de inburgeringsplicht bij nieuwkomers
is door SZW belegd bij DUO (www.duo.nl) en SZW stelt hiervoor de
financiële middelen beschikbaar.
Naar verwachting blijft de hoogte van het budget in de komende jaren
vrijwel constant.
E. Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
De financieringstroom Voorinburgering en maatschappelijke begeleiding
loopt vanaf 2013 van SZW naar COA. COA verstrekt vervolgens middelen
voor maatschappelijke begeleiding aan gemeenten. Per 1 oktober 2017
(inwerkingtreding van de gewijzigde Wet inburgering) verandert de
financieringstroom daarvan van karakter. De middelen voor maatschappelijke begeleiding zullen via een decentralisatie-uitkering rechtstreeks aan
de gemeenten worden toegekend.
Voornemen is om de middelen voor Voorinburgering via een rijksbijdrage
aan COA toe te gaan kennen (in plaats van in de vorm van een subsidie).
De mogelijkheden daartoe zijn momenteel in onderzoek.
Als gevolg van de verwachte volumedaling van de instroom van
vluchtelingen is het budget voor beide geldstromen neerwaarts bijgesteld,
en dat verklaart mede de meerjarige daling in het budget voor de periode
2017–2020). Vanaf 2020 komt het budget dan – behoudens nieuwe pieken
in de instroom – op een meer structureel niveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

142

F. Leningen
Nieuwkomers die niet beschikken over voldoende middelen of inkomen
kunnen voor het behalen van hun inburgeringsdiploma een beroep doen
op het sociaal leenstelsel inburgering. Daarbij geldt voor asielgerechtigden dat zij de lening kwijtgescholden krijgen indien zij het inburgeringsdiploma binnen de daarvoor gestelde tijd behaald hebben of daartoe
voldoende inspanningen geleverd hebben.
Het leningenbudget zal naar verwachting na een aantal jaren te zijn
gestegen gaan dalen als gevolg van de door het kabinet verwachte
dalende instroom. Omdat inburgeraars drie jaar de tijd hebben om in te
burgeren en een behoorlijk aantal daarover langer doet (al dan niet met
uitstelverlening) is lastig in te schatten wanneer de daling precies
optreedt. In 2016 en 2017 heeft dit geleid tot tegenvallers en is het budget
voor 2017 opgehoogd. Naar verwachting zal vanaf 2018 een daling van
het budget inzetten.
Tabel 13.5 Kerncijfers leningen
Realisatie
20161

Raming
2017

Raming
2018

Toegekende leningen
Aantal aan inburgeraars toegekende leningen (x 1.000 personen, ultimo)

26

21

21

Totaal bedrag toegekende leningen (x € 1 mln, ultimo)

104

166

158

Aantal terugbetalende inburgeraars die in het betreffende jaar een terugbetaling op
hun lening doen.(x 1.000 personen, ultimo)

1

1

1

Totaal bedrag terugbetaalde leningen in het betreffende jaar inclusief rente (x € 1 mln,
ultimo)

1

1

1

Aantal kwijtgescholden leningen (x 1.000 personen, ultimo)

2

4

8

Totaalbedrag kwijtgescholden leningen incl rente (x € 1 mln, ultimo)

8

26

53

Terugbetaalde leningen

Kwijtgescholden leningen

1

DUO, Informatiesysteem Inburgering.

G. Ontvangsten
De ontvangsten op artikel 13 zijn van verschillende oorsprong: leenstelsel
en het Algemeen Werkloosheidsfonds (AWf).
Leningen aan met name gezinsvormers/-herenigers worden geacht te
worden terugbetaald. Dat geldt ook voor leningen aan asielgerechtigden
waarbij onvoldoende inspanningen zijn verricht en niet tijdig aan de
inburgeringsplicht is voldaan. Uit ervaringsgegevens is nog onvoldoende
helderheid verkregen over het terug te verwachten bedrag. De raming is
daarom gebaseerd op de in 2016 ontvangen terugbetalingen. Deze zijn
meerjarig doorgetrokken.
De van het UWV afkomstige ontvangsten uit het AWf houden verband met
verrekeningen uitkeringen werkloosheidswet en remigratievoorziening
van personen die in het jaar van remigratie een werkloosheidsuikering
genoten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

143

HOOFDSTUK 4: NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel

96. Apparaatsuitgaven kerndepartement
Dit artikel bevat alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten van
het Ministerie van SZW. In beleidsartikel 11 staat een verdere toelichting
op de bijdragen aan ZBO’s.

Tabel 96.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 96 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie
2016

Raming
2017

Raming
2018

Raming
2019

Raming
2020

Raming
2021

Raming
2022

Verplichtingen

252.321

272.666

295.856

313.923

312.417

311.339

309.550

Uitgaven

255.510

273.041

295.856

313.923

312.417

311.339

309.550

Personele uitgaven

197.625

209.593

230.745

247.081

245.098

243.909

241.820

waarvan eigen personeel

189.394

200.581

221.222

237.246

235.769

234.510

232.421

waarvan externe inhuur

5.846

5.712

6.636

6.950

6.444

6.514

6.514

waarvan overige personele uitgaven

2.385

3.300

2.887

2.885

2.885

2.885

2.885

Materiële uitgaven

57.885

63.448

65.111

66.842

67.319

67.430

67.730

waarvan ICT

6.013

8.876

9.555

9.577

9.609

9.724

9.724

waarvan bijdrage aan SSO’s

38.607

35.323

39.770

40.328

40.322

40.406

40.406

waarvan overige materiële uitgaven

13.265

19.249

15.786

16.937

17.388

17.300

17.600

13.563

22.499

36.655

60.217

60.969

60.982

60.996

Ontvangsten

Toelichting

A Personele en materiële uitgaven
De totale begrote apparaatsuitgaven voor het kerndepartement bedragen
in 2018 € 295,9 miljoen. Hiervan heeft € 230,7 miljoen betrekking op
personele uitgaven en € 65,1 miljoen op materiële uitgaven.
De totale uitgaven nemen eenmalig toe vanwege de transitie per 1 januari
2018 van het Agentschap SZW van baten-lastenagentschap naar
uitvoeringsdirectie. Hierdoor vervalt de bijdrage Agentschap SZW per
2018 op artikel 98. De uitgaven van de nieuwe uitvoeringsdirectie staan
voor het grootste deel op artikel 96. Meerjarig stijgen de uitgaven
vanwege de opbouw van de Rijksschoonmaakorganisatie (RSO).
B. Ontvangsten
De ontvangsten hebben met name betrekking op de facturering door RSO
van schoonmaakkosten aan de afnemers.

Rijksschoonmaakorganisatie (RSO)

De RSO is in 2016 gestart met het uitvoeren van de schoonmaakactiviteiten. De opbouw van de organisatie zal in de komende jaren geleidelijk
plaatsvinden naar gelang er meer departementen aansluiten. De
verwachting is dat in 2020 alle beoogde departementen zijn aangesloten.
De schoonmakers zijn in dienst van het Rijk. De bijbehorende uitgaven
komen ten laste van de begroting van het Ministerie van SZW.
Op de begroting van SZW zijn taakstellende ontvangsten voor de RSO
opgenomen. Facturering aan de opdrachtgevers vindt plaats op basis van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

144

meerjarige dienstverleningsafspraken. Dit houdt in dat de uitgaven voor
schoonmaak zowel bij de departementen als bij SZW op de begroting
staan.
Ter financiering van aanloopkosten van de RSO is voor de eerste jaren een
transitiebudget ingesteld, omdat de inkomsten in de eerste jaren
onvoldoende zijn om de uitgaven te dekken. Tabel 96.2 geeft een splitsing
van de totale apparaatsuitgaven in kerndepartement exclusief RSO en
RSO.
Tabel 96.2 Extracomptabele tabel apparaatsuitgaven kerndepartement en apparaatsuitgaven RSO (x € 1.000)
Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016
Kerndepartement exclusief RSO
Uitgaven

245.314

251.712

262.199

257.861

256.099

257.189

255.086

3.576

3.838

7.377

7.727

7.827

7.677

7.377

Uitgaven RSO

10.196

21.329

33.657

56.062

56.318

54.150

54.464

Ontvangsten RSO

9.987

18.661

29.278

52.490

53.142

53.305

53.619

Ontvangsten

Rijksschoonmaakorganisatie

Tabel 96.3 geeft een samenvatting van de apparaatsuitgaven van het
kerndepartement, het Agentschap SZW en van de ZBO’s van het ministerie. Vanaf 2018 is het Agentschap SZW niet meer een batenlastenagentschap maar een uitvoeringsdirectie van het ministerie.
Tabel 96.3 Apparaatsuitgaven/kosten inclusief agentschappen en ZBO’s/RWT’s (x € 1.000)
Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016
Totaal apparaatsuitgaven
ministerie

255.510

273.041

295.856

313.923

312.417

311.339

309.550

Totaal apparaatskosten
agentschappen

16.106

15.300

0

0

0

0

0

Totaal apparaatskosten ZBO’s/
RWT’s1

1.943.346

2.013.798

1.912.669

1.870.815

1.862.415

1.862.502

1.870.028

UWV (inclusief BKWI)

1.726.331

1.785.534

1.683.648

1.655.855

1.654.226

1.654.605

1.662.995

SVB

210.012

221.555

222.572

208.556

201.785

201.493

200.629

IB

7.003

6.709

6.449

6.404

6.404

6.404

6.404

1

Dit betreft apparaatskosten samenhangend met zowel begrotingsgefinancierde als premiegefinancierde artikelen binnen de SZW-begroting. De
ontvangsten artikel 11 zijn in mindering gebracht op de uitgaven.

In onderstaande tabel zijn de apparaatsuitgaven van het departement
onderverdeeld naar de verschillende organisatieonderdelen. De uitgaven
voor de RSO, huisvesting en ICT van het gehele kerndepartement staan
onder de pSG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

145

Tabel 96.4 Apparaatsuitgaven kerndepartement 2018 naar directoraat-generaal (x € 1.000)
2018
SG

22.641

pSG

126.221

DG SZI

26.108

DG Werk

22.606

Inspectie SZW

98.280

Totaal kerndepartement

295.856

Taakstelling 2016–2018

De taakstelling 2016–2018 is voor het kerndepartement SZW onder meer
ingevuld door een verdere versobering van de bedrijfsvoering. Voorts zijn
de processen rond het beroep en bezwaar van de Wet Arbeid Vreemdelingen (WAV) vereenvoudigd en gestroomlijnd. Tevens is door deregulering per 1 januari 2016 gestopt met het organisatiegerichte toezicht op
het UWV en de SVB. De taakstelling van het kerndepartement is verhoogd
om extra formatieplaatsen te kunnen creëren voor medewerkers uit de
doelgroep kwetsbare groepen.
De taakstelling van het UWV en de SVB wordt ingevuld door besparingsmogelijkheden als gevolg van een meer doelmatige uitvoering, vereenvoudiging van wet- en regelgeving en versobering van taken en dienstverlening. Het UWV en de SVB verwerken de invulling van de taakstelling in
hun jaarplannen die worden aangeboden aan Tweede Kamer.
Verdeling taakstelling tussen kerndepartement SZW, Agentschap SZW en
ZBO’s
Tabel 96.5 geeft de verdeling van de taakstelling tussen het kerndepartement, het Agentschap SZW en de ZBO’s.

Tabel 96.5 Extracomptabele tabel invulling taakstelling (x € 1.000)
2016

2017

2018

Structureel

Departementale taakstelling totaal

23.354

52.803

64.978

64.978

Kerndepartement

3.354

7.703

9.378

9.378

Agentschap SZW

0

0

0

0

ZBO’s totaal

20.000

45.100

55.600

55.600

UWV (inclusief BKWI)

17.700

39.700

48.900

48.900

SVB

2.300

5.400

6.700

6.700

Personele ontwikkeling
SZW-domein in meerjarig
perspectief

Onderstaande grafieken laten de ontwikkeling van het aantal fte voor het
kerndepartement SZW en voor het SZW-domein zien voor de periode
2006–2022. Het basisjaar is 2006, omdat in dat jaar ten behoeve van het
programma Vernieuwing Rijksdienst een nulmeting heeft plaatsgevonden
naar de personele omvang van de rijksdienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

146

Figuur 96.1 fte-ontwikkeling kerndepartement SZW in- en exclusief RSO

3500
3300
3100
2900
2700
2500
2300
2100
1900
1700
1500
2006

2010
exclusief RSO

2014

2018

2022

inclusief RSO

De door achtereenvolgende kabinetten opgelegde taakstellingen op de
apparaatsuitgaven laten voor het kerndepartement SZW vanaf 2006 tot
2016 een afname van het aantal fte’s zien. Daarnaast is er een overgang
van fte’s naar het Ministerie van BZK door het onderbrengen van de
uitvoering van de bedrijfsvoering in Shared Service Organisaties. Aan de
andere kant is er na 2011 een uitbreiding van het aantal fte’s door de
komst van beleidsterreinen bij SZW (Kinderopvang in 2011, Integratie en
maatschappelijke samenhang in 2012, Financieel Dienstencentrum in
2015).
De raming voor de jaren na 2016 is enerzijds gebaseerd op de te realiseren taakstellingen op de apparaatsuitgaven in die periode, de afloop
van (tijdelijke) uitbreiding van taken bij de Inspectie SZW en de overgang
van taken naar BZK. Anderzijds leidt de opbouw van de RSO tot een
opwaartse bijstelling van de formatie. Het effect van de oprichting van de
RSO is indicatief in de figuren 96.1 en 96.2 in beeld gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

147

Figuur 96.2 fte-ontwikkeling SZW-domein (inclusief UWV en SVB) in- en
exclusief RSO

26000
25000
24000
23000
22000
21000
20000
19000
18000
17000
2006

2010
SZW-domein excl. RSO

2014

2018

2022

SZW-domein incl. RSO

De periode 2006–2022 laat voor het gehele SZW-domein een zelfde beeld
zien als voor het kerndepartement. De ontwikkeling betreft een saldo van
de gevolgen van de taakstellingen op de apparaatsuitgaven en de
uitvoeringskosten, de overgang van dienstonderdelen van en naar andere
departementen en van de in- en extensiveringen van beleid(suitvoering)
en de oprichting van RSO. Daarbij hebben conjuncturele effecten op de
formatie van het UWV geleid tot een toename van het aantal fte in het
SZW-domein in de jaren 2009/2010 en 2013/2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

148

Artikel

98. Algemeen
Op dit artikel worden de niet naar beleidsartikelen toe te rekenen
budgetten verantwoord.

Tabel 98.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 98 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

36.414

44.042

29.041

30.465

24.657

24.677

24.614

Uitgaven

34.334

41.714

31.084

31.460

24.657

24.677

24.614

Subsidies

1.714

2.406

2.043

995

0

0

0

Opdrachten

12.075

18.488

22.998

24.422

18.936

19.329

19.266

Handhaving

627

4.086

4.984

6.626

3.553

3.553

3.553

Opdrachten overig

11.448

14.402

18.014

17.796

15.383

15.776

15.713

Bekostiging

3.666

3.920

3.170

3.170

2.848

2.475

2.475

Uitvoeringskosten Caribisch
Nederland

3.666

3.920

3.170

3.170

2.848

2.475

2.475

Bijdrage aan agentschappen

15.576

14.700

673

673

673

673

673

Agentschap SZW

15.077

14.007

0

0

0

0

0

Rijksdienst Ondernemend
Nederland

387

513

513

513

513

513

513

Agentschap CJIB

112

180

160

160

160

160

160

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken

1.303

2.200

2.200

2.200

2.200

2.200

2.200

Ministerie van Financiën

1.303

2.200

2.200

2.200

2.200

2.200

2.200

798

176

412

387

0

0

0

Ontvangsten

Toelichting

A. Subsidies
Op het subsidiebudget van artikel 98 worden subsidies begroot en
verantwoord met een breed departementaal karakter. Het begrotingsbedrag 2018 heeft betrekking op subsidies aan de Vereniging van de
Nederlandse Gemeenten (VNG) voor ondersteuning gemeenten binnen de
Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI)-structuur, routewijzer
Landelijk Platform Geestelijke Gezondheids Zorg (LPGGZ) en Young
professionals.
B. Opdrachten
B1. Handhaving
Het beleidsbudget voor handhaving 2018 bedraagt € 5,0 miljoen. Een
belangrijk gedeelte daarvan is gereserveerd voor de uitvoering van
niet-structurele innovatieve projecten. Daarvoor vinden tijdens de
begrotingsuitvoering overboekingen plaats naar de relevante budgetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

149

B2. Opdrachten overig
Hieronder vallen de uitgaven voor onderzoek en voorlichting die niet zijn
toebedeeld aan beleidsartikelen. Het budget op artikel 98 bedraagt voor
2018 € 18,0 miljoen. Het onderzoeksbudget op artikel 98 bedraagt € 5,5
miljoen. Van het totale onderzoeksbudget is € 3,7 miljoen bestemd voor
beleidsinformatie. Naast de uitgaven voor voorlichtingsprogramma’s
worden uit het budget op artikel 98 ook de uitgaven van € 1,9 miljoen
voor algemene publieksinformatie betaald.
C. Bekostiging
De unit SZW, die ondergebracht is bij de Rijksdienst Caribisch Nederland
(RCN), voert namens de Minister de regelingen op Caribisch Nederland
uit. Het budget voor de uitvoeringskosten van de RCN bedraagt in 2018
€ 3,2 miljoen.
D. Bijdrage aan agentschappen
De bijdrage aan het Agentschap SZW vervalt in 2018 vanwege de
opheffing per 1 januari 2018 van het agentschap. De apparaatskosten
worden vanaf het begrotingsjaar 2018 opgenomen op artikel 96.
De bijdrage aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland heeft
betrekking op de uitvoeringskosten van de borgstellingregeling (€ 0,1
miljoen). Daarnaast wordt jaarlijks € 0,4 miljoen gereserveerd voor de
controle van de betaalaanvragen uit het Europees Globaliserings Fonds
en de ESF-programma’s.
Voor uitvoeringskosten voor het innen van bestuurlijke boetes door de
Inspectie SZW is structureel € 0,16 miljoen geraamd ten behoeve van het
Centraal Justitieel Incassobureau.
E. Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken
Naar het Ministerie van Financiën wordt jaarlijks € 2,2 miljoen overgeboekt ten behoeve van controlewerkzaamheden voor het ESF-programma
2014–2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

150

Artikel

99. Nominaal en onvoorzien
Op dit artikel worden de uitgaven verantwoord voor onvoorziene
uitgaven, loon- en prijsbijstelling.

Tabel 99.1 Begrotingsgefinancierde uitgaven en ontvangsten artikel 99 (x € 1.000)
Artikelonderdeel

Realisatie Raming 2017 Raming 2018 Raming 2019 Raming 2020 Raming 2021 Raming 2022
2016

Verplichtingen

0

9.587

68.718

65.689

64.061

68.347

85.161

Uitgaven

0

9.587

68.718

65.689

64.061

68.347

85.161

Loonbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

Prijsbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

Onvoorzien

0

9.587

68.718

65.689

64.061

68.347

85.161

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting

Onvoorzien
De grondslag van dit artikel ligt in de Comptabiliteitswet, waarin de
mogelijkheid bestaat een artikel voor onvoorziene uitgaven op te nemen.
Op dit artikel staan middelen gereserveerd die op een later moment nog
uitgedeeld moeten worden als de precieze invulling en voorwaarden
bekend zijn. Dit betreft onder andere middelen voor de compensatieregeling voor zwangere zelfstandigen tussen 2005–2008 en de herstructurering Wsw in Oost-Groningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

151

HOOFDSTUK 5: DEPARTEMENTSPECIFIEKE INFORMATIE
5.1 Sociale fondsen SZW
Inhoud

Deze paragraaf beschrijft de financiering van de premie-uitgaven voor de
budgetdisciplinesector Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt (SZA). Hiertoe
zijn de door de Minister van SZW vastgestelde premiepercentages voor
de volks- en werknemersverzekeringen opgenomen. Daarnaast wordt een
overzicht gegeven van de exploitatiesaldi en vermogensposities van de
sociale fondsen.
5.1.1 Premiepercentages 2018

Premievaststelling

Jaarlijks stelt de Minister van SZW de premiepercentages volks- en
werknemersverzekeringen vast. De voorstellen hiertoe voor 2018 zijn in
tabel 5.1.1 opgenomen. Deze premiestelling heeft het kabinet beoordeeld
binnen het lastenkader voor huishoudens en bedrijven, de koopkrachtontwikkeling en het gewenste EMU-saldo. Een aantal premiepercentages is
nog onder voorbehoud van (definitieve) vaststelling. Het saldo van de
premie-inkomsten en de premiegefinancierde uitgaven (het exploitatiesaldo van de fondsen) telt mee voor de berekening van het EMU-saldo.
AOW
Het premiepercentage voor de AOW wordt op hetzelfde niveau vastgesteld als in 2017. De AOW-premie is op dit niveau gemaximeerd. Bij het
Ouderdomsfonds zijn de premieopbrengsten niet voldoende om de
uitgaven te dekken. De inkomsten van het Ouderdomsfonds worden
daarom aangevuld door middel van rijksbijdragen (zie artikel 12). De
AOW-premie wordt gecombineerd geheven met de loon- en inkomstenbelasting in de eerste en tweede schijf.
Anw
Het premiepercentage voor de Anw wordt op hetzelfde niveau vastgesteld
als in 2017.
Sectorfondsen
Uit de sectorfondsen wordt het eerste halfjaar van een WW-uitkering
gefinancierd. De sectorfondspremies voor 2018 worden in oktober 2017
door het UWV vastgesteld, op advies van de verschillende sectoren. De in
de tabel weergegeven premie van 1,23 procent is een gemiddelde. In
werkelijkheid verschilt de premie per sector. Het gemiddelde is een
voorlopig percentage. Nog niet voor alle sectorfondsen is de definitieve
premie vastgesteld.
AWf
Het Algemeen Werkloosheidsfonds financiert de WW-uitkeringen met een
duur langer dan 6 maanden. De Awf-werkgeverspremie wordt voorlopig
vastgesteld op 2,95 procent. De hoogte van de AWf-premie is nog onder
voorbehoud van vaststelling van de sectorfondspremies. Als het UWV
voor 2018 een andere (gemiddelde) sectorfondspremie vaststelt dan nu
wordt verwacht, dan kan de AWf-werkgeverspremie worden aangepast,
zodat het effect op de lasten neutraal is.
Ufo
Alleen overheidswerkgevers betalen de Ufo-premie. De Ufo-premie wordt
op hetzelfde niveau vastgesteld als in 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

152

Uniforme opslag kinderopvang
De premieopslag kinderopvang voor 2018 blijft met 0,50% gelijk aan die in
2017. De verplichte werkgeversbijdrage kinderopvang wordt door
werkgevers in de marktsector betaald door middel van en opslag op de
Aof-premie.
Aof
De Aof-premie is (voorlopig) vastgesteld op 6,27 procent. Definitieve
vaststelling van de Aof-premie vindt plaats in oktober.
Whk
De premie voor de Werkhervattingskas, waaruit de uitkeringen voor
gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA) worden betaald, wordt vastgesteld
door het UWV. Een eerste inschatting duidt op een rekenpremie van 1,16
procent in 2018.
Tabel 5.1.1 Premiepercentages sociale verzekeringen (%)
Premie

Fonds

Uitgaven

Betaald door

2017

2018

AOW

Ouderdomsfonds

AOW

Werknemer

17,90

17,90

Anw

Nabestaandenfonds

Anw

Werknemer

0,10

0,10

Sfn

Sectorfondsen (gemiddelde premie)

WW, ZW, WGA

Werkgever

1,36

1,23

AWf

Algemeen Werkloosheidsfonds

WW, ZW,
re-integratie

Werkgever
2,64

2,95

0,78

0,78

0,50

0,50

6,16

6,27

1,16

1,16

Ufo

Uitvoeringsfonds voor de overheid

ZW, WAZO, WGA
overheid

Werkgever

Sfn / Ufo

Uniforme opslag kinderopvang

Kinderopvang

Werkgever

Aof

Arbeidsongeschiktheidsfonds

WAO, WIA, WAZ,
WAZO

Werkgever

WGA

Werkgever

Whk

Werkhervattingskas (rekenpremie)

5.1.2 Sociale fondsen 2017–2018
Exploitatiesaldi

De premiegefinancierde uitgaven worden vanuit de sociale fondsen
gedaan. Op basis van de eerdergenoemde premiepercentages voor 2017
en 2018 en de verwachte ontwikkeling van de desbetreffende grondslagen
zijn de ontvangsten van de sociale fondsen geraamd, zie tabel 5.1.2 en
5.1.3. Hierbij is rekening gehouden met de bijdragen aan de fondsen van
het Rijk en de onderlinge betalingen van de fondsen. Het saldo tussen
betaalde en ontvangen onderlinge betalingen is voor de sociale verzekeringen negatief, omdat uit enkele van deze fondsen premies voor de
zorgverzekering worden betaald. Tegenover deze negatieve saldi staan
dus positieve saldi bij de zorgfondsen.
In de onderstaande tabellen zijn de arbeidsongeschiktheidsfondsen (het
Aof en de Whk) samengevoegd. Dit geldt eveneens voor de werkloosheidsfondsen (het AWf en de sectorfondsen). In de praktijk betreft het hier
gescheiden fondsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

153

Het exploitatiesaldo van de fondsen is het verschil tussen de premieinkomsten en de premiegefinancierde uitgaven van de fondsen. In 2018
bedraagt dit saldo naar verwachting € 5,7 miljard voor alle fondsen
samen, tegenover een exploitatiesaldo van € 2,0 miljard over 2017. Het
exploitatiesaldo van de fondsen maakt onderdeel uit van het totale
EMU-saldo.
Het exploitatiesaldo over 2018 verbetert fors ten opzichte van het saldo
over 2017. Dat is te danken aan de verbetering van het saldo van de
AOW-, werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsfondsen. Bij de
werkloosheidsfondsen stijgen de premie-inkomsten en dalen de uitkeringslasten. Bij de arbeidsongeschiktheidsfondsen stijgen de premieinkomsten sterker dan de uitkeringslasten. Ook bij de AOW stijgen de
inkomsten sterker dan de uitgaven. De AOW-uitgaven stijgen terwijl de
premiehoogte gemaximeerd is. De premie-inkomsten stijgen dankzij een
toename van de grondslag waarover de premie wordt geheven. Het
Anw-fonds heeft een negatief exploitatiesaldo. In 2017 is de premie
verlaagd om zo het vermogensoverschot langzaam af te bouwen. De
premie-inkomsten zijn in 2018 hoger dan in 2017 door een toename van
de grondslag en door kas-transverschillen.
Tabel 5.1.2 Overzicht sociale verzekeringen 20171 (x € 1 mln)
AOW

Anw

AO

WW

Totaal

Premies

24.831

199

14.730

7.645

47.406

Bijdragen van het rijk

12.198

7

211

133

12.548

0

0

1.115

736

1.851

Ontvangen onderlinge betalingen
Saldo Interest

20

3

27

9

60

Totaal Ontvangsten

37.049

209

16.084

8.523

61.866

Uitkeringen/ Verstrekkingen

37.505

388

10.851

6.060

54.805

Uitvoeringskosten

106

11

425

1.031

1.573

Betaalde onderlinge Betalingen

514

24

1.767

1.153

3.458

Totaal Uitgaven

38.126

423

13.042

8.245

59.836

Exploitatiesaldo

– 1.076

– 214

3.042

278

2.030

1

SZW en CPB (MEV 2018).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

154

Tabel 5.1.3 Overzicht sociale verzekeringen 20181 (x € 1 mln)
AOW

Anw

AO

WW

Totaal

Premies

27.763

306

15.933

8.319

52.322

Bijdragen van het rijk

11.447

6

211

135

11.800

Ontvangen onderlinge betalingen

0

0

1.112

754

1.865

Saldo Interest

16

2

58

20

95

Totaal Ontvangsten

39.226

314

17.314

9.227

66.082

Uitkeringen/ Verstrekkingen

38.265

370

11.314

5.483

55.432

109

11

424

932

1.476

Uitvoeringskosten
Betaalde onderlinge Betalingen

524

23

1.878

1.079

3.504

Totaal Uitgaven

38.898

404

13.616

7.495

60.413

Exploitatiesaldo

328

– 89

3.698

1.732

5.670

1

SZW en CPB (MEV 2018).

Vermogensposities

In tabel 5.1.4 wordt voor de jaren 2017 en 2018 de vermogenspositie van
de verschillende fondsen weergegeven. De vermogens van de fondsen
worden vergeleken met de normen. Een vermogen gelijk aan de norm
geeft aan dat het fonds gemiddeld genomen over het jaar over voldoende
liquiditeiten beschikt om de uitkeringen te financieren. Overschotten en
tekorten bij de fondsen gedurende het jaar worden aangehouden op een
rekening-courant bij het Rijk. Indien er sprake is van een vermogenstekort
zal het Rijk niet alleen tijdelijk gedurende het jaar maar ook langduriger
deze tekorten moeten aanvullen via de rekening-courant.
Voor de sociale fondsen samen slaat het vermogenstekort van – € 4,6
miljard in 2017 om naar een overschot van € 1,1 miljard in 2018. Bij het
Ouderdomsfonds is het feitelijk vermogen ultimo 2018 € 1,3 miljard.
Binnen het nabestaandenfonds is sprake van een vermogensoverschot,
dat overigens langzaam zal worden afgebouwd omdat de premieinkomsten lager zijn dan de uitkeringslasten. Voor de Arbeidsongeschiktheidsfondsen is het feitelijk vermogen ultimo 2017 en 2018 respectievelijk
€ 7,2 miljard en € 10,9 miljard.
De WW-fondsen hebben in 2017 en 2018 een vermogenstekort dat afloopt.
Dit tekort zorgt niet voor risico’s met betrekking tot de uitbetaling van
uitkeringen. Deze fondsen maken onderdeel uit van de totale Rijksbegroting en zijn in feite niets anders dan een rekening van het UWV bij het
Ministerie van Financiën. Het Ministerie van Financiën garandeert hiermee
dat het UWV altijd over voldoende middelen kan beschikken. Een
vermogenstekort vormt derhalve geen enkel risico voor de uitbetaling van
de werkloosheidsuitkeringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

155

Tabel 5.1.4 Vermogens sociale fondsen 2017 en 20181 (x € 1 mln)
ultimo 2017
Feitelijk
vermogen

Normvermogen

AOW

1.016

Anw

3.841

Arbeidsongeschiktheidsfondsen
WW-fondsen
Totaal sociale fondsen
1

ultimo 2018
Vermogensoverschot

Feitelijk
vermogen

Normvermogen

Vermogensoverschot

1.015

0

1.344

1.020

324

50

3.791

3.751

35

3.716

7.212

559

6.652

10.910

568

10.342

– 12.859

2.137

– 14.996

– 11.126

2.117

– 13.243

– 791

3.762

– 4.553

4.879

3.740

1.139

CPB (MEV 2018).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

156

5.2 Koopkracht en specifieke inkomensaspecten
5.2.1 Inleiding
In deze paragraaf wordt de koopkrachtontwikkeling voor 2018 uitgebreid
toegelicht. In paragraaf 5.2.2 wordt de koopkrachtontwikkeling voor een
aantal voorbeeldhuishoudens gepresenteerd. Hierbij is rekening
gehouden met de algemene economische ontwikkeling (lonen, prijzen,
etc.) en gebruik van regelingen die voor iedereen van toepassing zijn.
Specifieke maatregelen die niet voor iedereen van toepassing zijn en
waarvan het effect per huishouden kan verschillen (bijvoorbeeld als er
wijzigingen zijn in de kinderopvangtoeslag of huurtoeslag) zijn hier niet in
meegenomen. Paragraaf 5.2.3 gaat in op de effecten van specifieke
maatregelen. Op basis van een representatieve steekproef van ongeveer
90.000 huishoudens, waarbij ook bekend is wat het gebruik is van
bijvoorbeeld kinderopvangtoeslag of huurtoeslag, wordt een beeld
geschetst van de totale koopkrachtontwikkeling.
Verder wordt in paragraaf 5.2.4 ingegaan op de ontwikkeling van
financiële prikkels bij werkaanvaarding. Ook wordt er stilgestaan bij de
veranderingen in marginale druk als gevolg van kabinetsmaatregelen.
Vanaf deze begroting zijn ook cijfers over de zogenoemde «doorgroeival»
opgenomen, zoals toegezegd in de Kamerbrief (Tweede Kamer,
2016–2017, 34 550-XV nr. 71) als reactie op de motie van Kamerlid van
Weyenberg (Tweede Kamer, 2016–2017, 34 550-XV nr. 44). In paragraaf
5.2.5 wordt een nadere toelichting gegeven op relevante maatregelen die
de koopkracht van verschillende huishoudens raken. De hier gepresenteerde effecten en maatregelen hebben alleen betrekking op Europees
Nederland. Paragraaf 5.2.6 bevat een overzicht van de maatregelen die de
inkomens op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (Caribisch Nederland) raken.
5.2.2 Algemeen koopkrachtbeeld (voorbeeldhuishoudens)
Het generieke inkomensbeeld wordt gepresenteerd in de vorm van een
standaard koopkrachtoverzicht zoals weergegeven in tabel 5.2.1. Deze
cijfers laten voor achttien voorbeeldhuishoudens de koopkrachtontwikkeling zien als gevolg van de gemiddelde loon- en prijsontwikkeling en als
gevolg van generieke maatregelen, zoals aanpassingen in belastingen,
(ziektekosten)premies, zorgtoeslag, kinderbijslag en kindgebonden
budget, die voor iedereen in de betreffende groep gelden. Voor
huishoudens met kinderen wordt in deze berekeningen uitgegaan van
twee kinderen tussen 6 en 11 jaar oud.
Belangrijke ontwikkelingen die leiden tot het generieke koopkrachtbeeld in
2018 zijn:
• Een gemiddelde contractloonstijging van 2,2% in de markt;
• De stijging van het minimumloon met 1,8%. Door de koppeling werkt
dit ook door naar uitkeringen;
• Stijging van de consumentenprijzen met 1,4%;
• Een tabelcorrectiefactor van 0,8%;
• Een dalende gemiddelde pensioenpremie voor werknemers van 6,0%
naar 5,8%;
• De aanvullende pensioenen worden gemiddeld genomen nauwelijks
geïndexeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

157

Naast bovenstaande ontwikkelingen en los van reguliere indexaties wordt
het standaardkoopkrachtbeeld voor het jaar 2018 beïnvloed door de
volgende beleidsmatige wijzigingen, die in detail zijn beschreven in
paragraaf 5.2.5.
• Een toename van de gemiddelde nominale zorgpremie van € 1.290
naar € 1.362;
• Een verhoging van de lage inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet van 5,4% naar 5,65%;
• Beleidsmatige verlaging van de normpercentages van de zorgtoeslag.
Hierdoor stijgt de zorgtoeslag met € 67 extra voor een alleenstaande
en € 65 voor een paar. Dit komt bovenop de stijging van de zorgtoeslag als gevolg van de hogere zorgpremie (met € 72) en de stijging
van de gemiddelde eigen betalingen (van € 8);
• Verhoging van het belastingtarief tweede en derde schijf met 0,05%punt;
• Verlaging van het belastingtarief vierde schijf met 0,05%-punt;
• Een beleidsmatige verhoging van het eindpunt van de derde belastingschijf met € 898 naar € 68.507 in 2018;
• Een beleidsmatige verlaging van de algemene heffingskorting met € 8
tot € 2.265 in 2018. De algemene heffingskorting is door de reguliere
indexatie alsnog hoger dan in 2017;
• Verhoging van de ouderenkorting tot de inkomensgrens met € 115 tot
€ 1.418 in 2018;
• Een beleidsmatige verlaging van de alleenstaande ouderenkorting met
€ 19 tot € 423 in 2018;
• Een beleidsmatige verlaging van de inkomensondersteuning AOW met
€ 10 naar € 299 in 2018;
• Verhoging van het bedrag voor het tweede kind in het kindgebonden
budget met € 71 naar € 977 in 2018;
• Afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in het referentieminimumloon naar 1,7875 vanaf januari 2018 en 1,775 vanaf juli 2018.
• Versobering van de uitbetaling van de algemene heffingskorting aan
de minst verdienende partner naar 33,3% in 2018.
Het kabinet verbetert met verschillende maatregelen de koopkracht van
kwetsbare groepen. In de ogen van het kabinet was de koopkrachtontwikkeling voor 2018 onvoldoende evenwichtig. In het voorjaar was de
verwachting van het CPB bij het CEP dat uitkeringsgerechtigden en
gepensioneerden er in 2018 op achteruit zouden gaan in koopkracht.
Daarnaast zou de koopkrachtstijging van huishoudens met de laagste
inkomens fors achterblijven bij huishoudens met hoge inkomens. De
koopkracht van kwetsbare groepen heeft de aandacht van het kabinet.
Ook zij dienen te kunnen profiteren van de opleving van de economie.
Daarom heeft het kabinet maatregelen genomen die de koopkracht voor
deze groepen repareert (figuur 5.2.1).
De beoogde afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in de
bijstand wordt gehalveerd, wat ten opzichte van het basispad een positief
effect heeft op de inkomens van de sociale minima. Ook worden de
zorgtoeslag en het kindgebonden budget verhoogd om (grotere) gezinnen
met lagere inkomens tegemoet te komen. Werkenden met een lager
inkomen hebben hier ook profijt van. Om gepensioneerden verder te
ondersteunen wordt de ouderenkorting verhoogd. Het resulterende
koopkrachtbeeld is een stuk evenwichtiger; werkenden, uitkeringsontvangers en gepensioneerden gaan er in 2018 in doorsnee in koopkracht
op vooruit. De verwachte mediane koopkracht voor uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden is door het koopkrachtpakket met respectie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

158

velijk 0,4 en 0,7 procentpunt gestegen en die van werkenden met 0,2
procentpunt. De koopkrachtverbetering van werkenden komt terecht bij de
werkenden met een lager inkomen. De mediane koopkracht over alle
huishoudens komt uit op +0,6%. Ruim 80% van de huishoudens gaat er in
2018 op vooruit in koopkracht.
De koopkracht voor 2017 valt lager uit dan in de begroting van vorig jaar
werd verwacht. Dit is voornamelijk het gevolg van een fors hogere inflatie
en een hogere nominale zorgpremie dan destijds werd ingeschat. De
loonontwikkeling is daarbij achtergebleven.
Figuur 5.2.1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

159

Tabel 5.2.1 Standaard koopkrachteffecten in %1
Raming
2017

Raming
2018

Modaal2

– 0,7

0,1

2 x modaal

– 0,8

0,1

modaal + ½ x modaal met kinderen

– 0,4

0,3

2 x modaal + ½ x modaal met kinderen

– 0,2

0,6

modaal + modaal zonder kinderen

– 0,5

0,3

2 x modaal + modaal zonder kinderen

– 0,3

0,5

0,5

0,5

modaal

– 0,5

0,3

2 x modaal

– 0,2

0,7

Actieven

Alleenverdiener met kinderen

Tweeverdieners

Alleenstaande
minimumloon

Alleenstaande ouder
minimumloon

0,6

0,8

– 0,1

0,3

0,2

0,2

– 0,5

0,1

0,3

0,3

(alleen) AOW

– 0,2

0,4

AOW + € 10.000

– 0,1

0,1

(alleen) AOW

– 0,1

0,2

AOW + € 10.000

– 0,1

0,1

modaal

Inactieven

Sociale minima
paar met kinderen
alleenstaande
alleenstaande ouder

AOW (alleenstaand)

AOW (paar)

1
In het beeld (en elders in de begroting) is gerekend met de raming van de nominale
zorgpremie van het Ministerie van VWS. Deze raming valt in 2018 € 17 hoger uit dan de raming
van het CPB. Een onderbouwing van de raming van het Ministerie van VWS is opgenomen in de
begroting van het Ministerie van VWS.
2
Het modaal inkomen bedraagt in 2018 bruto € 37.500.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

160

5.2.3 Algemeen koopkrachtbeeld (puntenwolk inclusief specifieke effecten)
Het koopkrachtbeeld op basis van voorbeeldhuishoudens zoals hierboven
is gepresenteerd, houdt geen rekening met verschillen tussen specifieke
huishoudens. Ook maatregelen die een deel van een bepaalde groep
raken zijn niet in de effecten voor de voorbeeldhuishoudens verwerkt. Een
grotere diversiteit van huishoudkenmerken en specifieke maatregelen
zorgen voor een grotere spreiding in het koopkrachtbeeld dan de
voorbeeldhuishoudens (tabel 5.2.1) suggereren. De spreiding in het
koopkrachtbeeld wordt getoond in figuur 5.2.2.
In deze puntenwolk wordt voor een representatieve steekproef van 90.000
huishoudens in kaart gebracht welke koopkrachteffecten zich voordoen,
rekening houdend met de kenmerken van de huishoudens zoals de
verdeling van inkomen over partners, de kosten van de woning, het aantal
kinderen en een breed scala van specifieke maatregelen. Bij deze
berekeningen is – zoals gebruikelijk – verondersteld dat zich geen
veranderingen voordoen in de persoonlijke situatie van huishoudens. Met
andere woorden: werkloosheid, baanaanvaarding of gezinsuitbreiding en
dergelijke zijn niet meegenomen bij de doorrekeningen. Dergelijke
veranderingen in de persoonlijke situatie hebben in veel gevallen een veel
groter effect op de koopkracht van huishoudens dan de hier gepresenteerde «statische» koopkrachteffecten.
Nieuw in de puntenwolk zijn de gekleurde lijnen die de mediane
koopkracht weergeven per inkomensniveau van verschillende inkomensbronnen. Er kunnen namelijk bij een zelfde inkomensniveau grote
verschillen zijn in koopkrachtontwikkeling naar inkomensbron. Door deze
nieuwe presentatie wordt inzichtelijker hoe de koopkrachtontwikkeling bij
bepaalde inkomensniveaus verloopt. Deze lijnen sluiten aan bij de lijnen
die het CPB in haar puntenwolken presenteert. Naast deze vernieuwing in
de puntenwolk wordt er continu gekeken naar betere vormen van
koopkrachtpresentatie. Daarnaast is er ook aandacht voor verbetering van
de ramingsystematiek. In het koopkrachtmodel wordt voor iedereen
gerekend met gemiddelde zorgkosten onder het verplichte eigen risico.
Inmiddels zijn gedetailleerde gegevens over deze zorgkosten beschikbaar
en de komende periode wordt bezien of en hoe het mogelijk is deze
informatie te gebruiken om de zorgkosten meer te differentiëren in de
koopkrachtberekeningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

161

Figuur 5.2.2. Statische koopkrachtontwikkeling 2018 huishoudens naar bruto
huishoudinkomen (incl. specifieke effecten)

Koopkrachtmutatie 2017−2018

6%

4%

2%

0%

−2%

−4%

−6%
0

25.000

50.000

75.000

100.000

125.000

Bruto huishoudinkomen (euro)
Werkenden

Uitkeringsontvangers

Gepensioneerden

Bron: SZW-berekeningen

Uit een puntenwolk is niet goed af te lezen hoeveel huishoudens precies
te maken hebben met een koopkrachteffect van een bepaalde omvang. Ter
aanvulling is daarom tabel 5.2.2 opgenomen die inzicht geeft in de
verdeling van de koopkrachtontwikkeling uitgesplitst naar inkomenshoogte, inkomensbron en het al dan niet hebben van kinderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

162

Tabel 5.2.2 Frequentieverdeling van koopkrachtontwikkeling 2018
<-5%

– 5 tot
– 2%

– 2 tot 0%

0 tot 2%

2 tot 5%

>5%

Totaal

Mediaan

Aantal
(x 1.000)

Minimum

1%

1%

13%

77%

4%

4%

100%

0,4%

430

Minimum-modaal

1%

1%

14%

77%

7%

1%

100%

0,6%

2.420

1x-1,5x modaal2

0%

1%

28%

65%

6%

1%

100%

0,4%

1.560

1,5x-2x modaal

0%

0%

18%

77%

4%

1%

100%

0,7%

1.120

>2x modaal

0%

0%

11%

79%

8%

1%

100%

0,9%

1.700

Werkenden

0%

0%

13%

79%

7%

1%

100%

0,7%

4.560

Uitkeringsontvangers

1%

2%

20%

73%

4%

1%

100%

0,3%

650

Gepensioneerden

0%

1%

23%

67%

7%

2%

100%

0,6%

1.860

Zonder kinderen

0%

0%

11%

81%

6%

1%

100%

0,8%

1.800

Met kinderen

0%

1%

17%

75%

6%

1%

100%

0,6%

3.610

Alle huishoudens

0%

1%

17%

75%

6%

1%

100%

0,6%

7.230

Inkomenshoogte1

Inkomensbron3

Kinderen4

1

Categorie minimum op basis van netto inkomen, overige op basis van bruto inkomen.
Het modaal inkomen bedraagt in 2018 bruto € 37.500.
3
Indeling op basis van belangrijkste inkomensbron van huishouden.
4
Indeling naar kinderen op basis van aanwezigheid kinderen tot 18 jaar en exclusief gepensioneerden.
2

Voor alle huishoudgroepen geldt dat de grote meerderheid van de
huishoudens erop vooruit gaat. Van alle huishoudens gaat zo’n 82% per
saldo in koopkracht vooruit en circa 18% achteruit. Het koopkrachtbeeld is
evenwichtig: alle groepen gaan er ongeveer in dezelfde mate op vooruit.
Van de uitkeringsontvangers gaat 78% erop vooruit. Zij profiteren van de
temporisering van de afbouw van de algemene heffingskorting in de
bijstand en van de verhoging van de zorgtoeslag en het kindgebonden
budget. Zonder deze maatregelen zou de meerderheid van de uitkeringsontvangers er volgend jaar op achteruit gaan. Binnen de groep werkenden
gaat 87% er in koopkracht op vooruit.
Van de gepensioneerden ervaart 24% een negatieve koopkrachtontwikkeling. Dit zijn gepensioneerden met een relatief hoog aanvullend
pensioen. Deze groep wordt harder geraakt door het niet-indexeren van
de pensioenen.
5.2.4 Financiële prikkels voor werkaanvaarding
Het is van belang dat het inkomensbeeld naast evenwichtig ook
activerend is. Dat houdt in dat (meer) werken loont en niet leidt tot een
armoedeval. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar de werkloosheidsval, de doorgroeival, de herintredersval en de deeltijdval.
De werkloosheidsval laat het verschil in inkomen zien tussen werk en een
bijstanduitkering. Een hoger percentage betekent dat gaan werken meer
lonend is geworden. Uit tabel 5.2.3 blijkt dat alleenstaanden en alleen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

163

staande ouders er in 2018 meer op vooruit gaan bij het aanvaarden van
werk tegen het minimumloon. Ondanks de verdere afbouw van de
overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting blijft de prikkel om te
gaan werken voor alleenverdieners gelijk.
De doorgroeival brengt in beeld welk deel van het extra inkomen een
huishouden inlevert aan belastingen, minder toeslagen of kosten
kinderopvang wanneer er een loonsverhoging of promotie plaatsvindt. Dit
wordt de marginale druk genoemd. Op het inkomenstraject tussen 100%
en 150% van het minimumloon (van circa € 20.000 naar € 30.000) worden
veel heffingskortingen en toeslagen afgebouwd, wat in sommige
voorbeelden leidt tot een hoge marginale druk. Het vanaf deze begroting
in beeld brengen van deze doorgroeival is een goede aanvulling op de
bestaande indicatoren in de begroting en komt tegemoet aan de wens
hiertoe vanuit de Kamer. Ten opzichte van vorig jaar is de marginale druk
voor de hier gerapporteerde groepen weinig veranderd.
De herintredersval gaat over de inkomensvooruitgang van paren waarvan
de partner eerst niet werkte en nu (weer) aan het werk gaat. De herintredersval wordt gemeten door te kijken naar welk deel van het extra
inkomen het huishouden inlevert aan belastingen, minder toeslagen, en
kosten kinderopvang als de partner 3 dagen gaat werken. De tabel laat
zien dat in 2018 de marginale druk licht daalt voor alle groepen herintreders.
De deeltijdval laat zien hoeveel een huishouden van de extra inkomsten
inlevert als een in deeltijd werkende partner een dag meer gaat werken.
Ook de deeltijdval wordt gemeten in termen van marginale druk. Tabel
5.3.2 laat zien dat de marginale druk stijgt voor de huishoudens waarvan
het hoofd meer dan modaal verdient. Dit is voornamelijk het gevolg van
het feit dat een modaal inkomen in 2018 net een iets lagere vergoeding
kinderopvangtoeslag krijgt dan in 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

164

Tabel 5.2.3 Arbeidsmarktprikkels
vooruitgang in %
2017

2018

Verschil1

Alleenverdiener met kinderen3

3%

3%

0%

Alleenstaande

26%

26%

1%

Alleenstaande ouder (gaat 4 dagen werken)3

9%

10%

1%

2017

2018

Verschil1

Alleenverdiener met kinderen3

90%

90%

1%

Alleenstaande

70%

70%

0%

Alleenstaande ouder (werkt 4 dagen)3

49%

50%

1%

2017

2018

Verschil1

Hoofd minimumloon, partner 3 dagen werk (0,6xminimumloon)3

65%

64%

– 1%

Hoofd modaal partner 3 dagen werk (1/2xmodaal)3

27%

26%

0%

31%

31%

– 1%

2017

2018

Verschil1

Hoofd minimumloon, partner van 3 naar 4 dagen werk (0,8xminimumloon)3

51%

51%

– 1%

Hoofd modaal partner van 3 naar 4 dagen werk (2/3xmodaal)3

43%

49%

7%

Hoofd 2xmodaal partner van 3 naar 4 dagen werk (2/3xmodaal)3

57%

60%

3%

Werkloosheidsval
(Inkomensvooruitgang bij aanvaarden werk in plaats van bijstand tegen minimumloon)2

marginale druk in %

Doorgroeival
(Marginale druk bij hogere beloning werk (van 100% Wml naar 150% Wml))2

marginale druk in %

Herintredersval
(Marginale druk bij aanvaarden werk niet-werkende partner)2

3

Hoofd 2xmodaal partner 3 dagen werk (1/2xmodaal)

marginale druk in %

Deeltijdval minstverdienende partner2
(Marginale druk bij dag extra werk)

1
2
3

Vanwege afronding zijn de waarden niet altijd gelijk aan het verschil in de eerste twee kolommen.
Er wordt uitgegaan van een voltijdbaan (5 dagen), tenzij anders vermeld.
Er wordt uitgegaan van een huishouden met 2 kinderen tussen 6 en 11 jaar en gebruik van buitenschoolse opvang.

In tabel 5.2.4 is de gemiddelde marginale druk voor werknemers
weergegeven voor een bruto loonstijging (dit verschilt van de situatie in
tabel 5.2.3 (behalve bij de doorgroeival) waar het gaat om meer uren
werken). Dit is berekend voor alle werknemers in de eerder genoemde
representatieve steekproef, rekening houdend met alle fiscale en
inkomensafhankelijke regelingen waar een huishouden mee te maken
heeft. De marginale druk geeft hier aan hoeveel procent van de bruto
loonstijging moet worden «ingeleverd». In 2018 is de marginale druk
vrijwel onveranderd ten opzichte van 2017. De licht hogere gemiddelde
marginale druk voor werknemers tussen 100% en 150% Wml is voornamelijk het gevolg van het achterblijven van de indexatie van de schijf-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

165

grenzen in de inkomensbelasting bij de loonstijging. Meer mensen komen
hierdoor in een hoger belastingtarief terecht.
Tabel 5.2.4 Gemiddelde marginale druk naar inkomenscategorie voor werknemers (%)
Bruto inkomen

2015

2016

2017

2018

Omvang
(2017, in %)

< wml

29,5

24,3

24,4

24,6

23

1x-1,5x wml

49,3

50,0

51,2

52,2

20

1,5x-2x wml

48,9

51,5

52,5

52,7

20

2x-3x wml

49,2

52,6

52,8

53,0

23

>3x wml

55,7

54,9

55,1

55,2

13

Totaal

45,6

45,5

46,1

46,5

100

5.2.5 Beschrijving maatregelen inkomensbeeld
In deze paragraaf wordt een nadere toelichting gegeven op de maatregelen die de koopkracht van verschillende huishoudens raken. In tabel
5.2.5 staan de maatregelen die voor 2018 van belang zijn. Hierbij is ook
aangegeven in hoeverre deze maatregelen al dan niet in de puntenwolk
en in tabel 5.2.2 zijn opgenomen. In alle voorstellen voor wetgeving en
beleidsmaatregelen waarbij koopkrachteffecten voor specifieke groepen
aan de orde zijn worden deze betreffende effecten ook vermeld.
Tabel 5.2.5 Overzicht van beleidsmaatregelen met inkomenseffecten in 2018
Thema

Beleidsmaatregel

Inkomenseffect

In
puntenwolk
zichtbaar

1. Fiscaal generiek

Verhoging tarief tweede en derde belastingschijf

–

Ja

Verlaging tarief vierde belastingschijf

+

Ja

Beperkt indexeren tweede belastingschijf

–

Ja

Verhogen eindpunt derde belastingschijf

+

Ja

Verlaging algemene heffingskorting

–

Ja

Verhoging ouderenkorting

+

Ja

Verlaging alleenstaande ouderenkorting

–

Ja

Versobering uitbetaling algemene heffingskorting

–

Ja

–

Ja (via
inflatie)

Inflatieverhogende maatregelen

2. Kinderen

Verhoging kindgebonden budget

+

Ja

+/–

Nee

Verhoging zorgtoeslag

+

Ja

Correctie eigen bijdrage Wlz/Wmo voor AOW-gerechtigden

+

Ja

Beperking hypotheekrenteaftrek

–

Ja

Herinvoering 10%-regeling

+

Nee

Veranderingen kinderopvang

3. Zorg

4. Wonen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

166

Thema

Beleidsmaatregel

Inkomenseffect

In
puntenwolk
zichtbaar

5. Sociale
zekerheid

Wml van toepassing op nader bepaalde overeenkomsten van opdracht

+

Nee

Overgangsrecht kostendelersnorm Anw/IOAW/IOAZ/TW

–

Nee

Verlaging uitkering Wajongers met arbeidsvermogen

–

Ja

Aanpassing Dagloonbesluit en eenmalige tegemoetkoming

+

Nee

Aanpassing zwangerschapsverlof

+

Nee

(Versnelde) verhoging AOW-gerechtigde leeftijd

–

Nee

Verlaging inkomensondersteuning AOW

–

Ja

(Temporisering) afbouw dubbele algemene heffingskorting in de sociale zekerheid

–

Ja

1. Fiscaal generiek
Verhoging tarief tweede en derde belastingschijf
Het tarief voor de tweede en derde belastingschijf gaat omhoog van
40,8% in 2017 naar 40,85% in 2018. Huishoudens met een inkomen boven
€ 20.142 ondervinden hiervan een negatief inkomenseffect. Dit negatieve
inkomenseffect loopt op tot een maximum van – 0,1% voor huishoudens
met een inkomen van twee keer modaal.
Verlaging tarief vierde belastingschijf
Het tarief voor de vierde belastingschijf gaat omlaag van 52% in 2017 naar
51,95% in 2018. Deze verlaging is een compensatie voor de beperking van
de hypotheekrenteaftrek zoals vermeld onder het kopje «Wonen».
Huishoudens met een inkomen boven € 68.507 ondervinden een beperkt
positief inkomenseffect van het verlagen van de vierde belastingschijf. Het
positieve inkomenseffect loopt op naar mate een huishouden meer
belasting in de vierde schijf betaalt.
Beperkt indexeren tweede belastingschijf
Met ingang van 2011 wordt de bovengrens van de tweede schijf maar
voor 75% geïndexeerd, zodat vergeleken met volledige indexatie de
tweede schijf verkort wordt en de derde schijf verlengd. Aangezien voor
belastingplichtigen jonger dan de AOW-gerechtigde leeftijd de totaaltarieven van de tweede en derde schijf gelijk zijn is deze maatregel alleen
van belang voor belastingplichtigen vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd,
die geboren zijn na 1945.
Verhoging eindpunt van de derde belastingschijf
De bovengrens van de derde schijf wordt beleidsmatig met € 898
verhoogd naar € 68.507 in 2018. Dit betekent feitelijk een verhoging van
het startpunt van de vierde schijf. Deze verhoging is een saldo van een
verhoging van € 595 ter compensatie van de beperking van de hypotheekrenteaftrek zoals vermeld onder het kopje «Wonen» en een beleidsmatige
verhoging van € 303 resulterend uit het Belastingplan 2016. De verhoging
van het eindpunt van de derde belastingschijf resulteert in een positief
inkomenseffect van maximaal 0,2%.
Verlaging algemene heffingskorting
Iedere belastingplichtige heeft recht op de algemene heffingskorting. In
2018 neemt de algemene heffingskorting beleidsmatig af met € 8 naar
€ 2.265 voor hen die in 2018 de AOW-gerechtigde leeftijd nog niet zullen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

167

bereiken. Deze beleidsmatige aanpassing zorgt voor een maximaal
negatief inkomenseffect bij de sociale minima van – 0,1%. Naar mate het
inkomen hoger is, is het inkomenseffect kleiner. Boven een inkomen van
€ 68.507 is er geen inkomenseffect.
Verhoging ouderenkorting
De ouderenkorting tot de inkomensgrens wordt beleidsmatig verhoogd
met € 115 naar € 1.418 in 2018. Gepensioneerden met een inkomen tot
€ 36.346 ondervinden hiervan een positief inkomenseffect van gemiddeld
0,5%.
Verlaging alleenstaande ouderenkorting
De alleenstaande ouderenkorting wordt beleidsmatig verlaagd met € 19
naar € 423 in 2018. Alleenstaande gepensioneerden ondervinden hiervan
een negatief inkomenseffect van gemiddeld – 0,1%.
Versobering uitbetaling algemene heffingskorting
De minstverdienende partner, die niet genoeg belastbaar inkomen heeft
om de algemene heffingskorting te verzilveren, krijgt deze toch uitbetaald
als de partner genoeg belasting betaalt. Om de arbeidsparticipatie te
bevorderen wordt sinds 2009 de uitbetaling van de algemene heffingskorting over een periode van vijftien jaar stapsgewijs afgebouwd. Het
gevolg hiervan is dat de minstverdienende partner een grotere prikkel
ervaart om (meer) te gaan werken. De minstverdienende partner geboren
vóór 1 januari 1963 is uitgezonderd van de maatregel. Er zijn ongeveer
280.000 huishoudens die te maken hebben met de afbouw van de
overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting. Deze alleenverdienershuishoudens ondervinden een gemiddeld negatief inkomenseffect
van – 0,5%. De uitbetaling aan de minstverdienende partner bedraagt nog
33,3% in 2018.
Inflatieverhogende maatregelen
Vanaf 1 januari 2018 geldt er een aantal nieuwe fiscale maatregelen die
effect hebben op de prijzen die de consument betaalt. Het gaat dan om
een (tijdelijke) verhoging van de energiebelasting en in mindere mate
door een hogere kansspelbelasting, een wijziging in de definitie van
geneesmiddelen en de afschaffing van de btw-landbouwregeling. Deze
maatregelen hebben een negatief effect op de koopkracht en worden
meegenomen in de inflatie.
2. Kinderen
Verhoging kindgebonden budget
In 2018 wordt het bedrag voor het tweede kind in het kindgebonden
budget verhoogd met € 71. Gezinnen met lage of middeninkomens met
twee of meer kinderen gaan er hierdoor in 2018 op vooruit. Daarnaast
leidt het tot extra rechthebbenden, doordat het kindgebonden budget
minder snel is afgebouwd. Met name alleenstaande ouders en alleenverdieners met kinderen gaan er op vooruit met deze maatregel, doordat zij
relatief vaak rechthebbend zijn. Een gezin met twee kinderen met een
minimuminkomen ondervindt een positief inkomenseffect van +0,3%. Een
gezin met een modaal inkomen met twee kinderen gaat er 0,2% op
vooruit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

168

Veranderingen kinderopvang
Op 1 januari 2018 wordt de Wet Innovatie en Kwaliteit kinderopvang
ingevoerd. Dit leidt tot hogere uurprijzen in de dagopvang en de bso;
daarom wordt tegelijkertijd de vergoede maximum uurprijs voor de
kinderopvangtoeslag ook verhoogd. Dit geeft een zeer beperkt negatief
koopkrachteffect voor alle huishoudens die gebruik maken van
dagopvang en bso omdat zij altijd een deel van de extra kosten van de
opvang zelf moeten dragen. Daarnaast wordt de financieringsstructuur
van peuterspeelzalen voor werkende ouders vanaf 2018 gelijk getrokken
aan die van de dagopvang. Hoe het inkomenseffect uitvalt voor werkende
ouders die gebruik maakten van peuterspeelzaalwerk is afhankelijk van in
hoeverre deze gemeenten het peuterspeelzaalwerk financierden.
3. Zorg
Verhoging zorgtoeslag
Via de zorgtoeslag wordt een inkomensafhankelijke tegemoetkoming
verstrekt die het voor huishoudens met lage- en middeninkomens
mogelijk moet maken de nominale zorgpremie en het verplicht eigen
risico voor de zorgverzekering te betalen. In 2018 wordt de zorgtoeslag ten
opzichte van 2017 verhoogd. Deze verhoging wordt bereikt door de
normpercentages die de hoogte van de zorgtoeslag bepalen in 2018
neerwaarts aan te passen. Het normpercentage voor eenpersoonshuishoudens daalt van 2,305% in 2017 maar 1,99% in 2018. Het normpercentage voor meerpersoonshuishoudens daalt van 5,055% in 2017 naar
4,75% in 2018. Deze maatregelen staan los van de stijging van de
zorgtoeslag als gevolg van de hogere nominale zorgpremie. De
zorgtoeslag stijgt beleidsmatig met € 67 voor een alleenstaande en € 65
voor een paar. Het positieve inkomenseffect voor werkenden met een
minimuminkomen bedraagt door deze maatregel ongeveer 0,6%. Het
inkomenseffect is kleiner naar mate het inkomen hoger is. Vanaf een
inkomen van € 28.650 en een inkomen van € 36.850 komen respectievelijk
alleenstaanden en meerpersoonshuishoudens niet meer in aanmerking
voor zorgtoeslag.
Correctie eigen bijdrage Wlz/Wmo voor Aow-gerechtigden
Onderdeel van het Belastingplan 2015 was het afschaffen van de
ouderentoeslag (extra heffingsvrij vermogen 65-plus in box 3) per 2016.
Deze maatregel resulteert zonder aanvullende maatregelen vanaf 2018
voor een deel van de 65-plussers in hogere eigen bijdragen voor de
langdurige zorg en maatschappelijke ondersteuning. Het Kabinet heeft
besloten dat de maatregel niet mag doorwerken in de eigen bijdragen. Er
komt voor AOW-gerechtigden een aftrek op het bijdrageplichtig inkomen
van 12% van de grondslag sparen en beleggen, waarbij geldt dat de aftrek
op het bijdrageplichtig inkomen maximaal € 2.700 bedraagt. De aftrek
gaat gelden voor Wmo2015-cliënten en Wlz-verzekerden met een inkomen
uit box 1 en 2 (het verzamelinkomen minus van 4% van de grondslag
sparen en beleggen) dat kleiner is dan € 20.075. Omdat één op één
compensatie niet mogelijk is, is het inkomenseffect hiervan licht positief.
Grofweg 40.000 AOW’ers krijgen recht op deze compensatie.
4. Wonen
Beperking hypotheekrenteaftrek
De hypotheekrenteaftrek wordt aangepast voor bestaande en nieuwe
hypotheken. In 2014 is begonnen het maximale aftrektarief in de vierde
schijf stapsgewijs te verlagen naar 38% in 2041. Dit gebeurt in stappen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

169

van 0,5%-punt per jaar. Voor alle hypotheken wordt in 2018 de aftrek
inkomstenbelasting daardoor maximaal mogelijk tegen 49,5%. Voor 90%
van de betreffende huishoudens ligt het inkomenseffect van deze
maatregel in 2018 tussen – 0,1% en 0,0%. De opbrengst van deze
maatregel wordt teruggeven door de derde belastingschijf te verlengen en
het belastingtarief in de vierde schijf te verlagen, zie daarvoor onder
«Fiscaal generiek».
(Her)invoering afwijking toetsingsinkomen (10% regeling) bij vertrek
partner of medebewoner.
Inkomensstijgingen van de voormalige partner of medebewoner na diens
vertrek kunnen negatief doorwerken in het recht op (huur)toeslag van de
belanghebbende over de periode van partnerschap of medebewonerschap. Belanghebbenden kunnen vanaf 2018 weer een verzoek doen bij de
Belastingdienst/Toeslagen om bij de berekening van het toetsingsinkomen
de inkomensstijging van de voormalige partner of medebewoner na diens
vertrek deels buiten beschouwing te laten. De regeling kan alleen worden
toegepast als dat tot gevolg heeft dat het toetsingsinkomen ten minste
10% lager wordt. Doordat het toetsingsinkomen lager wordt na
toepassing van de 10%-regeling leidt dit mogelijk tot een hogere
(huur)toeslag. Dit heeft positieve inkomenseffecten, maar de mate waarin
verschilt per geval.
5. Sociale Zekerheid
Vantoepassingverklaring van de Wet minimumloon op nader bepaalde
overeenkomsten van opdracht
Vanaf 1 januari 2018 zal het wettelijk minimumloon zonder nadere
voorwaarden ook gelden voor personen die tegen beloning arbeid
verrichten op basis van nader bepaalde overeenkomsten van opdracht
(OVO) en voor personen die op basis van een andere overeenkomst tegen
beloning werken, zoals een aanneem-, uitgeef-, of vervoersovereenkomst,
met uitzondering van (fiscaal) zelfstandigen. Onder de reikwijdte van Wml
OVO en deze uitbreiding vallen naar verwachting 431.000 mensen die
momenteel niet als werknemer en niet als zelfstandig ondernemer
werkzaam zijn, hoewel een deel van hen al het minimumloon met de
werkzaamheden zal verdienen. De betreffende beleidswijzigingen hebben
als doel oneigenlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden te voorkomen.
Voor zover de eerder genoemde werkenden tot nu toe niet het wettelijk
minimumloon verdienden, zullen zij naar verwachting een opwaarts
inkomenseffect ervaren.
Overgangsrecht kostendelersnorm Anw/IOAW/IOAZ/TW
Bij de minimumregelingen Anw, IOAW, IOAZ en TW wordt de uitkering
voor personen die samenwonen met één of meer volwassenen geleidelijk
verlaagd van 70% naar 50% van het minimumloon in 2019. In 2018 krijgt
deze groep 55% van het minimumloon.
Verlaging uitkering Wajongers met arbeidsvermogen
Vanaf 1 januari 2018 wordt de maximale uitkering voor Wajongers met
arbeidsvermogen verlaagd van 75% naar 70%. Circa 70.000 mensen
krijgen te maken met deze uitkeringsverlaging. Naar verwachting wordt
ongeveer de helft hiervan voor een deel via de TW gecompenseerd. Het
maximale negatieve inkomenseffect bedraagt – 5%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

170

Aanpassing Dagloonbesluit werknemersverzekeringen en de Tijdelijke
regeling tegemoetkoming Dagloonbesluit werknemersverzekeringen
Per 1 januari 2018 wordt het Dagloonbesluit aangepast, waardoor het
dagloon voor zogenoemde herlevers hoger uitkomt. Daarnaast is beoogd
dat de groep herlevers in 2018 in aanmerking komt voor een eenmalige
tegemoetkoming. Voor de groep WW-gerechtigden met een periode van
minder loon wegens ziekte of een ZW-uitkering in de referteperiode wordt
nog onderzocht hoe de aanpassing van het Dagloonbesluit en de regeling
eenmalige tegemoetkoming kunnen worden vormgegeven. Dit betreft
naar inschatting circa 30.000 mensen die gemiddeld recht hebben op circa
€ 2.000 bruto.
Aanpassing zwangerschapsverlof
Vanaf 1 april 2018 treedt de gewijzigde wetgeving in werking waardoor
vrouwen die zwanger zijn van een meerling daadwerkelijk 20 weken verlof
hebben rond de geboorte. Uitbreiding van het betaalde zorgverlof zorgt
voor positieve inkomenseffecten voor mensen die voorheen onbetaald
verlof opnamen.
(Versnelde) verhoging AOW-gerechtigde leeftijd
In 2013 is gestart met het stapsgewijs verhogen van de AOW-gerechtigde
leeftijd. Vanaf 2016 is een versnelling aangebracht in de stapsgewijze
verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd als gevolg van de Wet
verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd. In 2018 wordt de
AOW-gerechtigde leeftijd met 3 maanden verhoogd naar 66 jaar.
Verlaging inkomensondersteuning AOW
De inkomensondersteuning AOW-gerechtigden (IOAOW) wordt verstrekt
aan iedereen die in aanmerking komt voor een AOW-uitkering en is
afhankelijk van het aantal AOW-opbouwjaren. De verlaging van de
inkomensondersteuning AOW met € 10 per jaar leidt tot een maximaal
negatief inkomenseffect van – 0,1% (voor een paar met AOW zonder
aanvullend pensioen). Naar mate er sprake is van meer aanvullend
pensioen wordt het inkomenseffect kleiner.
(Temporisering) afbouw dubbele algemene heffingskorting in sociale
zekerheid
Sinds januari 2012 wordt de dubbele algemene heffingskorting in de
sociale zekerheid (excl. AOW) afgebouwd. In de structurele situatie
hebben uitkeringsgerechtigden, net zoals alleenverdieners in de fiscaliteit,
recht op eenmaal de algemene heffingskorting. In het regeerakkoord is
afgesproken dat de afbouw van de dubbele heffingskorting in de sociale
zekerheid in de jaren 2014 tot en met 2017 zou worden getemporiseerd,
zodat per jaar 2,5%-punt wordt afgebouwd in plaats van 5%-punt per jaar.
Deze temporisering wordt in 2018 nog een jaar doorgetrokken als
onderdeel van een aantal maatregelen om de koopkracht van de minima
te stutten. Per saldo resulteert nog steeds een negatief inkomenseffect
van gemiddeld – 0,2% voor bijstandsgerechtigden.
5.2.6 Maatregelen Caribisch Nederland
Voor Caribisch Nederland beschikt SZW niet, zoals voor Europees
Nederland, over betrouwbare ramingen van de contractloonontwikkeling,
de indexatie van de pensioenen en de inflatie. Hierdoor is het niet
mogelijk om de koopkrachtontwikkeling kwantitatief te visualiseren, zoals
dat voor de Europees-Nederlandse situatie wordt gedaan. Wel wordt de
inflatieontwikkeling nauwgezet door het CBS gemonitord. Deze prijsont-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

171

wikkeling en bijbehorende indexering van uitkeringen komen in deze
paragraaf kort aan bod.
Prijsontwikkeling en indexering van uitkeringen
Jaarlijks worden het minimumloon, de AOV, de AWW, en de Onderstand
geïndexeerd op basis van de gerealiseerde prijsontwikkeling in het derde
kwartaal van het voorgaande jaar. Per 1 januari 2018 zullen de uitkeringen
en het minimumloon dan ook geïndexeerd worden met de consumentenprijsindex (CPI) van het derde kwartaal van 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

172

5.3 HORIZONTALE OVERZICHTCONSTRUCTIE INTEGRATIEBELEID
ETNISCHE MINDERHEDEN
Tabel 5.3 Overzichtconstructie Integratiebeleid etnische minderheden
Nr. hoofdstuk Ministerie

Artikel

Onderdeel

Doelstelling

13

–

Faciliteren dat inburgeringsplichtigen hun inburgeringsexamen halen.

Inburgering
XV

SZW

Arbeid en werkgelegenheid
VI

VenJ

31

31.2

Om de legitimiteit van het politiewerk te waarborgen, specifieke veiligheidsproblemen in de wijk aan te kunnen pakken en om in contact te blijven met
verschillende gemeenschappen en daarmee het politiewerk te verbeteren
moet de diversiteit bij de politie worden vergroot. Het diversiteitsbeleid van
de politie is gericht op een betere verbinding met de samenleving; een meer
inclusieve werkcultuur; meer divers samengestelde teams; en een beter
werkproces voor de aanpak van discriminatie.

VII

BZK

7

7.1

Mede zorgen voor een voldoende aanbod van goed geschoold overheidspersoneel en voor een betrouwbare, herkenbare overheid door het
bevorderen van integriteit, diversiteit, transparantie en kostenbewustzijn van
overheidsorganisaties.

XVIII

WR

3

3.1

Kwaliteit Rijksdienst.

SZW

13

–

Het versterken van maatschappelijke en economische zelfredzaamheid,
zodat de maatschappelijke samenhang toeneemt en tegenstellingen worden
tegengegaan.

OCW

25

–

Het versterken van maatschappelijke zelfredzaamheid van bi-culturele
LHBTI’s en bijdragen aan de sociale acceptatie op grond van seksuele
oriëntatie en/of gender-identiteit in bi-culturele kringen.

VII

BZK

7

7.2

Uitvoeren van pensioenregelingen voor (voormalige) Nederlandse
ambtenaren uit de voormalig overzeese gebiedsdelen en hun nagelaten
betrekkingen.

XV

SZW

13

–

Het versterken van maatschappelijke en economische zelfredzaamheid,
zodat de maatschappelijke samenhang toeneemt en tegenstellingen worden
tegengegaan.

XVIII

WR

1

1.1

Een vrij toegankelijke, vraaggerichte woningmarkt met steun voor degenen
die dat nodig hebben.

Jeugd (en veiligheid)
XV

Emancipatie
VIII

Participatie

Toelichting

In het interdepartementaal overzicht integratiebeleid etnische minderheden zijn doelstellingen opgenomen uit de begrotingen met specifieke
maatregelen en algemene maatregelen, waarbij expliciete beleidsdoelstellingen op het terrein van het integratiebeleid etnische minderheden zijn
geformuleerd in de begroting, in beleidsnota’s of in de integratiemonitor.
Het overzicht is ingedeeld naar een aantal beleidsterreinen om de
samenhang tussen de beleidsmaatregelen van de verschillende ministeries inzichtelijker te maken: Inburgering, Arbeid en werkgelegenheid,
Jeugd (en veiligheid), Emancipatie en Participatie.
Voor elk beleidsterrein is weergegeven waar de specifieke en algemene
maatregelen zijn te vinden in de Rijksbegroting. Weergegeven zijn:
• begrotingshoofdstuk;
• ministerie;
• nummer artikel;
• onderdeel artikel (indien in de desbetreffende begroting nader
uitgesplitst);
• omschrijving doelstelling waar de maatregel deel van uitmaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

173

De maatregelen op andere begrotingshoofdstukken dan die van SZW
worden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van bewindspersonen van
andere departementen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

174

HOOFDSTUK 6 BIJLAGEN
BIJLAGE 6.1 RWT’s en ZBO’s
Deze bijlage bevat in tabel 6.1 een overzicht van de zelfstandige bestuursorganen (ZBO) en rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT) die onder
de verantwoordelijkheid van het moederdepartement vallen. In tabel 6.2
zijn de bijdragen aan de ZBO’s en de RWT’s opgenomen die onder de
verantwoordelijkheid van een ander ministerie vallen. De opgenomen
bedragen zijn de in de beleidsartikelen verantwoorde uitgaven van de
begrotings- en de premiegefinancierde regelingen in de budgettaire
tabellen onder de instrumenten «Inkomensoverdrachten» en «Bijdrage
aan ZBO’s/RWT’s».
Tabel 6.1 Overzicht RWT’s en ZBO’s vallend onder Ministerie van SZW
Naam
organisatie

ZBO

Functie

Uitvoeringsinx
stituut
Werknemersverzekeringen
(UWV) inclusief
BKWI

x

Het UWV voert de sociale verzeke2, 3, 4, 5, 6, 22.438,8
ringen voor werknemers, zelfstan11
digen en jonggehandicapten uit.
Werkzoekenden kunnen terecht voor
het vinden van werk of het
aanvragen van een uitkering,
werkgevers voor vacaturebemiddeling en informatie over de
arbeidsmarkt. Daarnaast verleent het
UWV ontslagvergunningen en
tewerkstellingsvergunningen,
verricht keuringen en indicatiestellingen en geeft arbeidsrechtelijke
informatie. Het BKWI is opgericht
om het geheel aan centrale
voorzieningen binnen de keten van
werk en inkomen te beheren en door
te ontwikkelen.

www.uwv.nl en
www.bkwi.nl

evaluatie

Sociale
x
Verzekeringsbank (SVB)

x

De SVB voert voor verschillende
2, 6, 8, 9,
overheidsorganisaties regelingen en 10, 11, 13
wetten uit.

42.496,2

www.svb.nl

evaluatie

Het IB ondersteunt gemeenten bij
11
hun wettelijke taken in het kader van
de sociale zekerheid. Het doel is
bestrijding van fraude en bevorderen van samenwerking tussen de
verschillende organisaties door
gegevensuitwisseling tussen
gemeenten en derden in de keten
van werk en inkomen.

6,4

www.inlichtingenbureau.nl

evaluatie

Inlichtingenbureau (IB)

RWT

x

Begrotings- Begrotings- Verwijzing website
artikel
ramingen
(x € 1 mln)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

Hyperlink
evaluatie

175

Tabel 6.2 Overzicht RWT’s en ZBO’s vallend onder andere ministeries
Naam organisatie

Ministerie

ZonMw

Centraal Orgaan
opvang asielzoekers (COA)

RWT

ZBO

Functie

VWS

x

VenJ

x

Begrotingsartikel

Begrotingsramingen
(x € 1 mln)

Verwijzing website

ZonMw financiert gezondheidson- 2
derzoek en stimuleert het gebruik
van de ontwikkelde kennis om
daarmee de zorg en gezondheid te
verbeteren.

76,3

www.zonmw.nl

Het COA is verantwoordelijk voor
de opvang, begeleiding en
uitstroom (uit de opvang) van
asielzoekers in Nederland.

0,2

www.coa.nl

13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

176

BIJLAGE 6.2 VERDIEPINGSHOOFDSTUK
Dit onderdeel bevat het verdiepingshoofdstuk van de SZW-begroting. In
deze paragraaf wordt voor alle artikelen op de SZW-begroting de mutatie
van uitgaven en ontvangsten tussen de ontwerpbegroting 2017 en de
huidige ontwerpbegroting 2018 gedetailleerd toegelicht. Dit gebeurt zowel
voor de begrotingsgefinancierde als voor de premiegefinancierde
regelingen.
De opbouw van deze tabellen verschilt van elkaar. Bij de begrotingsgefinancierde regelingen worden, conform de RBV, de mutaties als gevolg
van de nota van wijziging, de 1e suppletoire begroting (Voorjaarsnota) en
de nieuwe mutaties (Miljoenennota) vermeld. Bij de premiegefinancierde
regelingen is geen sprake van een nota van wijziging of van een suppletoire wet. Voor deze regelingen worden de mutaties ten opzichte van de
ontwerpbegroting 2017 uitgesplitst naar uitvoeringsmutaties, macromutaties, loon- en prijsmutaties, beleidsmatige mutaties en kasschuiven.
Bovendien wordt een onderverdeling in standen aangebracht in reëel en
nominaal.
1. Arbeidsmarkt
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 1 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

15.992

20.819

20.349

20.469

20.469

Amendement

100

0

0

0

0

Mutaties Voorjaarsnota

415

– 132

– 282

0

0

56

56

56

56

56

Stand ontwerpbegroting 2017

2022

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijs bijstelling 2017
2. Overboekingen met departementen
3. Budgettair neutrale herschikking

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.

83

– 3.700

0

0

0

– 43

492.830

930.000

885.000

885.000

16.592

509.873

950.123

905.525

905.525

905.525

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
De belangrijkse overboeking die inmiddels is uitgevoerd betreft de
bijdrage aan het Ministerie van EZ ten behoeve van het maatschappelijke programma arbeidsomstandigheden, dat door TNO wordt
uitgevoerd.
Budgettair neutrale herschikking binnen de SZW-begroting. De
overboeking van het Lage-InkomensVoordeel (LIV), het LoonKostenVoordeel (LKV) en het Minimumjeugdloonvoordeel (Jeugd LIV) van
artikel 99 naar artikel 1 valt onder deze post.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

177

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 1 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

24.000

24.000

24.000

24.000

24.000

0

0

0

0

0

1. Bijstelling boeteontvangsten

3.000

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2018

27.000

24.000

24.000

24.000

24.000

Stand ontwerpbegroting 2017
Mutaties Voorjaarsnota

2022

Nieuwe mutaties:

1.

24.000

De raming voor de boeteontvangsten is voor 2017 naar boven
bijgesteld. Deze bijstelling komt door het wegwerken van achterstanden en door een verschuiving van WAV- naar Arbo-boetes die sneller
betaald worden.

2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 2 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

6.802.144

6.980.551

7.068.161

7.113.127

7.179.669

Amendement

– 5.600

– 500

0

0

0

Mutaties Voorjaarsnota

67.306

– 335.660

– 326.033

– 217.297

– 129.458

1. Loon- en prijsbijstelling 2017

68.694

69.920

72.322

74.762

76.225

2. Macro mutaties

– 1.914

74.133

112.354

225.064

281.160

– 267

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2017

2022

Nieuwe mutaties:

3. Overboekingen met departementen
4. Budgettair neutrale herschikkingen

– 40

9.650

10.000

10.000

10.000

5. Kasschuiven

6.190

– 8.303

2.113

0

0

6. Structurele no-riskpolis banenafspraken en
beschut werk

0

0

0

0

– 21.000

15.000

15.000

15.000

15.000

15.000

8. Temporisering afbouw algemene heffingskorting bijstand (Participatiewet)

0

6.097

9.000

9.000

9.000

9. Uitstel quotumheffing

0

0

15.000

0

0

6.951.513

6.810.888

6.977.917

7.229.656

7.420.596

7. Armoede onder kinderen

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.

7.554.707

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op het loon- en prijspeil 2017 te brengen.
De ramingen voor het macrobudget Participatiewetuitkeringen, de
AIO en de TW zijn aangepast op basis van ontwikkelingen in de
werkloosheid en realisaties op basis van uitvoeringsinformatie van
gemeenten, de SVB en het UWV.
Er zijn in totaal 4 overboekingen met andere departementen verwerkt.
De voornaamste overboeking in 2017 betreft een overboeking naar
het Ministerie van Financiën van € 0,2 miljoen voor het programma
Wijzer in Geld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

178

4.

5.

6.

7.

8.

9.

Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting. De
overboeking van de bijdrage aan het pensioenfonds Wet Sociale
Werkvoorziening (WSW) van artikel 99 naar artikel 2 valt hieronder.
De kasschuiven hebben betrekking op de uitvoering van de subsidieregeling armoede en schulden, waar de middelen beschikbaar voor
2017 volgens het benodigde kasritme worden ingezet voor 2018 en
2019. Verder zijn er voor de scholingsvouchers (subsidies kansberoepen) middelen beschikbaar voor 2017 die volgens het benodigde
kasritme worden ingezet voor 2018.
De uniforme no-risk polis voor de doelgroep banenafspraak en
beschut werk is structureel gemaakt. De extra uitgaven, inclusief
uitvoeringskosten, voor het Rijk worden gecompenseerd door een
verlaging van het macrobudget Participatiewetuitkeringen en de
integratie-uitkering sociaal domein. Door middel van een rekenregel
op basis van de meest actuele gegevens worden de uitgaven en de
daarmee gepaard gaande uitname bij gemeenten om de vijf jaar
herijkt. De eerste herijking vindt plaats in 2021. Deze mutatie betreft
de verlaging van het macrobudget Participatiewetuitkeringen.
Voor het kansrijk opgroeien van kinderen heeft het Rijk € 100 miljoen
beschikbaar gesteld. € 15 miljoen hiervan is toegevoegd aan artikel 2
voor subsidies ten gehoeve van in natura ondersteuning van
kinderen in armoede.
De afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in de bijstand
wordt getemporiseerd in 2018. De effecten hiervan op de uitkeringshoogte worden geboekt op de nominalen van de uitkeringsregelingen. Het gedragseffect op de bijstand, doordat prikkels tot werk
kleiner worden, wordt geboekt op artikel 2 Bijstand, Participatiewet
en Toeslagenwet.
Omdat de sector overheid de banenafspraak niet heeft gehaald, heeft
het kabinet besloten tot het activeren van de quotumregeling voor de
sector overheid. Besloten is niet te heffen in 2019 over 2018, hierdoor
treedt een besparingsverlies op van € 15 miljoen.

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 2 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

2.572

2.572

2.572

0

0

0

0

0

0

0

1. Ontvangsten

42.015

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2018

44.587

2.572

2.572

0

0

Stand ontwerpbegroting 2017
Mutaties Voorjaarsnota

2022

Nieuwe mutaties:

1.

0

De ontvangstenmutatie heeft betrekking op terugbetaling van te hoge
voorschotten inzake Rijksvergoedingen, zoals Bijstand zelfstandigen
(€ 15,5 miljoen) en Toeslagenwet (€ 4,3 miljoen), ontvangsten uit
terugvorderingen in verband met onderrealisatie bij de Wsw (€ 22
miljoen) en overige ontvangsten (€ 0,2 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

179

3 Arbeidsongeschiktheid
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 3 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

787

809

832

867

902

0

0

0

0

0

1. Loon- en prijsbijstelling 2017

14

15

15

16

16

Stand ontwerpbegroting 2018

801

824

847

883

918

Stand ontwerpbegroting 2017
Mutaties Voorjaarsnota

2022

Nieuwe mutaties:

1.

953

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.

Uitgaven premiegefinancierd artikel 3 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

9.313.439

9.393.480

9.507.646

9.661.439

9.817.543

1. Loon- en prijsbijstelling 2017

164.940

167.407

169.594

172.406

175.099

2. Uitvoering

24.828

92.175

96.250

79.165

43.735

3. Uitboeken WIA-taakstelling

0

10.000

20.000

30.000

40.000

4. Overige mutaties

0

50

100

100

100

Stand OB 2018 reëel

9.503.207

9.663.112

9.793.590

9.943.110

10.076.477

161.451

306.325

457.940

628.814

829.109

3.489

41.353

127.143

225.519

311.020

– 164.940

– 167.407

– 169.594

– 172.406

– 175.099

0

180.271

415.489

681.927

965.030

9.503.207

9.843.383

10.209.079

10.625.037

11.041.507

Stand OB 2017 reëel

2022

Mutaties:

Stand OB 2017 nominaal
5. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages
6. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2017
Stand OB 2018 nominaal

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.

11.478.297

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
Op basis van uitvoeringsinformatie van het UWV zijn de geraamde
uitgaven aan de arbeidsongeschiktheidsregelingen naar boven
bijgesteld. De IVA-uitgaven zijn naar boven bijgesteld, doordat zowel
het aantal personen met een IVA-uitkering als de gemiddelde
jaaruitkering naar boven zijn bijgesteld. De WGA-uitgaven zijn naar
boven bijgesteld doordat het aantal personen met een WGA-uitkering
naar boven is bijgesteld en de gemiddelde jaaruitkering ook naar
boven is bijgesteld. De WAO-uitgaven zijn naar beneden bijgesteld
door een lager gemiddelde jaaruitkering en een neerwaartse
bijstelling van het aantal personen met een WAO-uitkering.
In het sociaal akkoord is afgesproken dat sociale partners met
concrete maatregelen zouden komen die ervoor zorgen dat minder
mensen een beroep hoeven te doen op een arbeidsongeschiktheidsuitkering uit de WIA. Deze taakstelling is structureel uitgeboekt bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

180

4.

5.

6.

Voorjaarsnota 2017, omdat er geen zicht is op concrete maatregelen
van de sociale partners.
Dit betreft het besparingsverlies als gevolg van het niet halen van
1 januari 2018 als invoeringsdatum voor het wetvoorstel WIA voor
mensen die met een loonkostensubsidie hebben gewerkt. De
ingangsdatum is nu 1 januari 2019.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie 1.

4 Jonggehandicapten
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 4 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

3.239.793

3.213.509

3.259.339

3.292.815

3.327.955

Mutaties Voorjaarsnota

– 29.350

29.562

29.594

41.637

42.088

2022

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2017

56.456

57.687

59.392

61.179

62.803

2. Ramingsbijstelling Wajong

– 5.457

– 2.409

– 1.741

– 1.703

– 2.259

3. Ramingsbijstelling re-integratie Wajong

– 22.000

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2018

3.239.442

3.298.349

3.346.584

3.393.928

3.430.587

1.
2.
3.

3.409.460

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
Op basis van de Juninota van het UWV is de raming van de uitgaven
van de uitkeringslasten Wajong naar beneden bijgesteld.
Op basis van de Juninota van het UWV is de raming van de uitgaven
aan re-integratie Wajong naar beneden bijgesteld.

Ontvangsten begrotingsgefinacierd artikel 4 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

0

0

0

0

0

Mutaties Voorjaarsnota

0

0

0

0

0

1. Ontvangsten

18.150

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2018

18.150

0

0

0

0

2022

Nieuwe mutaties:

1.

0

De ontvangstenmutatie heeft betrekking op terugbetaling door het
UWV van te hoge voorschotten in 2016 inzake de uitkeringslasten
Wajong (€ 13,3 miljoen) en de re-integratie Wajong (€ 4,8 miljoen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

181

5 Werkloosheid
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 5 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

190.345

66.141

68.238

90.241

112.915

Mutaties Voorjaarsnota

– 2.300

9.421

17.983

21.883

30.675

2022

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2017

1.084

1.009

1.452

2.026

2.607

2. Uitvoering

2.889

10.521

10.588

73

– 3.414

– 18.000

70.000

0

0

0

– 340

– 300

0

0

0

5. Kasschuiven

– 5.000

– 302

4.858

44

400

Stand ontwerpbegroting 2018

168.678

156.490

103.119

114.267

143.183

3. Tijdelijke regeling aanpassing dagloonbesluit
4. Budgettair neutrale herschikking

1.
2.

3.

4.

5.

137.636

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
Op basis van uitvoeringsinformatie van het UWV en de bijgestelde
werkloosheidsramingen van het CPB zijn de IOW-uitgaven tot en met
2020 opwaarts bijgesteld en vanaf 2021 neerwaarts. De opwaartse
bijstelling in de eerste jaren wordt met name veroorzaakt doordat de
gerealiseerde WW-instroom van 60-plussers hoger blijkt dan
verwacht. De IOW-instroom komt hierdoor met een aantal jaren
vertraging ook hoger uit. In de latere jaren verwachten we op basis
van de lagere CEP-werkloosheidsverwachtingen van het CPB juist een
lagere IOW-instroom.
De wijziging van het Dagloonbesluit werknemersverzekeringen heeft
voor enkele groepen onbedoeld geleid tot een lager WW-dagloon. In
2017 zijn starters, flexwerkers en werknemers die na de wachttijd
voor de WIA minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn hiervoor
gecompenseerd. Op basis van uitvoeringsinformatie zijn de kosten
van compensatie aan deze groepen neerwaarts bijgesteld. Voor 2018
is geld vrijgemaakt voor compensatie aan de groep herlevers en
werknemers die minder dan twee jaar ziek zijn geweest.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting ten
behoeve van de ambassadeur ouderenwerkloosheid en uitvoering
subsidies.
Er is een kasschuif om de middelen ten behoeve van de Ambachtsacademie die niet in 2018 en 2019 nodig zijn door te schuiven naar
2020 en 2021. De middelen voor het 2e loopbaanadvies worden in
2017 bijna niet gebruikt en worden doorgeschoven naar het jaar 2019
waarin de middelen wel nodig zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

182

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 5 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

0

0

0

0

0

Mutaties Voorjaarsnota

0

0

0

0

0

1. Ontvangsten

1.171

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2018

1.171

0

0

0

0

2022

Nieuwe mutaties:

1.

0

De ontvangstenmutatie betreft een terugontvangst op het voorschot
aan het UWV in 2016 voor de subsidieregeling 50-plus (€ 1,2
miljoen).

Uitgaven premiegefinancierd artikel 5 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

5.399.200

5.105.584

4.823.604

4.525.675

4.285.132

117.363

104.102

95.691

90.548

88.175

2. Macro mutaties

– 433.004

– 835.811

– 929.171

– 799.661

– 590.881

3. Dagloonbesluit

0

9.500

9.500

4.500

4.500

5.083.559

4.383.375

3.999.624

3.821.062

3.786.926

99.662

181.731

262.646

345.661

437.872

Stand OB 2017 reëel

2022

Mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2017

Stand OB 2018 reëel

Stand OB 2017 nominaal
4. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages
5. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2017
Stand OB 2018 nominaal

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.

4.

5.

17.701

64.380

92.571

121.090

154.308

– 117.363

– 104.102

– 95.691

– 90.548

– 88.175

0

142.009

259.526

376.203

504.005

5.083.559

4.525.384

4.259.150

4.197.265

4.290.931

4.484.643

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
Op basis van neerwaarts bijgestelde werkloosheidsramingen van het
CPB en uitvoeringsinformatie van het UWV is de raming van het
WW-volume meerjarig neerwaarts bijgesteld. Ook de overige
WW-lasten zijn op basis van uitvoeringsinformatie meerjarig
neerwaarts bijgesteld. Dit betreft met name de faillisementsuitkeringen en het verhaal op faillissementsuitkeringen.
De wijziging van het Dagloonbesluit werknemersverzekeringen heeft
onbedoeld geleid tot een lager WW-dagloon voor herlevers en
mensen die minder dan twee jaar ziek zijn geweest. Vanaf 2018 wordt
dit structureel gerepareerd.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

183

Ontvangsten premiegefinancierd artikel 5 (x € 1.000)

Stand OB 2017 reëel

2017

2018

2019

2020

2021

358.780

358.780

358.780

358.780

358.780

2022

Mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2017

8.316

8.317

8.316

8.316

8.317

2. Uitvoering

7.930

– 8.947

– 8.946

– 8.946

– 8.947

375.026

358.150

358.150

358.150

358.150

Stand OB 2018 nominaal

6.688

12.843

19.650

27.570

36.904

3. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages

1.628

7.215

12.193

16.443

19.667

– 8.316

– 8.317

– 8.316

– 8.316

– 8.317

0

11.741

23.527

35.697

48.254

375.026

369.891

381.677

393.847

406.404

Stand OB 2018 reëel

4. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2017
Stand OB 2018 nominaal

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.

4.

419.362

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
Overheidswerkgevers zijn eigen-risicodragers voor de WW. De
WW-uitgaven worden door het UWV verhaald op deze werkgevers.
De raming van de ontvangsten uit verhaal is naar boven bijgesteld op
grond van uitvoeringsinformatie van het UWV.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie 1.

6 Ziekte en zwangerschap
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 6 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

7.450

7.549

7.650

7.801

7.951

257

257

257

257

257

1. Loon- en prijsbijstelling 2017

180

182

184

186

189

2. Ramingsbijstelling

306

130

130

130

130

8.193

8.118

8.221

8.374

8.527

Stand ontwerpbegroting 2017
Mutaties Voorjaarsnota

2022

Nieuwe mutaties:

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

8.682

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
In 2016 is er € 0,3 miljoen te weinig bevoorschot voor de uitkeringslasten Regeling Tegemoetkoming Asbestslachtoffers (TAS). Dit
bedrag wordt in 2017 verrekend met de SVB. Vanaf 2018 zijn er extra
middelen voor Caribisch Nederland voor de werkgeverslasten voor
zwangerschapsverlof (€ 0,13 miljoen vanaf 2018).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

184

Uitgaven premiegefinancierd artikel 6 (x € 1.000)

Stand OB 2017 reëel

2017

2018

2019

2020

2021

2.584.631

3.304.354

2.819.258

2.775.482

2.740.483

2022

Mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2017

34.836

34.101

56.055

37.483

37.736

2. Uitvoering

68.521

120.286

135.157

125.055

141.293

3. Kasschuiven transitievergoeding

0

– 755.000

295.807

459.193

0

4. Uitboeken pilot ziektewet

0

15.000

15.000

15.000

15.000

5. Structurele No-riskpolis banenafspraak en
beschut werk

0

0

0

0

53.000

6. Overige mutaties

1.071

– 785

– 1.151

– 1.826

117

Stand OB 2018 reëel

2.689.059

2.717.956

3.320.126

3.410.387

2.987.629

48.153

91.207

139.390

194.847

257.207

Stand OB 2017 nominaal
7. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages

– 13.317

31.293

133.689

181.061

180.858

8. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2017

– 34.836

– 34.101

– 56.055

– 37.483

– 37.736

0

88.399

217.024

338.425

400.329

2.689.059

2.806.355

3.537.150

3.748.812

3.387.958

Stand OB 2018 nominaal

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

3.500.320

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
De raming van de ZW is naar boven bijgesteld. Dit komt voornamelijk
door volumestijgingen van zieke werklozen en eindedienstverbanders. Verder is de raming opwaarts bijgesteld op basis van de
uitvoeringsinformatie van het UWV over de uittreding van eigenrisicodragers bij de vangnetgroepen uitzendkrachten en eindedienstverbanders.
De beoogde inwerkingstreding van het wetsvoorstel aanpassing
transitievergoeding bij ontslag wegens bedrijfseconomische redenen
en langdurige arbeidsongeschiktheid is verschoven naar 1 juli 2019
en daarmee zijn de middelen verschoven van 2018 naar 2019 en 2020.
De taakstelling «pilots Ziektewet» zijn bij de Voorjaarsnota 2017
uitgeboekt, omdat er geen concrete maatregelen zijn genomen om de
pilots landelijk uit te rollen.
De uniforme no-risk polis voor de doelgroep banenafspraak en
beschut werk is structureel gemaakt. Hierdoor zullen de uitgaven aan
het macrobudget Participatiewetuitkeringen en de integratie-uitkering
sociaal domein (onderdeel van het Gemeentefonds) afnemen. Door
middel van een rekenregel op basis van de meest actuele gegevens
worden de uitgaven en de daarmee gepaard gaande uitname bij
gemeenten om de vijf jaar herijkt. De eerste herijking vindt plaats in
2021. Deze mutatie betreft een bijstelling van de uitgaven aan de
Ziektewet.
Overige mutaties met onder andere de leeftijdsverlaging in de
no-riskpolis voor ouderen die vertraagd is met 1 jaar. Met deze
kasschuif sluiten de middelen beter aan bij de behoefte.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie nr 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

185

7 Kinderopvang
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 7 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

2.597.959

2.710.940

2.750.462

2.778.105

2.802.582

27.923

36.606

23.801

10.877

– 1.752

1. Loon- en prijsbijstelling 2017

42.765

44.736

45.156

45.389

45.582

2. Ramingsbijstelling

– 2.570

17.487

22.193

22.017

21.667

3. Diverse kasschuiven

Stand ontwerpbegroting 2017
Mutaties Voorjaarsnota

2022

Nieuwe mutaties:

– 7.600

6.600

1.000

0

0

4. Budgettair neutrale herschikkingen

0

14.830

– 14

–3

0

5. Overige mutaties

0

–1

–1

–1

–1

2.658.477

2.831.198

2.842.597

2.856.384

2.868.078

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.

4.
5.

2.881.306

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
De Belastingdienst betaalt gedurende het toeslagjaar altijd meer uit
dan waar uiteindelijk recht op blijkt te bestaan. Dit komt bijvoorbeeld
doordat huishoudens verminderd gebruik van kinderopvang pas laat
aanpassen waardoor verrekening binnen het jaar (deels) onmogelijk
wordt. Deze «overfinanciering» wordt in de jaren erna teruggevorderd. De verwachte overfinanciering is licht naar boven bijgesteld,
hetgeen leidt tot hogere uitgaven. In 2017 vinden daarnaast naar
verwachting minder nabetalingen plaats over eerdere jaren,
waardoor in 2017 per saldo sprake is van een kleine meevaller.
In 2017 waren middelen gereserveerd voor DUO voor de voorbereidingen voor Directe Financiering Kinderopvang. In afwachting van
besluitvorming over het wetsvoorstel Directe Financiering Kinderopvang zullen ook in 2018 voorbereidende werkzaamheden van DUO
plaatsvinden. De middelen van 2017 schuiven daarom deels door
naar 2018.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.
Overige mutaties.

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 7 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2017

2017

2018

2019

2020

2021

1.426.533

1.424.773

1.417.870

1.428.958

1.431.602

9.075

3.747

3.605

1.537

– 202

2022

Nota van wijziging
Mutaties Voorjaarsnota

Nieuwe mutaties:
1. Ramingsbijstelling
2. Beslagvrije voet
3. Werkgeversbijdrage

Stand ontwerpbegroting 2018

– 32.448

22.455

16.818

19.891

21.438

0

– 6.900

– 11.200

– 7.900

– 5.100

82.965

104.149

115.848

129.119

142.645

1.486.125

1.548.224

1.542.941

1.571.605

1.590.383

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

1.595.911

186

1.

2.

3.

Meerjarig zijn de ontvangsten hoger als gevolg van de hoger
geraamde overfinanciering, zie de toelichting bij punt 2 aan de
uitgavenkant. Specifiek voor 2017 zijn de ontvangsten lager als
gevolg van minder terugontvangsten in 2017 over toeslagjaren 2012
en 2014.
Het proactief hanteren van de beslagvrije voet (wetsvoorstel
vereenvoudiging beslagvrije voet) leidt vanaf de voorziene inwerkingtreding in 2018 tot minder terugvorderingen kinderopvangtoeslag.
De te ontvangen werkgeversbijdrage kinderopvang is aan de hand
van de raming van het CPB naar boven bijgesteld.

8 Oudedagsvoorziening
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 8 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

24.887

23.942

24.975

25.004

25.997

Mutaties Voorjaarsnota

– 224

– 230

– 431

– 481

– 489

1. Loon- en prijsbijstelling 2017

413

407

421

419

435

2. Ramingsbijstelling

63

328

339

334

369

25.139

24.447

25.304

25.276

26.312

2022

Nieuwe mutaties:

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

27.135

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
Vanaf 2018 zijn er hogere uitkeringslasten voor de algemene ouderen
voorziening Caribisch Nederland. De bijstelling in 2017 heeft te
maken met een nabetaling van het ministerie aan de SVB over 2016
voor de Overbruggingsregeling AOW (OBR). De uitgaven aan de OBR
vielen € 63.000 hoger uit dan gedurende 2016 aan de SVB is
bevoorschot. Dit bedrag wordt in 2017 verrekend met de SVB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

187

Uitgaven premiegefinancierd artikel 8 (x € 1.000)

Stand OB 2017 reëel

2017

2018

2019

2020

2021

37.079.477

37.259.417

37.099.067

37.102.898

37.136.861

2022

Mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2017

506.461

508.371

508.917

508.783

509.111

2. Uitvoering

– 80.508

– 101.169

– 71.081

– 39.975

– 35.237

3. Uitboeken AOW-kostendelersnorm

0

0

214.347

214.357

214.370

4. Verlagen inkomensondersteuning AOW

0

– 31.195

– 31.350

– 31.425

– 31.486

37.505.430

37.635.424

37.719.900

37.754.638

37.793.619

Stand OB 2017 nominaal

397.726

899.525

1.694.599

2.350.742

3.180.838

5. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages

108.735

238.857

219.212

496.626

571.710

– 506.461

– 508.371

– 508.917

– 508.783

– 509.111

0

630.011

1.404.894

2.338.585

3.243.437

37.505.430

38.265.435

39.124.794

40.093.223

41.037.056

Stand OB 2018 reëel

6. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2017
Stand OB 2018 nominaal

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.
4.

5.

6.

42.181.696

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
De raming van de uitkeringslasten AOW en de inkomensondersteuning AOW (IOAOW) zijn meerjarig bijgesteld. De bijstelling heeft
grotendeels te maken met een lagere gemiddelde uitkering van de
AOW dan eerder is geraamd. Verder is nieuwe uitvoeringsinformatie
van de SVB in de ramingen verwerkt.
Het kabinet Rutte/Asscher heeft besloten de AOW-kostendelersnorm
niet meer in te voeren.
Het kabinet heeft een pakket maatregelen getroffen om de koopkracht
van kwetsbare groepen in 2018 te repareren. Gepensioneerden gaan
er door het koopkrachtpakket volgend jaar in doorsnee in koopkracht
op vooruit, onder andere door een verhoging van de ouderenkorting.
Om binnen het beschikbare budget tot een evenwichtig koopkrachtbeeld te komen, is een kleine verlaging van de inkomensondersteuning AOW doorgevoerd.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie nr 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

188

9 Nabestaanden
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 9 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

1.253

1.288

1.324

1.377

1.429

0

0

0

0

0

1. Loon- en prijsbijstelling 2017

23

24

24

25

26

2. Ramingsbijstelling

0

36

36

37

38

1.276

1.348

1.384

1.439

1.493

Stand ontwerpbegroting 2017
Mutaties Voorjaarsnota

2022

Nieuwe mutaties:

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

1.549

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
Als gevolg van een verwacht lager niet-gebruik zijn er vanaf 2018
hogere uitkeringslasten voor de Algemene Weduwen en Wezen
verzekering BES.

Uitgaven premiegefinancierd artikel 9 (x € 1.000)

Stand OB 2017 reëel

2017

2018

2019

2020

2021

405.580

384.056

370.840

364.842

358.201

2022

Mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2017

4.557

4.283

4.074

3.918

3.825

2. Uitvoering

– 21.733

– 22.732

– 26.704

– 33.416

– 34.286

Stand OB 2018 reëel

388.404

365.607

348.210

335.344

327.740

Stand OB 2017 nominaal

4.763

7.001

8.956

11.379

14.427

3. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages

– 206

1.220

3.425

5.377

6.615

– 4.557

– 4.283

– 4.074

– 3.918

– 3.825

0

3.938

8.307

12.838

17.217

388.404

369.545

356.517

348.182

344.957

4. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2017
Stand OB 2018 nominaal

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.

4.

343.054

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
Op basis van uitvoeringsinformatie van de SVB is de raming
meerjarig neerwaarts bijgesteld. Uit de gegevens van de SVB blijkt
dat minder personen gebruik maken van de nabestaandenuitkering
dan eerder verwacht.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van de
uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie nr 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

189

10 Tegemoetkoming ouders
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 10 (x € 1.000
2017

2018

2019

2020

2021

5.560.635

5.533.099

5.505.550

5.475.891

5.452.624

– 6.982

– 35.120

– 58.548

– 75.432

– 93.630

1. Loon- en prijsbijstelling 2017

45.377

65.221

64.679

64.197

63.766

2. Ramingsbijstelling

1.571

0

0

0

0

0

36.000

36.000

36.000

36.000

5.600.601

5.599.200

5.547.681

5.500.656

5.458.760

Stand ontwerpbegroting 2017
Mutaties Voorjaarsnota

2022

Nieuwe mutaties:

3. Verhoging WKB-bedragen

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.

5.429.108

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
In 2016 is er € 1,6 miljoen te weinig bevoorschot voor de uitkeringslasten Wet Kindgebonden Budget (WKB) buitenland. Dit bedrag
wordt in 2017 met de SVB verrekend.
Het tweede kindbedrag van het kindgebonden budget wordt
verhoogd met € 71 per jaar om de inkomenspositie van gezinnen met
lage en middeninkomens te ondersteunen.

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 10 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

285.799

288.284

290.228

298.432

272.989

Mutaties Voorjaarsnota

– 16.486

– 17.067

– 4.045

– 457

– 1.448

1.909

2.261

3.031

2.786

2.663

2022

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2017
2. Beslagvrije voet

0

– 1.000

– 1.700

– 1.400

– 1.400

3. Ramingsbijstelling

13.029

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2018

284.251

272.478

287.514

299.361

272.804

1.
2.

3.

270.069

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de ontvangsten
op prijspeil 2017 te brengen.
De ontvangsten kindgebonden budget worden lager vanaf 2018 als
gevolg van minder terugvorderingen door het proactief hanteren van
de beslagvrije voet (wetsvoorstel beslagvrije voet).
In 2016 is er € 13 miljoen te veel bevoorschot voor de uitkeringslasten Algemene Kinderbijslag Wet (AKW). Dit bedrag wordt in 2017
terugbetaald door de SVB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

190

11 Uitvoering
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 11 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

434.478

388.292

350.686

335.803

336.532

Mutaties Voorjaarsnota

44.378

72.825

37.325

37.264

37.301

1. Loon- en prijsbijstelling 2017

8.368

7.478

6.752

6.465

6.480

2. Ramingsbijstelling

19.888

1.108

1.303

1.190

1.488

2022

Nieuwe mutaties:

3. Wet GDI en wet MEBV
4. Herschikking begroting/premie
5. Overboeking departementen
6. Kasschuif
7. Budgettair neutrale herschikkingen

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.

4.

5.

6.

7.

0

750

750

750

750

– 18.390

– 4.019

– 8.314

– 10.113

– 9.351

– 112

– 30

– 30

– 30

– 30

– 2.150

2.150

0

0

0

90

20

20

20

20

486.550

468.574

388.492

371.349

373.190

371.452

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitvoeringskosten op prijspeil 2017 te brengen.
De raming is bijgesteld op basis van volumeontwikkelingen van de
verschillende regelingen die worden uitgevoerd door het UWV en de
SVB. Verder is er in 2016 € 19,9 miljoen te weinig bevoorschot voor
de uitvoeringskosten Wajong. In 2017 wordt dit bedrag betaald aan
het UWV.
Betreft de meerkosten als gevolg van de wet Generieke Digitale
Intrastructuur (GDI) en de wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk
Verkeer (MEBV) bij de SVB.
De verdeling tussen begrotings- en premiegefinancierde uitvoeringskosten wordt regulier aangepast op basis van informatie van het
UWV en de SVB. De herschikking bij begrotingsgefinancierd is
grotendeels opgenomen in de 1e suppletoire begroting. De reeksen in
deze bijlage bij begrotingsgefinancieerd en premiegefinancierde
uitgaven komen dan ook niet overeen (zie de algemene opmerkingen
aan het begin van deze bijlage).
Naar het Ministerie van BZK is een bijdrage overgemaakt voor de
dienstverlening door de Algemene Bestuursdienst bij de benoeming
van raden van bestuur bij het UWV en de SVB.
De voorziene uitvoering van de handhavingsrichtlijn voor detacheringen wordt later geïmplementeerd dan eerder voorzien. De middelen
worden daarom van 2017 naar 2018 overgeboekt.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

191

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 11 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

0

0

0

0

0

Mutaties Voorjaarsnota

0

0

0

0

0

1. Ramingsbijstelling

15.627

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2018

15.627

0

0

0

0

2022

Nieuwe mutaties:

1.

0

In 2016 is er € 14,6 miljoen te veel bevoorschot voor de uitvoeringskosten Wajong re-integratie. Dit bedrag wordt in 2017 terugbetaald
door het UWV. In 2016 is er € 1 miljoen te veel bevoorschot voor de
uitvoeringskosten SVB. Dit bedrag wordt in 2017 terugbetaald door
de SVB.

Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 11 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

1.524.021

1.516.633

1.444.910

1.442.268

1.434.635

28.337

27.522

28.396

27.892

28.039

2. Macro mutaties

0

– 61.603

– 55.142

– 44.805

– 31.048

3. Ramingsbijstelling

0

8.352

7.027

6.114

6.373

4. Dienstverlening WGA

0

10.380

0

0

0

Stand OB 2017 reëel

2022

Mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2017

5. Herschikkingen begroting/premie

– 10.367

– 37.629

– 27.103

– 25.152

– 25.943

6. Capaciteit verzekeringsartsen

0

0

44.000

44.000

44.000

7. Wet GDI en wet MEBV

0

6.131

20.246

21.760

23.267

8. Jeugd LIV

0

0

5.000

5.000

5.000

9. Structurele no-riskpolis banenafspraak en
beschut werk

0

0

0

0

4.000

10. Kasschuif transitievergoeding en informatiebeveiliging SVB

0

– 27.000

14.000

13.000

0

11.Overige mutaties

1.532

1.952

1.632

1.632

1.632

Stand OB 2018 reëel

1.543.523

1.444.738

1.482.966

1.491.709

1.489.955

Stand OB 2017 nominaal

22.516

56.701

77.598

106.976

140.778

12. Bijstellingen grondslag en indexatiepercentages

5.821

2.812

21.389

31.004

36.086

13. Overheveling loon- en prijsbijstelling 2017

– 28.337

– 27.522

– 28.396

– 27.892

– 28.039

0

31.991

70.591

110.088

148.825

1.543.523

1.476.729

1.553.557

1.601.797

1.638.780

Stand OB 2018 nominaal

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

1.690.567

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitvoeringskosten op prijspeil 2017 te brengen.
De raming is aangepast aan de ontwikkelingen in de werkloosheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

192

3.

4.

5.

6.
7.
8.

9.

10.

11.
12.

13.

De raming is bijgesteld op basis van volumeontwikkelingen van de
verschillende regelingen die worden uitgevoerd door het UWV en
de SVB.
In het kader van de integrale aanpak van de achterstand van
herbeoordelingen in de WGA zijn extra middelen beschikbaar
gesteld voor dienstverlening.
De verdeling tussen begrotings- en premiegefinancierde uitvoeringskosten wordt regulier aangepast op basis van informatie van
het UWV en de SVB. De herschikking bij begrotingsgefinancierd is
grotendeels opgenomen in de 1e suppletoire begroting. De reeksen
in deze bijlage bij begrotingsgefinancierde en premiegefinancierde
uitgaven komen dan ook niet overeen (zie de algemene opmerkingen aan het begin van deze bijlage).
Om vanaf 2019 de capaciteit verzekeringsartsen op peil te houden
zijn middelen toegevoegd.
Betreft de meerkosten als gevolg van doorbelasting van de
GDI-middelen en van de wet GDI en de wet MEBV bij het UWV.
De middelen voor de uitvoeringskosten van het minimumjeugdloonvoordeel (Jeugd-LIV) worden overgeheveld naar artikel 11.
Vanaf dit artikel worden de de uitvoeringskosten voor het UWV en
de Belastingdienst overgeboekt.
De uniforme no-risk polis voor de doelgroep banenafspraak en
beschut werk is structureel gemaakt. De extra uitgaven, inclusief
uitvoeringskosten, voor het Rijk worden gecompenseerd door een
verlaging van het macrobudget Participatiewetuitkeringen en de
integratie-uitkering sociaal domein. Door middel van een rekenregel
op basis van de meest actuele gegevens worden de uitgaven en de
daarmee gepaard gaande uitname bij gemeenten om de vijf jaar
herijkt. De eerste herijking vindt plaats in 2021. Deze mutatie betreft
het effect op de uitvoeringskosten.
Er zijn twee kasschuiven. De kasschuif transitievergoeding: de
compensatieregeling voor de transitievergoeding bij langdurige
arbeidsongeschiktheid wordt niet eerder dan 1 juli 2019 uitgevoerd.
De middelen benodigd voor de uitvoering van deze regeling worden
daarom doorgeschoven van 2018 naar 2019 en 2020. De kasschuif
informatiebeveiliging SVB: betreft schuif van gereserveerde
middelen ten behoeve van de Veranderagenda SVB tranche 2020
naar het jaar 2018 voor investeringen in ICT. Dit met als doel het
verhogen van het niveau van Informatiebeveiliging
Diverse overige mutaties waaronder de tarifering op de Basisregistratie Personen van het Ministerie van BZK.
Nominale ontwikkeling als gevolg van bovenstaande mutaties van
de uitkeringen (grondslag) en als gevolg van aanpassingen van de
indexcijfers.
Zie nr 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

193

12 Rijksbijdragen
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 12 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

13.957.930

14.027.086

13.904.754

13.888.214

13.877.625

Mutaties Voorjaarsnota

– 1.565.410

– 586.130

– 455.537

– 506.951

– 523.481

1. Loon- en prijsbijstelling 2017

20

19

18

18

17

2. Transitievergoeding

0

0

54.800

10.960

10.960

3. Ramingsbijstelling

27.655

– 1.772.657

– 1.799.786

– 1.830.105

– 1.855.706

12.420.195

11.668.318

11.704.249

11.562.136

11.509.415

2022

Nieuwe mutaties:

4. Diverse mutaties

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.

11.612.307

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitkeringslasten op prijspeil 2017 te brengen.
De compensatieregeling voor de transitievergoeding bij langdurige
arbeidsongeschiktheid wordt niet eerder dan 1 juli 2019 uitgevoerd.
De middelen worden daarom opgenomen vanaf 2019.
De ramingen van de rijksbijdragen zijn op basis van uitvoeringsgegevens van de SVB en van macro-economische gegevens van het CPB
bijgesteld.

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 12 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

0

0

0

0

0

Mutaties Voorjaarsnota

0

0

0

0

0

1. Ramingsbijstelling

423

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2018

423

0

0

0

0

2022

Nieuwe mutaties:

1.

0

In 2016 is er € 0,4 miljoen te veel bevoorschot voor de uitkeringslasten Tegemoetkomingen Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering
Zelfstandigen (WAZ). Dit bedrag wordt in 2017 terugbetaald door het
UWV.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

194

13 Integratie en maatschappelijke samenhang
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 13 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

323.351

307.505

240.909

205.942

176.070

Mutaties Voorjaarsnota

– 16.850

3.165

26.959

24.833

31.188

1. Loon- en prijsbijstelling 2017

2.466

2.129

1.420

1.409

1.407

2. Ramingsbijstelling leningen

29.471

0

0

0

0

2022

Nieuwe mutaties:

3. Overboekingen met departementen
4. Kaschuiven
5. Budgettair neutrale herschikkingen

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.
3.

4.

5.

69

309

309

80

0

– 4.000

4.000

0

0

0

– 131

0

0

0

0

334.376

317.108

269.597

232.264

208.665

192.090

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2017 te brengen.
De raming voor 2017 is bijgesteld op grond van uitvoeringsinformatie
van DUO.
Er zijn diverse overboekingen met andere departementen waaronder
naar het Gemeentefonds voor de pilot Nederlandse Kernwaarden en
de pilot weerbaar opvoeden. Ook zijn er middelen naar het Ministerie
van VWS overgemaakt voor het inrichten van het kennisplatform
jeugdzorg. Naar het Ministerie van OCW zijn middelen overgemaakt
voor de cohortstudie statushouders.
De middelen voor het Programma Inburgering en Integratie ten
behoeve van borging screening en matching worden van 2017 naar
2018 geboekt om zo beter aan te sluiten bij de behoefte.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 13 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

600

200

0

0

0

0

0

0

0

0

1. Ramingsbijstelling

2.803

1.000

1.000

1.000

1.000

Stand ontwerpbegroting 2018

3.403

1.200

1.000

1.000

1.000

Stand ontwerpbegroting 2017
Mutaties Voorjaarsnota

2022

Nieuwe mutaties:

1.

1.000

In 2016 is € 1,8 miljoen te veel bevoorschot voor de uitkeringslasten
van de Remigratiewet. Dit bedrag wordt in 2017 terugbetaald door de
SVB. Verder is op basis van ervaringsgegevens uit 2016 vanaf 2017 in
verband met de terugbetaling van leningen structureel voor € 1
miljoen aan ontvangsten in de begroting opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

195

96 Apparaat
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 96 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2017
Amendement

2017

2018

2019

2020

2021

278.324

279.911

296.177

294.157

295.905

500

500

0

0

0

– 2.375

– 3.623

– 1.083

– 26

– 3.249

4.738

5.135

5.467

5.261

5.326

2. Overboekingen met departementen

635

– 1.310

– 1.310

– 1.681

– 1.681

3. Budgettair neutrale herschikkingen

2.090

– 1.271

339

1.103

1.103

Mutaties Voorjaarsnota

2022

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijsbijstelling 2017

4. Kasschuiven

– 11.470

5.883

– 952

906

3.233

5. RSO

1.721

1.159

1.159

1.159

1.159

6. Dienstauto’s Inspectie SZW

– 486

– 201

– 128

– 84

0

7. Agentschap SZW

0

10.252

15.183

12.551

10.472

8. Diverse boekingen

– 636

– 579

– 929

– 929

– 929

273.041

295.856

313.923

312.417

311.339

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.
4.

5.

6.

7.

8.

309.550

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2017 te brengen.
De belangrijkste overboekingen met andere departementen zijn de
overboeking naar het Ministerie van BZK voor de bijdrage in Doc
Direct en de overboekingen van diverse departmenten aan SZW voor
de exploitatiekosten van het Financieel Dienstencentrum (FDC).
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.
De kasschuiven hebben betrekking op middelen voor personeel.
Verder wordt een deel van de beschikbare middelen in 2017 voor
SSO ingezet voor de jaren 2018 tot en met 2022. Het onbenutte deel
van de transitiekosten voor RSO wordt doorgeschoven naar 2019 en
2020 om volgens afspraak beschikbaar te houden voor eventuele
tekorten. Ook is er een kasschuif voor het budget van het Agentschap
SZW om zo beter aan te sluiten bij de behoefte (zie ook nr. 7).
De RSO heeft in 2017 extra dienstverleningsafspraken gemaakt met
de afnemers. Daarnaast zijn de begrote uitgaven opgehoogd naar
prijspeil 2017.
Actualisatie van de raming van de uitgaven voor dienstauto’s van de
Inspectie SZW. Het resulterende budget is (als onderdeel van mutatie
3) overgeboekt naar artikel 98, omdat ze niet langer als «apparaatskosten» worden aangemerkt.
Vanaf 1 januari 2018 wordt het Agentschap SZW een uitvoeringsdirectie bij het Ministerie van SZW. De middelen voor personeel, inhuur
externen, materieel, automatisering en bijdrage SSO’s worden
daarom opgenomen op het apparaatsartikel 96. De bijdrage aan het
Agentschap SZW op artikel 98 vervalt. Zie ook nummer 1 bij de
ontvangsten van artikel 96.
Diverse overige mutaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

196

Ontvangsten begrotingsgefinancierd artikel 96 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

28.777

42.344

61.841

61.147

63.579

Mutaties Voorjaarsnota

– 7.181

– 9.131

– 5.909

– 5.005

– 7.361

0

3.305

3.655

3.755

3.605

237

0

0

0

0

2022

Nieuwe mutaties:
1. Omzet subsidieregelingen
2. Overboekingen met departementen
3. Correctie ontvangsten RSO

– 814

– 845

– 845

– 845

– 845

4. RSO

1.966

1.595

1.990

2.001

2.004

5. Dienstauto’s Inspectie SZW

– 486

– 201

– 128

– 84

0

0

– 412

– 387

0

0

22.499

36.655

60.217

60.969

60.982

6. Budgettair neutrale herschikkingen

Stand ontwerpbegroting 2018

1.

2.

3.

4.
5.
6.

60.996

Vanaf 1 januari 2018 is het Agentschap SZW een uitvoeringsdirectie
bij het Ministerie van SZW. Vanaf 2018 worden de ontvangsten op de
begroting van SZW opgenomen. De ontvangsten bestaan uit de
omzet van de subsidieregelingen die voor de andere departementen
worden uitgevoerd en de tegemoetkoming in de kosten vanuit de
Europese Commissie. Zie ook nr. 7 bij de uitgaven van artikel 96.
Van het Ministerie van BUZA worden de salariskosten ontvangen van
twee medewerkers van het Ministerie van SZW die gedetacheerd zijn
in het buitenland.
Het voordeel bij andere departementen van het contractmanagement
inkoop schoonmaak wordt via een budgetoverheveling aan de
begroting van SZW toegevoegd en niet via facturering op de
ontvangsten zoals oorspronkelijk geraamd.
De raming van schoonmaakvergoedingen aan de RSO is geactualiseerd, onder andere samenhangend met het prijspeil 2017.
Actualisatie van de raming van de dienstauto’s van de Inspectie SZW.
Het gaat hier om de inruilwaarde van de eigen auto’s.
De uitgaven en ontvangsten van de dienstauto’s worden niet langer
aangemerkt als «apparaatskosten» en zullen daarom vanaf 2018
verantwoord worden op beleidsartikel 98 in plaats van artikel 96.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

197

98 Algemeen
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 98 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2017

37.749

31.728

37.743

34.329

32.740

Mutaties Voorjaarsnota

2.900

957

1.186

115

174

2022

Nieuwe mutaties:
1. Loon- en prijs bijstelling 2017
2. Overboekingen met departementen
3. Budgettair neutrale herschikkingen
4. Kasschuiven

387

113

113

107

100

– 283

– 350

– 350

– 350

– 350

2.485

5.518

862

– 335

– 339

– 1.524

65

3.434

– 413

– 781

0

– 6.947

– 11.528

– 8.796

– 6.867

41.714

31.084

31.460

24.657

24.677

5. Agentschap SZW

Stand ontwerpbegroting 2018

1.
2.

3.
4.
5.

24.614

De loon- en prijsbijstelling 2017 is overgeheveld om de uitgaven op
prijspeil 2017 te brengen.
Er zijn verschillende overboekingen met andere departementen
verwerkt. De voornaamste is de aanvullende overboeking naar het
Ministerie van BZK voor de kosten van het uitvoeringsorgaan
Rijksdienst Caribisch Nederland.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting.
Er zijn 3 kasschuiven verwerkt zodat de gereserveerde middelen beter
aansluiten aan de behoefte.
Omdat het Agentschap SZW per 1 januari 2018 een uitvoeringsdirectie wordt, vervalt aan de ene kant de bijdrage aan het Agentschap
SZW en worden aan de andere kant uitgaven voor voorlichting
toegevoegd. De uitgaven en ontvangsten van het Agentschap SZW
staan vanaf 2018 op artikel 96.

Ontvangsten begrotingsgefinacierd artikel 98 (x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

0

0

0

0

0

176

0

0

0

0

1. Dienstauto’s Inspectie SZW

0

412

387

0

0

Stand ontwerpbegroting 2018

176

412

387

0

0

Stand ontwerpbegroting 2017
Mutaties Voorjaarsnota

2022

Nieuwe mutaties:

1.

0

De uitgaven en ontvangsten van de dienstauto’s worden vanwege
een definitieaanpassing vanaf 2018 overgeboekt van artikel 96 naar
beleidsartikel 98.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

198

99 Nominaal en onvoorzien
Uitgaven begrotingsgefinancierd artikel 99 (x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2017
Amendement

2017

2018

2019

2020

2021

128.863

643.814

1.126.607

1.097.051

1.077.684

5.000

0

0

0

0

– 60.963

– 69.401

– 67.551

– 71.379

– 78.501

1. Verdeling loon- en prijsbijstelling 2017

– 18.421

– 16.657

– 15.194

– 14.834

– 14.852

2. Budgettair neutrale herschikkingen

Mutaties Voorjaarsnota

2022

Nieuwe mutaties:

– 4.100

– 506.447

– 947.526

– 895.785

– 895.784

3. Overboekingen departementen

1.263

– 2.000

– 2.000

– 2.000

– 2.000

4. Diverse reserveringen/uitdelingen

– 15.000

– 11.130

– 32.888

– 29.288

– 20.188

5. Kasschuiven

– 27.055

30.539

4.241

– 19.704

1.988

9.587

68.718

65.689

64.061

68.347

Stand ontwerpbegroting 2018

1
2

3

4.

5.

85.161

Toedeling van de loon- en prijsbijstelling 2017 naar de begrotingsartikelen om de budgetten op prijspeil 2017 te brengen.
Budgettair neutrale herschikkingen binnen de SZW-begroting. De
overboeking van het Lage-InkomensVoordeel (LIV), het LoonKostenVoordeel (LKV) en het Minimumjeugdloonvoordeel (Jeugd LIV) van
artikel 99 naar artikel 1 valt onder deze post. Ook de overboeking van
de bijdrage aan het pensioenfonds WSW van artikel 99 naar artikel 2
valt hieronder.
Er zijn verschillende overboekingen met andere departementen. Van
IenM is € 1,3 miljoen ontvangen als ongebruikt deel van de subsidie
aan waterschappen. Naar BZK is vanaf 2018 structureel € 2 miljoen
voor stelselkosten eID overgeboekt.
Diverse reserveringen en uitdelingen binnen de SZW-begroting,
waaronder de compensatieregeling voor zwangere zelfstandigen
tussen 2005–2008 en de herstructurering Wsw in Oost-Groningen.
Er zijn diverse kasschuiven verwerkt zodat de gereserveerde
middelen beter aansluiten op de kasbehoefte. De grootste kasschuif
heeft betrekking op het dossier MH17. Middelen die in 2017 niet tot
uitgaven leiden worden doorgeschoven naar 2018 tot en met 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

199

BIJLAGE 6.3 MOTIES EN TOEZEGGINGEN2
6.3.1 Afgehandelde moties
Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2008–2009
ID1

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

394

Kamerstukken II, 2008–2009,
31 780 nr. 34

Motie-Ortega-Martijn c.s. over
verruimen van de criteria voor
zelfstandigenaftrek voor Wajong’ers

Met het evaluatierapport «Fiscale ondernemingsregelingen» is uitvoering gegeven aan deze
motie. Dit rapport is op 18 mei 2017 naar de
Tweede Kamer gestuurd namens de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de
Staatssecretaris van Economische Zaken
(Kamerstukken II, 2016–2017, 31 311, nr. 186)

1

Dit is een identificatienummer voor de administratie van de motie binnen het Ministerie van SZW.

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2011–2012
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

539

Kamerstukken II, 2011–2012,
32 701 nr. 18

Motie-Peters/Azmani over integratie
van de WwiK in het Bbz

In aansluiting op de motie is in de werkwijzers
vanuit het programma Effectiviteit en Vakmanschap (Divosa) aandacht besteed aan het belang
om bij de uitvoering van het Bbz de krachten te
bundelen en meer regionaal samen te werken
(zoals onder de Wwik verplicht was). Daarnaast is
de gemeente Amsterdam in januari 2017 met
gedeeltelijke ondersteuning van het Rijk een pilot
gestart, waarbij startende en net gestarte
kunstenaars tijdelijk begeleiding wordt aangeboden bij het ontwikkelen van noodzakelijke
ondernemersvaardigheden. De pilot zal worden
geëvalueerd, waarbij onderzocht zal worden wat
de resultaten van de pilot zijn en wat de werkzame
elementen zijn van het begeleidingstraject. Tevens
zal een MKBA (maatschappelijke kosten en baten
analyse) worden uitgevoerd. De resultaten en
inzichten van de evaluatie zullen onder andere
gemeenten worden verspreid. In Meicirculaire
Gemeentefonds 2017 en de Verzamelbrief 2017-1
kenmerk 2017D08923 (31 maart 2017 verzonden) is
dit ook aangekondigd. Hiermee is uitvoering
gegeven aan de motie

573

Kamerstukken II, 2011–2012,
31 929 nr. 17

Motie-Sterk over een kwalitatief
onderzoek naar de effecten van het
wetsvoorstel huisbezoek

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
31-01-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 17 050,
nr. 535)

586

Kamerstukken II, 2011–2012,
33 241 nr. 14

Motie-Klaver c.s. over begeleiding van De motie is afgedaan middels de brief evaluatie
zieke werklozen
BEZAVA/Modernisering ZW van 19-12-2016 aan de
Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2016–2017,
34 368, nr. 2)

2

Het overzicht is bijgewerkt tot 1 september 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

200

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2012–2013
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

641

Kamerstukken II, 2012–2013,
33 538, nr. 14

Motie-Tellegen/Heerma inz. verzoek
om het functioneren van het systeem
van continue screening, alsmede van
andere maatregelen in navolging van
rapport-Gunning na een periode van
drie jaar na inwerkingtreding van de
Wijzigingswet kinderopvang 2013 te
evalueren en de Tweede Kamer te
informeren

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
01-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 31 322,
nr. 318)

700

Kamerstukken II, 2013–2014,
33 818, nr. 43

Motie-Hamer over gelijke behandeling Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
bij de arbeidsvoorwaarden voor
05-12-2016 (Kamerstukken II, 2015–2017, 29 544,
pay-rollwerknemers
nr. 761)

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2013–2014
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

707

Kamerstukken II, 2013–2014,
33 161 nr. 168

Motie-Potters/Dijkgraaf over één
landelijk aanspreekpunt voor
werkgevers om plaatsing van
arbeidsbeperkten te bevorderen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
nr. 779)

720

Kamerstukken II, 2013–2014,
31 322, nr. 237

Motie-Yücel/Tellegen over de
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
onderlinge aansluiting tussen
27-05-2016 (Kamerstukken II, 2015–2016, 31 322,
kwaliteitseisen voor basisonderwijs en nr. 303)
kinderopvangvoorzieningen

728

Kamerstukken II, 2013–2104,
29 544 nr. 537

Gewijzigde motie-Kerstens c.s. over
monitoren van de nieuwe grens van
belastbaarheid van ten minste twee
uur per dag

Aan deze motie is tegemoetgekomen met de
Monitor Arbeidsvermogen Wajong 2015 die op
27-06-2017 naar de Tweede en Eerste Kamer is
gestuurd (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352, nr.
57 en Kamerstukken I, 2016–2017, 33 161, nr. M)

732

Kamerstukken II, 2013–2014,
33 863 nr. 23

Gewijzigde motie-Omtzigt/Vermeij
over een oplossing voor het probleem
van het niet samenvallen van
verschillende data

Afgehandeld met het wetsvoorstel uitfasering
pensioen in eigen beheer en overige fiscale
pensioenmaatregelen van FIN (Kamerstukken I,
2016–2017, 34 555)

736

Kamerstukken II, 2013–2014,
17 050, nr. 481

Gewijzigde Motie-Van Weyenberg over Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
meldingen van de Stichting Normering 19-09-2016 (Kamerstukken II, 2015–2016, 17 050,
Arbeid
nr. 529)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

201

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2014–2015
ID

Vindplaats

Omschrijving

758

Kamerstukken II, 2014–2015,
34 000-XV, nr. 32

Motie-Van Weyenberg c.s. over het
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
bevorderen van intersectorale scholing 19-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 30 012,
nr. 71)

Stand van zaken

761

Kamerstukken II, 2014–2015,
34 000-XV, nr. 35

Motie-Schouten c.s. over initiatieven
om werken over de grens gemakkelijker te maken

Afgedaan met het rapport van het actieteam
grensoverschrijdende arbeid en economie van
20 januari 2017 (Kamerstukken II, 2016–2017,
32 851, nr. 33)

768

Kamerstukken II, 2014–2015,
33 981, nr. 36

Motie-Kerstens c.s. over een brede
prestatieladder sociaal ondernemen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
14-10-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
nr. 40)

773

Kamerstukken II, 2014–2015,
34 045, nr. 14

Motie-Yücel c.s. over geschikte
vormen van alternatieve ouderraadpleging

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
02-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 045,
nr. 15)

774

Kamerstukken II, 2014–2015,
31 322, nr. 72

Motie-Van Weyenberg/Pieter Heerma
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
over het jaarlijks monitoren van de
02-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 015,
ontwikkeling van het aantal oudercom- nr. 15)
missies

801

Kamerstukken II, 2014–2015,
29 544, nr. 635

Motie-Schut-Welkzijn/Tanamal over
onderzoek naar de werking van het
tweedespoortbeleid

811

Kamerstukken II, 2014–2015,
32 824, nr. 100

Gewijzigde motie-Karabulut/Potters
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
over vervolgonderzoek naar de TRSO’s 05-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 824,
in Nederland
nr. 198)

814

Kamerstukken II, 2014–2015,
29 279, nr. 258

Motie-Pieter Heerma c.s. over een
verbod op groeperingen met
doelstellingen die in strijd zijn met de
democratische rechtsorde

815

Kamerstukken II, 2014–2015,
29 797, nr. 259

Motie-Van Dam over gedeelde
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
waarden en onderlinge verbondenheid 31-01-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 279,
in de samenleving
nr. 371)

Op 22-12-2016 is het onderzoeksrapport als bijlage
bij de brief Loondoorbetaling bij ziekte naar de
Tweede Kamer gestuurd (Kamerstukken II,
2016–2017, 29 544, nr. 765)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
29-03-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 279,
nr. 382)

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2015–2016
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

826

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 312

Motie-Karabulut over de hoogte van
de beslagvrije voet

Afgedaan met het aanvaarden van het
wetsvoorstel vereenvoudiging beslagvrije voet.
Op 16-02-2017 is deze motie afgedaan

827

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 313

Gewijzigde motie-Voortman c.s over
ruimte voor variatie in de experimenten

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
nr. 39)

844

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 300-XV, nr. 36

Motie-Nijkerken-De Haan over
effectiviteit van re-integratieprojecten

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-06-2016 (Kamerstukken II, 2015–2016, 34 352,
nr. 19)

845

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 300-XV, nr. 37

Motie-Nijkerken-De Haan/Kerstens
over vervullen van vacatures in
grensregio’s

Op 01-12-2016 is het antwoord op de Kamervragen «weinig Nederlanders zoeken een baan
over de grens» naar de Tweede Kamer gestuurd.
Hiermee is aan de motie voldaan (Kamerstukken II,
2016–2017, Aanhangsel, nr. 344)

847

Kamerstukken II, 2015–2016,
nr. 34 300, nr. 40

Motie-Vermeij/Van Weyenberg over
lokale proeven met anoniem solliciteren

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
05-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
nr. 760)

849

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 300-XV, nr. 46

Motie-Yücel c.s. over een maatschappelijke kosten-batenanalyse van
schuldenbeleid van overheden A

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 381)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

202

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

855

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 300-XV, nr. 53

Motie-Van Weyenberg/Pieter Heerma
over meer mogelijkheden voor
intersectorale scholing A

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
19-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 30 012,
nr. 71)

858

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 300-XV, nr. 69

Motie-Krol over de Rotterdamse
aanpak voor zzp’ers in geldproblemen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
15-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 389)

866

Kamerstukken II, 2015–2016,
32 824, nr. 109

Gewijzigde-motie-Sjoerdsma over op
korte termijn aanbieden van taalcursussen op de noodopvanglocaties

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
17-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 334,
nr. 23)

871
Kamerstukken II, 2015–2016,
29 544, nr. 690

Gewijzigde motie-Anne Mulder over
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
maatwerk in het algemeen verbindend 15-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 30 012,
verklaren
nr. 74)

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 330

Gewijzigde motie-Krol/Yücel over een
verkenning naar het kwijtschelden en
overnemen van schulden

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 381)

874

Kamerstukken II, 2015–2016,
30 012, nr. 58

Motie-Lucas over een nationaal
scholingsfonds voor alle werkenden

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
25-01-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 30 012,
nr. 74)

875

Kamerstukken II, 2015–2016,
30 012, nr. 63

Motie-Krol over een evenredige
deelname van alle werkenden aan
scholingstrajecten

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
19-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 30 012,
nr. 71)

876

Kamerstukken II, 2015–2016,
30 012, nr. 64

Motie-Van Weyenberg/Lucas over de
afspraken van O&O fondsen over
intersectorale scholing

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
19-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 30 012,
nr. 71)

879

Kamerstukken II, 2015–2016,
29 544, nr. 694

Gewijzigde motie-Van Weyenberg c.s.
over intensiveren van de aanpak van
arbeidsmarktdiscriminatie

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
03-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
nr. 748)

880

Kamerstukken II, 2015–2016,
29 544, nr. 695

Motie-Van Weyenberg c.s. over
voorstellen om zwangerschapsdiscriminatie te verminderen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
22-03-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
nr. 729)

885

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 255, nr. 19

Motie-Aukje de Vries over onderzoek
naar de bijdrage van banksparen naar
een beter pensioen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
17-03-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 255,
nr. 31)

890

Kamerstukken II, 2015–2016,
32 824, nr. 124

Motie-Karabulut/Marcouch over
concrete voorstellen tegen segregatie

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
23-03-2017(Kamerstukken II, 2016–2017, 30 950, nr.
107)

892

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 336, nr. 7

Motie-Schut-Welkzijn over het brengen Afgehandeld met de brief «Hybride markt WGA»
van het IVA onder het hybride stelsel
van 12-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017,
34 336, nr. 12)

898

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 351, nr. 7

Motie-Vermeij over een overgangsregeling voor het WW-dagloonbesluit.
Onderzoeken of de overgangsregeling
voor het WW-dagloonbesluit eerder
van kracht kan worden dan 1 januari
2017 en de Tweede Kamer te
informeren over de uitvoeringstoets
voor deze overgangsregeling.
Monitoren van de uitvoering en
gevolgen van de compensatieregeling
en het nieuwe dagloonbesluit, en de
uitkomsten daarvan voor 01-06-2017
aan de Tweede Kamer te sturen

900

Kamerstukken II, 2015–2016,
31 322, nr. 291

Gewijzigde motie-Voortman/Yücel over Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
actie openbaarmaking van risicopro27-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 31 323,
fielen
nr. 313)

907

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 396, nr. 16

Motie Van Weyenberg/Pieter Heerma
over aanvullende maatregelen om
hernieuwd misbruik te voorkomen

873

Middels de vierde voortgangsbrief WWZ die op
05–07- 2017 naar de Tweede Kamer is gestuurd is
voldaan aan de motie (Kamerstukken II,
2016–2017, 34 351, nr. 24)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
10-10-2016, Kamerstukken II, 2016–2017, 26 448,
nr. 576)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

203

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

908

Kamerstukken II, 2015–2016,
29 614, nr. 42

Motie Sjoerdsma over transparantie
over de financiering van religieuze
instellingen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
04-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 614,
nr. 56)

909

Kamerstukken II, 2015–2016,
29 614, nr. 43

Gewijzigde motie-Sjoerdsma/
Marcouch over borging van artikel 6
van de Grondwet

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
31–01- 2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 279,
nr. 371)

910

Kamerstukken II, 2015–2016,
29 614, nr. 45

Gewijzigde-motie Pieter/Heerma over
voorkomen van financiering van
Nederlandse gebedshuizen door
buitenlandse overheden

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
04-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 614,
nr. 56)

911

Kamerstukken II, 2015–2016,
29 614, nr. 46

Motie-Marcouch/Sjoerdsma over
voorstellen om de vrijheid van
godsdienst te beschermen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
31–01- 2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 279,
nr. 371)

912

Kamerstukken II, 2015–2016,
29 614, nr. 47

Motie-Kuzu over wegnemen van het
beeld dat de overheid inz. de islam
met twee maten meet

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 30 950,
nr. 118)

914

Kamerstukken II, 2015–2016,
32 824, nr. 132

Motie-Sjoerdsma/Karabulut over harde Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
criteria voor toekenning van het
11-10-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 824,
nr. 161)
keurmerk Blik op werk

917

Kamerstukken II, 2015–2016,
32 824, nr. 144

Motie-Azmani over informeren van
gemeenten door DUO

918

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 340

Motie-Schouten/Yücel over een
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
concreet actieplan voor de Rijsincasso- 02-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
visie
nr. 382)

919

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 342

Motie-Van Veldhoven/Koşer Kaya over Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
de vaste lasten betalen voor mensen
24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
met gediagnosticeerd laag IQ
nr. 381)

920

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 344

Motie-Van Veldhoven/Koşer Kaya over Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
ondersteunen van lokale pilots gericht 24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
op schuldpreventie
nr. 581

921

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 344

Motie-Yücel/Schouten over bevorderen dat organisaties werk gaan
maken van een sociale incasso

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
02-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 382)

924

Kamerstukken II, 2015–2016,
30 950, nr. 95

Motie-Amhaoch/Marcouch over de rol
van het bedrijfsleven in het Nationaal
Actieprogramma tegen discriminatie

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
03-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
nr. 748)

928

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 475-XV, nr. 8

Motie-Van Weyenberg/Pieter Heerma
over het niet naar achteren schuiven
van middelen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
29–12- 2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 33 566,
nr. 94)

929

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 475-XV, nr. 9

Motie-Pieter Heerma c.s. over de
capaciteit van de Inspectie SZW

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 14)

930

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 475-XV, nr. 10

Motie-Schut-Welkzijn c.s. over de
bestrijding van ouderenwerkloosheid

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
20-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 550
XV, nr. 2)

932

Kamerstukken II, 2015–2016,
22 831 nr. 111

Motie-Azmani/Knops over voorkomen
van afdracht van gemeenschapsgeld
aan een buitenlandse mogendheid

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
15–12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 22 831,
nr. 125)

938

Kamerstukken II, 2015–2016,
22 831, nr. 118

Gewijzigde motie-Karabulut over het in Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
kaart brengen van het netwerk en de
15-12-2016, (Kamerstukken II, 2016–2017, 22 831,
vertegenwoordigers van het Eritrese
nr. 125)
regime in Nederland

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
11-10-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 824,
nr. 161)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

204

ID

Vindplaats

Omschrijving

939

Kamerstukken II, 2015–2016,
29 544, nr. 731

Motie-Van Weyenberg/Ziengs over zo Verzoek van deze motie wordt verwerkt in
snel mogelijk afspraken maken met de wijzigingen van de Regeling Uitvoering Wet arbeid
Aziatische horecasector
vreemdelingen (Ruwav) en het Besluit Uitvoering
Wet arbeid vreemdelingen (Buwav). De wijzigingen zijn gepubliceerd: Ruwav Staatscourant
23-09-2016 nr. 50328, Buwav Staatsblad 08-122016, nr. 480

Stand van zaken

942

Kamerstukken II, 2015–2016,
29 544, nr. 734

Motie-Ziengs/Van Weyenberg over een
flexibel quotum dat wordt aangepast
aan de daadwerkelijke behoefte aan
koks

Verzoek van deze motie wordt verwerkt in
wijzigingen van de Regeling Uitvoering Wet arbeid
vreemdelingen (Ruwav) en het Besluit Uitvoering
Wet arbeid vreemdelingen (Buwav). De wijzigingen zijn gepubliceerd (zie ook nr. 939)

944

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 352, nr. 29

Motie-Koşer Kaya over alles op alles
zetten om het doelgroepenregister zo
snel mogelijk up to-date te brengen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
d.d.14-10-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017,
34 352, nr. 41)

945

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 352, nr. 33

Gewijzigde motie-Voortman c.s. over
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
de algemene maatregel van bestuur zo 30-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
snel mogelijk aan de Kamer sturen
nr. 39)

947

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 352, nr. 32

Motie-Kerstens-Nijkerken-De Haan
De motie is verwerkt in het Verzamelbesluit 2017.
over leerlingen uit het praktijkonDat is gepubliceerd in het Staatsblad 2016, nr. 536
derwijs automatische in het «doelgroe- d.d. 20-12-2016. De Tweede Kamer is hierover
onder andere geïnformeerd in de brief d.d.
penregister» opnemen
30-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
nr. 50)

948

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 362

Motie-Koşer Kaya/Karabulut over in
kaart brengen hoe groot de instroom,
doorstroom en uitstroom van het
stelsel van schuldhulpverlening is

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 388)

949

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515 nr. 363

Motie-Moors over nader onderzoek
doen naar wat nodig is om financiële
educatie effectiever te maken

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 388)

950

Kamerstukken II. 2015–2016,
24 515, nr. 364

Motie-Moors over stopzetten van
interventies, werkwijzen en voorlichtingscampagnes waarvan is aangetoond dat deze niet effectief zijn

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
15-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 389)

951

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 366

Motie-Karabulut c.s. over mogelijk
maken van pilots voor effectieve
schuldhulpverlening

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
15-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 389)

952

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 369

Motie-Karabulut/Koşer Kaya over
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
advies van de SER en het SCP over het 24-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
terugdringen van het aantal kinderen
nr. 387)
in armoede

953

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 370

Motie-Yücel over een integrale en
bredere kindpakketten

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 381)

954

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 371

Motie-Schouten/Karabulut over
onderzoek naar toenemende armoede
onder werkenden

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 381)

956

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 375 nr. 18

Motie-Schut-Welkzijn/Tanamal over
ontwikkeling van een samenwerkingsprogramma om langdurige arbeidsuitval te voorkomen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-02-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 25 883,
nr. 286)

961

Kamerstukken II, 2015–2016,
30 950, 95

Motie-Amhaouch/Marcouch verzoekt
regering om in overleg met
werkgevers te komen tot initiatieven
die de bewustwording van discriminatie en vooroordelen vergroten

Afgehandeld met 2e Voortgangsrapportage aan de
Tweede Kamer d.d. 03-11-2016 (Kamerstukken II,
2016–2017, 29 544, nr. 748)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

205

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde moties, vergaderjaar 2016–2017
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

960

Kamerstukken II, 2016–2017,
32 043, nr. 345

Gewijzigde motie-Van Weyenberg/
Lodders over generatieneutraal
uitpakken van eventuele maatregelen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
18-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
nr. 347)

964

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550, nr. 39

Motie-lid Schouten c.s. inz. overweAfgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
gende dat de rentes zich, wereldwijd
06-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 33 283,
en waarschijnlijk langjarig, op een laag nr. 16)
niveau bevinden

965

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-IV, nr. 9

Motie-Van Raak en Van Laar: Constaterende dat het kabinet de onderstand
fors gaat verhogen; overwegende dat
de onderstand ook na de verhoging
nog onvoldoende is om in basisbehoeften te voorzien; verzoekt de
regering om, de verhoogde onderstand geen sociaal minimum te
noemen en het sociaal minimum vast
te stellen op basis van de kosten voor
levensonderhoud (34 550 IV)

966

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-IV, nr. 11

Motie-Van Laar constaterende dat
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
alleenstaande ouders in Caribisch
05-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 550-IV,
Nederland die fulltime werken en het
nr. 19)
minimumloon verdienen geen leefbaar
inkomen hebben; constaterende dat
veel kinderen in Caribisch Nederland
opgroeien in gezinnen zonder leefbaar
inkomen; van mening dat kinderen in
Nederland niet op zouden moeten
groeien in gezinnen zonder leefbaar
inkomen

970

Kamerstukken II, 2016–2017,
24 351, nr. 43

Gewijzigde motie-Voortman c.s. over
maximale ruimte voor gemeenten te
experimenteren

971

Kamerstukken II, 2016–2017,
31 322, nr. 314

Motie-Voortman c.s. over een overzicht Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
de indicatoren uit het landelijk
30-01-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 31 322,
riscioprofiel
nr. 324)

981

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-VX, nr. 31

Motie-Van ’t Wout/Kerstens over het
vrijgeven van gebruik van de
applicatie «Kandidatenverkenner/
banenafspraak voor gebruik door
gemeenten en arbeidsregio’s

983

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV,nr. 33

Motie-Kerstens/Van ’t Wout over
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
structurele uitbreiding van de Inspectie 16-05-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017,
SZW
34 550-XV, nr. 74)

985

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 36

Motie-Kerstens/Yücel over een
publiekscampagne om kinderen
armoede mee te laten doen in de
samenleving

987

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 39

Motie-Marcouch c.s. over een specifiek Afgedaan in het AO overleg van 02-02-2017 met
inhaalprogramma voor achteropgede vaste commissie voor Sociale Zaken en
raakte 50-plussers
Werkgelegenheid. In dit AO heeft de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid de heer
Marcouch over de motie geinformeerd. Bron:
Verslag van het Algemeen overleg vaste
commissie voor SZW op 02–02, vastgesteld
24-02-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 824,
nr. 190)

988

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 46

Motie-Van Weyenber/Schut-Welkzijn
over arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor ex-kankerpatiënten

De motie is afgedaan middels de brieven aan de
Tweede en Eerste Kamer d.d. 13–06-2017
(Kamerstukken I, 2016–2017, 34 550-IV nr. P en
Kamerstukken II, 2016–2017, 34 550, nr. 30)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
03-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
nr. 59)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 25 944,
nr. 779)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
14-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 407)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
06-02-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 550
XV, nr. 72)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

206

ID

Vindplaats

Omschrijving

993

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 036, nr. 54

Gewijzigde-motie Mei Li Vos over de
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
aanbevelingen van de commissie Boot 22-05-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 062,
betrekken bij een nieuw beoordelings- nr. 64)
kader

Stand van zaken

994

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 036, nr. 54

Motie-Bashir over duidelijke criteria en Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
zekerheid vooraf voor ondernemers
22-05-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 062,
nr. 64)

995

Kamerstukken II, 2016–2017,
32 043, nr. 354

Motie-Van Weyenberg over afspraken
met de pensioensector over de Code
Pensioenfondsen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer van
11-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
nr. 362)

997

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 956, nr. 10

Motie-Yücel/Ulenbelt over het
vier-ogenprincipe als verplicht
onderdeel van het veiligheidsplan

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
10-03-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 31 322,
nr. 328)

999

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 596, nr. 13

Motie-Van ’t Wout c.s. over uitvoeren
van een bedrijfseffectentoets

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
18-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 31 322,
nr. 338)

1000

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 596, nr. 14

Gewijzigde motie-Pieter Heerma over
uitstel van de invoering van de
harmonisatie

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
16-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 31 322,
nr. 335)

1001

Kamerstukken II, 2016–2017,
32 824, nr. 185

Motie-Pieter Heerma over aanbieden
van taal- en inburgeringscursussen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
22-03-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 824,
nr. 191)

1002

Kamerstukken II, 2016–2017,
32 824, nr. 188

Motie-Voortman over het evaluatieproces van het onderdeel Kennis
Nederlandse Maatschappij

Afgedaan met brief aan de Tweede Kamer d.d.
16-05-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 824,
nr. 196)

1010

Kamerstukken II, 2016–2017,
21 501-07, nr. 1433

Gewijzigde motie-Omtzigt over het
opleggen van btw voor beleggen bij
pensioenfondsen en bij beheersdiensten

Afgehandeld met brief van FIN aan de Tweede
Kamer d.d. 28-06-2017 (Kamerstukken II,
2016–2017, 21 501-07, nr. 1449)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

207

6.3.2 Lopende moties
Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2008–2009
ID1

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

372

Kamerstukken II, 2008–2009,
31 802 nr. 2

Motie-Omtzigt/ Spekman over
aspecten van de Anw en de
verhouding tot de herziene Europese
Sociale Code; hierin meenemen de rol
van gemeentes bij reïntegratie van
nabestaanden

Planning: eind 2017

1

Dit is een identificatienummer voor de administratie van de motie binnen het Ministerie van SZW.

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2012–2013
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

607

Kamerstukken II, 2012–2013,
33 086 nr. 48

Gewijzigde motie-Dibi over monitoren
van de effecten van de gewijzigde wet

De Tweede Kamer wordt eind 2017 hierover
geïnformeerd

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2013–2014
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

688

Kamerstukken II, 2013–2014,
24 515 nr. 273

Motie-Schouten over privacyproblemen bij het vroegtijdig signaleren
van schulden

Medio juni heeft een voortgangsgesprek
plaatsgevonden tussen BKR en SZW. Inmiddels is
een aantal pilots met «VindPlaats van Schulden»
(VPS), waaronder in ’s-Hertogenbosch, gestart.
Beoogd is de Tweede Kamer over de pilot
vroegsignalering eind december te informeren

705

Kamerstukken II, 2013–2014,
33 161 nr. 153

Gewijzigde motie-Dijkgraaf c.s. over
het beschikbaarstellen van aanvullende instrumenten

Op 27 november 2015 zijn de eerste ervaringsonderzoeken Participatiewet naar de Tweede Kamer
gestuurd (Kamerstukken II, 2015–2016, 34 352, nr.
1). Dit was de nulmeting in het kader van de
monitoring van de Participatiewet. In het najaar
van 2017 (na Prinsjesdag) is de eerste vervolgmonitor voorzien

712

Kamerstukken II, 2013–2014,
33 161, nr. 174

Motie-Van Weyenberg/Pieter Heerma
over onderzoek naar de effectiviteit
van loondispensatie en loonkostensubsidie

Motie verzoekt om onderzoek naar effectiviteit
loondispensatie en loonkostensubsidie uiterlijk
drie jaar na invoering Participatiewet. Het betreft
een vergelijkend effectiviteitsonderzoek. Zoals in
de brief aan de Tweede Kamer van 27-11-2015
(Kamerstukken II, 2015–2016, 34 352, nr. 1) over
eerste ervar-ingsonderzoeken Participatiewet is
aangegeven is het streven om het onderzoek in
2018 af te ronden en de Tweede Kamer eind 2018
over de resultaten te informeren. Planning eind
2018

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2014–2015
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

754

Kamerstukken II, 2014–2015,
34 000, nr. 25

Motie-Vermey/Van Oijk over de
toegankelijkheid van de kinderopvang
voor zzp’ers

Dit wordt meegenomen in het initiële wetsvoorstel
Directie Financiering. Het is aan het nieuwe
kabinet om dit wetsvoorstel aan te bieden aan de
Tweede Kamer

765

Kamerstukken II, 2014–2015,
33 981, nr. 16

Motie-Potters/Kerstens over deactivering van de quotumheffing

Deactivering is niet opportuun zolang niet tot
activering van de quotumheffing is overgegaan.
Als besloten wordt tot activering zal middels
wetswijziging de mogelijk tot deactivering worden
geregeld. Planning: indien quotumregeling wordt
geactiveerd, 1e kwartaal 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

208

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

771

Kamerstukken II, 2014–2015,
33 981, nr. 40

Motie-Van Ojik/Kerstens over het
eventueel verhogen van de heffing

Deze motie vraagt de heffing te verhogen als
werkgevers er voor kiezen de heffing te betalen in
plaats van meer mensen met een beperking in
dienst te nemen. De heffing wordt niet eerder dan
01-01-2018 geactiveerd. Pas in 2019 zal dan voor
het eerst blijken of werkgevers ervoor kiezen de
heffing te betalen. Als de heffing verhoogd moet
worden, zal dit niet eerder dan 1-1-2020 aan de
orde kunnen zijn. Planning: 1e kwartaal 2020

775

Kamerstukken II, 2014–2015,
34 108, nr. 19

Motie-Van Weyenberg c.s. over de
jaarlijkse monitor over het resultaat
van de Wet aanpak schijnconstructies

Op 19-12-2016 is de eerste monitor WAS naar de
Tweedee Kamer gestuurd (Kamerstukken II,
2016–2017, 34 108, nr. 28). De volgende rapportages gaan in december 2017 en december 2018
naar de Tweede Kamer

779

Kamerstukken II, 2014–2015,
34 008, nr. 23

Motie-Vermeij/Van Weyenberg
verzoekt de regering om, communicatiekanalen te verkennen om
werknemers meer inzicht te bieden in
het absolute bedrag aan pensioenpremie dat de werkgever voor hen
betaalt en de Kamer hier voor
01-07-2015 over te informeren

Loopt mee in implementatie IORP-richtlijn. De
richtlijn moet 13-1-2019 in werking treden

807

Kamerstukken II, 2014–2015,
25 883, nr. 252

Motie-Kerstens over de mogelijkheid
van één certificerings- en keuringsinstelling

De motie loopt mee in het onderzoek naar het
functioneren van het asbeststelsel. Het onderzoek
wordt in september opgeleverd. In het vierde
kwartaal van 2017 volgt een beleidsreactie aan de
Tweede Kamer waarmee de motie wordt afgedaan

812

Kamerstukken II, 2014–2015,
17 050, nr. 510

Motie-Schouten/Kerstens over
Op 21-02-2017 is de Evaluatie regeling vrijwillibeleidsregels voor vrijwilligerswerk bij gerswerk in de WW naar de Tweede Kamer
commerciële activiteiten
gestuurd (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544, nr.
771). Aangegeven is dat een volgend kabinet
conclusies dient te trekken op basis van dit
evaluatieonderzoek.
Planning: Tweede kwartaal 2018

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2015–2016
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

828

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 314

Gewijzigde motie-Voortman/Yücel over In overleg met partijen is afgesproken de
integrale werkwijzen voor schuldhulp- maatwerkregelingen van uitvoeringsorganisaties
verlening voor jongeren
op eenduidige wijze in beeld te brengen. Dit
overzicht is in het najaar van 2017 voor professionals in de schuldhulpverlening beschikbaar.
Tevens worden middels onderzoek quick wins in
kaart gebracht. Deze resultaten zullen eind 2017
beschikbaar komen. Zodra de resultaten er zijn
wordt de Tweede Kamer geïnformeerd. Planning:
december 2017

846

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 300-XV, nr. 39

Motie-Pieter Heerma/Schouten over de De voorbereiding van de pilot is afgerond. Een
toename van mensen in bescherexterne partij is gevraagd de uitvoering van de
mingsbewind
pilots te begeleiden. Naar verwachting zullen de
eerste pilots binnenkort starten. De eerste
resultaten worden in het najaar verwacht. Beoogd
is de Kamer over de pilot «de toename van
mensen in beschermingsbewind» eind december
te informeren. Planning: eind december 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

209

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

860

Kamerstukken II, 2015–2016,
26 448, nr. 548

Motie-Schut-Welkzijn over inperken
van de twee jaar gewenningsbijdrage

De motie stelt zowel een aanpassing van de
uitlooptermijnen als een uitbreiding van de
no-riskpolis voor. De sociale partners hebben
ingestemd om op de resultaten van het onderzoek
effectiviteit no-riskpolis te wachten. Deze komen
naar verwachting eind 2017 beschikbaar. Planning
informeren Tweede Kamer over onderzoeksresultaten: Eerste kwartaal 2018

869

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 194, nr. 17

Motie-Nijkerken-De Haan/Kerstens
(PvdA) om de resterende financiële
middelen mobiliteitsbonus vanaf 2021
specifiek aan te wenden voor de
doelgroep in de vorm van een bonus/
korting voor de werkgever

De huidige regeling loopt eind 2020 af. In 2019 zal
de stand van zaken wat betreft de premiekorting/
mobiliteritsbonus doelgroep banenafspraak
worden bezien (zie ook ID 3413). Er is dan
voldoende volume is om de evaluatie over drie
jaar te kunnen uitvoeren.
In 2019 zal aansluitend een besluit worden
genomen over de inzet van de resterende
middelen. Planning: december 2019

878

Kamerstukken II, 2015–2016,
29 544, nr. 693

Motie-Van Weyenberg/Vermeij over
verruimen van de uitsluitingsgronden
wegens arbeidsmarktdiscriminatie

Planning: brief naar de Tweede Kamer vierde
kwartaal 2017

883

Kamerstukken II, 2015–2016,
21 501, nr. 394

Motie-Schut-Welkzijn/Pieter Heerma
over toepassing van het woonlandbeginsel bij de export van alle kindregelingen binnen de EU

De Tweede Kamer zal periodiek, door middel van
rapportages bij de geannoteerd agenda van de
Raad worden geïnformeerd over de voortgang van
de onderhandelingen

884

Kamerstukken II, 2015–2016,
21 501, nr. 395

Motie-Ulenbelt/Kerstens over gelijke
behandeling van alle legaal verblijvende werkenden

Deze motie had betrekking op het pakket dat de
EU27 en het VK overeengekomen waren voorafgaand aan het EU-referendum in juni 2016. Dit
pakket zou in werking treden, als het VK zou
besluiten om in de EU te blijven. Nu het VK heeft
besloten om uit de EU te stappen, is het betreffende pakket van tafel

887

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 255, nr. 21

Motie-Omtzigt over transparantie van
kosten die ten laste komen van
pensioendeelnemers

Planning: voor het zomerreces 2018 brief naar
Tweede Kamer

893

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 336, nr. 8

Motie Schut-Welkzijn over continuering van de uitvoering van de
re-integratie door verzekeraars

Het Verbond van Verzekeraars, UWV en SZW
werken aan een oplossing waarbij de onderlinge
afspraken, die worden vastgelegd in een
convenant, de verdere betrokkenheid van de
verzekeraar na een faillissement van een
eigenrisicodrager waarborgen. Afronding is
gepland in het 4e kwartaal van 2017

899

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 351, nr. 12

Motie-Van ‘t Wout over meer meetbare In de komende (tussen)evaluatie(s) wordt
doelstellingen bij de evaluatie van de
aandacht gegeven aan de meetbare doelstellingen
Wwz
(zowel kwantitatief als kwalitatief). Planning
evaluatie eind 2020 naar de Tweede Kamer

905

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 408, nr. 12

Gewijzigde motie-Ulenbelt c.s. over de Wijze van invulling van de motie hangt samen met
capaciteit van de Inspectie SZW
capaciteitsdiscussie, Inspectie Control Framework,
begroting SZW 2018 en formatie van het nieuwe
kabinet. Op dit moment geen beeld van tijdpad

916

Kamerstukken II, 2015–2016,
32 824, nr. 141

Motie-Marcouch/Pieter Heerma over
actie kennismaken met de Nederlandse Cultuur en Samenleving

De Tweede Kamer wordt per brief geïnformeerd
over de opbrengsten van de pilot. oplevering van
het rapport is gepland in november/december.
Rekening houdende met opleverdatum en het
schrijven van de brief aan de Tweede Kamer, is de
verwachting dat de Tweede Kamer na de
begrotingsbehandeling in december wordt
geïnformeerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

210

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

922

Kamerstukken II, 2015–2016,
24 515, nr. 345

Motie-Yücel over aansluiten van
rijksoverheidsinstanties op het
landelijk beslagregister

Bij brief van 15-06-2017 (Kamerstukken II,
2016–2017, 24 515, nr. 389) heeft de Staatssecretaris van SZW de Tweede Kamer geïnformeerd
over de voortgang concretisering Rijksincassovisie
en verbreding van het beslagregister. Beoogd is de
Kamer over de voortgang concretisering
Rijksincassovisie en verbreding van het beslagregister eind december te informeren

927

Kamerstukken II, 2015–2016,
32 043, nr. 336

Gewijzigde motie-Van Weyenberg over Planning: de eindevaluatie wordt voor de Kerst
evaluatie van de Wet verevening
2017 naar de Tweede Kamer gestuurd
pensioenrechten

943

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 352, nr. 22

Motie-Schouten/Pieter Heerma over
meetellen van de inkoop van diensten
voor de banenafspraak als het werk
niet op locatie bij de opdrachtgever
gebeurt

In juli 2017 wordt het eindrapport opgeleverd. Het
advies van de Werkkamer wordt na de zomer
verwacht. Planning brief aan Tweede Kamer:
derde kwartaal 2017 (vóór Prinsjesdag)

946

Kamerstukken II, 2015–2016,
34 352, nr. 31

Motie-Pieter Heerma/Schouten over
pilots waarbij de inkoop bij bedrijven
met de hoogste trede op de
PSO-ladder overdraagbaar wordt

Het onderzoek loopt en wordt binnenkort afgerond
waarna de Tweede Kamer wordt geïnformeerd.
Planning: derde kwartaal 2017 vóór Prinsjesdag

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen moties, vergaderjaar 2016–2017
ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

972

Kamerstukken II, 2016–2017,
31 322, nr. 315

Gewijzigde motie-Voortman over
kinderopvanglocaties met een
structureel verhoogd risico

Aan motie wordt invulling gegeven door huidige
toezichtinformatie beter te ontsluiten. Mogelijkheden hiervoor worden momenteel verkend. De
Tweede Kamer wordt hierover in het najaar van
2017 geïnformeerd

973

Kamerstukken II, 2016–2017,
32 322, nr. 316

Motie-Van ‘t Wout inz. het duidelijk
formuleren van het beoogde
maatschappelijke effect van de
bestuursafspraken over de peuteropvang

De Tweede Kamer ontvangt hierover uiterlijk in het
voorjaar 2018 een brief

977

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 578, nr. 14

Motie-Karabulut over een cao beschut
werk

De VNG heeft een verkenner ingeschakeld om te
mogelijkheden voor een CAO te onderzoeken.
Deze verkenner heeft in augustus ook met SZW
gesproken. Mogelijk leidt dit tot agendering in
bestuurlijk overleg met de VNG op 14–9. Planning:
2e helft september

980

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 30

Motie-Van ’t Wout/Pieter Heerma over In lijn met de motie Van ’t Wout/Heerma (Kamerondersteuning van het initiatief van de stukken II 2016–2017 34 550 XV, nr. 30) wordt het
ambachtsacademie voor 50-plussers
initiatief van de Ambachtseconomie ondersteund
vanuit het actieplan «Perspectief voor vijftigplussers» middels een subsidie van maximaal € 2
miljoen. Het project kent een looptijd van 1 juli
2017 tot en met 1 oktober 2020. Planning van
informeren Tweede Kamer: eerste kwartaal 2018

982

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 32

Motie-Pieter Heerma over het mogelijk Zoals aan de Tweede Kamer gemeld in de brief
maken van verlies van verblijfrecht
van 28-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017,
32 824, nr. 174) zal dit onderwerp aan de orde
worden gesteld in een volgende bijeenkomst van
het European Integration Network, in oktober 2017

984

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 34

Motie-Kerstens/Cegerek over optimaal
benutten van mensen met afstand tot
de arbeidsmarkt en regionale
werkgelegenheid

De SER is door I&M verzocht eind 2017 een
vervolgadvies over de circulaire economie uit te
brengen, waarin ook aandacht is voor bredere
afwegingen (zoals bestedings- en werkgelegenheidseffecten), waaronder die bedoeld in de motie
Kerstens/Cegerek over kansen voor mensen met
afstand tot de arbeidsmarkt en voor de regionale
werkgelegenheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

211

ID

Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

986

Kamerstukken II, 2016–2017,
24 550-XV, nr. 37

Motie-Kerstens/Yücel over een
vervolgonderzoek op het rapport Een
Onbemind Probleem

In de brief over diverse onderwerpen op het
terrein van armoede- en schuldenbeleid van
15-06-2017 is de Tweede Kamer geïnformeerd over
de stand van zaken van het vervolgonderzoek
(Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515, nr. 389). Het
vervolgonderzoek zal in ieder geval aandacht
besteden aan sociale incasso door overheidsorganisaties en de verschillende preferente posities
van overheidsorganisaties. Planning: eind
december 2017 wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de onderzoeken

989

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 48

Motie-Van Meenen over evaluatie van
de Wet inburgering

De uitkomst van de evaluatie van de Wet
inburgering is voorzien in voorjaar 2018. Daarna
wordt de Tweede Kamer geïnformeerd

990

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 51

Motie-Schouten/Vermeij over een
werkgelegenheidsaanpak in de regio
Drechtsteden

Er is overleg gevoerd met de betrokken
gemeenten en SZW is in afwachting van hun
formele reactie. Planning brief aan Tweede Kamer:
derde kwartaal 2017 vóór Prinsjesdag

991

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 53

Motie-Schouten/Pieter Heerma over
een onderzoek naar groepen die niet
door het armoedebeleid bereikt
worden

Aan de motie is invulling gegeven door onder
meer gesprekken met gemeenten en het
toevoegen van dit thema aan de subsidieregeling
armoede en schulden. De kamer wordt per
eerstvolgende brief over Armoede en Schuldenbeleid nader geïnformeerd over de precieze
invulling. Verwachte verzending brief december
2017. Planning: december 2017

992

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 58

Gewijzigde motie-Voortman over een
oplossing voor werknemers in fysiek
zeer zware beroepen

Planning: de Kamer wordt geïnformeerd in het
najaar van 2017

996

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 597, nr. 9

Gewijzigde motie-Voortman/Yücel over De motie loopt mee in de opzet van de kostprijsde gevolgen van de nieuwe kwaliteits- monitor. De resultaten van het onderzoek worden
eisen voor de tarieven in en het
in het eerste kwartaal 2018 naar de Tweede Kamer
gebruik van kinderopvang
gestuurd

998

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 596, nr. 12

Motie-Van ’t Wout c.s. over monitoren
van de voorbereiding op en de
implementatie van de wet

De Tweede Kamer ontvangt hierover najaar2017
een brief

1003

Kamerstukken II, 2016–2017,
29 544, nr. 770

Motie-Yücel/Kerstens over onderzoek
naar arbeidsomstandigheden van de
werknemers in de Nederlandse
kledingbranche

Planning: brief naar de Tweede Kamer na het
zomerreces (vóór Prinsjesdag 2017)

1004

Kamerstukken II, 2016–2017,
nr. 34 655, nr. 3

Motie-Schut-Welkzijn over toepassing
van het woonlandbeginsel bij de
export van kindregelingen binnen de
EU

De Tweede Kamer zal periodiek, door middel van
rapportages bij de geannoteerde agenda van de
Raad, worden geïnformeerd over de voortgang
van de onderhandelingen

1008

Kamerstukken II, 2016–2017,
21 501-07, nr. 1433

Gewijzigde motie-Lodders/Omtzigt
over geen raamwerk voor Europese
persoonlijke pensioenproducten

Er is een voorstel van de Europese Commissie
uitgebracht op 29-06-2017.

1016

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 950, nr. 11

Motie-Jasper van Dijk c.s. over een
nulquotum voor onderdanen van
derde landen

Planning: inwerkingtreding wijziging BUWAV per
1-1-2018 (nul quotum)

1017

Kamerstukken II, 2016–2017,
21 501, nr. 441

Motie-Gijs van Dijk/Jasper van Dijk
over pensioenonderdeel laten
uitmaken van de arbeidsvoorwaarden
na de detacheringstermijn

De motie is in uitvoering als onderdeel van de
onderhandelngen over de detacheringrichtlijn

1018

Kamerstukken II, 2016–2017,
21 501, nr. 443

Motie-Gijs van Dijk over gelijk loon
voor gelijk werk en geen oneerlijke
concurrentie tussen vrachtwagenchauffeurs

De motie is in uitvoering als onderdeel van de
onderhandelngen over de detacheringrichtlijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

212

ID

Vindplaats

Omschrijving

1019

Kamerstukken II, 2016–2017,
21 501, nr. 443

Motie-Jasper van Dijk/Gijs van Dijk
De motie is in uitvoering als onderdeel van de
over de Detacheringsrichtlijn ook laten onderhandelngen over de detacheringrichtlijn
gelden voor transportsector

Stand van zaken

1020

Kamerstukken II, 2016–2017,
21 501, nr. 444

Motie-Jasper van Dijk/Gijs van Dijk
over zo veel mogelijk bekorten van de
termijn van 24 maanden

De motie is in uitvoering als onderdeel van de
onderhandelngen over de detacheringrichtlijn

1021

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 719, nr. 5

Motie-Van Kent/Jasper van Dijk over
de stand vanzaken van het SER-advies
over opname verlof voor zorg voor
kinderen in het eerste jaar na de
geboorte

Uit navraag is gebleken dat de SER dit advies voor
het einde van het jaar verwacht af te ronden.
Tweede Kamer wordt geïnformeerd via de
eerstvolgende geannoteerde agenda van de
Sociale Raad in het vierde kwartaal van 2017

1022

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 719, nr. 6

Motie-Wiersma c.s. over sociale
zekerheid als primaire verantwoordelijkheid van EU-lidstaten zelf

De Minister zal de Tweede Kamer informeren als
onderdeel van de geannoteerde agenda die
voorafgaande aan de Sociale Raad aan de Tweede
Kamer wordt aangeboden in het vierde kwartaal
van 2017

1023

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 719, nr. 8

Motie-Van Weyenberg over de
Europese afspraken voor vaders ook
laten gelden voor meemoeders
Motie-Van Weyenberg over de
Europese afspraken voor vaders ook
laten gelden voor meemoeders

De Minister zal de Tweede Kamer informeren als
onderdeel van de geannoteerde agenda die
voorafgaande aan de Sociale Raad aan de Tweede
Kamer wordt aangeboden in het vierde kwartaal
van 2017

1024

Kamerstukken II, 2016–2017,
24 515, nr. 390

Gewijzigde) motie-Peters c.s. over een
reductiedoelstelling voor de vermindering van armoede onder kinderen

In de brief aan de Tweede Kamer over Vervolg AO
armoede en schulden is opgenomen dat de
Staatssecretaris n.a.v. twee moties met VNG en
gemeenten zal overleggen om de mogelijkheden
van een dergelijke doelstelling te verkennen. Het
streven is om de Tweede Kamer in het najaar over
deze verkenning te informeren. Planning:
december 2017

1025

Kamerstukken II, 2016–2017,
24 515, nr. 391

Motie-Gijs van Dijk over een concrete
doelstelling voor een daling van de
kinderarmoede

In de brief aan de Tweede Kamer over Vervolg AO
armoede en schulden is opgenomen dat de
Staatssecretaris n.a.v. twee moties met VNG en
gemeenten zal overleggen om de mogelijkheden
van een dergelijke doelstelling te verkennen. Het
streven is om de Tweede Kamer in het najaar over
deze verkenning te informeren. Planning:
december 2017

1026

Kamerstukken II, 2016–2017,
24 515, nr. 393

Motie-Gijs van Dijk/Jasper van Dijk
over komen tot een socialere incasso

De Ministeries van VenJ, EZ en SZW zijn in
gesprek over de uitvoering van de motie. Beoogd
is de Kamer over de motie in december te
informeren. Planning: december 2017

1027

Kamerstukken II, 2016–2017,
24 515, nr. 395

Motie-Jasper van Dijk over mogelijkDe Staatssecretaris van SZW is op 6 juli 2017 in
heden van laagdrempelige toegang tot overleg getreden met de VNG. De VNG zal het
schuldhulp
initiatief nemen om een verkenning uit te voeren
en de mogelijkheden te onderzoeken. Beoogd is
de Kamer over de motie in december te informeren. Planning: december 2017

1028

Kamerstukken II, 2016–2017,
24 515, nr. 401

Motie-Voortman/Van Brenk over
verrekenen huurtoeslag met de
woningcorporatie en/of verhuurder

1029

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 725-XV, nr. 10

Motie-Raemakers c.s. over de
Beoogd wordt binnenkort aan de uitwerking van
SZW-begrotingsbehandeling de Kamer de motie te beginnen. Planning: november 2017
te informeren over de
UWV-kandidaten-verkenner

1030

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 725-XV, nr. 11

Motie-Yesilgöz-Zegerius c.s. over een
transparante effectiviteitsmeting inz.
het programma aanpak Schijnconstructies en CAO-naleving

Een eerste interdepartementaal overleg tussen
Fin, BZK en SZW heeft plaatsgevonden onder
voorzitterschap van Fin. De Kamer wordt voor
1 november 2017 geïnformeerd over de invulling
van de motie

De invulling van deze motie wordt waarschijnlijk
meegenomen in de voortgangsbrief WAS (Wet
Aanpak Schijnconstructies) eind 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

213

ID

Vindplaats

Omschrijving

1031

Kamerstukken II, 2016–2017,
34 725, nr. 7

Motie-Nijboer en Schouten inz. dat
In het kader van deze motie worden de verschiloverheidsvoorzieningen voor veel
lende aspecten van het invorderingsbeleid van
mensen moeilijk te doorgronden zijn
overheidsorganisaties in kaart gebracht. Hierbij
en dat een fout snel gemaakt is;
worden de desbetreffende overheidsorganisaties
overwegende dat mensen soms door betrokken. Planning: de Tweede Kamer wordt eind
een fout of iets te late reactie ernstig in dit jaar geïnformeerd over de uitkomsten van de
de knel kunnen komen
inventarisatie en de stappen die in vervolg daarop
gezet zullen worden. Planning: december 2017

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

214

6.3.3 Afgehandelde toezeggingen
Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2012–2013
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2870

Uitgaande brief 17-03-2013 –
Voortgangsbrief aanpak
malafide uitzendbureaus

G-rekening voor uitzendbureaus

Afgehandeld met brief van FIN aan de Tweede
Kamer d.d. 04-11-2016 (Kamerstukken II,
2016–2017, 31 066, nr. 318)

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2013–2014
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

2951

Uitgaande brief 01-11-2013
Registratieplicht zelfstandigen
op grond van de Waadi

De beleidsregels boeteoplegging
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Waadi zullen gepubliceerd worden in
19-09-2016, (Kamerstukken II, 2016–2017, 17 050,
de Staatscourant. Over twee jaar zal de nr. 529)
Minister onderzoeken of deze regeling
tot misbruik heeft geleid. Als dat niet
het geval is, kan zo nodig een
wettelijke uitzondering van de
registratieplicht voor deze groep
zelfstandigen in de Waadi worden
opgenomen

Stand van zaken

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2014–2015
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3180

01-10-2014
Vervolg AO Kinderopvang

Naar aanleiding van de uitkomst van
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
de verkenning naar kinderen met
08-02-2017, Kamerstukken II, 2016–2017 (31 322,
diabetes in het onderwijs, zal de
nr. 325)
Minister de Tweede Kamer informeren
over de maatregelen die hij
(eventueel) zal nemen in de kinderopvangsector voor deze kinderen

3204

26-11-2014 Begrotingsbehandeling SZW

De Minister zegt toe de praktische
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
belemmeringen t.a.v. de sollicitatiever- 22-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
plichtingen voor oudere werklozen te
nr. 763)
bezien

3230

AO Arbeidsomstandigheden
30-10-2014

In de eerste helft van 2015 informeert
de Minister de kamer over het overleg
met de sociale partners over de
beeldschermrichtlijn

3261

11-02-2015 AO Arbeidsmarktbeleid

De Minister stuurde op 01–04- 2015
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
een brief samen met OCW aan de
01-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
Kamer over het vervolg van de Aanpak nr. 787)
Jeugdwerkloosheid en zegt daarin toe
de Kamer periodiek te informeren over
de voortgang

3291

12-03-2015
Plenaire behandeling Wet
werken na de AOW (34 073)

De Minister zegt toe om in overleg met Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer van
Staatssecretaris Klijnsma nader
21-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
onderzoek te doen naar hoe pensioen- nr. 350)
opbouw bij werken na de AOW in
pensioenregelingen is geregeld.
Daarbij zal de vraag worden betrokken
hoe dat het beste geregeld kan worden
voor AOW-gerechtigden, en zal het
belang van werknemers worden
meegewogen. Minister merkt op dat
het wel een zaak van sociale partners
is om hier afspraken over te maken

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-02-2017, Kamerstukken II, 2016–2017, 25 883,
nr. 286

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

215

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3304

14-04-2015
Mondelinge vraag van het lid
KROL (50PLUS) aan de
Staatssecretaris van SZW over
het bericht «Kabinet prikkelt
langer werken én straft af»
(mondelinge vraag goedgekeurd)

De Staatssecretaris zal het verzoek
In het wetsvoorstel uitfasering pensioen in eigen
m.b.t. het fiscale doorwerkvereiste
beheer en overige fiscale pensioenmaatregelen is
overbrengen aan de Staatssecretaris
opgenomen dat het fiscaal doorwerkvereiste voor
van Financien. De Tweede Kamer zal
ouderdomspensioen met ingang van 01-01-2017 is
voor 15 mei a.s. een gezamenlijke brief afgeschaft. (Kamerstuk I, 2016–2017, 34 555)
ontvangen. NB Regeling van
werkzaamheden d.d. 15 april: De vaste
commissie voor SZW zal nog een
inventarisatie van de vragen over het
fiscale doorwerkvereiste toesturen aan
SZW ten behoeve van de brief die is
toegezegd

Stand van zaken

3305

14-04-2015 Mondelinge vraag
van het lid KROL (50PLUS) aan
de Staatssecretaris van SZW
over het bericht «Kabinet
prikkelt langer werken én straft
af» (mondelinge vraag
goedgekeurd)

De Tweede Kamer een motie
aangenomen, die verzoekt in overleg
met sociale partners en pensioenuitvoerders te komen met voorstellen om
de data voor pensioen, ontslag en
AOW te laten samenvallen. De Tweede
Kamer zal voor de zomer in kennis
worden gesteld van de resultaten van
het overleg met sociale partners en
pensioenuitvoerders

3315

21-05-2015 AO Loondoorbetaling bij ziekte

Voorstel loondoorbetalingsverAfgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
plichting. De Minister streeft er naar
22-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
voor de zomer aan de Tweede Kamer nr. 765)
een voorstel te doen ten aanzien van
knelpunten bij loondoorbetaling bij
ziekte, met name gericht op kleine
werkgevers. Dit in samenhang met IBO
ZZP en herziening belastingstelsel.
Indien vóór de zomer niet gehaald
wordt, zal de Minister de Tweede
Kamer hierover informeren

3330

09-10-2014
Plenaire behandeling
wetsvoorstel modernisering
regelingen voor verlof 32 855

De Minister zal een arbeid en
zorgbijeenkomst organiseren en
daarna een brief met de visie van het
kabinet over arbeid en zorg naar de
Tweede Kamer sturen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
06-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 855,
nr. 33)

3332

16-06-2015
Plenaire behandeling Wet
Algemeen Pensioenfonds

De Staatssecretaris bericht in het
najaar de Tweede Kamer over wat het
voor deelnemers betekent als een
pensioenregeling naar België verhuist

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
21-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
nr. 2270)

3334

16-06-2015
Plenaire behandeling Wet
Algemeen Pensioenfonds

De Staatssecretaris stuurt de Tweede
Kamer een inventarisatie van wat er
moet gebeuren om het algemeen
pensioenfonds voor internationale
regelingen werkbaar te maken

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer van
21-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
nr. 2270)

3336

16-06-2015
Plenaire behandeling Wet
Algemeen Pensioenfonds

De Staatssecretaris zal de Tweede
Kamer op de hoogte stellen van de
juridische analyse over de mogelijkheden om het overdragen van het
pensioenkapitaal bij een verzekeraar
aan een lopende pensioenregeling bij
een pensioenfonds mogelijk te maken

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
17-03-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 255,
nr. 31)

In het wetsvoorstel uitfasering pensioen in eigen
beheer en overige fiscale pensioenmaatregelen is
opgenomen dat het fiscaal doorwerkvereiste voor
ouderdomspensioen met ingang van 1 januari
2017 is afgeschaft. (Kamerstuk I, 2016–2017, 34
555)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

216

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3354

Uitgaande brief 26-08-2015
Onderzoek «werknemers en
insolventie»

In overleg met de Minister van
Afgehandeld met brief van V&J, mede namens
Veiligheid en Justitie en met de
SZW, d.d. 23-02-2017 aan de Tweede Kamer
diverse stakeholders uit de praktijk wil (Kamerstukken II, 2016–2017, 33 695, nr. 14)
de Minister verder bekijken of er –
mede op basis van de onderzoeksrapporten – aanleiding is tot het nemen
van maatregelen, waaronder
eventuele aanpassing van het arbeidsen/of insolventierecht, met het oog op
de positie van de werknemer bij
insolventie van de werkgever. Over de
conclusies die de Minister hieruit zal
trekken zal de Minister de Tweede
Kamer in het eerste kwartaal van 2016
nader informeren

Stand van zaken

3355

Uitgaande brief 26-08-2015
Onderzoek «werknemers en
insolventie»

Naar aanleiding van de conclusie van Afgehandeld met brief van V&J, mede namens
de onderzoekers dat in de praktijk vaak SZW, d.d. 23-02-2017 aan de Tweede Kamer
wordt verondersteld dat de medezeg- (Kamerstukken II, 2016–2017, 33 695, nr. 14)
genschapsregels bij insolventie van de
werkgever niet van toepassing zijn, zal
de Minister in ieder geval in overleg
treden met de Commissie Bevordering
Medezeggenschap van de Sociaal
Economische Raad om te bekijken in
hoeverre er meer bekendheid kan
worden gegeven aan het feit dat dit in
beginsel wel degelijk het geval is

3356

Uitgaande brief 01-09-2015
Voortgangsrapportage
actieplan arbeidsmarktdiscriminatie (Kamerstukken II
2014–2015, 29 544, nr. 649)

De Minister zal de Tweede Kamer
volgend jaar (2016) opnieuw informeren over de verdere voortgang van
het actieplan arbeidsmarktdiscriminatie en eventuele nieuwe maatregelen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
03-11-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
nr. 748)

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2015–2016
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3372

AO Arbeidsmigratie van
23 september 2015

Implementatiewet handhavingsrichtlijn Wet uitbreiding ketenaansprakelijkheid vervoerseind dit jaar, begin volgend jaar
overeenkomst. Staatsblad 473, 2016
aangeboden aan de kamer, samen met
uitbreiding ketenaansprakelijkheid
naar vervoersovereenkomst

Stand van zaken

3387

AO Integratie d.d. 29 oktober
2015

De Minister zegt toe dat het onderzoek Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamr d.d.
en de Kabinetsreactie antidemocra29-03-2017 (Kamerstukken II, 29 279, nr. 382)
tische groeperingen in de 1e kwartaal
van 2016 naar de Tweede Kamer gaan

3394

24-09-2015
AO Medezeggenschap

Najaar 2016 ontvangt de Minister het
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
SER-onderzoek naar de scholing bij de 10-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 818,
OR. Daarna zal hij de Tweede Kamer
nr. 43)
informeren inclusief een kabinetsreactie daarop

3395

24-09-2015
AO Medezeggenschap

Gevolgen voor de pensioenen
werknemers betrekken bij onderzoek
positie van werknemers in insolventie

3397

Uitgaande brief 30-11-2015
Uitvoering toezeggingen
pensioencommunicatie en
uniformering begrip partner.
(Kamerstukken II 2015–2016,
34 008, nr. 35)

Het is het voornemen van de
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer van
Staatssecretaris om eind volgend jaar 21-12-2016 (Kamerstukken II 2016–2017, 32 043,
(2016) te bezien in hoeverre aan deze
nr. 350)
Aanbevelingen (van de StvdA) inzake
uniformering partnerdefinitie gevolg is
gegeven en zij zal de Tweede Kamer
dan over de uitkomsten informeren

Afgehandeld met brief van V&J, mede namens
SZW, d.d. 23-02-2017 aan de Tweede Kamer
(Kamerstukken II, 2016–2017, 33 695, nr. 14)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

217

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3399

18-11-2015
Begrotingsonderzoek

De Minister gaat, samen met de
Commissie SZW Tweede Kamer, aan
de slag met de door alle Kamerleden
gesteunde aanbevelingen van de
rapporteurs t.a.v. indicatoren

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
07-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017,
34 300-XV, nr. 89)

3406

02-12-2015
Begrotingsdebat SZW

De Minister zegt toe het boekje van het Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
lid Heerma te betrekken bij de
31-01-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 279,
uitwerking van de motie-Van Dam over nr. 371)
de weerbare democratie

3415

20-01-2016
AO Pensioenen

SZW beziet de casus van de pensioen- Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
regeling waarvan de uitvoering recent 21-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 255,
nr. 31)
naar Malta is verhuisd, en bericht de
Tweede Kamer over eventuele
bevindingen

3417

20-01-2016
AO Pensioenen

De Minister zegt toe dat er een
onderzoek komt naar het (niet)gebruik
van de overbruggingsregeling AOW
incl. inzicht in de uitgekeerde
bedragen

3418

20-01-2016
AO Pensioenen

De Staatssecretaris zegt toe dat er een Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
onderzoek komt naar het (niet-)
02-09-2016 (Kamerstuk 2015–2016, 32 163 nr. 41)
gebruik van de overbruggingsregeling
AOW, incl. inzicht in de uitgekeerde
bedragen

3419

20-01-2016
AO Pensioenen

De Minister zegt toe mbt uitsluitsel
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
over de timing van het onderzoek
02-09-2016 (Kamerstukken II, 2015–2016, 32 163,
OBR: wanneer krijgt de Tweede Kamer nr. 41)
de resultaten

3433

04-02-2016
Tegelijkertijd met de reeds geplande
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Verzoek van het lid Van
monitor over transparante dispensatie- 15-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
Weyenberg tijdens de RvW van bepalingen in cao’s (van diretie UAW) nr. 755)
24-02-2015 om een debat inz.
zal de Minister de Tweede Kamer na
toekomst CAO’s
de zomer berichten over hoe
cao-partijen zelf omgaan met
dispensatieverlening, en daarbij ook
een appreciatie te geven van het
dispensatiebeleid van SZW

3434

18-02-2016
Verzoek van het lid Van
Weyenberg (D’66) tijdens de
RvW van 17 juni 2015 om een
plenair debat inz. het
onderzoeksrapport van het
CPB inz. discriminatie op de
arbeidsmarkt

In de nieuwe voortgangsrapportage
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
actieplan arbeidsdiscriminatie die eind 03-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
2016 aan de Tweede Kamer zal worden nr. 748)
toegezonden wordt ingegaan op de
invulling van diversiteitsbeleid binnen
de rijksoverheid

3443

16-03-2016 AO
SUWI-onderwerpen

De Minister informeert de Tweede
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Kamer uiterlijk september 2016 over
22-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
de haalbaarheid dat UWV werkzoenr. 763)
kenden een persoonlijke brief verstrekt
met daarin aangegeven op welke
regelingen de werkgever aanspraak
kan maken bij deze specifieke
potentiële werknemer.Aanvullende
informatie: Bovenstaand n.a.v. een
verzoek van Kamerlid Weyenberg. Of
(uitvoerbaarheid) het kan en hoe het
kan. Wenselijkheid ondersteunt ieder

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
02-09-2016 (Kamerstukken II, 2015–2016, 32 163,
nr. 41)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

218

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3444

16-03-2016 – AO
SUWI-onderwerpen

De Minister informeert de Tweede
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Kamer in december 2016 over de KPI’s 24-05-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 26 448,
van de ZBO’s. Aanvullende informatie: nr. 591)
Bij de aanbieding van de jaarplannen
2017 worden ze uitgelicht. Diverse
Kamerleden dringen aan op actief op
de hoogte te worden gehouden bij
ontwikkelingen

Stand van zaken

3458

23-03-2016 AO Discriminatie

De Minister zegt toe dat de Tweede
Kamer voor eind 2016 zal worden
geïnformeerd over de opbrengsten
van de motie Bisschop om antisemitisme binnen de EU te agenderen,
waarbij nadruk ligt op inzicht in
effectieve maatregelen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
05-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 824,
nr. 176)

3459

23-03-2016
AO Discriminatie

In de voortgangsrapportage arbeidsmarktdiscriminatie wordt aandacht
besteed aan de positieve rol van het
bedrijfsleven in het bevorderen van
meer aandacht voor diversiteit

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
03-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
nr. 748)

3463

07-04-2016 AO Huwelijksdwang en Achterlating

De Minister zegt toe dat de voortAfgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
gangsrapportage integratie eind 2016 05-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 824,
nr. 176)
naar de Tweede Kamer wordt
gezonden. Daarin wordt meegenomen
of het mogelijk is seksuele diversiteit
toe te voegen aan burgerschapsonderwijs op scholen

3464

07-04-2016 AO Huwelijksdwang en Achterlating

De Minister zegt toe dat de Tweede
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Kamer geïnformeerd voor het
04-10-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 28 345,
zomerreces 2016 wordt geïnformeerd nr. 170)
over hoe het onderzoek wordt
uitgevoerd naar de dilemma’s waar
hulpverleners mee te maken krijgen bij
hulpverlening aan meisjes, vrouwen
en LHBT’-ers met een biculturele
achtergrond

3465

07-04-2016 AO Huwelijksdwang en Achterlating

De Minister zegt toe dat de Tweede
Kamer voor de zomer geïnformeerd
wordt over de motie van Dam
(gedeelde waarden en onderlinge
verbondenheid in de samenleving)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
31-01-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 279,
nr. 371)

3466

07-04-2016 AO Huwelijksdwang en Achterlating

De Minister zegt toe dat hij KIS om
advies zal vragen over effectieve
aanpakken. Informatie hierover wordt
opgenomen in de voortgangsrapportage integratie voor eind 2016

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
05-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 824,
nr. 176)

3469

14-04-2016 AO Armoede- en
Schuldenbeleid

De AMvB ten behoeve van het
moratorium komt na een consultatieronde en na advies van de Raad van
State in september naar de Tweede
Kamer

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
23-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 379)

3470

14-04-2016 AO Armoede- en
Schuldenbeleid

Het streven is dat de vereenvoudiging
van de beslagvrije voet per 1 januari
2017 zal worden ingevoerd

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
20-01-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 628,
nr. 6)

3478

02-06-2016 34 378 (Wijziging
van de Wet op de ondernemingsraden en de Pensioenwet in verband met de
bevoegdheden van de
ondernemingsraad inzake de
arbeidsvoorwaarde pensioen)

De Staatssecretaris zal de SER om
advies vragen over de medezeggenschap ten aanzien van pensioen in
kleine bedrijven. Daarbij zal de
Staatssecretaris ook aandacht vragen
voor de positie van voormalige
werknemers in gesloten pensioenregelingen

Adviesaanvraag is bij brief van 15-09-2016 naar
SER gezonden. Toezegging daarmee afgehandeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

219

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3482

17-05-2016 Mondelinge vraag
van het lid Karabulut (SP) over
het bericht dat 421.000
kinderen in armoede opgroeit
(goedgekeurd)

De Staatssecretaris zegt toe voor de
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
begrotingsbehandeling inzicht te
24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
verschaffen in de (voor zover) bekende nr. 381)
resultaten ten aanzien van de 5
miljoen euro die het kabinet n.a.v. het
amendement Van Dekken/Yücel
beschikbaar heeft gesteld om meer
kinderen die opgroeien in een gezin
met een laag inkomen te kunnen laten
sporten

3484

22-06-2016 AO Arbeidsongeschiktheid

Informeren WGA-instroomcijfers
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
uitzendbranche en andere sectoren. De 12-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 336,
Minister zal de Tweede Kamer
nr. 12)
schriftelijk informeren over de
WGA-instroomcijfers van de uitzendbranche en andere sectoren

3485

22-06-2016 AO Arbeidsongeschiktheid

Gesprek aangaan met AYA platform.
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
De Minister zal in gesprek gaan met
d.d.18-10-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017,
29 544, nr. 743)
het AYA platform. De Tweede Kamer
zal hierover gelijktijdig met de
voortgang van de AMvB geïnformeerd
worden

3486

22-06-2016 AO Arbeidsongeschiktheid

Uitkomsten gesprek Novag en UWV
betreffende herbeoordelingen delen.
In september 2016 zal de Minister de
Tweede Kamer informeren over de
uitkomsten van de gesprekken tussen
UWV en Novag met betrekking tot de
uitvoering van de herbeoordelingen

3492

08-06-2016
AO Pensioenonderwerpen

De Tweede Kamer ontvangt vóór
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
01-07-2016 informatie over de
22-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
mogelijke marsroute nav gesprek SZW nr. 351)
met de partners over de fusiemogelijkheden voor verplicht gestelde
bedrijfstakpensioenfondsen

3493

08-06-2016
AO Pensioenonderwerpen

In oktober/november ontvangt de
Tweede Kamer een nieuw overzicht
van de financiële positie (dekkingsgraden) van de pensioenfondsen,
gebaseerd op de stand eind derde
kwartaal. Het kabinet stuurt een
appreciatie mee

3494

08-06-2016
AO Pensioenonderwerpen

Voor 01-12-2016 ontvangt de Tweede
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Kamer een analyse over de tendens
21-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
dat pensioenfondsen naar België
nr. 2270)
uitwijken en het vestigingsklimaat voor
pensioenfondsen in Nederland

3495

Uitgaande brief 03-06-2016
Verzamelbrief pensioenonderwerpen (Kamerstukken II
2015–2016, 32 043, nr. 328)

De Tweede Kamer wordt geïnformeerd Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
over het vervolgonderzoek naar de
02-06-2017 (Kamerstukken II 2016–2017, 32 043, nr.
reden van de witte vlek
364)

3496

08-06-2016 AO Pensioenonder- Het CPB of een andere partij zal
werpen
worden gevraagd een internationale
.
vergelijking te maken van de rentegevoeligheid van pensioenstelsels

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
18-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
nr. 347)

3497

Uitgaande brief 03-06-2016
Verzamelbrief pensioenonderwerpen (Kamerstukken II
2015–2016, 32 043, nr. 328)

Afgehandeld met brief aan Tweede Kamer d.d.
30-01-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, nr. 34
674)

Wet verplichte beroepspensioenregeling aanpassen om verschil in
rechten van verantwoordingsorganen
te repareren

Stand van zaken

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
09-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 26 448,
nr. 580)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
18-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, nr. 347)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

220

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3500

Uitgaande brief 12-04-2016
Motie Kerstens

De Minister zal Tweede Kamer voor de Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
begrotingsbehandeling 2016 infor01-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
meren over de voortgang van het plan nr. 759)
van aanpak misbruik stages

Stand van zaken

3510

23-06-2016 WGO Begrotingsonderzoek

In het WGO van 23-06-2016 toegezegd Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
dat in het vervolg beleidsmatige en
17-05-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017,
technische mutaties in de Slotwet
34 725-XV, nr. 3)
conform RBV zullen worden toegelicht

3511

23-06-2016 WGO Begrotingsonderzoek

In het WGO van 23-06-2016 is
toegezegd dat conform de werkwijze
bij OCW en VWS met een werkgroep
van de commissie in gesprek zal
worden gegaan om een gezamenlijke
informatiebehoefte van de Tweede
Kamer en het ministerie nader te
bepalen zodat voor alle partijen een
zinvolle en gedragen set van
indicatoren/ kerncijfers beschikbaar
komt

Tijdens het WGO van 28 juni 2017 over het
jaarverslag 2017 heeft de Minister van SZW
herhaald, bereid te zijn in gesprek te gaan met een
werkgroep om een zinvolle en gedragen set
indicatoren te ontwikkelen. SZW zorgt dat zij in dit
proces betrokken wordt. In de aanloop naar de
begroting 2018 heeft SZW indicatoren ontwikkeld
die een plek in de begroting 2018 hebben
gekregen. De toezegging is daarmee afgerond.

3512

23-06-2016 WGO Begrotingsonderzoek

In het WGO van 23-06-2016 is
toegezegd dat op basis van het
lopende onderzoek naar prestatieindicatoren UWV en SVB eind van het
jaar bezien zal worden welke indicatoren kunnen worden opgenomen in
Begroting en Jaarverslag

SZW heeft op 24-05-2017 een brief gestuurd
waarin wordt aangekondigd welke prestatieindicatoren UWV en SVB m.i.v. het jaarplan 2018
presenteren (Kamerstukken II, 2016–2017, 26 448,
nr. 591). De indicatoren in artikel 11 van de
SZW-begroting 2018 zijn hierop aangepast, zoals
toegezegd bij brief van 03-06-2016.(Kamerstukken
II, 2015–2016, 34 300 XV, nr. 89).

3513

23-06-2016 WGO Begrotingsonderzoek

De Minister zegt toe de Tweede Kamer Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
vóór 01-10-2016 een beeld te geven of 29-09-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 33 566,
het mogelijk is om de tussenevaluatie nr. 94)
sectorplannen voor de verkiezingen af
te ronden

3514

06-07-2016
AO Armoede- en Schuldenbeleid

Voor 01-09-2016 zal de Staatssecretaris Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
de Tweede Kamer informeren over de 06-09-2016 (Kamerstukken II, 2015–2016, 24 515,
mogelijkheid om in de verkenning van nr. 376)
de SER naar combinatiebanen, waarbij
aandacht is voor werkende armen, ook
de positie van de eenverdieners onder
de werkende armen te betrekken. De
verkenning zelf verwacht de Staatssecretaris in het najaar

3515

20-01-2016 AO Pensioenen

SZW beziet de casus van de pensioen- Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
regeling waarvan de uitvoering recent 24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
naar Malta is verhuisd, en bericht de
nr. 381)
Kamer over eventuele bevindingen

3516

06-07-2016 AO Armoede en
Schuldenbeleid

Uiterlijk eind november maakt de
Staatssecretaris aan de Kamer
duidelijk of en op welke punten
wetgeving aangepast dient te worden
om de toegang tot de schuldhulpverlening te verbeteren (verduidelijken).
Het onderzoek naar de toegang tot de
schuldhulpverlening door inspectie
SZW verschijnt in oktober/november.
Om tijd te winnen bereidt ze al een
eventuele wetswijziging voor, maar of
dat daadwerkelijk doorgang krijgt is
afhankelijk van de uitkomsten van het
onderzoek

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 381)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

221

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3517

06-07-2016 AO Armoede en
Schuldenbeleid

Na het reces en voor de begrotingsbe- Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
handeling zal de Staatssecretaris de
24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
Kamer informeren over de vordenr. 381)
ringen van de gesprekken met VNG en
de rechterlijke macht over alternatieven voor beschermingsbewind

Stand van zaken

3518

06-07-2016 AO Armoede en
Schuldenbeleid

Voor eind oktober gaat de Staatssecre- Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
taris in gesprek met VWS en
24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
Maatschappelijke opvang koepels over nr. 381)
armoedeproblematiek in de vrouwenopvang en zelfredzaamheid

3522

15-09-2016 – Debat over het
korten van pensioenen

In kaart laten brengen wat de effecten
zijn van een verlenging van de
hersteltermijn voor pensioenfondsen
en de Tweede Kamer op de hoogte
stellen van de mogelijke effecten
inclusief de generatieeffecten

3531

Plenaire behandeling van
07-09-2016 van wetsvoorstel
Arbo

Wetsvoorstel Toekomst arbeidgerichte Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
zorg: Inspectie beziet situatie
16-05-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017,
ongevallen in de bouwnijverheid.
34 550-XV, nr. 73)
Indien daar aanleiding voor is
informeert de Minister de Tweede
Kamer

Toezegging is afgedaan met CPB-notitie «generatieeffecten» die als bijlage is meeverstuurd met de
najaarsrapportage van 18-11-2016 (Kamerstukken
II, 2016–2017, 32 043, nr. 347)

Overzicht van door de bewindspersonen afgehandelde toezeggingen, vergaderjaar 2016–2017
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3524

21-09-2016 Algemeen Politieke De Minister zegt toe dat het kabinet
Beschouwingen Tweede
voor de begrotingsbehandeling van
Kamer
VenJ een brief aan de Tweede Kamer
stuurt over vervroeging van de
voorinburgerings- en taalcursus voor
de groep asielzoekers die met 95%
zekerheid een verblijfsvergunning
krijgt

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
17-10-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 334,
nr. 23)

3526

26-09-2016
AO Kinderopvang

De Minister stuurt de Tweede Kamer
voor de begrotingsbehandeling de
uitkomsten van de evaluatie Gunning
en zijn reactie daarop

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
01-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 31 322,
nr. 318)

3527

26-09-2016
AO Kinderopvang

De Minister stuurt zijn visie op SMI aan Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
de Tweede Kamer voor januari 2017
22-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 31 322,
nr. 320)

3529

21-09-2016 Algemeen Politieke De Minister zegt toe dat half oktober
Beschouwingen Tweede
(ruim voor de begrotingsbehandeling
Kamer
SZW) een brief wordt gestuurd aan de
Tweede Kamer over buitenlandse
financiering van organisaties. De
aangenomen motie-Segers/Zijlstra
(34 550, nr. 17) zal daarbij worden
betrokken

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
04-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 614,
nr. 56)

3530

21-09-2016 Algemeen Politieke De Minister zegt toe dat de Tweede
Beschouwingen Tweede
Kamer half oktober een brief ontvangt
Kamer
over de buitenlandse financiering van
de aankoop van een schoolgebouw in
Rotterdam door een salafistische
organisatie

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
04-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 614,
nr. 56)

3533

27-10-2016
AO Participatiewet

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-06-2017(Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
nr. 58)

De Staatssecretaris zegt toe om in het
eerste kwartaal van 2017 inzicht te
verschaffen in de duurzaamheid van
banen door middel van een
rapportage van UWV

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

222

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3535

27-10-2016
AO Participatiewet

De Staatssecretaris zal begin volgende Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
week een nota van wijziging op het
01-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 514,
wetsvoorstel Stroomlijning indienen
nr. 8)
zodoende de no risk polis na 2020
structureel beschikbaar te stellen

Stand van zaken

3536

27-10-2016
AO Participatiewet

De Staatssecretaris informeert de
Tweede Kamer met een brief voor
15-03-2017 over de uitkomsten van de
gesprekken met de Werkkamer en
Programmaraad over matchen op
werk

3538

27-10-2016
AO Participatiewet

De Staatssecretaris zegt toe om via de Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Voorjaarsnota een voorstel te doen om 21-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 587,
te regelen dat de onbenutte gelden
nr. 18)
van de 100 mln voor beschut werk niet
terugvloeien naar de staatskas maar
beschikbaar blijven voor de Participatiewet

3540

27-10-2016
AO Participatiewet

De Staatssecretaris zegt toe om de
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Tweede Kamer voor het kerstreces een 02-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
brief te sturen waarin ze aangeeft of
nr. 50)
het opportuun is om een AMvB voor
bepaalde tijd te evalueren

3542

AO Handhaving 02-11-2016

Onderzoek postpakketsector. De
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Minister zegt toe het rapport dat de
02-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 502,
Inspectie SZW opstelt naar aanleiding nr. 139)
van de motie van de leden van
Weyenberg en Heerma (Kamerstukken
II, 29 502, nr. 118) om de Inspectie
SZW een nadrukkelijkere rol te laten
spelen in de handhaving in de
pakketpostsector begin 2017 aan de
Tweede Kamer aan te bieden

3543

01-11-2016
Mondelinge vraag
Rapport Kerk in Actie
«Toename hulpverzoeken bij
Kerken»

De Staatssecretaris zegt toe dat zij de
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Tweede Kamer voor de begrotingsbe- 11-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
handeling van SZW zal informeren
nr. 380)
over de stand van zaken rond kinderen
in armoede

3544

01-11-2016
Mondelinge vraag
Rapport Kerk in Actie
«Toename hulpverzoeken bij
Kerken»

De Staatssecretaris zegt toe de Tweede Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Kamer voor de begrotingsbehandeling 24-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nader te informeren over haar reactie nr. 381)
op het rapport van Kerk in Actie en de
te nemen vervolgstappen

3545

15-11-2016
VAO Arbeidsmarktbeleid
(N.a.v. het AO Arbeidsmarktbeleid van 27-10-2016)

De Minister heeft toegezegd in overleg Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
te treden met Staatssecretaris Wiebes 16-01-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
over de vraag wat het probleem is met nr. 752)
de regeling in Den Haag. Volgende
week ontvangt de Tweede Kamer van
de Minister of van Staatssecretaris
Wiebes een brief over wat wel en niet
kan bij het generatiepact

3546

02-11-2016
AO Handhaving

De Minister zegt toe een afschrift van
de Verzamelbrief met een nieuwe
instructie voor gemeenten hoe om te
gaan met EU-burgers die bijstand
aanvragen voor 1 januari 2017 aan de
Tweede Kamer te sturen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
24-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
nr. 779)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
29-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017,
2016D51304)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

223

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3547

24-11-2016
AO Pensioenonderwerpen

In januari 2017 ontvangt de Tweede
Kamer een brief van het kabinet met
daarin de stand van de dekkingsgraden op 31 december 2016 en een
eventueel kabinetsvoorstel tot
maatregelen. Advies van DNB en
doorrekeningen van CPB maken
onderdeel uit van deze brief

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
27-01-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 33 972,
nr. AA)

3548

29-11-2016
Stemmingen n.a.v. de
ingediende moties en het
wetsvoorstel bij de plenaire
behandeling 34 578 (Wijziging
van Participatiewet en enkele
andere wetten in verband met
het verplichten van beschut
werk en met betrekking tot het
quotum van arbeidsbeperkten
en het openstellen van de
Praktijkroute)

De Staatssecretaris spreekt met UWV Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
over het advies beschut werk in relatie 05-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 578,
tot de ontwikkelmogelijkheden van de nr. 17)
cliënt

3550

29-11-2016
Stemmingen n.a.v. de
ingediende moties en het
wetsvoorstel bij de plenaire
behandeling 34 578 (Wijziging
van Participatiewet en enkele
andere wetten in verband met
het verplichten van beschut
werk en met betrekking tot het
quotum van arbeidsbeperkten
en het openstellen van de
Praktijkroute)

De Staatssecretaris gaat voor de
begrotingsbehandeling met Cedris in
overleg over welke mogelijkheden er
zijn om beschut werk tijdelijk in te
zetten

Overleg met Cedris over welke mogelijkheden er
zijn om beschut werk tijdelijk in te zetten heeft
plaatsgevonden. Daarmee is deze toezegging ook
afgedaan

3551

29-11-2016
Stemmingen n.a.v. de
ingediende moties en het
wetsvoorstel bij de plenaire
behandeling 34 578 (Wijziging
van Participatiewet en enkele
andere wetten in verband met
het verplichten van beschut
werk en met betrekking tot het
quotum van arbeidsbeperkten
en het openstellen van de
Praktijkroute)

De Staatssecretaris zegt toe een
onderzoek te doen naar de
mogelijkheid de Praktijkroute voor
beschut werk in te voeren

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
nr. 58)

3552

29-11-2016
Stemmingen n.a.v. de
ingediende moties en het
wetsvoorstel bij de plenaire
behandeling 34 578 (Wijziging
van Participatiewet en enkele
andere wetten in verband met
het verplichten van beschut
werk en met betrekking tot het
quotum van arbeidsbeperkten
en het openstellen van de
Praktijkroute)

De Staatssecretaris geeft voor de
begrotingsbehandeling een «houtskoolschets» over de voorlichting voor
de doelgroep. Voor 15-03-2017 volgt
een uitgewerkt plan

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
21-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 587,
nr. 18)

3555

17-11-2016
AO Arbeidsmarktdiscriminatie

In februari 2017 zal een actieplan
zwangerschapsdiscriminatie aan de
Tweede Kamer worden toegezonden.
Hierbij zal aandacht worden besteed
aan de door het College voor de
Rechten van de Mens gedane
suggesties

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer van
22-3-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544, nr.
775)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

224

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3556

17-11-2016
AO Arbeidsmarktdiscriminatie

De Minister vraagt de Algemene
Rekenkamer om suggesties om acties
op het gebied van arbeidsmarktdiscriminatie meetbaarder te maken

Afgehandeld met brief van BZK aan de Tweede
Kamer d.d. 23-03-2017 (Voortgangsrapportage
Nationaal Actieprogramma tegen Discriminatie
2017) (Kamerstukken II, 2016–2017, 30 950, nr. 107)

3557

17-11-2016
AO Arbeidsmarktdiscriminatie

Goede voorbeelden (Charter Diversiteit, boegbeeld ouderenwerkloosheid) worden waar mogelijk
kwalitatief geduid en meegenomen in
de eerste voortgangsrapportage van
Minister BZK over het Nationaal
Actieprogramma tegen Discriminatie

Afgehandeld met brief van BZK aan de Tweede
Kamer d.d. 23-03-2017 (Voortgangsrapportage
Nationaal Actieprogramma tegen Discriminatie
2017) (Kamerstukken II, 2016–2017, 30 950, nr. 107)

3558

17-11-2016
AO Arbeidsmarktdiscriminatie

Verstrekt – indien mogelijk – cijfers
over het aantal personen bij het Rijk
die een cursus hebben gevolgd over
selecteren zonder vooroordelen

Afgehandeld met brief van BZK aan de Tweede
Kamer d.d. 23-03-2017 (Voortgangsrapportage
Nationaal Actieprogramma tegen Discriminatie
2017) (Kamerstukken II, 2016–2017, 30 950, nr. 107)

3559

AO Handhaving 2-11-16

Openbaarmaking HH-toetsen: De
Minister zegt toe de Tweede Kamer
voor de begrotingsbehandeling te
informeren over de vraag of handhavingstoetsen van de Inspectie SZW
openbaar gemaakt kunnen worden en
aan Kamerleden in vertrouwelijkheid
ter inzage te leggen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-11-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017,
34 550-XV, nr. 14)

3563

02-11-2016
AO Handhaving

In contact treden met het SNA over
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
nadere informatie over de 550
26-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 17 050,
bedrijven die het keurmerk hebben
nr. 537)
verloren. Dit wordt meegenomen in de
brief aan de Tweede Kamer over het
het vergaat met het kenmerk begin
2017

3565

19-01-2017
VAO Pensioenonderwerpen
(n.a.v. het AO Pensioenonderwerpen van 24 november
2016)

De Staatssecretaris zegt op verzoek
van de PvdA toe om voor 01-05-2017
te rapporteren over de gesprekken die
gaande zijn met de uitzendbranche

3566

06-12-2016
Begroting Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV)

Kamerlid Weyenberg heeft tijdens
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
begrotingsbehandeling 2017 een
02-02-2017, (Kamerstukken II, 2016–2017,
motie ingediend met het verzoek de
34 550-XV, nr. 71)
werkloosheidsval voor werkenden met
een inkomen van 120% wettelijk
minimumloon weer op te nemen in de
begroting. (Kamerstukken II,
2016–2016, 34 550 XV nr. 44)

3567

26-01-2017
AO Participatiewet

De Staatssecretaris stelt alles in het
De publicatie in de Staatscourant (Nr. 10881) op
werk om de AMvB met het experimen- 01-03-2017
teerartikel voor 15-03-2017 in het
staatsblad te publiceren

3569

26-01-2017
AO Participatiewet

De Staatssecretaris zal voor de zomer
van 2017 de contouren van het
onderzoek naar de praktijkroute
beschut werk aan de Kamer zenden

3570

26-01-2017
AO Participatiewet

De Staatssecretaris zegt toe om in
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
februari 2017 aan de Tweede Kamer te 30-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
melden welk onderzoeksbureau de
nr. 58)
pilot «overdraagbaarheid quotum na
inkoop van producten bij bedrijven op
de hoogste trede van de PSO-ladder»
gaat uitvoeren

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
02-06-2017 (Kamerstukken II 2016–2017, 32 043, nr.
364)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
nr. 58)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

225

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3571

26-01-2017
AO Participatiewet

De Staatssecretaris zegt toe om bij de Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
bewindspersonen BZK na te gaan hoe 07-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
vanaf 01-03-2017 de taken van de
nr. 777)
aanjager banenafspraak overheid
worden ingevuld. Zij vraagt hen om de
Tweede Kamer hierover in een brief te
informeren

Stand van zaken

3573

26-01-2017
AO Participatiewet

De Staatssecretaris zegt toe om te
verkennen hoe het staat met het
voorkeursbeleid bij werving voor de
doelgroep banenafspraak en de
Tweede Kamer voor 15-03-2017
hierover te informeren

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
nr. 58)

3575

02-11-2016
AO Handhaving

De Minister zegt toe een overzicht te
geven van de nationale en bilaterale
maatregelen om het beginsel van
«gelijk loon voor hetzelfde werk op
dezelfde plaats» dichterbij te brengen.

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
16-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 17 050,
nr. 534)

3578

26-01-2017
AO Participatiewet

Voorkeursbeleid bij werving van
doelgroepen banenafspraak. De
Tweede Kamer wordt geïnformeerd of
een werkgever voorkeursbeleid voor
de doelgroep van de banenafspraak
mag voeren als een vacature zich
daarvoor leent.

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
nr. 58)

3579

27-10-2016
AO Participatiewet

Pilot Overdraagbaarheid quotum na
inkoop van prodcuten

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
nr. 58)

3580

09-02-107
AO Arbeidsmigratie,
Loondoorbetaling bij ziekte,
Arbeidsongeschiktheid en
Arbeidsmarktbeleid

De Minister informeert de Tweede
Kamer voor de zomer over het
resultaat van gesprekken met sociale
partners over het opzetten van een
onafhankelijk instituut voor beoordeling van schadeverhaal beroepsziekten

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
06-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 25 883,
nr. 295)

3582

06-10-2016
AO Ouderenwerkloosheid

Uitwerking van het actieplan
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
«Perspectief voor vijftigplussers». Aan 22-12-2016 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
de Tweede Kamer is toegezegd om
nr. 763)
vóór het einde van het jaar 2016 een
uitwerking van het actieplan
«Perspectief voor vijftigplussers» naar
de Tweede Kamer te sturen

3584

14-02-2017
VAO Participatiewet (n.a.v. AO
van 26 januari 2017)

De Staatssecretaris zegt toe om naar
aanleiding van de evaluatie van de
ESB-regeling te bekijken of de strakke
koppeling aan de schooljaren met
enige flexibiliteit ingezet kan worden

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
09-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 31 224,
nr. 39)

3585

19-01-2017
VAO Pensioenonderwerpen
(n.a.v. het AO Pensioenonderwerpen van 24 november
2016)

De Staatssecretaris zal de pensioensector aanspreken op de diversiteit in
besturen van pensioenfondsen. Zij zal
voor 1 mei hierover rapporteren aan
de Tweede Kamer

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
11-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
nr. 362)

3586

19-01-2017
VAO Pensioenonderwerpen
(n.a.v. het AO Pensioenonderwerpen van 24 november
2016)

De Staatssecretaris zal navraag doen
naar de opvatting van DNB over de
toetsing van 30 bestuurders die nog
voor 2000 in functie zijn gekomen en
hierover aan de Tweede Kamer
rapporteren

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
11-4-2017 (Kamerstukken II. 2016–2017, 32 043,
nr. 362)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

226

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3588

09-02-2017
AO Arbeidsmigratie,
Loondoorbetaling bij ziekte,
Arbeidsongeschiktheid en
Arbeidsmarktbeleid

AFM AOV ZZP. De Minister zal de AFM Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
vragen een onderzoek uit 2011 naar
12-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017,
AOV’s van zzp’ers te herhalen. Hierbij aanhangsel 2323)
zal de Minister de AFM verzoeken om
bij dit onderzoek ook advocaten die
zich bezig houden met claimbeoordeling van verzekeraars te betrekken.
De Minister laat spoedig weten hoe de
AFM hierop reageert

Stand van zaken

3589

09-02-2017
AO Arbeidsmigratie,
Loondoorbetaling bij ziekte,
Arbeidsongeschiktheid en
Arbeidsmarktbeleid

Uitvoering ZW bezwaarmogelijkheid.
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
De Minister informeert de Tweede
01-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
Kamer in het voorjaar over gesprekken nr. 786)
met het UWV over bekendheid van de
bezwaarmogelijkheid voor
ZW-uitkeringsgerechtigden bij UWV bij
klachten over de private uitvoering

3590

09-02-2017
AO Arbeidsmigratie,
Loondoorbetaling bij ziekte,
Arbeidsongeschiktheid en
Arbeidsmarktbeleid

Evaluatie actieplan 50 plussers. De
Minister zal eind maart 2017 het
evaluatiekader voor het Actieplan
Perspectief voor vijftigplus naar de
Kamer sturen

3596

02-06-2016 34 378 (Wijziging
van de Wet op de ondernemingsraden en de Pensioenwet in verband met de
bevoegdheden van de
ondernemingsraad inzake de
arbeidsvoorwaarde pensioen)

De Staatssecretaris zal advies SER
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
vragen inzake medezeggenschap van 24-02-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
werknemers in kleine ondernemingen nr. 360)
ten aanzien van de arbeidsvoorwaarde
pensioen

3597

Uitgaande brief 13-09-2016
Beantwoording schriftelijke
overleg IORP. (Kst. 33 931,
nr. 18)

Het kabinet zal zo spoedig mogelijk,
doch uiterlijk drie maanden na de
inwerkingtreding van de richtlijn, het
implementatieplan naar de Tweede
Kamer sturen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
13-04-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 33 931,
nr. 20)

3602

21-06-2017
AO Armoede- en schuldenbeleid

De Staatssecretaris komt in de week
na het bestuurlijk overleg met VNG
(6 juli) terug op de mogelijkheid van
een schuldhulplijn

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
14-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 407)

3603

21-06-2017
AO Armoede- en schuldenbeleid

De Staatssecretaris verschaft de
Tweede Kamer voor het zomerreces
inzicht in de schuldhulpverlening aan
jongeren in de gemeenten Den Haag
en Leiden en geeft daarbij aan
wanneer de gemeenten de eerste
resultaten van deze aanpak
verwachten

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
14-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 407)

3604

21-06-2017
AO Armoede- en schuldenbeleid

De Staatssecretaris stuurt de Tweede
Kamer voor het zomerreces de
resultaten toe van de pilot voor jonge
nabestaanden in de gemeente Zwolle

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
23-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 358,
nr. 243)

3605

21-06-2017
AO Armoede- en schuldenbeleid

De Staatssecretaris vraagt in de
verzamelbrief van juli 2017 aandacht
voor de invulling van de kindpakketten
door gemeenten en gemeenteraden

Afgehandeld met afschrift van verzameldbrief aan
gemeente, brief aan de Tweede Kamer d.d.
14-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
nr. 407)

3606

21-06-2016
AO Armoede- en Schuldenbeleid

De Staatssecretaris zal haar verantwoordelijke collega’s van VenJ en EZ
vragen de wenselijkheid van een
verbod op het opkopen en doorverkopen van schulden te verkennen

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
14-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–201 7, 24 515,
nr. 407)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
15-05-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 29 544,
nr. 782)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

227

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3610

21-06-2017
AO Kinderopvang

Voor het reces zal de Minister met de
Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
betrokken partijen overleggen over
12-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 31 322,
buitenspeelruimte en de Tweede
nr. 336)
Kamer over de uitkomsten informeren.
Tevens informeert de Minister de
Tweede Kamer over de communicatie
richting ouders over de verschillende
financieringsstromen

Stand van zaken

3611

28-06-2017
Wetgevingsoverleg
Jaarverslag SZW en Slotwet

De Staatssecretaris stuurt in de zomer
een brief aan de Tweede Kamer over
de opzet van het verbeterplan van de
RCN-unit SZW naar aanleiding van de
bevindingen van de ADR en de AR

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
14-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017,
34 725-XV, nr. 19)

3617

28-06-2017
Wetgevingsoverleg
Jaarverslag SZW en Slotwet

De Staatssecretaris informeert de
Tweede Kamer voor de zomer over de
stand van zaken met betrekking tot
beschutte werkplekken

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
30-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 34 352,
nr. 58)

3619

15-06-2017
AO Pensioenonderwerpen

Tijdens het AO Pensioenonderwerpen Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer
van 15 juni jl. heeft de Staatssecretaris d.d.11-07-207 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
toegezegd om de Tweede Kamer voor nr. 374)
het zomerreces te informeren over een
aantal uiteenlopende onderwerpen

3620

12-04-2017 plenair debat
onderzoek Eurozone naar de
fiscale houdbaarheid van
pensioenstelsels

De Staatssecretaris heeft de Tweede
Kamer toegezegd een actualisatie te
geven van de ontwikkelingen ten
aanzien van grensoverschrijdende
pensioenregelingen. De Staatssecretaris heeft daarbij tevens toegezegd
nogmaals aan te geven wat er in dit
kader onder de huidige wet- en
regelgeving mogelijk is en wat er
verandert met de implementatie van
de herziene IORP-richtlijn

3625

28-06-2017
VAO Armoede en Schuldenbeleid

De Staatssecretaris heeft toegezegd op Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
verzoek van de SP toegezegd om in de 14-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 24 515,
volgende brief aan de Tweede Kamer nr. 407)
over het armoede- en schuldenbeleid
kort in te gaan op het pamflet van
VNG, Divosa, NVVK en Sociaal Werk
Nederland over de armoede- en
schuldenproblematiek

3628

16-05-2017
De Staatssecretaris zal de Minister van Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
Mondelinge vraag van het lid
BZK vragen in overleg te treden met
11-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
GIJS VAN DIJK (PvdA) over het het bestuur van het ABP over de
nr. 374)
bericht «Ruim € 30 mln aan
bonussen bij APG en de Tweede
bonussen voor beleggers
Kamer daarover te informeren
APG» (goedgekeurd)

Afgehandeld met brief aan de Tweede Kamer d.d.
02-06-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017, 32 043,
nr. 364)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

228

6.3.4 Lopende toezeggingen
Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 1996–1997
ID1

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3

Uitgaande brief 29-10-1996
Kabinetsstandpunt over
bekrachtiging van protocol bij
ILO-verdrag nr. 81 (Arbeidsinspectie) Kamerstukken II,
1996–1997, 25 478, nr. 4

Kabinetsstandpunt over bekrachtiging
van protocol bij ILO-verdrag nr. 81
(Arbeidsinspectie)

Er is samenhang met een lopende procedure bij
de ILO (art. 24 procedure, d.d. juni 2012) over
naleving door Nederland van ILO-Verdrag 81. Naar
verwachting kan het nieuwe kabinet in 2018 een
beslissing nemen over de wenselijkheid van
bekrachtiging door Nederland van dit protocol

1

Dit is een identificatienummer voor de administratie van de toezegging binnen het Ministerie van SZW.

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2010–2011
ID

Datum/Vindplaats

2382

Plenaire behandeling
De Tweede Kamer ontvangt een brief
Wetsvoorstel (Aanpassing Wet over de beleidsregels UWV inzake de
arbeid vreemdelingen;
nieuwe weigerings/intrekkingsgrond,
introductie van de referent in
binnen een half jaar nadat het
de Vreemdelingenwet 2000 en wetsvoorstel door beide Kamers is
verkorting van de wachttermijn aanvaard
voor seizoenswerkers

Omschrijving

Stand van zaken
Planning: brief naar Tweede Kamer januari 2018

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2011–2012
ID

Datum/Vindplaats

3145

19-06-2012 Plenaire behanDe mobiliteitsbonussen voor oudere
deling wetsvoorstel (Wijziging werklozen en arbeidsgehandicapten
van de Wet financiering sociale dient te worden geëvalueerd. Deze
verzekeringen in verband met toezegging is ook opgenomen in de
bonussen voor werkgevers
evaluatie agenda
voor het in dienstnemen en in
dienst houden van oudere
werknemers en arbeidsgehandicapte werknemers) (33 284)
Evaluatie mobiliteitsbonussen

Omschrijving

Stand van zaken
Planning oplevering evaluatie: 4e kwartaal 2019

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2012–2013
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

2831

17-04-2013 Plenaire behandeling van de Herziening van
de Wet arbeid Vreemdelingen
(33 475)

De Minister zegt op verzoek van D66
toe na een te jaar kijken naar het
aantal verleende twv’s en in hoeverre
deze repeterend worden toegekend

Planning: brief naar Tweede Kamer januari 2018

2868

22-05-2013 Vervolg plenaire
behandeling Wetsvoorstel
Versterking Bestuur Pensioenfondsen (33 182)

In de evaluatie van de Wet versterking Planning: Start van de evaluatie is drie jaar na
bestuur pensioenfondsen worden ook inwerkingtreding van de organisatiebepalingen
de onderwerpen visitatiecommissie,
van de Wet versterking bestuur pensioenfondsen
diversiteit en de bevindingen van DNB en dat is 1 juli 2017. De resultaten van de evaluatie
over onder meer bestuursleden zonder inclusief de monitoring kunnen vervolgens begin
stemrecht meegenomen
2018 aan beide Kamers gemeld worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

229

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2013–2014
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

2935

20-03-2014 AO
SUWI-onderwerpen

De Minister zal de Tweede Kamer
Er vindt overleg plaats tussen het UWV en SZW
informeren over verplichte inschrijving over de invulling van de sollicitatieplicht en de
door werkzoekenden bij een uitzenduitvoering van de verplichte inschrijving bij een
bureau en de mogelijkheid van een
uitzendbureau. De Tweede Kamer zal in de eerste
uitzendbureau om inschrijving te
helft van 2018 worden geïnformeerd over de
weigeren
vermeende weigering door uitzendbureaus en de
invulling van de verplichte inschrijving. Planning:
Tweede kwartaal van 2018

Stand van zaken

3075

23-01-2014
AO Arbeidsomstandigheden
(Arbo)

Brand windturbine: De Minister zegt
Het OM heeft nog geen beslissing genomen over
toe de Tweede Kamer te informeren
strafvervolging.
over de resultaten van de onderzoeken
n.a.v. de brand in een windturbine met
dodelijke slachtoffers

3090

13-02-2014 Plenair debat Wet
werk en zekerheid (33 818)
Voortzetting

De Minister zegt toe nauwlettend te
Wordt meegenomen met de evaluatie van de Wwz
zullen volgen of de mogelijkheid van
in 2020 zoals aangegeven in de eerste voortgangshoger beroep en cassatie in de WWZ
brief Wwz (2015)
er, gezien de precedentwerking, toe
leidt dat het aantal zaken bij de rechter
op termijn zal afnemen. De Minister
zegt ook toe scherp in de gaten te
houden of het middel niet misbruikt
wordt (in die zin dat het een onderhandelpunt wordt), en of dit al dan niet
leidt tot een toename van hogere
vergoedingen in vaststellingsovereenkomsten dan de wettelijke transitievergoeding. Dit zal te zijner tijd onderzocht worden door een enquête onder
werkgevers en werknemers te houden,
om na te gaan hoe de vaststellingsovereenkomsten eruit zien. De Tweede
Kamer zal over de resultaten worden
geïnformeerd

3093

13-02-2014 Plenair debat Wet
werk en zekerheid (33 818)
Voortzetting

De Minister zegt toe dat hij de
jurisprudentie over de uitwerking van
het criterium «billijke vergoeding» bij
«ernstig verwijtbaar handelen of
nalaten» in de WWZ op de voet zal
volgen en zal analyseren. Daarmee
wacht hij niet op de evaluatie van de
totale WWZ in 2020. Als het misgaat,
als het uit de hand loopt, komt de
Minister terug naar de Tweede Kamer
met voorstellen

3110

05-06-2014 AO Inburgering

De Minister zegt toe, n.a.v. vragen De De Tweede Kamer zal in het laatste kwartaal van
Graaf PVV betreffende inburgeraars
2018 hierover worden geïnformeerd
die met lening examen hebben gedaan
en dat niet hebben gehaald en die
vervolgens uit beeld raken, om welke
aantallen gaat het dan, hoeveel geld is
daarmee gemoeid, hoe wordt het
geleende geld dan teruggehaald, deze
vragen mee te nemen bij de reeds
toegezegde rapportage over de
terugbetalingsdiscipline van
DUO-leningen

Onderzoek ten behoeve van een evaluatie
criterium ernstige verwijtbaarheid is gaande. Zoals
aangegeven in de tijdlijn van de evaluatie Wwz
(bijlage bij eerste voortgangsbrief Wwz dd
27-11-2015), is het streven om de resultaten aan
het eind van 2017 gereed te hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

230

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2014–2015
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3174

01-10-2014 Vervolg AO
Kinderopvang

Vraag of kinderopvang onder WNT
valt, wordt meegenomen in de nadere
uitwerking van de omkering die
aankomend voorjaar aan de Tweede
Kamer wordt aangeboden

Dit wordt meegenomen in het initiële wetsvoorstel
Directie Financiering. Het is aan het nieuwe
Kabinet om dit wetsvoorstel aan te bieden aan de
Tweede Kamer

3186

De Minister zal de Kamer
informeren over verplichte
inschrijving door werkzoekenden bij een uitzendbureau
en de mogelijkheid van een
uitzendbureau om inschrijving
te weigeren

De Minister heeft toegezegd dat hij,
naar aanleiding van het bericht in de
Volkskrant van 27 oktober, UWV
opheldering zal vragen of het bericht
in de Volkskrant juist is;of er sprake is
van een incident of structureel;of de in
2013 gemaakte afspraken zijn
geïmplementeerd.hoe de bescherming
van de medische privacy gewaarborgd
wordt voor iedereen die contact heeft
met UWV. Alsdan zal de Minister
bezien of dat moet leiden tot nadere
maatregelen. Over de uitkomsten zal
de Minister de Tweede Kamer
informeren

De AP heeft haar voorlopige bevindingen
uitgebracht aan het UWV. AP brengt definitief
rapport in het najaar 2017 uit. De Kamer wordt
geïnformeerd direct nadat het definitieve rapport
van de AP is ontvangen

3199

13-11-2014
AO Participatiewet en
WWB-onderwerpen

De Staatssecretaris heeft toegezegd
Vanuit het Ministerie van BZK zijn proeftuinen
voor het einde van het jaar een brief te gestart over de uitvoering van de banenafspraak
sturen over social return bij het Rijk in binnen de rijksoverheid. De resultaten daarvan
relatie tot de banenafspraak. Dit betreft worden eind 2017 gecommuniceerd naar de
geen nieuwe toezegging maar een
Tweede Kamer, door Minister V&J. De inhoud van
herhaling van de toezegging, zoals
de Kamerbrief raakt de inhoud van de toezegging
gedaan in de brief van V&J
(en wordt zo afgedaan)

3239

22-01-2015
AO Inburgering

De Minister zegt toe om een brief naar
de Tweede Kamer te sturen over
Europese procedures zodra infractieprocedure EC over Wib officieel
binnen is

3267

25-02-2015 Plenair debat
Voor de zomer wordt de Tweede
Wetsvoorstel Pensioencommu- Kamer geïnformeerd hoe het best kan
nicatie (34 008)
worden gecommuniceerd over het
werkgeversdeel in de pensioenpremie

Loopt mee in implementatie IORP-richtlijn. De
richtlijn moet 13-01-2019 in werking treden

3290

12-03-2015 Plenaire behanDe Minister zal de werking van de
deling Wet werken na de AOW WAA-maatregel uit het wetsvoorstel
(34 073)
Werken na de AOW-gerechtigde
leeftijd betrekken bij de evaluatie van
de wet (of dit inderdaad als antiverdringingsmaatregel werkt en
AOW-gerechtigden niet juist aantrekkelijker maakt als werknemer)

Planning: Betrekken bij evaluatie over de werking
van de wet over de eerste twee jaar na inwerkingtreding, najaar 2018 gereed

3302

Uitgaande brief 19-12-2014
Drie jaar na inwerkingtreding van het
Wetsvoorstel pensioencommu- (volledige) wetsvoorstel nagaan of de
nicatie. (Kamerstukken II
maatregelen hebben bijgedragen tot
2014–2015, 34 008, nr. 6)
een beter pensioenbegrip van de
deelnemer en daarbij ook na te gaan
of er sprake is geweest van een
verlaging van de regeldruk

Wet Pensioencommunicatie is 1 juli 2015
gefaseerd in werking getreden. Onderzoek in 2018

3335

16-06-2015 Plenaire behandeling Wet Algemeen
Pensioenfonds

Dit onderwerp gaat meelopen in het wetstraject
waardeoverdracht en kleine pensioenen, dat naar
verwachting in augustus 2017 bij de Tweede
Kamer zal worden ingediend (voor Prinsjesdag)

Het keuzerecht rond de ingang van de
pensioendatum wil de Staatssecretaris
snel nader bestuderen. Als het
enigszins kan neemt de Staatssecretaris het in de beantwoording van de
Kamervragen van de heer Omtzigt
over de kleine pensioenen mee

Brief over aanpassingen in Vreemdelingenregelgeving is op 18 november 2016 naar EC
verstuurd. Daarop is geen reactie van de EC
ontvangen. Pas wanneer dat het geval is, kan de
Tweede Kamer geïnformeerd worden. Het is ook
mogelijk dat de EC helemaal niet reageert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

231

ID

Datum/Vindplaats

3340

Uitgaande brief 13-07-2015
Er zijn veel ontwikkelingen gaande bij
Onderzoek gepensioneerden in de beroepspensioenfondsen, die de
besturen beroepspensioenStaatssecretaris de komende jaren zal
fondsen (Kamerstukken II
blijven bezien. De Staatssecretaris is
2014–2015, 33 863, nr. 33)
voornemens de Kamer over twee jaar
te informeren over hoe die ontwikkelingen zijn verlopen en welke
conclusies daaruit zouden kunnen
volgen

Omschrijving

3357

02-09-2015 Plenaire behandeling wetsvoorstel Wijziging
van de Wet kinderopvang en
kwaliteitseisen peuterspeelzalen in verband met de
totstandkoming van het
personenregister kinderopvang en peuterspeelzaalwerk en de mogelijkheid te
komen tot meertalige
buitenschoolse opvang
(34 195)

Stand van zaken
Loopt mee in de evaluatie van de Wet versterking
bestuur pensioenfondsen, die begin 2018 aan de
Tweede Kamer wordt verzonden

Meer duiding geven aan het begrip
De Tweede Kamer wordt in het najaar van 2017
structureel en regelmatig ten behoeve hierover schriftelijk geïnformeerd
van de praktijk. Dit door in overleg met
de branche in te zetten op communicatie hierover n door met de toezichthouder de invulling van het begrip
vast te leggen in de beleidsregels
werkwijze toezichthouder. De Tweede
Kamer wordt hierover geïnformeerd
voor de inwerkingtreding van de wet,
komend voorjaar

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2015–2016
ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3375

23-09-2015 AO Arbeidsmigratie Er komt in oktober een brief van de
Minister van SZW en de Staatssecretaris Financiën over de ET-regeling

Rond de ET-regeling heeft de Minister tijdens het
AO Arbeidsmigratie, Loondoorbetaling bij ziekte,
Arbeidsongeschiktheid en Arbeidsmarktbeleid d.d.
9 februari 2017 aangegeven dat zowel de
wetgever, als de sociale partners moeten
bijdragen aan een oplossing. Indien er wordt
gekozen voor een wetgevende oplossing is dit
allen mogelijk door aanpassing van het fiscale
bouwwerk. Dit wil de Minister aan een volgend
kabinet laten

3385

Uitgaande brief 14-10-2015
Inzagerecht raad van toezicht
en verantwoordingsorgaan

Tijdens de behandeling van de Wet
versterking bestuur pensioenfondsen
heeft de Staatssecretaris toegezegd
om drie jaar na de inwerkingtreding
van de organisatiebepalingen uit deze
wet – 1 juli 2017 – een evaluatie uit te
zullen voeren. De Staatssecretaris is
bereid om in het kader van deze
evaluatie de wenselijkheid van een
inzagerecht van verantwoordingsorganen in contracten en kosten van het
pensioenfonds mee te nemen

Planning: Start van de evaluatie is drie jaar na
inwerkingtreding van de organisatiebepalingen
van de Wet versterking bestuur pensioenfondsen
en dat is 1 juli 2017. De resultaten van de evaluatie
inclusief de monitoring kunnen vervolgens begin
2018 aan beide Kamers gemeld worden

3403

Uitgaande brief 27-11-2015
Opzet evaluatie Wwz en eerste
beeld invoering Wwz.
(Kamerstukken II, 2015–2016,
34 351, nr. 1)

De Minister zal de Tweede Kamer
periodiek, halfjaarlijks, via voortgangsrapportages informeren over de
werking van de Wwz. In deze
halfjaarlijkse brieven zullen dan
verschillende toezeggingen en
deelrapportages over de Wwz
meelopen die eerder zijn toegezegd

Deze toezegging loopt tot 1-1-2020. Halfjaarlijks
wordt er een brief aan de Tweede Kamer gestuurd
over de voortgang van de Wwz. De vierde brief is
van 05-07-2017 (Kamerstukken II, 2016–2017,
34 351, nr. 24)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

232

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3404

Uitgaande brief 10-12-2015
Beantwoording van de
Kamervragen van het lid
Vermeij over de representativiteit van beroepspensioenfondsen

De Staatssecretaris wil een duurzame Dit loopt mee in de toekomstdiscussie pensioplossing vinden voor de beroepspen- oenen. Planning wetgeving: eind 2020
sioenregelingen. Daarom wil de
Staatssecretaris in overleg met de
pensioensector en sociale partners
kijken naar de wijze van verplichtstelling van beroepspensioenfondsen,
in het bijzonder in relatie tot beroepsgenoten in loondienst en zelfstandigen, en mede in relatie tot de
voorgenomen wijziging van de
vormgeving van verplichtstelling van
bedrijfstakpensioenfondsen

Stand van zaken

3413

29-09-2015 Stemmingen n.a.v. Na drie jaar vindt een evaluatie naar
De evaluatie dient begin 2019 beschikbaar te zijn
de ingediende amendementen, de werking van de no-riskpolis plaats. omdat er dan voldoende volume is om de
moties en het wetsvoorstel
Op basis daarvan zal worden bezien of evaluatie over drie jaar te kunnen uitvoeren. In de
plenaire behandeling wijziging er aanleiding is voor wetgeving met
aanloop daar naar toe zal met betrokken partijen
van de Participatiewet, de
het oog op de situatie na 2020. (...)
de evaluatie worden voorbereid. Planning: januari
Ziektewet, de Wet werk en
Wanneer de tussentijdse evaluatie
2019
inkomen naar arbeidsveraanleiding geeft tot continuering van
mogen en de Wet financiering de uniforme no-riskpolis zal daarvoor
sociale verzekeringen ivm
een nieuwe wettelijke basis moeten
harmonisatie van instruworden getroffen. Voorts is met
menten ter bevordering van
sociale partners en VNG afgesproken
arbeidsdeelname van
dat na drie jaar de stand van zaken wat
arbeidsbeperkten (34 194)
betreft de premiekorting doelgroep
banenafspraak zal worden bezien en
dat na vijf jaar de mobiliteitsbonus
verdwijnt voor de doelgroep van de
banenafspraak. De dan resterende
financiële middelen kunnen dan voor
andere arbeidsmarktinstrumenten in
de belasting- en premiesfeer worden
ingezet

3479

02-06-2016 Plenaire behandeling wijz.wet op de
ondernemingsraden en de
Pensioenwet ivm de bevoegdheden van de ondernemingsraad inz. de arbeidsvoorwaarden pensioenen

Op verzoek van VVD en PvdA heeft de
Staatssecretaris toegezegd om de
uitvoering van de wet in de praktijk –
inclusief eventuele procedures bij de
rechter – te monitoren en de Tweede
Kamer daarover na twee jaar te
informeren

3483

Uitgaande brief 21-06-2016
Reactie op aangenomen motie
31 497 nr. 188 over een
Wajong-uitkering voor ernstig
meervoudig gehandicapte
kinderen

De Staatssecretaris gaat de in de motie Het onderzoek naar deze gegevens loopt en wordt
geschetste situatie dat ouders om
in de zomer afgerond. Planning brief aan Tweede
financiële redenen hun kinderen van
Kamer: 4e kwartaal 2017
school afhalen als onderdeel van de
evaluatie Participatiewet onderzoeken.
Met de tussenrapportage evaluatie
Participatiewet rapporteert de
Staatssecretaris de Tweede Kamer
voor het zomerreces van 2017 over de
resultaten van dit onderzoek

3519

30-06-2016 Uitgaande brief
tweede voortgangsbrief Wwz

De Minister zegt toe om de Tweede
Planning: het gesprek met de RvdR heeft nog niet
Kamer te informeren over de
plaatsgevonden
uitkomsten van het gesprek met de
Raad voor de Rechtspraak (RvdR) over
de toepassing van het nieuwe
ontslagrecht uit de Wwz. Het gaat om
de constatering uit onderzoek dat de
hoogte van de transitievergoeding
soms lijkt te worden meegewogen bij
het toe- of afwijzen van een ontbindingsverzoek en om de vraag waarom
rechters menen in soms te weinig
ruimte te zien om te ontbinden o.g.v.
een verstoorde arbeidsverhouding

Planning: evaluatie medio 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

233

Overzicht van door de bewindspersonen nog af te handelen toezeggingen, vergaderjaar 2016–2017
ID

Datum/Vindplaats

3525

21-09-2016 Algemeen Politieke De SER zal de eerdere adviesaanvraag
Beschouwingen Tweede
over loondoorbetaling bij ziekte en
Kamer
langdurige werkloosheid uitbreiden
naar een breder advies over de
arbeidsmarkt

Omschrijving

Stand van zaken
De verwachting is dat de SER het advies aan het
nieuwe kabinet wil aanbieden. Daarna zal de
kabinetsreactie voorbereid worden. Planning
verzending aan Tweede Kamer: 2e kwartaal 2018

3534

27-10-2016
AO Participatiewet

De Staatssecretaris zegt toe dat er in
de beleidsdoorlichting van de Wajong
aandacht zal zijn voor de systematiek
van de loonaanvullingsregeling in de
Wajong die niet altijd lonend werkt

Onderzoek beleidsdoorlichting loopt. Verschillen in
loonaanvulling bij loondispensatie wordt
meegenomen in het onderzoek. Rapport en
kabinetsstandpunt wordt eind 2017 aan de Tweede
Kamer aangeboden. Planning: 4e kwartaal 2017

3539

27-10-2016
AO Participatiewet

De Staatssecretaris zegt toe jaarlijks
inzicht te verschaffen in de experimenten. Eerste keer ¾ jaar na de start
van de experimenten

De experimenten starten naar verwachting in
2017. De eerste rapportage conform deze
toezegging kan niet eerder dan eind 2017
plaatsvinden. Planning december 2017

3549

29-11-2016
Stemmingen n.a.v. de
ingediende moties en het
wetsvoorstel bij de plenaire
behandeling Tweede Kamer
34 578 (Wijziging van
Participatiewet en enkele
andere wetten in verband met
het verplichten van beschut
werk en met betrekking tot het
quotum van arbeidsbeperkten
en het openstellen van de
Praktijkroute)

De Staatssecretaris zegt toe in de
verzamelbrief aandacht te vestigen op
het feit dat gemeenten in hun
verordening aandacht moeten geven
hoe ze omgaan met personen die wel
een positief advies hebben, maar voor
wie in een jaar geen beschut werkplek
beschikbaar is

Komt in de eerstvolgende verzamelbrief, datum
afronding afhankelijk van verzending brief.
Beoogd is de Tweede Kamer in de eerstvolgende
verzamelbrief in november te informeren.
Planning: november 2017

3553

Stemmingen n.a.v. de
De Staatssecretaris zegt toe dat ze
ingediende moties en het
behoefte aan beschut werkplekken
wetsvoorstel bij de plenaire
gaat monitoren.
behandeling 34 578 (Wijziging
van Participatiewet en enkele
andere wetten in verband met
het verplichten van beschut
werk en met betrekking tot het
quotum van arbeidsbeperkten
en het openstellen van de
Praktijkroute)

Dit is een nog niet nagekomen toezegging. De
behoefte aan beschutte werkplekken zal structureel gemonitord worden en deze informatie
maakt onderdeel uit van de reguliere beleidsinformatie van het UWV. Bij gelegenheden en waar
nodig zullen wij de Tweede Kamer van de stand
van zaken op de hoogte stellen. Beoogd is de
Kamer hierover december te informeren.
Planning: december 2017

3554

17-11-2016
Arbeidsmarktdiscriminatie

Het Team Arbeidsinspectie van de
Inspectie SZW kijkt bij een tweede
(herhaald) bedrijfsbezoek specifiek
welke wijzigingen in het bedrijf n.a.v.
het eerste bedrijfsbezoek zijn
doorgevoerd

Betrekken bij herinspecties die vanaf het voorjaar
2017 gepland staan. Terugkoppeling aan Tweede
Kamer wordt meegenomen in 2e voortgangsrapportage over het Nationaal Actieprogramma tegen
Discriminatie die in het voorjaar 2018 aan de
Tweede Kamer zal worden toegezonden door BZK,
mede namens SZW en andere ministeries

3561

Uitgaande brief 21-12-2016
Grensoverschrijdende
pensioenregelingen

Het Kabinet zal nader besturen of er
Bezien zal worden of dit kan meelopen in de
aanpassingen nodig zijn om in de
evaluatie governance die in 2017 wordt uitgevoerd
mogelijkheid van maatwerk in de
governance van het algemeen
pensioenfonds voor buitenlandse
regelingen tot wasdom te laten komen
en, zo ja, wat de effecten daarvan zijn

3562

Uitgaande brief 22-12-2016
Fusie van verplichtgestelde
bedrijfstakpensioenfondsen
met tijdelijke afgescheiden
vermogens

Vrijwillige aansluitingen bij verplicht
Er wordt naar gestreeft het onderzoek inclusief
bpf: door middel van een extern
kabinetsreactie voor 01-10-2017 aan de Tweede
onderzoek zal worden bekeken in
Kamer te sturen (na Prinsjesdag)
hoevere vrijwillige aansluitingen
plaatsvinden, of dit in de praktijk tot
problemen leidt en zo ja of het
wenselijk zou zijn dat hier beperkingen
of randvoorwaarden aan verbonden
zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

234

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3564

02-11-2016
AO Handhaving

De Minister zegt toe de Tweede Kamer Planning: brief naar de Tweede Kamer na het
in het voorjaar van 2017 te informeren vierde kwartaal 2017
over de mogelijkheden die de
Aanbestedingswet biedt om bedrijven
die arbeidswetten meermaals
overtreden en uitzendbureaus die zich
niet houden aan het SNA-keurmerk uit
te sluiten van overheidsopdrachten

Stand van zaken

3568

26-01-2017
AO Participatiewet

De Staatssecretaris laat nader
onderzoek doen naar de constructie
van Flextensie en bericht de Tweede
Kamer voor het zomerreces hierover.
Ook de volgende punten moeten
inzichtelijk worden gemaakt:
C De aantallen en de snelheid
waarmee mensen doorstromen naar
een betaalde baan
C De tarieven die hierbij gehanteerd
worden
C Of er sprake is van oneerlijke
concurrentie en onderbetaling
C Of de gemeenten en de inlenende
werkgevers aan Flextensie hoge
inkomsten genereren in tegenstelling
tot de uitkeringsgerechtigde

Opdracht onderzoek is gegund aan de Beleidsonderzoeker. Naar verwachting is het onderzoek in
september gereed en kan de Tweede Kamer
daarover geïnformeerd worden. Planning:
september 2017

3572

26-01-2017
AO Participatiewet

De Staatssecretaris zegt toe om voor
15 maart een overzicht van de
verschillende Wajong-regelingen naar
de Tweede Kamer toe te sturen om
inzichtelijk te maken hoe de verschillende loonaanvullingensregeling
uitpakken voor Wajongers bij werken.
Tevens wordt inzicht gegeven in de
korting van 5% voor werkenden vanaf
2018

Planning versturen brief aan Tweede Kamer:
vierde kwartaal 2017

3576

19-02-2017
VAO Pensioenonderwerpen
(n.a.v. het AO Pensioenonderwerpen van 24 november 2016

De Staatssecretaris zegt toe om, als de Planning: wetsvoorstel na de zomer 2017 naar de
Raad van State er in slaagt snel te
Tweede Kamer (na Prinsjesdag)
adviseren, voor 1 mei het wetsvoorstel
fusie verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen met tijdelijke
afgescheiden vermogens bij de
Tweede Kamer te hebben

3581

09-02-2017
AO Arbeidsmigratie,
Loondoorbetaling bij ziekte,
Arbeidsongeschiktheid en
Arbeidsmarktbeleid

De Minister informeert de Tweede
Kamer dit voorjaar over de verkenning
naar het inrichten van een fonds voor
slachtoffers van schildersziekte

De Tweede Kamer is met de brief «Tussenrapportage OPS verkenning» (ID 9830) d.d. 29-06-2017
(Kamerstukken II, 2016–2017, 30-06-2017, 29 544,
nr. 790) geïnformeerd over de stand van zaken met
betrekking tot de voortgang van de verkenning
naar de bereidheid van bedrijfssectoren om OPS
slachtoffers financieel tegemoet te komen. In deze
brief wordt aangegeven dat er meer tijd nodig is
om de verkenning af te ronden. De Tweede Kamer
zal naar verwachting in de loop van het najaar
2017 worden geïnformeerd over de resultaten van
de verkenning

3587

09-02-2017
AO Arbeidsmigratie,
Loondoorbetaling bij ziekte,
Arbeidsongeschiktheid en
Arbeidsmarktbeleid

Sollicitatieplicht AOW. De Minister zal
snel een schriftelijke toelichting geven
op het voornemen de sollicitatieplicht
voor werklozen vanaf één jaar voor de
AOW-gerechtigde leeftijd geheel af te
schaffen

Op 21-03-2017 heeft de Minister een brief aan de
Tweede Kamer gestuurd over dit onderwerp
(Kamerstukken II, 2016–2017, documentnummer
2017D08063). Vervolgens is dit onderwerp
controversieel verklaard

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

235

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

Stand van zaken

3591

09-02-2017
AO Arbeidsmigratie,
Loondoorbetaling bij ziekte,
Arbeidsongeschiktheid en
Arbeidsmarktbeleid

Effectiviteit No Risk Polis. De Minister
informeert de Tweede Kamer voor het
einde van het jaar (2017) over de
Rapportage effectiviteit van de no-risk
polis

De enquête onder werknemers wordt uitgevoerd.
Planning Tweede Kamer te informeren: eind vierde
kwartaal 2017

3593

Uitgaande brief 21-12-2016
wetsvoorstel waardeoverdracht kleine pensioenen

Het streven is het wetsvoorstel
waardeoverdracht kleine pensioenen
op 1 januari 2018 in werking te laten
treden

Planning: wetsvoorstel indienen bij de Tweede
Kamer na de zomer 2017, vóór Prinsjesdag

3595

Uitgaande brief 24-02-2017
Medezeggenschap ten aanzien
van pensioen in kleine
ondernemingen

De Staatssecretaris beziet op welke
wijze de aanbevelingen van de SER in
het briefadvies medezeggenschap ten
aanzien van pensioen in kleine
ondernemingen uitgewerkt kunnen
worden

Planning: brief naar de Tweede Kamer in najaar
2017 (na Prinsjesdag)

3598

Uitgaande brief 02-05-2017
Meerlingenverlof

Toegezegd is een nota van wijziging
De tweede nota van wijziging betreft het eerste
om meerlingenverlof uit wetsvoorstel deel van de toezegging. Deze is op 29-05-2017
Kraamverlof te halen en aan de
verstuurd naar de Tweede Kamer (Kamerstukken
Verzamelwet SZW 20187 toe te voegen II, 2016–2017, 34 617, nr. 9). Het tweede deel, de
toevoeging aan de Verzamelwet, wordt in
september 2017 aan de Tweede Kamer aangeboden (vóór Prinsjesdag)

3601

Uitgaande brief 13-06-2017
Naar aanleiding van de vragen van het Verzoek is uitgezet bij DNB. Planning: in
Verzamelbrief pensioenen 2017 lid Lodders (VVD) meldt de Staatsseseptember 2017 brief naar de Tweede Kamer (na
en nettopensioen
cretaris dat DNB de eventuele
Prinsjesdag)
blokkades voor een «carve out» tegen
het licht zal houden en de Staatssecretaris (of haar opvolger) zal informeren
over haar bevindingen. In september
wordt de Tweede Kamer hierover
nader geïnformeerd

3607

28-06-2017
Wetgevingsoverleg
Jaarverslag SZW en Slotwet

De Minister stuurt vóór de
SZW-begrotingsbehandeling een zo
integraal mogelijke eerste tussenevaluatie van de sectorplannen toe

Planning tussenevaluatie Sectorplannen aan de
Tweede Kamer: 4e kwartaal 2017 (vóór
SZW-begrotingbehandeling)

3608

28-06-2017
Wetgevingsoverleg
Jaarverslag SZW en Slotwet

De Minister heeft toegezegd de
Tweede Kamer, in samenspraak met
OCW, te informeren over de nettoeffectiviteit van de scholingsvouchers
in het kader van mismatch op de
arbeidsmarkt

Vanwege de doorlooptijd van de regeling wordt
het eindrapport in 2019 aan de Tweede Kamer
gestuurd. Een tussenrapportage van de
uitkomsten wordt medio 2018 verwacht. Planning
aan de Kamer: 3e kwartaal 2018

3609

28-06-2017
Wetgevingsoverleg
Jaarverslag SZW en Slotwet

De Minister informeert de Tweede
Planning informeren Tweede Kamer: derde
Kamer in de zomer over de mogelijkkwartaal 2017 vóór Prinsjesdag
heden tot onderzoek naar het door het
UWV (nog) niet verklaarde deel van de
verhoogde WIA-instroom

3612

21-06-2017
AO Kinderopvang

In het najaar wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd over de mogelijkheden
van een betere ontsluiting van
bestaande toezichtinformatie over
kwaliteit van opvang voor ouders

Mogelijkheden voor betere ontsluiting worden op
dit moment in samenwerking met de toezichthouder verkend

3613

21-06-2017
AO Kinderopvang

De uitkomsten van het ex ante
kostprijsonderzoek naar de effecten
van de wet Innovatie en Kwaliteit
Kinderopvang zal uiterlijk in het eerste
kwartaal van 2018 aan de Tweede
Kamer worden verstuurd en waar
mogelijk eerder

Onderzoek wordt aanbesteed. De uitkomsten van
het onderzoek zullen uiterlijk in het eerste kwartaal
van 2018 aan de Tweede Kamer worden verstuurd
en waar mogelijk eerder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

236

ID

Datum/Vindplaats

Omschrijving

3615

28-06-2017
Wetgevingsoverleg
Jaarverslag SZW en Slotwet

De Minister informeert de Tweede
De stand van zaken van het Schakelpunt LandeKamer in het najaar van 2017 over de lijke Werkgevers wordt teruggekoppeld via een
plannen rondom landelijke arrangebrief aan de Tweede Kamer. Planning: najaar 2017
menten voor werkgevers. Hierbij wordt
aandacht geschonken aan de rol en
belangen van de arbeidsmarktregio’s

Stand van zaken

3616

28-06-2017
Wetgevingsoverleg
Jaarverslag SZW en Slotwet

De Staatssecretaris zal de vraag over
de stand van zaken inzake het
inwerkingtredings KB mbt de
vermogensvaststelling bij kwijtschelding gemeentelijke belastingen,
doorgeleiden naar Financiën. Zij
verwacht dat Financiën daar in de
zomer duidelijkheid over kan geven
aan de Tweede Kamer

Verzoek Kamer is doorgegeven aan Financiën.
Beoogd is de Kamer over de stand van zaken
inzake «het inwerkingtredings KB m.b.t. de
vermogensvaststelling bij kwijtschelding
gemeentelijke belastingen» in september te
informeren. Planning: september 2017

3618

28-06-2017
Wetgevingsoverleg
Jaarverslag SZW en Slotwet

De Minister stuurt de tabel met de
verdeling van origineel budget en
daadwerkelijk budget voor de
sectorplannen, zoals in de brief van
januari 2017 gebeurd is, mee met
komende rapportages of brieven

De tabel met de benutting van de budgetten zal
opgenomen worden in de halfjaarlijkse voortgangsbrieven aan de Tweede Kamer. De eerstvolgende voortgangsbrief over de sectorplannen
staat gepland voor najaar 2017 (vóór de begrotingsbehandeling SZW 2018)

3621

14-06-2017
AO Behandelvoorbehoud
Richtlijn tussen werk en
privéleven

De Minister zal de Tweede Kamer op
een later moment» meer informeren
over de gevolgen van de voorstellen
van de Europese Commssie inzake de
bevordering van het evenwicht tussen
werk en privéleven voor het MKB

De Minister zal de Tweede Kamer informeren als
onderdeel van de geannoteerde agenda die
voorafgaande aan de Sociale Raad aan de Tweede
Kamer wordt aangeboden in het vierde kwartaal
van 2017

3622

14-06-2017
AO Behandelvoorbehoud
Richtlijn tussen werk en
privéleven

De Minister zal het tegengaan van
Dit punt zal naar voren worden gebracht tijdens de
zwangerschapsdiscriminatie inbrengen werkgroepvergaderingen over de Commissievoorbij de besprekingen van de voorstellen stellen in het vierde kwartaal van 2017
van de Europese Commssie inzake de
bevordering van het evenwicht tussen
werk en privéleven

3623

14-06-2017
AO Behandelvoorbehoud
Richtlijn tussen werk en
privéleven

De Minister zal het uitbreiden van het
recht op vaderschapsverlof tot
vrouwelijke partners van de moeder
inbrengen bij de besprekingen van de
voorstellen van de Europese
Commssie inzake de bevordering van
het evenwicht tussen werk en
privéleven

Dit punt zal naar voren worden gebracht tijdens de
werkgroepvergaderingen over de Commisievoorstellen in het vierde kwartaal van 2017

3624

28-06-2017
VAO Pensioenonderwerpen

De Staatssecretaris heeft toegezegd
dat de amvb ter aanpassing van het
inkooptarief voor nettopensioen
uiterlijk 1 januari 2018 klaar zal zijn

Planning: na bekendmaking in het Staatsblad in
december 2017 kan het aangepaste Besluit
uitvoering Pensioenwet en Wet verplichte
beroepspensioenregeling per 1 januari 2018 in
werking treden

3626

28-06-2017
VAO Pensioenonderwerpen

De Staatssecretaris zal bij De
Planning: de Tweede Kamer wordt eind 2017
Nederlandsche Bank navragen of het
geïnformeerd
mogelijk is om een overzicht te
verschaffen van de communicatie over
herstelplannen aan het einde van het
jaar

3627

15-06-2017
AO Pensioenonderwerpen

Voor het einde van dit jaar ontvangt de Planning: de Tweede Kamer wordt eind 2017
Tweede Kamer informatie over de
geïnformeerd
wijze waarop de communicatieartikelen uit de herziene IORP-richtlijn
worden geïmplementeerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

237

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

238

Sectorplannen

Armoede en schulden

Cofinanciering dienstverlening 1

Europees fonds meestbehoeftigen

Scholing richting een
kansberoep

Kansen voor alle kinderen

Scholing jonggehandicapten

2

2

2

2

2

2

4

–

2e loopbaanadvies

Versterking vaardigheden 5

Subsidiëring overleg
minderheden

5

7

13
30

3.392

–

Experimenten meer werk
voor vijftigplussers

5

16.189

Scholing en plaatsing oudere
werklozen

13.166

–

4.000

89

990

3.136

80.284

148

2016

5

2

Kwaliteit arbeidsverhoudingen

1

Begrotings- Naam subsidie (met
artikel
hyperlink naar vindplaats)

0

3.400

0

500

5.000

13.300

5.000

34.573

100

22.262

4.185

107.690

0

2017

Tabel 6.4.1 Subsidies uit hoofde van subsidieregelingen (x € 1.000)

0

3.400

14.000

2.000

0

13.300

5.000

6.527

100

13.575

3.332

42.394

0

2018

0

0

7.000

500

0

13.300

5.000

0

100

750

1.633

39.930

0

2019

0

0

0

0

0

13.300

5.000

0

100

0

0

0

0

2020

0

0

0

0

0

0

5.000

0

100

0

0

0

0

2021

0

0

0

0

0

0

5.000

0

0

0

0

0

0

2017

20176

–

–

–

2017

–

–

2017

–

–

2017

2013

2022 Laatste evaluatie
(jaartal, met
hyperlink naar
vindplaats)

–

2018

2019

2019

20193

20182

2022

2019

2018

2019

2020

2017

2018

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2014

2018

4

2017

2017

2020

2021

2017

2015

2018

20196

2019

2016

Einddatum
subsidie
(jaartal)

In deze bijlage wordt de subsidiedefinitie van de Algemene wet bestuursrecht gebruikt. Deze wet definieert een subsidie als volgt (artikel 4.21 Awb):
«De aanspraak op financiële middelen, door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager, anders dan als
betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten».

In deze bijlage wordt een overzicht gegeven van de subsidies van het Ministerie van SZW. Er wordt onderscheid gemaakt tussen subsidies uit
hoofde van subsidieregelingen en incidentele subsidies uit hoofde van de Kaderwet SZW. Subsidieregelingen zijn regelingen die door het Ministerie van SZW zijn ingesteld. De Kaderwet SZW is een algemene titel op grond waarvan partijen een subsidieverzoek kunnen indienen bij het
Ministerie van SZW.

BIJLAGE 6.4 SUBSIDIEOVERZICHT

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

239

TOTAAL

121.424

2016

196.010

2017

103.628

2018

68.213

2019

18.400

2020

5.100

2021

5.000

2022 Laatste evaluatie
(jaartal, met
hyperlink naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Einddatum
subsidie
(jaartal)

2

De volledige naam: Cofinanciering projecten dienstverlening werkzoekenden en projecten samenwerking en regie arbeidsmarkt.
De regeling Scholing jonggehandicapten wordt steeds voor een periode opengesteld en toegekend en daarna via een in het Staatsblad te publiceren wijziging verlengd. In de eerste helft van
2018 stuurt SZW een brief naar de Kamer met de uitkomsten van de verkenning van de tijdelijke verlenging ESB-regeling.
3
Conform artikel 27 van de regeling heeft het UWV verslag gedaan van de doeltreffendheid van de regeling in de periodieke rapportages van het UWV. Bij brief Tweede Kamer, 2016–2017,
29 544, nr. 782, is de aanpak, methodiek en planning voor de evaluatie van deze regeling met de Tweede Kamer gedeeld.
4
Regeling wordt nog gepubliceerd, de einddatum staat hierdoor nog niet helemaal vast.
5
De volledige naam: Versterking taal- en interactievaardigheden beroepskrachten en gastouders in de kinderopvang. In 2017 is een onderzoek naar ervaren effecten van de trainingen »TINK» en
«Oog voor Interactie» met de Tweede Kamer gedeeld.
6
De regeling is in augustus 2017 verlengd tot en met 2019. De budgettaire verwerking zal naar verwachting bij de Voorjaarsnota 2018 plaatsvinden.

1

Begrotings- Naam subsidie (met
artikel
hyperlink naar vindplaats)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

240

6.966
3.862
2.800
304

Bijstand, Participatiewet en
Toeslagenwet

Subsidies algemeen

SBCM

Nibud

2

1.714

Overig

20.584

3.510

Vluchtelingenwerk

TOTAAL

1.298

Opbouw kennisfunctie
integratie

Algemeen

2.708

Integratie en maatschappelijke samenhang

13

98

7.516

Kinderopvang

7

1.487

Werkloosheid

5

–

2.901

Arbeidsmarkt

1

Alle kinderen doen mee

2016

Begrotings- Naam subsidie (met
artikel
hyperlink naar vindplaats)

39.524

2.406

8.496

1.407

3.240

13.143

2.472

2.400

8.000

304

2.875

4.915

16.094

3.009

2017

37.069

2.043

7.000

1.032

2.450

10.482

1.706

2.098

10.000

304

2.800

4.716

17.820

2.920

2018

28.567

995

1.500

1.032

2.450

4.982

5.100

1.108

10.000

304

2.800

1.053

14.157

2.225

2019

Tabel 6.4.2 Beschikbare middelen incidentele subsidies uit hoofde van de Kaderwet (x € 1.000)

25.732

0

1.500

1.032

2.450

4.982

5.100

44

10.000

304

2.800

157

13.261

2.345

2020

28.113

0

1.500

1.032

2.450

4.982

5.100

400

12.000

304

2.800

182

15.286

2.345

2021

25.588

0

1.500

1.032

2.250

4.782

5.100

0

10.000

304

2.800

257

13.361

2.345

–

2017

2015

2016

–

2013

2022 Laatste evaluatie
(jaartal, met
hyperlink naar
vindplaats)

–

2022

2021

2022

2019

2020

Volgende
evaluatie
(jaartal)

–

–

–

–

–

–

Einddatum
subsidie (zie
toelichting)

Incidentele subsidies worden vanwege het ad-hoc-karakter en de veelal
kleine bedragen niet afzonderlijk geëvalueerd. In tabel 6.4.2 wordt onder
de laatste en volgende evaluatie verwezen naar de beleidsdoorlichtingen
op het desbetreffende beleidsartikel. In een beleidsdoorlichting kan het
gehele beleidsterrein aan de orde komen. In 2013 is de begroting van
SZW opnieuw ingedeeld. Artikel 2 is gevormd uit diverse andere artikelen.
Dit houdt in dat er nog geen beleidsdoorlichting van artikel 2 is geweest.
Omdat artikel 13 Integratie en maatschappelijke samenhang pas sinds
2013 op de begroting van SZW staat, heeft hier nog niet eerder een
beleidsdoorlichting plaatsgevonden.
Tabel 6.4.2 geeft een overzicht van de in de begroting 2018 onder het
financiële instrument subsidies beschikbare middelen. Deze middelen zijn
beschikbaar voor aanvragen voor incidentele subsidies (looptijd in de
regel niet meer dan vier jaar). Op voorhand kan niet worden aangegeven
welke subsidies zullen worden aangevraagd en wat de einddatum zal zijn.
Omdat daarnaast de middelen structureel op de begroting staan, wordt de
einddatum in deze tabel niet ingevuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

241

BIJLAGE 6.5 OVERZICHT EVALUATIES EN OVERIG ONDERZOEK
Overzicht onderzoek artikel 1: Arbeidsmarkt
Titel/onderwerp

Start

Afronding

Arbeidsmarkt

2019

2020

Functioneren certificatiestelsel asbest

2016

2017

Evaluatie Informatievoorziening(structuur) grensoverschrijdende arbeid

2017

2017

Evaluatie Werken na de AOW (artikel 1, 5 en 8)

2016

2018

Definitieve evaluatie duurzame inzetbaarheid in het MKB (2e fase)

2016

2018

Effectmeting Brug-WW en scholingsvouchers (artikel 1 en 2)

2016

2019

Monitoring en evaluatie sectorplannen (artikel 1, 2, 5 en 11)

2017

2019

Tussentijdse evaluatie jeugdlonen

2018

2019

Evaluatie mobiliteitsbonussen in dienst nemen arbeidsgehandicapten en
uitkeringsgerechtigden ouder dan 56 jaar

2019

2019

Evaluatie Wet Werk en Zekerheid (artikel 1 en 5)

2014

2020

Evaluatie arbeidsgerelateerde zorg

2020

2020

Kansen taakdelegatie bedrijfsartsen

2017

2017

Betere handhaving arbeidsomstandigheden in Caribisch Nederland

2017

2017

Toegang beroepsmatige gezondheidgegevens

2017

2017

Beleidsevaluatie instrument Actieteam PSA

2017

2017

Onderzoek naar (wijze implementatie van) MBO les-materiaal gezond en veilig
werken

2017

2017

Monitor Wet aanpak schijnconstructies

2016

2018

Gedragsexperiment duurzame inzetbaarheid rondom Tiptrack van de AWVN

2017

2018

Gedragsinterventie pesten ism ISZW

2017

2018

Omvang en arbeidsrechterlijke impact van de klusjeseconomie in Nederland

2017

2018

Onderzoek ontslagkosten

2017

2018

Jong geleerd en Oud gedaan

2017

2018

Kwalitatief onderzoek naar de effecten van de Wet werk en zekerheid (Wwz)
op het aanname- en ontslagbeleid van werkgevers en hun omgang met
flexibele arbeidskrachten

2017

2018

Sectoranalyse stagemisbruik na studeren

2017

2018

Evaluatie ESF-regeling Duurzame inzetbaarheid voor sectoren

2017

2019

1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2. Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

242

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Evaluatie ESF-regeling Actieve Inclusie

2016

2020

Evaluatie ESF-regeling Geïntegreerde en Territoriale Investering

2018

2020

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet

2018

2019

Effectonderzoek loonkostensubsidie en dispensatie

2016

2018

Subsidieregeling EFMB (Europees Fonds voor de Meest Behoeftigen)

2017

2018

Effectmeting Brug-WW en scholingsvouchers (artikel 1 en 2)

2016

2019

Monitor en eindevaluatie Participatiewet

2014

2019

Monitoring en evaluatie sectorplannen (artikel 1, 2, 5 en 11)

2017

2019

Subsidieregeling Scholing richting een kansberoep

2017

2019

Subsidieregeling Cofinanciering projecten dienstverlening werkzoekenden en
projecten samenwerking en regie arbeidsmarkt

2018

2019

Subsidieregeling armoede en schulden

2017

2020

Evaluatie quotumheffing (indien quotum geactiveerd)

2019

2020

Subsidieregeling Kansen voor alle kinderen

2021

2022

Vermogens en schulden van huishoudens

2016

2018

Prestatieindicatoren goed werkende arbeidsmarktregio’s

2017

2018

Monitor betalingsachterstanden en huishoudens in de rode cijfers

2017

2018

Ervaringsonderzoek werkgevers Participatiewet

2014

20191

Ervaringsonderzoek doelgroep Participatiewet

2014

20191

Ervaringsonderzoek gemeenten Participatiewet

2014

20191

Ervaringsonderzoek cliëntenraden Participatiewet

2017

20191

Gemeentecijfers monitor transities Participatiewet

2015

2019

Thermometer WSW

2015

2019

Overzicht onderzoek artikel 2: Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet

1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2. Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek

1

De ervaringsonderzoeken maken onderdeel uit van de «monitor en eindevaluatie Participatiewet»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

243

Overzicht onderzoek artikel 3: Arbeidsongeschiktheid
Titel/onderwerp

Start

Afronding

2017

2018

Onderzoek beleid private aanbieders in het hybride stelsel WGA

2017

2018

Onderzoek beweegreden bewegingen hybride WGA- en ZW markt

2017

2018

1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Niet van toepassing1
1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Evaluatie Arbeidsongeschiktheid1
2. Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek

1

In 2018 vindt een beleidsevaluatie plaats naar artikel 3 van de SZW-begroting (Arbeidsongeschiktheid). Een groot deel van het artikel (Wet WIA) is
reeds aan de orde gekomen in het IBO (interdepartementaal beleidsonderzoek) «Geschikt voor de arbeidsmarkt». Daarom zal de evaluatie zich met
name focussen op de andere onderwerpen van het artikel. Onder andere de WAZ en de effectiviteit van de no-riskpolis komen aan de orde. De
evaluatie zal in de eerste helft van 2018 naar de Tweede Kamer worden gestuurd.

Overzicht onderzoek artikel 4: Jonggehandicapten
Titel/onderwerp

Start

Afronding

Jonggehandicapten

2016

2017

Meer Wajongers aan het werk? (Evaluatie van de activerende dienstverlening
door het UWV aan Wajongers in de periode 2010–2016)

2016

2017

1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2 Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

244

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Werkloosheid

2021

2022

Evaluatie Werken na de AOW (artikel 1, 5 en 8)

2016

2018

Effectmeting maatregelen Actieplan Perspectief voor vijftigplussers

2017

2019

Monitoring en evaluatie sectorplannen (artikel 1, 2, 5 en 11)

2017

2019

Perspectief voor vijftigplussers, bestaande uit o.a. Subsidieregeling «Scholing
en Plaatsing oudere werklozen», subsidieregeling «Experimenten meer werk
voor vijftigplussers» en subsidieregeling «2e loopbaanadvies»

2017

2019

Effect tijdelijke aanvullende dienstverlening UWV

2017

2019

Evaluatie Wet Werk en Zekerheid (artikel 1 en 5)

2014

2020

Start

Afronding

Vervolgonderzoek loondoorbetaling bij ziekte

2015

2017

Effectiviteit van re-integratie in het tweede spoor

2016

2017

Evaluatie flexibel opnemen bevallingsverlof

2017

2017

Niet van toepassing

Overzicht onderzoek artikel 5: Werkloosheid

1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2 Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek
Niet van toepassing

Overzicht onderzoek artikel 6:Ziekte en zwangerschap
Titel/onderwerp
1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Niet van toepassing
1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

245

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Effectiviteit no-riskpolis

2017

2018

2017

2018

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Kinderopvang

2020

2021

Subsidieregeling Versterking taal- en interactievaardigheden beroepskrachten
en gastouders in de kinderopvang

2015

2018

Maatschappelijke effecten bestuurlijke afspraken bereik peuters.

2017

2017

Kostprijsmonitor

2017

2018

Keuzes van ouders (SCP)

2017

2018

Effecten beroepskracht-kindratio

2017

2018

Programma Kwaliteit Kinderopvang

2017

2020

Monitor bestuurlijke afspraken bereik peuters en inspanning gemeenten

2017

2021

Jaarlijkse kwaliteitsmeting kinderopvang

2017

2026

2 Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek
Onderzoek beweegreden bewegingen hybride WGA- en ZW markt

Overzicht onderzoek artikel 7: Kinderopvang

1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2 Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

246

Overzicht onderzoek artikel 8: Oudedagsvoorziening
Titel/onderwerp

Start

Afronding

Oudedagsvoorziening

2018

2019

Evaluatie Wet aanpassing FTK

2017

2017

Evaluatie Werken na de AOW (artikel 1, 5 en 8)

2016

2018

Evaluatie besluit vrijstellingen nettolijfrenten en nettopensioen

2019

2019

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Nabestaanden

2018

2019

2016

2017

1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2 Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek
Niet van toepassing

Overzicht onderzoek artikel 9: Nabestaanden

1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
2 Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek
Experiment Anw inlichtingenplicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

247

Overzicht onderzoek artikel 10: Tegemoetkoming ouders
Titel/onderwerp

Start

Afronding

Tegemoetkoming ouders

2017

2018

Evaluatie wetsvoorstel hervorming kindregelingen1

2017

2018

1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2 Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek
Niet van toepassing
1
Volgens planning zal artikel 10 (tegemoetkoming ouders, waaronder AKW en WKB) in 2018 worden doorgelicht. De evaluatie van het wetsvoorstel
zal daarin meelopen.

Overzicht onderzoek artikel 11: Uitvoering
Titel/onderwerp

Start

Afronding

Uitvoering

2020

2021

Monitoring en evaluatie sectorplannen (artikel 1, 2, 5 en 11)

2017

2019

2017

2017

1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2 Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek
Regeldruk SZW

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

248

Overzicht onderzoek artikel 13: Integratie en maatschappelijke samenhang
Titel/onderwerp

Start

Afronding

Integratie en maatschappelijke samenhang

2021

2022

Evaluatieonderzoek zelfbeschikking

2015

2018

Wetsevaluatie Wet inburgering 2013

2017

2018

Evaluatie Remigratiewet

2018

2018

Het effect van inburgering op participatie

2018

2019

Doorwerking stagediscriminatie op rest van loopbaan

2017

2018

Barometer Culturele diversiteit

2016

2018

Kansen op de arbeidsmarkt van hoger opgeleide migrantenjongeren

2017

2018

Longitudinaal Onderzoek Cohort nieuwe «vluchtelingen» (statushouders)

2016

2020

1. Ex post onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2 Ex-ante onderzoek naar
doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
Niet van toepassing
2b. Ander ex-ante
onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Niet van toepassing
3. Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

249

BIJLAGE 6.6 LIJST MET AFKORTINGEN
ABP

Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds

AC

Audit Committee

ADR

Auditdienst Rijk

AFM

Autoriteit Financiële Markten

AGSZW

Agentschap SZW

AIO

Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen

AKW

Algemene Kinderbijslagwet

AMU

Aanpak Malafide Uitzendbureaus

AMvB

Algemene maatregel van bestuur

Anw

Algemene Nabestaandenwet / Nabestaandenfonds

ao

Arbeidsongeschiktheid

AO

Algemeen Overleg

Aof

Arbeidsongeschiktheidsfonds

AOV

Algemene Ouderdomsverzekering Caribisch Nederland

AOW

Algemene Ouderdomswet / Ouderdomsfonds

APG

Algemene Pensioen Groep Nv

APS/BO

Directie Analyse, Programmering en Signalering; afdeling Beleidsondersteuning (Inspectie SZW)

AR

Algemene Rekenkamer

Arbo

Arbeidsomstandigheden

ATW

Arbeidstijdenwet

avv

Algemeen verbindend verklaren van bepalingen van collectieve
arbeidsovereenkomsten

Awb

Algemene Wet bestuursrecht

AWf

Algemeen Werkloosheidsfonds

AWW

Algemene Weduwen- en Wezenverzekering Caribisch Nederland

AYA

Adolescent en Jongvolwassen

AZC

Asielzoekerscentrum

bbp

Bruto binnenlands product

Bbz

Besluit bijstandsverlening zelfstandigen

BD

Belastingdienst

BES

Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (samen Caribisch Nederland)

BeZaVa

Wet Beperking Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid Vangnetters

BIKK

Bijdragen in de kosten van heffingskortingen

BIR

Baseline Informatiebeveiliging Rijksdienst

BIT

Bureau ICT-Toetsing

BKK

Bureau Kwaliteit Kinderopvang

BKR

Bureau Krediet Registratie

BKWI

Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen

BNC

Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen

Brzo

Besluit risico’s zware ongevallen

bso

Buitenschoolse opvang

BTW

Belasting Toegevoegde Waarde

BUIG

Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten

Buwav

Besluit Uitvoering Wet arbeid vreemdelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

250

BUZA

(Ministerie van) Buitenlandse Zaken

BZK

(Ministerie van) Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

cao

Collectieve arbeidsovereenkomst

CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek

CEP

Centraal Economisch Plan

CKA

Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen

COA

Centraal Orgaan opvang Asielzoekers

CN

Caribisch Nederland (Bonaire, Sint Eustatius, Sint Maarten)

CNV

Christelijk Nationaal Vakverbond

CPB

Centraal Planbureau

Ctgb

College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen

Divosa

Vereniging van directeuren van gemeentelijke sociale diensten

DNB

De Nederlandsche Bank

DUO

Dienst Uitvoering Onderwijs

DUS-i

Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen

DWSRA

Dienstverlening Werkzoekenden en projecten Samenwerking en Regie
Arbeidsmarkt

EBB

Enquête Beroepsbevolking

EC

Europese Commissie

ECN

Stichting Educatieve Centra Nederland met inwoning

EER

Europese Economische Ruimte

EFMB

Europees Fonds voor Meest Behoeftigen

EGF

Europees Globalisatiefonds

eID

Elektronische identiteitskaart

EMU

Economische en Monetaire Unie

EMVF

Europese Migratie- en Veiligheidsfondsen

ESB-regeling

Subsidieregeling scholing en re-integratie van personen met arbeidsbeperkingen en Ernstige Scholingsbelemmeringen

ESF

Europees Sociaal Fonds

EU

Europese Unie

EZ

(Ministerie van) Economische Zaken

FDC

Financieel Dienstencentrum

FG

Functionaris Gegevensbescherming

FIN

(Ministerie van) Financiën

FNV

Federatie Nederlandse Vakbeweging

fte

Fulltime equivalent (=voltijdbaan)

GDI

Generieke digitale infrastructuur van de overheid

GGD

Gemeentelijke of Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst

GGZ

Geestelijke Gezondheidszorg

G-rekening

Geblokkeerde rekening

HH

Handhaving

IAU

Incidentele Aanvullende Uitkering

IB

Inlichtingenbureau

IBO

Interdepartementaal Beleidsonderzoek

ICF

Inspectie Control Framework

ICT

Informatie- en Communicatietechnologie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

251

ID-banen

In- en doorstroombanen

IenM

(Ministerie van) Infrastructuur en Milieu

ILO

International Labour Organization

IOAOW

Inkomensondersteuning AOW-gerechtigden

IOAW

Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte
werkloze Werknemers

IOAZ

Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte
gewezen Zelfstandigen

IORP

Europese Pensioenfondsrichtlijn

IOW

Inkomensvoorziening Oudere Werklozen

IPO

Inkomenspanelonderzoek

IQ

Intelligentiequotiënt

IVA

Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten

IWI

Inspectie Werk en Inkomen

Jeugd-LIV

Tegemoetkoming verhoging minimumjeugdloon, of Minimumjeugdloonvoordeel

KIS

Kennisplatform Integratie en Samenleving

KO

Kinderopvang

KOT

Kinderopvangtoeslag

KPI’s

Kritieke prestatie-indicatoren

LCR

Landelijke Cliëntenraad

LHBT(IQ)

Lesbische vrouwen, Homoseksuele mannen, Biseksuelen, Transgenders (en Intersekse personen en Queers).

LIV

Lage-inkomensvoordeel

LKV

Loonkostenvoordeel

LPGGZ

Landelijk Platform Geestelijke Gezondheidszorg

LRKP

Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen

LSI

Landelijke Stuurgroepinterventieteams

LTO

Land- en Tuinbouworganisatie

MAU

Meerjarige Aanvullende Uitkering

mbo

Middelbaar beroepsonderwijs

MEBV

Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer

MenO

Misbruik en Oneigenlijk Gebruik

MEV

Macro-Economische Verkenning

MH17

Malaysia Airlines, vlucht #17

mkb

Midden- en kleinbedrijf

MKOB

Mogelijkheid Koopkrachttegemoetkoming voor Oudere Belastingplichtigen

MLT

Middellange Termijnraming

MvT

Memorie van toelichting

NCvB

Nederlands Centrum voor Beropesziekten

NEN

Nederlands Normalisatie instituut

Nibud

Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting

Novag

Nieuwe Orde van Verzekeringsartsen voor Arbeid en Gezondheid

NVVK

Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet

NT2

Nederlands als tweede Taal

OB

Ontwerpbegroting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

252

OBR

Overbruggingsregeling AOW

OCW

(Ministerie van) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Oke

Ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie

OM

Openbaar Ministerie

OOP

Out-of-pocketkosten

OR

Ondernemingsraad

OV

Ongevallenverzekering Caribisch Nederland

OVO

Overeenkomst van Opdracht

O&O-fondsen

Opleidings- en ontwikkelingsfondsen

Pgb

Persoonsgebonden budget

PGVN

Publieke Gezondheid en Veiligheid Nederland

PSO-ladder

Prestatieladder Socialer Ondernemen

PwC

PricewaterhouseCoopers

PWRI

Pensioenfonds Werk en (Re)Integratie

RBG-eng

Rijksbegroting in enge zin

RBV

Rijksbegrotingsvoorschriften

RCN

Rijksdienst Caribisch Nederland (unit Sociale Zaken)

RCSP

Regeling Cofinanciering Sectorplannen

RCV

Regeling Claims Vakantiedagen

REA

(Re)integratie Arbeidsgehandicapten

REVA

Registratie Van Arbeidsmigranten

RHB

Rijkshoofdboekhouding

RIVM

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

RSO

Rijksschoonmaakorganisatie

RUS

Raamwerk voor Uitvoering van Subsidies

RvW

Regeling van Werkzaamheden

Ruwav

Regeling uitvoering wet arbeid vreemdelingen

RWT

Rechtspersoon met een Wettelijke Taak

SBCM

Stichting Beheer Collectieve Middelen

SER

Sociaal-Economische Raad

Sfn

Sectorfondsen

SMI

Sociaal Medische Indicatie

SNA

Stichting Normering Arbeid

SSO

Shared Service Organisatie

Stb.

Staatsblad

Stc.

Staatscourant

StvdA

Stichting van de Arbeid

SUWI

Structuur Uitvoering Werk en Inkomen

SVB

Sociale Verzekeringsbank

Sw

Sociale werkvoorziening

SZA

Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt

SZW

(Ministerie van) Sociale Zaken en Werkgelegenheid

TAS

Regeling Tegemoetkoming Asbestslachtoffers

TK

Tweede Kamer

TNO

Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

253

TOG

Tegemoetkoming Onderhoudskosten thuiswonende Gehandicapte
kinderen

TW

Toeslagenwet

twv

Tewerkstellingsvergunning

Ufo

Uitvoeringsfonds voor de Overheid

UWV

Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen

vAKWERK

Project vernieuwing AKW

VAO

Voortgezet algemeen overleg

VenJ

(Ministerie van) Veiligheid en Justitie

VJN

Voorjaarsnota

VK

Verenigd Koninkrijk

VNG

Vereniging Nederlandse Gemeenten

VPS

Vindplaats van Schulden

VWS

(Ministerie van) Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Waadi

Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs

Wajong

Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten

Wamil

Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen

WAO

Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering

WAS

Wet Aanpak Schijnconstructies

Wav

Wet arbeid vreemdelingen

WAZ

Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen

WAZO

Wet Arbeid en Zorg

WGA

Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten

WGO

Wetgevingsoverleg

Whk

Werkhervattingskas

WIA

Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen

WIW

Wet inschakeling werkzoekenden

WKB

Wet op het Kindgebonden Budget

Wko

Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen

Wml

Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag / Wettelijk
minimumloon

WNT

Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector

WOB

Wet Openbaarheid van Bestuur

WOR

Wet op de Ondernemingsraden

WR

(Ministerie van) Wonen en Rijksdienst

WRR

Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid

Wsw

Wet sociale werkvoorziening

Wtcg

Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten

Wtl

Wet tegemoetkomingen loondomein

WW

Werkloosheidswet

WWB

Wet Werk en Bijstand

Wwz

Wet werk en zekerheid

ZBO

Zelfstandig Bestuursorgaan

ZEZ

Regeling Zelfstandig En Zwanger

ZonMw

Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

254

ZV

Ziekteverzekering Caribisch Nederland

ZW

Ziektewet

zzp

Zelfstandige zonder personeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 XV, nr. 2

255