Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1325
Vragen van het lid Van Raak (SP) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over bijklussende burgemeesters (ingezonden 17 februari
2017).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 1 maart 2017).
Vraag 1
Deelt u de mening dat burgemeester zijn een volwaardige baan is, met een
volwaardig inkomen? Zo ja, waarom hebben zoveel burgemeesters dan nog
steeds zoveel commerciële bijbanen?1
Antwoord 1
Het ambt van burgemeester is een taakfunctie. Dat wil zeggen dat de
bezoldiging niet gekoppeld is aan een bepaald aantal uren per week. Er zijn
verschillende redenen waarom burgemeesters naast hun ambt nevenfuncties
vervullen. Het grootste deel van die nevenfuncties zijn overigens ambtsgebonden nevenfuncties. Dit komt ook naar voren in het eerste door u
genoemde artikel. De verrekeningssystematiek is in 2010 ingevoerd met de
volgende motivatie: «Politieke ambtsdragers vervullen naast hun ambt veelal
nevenfuncties, betaald of onbetaald. De ratio van (...) verrekenen is gelegen in
de opvatting over publieke ambten. Het salaris dat bij een publiek ambt
hoort, is een volwaardig salaris en moet dat ook zijn. (....) Een adequaat
salaris in de publieke sector dient niet substantieel te worden aangevuld met
inkomsten uit nevenfuncties.»2 Dat de wetgever in 2010 regels heeft gesteld
over de openbaarmaking en over de verrekening van nevenfuncties en
neveninkomsten, impliceert dat het aanvaarden van nevenfuncties, ook
betaalde, geaccepteerd is. De verrekening draagt er toe bij dat het inkomenseffect daarvan wordt gemitigeerd.
Vraag 2
Wat draagt het bij aan de kwaliteit van het lokale bestuur als een burgemeester een baan heeft bij een businessclub, bij een omroep of een vastgoedbedrijf op de Antillen? Ziet u een gevaar van belangenverstrengeling?

1

http://www.rtlnieuws.nl/nederland/politiek/burgemeesters-verdienen-samen-12-miljoen-extramet-bijbanen
2
Kamerstukken II, 2005/06, 30 693, nr. 3, blz. 8.

ah-tk-20162017-1325
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 2
In dat artikel is ook een aantal redenen van burgemeesters voor het
aanvaarden van een nevenfunctie genoemd: bijvoorbeeld om de gemeente te
promoten of om een bijdrage aan andere publieke instellingen te leveren.
Verder kan een reden zijn om beter in het burgemeestersambt te kunnen
functioneren door ook in andere delen van de samenleving actief te zijn.
Anderen kiezen voor nevenfuncties om verbindingen te kunnen leggen of om
hun expertise elders te gebruiken voor de samenleving.
Het is op grond van artikel 67 van de Gemeentewet de verantwoordelijkheid
van de burgemeester om de nevenfuncties te melden en ervoor te zorgen dat
de vervulling ervan niet ongewenst is met het oog op de goede vervulling
van het ambt of op de handhaving van zijn of haar onpartijdigheid en
onafhankelijkheid of van het vertrouwen daarin. Oogmerk is dat publiekelijk
geoordeeld moet kunnen worden over de vraag of de nevenfuncties al dan
niet tot strijdigheid van belangen leiden.
Door de hoogte van het inkomen uit nevenfuncties openbaar te maken, wordt
een indicatie gegeven van het belang van deze functies ten opzichte van de
hoofdfunctie van politiek ambtsdrager. Het vervullen van nevenfuncties vindt
zijn grens waar dit afbreuk zou kunnen doen aan het aanzien van het ambt of
een optimaal functioneren van degene die het ambt vervult. Uiteindelijk is het
aan de raad om dit te beoordelen. Ook in de door u genoemde gevallen.
Zoals aangegeven, is het gevaar van belangenverstrengeling daarbij een
belangrijk meetpunt.
Vraag 3
Waarom heeft uw ministerie in het verleden niet gecontroleerd of burgemeesters en wethouders hebben gesjoemeld met informatie over bijverdiensten? Waarom is dit niet gemeld aan de Tweede Kamer? Welke achterstanden
heeft uw ministerie op dit moment?3
Antwoord 3
Op grond van artikel 66, zesde en zevende lid, van de Gemeentewet juncto
artikel 14c van het Rechtspositiebesluit burgemeesters is het college van
burgemeester en wethouders verantwoordelijk voor het oordeel of er al dan
niet in het individuele geval sprake is van verrekenbare neveninkomsten, en
zo ja, tot welk bedrag er verrekend moet worden.
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties draagt
uitsluitend zorg voor de berekening van het eventueel te verrekenen bedrag
en faciliteert het verrekenproces door middel van het beschikbaar stellen van
een webapplicatie en een helpdesk. Het ministerie heeft op uitdrukkelijk
verzoek van de decentrale overheden deze ondersteunende rol op zich
genomen. Niet alleen vanwege de complexiteit van het overgangsrecht van
de verrekeningsverplichting maar ook vanwege de geuite zorg om de privacy
van de individuele politieke ambtsdragers.
Als sluitstuk van dit proces was voorzien dat de gegevens van de applicatie
en die van de Belastingdienst over het desbetreffende verrekenjaar met elkaar
zouden worden vergeleken. Het blijkt echter technisch complex om een
goede vergelijking te maken. De gegevens van de Belastingdienst kunnen
namelijk niet 1:1 worden overgenomen.
De fiscus rekent bijvoorbeeld met het totaalinkomen in een kalenderjaar; voor
de verrekening moet ermee rekening worden gehouden dat politieke
ambtsdragers tussentijds instromen en dat dus niet alle inkomsten in dat
kalenderjaar voor verrekening in aanmerking komen. Bovendien zijn fiscale
inkomensbestanddelen niet één op één te vergelijken met de te verrekenen
inkomenscomponenten. Voor de verrekening geldt verder een drempel van
14% van de bezoldiging voordat neveninkomsten voor verrekening in
aanmerking komen en een maximum; voor de fiscus speelt dit niet. Ook kan
een factor zijn dat betrokkene een eigen onderneming heeft, waarbij de
ervaring leert dat de fiscale afhandeling ervan twee jaar of meer kan vergen.
Overigens laat het streven van het ministerie om deze vergelijking te maken
onverlet dat het college van burgemeester en Wethouders bij het vaststellen

3

http://www.rtlnieuws.nl/nederland/politiek/ministerie-controleerde-bijverdienstenburgemeesters-en-wethouders-niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

van het rechtspositionele besluit om al dan niet te verrekenen, het beste op
de hoogte is van de omstandigheden in het individuele geval.
Ik heb op dit moment geen reden om aan te nemen dat er door burgemeesters of wethouders is «gesjoemeld met informatie over bijverdiensten», zoals
door u gesteld. Conform de toezegging van mijn ambtsvoorganger, mevrouw
Spies, is het ministerie nu bezig met een evaluatie van de effecten van de
zogenaamde «Dijkstalwetgeving». Onderdeel van die wetgeving was de
introductie van deze verrekensystematiek voor de decentrale politieke
ambtsdragers. Ik verwacht u deze evaluatie rond de zomer van dit jaar toe te
kunnen zenden. Ik zou op de uitkomsten hiervan willen wachten.
Vraag 4
Hoe kunnen raadsleden commerciële bijbanen van burgemeesters en
wethouders controleren als gemeenten die niet openbaar maken en het
ministerie dat niet controleert?
Antwoord 4
Er is een verschil tussen de plicht nevenfuncties en neveninkomsten
openbaar te maken enerzijds en die van de verrekening van de inkomsten uit
nevenfuncties anderzijds. De openbaarmakingsplicht is op grond van artikel
41b en artikel 67 van de Gemeentewet een verantwoordelijkheid van de
burgemeesters, de wethouders en de raad. Het ministerie heeft daar geen
bemoeienis mee.
Zoals beschreven bij de beantwoording van vraag 3, is ook de verrekening
een verantwoordelijkheid van de burgemeesters, de wethouders en de raad,
maar heeft het ministerie daar een faciliterende rol.
Indien een burgemeester of wethouder een nevenfunctie niet zou melden aan
de raad, maakt betrokkene zich politiek kwetsbaar.
In het tweede door u genoemde artikel wordt gesteld dat de bestuurders niet
altijd de juiste bedragen doorgeven (en dat het uitblijven van controle door
BZK daarom opmerkelijk is). Dit is echter niet juist. De in het artikel gegeven
cijfers betreffen namelijk de overheidsinstanties die de applicatie voor één of
meer politieke ambtsdragers niet volledig hebben doorlopen vóór de sluiting
van de applicatie. Later is gebleken dat het vooral administratieve redenen
zijn waarom de stappen in de applicatie niet zijn afgerond. In het merendeel
van de gevallen bleek er wel degelijk een besluit te zijn genomen door het
college. Ik zal hier in de bij de beantwoording van vraag 3 genoemde
evaluatie nader op ingaan.
Vraag 5
Deelt u de mening dat burgemeesters en wethouders geen commerciële
bijbanen behoren te hebben en bent u bereid wetgeving voor te bereiden om
dit voortaan te verbieden?
Antwoord 5
Ik deel uw mening niet. Wel vergt het aanvaarden van nevenfuncties steeds
een zorgvuldige afweging bij de betrokken bestuurders en de volksvertegenwoordigers aan wie zij verantwoording schuldig zijn. Kortheidshalve verwijs
ik u naar mijn antwoorden op uw eerste en tweede vraag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3