Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

27 858

Gewasbeschermingsbeleid

Nr. 369

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 juli 2016
Met deze brief informeer ik u over de voortgang van diverse acties om de
overgang naar duurzame gewasbescherming te versnellen, zoals aan u
toegezegd in het Algemeen Overleg van 18 februari jl. (Kamerstuk 27 858,
nr. 364). Ook informeer ik u over de voortgang van het geharmoniseerde
toelatingsproces.
Tenslotte meld ik u de stand van zaken rond het verlengen van de
goedkeuring van glyfosaat.
Duurzame gewasbescherming
Mijn inzet is gericht op het verduurzamen van de gewasbescherming en te
zorgen voor kaders om een verschuiving in het huidige pakket gewasbeschermingsmiddelen van hoogrisicomiddelen naar laagrisicomiddelen te
bewerkstelligen. Om deze transitie te versnellen zijn twee trajecten
ingezet. Enerzijds het vergroten van de beschikbaarheid van laagrisicomiddelen en het bevorderen van geïntegreerde gewasbescherming in de
Europese Unie (EU) en in Nederland en anderzijds een nationale dialoog
met stakeholders over duurzame gewasbescherming en acties die
daarvoor door alle partijen kunnen worden uitgevoerd.
Harmonisatie van verduurzaming; voortgang en stand van zaken
Momenteel zijn op EU-niveau vijf stoffen goedgekeurd als laagrisicostof,
naast 16 stoffen die als basisstof zijn aangemerkt en het maatregelenpakket voor duurzame gewasbescherming aanvullen.
Lidstaten en de Europese Commissie (EC) hebben in de laatste Landbouwen Visserij Raad van mijn voorzitterschap ingestemd met de uitvoering
van een EU-implementatieplan «sustainable plant protection». De kern
van het plan is het versnellen van deze verduurzaming via een geharmoniseerde uitvoering van Verordening EG nr. 2009/1107 betreffende het op de
markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen (Hierna: de Verordening) en de Richtlijn 2009/128/EG betreffende een duurzaam gebruik

kst-27858-369
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 27 858, nr. 369

1

van pesticiden. Ik verwijs u hiervoor naar het verslag van de Landbouwen Visserijraad dat recent aan uw Kamer is gestuurd.
De Verordening bevat diverse stimulansen voor het op de markt brengen
van laagrisicostoffen en -middelen, waaronder een versnelde toelating
van laagrisicomiddelen binnen 120 dagen. Dit najaar publiceert de EC
naar verwachting de verduidelijkte EU-criteria voor laagrisicostoffen en
-middelen. Deze criteria, waar Nederland herhaaldelijk om heeft gevraagd,
zullen extra duidelijkheid bieden aan de industrie welke stoffen en
middelen laagrisico zijn en aan welke vereisten moet worden voldaan. Het
EU-implementatieplan bevat acties en handvatten voor lidstaten om de
risicobeoordeling tijdig binnen de 120 dagen af te kunnen ronden. In
Nederland is deze beoordeling een taak van het College voor de toelating
van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb).
Voortgang overige projecten nationaal
Het convenant Green Deal Groene gewasbeschermingsmiddelen tussen
het Ministerie van Economische Zaken en de sector loopt af per 2017. Na
afloop van het project zijn naar verwachting vijf nieuwe «groene»
toelatingen door het Ctgb verleend voor gebruik in de Nederlandse
gangbare en/of biologische teelt.
In dit Green Deal-project zijn concrete aanvraagtrajecten gestart voor de
toelating van zogeheten groene middelen. Dit zijn middelen met een
ingeschat lager risico, zoals van micro-organismen, plantenextracten en
feromonen. De nadruk ligt op het opdoen van ervaringen teneinde de
toelating door het Ctgb te versoepelen. Tot zover heeft dit geresulteerd in
het inrichten bij het Ctgb van een specifieke behandelingsprocedure voor
toelatingen van groene gewasbeschermingsmiddelen, namelijk via een
apart «green team» van beoordelaars. Daarnaast hebben het Ctgb en de
NVWA, op basis van inzichten uit de Green Deal, in april jl. een internationale workshop gehouden over het vereenvoudigen van de werkzaamheidbeoordeling van laagrisicomiddelen met andere lidstaten en de
European Plant Protection Organisation (EPPO). De resultaten hiervan zijn
als aanbevelingen opgenomen in het implementatieplan «sustainable
plant protection».
Verduurzaming richt zich ook op de zogenaamde kleine toepassingen, dat
zijn gewasbeschermingsmiddelen die in gewassen met een klein areaal
worden gebruikt of een beperkte toepassing kennen. Via het Fonds kleine
toepassingen stimuleren overheid en bedrijfsleven nieuwe toelatingen of
uitbreidingen van bestaande toelatingen voor kleine toepassingen, door
het financieren van onderzoek ten behoeve van een toelatingsdossier.
Daarnaast kent Nederland een structuur, waar sector, onderzoek,
bedrijfsleven en overheid nauw samenwerken om deze kleine toepassingen te bevorderen, het zogenaamde «Expert Centre Speciality Crops»
(ECSC). Recent heeft het ECSC afgesproken om voortaan meer prioriteit te
geven aan toelatingen voor kleine toepassingen met laagrisicomiddelen
en/of aan middelen met een ingeschat lager risico zoals van microorganismen, plantenextracten en feromonen, ook aan registraties voor
biologische bestrijding. Via het loket kleine toepassingen geeft de NVWA
advies over de snelste en goedkoopste route om een (laagrisico) toelating
te bereiken.
Voortgang dialoog duurzame gewasbescherming
Tijdens de Dialoog Duurzame Gewasbescherming op 3 februari jl. hebben
ca. 90 betrokkenen, waaronder wetenschappers, boeren en tuinders,
toeleveranciers, maatschappelijke organisaties, aan zogeheten dialoogtafels knelpunten met elkaar uitgewisseld in het realiseren van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 27 858, nr. 369

2

«groener» middelenpakket in Nederland. Verschillende aspecten van het
brede terrein van gewasbescherming zijn daarbij onder de loep genomen,
zoals het toelatingsbeleid, kennisontwikkeling en verspreiding over
laagrisico gewasbescherming, markteisen en de rol van de consument. De
focus lag op het gezamenlijk benoemen van nieuwe, gemeenschappelijke
acties, aanvullend op de acties in de beleidsnota duurzame gewasbescherming «Gezonde Groei, Duurzame Oogst» (Kamerstuk 27 858,
nr. 146).
Afspraken uit deze dialoog worden in overleg met de sector omgezet in
een actiedocument. Eén actie betreft het starten door LTO van pilots in vijf
á zeven gewassen om te kijken hoe de teelt zo duurzaam mogelijk kan
worden aangepakt, via een zogeheten systeemaanpak. Dit juich ik toe. Ik
zal uw Kamer in september nader informeren over het plan en de start
van de pilots.
Variabele labelling
Ik heb u toegezegd te informeren over de mogelijkheden van het invoeren
van een variabel label op laagrisico-gewasbeschermingsmiddelen.
Momenteel bevat het verplichte etiket van gewasbeschermingsmiddelen
een wettelijk gebruiksvoorschrift en een gebruiksaanwijzing, met uitleg
waarvoor en hoe het middel mag worden gebruikt. Specifiek voor
laagrisicomiddelen wil het Ctgb onderzoeken of het, vergelijkbaar aan
Oostenrijk en Duitsland, op het label een (extra) gebruiksinstructie kan
toevoegen voor optimale werkzaamheid. Bij laagrisicomiddelen kan
namelijk sprake zijn van een andere werking en effectiviteit dan bij
gangbare middelen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij microbiologische
middelen. De extra instructie moet ervoor zorgen dat telers de juiste
verwachting hebben van de effectiviteit, weten wanneer deze optimaal is
en hoe het middel past in een strategie van geïntegreerde bestrijding.
Voortgang harmonisatie
Ik heb u toegezegd te informeren over de voortgang van het geharmoniseerde toelatingproces. Per brief van 4 februari 2015 (Kamerstuk 27 858,
nr. 310) zijn u reeds enkele acties gemeld voor het harmoniseren van de
toelating van gewasbeschermingsmiddelen. Deze heeft het Ctgb vervat in
een breder harmonisatieprogramma. Hieronder ga ik in op enkele van de
geboekte resultaten.
Samenwerking met toelatingsautoriteiten
In de afgelopen jaren heeft het Ctgb de samenwerking tussen de
bevoegde autoriteiten van de verschillende lidstaten verder geïntensiveerd. Zo heeft het Ctgb een directeurenoverleg voor de centrale zone
opgezet, met directeuren van de toelatingsautoriteiten in de EU. Het
afgelopen jaar heeft dit overleg gesproken over onder meer vrijstellingen
voor noodsituaties ten aanzien van gewasbeschermingsmiddelen in de
land- en tuinbouw en daarbij aandacht besteed aan de werkwijze met
betrekking tot invasieve plagen. Ook zijn afspraken over combinatietoxicologie gemaakt. Dit gaat over het verwerken van twee of meer stoffen in
een middel. Begin 2016 hebben Nederland en Duitsland voor nieuwe
onderwerpen aangeboden gezamenlijk een raamwerk te ontwikkelen
waarin staat hoe toelatingsautoriteiten deze kunnen harmoniseren.
Mijn ministerie en het Ctgb streven naar nauwere samenwerking met de
EC en met de European Food and Safety Authority (EFSA). Met beide
wordt eenmaal per jaar apart overlegd, waarbij expliciet aandacht is voor
harmonisatie. Met EFSA is in juni 2016 gesproken over geïntegreerde
gewasbescherming en over microbiologische middelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 27 858, nr. 369

3

Het Ctgb heeft ook een actieve inbreng in andere Europese werkgroepen
en overlegorganen. De inbreng is er op gericht om te komen tot duidelijke
en praktische werkafspraken en daarmee een verdere harmonisering.
Wederzijdse erkenningen
In 2015 heeft het Ctgb 33 aanvragen afgehandeld. Daarvan hebben 29
geleid tot een nieuwe toelating of een uitbreiding van de bestaande
toelating, 3 tot een intrekking op verzoek van de aanvrager en 1 tot een
volledige afwijzing. In december 2015 heeft het Ctgb de lijst nationaal
specifieke omstandigheden voor milieu vastgesteld. Hierop worden
aanvragen voor wederzijdse erkenning van gewasbeschermingsmiddelen
beoordeeld. Dit betreft voor Nederland: uitspoeling naar grondwater,
windsnelheid en drinkwater uit oppervlaktewater, zoals aan uw Kamer is
aangegeven in de brief van 15 februari 2016 (Kamerstuk 27 858, nr. 363).
Het blijkt dat de nationaal specifieke omstandigheden geen onoverkomelijk obstakel vormen voor wederzijdse erkenning. Tegelijkertijd zijn er
diverse nationale beoordelingsmethodieken, waarvoor inmiddels
geharmoniseerde toetsingskaders beschikbaar zijn, vervangen door de
Europese methodieken.
Besluitvorming glyfosaat
Ik heb uw Kamer op 17 juni 2016 in de antwoorden op vragen van het lid
Lodders (VVD) geïnformeerd over het feit dat de EC een voorstel voor het
verlengen van de goedkeuringstermijn van de werkzame stof glyfosaat zal
voorleggen aan een «Appeal Committee». Dit comité is bijeengeweest op
24 juni 2016. Er bleek geen gekwalificeerde meerderheid voor noch tegen
dit voorstel. Het College van Commissarissen heeft derhalve op 29 juni
2016 besloten om de goedkeuringsperiode van de werkzame stof
glyfosaat te verlengen tot na het ECHA-classificatiebesluit, met maximaal
18 maanden tot 31 december 2017.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
M.H.P. van Dam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 27 858, nr. 369

4