Doorrekening
kabinetsvarianten industrie
ontwerp-Klimaatakkoord
Deze publicatie bevat op
verzoek van de minister
van Economische Zaken en
Klimaat een doorrekening
van enkele varianten voor
de industrie.

De doorrekening richt zich
op de budgettaire, lastenen inkomenseffecten van
de kabinetsvarianten voor
de steekjaren 2021, 2025
en 2030.

CPB notitie
mei 2019

1

Inleiding

Deze notitie bevat op verzoek van de minister van Economische Zaken en Klimaat een doorrekening van
enkele varianten voor de industrie. De varianten betreffen een vervanging van de malusregeling uit het
ontwerp-Klimaatakkoord door andere tarieven voor de energiebelasting en opslag duurzame energie (ODE) in
combinatie met een CO2-heffing voor de industrie. De eventuele heffingsopbrengst wordt aangewend voor
een intensivering in subsidies voor bedrijven ten behoeve van verduurzaming. Een volledige beschrijving van
1
de varianten is te vinden in de bijlage. De notitie rapporteert de budgettaire, lasten- en inkomenseffecten. De
2
varianten worden op dezelfde manier getoetst als in de doorrekening van het ontwerp-Klimaatakkoord.
De effecten van de varianten voor de industrie worden bezien in samenhang met het reeds ingezette
3
klimaat- en energiebeleid door het huidige kabinet en de vorige kabinetten. Ook zonder het ontwerpKlimaatakkoord en de varianten liggen er budgettaire, lasten- en inkomenseffecten in het verschiet. Het
ontwerp-Klimaatakkoord en de varianten voorzien in een aanvulling en aanpassing daarvan. Het totale
klimaat- en energiebeleid past bovendien bij de beleving van gezinnen, bedrijven en economie. Zij ervaren
immers de totale verandering van het ene op het andere jaar; de oorzaak van de effecten – eerder voorziene
beleidswijzigingen, het ontwerp-Klimaatakkoord of de varianten voor de industrie – is minder van belang.
In deze notitie is gerekend met de actuele verwachting van de ETS-prijs (46,30 euro per ton CO2 in 2030)
en de PBL-cijfers voor CO2-uitstoot en nationale kosten uit het middenscenario (CO2-heffing oplopend
4,5
naar 130 euro per ton CO2 in 2030 en 80% benutting van het reductiepotentieel in de industrie). De
verplaatsing van industriële activiteiten en bijbehorende weglek van CO2 naar het buitenland als gevolg van de
6
kabinetsvarianten is naar verwachting gering. De budgettaire, lasten- en inkomenseffecten in deze notitie
bevatten dan ook geen verplaatsingseffecten. De schattingen zijn puntschattingen zonder onzekerheidsmarge,
maar de onzekerheid rondom deze puntschattingen – inclusief de onzekerheid omtrent de omvang van de
verplaatsing – is daarmee niet weg.

1

De effecten van de kabinetsvarianten voor bbp en werkgelegenheid zijn niet doorgerekend, maar naar verwachting marginaal.
Een beschrijving van het door het CPB gehanteerde toetsingskader is te vinden in bijlage A van CPB, 2019, Doorrekening ontwerpKlimaatakkoord, CPB Notitie, 13 maart 2019 (link).
3
Het staand beleid rondom klimaat en energie in het basispad van het CPB wordt beschreven in bijlage B van CPB, 2019, Doorrekening
ontwerp-Klimaatakkoord, CPB Notitie, 13 maart 2019 (link).
4
Brink C., 2018, Projectie ETS-prijs volgens uitgangspunten concept wetsvoorstel minimum CO2-prijs elektriciteitsproductie, Den Haag:
PBL, 15 november 2018 (link).
5
De verschillende scenario’s staan omschreven in Koelemeijer, R. et al., 2019, Effect kabinetsvoorstel CO2-heffing industrie, Den Haag:
PBL.
6
Deze bevinding volgt zowel uit analyses met het algemeen evenwichtsmodel WorldScan als uit de zogeheten EBITDA-benadering
waarin de kosten van een CO2-heffing voor bedrijven worden vergeleken met hun brutowinst (zie Koelemeijer, R. et al., 2019, Effect
kabinetsvoorstel CO2-heffing industrie, Den Haag: PBL). Achtergrondinformatie over het model WorldScan is te vinden in: CPB, 2006,
WorldScan: A model for international economic policy analysis, CPB Document, 17 maart 2006 (link), en Bollen, J. en C. Brink, 2014, Air pollution
policy in Europe: Quantifying the interaction with greenhouse gases and climate change policies, Energy Economics, 46 (november 2014), pag. 202215 (link).
2

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 2 van 13

2

Uitgaven- en lastenbeeld

Deze paragraaf biedt voor de steekjaren 2021, 2025 en 2030 inzicht in de uitgaven en lasten van het totale
klimaat- en energiebeleid inclusief het ontwerp-Klimaatakkoord en de varianten voor de industrie. Niet
7
alle aangereikte varianten zijn doorgerekend. Variant 3a uit het verzoek is niet meegenomen, omdat de
actuele ETS-prijsverwachting impliceert dat deze variant feitelijk niet verschilt van variant 1. Verder komen
gegeven de fijnmazigheid van het instrumentarium variant 2 en 3b in de praktijk op hetzelfde neer (hierna
gerapporteerd als variant 2). Variant 4 is net zoals in de PBL-rapportage niet doorgerekend vanwege de grote
8
overlap met variant 1. Tabel 2.1 en 2.2 tonen zowel het uitgaven- en lastenbeeld voor het totale klimaat- en
energiebeleid inclusief het ontwerp-Klimaatakkoord met respectievelijk varianten 1 en 2 als de mutatie van dat
beeld door de desbetreffende variant. De details van beide varianten zijn te vinden in de bijlage. Voor de
rapportage van de intensiveringen en lasten in de steekjaren 2021 en 2025 waren niet alle benodigde gegevens
9
beschikbaar.
Tabel 2.1

Uitgaven- en lastenbeeld kabinetsvariant 1 (mld euro, prijsniveau 2018)
Totale klimaat- en energiebeleid
inclusief ontwerp-Klimaatakkoord
met kabinetsvariant 1 industriea

Mutatie kabinetsvariant 1 industrie
t.o.v. totale klimaat- en energiebeleid
inclusief ontwerp-Klimaatakkoordb

2021

2025

2030

2021

2025

2030

Netto-intensivering

4,2+NB

4,8+NB

4,4

NB

NB

Totale beleidsmatige lasten

3,5+NB

4,5+NB

4,9

-0,2+NB

-0,2+NB

-0,3

- Gezinnen

1,8

2,0

2,4

-0,6

-0,7

-0,7

- Bedrijven

1,6+NB

2,4+NB

2,3

0,4+NB

0,4+NB

0,4

- Buitenland

0,1

0,2

0,2

Niet-EMU-relevante lasten

0,2

1,2

1,9

+0,0

+0,0

0,3

- Gezinnen

0,0

0,1

0,3

+0,0

+0,0

+0,0

- Bedrijven

0,2+NB

1,0+NB

1,6

+0,0+NB

+0,0+NB

0,2

a) Totaal van het staand beleid rondom klimaat en energie en het ontwerp-Klimaatakkoord, aangevuld met kabinetsvariant 1 voor de industrie
(waarmee de oorspronkelijke malusregeling en basisvariant van de energiebelastingschuif uit het ontwerp-Klimaatakkoord worden vervangen).
b) Mutatie door kabinetsvariant 1 voor de industrie ten opzichte van het staand beleid rondom klimaat en energie en het doorgerekende ontwerpKlimaatakkoord (met daarin de basisvariant van de energiebelastingschuif en geen malusregeling; zie CPB, 2019, Doorrekening ontwerpKlimaatakkoord, CPB Notitie, 13 maart 2019, link).
Cellen zonder mutatie zijn leeg gelaten. +0,0 (-0,0) betekent een beperkte positieve (negatieve) mutatie. ‘NB’ staat voor niet beschikbaar.

De CO₂-heffing in variant 1 is vormgegeven als een minimumprijs ten opzichte van de ETS-prijs (CO₂minimumprijs) en heeft geen budgettaire opbrengst. De doorgerekende CO₂-minimumprijs treedt volgens
het kabinetsvoorstel vanaf 2021 in werking. De haalbaarheid van de inwerkingtreding op dat moment is echter
afhankelijk van de precieze vormgeving van de heffing, de uitvoeringstechnische complexiteit en de duur van
de implementatie van het wetgevingstraject. Vertraging bij een van deze factoren betekent dat 2022 het eerst
haalbare moment van inwerkingtreding zal zijn. Het PBL heeft de tarieven voor de CO₂-minimumprijs (boven
een heffingsvrije voet) zo bepaald dat de beoogde emissiereductie met een kans van 50% wordt behaald. Met
7
Een beschrijving van alle aangereikte varianten is onder andere te vinden in Koelemeijer, R. et al., 2019, Effect kabinetsvoorstel CO2heffing industrie, Den Haag: PBL.
8
Koelemeijer, R. et al., 2019, Effect kabinetsvoorstel CO2-heffing industrie, Den Haag: PBL.
9
De rapportage van het PBL bevat alleen de effecten voor 2030. De effecten voor de steekjaren 2021 en 2025 zijn gebaseerd op een
onderhandse uitwisseling van cijfers tussen PBL en CPB.

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 3 van 13

het vastgestelde tarief voor 2030 zullen bedrijven daarom er naar verwachting voor kiezen om hun uitstoot te
reduceren tot aan de heffingsvrije voet. Aangezien daarmee de grondslag nihil is, kent de CO₂-minimumprijs
geen budgettaire opbrengst. De extra investeringen die bedrijven moeten doen om hun uitstoot re reduceren
en daarmee de heffing te ontlopen, worden zichtbaar in de hogere niet-EMU-relevante lasten voor bedrijven.
Verder vervangt kabinetsvariant 1 meerdere maatregelen uit het ontwerp-Klimaatakkoord. De tariefschuif
van elektriciteit naar gas in de energiebelasting wordt vervangen door een alternatief in combinatie met een
hogere belastingvermindering. Een CO₂-minimumprijs voor ETS-bedrijven, afvalverbrandingsinstallaties en
caprolactamproducenten vervangt de malusregeling. Ook wijzigt variant 1 de ODE-tarieven van vrijwel alle
schijven. Ten opzichte van het totale klimaat- en energiebeleid inclusief het ontwerp-Klimaatakkoord verlicht
variant 1 de lasten voor gezinnen met 0,6 mld euro in 2021 en 0,7 mld euro in 2025 en 2030. Dit is vooral het
gevolg van de verdere verhoging van de belastingvermindering in de energiebelasting. Variant 1 heeft een
lastenverzwarend effect op het bedrijfsleven van 0,4 mld euro plus een onbekend bedrag in 2021 en 2025, en
0,4 mld euro in 2030, voornamelijk door de hogere ODE-tarieven voor bedrijven. Daarmee leidt het totale
klimaat- en energiebeleid inclusief het ontwerp-Klimaatakkoord met variant 1 in 2030 tot een beleidsmatige
lastenverzwaring van 2,4 mld euro voor gezinnen en 2,3 mld euro voor bedrijven. De eventuele opbrengst van
de CO₂-minimumprijs wordt aangewend voor een intensivering in subsidies voor bedrijven ten behoeve van
verduurzaming. In 2030 is er geen uitstoot boven de heffingsvrije voet en is er dus geen heffingsopbrengst.
Ten opzichte van het totale klimaat- en energiebeleid inclusief het ontwerp-Klimaatakkoord wijzigt variant 1
de intensiveringen in 2030 niet. De CO2-heffing in variant 1 leidt daarnaast tot niet-EMU-relevante lasten voor
bedrijven die investeren in emissie-reducerende technieken van 0,2 mld euro in 2030.
Tabel 2.2 Uitgaven- en lastenbeeld kabinetsvariant 2 industrie (mld euro, prijsniveau 2018)
Totale klimaat- en energiebeleid
inclusief ontwerp-Klimaatakkoord
met kabinetsvariant 2 industriea

Mutatie kabinetsvariant 2 industrie
t.o.v. totale klimaat- en energiebeleid
inclusief ontwerp-Klimaatakkoordb

2021

2025

2030

2021

2025

2030

Netto-intensivering

4,4+NB

5,1+NB

4,6

0,3+NB

0,2+NB

+0,2

Totale beleidsmatige lasten

3,7+NB

4,8+NB

5,0

0,1+NB

-0,0+NB

-0,1

- Gezinnen

1,8

2,0

2,4

-0,6

-0,7

-0,7

- Bedrijven

1,8+NB

2,6+NB

2,5

0,7+NB

0,6+NB

0,5

- Buitenland

0,1

0,2

0,2

Niet-EMU-relevante lasten

0,2

1,2

1,9

+0,0

+0,0

0,3

- Gezinnen

0,0

0,1

0,3

+0,0

+0,0

+0,0

- Bedrijven

0,2+NB

1,0+NB

1,6

+0,0+NB

+0,0+NB

0,2

a) Totaal van het staand beleid rondom klimaat en energie en het ontwerp-Klimaatakkoord, aangevuld met kabinetsvariant 2 voor de industrie
(waarmee de oorspronkelijke malusregeling en basisvariant van de energiebelastingschuif uit het ontwerp-Klimaatakkoord worden vervangen).
b) Mutatie door kabinetsvariant 2 voor de industrie ten opzichte van het staand beleid rondom klimaat en energie en het doorgerekende ontwerpKlimaatakkoord (met daarin de basisvariant van de energiebelastingschuif en geen malusregeling; zie CPB, 2019, Doorrekening ontwerpKlimaatakkoord, CPB Notitie, 13 maart 2019, link).
Cellen zonder mutatie zijn leeg gelaten. +0,0 (-0,0) betekent een beperkte positieve (negatieve) mutatie. ‘NB’ staat voor niet beschikbaar.

In kabinetsvariant 2 wordt de oorspronkelijke schuif in de energiebelasting en de malusregeling uit het
ontwerp-Klimaatakkoord vervangen door dezelfde elementen uit variant 1 plus een vlakke CO2-heffing
van 5 euro over de industriële uitstoot. Ten opzichte van het totale klimaat- en energiebeleid inclusief het
ontwerp-Klimaatakkoord verlicht variant 2 de lasten voor gezinnen met 0,6 mld euro in 2021 en 0,7 mld euro
in 2025 en 2030, voornamelijk door de hogere belastingvermindering in de energiebelasting. Voor bedrijven
verzwaart variant 2 de lasten met 0,7 mld euro plus een onbekend bedrag in 2021, 0,6 mld euro plus een
onbekend bedrag in 2025 en 0,5 mld euro in 2030. De lastenverzwaring is het gevolg van de hogere ODE-

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 4 van 13

tarieven voor bedrijven en de vlakke CO₂-heffing in deze variant. Het totale klimaat- en energiebeleid inclusief
het ontwerp-Klimaatakkoord met variant 2 leidt tot een beleidsmatige lastenverzwaring in 2030 van 2,4 mld
euro voor gezinnen en 2,5 mld euro voor bedrijven. De opbrengst van de vlakke CO2-heffing van 0,2 mld euro
wordt geoormerkt voor een intensivering in subsidies voor bedrijven ten behoeve van verduurzaming. Tot slot
leidt de CO2-heffing in deze variant tot niet-EMU-relevante lasten voor bedrijven die investeren in emissiereducerende technieken van 0,2 mld euro in 2030.

3

Inkomenseffecten

Deze paragraaf laat de inkomenseffecten zien van het totale klimaat- en energiebeleid inclusief het
ontwerp-Klimaatakkoord en de kabinetsvarianten. Net zoals bij de doorrekening van het ontwerpKlimaatakkoord wordt voor het bepalen van de inkomenseffecten gebruik gemaakt van het Mimosi-model,
10,11
inclusief de voor dit doel ontwikkelde uitbreiding. In varianten 1 en 2 zijn de maatregelen voor
huishoudens hetzelfde. Hierna worden ze dan ook als hetzelfde pakket gezien. Wel verschillen de
afwentelingseffecten van bedrijven in beide varianten, waardoor er twee aparte inkomenseffecten met
doorwerking worden berekend. Allereerst volgen de afwijkende maatregelen in de varianten ten opzichte van
het ontwerp-Klimaatakkoord.
Wijzigingen kabinet ten opzichte van ontwerp-Klimaatakkoord:
Wijzigingen met een positief inkomenseffect
• De belastingvermindering in de energiebelasting wordt verhoogd met 78 euro exclusief btw (0,8 mld
euro).
• De ODE wordt verlaagd voor elektriciteitsverbruik (0,05 mld euro)
Wijzigingen met een negatief inkomenseffect
• De belasting op elektriciteit wordt minder verlaagd (0,0 mld euro)
•

De belasting op gas wordt verhoogd (0,1 mld euro)

•
•

De ODE wordt verhoogd voor gasverbruik (0,03 mld euro)
Hogere kosten voor nettarieven vanwege noodzakelijke additionele aanleg van elektriciteitsnetten (0,03
mld euro)

Inkomenseffecten zonder doorwerking
Zoals gebruikelijk hanteren we voor de doorrekening van de inkomenseffecten in eerste instantie de
statische koopkrachtdefinitie. Met deze definitie wordt inzicht verschaft in de directe effecten van beleid,
ervan uitgaande dat het gedrag van gezinnen en bedrijven ongewijzigd blijft. Gezinnen passen bij deze
statische inkomenseffecten bijvoorbeeld niet hun energieverbruik aan. Voor bedrijven geldt dat ze een
lastenverhoging niet proberen af te wentelen op gezinnen.

10

CPB, 2016, Mimosi: Microsimulatiemodel voor belastingen, sociale zekerheid, loonkosten en koopkracht, CPB Achtergronddocument,
30 maart 2016 (link).
11
CPB, 2019, Methodologische verantwoording doorrekening inkomenseffecten ontwerp-Klimaatakkoord, CPB Achtergronddocument,
13 maart 2019 (link).

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 5 van 13

Figuur 3.1 Inkomenseffecten tot en met 2030, zonder doorwerking

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 6 van 13

De wijzigingen in de kabinetsvarianten hebben een licht positief effect op het inkomenseffect van het
totale klimaat- en energiebeleid tot en met 2030. Het verhogen van de belastingvermindering in de
energiebelasting zorgt ervoor dat het inkomenseffect van het totale klimaat- en energiebeleid tot en met 2030
afneemt van in doorsnee -1,3% naar in doorsnee -1,0%. Het inkomenseffect als gevolg van het ontwerpKlimaatakkoord neemt af van -0,4% naar -0,2%. De andere wijzigingen hebben weinig effect op het inkomen
van huishoudens.
De wijzigingen in de kabinetsvarianten in 2030 zijn relatief gunstig voor lagere inkomens. Ook dit is het
gevolg van het verhogen van de belastingvermindering in de energiebelasting. Door de wijzigingen in de
kabinetsvarianten gaan de laagste inkomens er nu iets op vooruit als gevolg van het ontwerp-Klimaatakkoord.
Lagere inkomens (-1,3%) gaan er meer op achteruit dan hogere inkomens (-0,6%) door het totaal aan
klimaat- en energiebeleid tot en met 2030, maar het verschil tussen beide groepen is kleiner dan in het
ontwerp-Klimaatakkoord. De sterkere achteruitgang bij lagere inkomens is vooral het gevolg van het reeds
ingezette klimaat- en energiebeleid tot en met 2030.

Inkomenseffecten met doorwerking
Naast de directe effecten zijn ook de inkomenseffecten met mogelijke doorwerking in kaart gebracht.
Daarbij is een tentatieve berekening gemaakt van de doorwerking van het beleid. Bedrijven proberen in deze
benadering dus een lastenverhoging af te wentelen en gezinnen passen eveneens hun gedrag aan. Het is niet
goed in te schatten hoe de doorwerkingseffecten verschillen tussen inkomensgroepen. Daarom is volstaan
met een algemene berekening die voor het totaal van alle inkomensgroepen een tentatief beeld geeft.
De wijzigingen in de kabinetsvarianten leiden tot grotere doorwerkingseffecten. De doorwerkingseffecten
stijgen doordat bedrijven naar verwachting meer zullen afwentelen. Het afwentelingseffect is in het huidige
klimaat- en energiebeleid inclusief het ontwerp-Klimaatakkoord gelijk aan -0,6%, maar neemt toe naar -0,7%
in variant 1 en -0,8% in variant 2. De onderliggende veronderstelling is dat bedrijven ongeveer 80% van de
12
lastenverzwaringen zullen afwentelen op burgers via hogere tarieven of lagere lonen. Het gedragseffect van
huishoudens blijft ongewijzigd in vergelijking met het totale klimaat- en energiebeleid inclusief het ontwerpKlimaatakkoord en is gelijk aan 0,4% in beide varianten.
De wijzigingen in de kabinetsvarianten hebben een licht positief effect op het totale inkomenseffect
inclusief doorwerkingseffecten tot en met 2030. Het totaaleffect wordt berekend door de som van het
directe effect en de doorwerkingseffecten. Het directe inkomenseffect van het totale klimaat- en energiebeleid
inclusief het ontwerp-Klimaatakkoord neemt af van -1,3% naar -1,0% (door het verhogen van de
belastingvermindering in de energiebelasting). De doorwerkingseffecten (afwenteling plus gedrag) nemen toe
van -0,2% naar -0,4%. Per saldo valt het totaaleffect 0,1% gunstiger uit (van -1,5% naar -1,4%).

12

Addendum over afwenteling bij CPB Achtergronddocument ‘Methodologische verantwoording doorrekening inkomenseffecten
ontwerp-Klimaatakkoord’ (link).

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 7 van 13

Figuur 3.2 Inkomenseffecten kabinetsvariant 1 tot en met 2030, met doorwerking (tentatief, zonder buitenland)

Figuur 3.3 Inkomenseffecten kabinetsvariant 2 tot en met 2030, met doorwerking (tentatief, zonder buitenland)

Als ook rekening wordt gehouden met het klimaat- en energiebeleid in het buitenland, dan hebben de
wijzigingen van de kabinetsvarianten een licht positief effect op het totaaleffect van het totale klimaaten energiebeleid inclusief het ontwerp-Klimaatakkoord. Het buitenlands beleid heeft zowel effect op de
prijzen als op de gedragseffecten. In beide kabinetsvarianten veranderen de prijs- en gedragseffecten niet ten
opzichte van het totale klimaat- en energiebeleid inclusief het ontwerp-Klimaatakkoord: het prijseffect blijft
gelijk aan -0,1% en het gedragseffect blijft 0,2%. Per saldo leidt dit tot een totaaleffect van -1,5% voor variant 1
en -1,6% voor variant 2 in 2030. Dit is een lichte verbetering ten opzichte van het totale klimaat- en
energiebeleid inclusief het ontwerp-Klimaatakkoord (-1,7% in 2030).

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 8 van 13

Figuur 3.4 Inkomenseffecten kabinetsvariant 1 tot en met 2030, met doorwerking en buitenland (tentatief)

Figuur 3.5 Inkomenseffecten kabinetsvariant 2 tot en met 2030, met doorwerking en buitenland (tentatief)

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 9 van 13

Bijlage
Hieronder volgt een overzicht van de doorgerekende maatregelen uit de kabinetsvarianten, alsmede hun effect
13
op de overheidsfinanciën. De bedragen zijn ex ante en betreffen afwijkingen ten opzichte van het basispad.

Kabinetsvoorstel CO₂-heffing variant 1
•

Het kabinet stelt voor om per 2021 te intensiveren in subsidies voor bedrijven ten behoeve van
verduurzaming. In 2030 leidt dit niet tot een intensivering. (KABV1_106)

Tabel A.1 Kabinetsvoorstel CO₂-heffing variant 1: uitgavenmutaties t.o.v. basispad (ex ante, mld euro, prijsniveau 2018)
Nummer

Maatregel (EMU-relevant)

2021

2025

2030

KABV1_106

Intensivering bedrijfssubsidies verduurzaming

NB

NB

0,000

NB

NB

0,000

Totaal

+ is saldoverbeterend

•

•

•

•

•

•

•

•

13

Het kabinet stelt voor om de belastingvermindering in de energiebelasting in 2020 met 120 euro te
verhogen, waarna de verhoging oploopt tot 136 euro in 2030. Dit is een lastenverlichting voor
huishoudens van 1,1 mld euro. (KABV1_101_a)
Het kabinet stelt voor om de belastingvermindering in de energiebelasting in 2020 met 120 euro te
verhogen, waarna de verhoging oploopt tot 136 euro in 2030. Dit is een lastenverlichting voor bedrijven
van 0,1 mld euro. (KABV1_101_b)
Het kabinet stelt voor om de energiebelasting op elektriciteit vanaf 2021 jaarlijks stapsgewijs te verlagen
met in totaal 2,3 cent per kWh in 2028. Dit is een lastenverlichting voor huishoudens, oplopend tot 0,4
mld euro in 2030. (KABV1_102_a)
Het kabinet stelt voor om de energiebelasting op elektriciteit vanaf 2021 jaarlijks stapsgewijs te verlagen
met in totaal 2,3 cent per kWh in 2028. Dit is een lastenverlichting voor bedrijven, oplopend tot 0,1 mld
euro in 2030. (KABV1_102_b)
Het kabinet stelt voor om de energiebelasting op gas in 2020 met 4 eurocent per m³ te verhogen, gevolgd
door een jaarlijkse verhoging met in totaal 10 eurocent per m³ in 2026. Dit is een lastenverzwaring voor
gezinnen, oplopend tot 0,7 mld euro in 2030. (KABV1_103_a)
Het kabinet stelt voor om de energiebelasting op gas in 2020 met 4 eurocent per m³ te verhogen, gevolgd
door een jaarlijkse verhoging met in totaal 10 eurocent per m³ in 2026. Dit is een lastenverzwaring voor
bedrijven, oplopend tot 0,3 mld euro in 2030. (KABV1_103_b)
Het kabinet stelt voor om de tarieven van de opslag duurzame energie (ODE) vanaf 2020 voor zowel gas als
elektriciteit voor vrijwel alle belastingschijven te wijzigen. De verschuiving wordt gekenmerkt door een
relatieve verhoging van de tarieven in de hogere schijven en op gasverbruik en een relatieve verlaging in
de eerste schijf en op elektriciteitsverbruik. Dit is een beperkte lastenverlichting voor gezinnen in 2030.
(KABV1_104_a)
Het kabinet stelt voor om de tarieven van de opslag duurzame energie (ODE) vanaf 2020 voor zowel gas als
elektriciteit voor vrijwel alle belastingschijven te wijzigen. De verschuiving wordt gekenmerkt door een
Zie bijlage B in CPB, 2019, Doorrekening ontwerp-Klimaatakkoord, CPB Notitie, 13 maart 2019 (link).

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 10 van 13

•

relatieve verhoging van de tarieven in de hogere schijven en op gasverbruik en een relatieve verlaging in
de eerste schijf en op elektriciteitsverbruik. Dit is een lastenverzwaring voor bedrijven van 0,5 mld euro in
2030. (KABV1_104_b)
Het kabinet stelt voor om per 2021 een CO₂-heffing (vormgegeven als minimumprijs ten opzichte van EUETS) in te voeren voor bedrijven die onder het EU Emissions Trading System (ETS) vallen, voor
afvalverbrandingsinstallaties en voor caprolactamproducerende bedrijven. Er geldt een aflopende
heffingsvrije voet, waarboven het tarief per ton CO₂ in 2021 8 euro is en oploopt tot 84 euro in 2030.
Eventuele ruimte onder de heffingsvrije voet wordt geregistreerd door de Nederlandse Emissieautoriteit
en kan tussen bedrijven worden uitgeruild. De belasting is een lastenverzwaring voor bedrijven van 0 mld
euro in 2030. De belasting leidt tot bedrijfsinvesteringen in uitstootreductie wat resulteert in niet-EMUrelevante lasten, zie KABV1_107. (KABV1_105)

Niet-EMU-relevante lasten
•
De invoering van de CO₂-heffing leidt tot substantiële bedrijfsinvesteringen in uitstootreductie. Dit is een
niet-EMU-relevante lastenverzwaring voor bedrijven van 0,2 mld euro in 2030. (KABV1_107)
•
Het voorstel van het kabinet leidt tot meer noodzakelijke additionele elektriciteitsnetten waarvan de
kosten worden verwerkt in de nettarieven. Dit leidt tot een beperkte niet-EMU-relevante lastenverzwaring
voor gezinnen in 2030. (KABV1_108_a)
•
Het voorstel van het kabinet leidt tot meer noodzakelijke additionele elektriciteitsnetten waarvan de
kosten worden verwerkt in de nettarieven. Dit leidt tot een niet-EMU-relevante lastenverzwaring van 0,1
mld euro voor bedrijven in 2030. (KABV1_108_b)
Tabel A.2 Kabinetsvoorstel CO₂-heffing variant 1: lastenmutaties t.o.v. basispad (ex ante, mld euro, prijsniveau 2018)
Nummer

Maatregel (EMU-relevant)

2021

2025

2030

KABV1_101_a

Verhogen belastingvermindering energiebelasting (gezinnen)

-0,922

-1,023

-1,056

KABV1_101_b Verhogen belastingvermindering energiebelasting (bedrijven)

-0,080

-0,089

-0,092

KABV1_102_a Verlagen energiebelasting elektriciteit (gezinnen)

-0,100

-0,395

-0,449

KABV1_102_b Verlagen energiebelasting elektriciteit (bedrijven)

-0,041

-0,126

-0,141

KABV1_103_a Verhogen energiebelasting gas (gezinnen)

0,378

0,649

0,693

KABV1_103_b Verhogen energiebelasting gas (bedrijven)

0,173

0,297

0,318

KABV1_104_a Verschuiving ODE-tarieven (gezinnen)

0,001

-0,008

-0,014

KABV1_104_b Verschuiving ODE-tarieven (bedrijven)

0,410

0,461

0,452

NB

NB

0,000

-0,181+NB

-0,234+NB

-0,289

NB

NB

0,190

KABV1_108_a Kosten additionele elektriciteitsnetten (gezinnen)

0,001

0,011

0,029

KABV1_108_b Kosten additionele elektriciteitsnetten (bedrijven)

0,002

0,021

0,058

0,003+NB

0,032+NB

0,277

KABV1_105

Invoering CO₂-heffing

Totaal

Maatregel (niet-EMU-relevant)
KABV1_107

Bedrijfsinvesteringen in uitstootreductie

Totaal

+ is lastenverzwarend

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 11 van 13

Kabinetsvoorstel CO₂-heffing variant 2
•

Het kabinet stelt voor om per 2021 te intensiveren in subsidies voor bedrijven ten behoeve van
verduurzaming. Dit is een intensivering van 0,2 mld euro in 2030. (KABV2_106)

Tabel A.3 Kabinetsvoorstel CO₂-heffing variant 2: uitgavenmutaties t.o.v. basispad (ex ante, mld euro, prijsniveau 2018)
Nummer

Maatregel (EMU-relevant)

KABV2_106

Intensivering bedrijfssubsidies verduurzaming

Totaal

2021

2025

2030

-0,256+NB

-0,222+NB

-0,179

-0,256+NB

-0,222+NB

-0,179

+ is saldoverbeterend

•

•

•

•

•

•

•

•

•

Het kabinet stelt voor om de belastingvermindering in de energiebelasting in 2020 met 120 euro te
verhogen, waarna de verhoging oploopt tot 136 euro in 2030. Dit is een lastenverlichting voor
huishoudens van 1,1 mld euro. (KABV2_101_a)
Het kabinet stelt voor om de belastingvermindering in de energiebelasting in 2020 met 120 euro te
verhogen, waarna de verhoging oploopt tot 136 euro in 2030. Dit is een lastenverlichting voor bedrijven
van 0,1 mld euro. (KABV2_101_b)
Het kabinet stelt voor om de energiebelasting op elektriciteit vanaf 2021 jaarlijks stapsgewijs te verlagen
met in totaal 2,3 cent per kWh in 2028. Dit is een lastenverlichting voor huishoudens, oplopend tot 0,4
mld euro in 2030. (KABV2_102_a)
Het kabinet stelt voor om de energiebelasting op elektriciteit vanaf 2021 jaarlijks stapsgewijs te verlagen
met in totaal 2,3 cent per kWh in 2028. Dit is een lastenverlichting voor bedrijven, oplopend tot 0,1 mld
euro in 2030. (KABV2_102_b)
Het kabinet stelt voor om de energiebelasting op gas in 2020 met 4 eurocent per m³ te verhogen, gevolgd
door een jaarlijkse verhoging met in totaal 10 eurocent per m³ in 2026. Dit is een lastenverzwaring voor
gezinnen, oplopend tot 0,7 mld euro in 2030. (KABV2_103_a)
Het kabinet stelt voor om de energiebelasting op gas in 2020 met 4 eurocent per m³ te verhogen, gevolgd
door een jaarlijkse verhoging met in totaal 10 eurocent per m³ in 2026. Dit is een lastenverzwaring voor
bedrijven, oplopend tot 0,3 mld euro in 2030. (KABV2_103_b)
Het kabinet stelt voor om de tarieven van de opslag duurzame energie (ODE) vanaf 2020 voor zowel gas als
elektriciteit voor vrijwel alle belastingschijven te wijzigen. De verschuiving wordt gekenmerkt door een
relatieve verhoging van de tarieven in de hogere schijven en op gasverbruik en een relatieve verlaging in
de eerste schijf en op elektriciteitsverbruik. Dit is een beperkte lastenverlichting voor gezinnen in 2030.
(KABV2_104_a)
Het kabinet stelt voor om de tarieven van de opslag duurzame energie (ODE) vanaf 2020 voor zowel gas als
elektriciteit voor vrijwel alle belastingschijven te wijzigen. De verschuiving wordt gekenmerkt door een
relatieve verhoging van de tarieven in de hogere schijven en op gasverbruik en een relatieve verlaging in
de eerste schijf en op elektriciteitsverbruik. Dit is een lastenverzwaring voor bedrijven van 0,5 mld euro in
2030. (KABV2_104_b)
Het kabinet stelt voor om per 2021 een CO₂-heffing (vormgegeven als minimumprijs ten opzichte van EUETS) in te voeren voor bedrijven die onder het EU Emissions Trading System (ETS) vallen, voor
afvalverbrandingsinstallaties en voor caprolactamproducerende bedrijven. Er gelden twee schijven: in de
eerste schijf een vlak tarief van 5 euro voor iedere uitgestoten ton CO₂, en een hoger tarief van 89 euro in
2030 voor de uitstoot boven de schijfgrens. Eventuele ruimte onder de schijfgrens wordt geregistreerd
door de Nederlandse Emissieautoriteit en kan tussen bedrijven worden uitgeruild. De belasting is een
lastenverzwaring voor bedrijven van 0,2 mld euro in 2030. De belasting leidt tevens tot

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 12 van 13

bedrijfsinvesteringen in uitstootreductie wat resulteert in niet-EMU-relevante lasten, zie KABV2_107.
(KABV2_105)
Niet-EMU-relevante lasten
•
De invoering van de CO₂-heffing leidt tot bedrijfsinvesteringen in uitstootreductie. Dit is een niet-EMUrelevante lastenverzwaring voor bedrijven van 0,2 mld euro in 2030. (KABV2_107)
•
Het voorstel van het kabinet leidt tot meer noodzakelijke additionele elektriciteitsnetten waarvan de
kosten worden verwerkt in de nettarieven. Dit leidt tot een beperkte niet-EMU-relevante lastenverzwaring
voor gezinnen in 2030. (KABV2_108_a)
•
Het voorstel van het kabinet leidt tot meer noodzakelijke additionele elektriciteitsnetten waarvan de
kosten worden verwerkt in de nettarieven. Dit leidt tot een niet-EMU-relevante lastenverzwaring van 0,1
mld euro voor bedrijven in 2030. (KABV2_108_b)
Tabel A.4 Kabinetsvoorstel CO₂-heffing variant 2: lastenmutaties t.o.v. basispad (ex ante, mld euro, prijsniveau 2018)
Nummer

Maatregel (EMU-relevant)

2021

2025

2030

KABV2_101_a

Verhogen belastingvermindering energiebelasting (gezinnen)

-0,922

-1,023

-1,056

KABV2_101_b

Verhogen belastingvermindering energiebelasting (bedrijven)

-0,080

-0,089

-0,092

KABV2_102_a

Verlagen energiebelasting elektriciteit (gezinnen)

-0,100

-0,395

-0,449

KABV2_102_b

Verlagen energiebelasting elektriciteit (bedrijven)

-0,041

-0,126

-0,141

KABV2_103_a

Verhogen energiebelasting gas (gezinnen)

0,378

0,649

0,693

KABV2_103_b

Verhogen energiebelasting gas (bedrijven)

0,173

0,297

0,318

KABV2_104_a

Verschuiving ODE-tarieven (gezinnen)

0,001

-0,008

-0,014

KABV2_104_b

Verschuiving ODE-tarieven (bedrijven)

0,410

0,461

0,452

KABV2_105

Invoering CO₂-heffing

0,256+NB

0,222+NB

0,179

0,075+NB

-0,012+NB

-0,110

NB

NB

0,190

Totaal

Maatregel (niet-EMU-relevant)
KABV2_107

Bedrijfsinvesteringen in uitstootreductie

KABV2_108_a

Kosten additionele elektriciteitsnetten (gezinnen)

0,001

0,011

0,029

KABV2_108_b

Kosten additionele elektriciteitsnetten (bedrijven)

0,002

0,021

0,058

0,003+NB

0,032+NB

0,277

Totaal

+ is lastenverzwarend

CPB NOTITIE – Doorrekening kabinetsvarianten industrie ontwerp-Klimaatakkoord

Pagina 13 van 13