Nederlandse
Zorgautoriteit

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Newtonlaan 1-41

Postbus 20350
2500 EJ DEN HA AG

3584 BX Utrecht
Postbus 3017
3502 GA Utrecht

T 030 296 81 11
f 030 296 82 96
e info@nza.nl
i www.nza.nl

Behandeld door

Telefoonnummer

E-mailadres

Kenmerk

mw. mr. J. Raijmakers

030 296 82 79

jraijmakers@nza.nl

101903/143047

Onderwerp

Datum

Samenvattend rapport Rechtmatige uitvoering Zorgverzekeringswet 2013

30 oktober 2014

Mevrouw de Minister,

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) brengt elk jaar een samenvattend
rapport uit over de rechtmatige uitvoering van de Zorgverzekeringswet
(Zvw) door de zorgverzekeraars.

Het rapport over de uitvoering van de Zvw in 2013 bestaat evenals vorig
jaar uit twee delen:
1. Een rapport over de onderdeien acceptatieplicht, verbod op
premiedifferentiatie en zorgplicht;
2. Een rapport over het vereveningsonderzoek.

Hierbij bieden wij u het deelrapport aan over de uitvoering van de
onderdeien acceptatieplicht, verbod op premiedifferentiatie en zorgplicht.
In dit rapport besteden wij ook aandacht aan transparantie en
modelovereenkomsten. Bovendien bespreken wij een aantal
ontwikkelingen in 2014.
Het deelrapport over de uitvoering van de vereveningstaken ontvangt u
begin 2015. Samen vormen deze beide rapporten het totaalbeeld van de
NZa over de rechtmatige uitvoering van de Zvw in 2013.
Boodschap van het rapport
Wij zien dat zorgverzekeraars steeds meer proberen om

verzekerdenstromen te sturen. Dit blijft tot nu toe binnen het toegestane
wettelijke kader. De NZa vindt dit echter wel onwenselijk want dit kan
risico's opieveren voor de toegang tot de basisverzekering en de
keuzevrijheid van consumenten.
Zo richten sommige zorgverzekeraars zich op specifieke doelgroepen. Dit
kan leiden tot risicoselectie. Een aantal zorgverzekeraars werpt drempels

op voor de toegang tot de basisverzekering voor personen die niet tot de
doelgroep behoren. Dit gebeurt bijvoorbeeld via informatieverstrekking
en de 'vindbaarheid' van polissen op de website. Of door het beperken
van de toegang tot de aanvullende verzekering.

Nederlandse Zorgautoriteit

Kenmerk

Deze werkwijze draagt niet bij aan de bedoeling van het zorgstelstel. 101903/143047
Daarom zullen wij de ontwikkelingen op dit gebied nauwgezet volgen en pagina
gaan wij nader onderzoek doen naar de sturing van verzekerden. 2 van 5

Belangrijkste bevindingen
Uit onze werkzaamheden volgen geen indicaties dat zorgverzekeraars
zich in 2013 niet hebben gehouden aan de acceptatieplicht, het verbod
op premiedifferentiatie en de zorgplicht. Wei signaleren wij een aantal
ontwikkelingen die wij niet wenselijk vinden en die kunnen leiden tot
risicoselectie. Bovendien signaleren wij een aantal potentiele knelpunten
bij de zorgplicht. Bijvoorbeeld door de financiele situatie van sommige
zorgaanbieders.

Rapport vereveningsonderzoek
Begin 2015 publiceren wij ook het Samenvattend rapport Rechtmatige
ultvoering Zvw 2013 (onderdeel vereveningsonderzoek). In dat rapport
gaan wij in op de controle-activiteiten van zorgverzekeraars zoals de
formele en materiele controles.

Signalen
In 2013 ontving de NZa in totaal 311 signalen over
ziektekostenverzekeraars (voor basis- en aanvullende verzekering).

Vergeleken met 2012 (182 signalen) is dat een stijging met ruim 70
procent. Voor deze stijging is een aantal redenen. Steeds meer mensen

weten de NZa te vinden voor het melden van mogelijke misstanden.
Door de verhoging van het eigen risico en de eigen bijdragen hebben
verzekerden bovendien een steeds groter financieel belang bij het
gebruik van zorg en de zorgkosten.

In 2013 hadden de meeste signalen betrekking op transparantie,
vergoedingen, toegang tot de polls en de (verzekerden)administratie van
zorgverzekeraars.

Wij ondernemen actie als het algemeen consumentenbelang in het
geding komt. Signalen over zorgaanbieders die ook lets zeggen over de
(controle)rol van zorgverzekeraars nemen wij mee in ons toezicht op de
zorgverzekeraars.

In onze Jaarrapportage Signaaltoezicht van juni 2014 gaven wij u al een
concreet overzicht van de in 2013 ontvangen signalen en onze acties en
interventies.

Acceptatieplicht
In 2013 hebben wij nader onderzoek gedaan naar de naleving van de
acceptatieplicht door zorgverzekeraars. Wij zien bij het sturen van
verzekerdenstromen bepaalde ontwikkelingen die kunnen leiden tot
risicoselectie.

Wij hebben u geadviseerd om het risicovereveningsysteem verder door
te ontwikkelen om de kans op risicoselectie te verkleinen. Met een goed
en actueel risicovereveningsysteem zijn er geen prikkels voor
zorgverzekeraars om verzekerdenstromen te sturen.

Nederlandse Zorgautoriteit

In dit kader gaan wij onderzoek doen naar verliesgevende groepen en de Kenmerk
aard van de in- en uitstroom van verzekerden per polis en per 101903/143047
risicodrager. Ook gaan wij de verhouding tussen de wettelijk verplichte pagina
zorgverzekering en de vrijwillige aanvullende verzekering bij de storing 3 van 5
van verzekerden nader onderzoeken.

Verbod op premiedifferentiatie
De acceptatieplicht en het verbod op premiedifferentiatie vertonen veei
raakvlakken. Zorgverzekeraars worden steeds creatiever in hun

marketingbeleid. Binnen de wettelijk toegestane ruimte richten zij zich
tot bepaalde doelgroepen. Bijvoorbeeld met een scherpe premie of een
(voor de doelgroep interessant) welkomstgeschenk.
Wij hebben u enkele aanbevelingen gedaan. Zo hebben wij u gevraagd
om te laten onderzoeken of het mogelijk (en wenseiijk) is een expliciete
wettelijke regeling te maken voor kortingen op de verschuldigde premie.
Zodat het op voorhand duidelijk wordt wat wel en wat niet is toegestaan.
U heeft ons laten weten het belangrijk te vinden dat de NZa alert blijft op
de rol van premiekortingen bij het 'sturen' van groepen verzekerden en
om de ontwikkelingen rond premiekortingen te blijven volgen.

Zorgplicht
Per 1 januari 2013 is het steunbeleid afgeschaft. De zorgverzekeraar is
als eerste verantwoordeiijk voor continuiteit van zorg aan zijn
verzekerden. Alleen als een zorgverzekeraar door overmacht niet kan

voldoen aan zijn zorgplicht voor 'cruciale zorg' is er nog een rol voor de
overheid. Zorgverzekeraars kunnen dit melden bij de NZa. Wij toetsen
deze melding en informeren uw ministerie over de uitkomst. U kunt zo
nodig een vangnetstichting oprichten om de continuiteit van de cruciale
zorg te borgen. In 2013 is dit niet nodig geweest.
Bij de zorgplicht signaleren wij een aantal potentiele knelpunten. Zoals
de wankele financiele situatie bij enkele zorgaanbieders en de
beschikbaarheid van transgenderzorg. Wij hebben dit onderzocht en
waar nodig actie ondernomen. Wij blijven deze ontwikkelingen monitoren
en ondernemen in het belang van verzekerden en consumenten zo nodig
opnieuw actie richting zorgverzekeraars.

Monitor zorginkoop
In 2013 hebben wij de zorginkoop voor het jaar 2014 onderzocht. De
uitkomsten zijn februari 2014 openbaar gemaakt in de Monitor en
beleidsbrief Zorginkoop.
Bij de zorginkoop maken zorgverzekeraars vooral afspraken over

financiele aspecten. Niet-flnanciele aspecten (zoals afspraken over
kwaliteit) kosten meer tijd en krijgen hierdoor soms minder prioriteit.
Wel geven zorgverzekeraars in hun uitvoeringsverslagen aan dat zij zich
in toenemende mate richten op selectieve inkoop en de kwaliteit van
zorg.

Selectief inkopen door zorgverzekeraars kan voor de consument leiden
tot lagere tarieven en premies bij een goede kwaliteit van zorg. Het is
van belang dat zorgverzekeraars de inkoopvoordelen daadwerkelijk
doorgeven aan hun verzekerden.

Nederlandse Zorgautoriteit

Een aantal (vooral eerstelijns) zorgaanbieders is van mening dat de
inkoopmacht van zorgverzekeraars te groot is. Sommige aanbieders
spreken daarom van een 'slikken-of-stikken-contract' of'tekenen bij het

kruisje'. Zorgverzekeraars geven aan dat zij vanwege het grote aantal
zorgaanbieders veel met standaardcontracten werken. De NZa mengt
zich niet in de contracteervrijheid van partijen. Wei bewaken wij of
zorgverzekeraars voldoen aan de zorgplicht voor hun verzekerden.

In 2013 hebben wij voor eerstelijns zorg (zorgverzekeraars en
vrije beroepsbeoefenaren) de Good Contracting Practices (GCP's) uit
2010 geevalueerd. Dit document is bedoeld als ondersteuning bij het
contracteerproces.

Na een uitgebreide consultatie van partijen zijn de GCP's inhoudelijk
aangepast en zijn vier Practices toegevoegd.
Voor het jaar 2014 hebben zorgverzekeraars de zorginkoop sterk
vervroegd. Partijen hebben afgesproken de inkoopcyclus jaarlijks voor
19 novemberaf te sluiten. Zorgverzekeraars kunnen hun verzekerden

dan op die datum informeren over het voor het volgende polisjaar
gecontracteerde zorgaanbod. De consument kan deze informatie dan

betrekken bij zijn keuze voor een zorgverzekering.
Meerjarige zorgpolissen
In 2013 hebben wij de voor- en nadelen onderzocht van meerjarige
zorgpolissen. Vergeleken met de huidige situatie (zorgpolissen met een
looptijd van een jaar) zien wij geen belangrijke voordelen en
veranderingen.

Meerjarige zorgpolissen maken het voor zorgverzekeraars niet
eenvoudiger om meerjarige contracten met zorgaanbieders te sluiten.
Ook zien wij geen voordelen op het gebied van preventie. Wei besparen
meerjarige polissen wervingskosten wat kan leiden tot een lagere
premie. Maar minder overstappers kan ook leiden tot minder
concurrentie en een hogere premie.

Artikel 13 Zvw
In juli 2014 heeft de Hoge Raad zich uitgesproken over uitleg van het
huidige artikel 13 Zvw. Zorgverzekeraars mogen de vergoeding voor
niet-gecontracteerde zorg niet zo ver beperken dat dit een belemmering
voor verzekerden vormt om deze zorg in te roepen.

Wij hebben naar aanleiding hiervan besloten om ons beleid op deze
uitspraak aan te passen. Voor het modelovereenkomstenproces hebben
wij zorgverzekeraars hierover gemformeerd.

Het wetsvoorstel tot wijziging van artikel 13 Zvw treedt naar verwachting
per 1 januari 2015 (gefaseerd) in werking. Als dit wetsvoorstel wordt
aangenomen dan krijgen zorgverzekeraars vanaf 2016 de mogelijkheid
om de vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg volledig zelf te bepalen
of zelfs geheel uit te sluiten. Dit geldt (behalve bij een aantal
uitzonderingen) voor naturapolissen waarbij sprake is van voidoende
gecontracteerd zorgaanbod.

Kenmerk

101903/143047
Pagina

4 van 5

Nederlandse Zorgautoriteit

Uitvoeringsverslagen zorgverzekeraars

Kenmerk

De NZa constateert dat zorgverzekeraars in de uitvoeringsverslagen over 101903/143047
2013 in toenemende mate aandacht schenken aan selectieve zorginkoop pagina
en de kwaliteit van zorg. Wei valt op dat niet alle zorgverzekeraars zich 5 van 5
op de juiste wijze of met dezelfde diepgang verantwoorden. Twee
zorgverzekeraars hebben wij aangesproken op tekortkomingen.
Transparantie

In 2013 hebben wij de informatiebehoefte van verzekerden onderzocht.
Begin 2014 zijn de uitkomsten van dit onderzoek gepubliceerd in de
Monitor en beleidsbrief Transparantie voor consumenten. Uit het
onderzoek blijkt dat consumenten duidelijke informatie wiilen over de
kosten van de zorg maar hier zelf nog niet altijd actief naar zoeken
omdat zij erop vertrouwen 'dat het wel goed zit'.
Uit ons onderzoek naar de self assessments van zorgverzekeraars en de

signalen over transparantie bleek dat de informatieverstrekking van
zorgverzekeraars niet altijd op orde was. Wij hebben maatregelen
getroffen richting zorgverzekeraars waarna deze hun
informatieverstrekking hebben aangepast. Bovendien hebben wij de
transparantie-eisen voor zorgverzekeraars aangescherpt. Onze

beleidsregei over informatieverstrekking is hier op aangepast.
In 2014 doen wij aanvullend onderzoek naar transparantie. Onder meer
naar de transparantie van vergelijkingssites voor zorgverzekeringen en
transparantie van zorgkosten en zorgnota's.

Informatie
Voor meer informatie verwijzen wij u naar het bijgevoegde rapport. Dit
rapport stellen wij ook beschikbaar op www.nza.nl.
Voor vragen of opmerkingen kunt u contact opnemen met de heer
drs. I.W. Komrij RA (unitmanager Toezicht zorgverzekeraars). Via
telefoonnummer (030) 296 83 71 of e-mail wkomrij@nza.nl.

drs. M.A. Ruys
voorzitter Raad van Bestuur a.i.

Bijlage

Samenvattend rapport Rechtmatige uitvoering Zorgverzekeringswet 2013