Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

28 844

Integriteitsbeleid openbaar bestuur en politie

Nr. 204

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 3 maart 2020
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Minister van Justitie en Veiligheid over de brief van
12 februari 2020 inzake toezeggingen naar aanleiding van het debat van
28 januari 2020 inzake rapporten Inspectie JenV (Kamerstuk 28 844,
nr. 198).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 2 maart 2020.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De adjunct-griffier van de commissie,
Burger

kst-28844-204
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

1

Vraag 1
Welke onderzoeken lopen er op dit moment naar het Justitieel
Centrum voor Somatische Zorg Scheveningen?
Antwoord 1
De Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: de Inspectie) heeft een
oriënterend onderzoek uitgevoerd naar vermeende misstanden binnen het
Justitieel Centrum voor Somatische Zorg (hierna: JCvSZ). Hierbij heeft de
Inspectie aan de Dienst Justitiële Inrichtingen (hierna: DJI) gevraagd een
interne Safety, Security & Housing (SSH-)audit uit te voeren. Daarnaast
heeft de Inspectie een onaangekondigd tweedaags bezoek gebracht aan
het JCvSZ. Hierbij hebben inspecteurs onder meer met medewerkers en
gedetineerden gesproken. Nadien heeft de Inspectie medewerkers van het
JCvSZ nog in de gelegenheid gesteld input te leveren via een voor dat
doel geopende (digitale) postbus. De Inspectie heeft haar onderzoeksactiviteiten inmiddels afgerond en hierover op 8 januari jl. een afsluitende
brief aan de waarnemend plv. SG gestuurd.
Op basis van een bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (hierna: IGJ)
gedane melding is de IGJ halverwege augustus 2019 een onderzoek
gestart naar de kwaliteit van zorgverlening en de daarvoor noodzakelijke
randvoorwaarden door en in het JCvSZ. Nadien zijn er, regulier op basis
van de op de zorgaanbieder rustende verplichting uit hoofde van de Wet
kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz), door de zorgaanbieder nog
andere meldingen bij de IGJ gedaan. De IGJ is inmiddels meerdere keren
ter plaatse geweest en heeft onder andere met diverse zorgprofessionals
en leidinggevenden gesproken. De onderzoeken van de IGJ zijn nog niet
afgerond. De IGJ is gehouden aan wettelijke eisen en beperkingen met
betrekking tot openbaarmaking van de uitkomsten van haar onderzoeken.
Vraag 2
Welke onderzoeken gaan binnenkort starten naar het Justitieel
Centrum voor Somatische Zorg?
Antwoord 2
Vanuit de Inspectie zijn er op dit moment geen nieuwe onderzoeken in het
JCvSZ gepland. De Inspectie neemt het JCvSZ mee in het reguliere
toezicht. Op basis van incidenten of signalen kan de Inspectie altijd
besluiten tot een (oriënterend) onderzoek. De IGJ geeft aan dat zij
afhankelijk van meldingen, signalen en toezichtstrategie bepaalt of en bij
welke organisaties zij onderzoek gaat doen. Hierin maakt IGJ eigenstandige keuzes.
Vraag 3
Wanneer is het IGJ-onderzoek (Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd) naar het Justitieel Centrum voor Somatische Zorg van
start gegaan?
Antwoord 3
Zie het antwoord op vraag 1.
Vraag 4
Klopt het dat de binnenkort startende paritaire onafhankelijke
integriteitscommissie Justitie en Veiligheid de vermeende
angstcultuur binnen het Justitieel Centrum voor Somatische Zorg
zal gaan onderzoeken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

2

Antwoord 4
Nee. De integriteitscommissie gaat naar verwachting 1 mei a.s. van start
en neemt meldingen in behandeling die vanaf die datum bij de commissie
binnenkomen.
Vraag 5
Wat was de rol van de Centrale Coördinator Integriteit (CCI) in de
WODC-affaire?
Antwoord 5
Ik ga niet in op het handelen van individuele ambtenaren. Zoals ik uw
Kamer eerder heb aangegeven, kunnen ambtenaren zich niet verdedigen,
zeker niet in het openbaar. Zij kunnen daarmee geen onderdeel van het
politieke debat zijn. De verantwoordelijkheid voor het functioneren van de
ambtelijke top als geheel of van individuele ambtenaren berust bij mij.
Vraag 6
Welke mate van zelfstandigheid heeft de Inspectie Justitie en
Veiligheid (hierna: Inspectie) binnen het Ministerie van Justitie en
Veiligheid? Maakt de hoofdinspecteur deel uit van de (brede)
bestuursraad van het Ministerie van J&V? Is er een (eigen)
protocol dat de onafhankelijkheid en zelfstandigheid van de
Inspectie garandeert? Hoe verhoudt de Inspectie zich tot de
Regeling van de Minister-President, Minister van Algemene Zaken
van 30 september 2015, nr. 3151041, houdende de vaststelling
van de Aanwijzingen inzake de rijksinspecties?
Antwoord 6
De Inspectie valt als rijksinspectie onder het bereik van de Aanwijzingen
inzake de rijksinspecties. In deze Aanwijzingen is de positie van rijksinspecties binnen de departementale organisatie beschreven. Zij mogen
niet hiërarchisch ondergeschikt zijn aan een ander onderdeel van het
ministerie voor wat betreft hun toezichtstaken. Verder is in de Aanwijzingen de aanwijzingsbevoegdheid van een Minister ten aanzien van
rijksinspecties beperkt. Bijzondere aanwijzingen moeten aan de StatenGeneraal worden toegezonden en mogen niet zien op het weerhouden
van een rijksinspectie om een specifiek onderzoek te verrichten of af te
ronden, de wijze waarop een rijksinspectie een specifiek onderzoek
verricht, of de bevindingen, oordelen en adviezen van een rijksinspectie.
De Inspecteur-generaal maakt geen deel uit van de (brede) bestuursraad
van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (hierna: Ministerie van JenV).
Vraag 7
Kunt u antwoord geven op de in paragraaf 3.8 (Overige bevindingen: Financiering en selectie van onderwerpen) van het
ADR-rapport «Monitoring verbetermaatregelen Inspectie Justitie
en Veiligheid» geformuleerde vraag, te weten: «Onze open vraag
blijft, gezien de taakopdracht en de onafhankelijke positie van de
Inspectie binnen het ministerie, in hoeverre de Bestuursraad, als
object van toezicht, formeel een mening mag hebben over de
hoogte van het begrotingsberaad, de transparantie in de
afwegingen die daarbij worden gemaakt en/of zij een eventueel
extra noodzakelijk geacht bedrag mag weigeren.»?
Antwoord 7
De «open vraag van de ADR» is betrokken bij de gesprekken over de wijze
waarop de Inspectie wordt opgenomen in het nieuwe besturingsmodel
van het Ministerie van JenV. Onlangs (januari 2020) is bevestigd dat de SG
als eigenaar voor de Inspectie blijft fungeren en dat betekent dat hij
verantwoordelijk blijft voor het borgen van de continuïteit van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

3

Inspectie en de Inspectie in staat stelt haar werk te doen. Dat betekent dat
daar ook voldoende financiële middelen voor beschikbaar zijn.
Vraag 8
Werd, toen in het voorjaar van 2017 vijf medewerkers van de
Inspectie bij de vertrouwenspersoon aangaven een onveilige
werksituatie bij de Inspectie te ervaren, oneigenlijk externe
beïnvloeding op onderzoek genoemd als klacht? Kunt u deze
klachten, de privacy van betrokkenen in ogenschouw nemend,
nader toelichten?
Antwoord 8
De oorspronkelijk vijf medewerkers gaven in hun gesprekken met de
vertrouwenspersonen aan dat zij een onveilige werksituatie bij de
Inspectie ervoeren. Er zijn in deze gesprekken geen klachten geuit over
externe beïnvloeding.
Vraag 9
Wanneer bent u op de hoogte gebracht van de klachten die in het
voorjaar van 2017 zijn ingediend door vijf medewerkers van de
Inspectie?
Antwoord 9
Medewerkers moeten vermoedens van integriteitschendingen of
ongewenste omgangsvormen in vertrouwen kunnen bespreken met de
vertrouwenspersoon. Dat geldt evenzeer voor een gesprek dat zij voeren
met de SG over een door hen ervaren onveilige werkomgeving. In het
geval dat een formele melding is gedaan en de identiteit van de melder
bekend is, moeten degenen die betrokken zijn bij de behandeling van een
melding vertrouwelijk met deze identiteit omgaan. De identiteit van de
melder mag niet verder bekend worden gemaakt dan noodzakelijk is voor
de procedure rond de melding. Ook met de melding zelf wordt vertrouwelijk omgegaan. Daarom is mij pas sinds 28 januari 2020 bekend dat vijf
medewerkers van de Inspectie in het voorjaar van 2017 de vertrouwenspersonen in vertrouwen hebben genomen. In het debat van 23 januari
2018 over het WODC (Handelingen II 2017/18, nr. 42, item 33) heb ik uw
Kamer reeds gemeld dat er twee meldingen vanuit de Inspectie waren
ontvangen.
Vraag 10
Welke acties hebben de vertrouwenspersonen van de Inspectie
ondernomen na het gesprek met de vijf medewerkers in het
voorjaar van 2017? Waarom is slechts één medewerker van de vijf
met de CCI gaan praten?
Antwoord 10
Medewerker I werd door de vertrouwenspersoon doorverwezen naar de
CCI. Deze medewerker wilde specifiek advies of integriteitregels werden
geschonden. Medewerker I vertelde over de door hem ervaren werkwijze
bij de Inspectie en de betrokkenheid van het hoofd en plaatsvervangend
hoofd bij onderzoeksrapporten. Die ervaring was deels gebaseerd op
eigen waarneming en deels op van horen zeggen door collega’s. In het
gesprek met de CCI is geen klacht geuit over externe beïnvloeding en
kwam nog geen voorval of voorbeeld aan bod waaruit een redelijk
vermoeden kon worden afgeleid dat sprake was van (ongeoorloofde)
beïnvloeding van buiten de Inspectie op bevindingen en conclusies van
onderzoeksrapporten. De vertrouwenspersonen en de CCI hebben de SG
geadviseerd om zelf in gesprek te gaan met de medewerkers die zij
hebben gesproken zodat hij zijn eigen beeld kon vormen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

4

In hun jaarverslag 2017 hebben de vertrouwenspersonen over hun actie
opgenomen:
«In 2017 hebben de vertrouwenspersonen twee keer een «signaleringsgesprek» gevoerd met de SG. In beide gevallen heeft de SG hierop actie
ondernomen. In één geval heeft de SG zelf, na tussenkomst van de
betrokken vertrouwenspersonen, na hun instemming met een aantal
melders gesproken om de problematiek voldoende helder te krijgen. Een
aantal van deze melders heeft achteraf aangegeven dit gesprek als
bijzonder prettig te hebben ervaren. Uiteraard was ook dit gesprek
vertrouwelijk en heeft de SG geen namen bekend gemaakt in zijn gesprek
met het betreffend management.»
Vraag 11
Hoe hoort een vertrouwenspersoon een klacht als deze te
behandelen? Kunt u uitgebreid toelichten welke stappen moeten
worden gezet? Is dat in dit geval correct gebeurd?
Antwoord 11
Volgens de Leidraad Vertrouwenspersonen van het Ministerie van JenV
heeft een vertrouwenspersoon de volgende taken:
– Het adviseren en ondersteunen van medewerkers over het omgaan
met een vermoeden van een misstand of integriteitschending;
– Het (desgewenst vertrouwelijk) informeren van de hoogste leidinggevende over een melding;
– Het adviseren van medewerkers die een ongewenste omgangsvorm
hebben ervaren;
– Het zo nodig doorverwijzen van de medewerker naar een andere
functionaris of instantie.
Daarnaast is de vertrouwenspersoon vaak in algemene zin klankbord en
eerste aanspreekpunt voor medewerkers met vragen op integriteitgebied.
De regie om een melding te doen of een klacht (hoofdstuk 9 Awb) in te
dienen ligt bij de medewerker en niet bij vertrouwenspersoon. De
vertrouwenspersoon mag alleen met uitdrukkelijke instemming van de
medewerker een vertrouwelijke melding doen als deze dit niet zelf durft te
doen. De vertrouwenspersonen hebben hier hun taken plichtsgetrouw
vervult en een zogeheten «signaleringsgesprek» gevoerd met de SG. Dit
middel zetten zij in als ze uit een bepaald organisatieonderdeel
meervoudige signalen ontvangen dat er een onveilige werkomgeving
wordt ervaren en hun cliënten geen formele melding willen doen.
Vraag 12
Zijn de afgelopen tien jaar andere meldingen bekend van
medewerkers van de Inspectie bij een vertrouwenspersoon,
bedrijfsarts, leidinggevende of de CCI over externe beïnvloeding
van onderzoeken? Kunt u dit actief onderzoeken?
Antwoord 12
Mij is alleen de eerdere melding van Medewerker I uit 2013 bekend, die ik
uw Kamer in mijn brief van 12 februari jl. heb gemeld. Deze melding
betrof een niet aan de meldingen van 21 januari 2018 gelieerde onregelmatigheid. Hierbij ging het om de gunning van een opdracht door het
ministerie (en dus niet door de Inspectie) voor een monitor met betrekking
tot de cultuurverandering bij de politie. Deze monitor zou ook door de
Inspectie worden gebruikt. Vandaar dat Medewerker I bij de aanbesteding
betrokken was.
Vraag 13
Kunt u, gelet op het feit dat de CCI stelt dat uit de gesprekken
met Medewerkers I en II in mei 2017 geen voorbeeld naar voren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

5

komt waaruit een redelijk vermoeden kan worden afgeleid dat
sprake was van beïnvloeding van buiten de Inspectie op onderzoeksrapporten, toelichten hoe de CCI dit «redelijk vermoeden»
definieert en toetst aan de bevindingen van de medewerkers?
Antwoord 13
Het toetsingskader voor een melding is opgenomen in paragraaf 2.1 van
het «Model handreiking melding integriteitschendingen en misstanden
Ministerie van Justitie en Veiligheid», dat op 1 augustus 2017 in werking is
getreden, en luidt als volgt:
«De melding zelf moet te goeder trouw en naar behoren worden gedaan.
Dit houdt in dat de melder zowel procedureel als materieel zorgvuldig
moet handelen. Het procedureel zorgvuldig handelen wordt hierna
beschreven onder paragraaf 2.2. Materieel zorgvuldig handelen houdt in
dat de melder een op redelijke gronden gebaseerd vermoeden heeft dat
de desbetreffende feiten juist zijn. Voor het overige worden aan de
melding geen eisen gesteld en is deze dus vormvrij.»
Op basis van dit toetsingskader dient bij het beoordelen van een
(mogelijke) melding de afweging te worden gemaakt of er op basis van de
verklaringen en informatie van medewerkers een op redelijke gronden
gebaseerd vermoeden is dat niet alleen de feiten juist zijn, maar ook dat er
sprake kan zijn van een integriteitschending of misstand, of, zoals in dit
geval, schending van de principes van goed toezicht. Bij de beoordeling of
sprake is van een op redelijke gronden gebaseerd vermoeden wordt
alleen afgegaan op eigen waarnemingen van medewerkers, niet op
verhalen die zij van horen zeggen hebben.
In de Kaderstellende Visie op Toezicht II zijn de zes principes van goed
toezicht geformuleerd. Eén daarvan is onafhankelijkheid. Hierover is het
volgende opgenomen:
«Het principe van onafhankelijk toezicht houdt in dat toezichthouders de
drie kernactiviteiten van toezicht, te weten informatie verzamelen,
oordelen en interveniëren zonder ongeoorloofde beïnvloeding van de
onder toezicht staande partij, de beleidsmakers of andere belanghebbenden kunnen verrichten».
In de gesprekken die in mei 2017 met medewerkers I en II zijn gevoerd,
heeft de CCI de hiervoor genoemde toetsingskaders gehanteerd. In de
gesprekken is geen klacht geuit over externe beïnvloeding en zijn geen
voorvallen aangekaart of voorbeelden gegeven die wezen op een redelijk
vermoeden van ongeoorloofde beïnvloeding van de onder toezicht
staande partij, de beleidsmakers of andere belanghebbenden.
Vraag 14
Wat was de reactie van Medewerkers I en II op het oordeel van de
CCI dat er geen redelijk vermoeden is van beïnvloeding van
buiten de Inspectie op onderzoeksrapporten?
Antwoord 14
Medewerkers I en II konden zich vinden in het advies van vertrouwenspersonen en CCI om met de SG in gesprek te gaan over de door hen ervaren
onveilige stijl van leiding geven, zodat hij zijn eigen oordeel kon vormen
en hebben vervolgens ook in de één op één gesprekken met de SG
gesproken. In december 2017 hebben zij de CCI laten weten geen
verbeteringen te zien in de stijl van leiding geven en de werkwijze binnen
de Inspectie. De daarop volgende gesprekken hebben geleid tot de (door)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

6

meldingen van de CCI op 21 januari 2018, waarover ik uw Kamer ook heb
geïnformeerd in het debat van 23 januari 2018.
Vraag 15
Wat is de reden voor het «regelmatig mondeling en schriftelijk
contact» tussen Medewerkers I en II en de CCI in juni-september
2017? Waarop had dat contact betrekking?
Antwoord 15
Er is vanaf de eerste kennismaking in het voorjaar 2017 tot op heden
regelmatig mondeling en e-mailcontact tussen medewerkers I en II en de
CCI geweest omdat de CCI hen (morele) ondersteuning en advies had
aangeboden en zij daarvan ook tot op heden (als gevolg van de berichtgeving in de media) gebruik hebben gemaakt. De contacten hadden
verder tot doel om hen te informeren en om te monitoren of ze niet
zouden worden benadeeld in de uitoefening van hun functie als gevolg
van hun gesprekken met de SG en de meldingen in januari 2018.
Vraag 16
Kunt u toelichten waarover de Secretaris-Generaal (SG) met vijf
van de zes medewerkers in vijf gesprekken tussen septemberoktober 2017 gesproken heeft? Op welke klacht(en) hadden deze
gesprekken expliciet betrekking? Werden hier voorbeelden
genoemd van rapporten waarbij sprake was van oneigenlijke
externe beïnvloeding? Zo ja, welke?
Antwoord 16
De SG voerde deze gesprekken om zelf een beeld te kunnen vormen van
de situatie bij de Inspectie. Uit deze gesprekken kwam voor de SG een
patroon naar voren van een stijl van leiding geven door het hoofd en
plaatsvervangend hoofd van de Inspectie die door deze medewerkers als
onveilig werd ervaren. Ook was er veel onbegrip en ongenoegen over de
wijze waarop zij zich in de ogen van deze medewerkers bemoeiden met de
totstandkoming van onderzoeksrapporten. Hun rol en betrokkenheid
daarbij was voor deze medewerkers niet transparant. Er zijn voorbeelden
genoemd van bemoeienis van de leiding met onderzoeksrapporten. Er zijn
geen klachten geuit over externe beïnvloeding en geen voorvallen
aangekaart of voorbeelden gegeven waaruit de SG een redelijk
vermoeden kon afleiden dat sprake was van ongeoorloofde beïnvloeding
van buiten de Inspectie op bevindingen en conclusies van onderzoeksrapporten. Ik teken hierbij aan dat het op zich zelf geoorloofd is dat degenen
die eindverantwoordelijkheid dragen voor de kwaliteit en onafhankelijkheid van onderzoeksrapporten zich (vergaand) bemoeien met de
totstandkoming daarvan en dat (vergaande) bemoeienis niet zonder meer
dient te worden opgevat als ongeoorloofde beïnvloeding van buiten de
Inspectie. Zie ook het antwoord op vraag 52.
Vraag 17
Wanneer is de Minister van J&V in kennis gesteld van het feit dat
de SG in september-oktober 2017 vijf gesprekken voerde met de
vijf van de zes medewerkers die een melding hebben gemaakt
over misstanden bij de Inspectie?
Antwoord 17
Zie mijn antwoord op vraag 9.
Vraag 18
Waarom maakt de SG met het hoofd en het plv. hoofd van de
Inspectie verbeterafspraken in 2017, terwijl de SG de conclusie
trekt dat uit het gesprek met de medewerkers daarvoor, géén

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

7

voorvallen naar voren komen waaruit een redelijk vermoeden kon
worden afgeleid dat sprake was van externe beïnvloeding? Is het
onderwerp van de verbeterafspraken slechts de managementstijl?
Antwoord 18
De verbeterafspraken hadden betrekking op de stijl van leiding geven en
de interne werkwijze. Op de inhoud van die afspraken kan ik niet verder
ingaan omdat medewerkers erop moeten kunnen vertrouwen dat
dergelijke afspraken geen onderwerp worden van publiek debat.
Vraag 19
Welke verbeterafspraken worden er gemaakt tussen de SG en de
top van de Inspectie in september-oktober 2017?
Antwoord 19
Zie het antwoord op vraag 18.
Vraag 20
Is de formele doormelding door CCI aan de plv. SG de eerste
melding waarbij door de medewerkers externe beïnvloeding bij
onderzoek benoemd wordt?
Antwoord 20
Ja. Medewerker I is op dat moment één van de onderzoekers die
betrokken is bij het onderzoek naar de «Inrichting repressieve brandweerzorg in Nederland». Zijn nieuwe verklaringen met betrekking tot de
interventie op de onderzoeksmethode, het proces van redigeren van de
bevindingen en conclusies en de houding van de onderzoekers in het
onderzoek, zijn specifiek genoeg om een op redelijke gronden gebaseerd
vermoeden te hebben dat bij de totstandkoming van dit rapport de
richtlijnen voor goed toezicht en de aanwijzingen van de MinisterPresident niet of onvoldoende in acht zijn genomen.
Vraag 21
Kunt u, gelet op het feit dat u tijdens het debat over de onafhankelijkheid van het WODC op 23 januari 2018 stelt dat bij u twee
klachten bekend zijn over de Inspectie waarvan één van die twee
betrekking heeft op de integriteit van gevoerd onderzoek,
toelichten of u hiermee doelde op de klachten van Medewerkers I
en II bij de CCI, die toch beide zien op de integriteit van het
onderzoek van de Inspectie? Zijn de meldingen van de andere
medewerkers die in 2017 zijn gedaan niet bij u terecht gekomen?
Antwoord 21
Ik doelde hierbij op de twee (door)meldingen van Medewerkers I en II. De
andere medewerkers hebben er, in tegenstelling tot Medewerkers I en II,
voor gekozen geen formele melding te doen, gericht op een beslissing om
een (disciplinair) feitenonderzoek te doen. Zij hebben het gelaten bij hun
gesprek met de SG.
Vraag 22
Kunt u, gelet op het feit dat de CCI adviseert dat Medewerkers I
en II bescherming dienen te genieten tegen benadeling in hun
rechtspositie als gevolg van de melding, toelichten waaruit deze
bescherming bestaat?
Antwoord 22
Die bescherming bestaat er uit dat de (hoogste) leiding er voor zorgt dat
een melder als gevolg van het te goeder trouw en naar behoren melden
van een vermoeden van een integriteitschending geen nadelige gevolgen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

8

ondervindt in zijn rechtspositie en/of bij de uitoefening van zijn functie
tijdens en na de behandeling van de melding.
Vraag 23
Kunt u nader toelichten waarom door de top van het ministerie
de Auditdienst Rijk (ADR) alleen verzocht wordt het Inspectierapport «Inrichting repressieve brandweerzorg» te onderzoeken,
en niet de andere zeven rapporten waarvan Medewerkers I en II
melding maken? Welke rol speelt de politieke gevoeligheid van de
andere onderwerpen hier?
Antwoord 23
Zoals ik uw Kamer in mijn brief van 12 februari jl. heb gemeld, is besloten
om de ADR de opdracht te verlenen het Inspectierapport «Inrichting
repressieve brandweerzorg» te onderzoeken, omdat dit rapport op het
punt van publicatie stond. Daarnaast wordt dit rapport als enige expliciet
in de meldingen en schriftelijke toelichtingen genoemd waarbij mogelijk
sprake is van ongewenste, externe beïnvloeding. Met de ADR was voorts
overeengekomen een vervolgonderzoek naar de overige in het kader van
de melding genoemde Inspectierapporten separaat en aansluitend uit te
voeren op basis van een separate opdrachtbevestiging. Politieke
gevoeligheid van Inspectierapporten heeft hierbij geen rol gespeeld.
Vraag 24
Wat wordt er, gelet op het feit dat u stelt dat de ADR het rapport
«Inrichting repressieve brandweerzorg» onderzocht omdat alleen
dat rapport expliciet in de meldingen en schriftelijke toelichting
genoemd wordt waarbij mogelijk sprake is van ongewenste,
externe beïnvloeding, gesteld in de schriftelijke toelichting door
Medewerkers I en II over de andere zeven rapporten? Spreken zij
daarbij niet over externe beïnvloeding? Waarop heeft hun klacht
dan betrekking?
Antwoord 24
In hun schriftelijke toelichtingen verwijzen zij naar de totstandkoming van
acht rapporten waarbij zij zelf betrokken zijn geweest en waar ze niet zelf
bij betrokken zijn geweest en informatie van horen zeggen hebben. Wat zij
beschrijven over deze rapporten past in wat zij naar eigen zeggen vooral
aan de kaak willen stellen, namelijk een onveilige werkomgeving met een
onveilige stijl van leiding geven en onvoldoende transparantie in het
proces van totstandkoming van rapporten, als principe van goed toezicht.
Hun toelichting beschrijft (vergaande) bemoeienis van de leiding, maar
geen concrete voorvallen of voorbeelden waaruit een redelijk vermoeden
kon worden afgeleid dat sprake was van (ongeoorloofde) beïnvloeding
van buiten de Inspectie op bevindingen en conclusies van daarin
genoemde onderzoeksrapporten.
Vraag 25
Was u, ten tijde van het instellen van het ADR-onderzoek naar het
rapport «Inrichting repressieve brandweerzorg», ervan op de
hoogte dat de twee meldingen zagen op meerdere rapporten dan
alleen voornoemd rapport over de brandweerzorg?
Antwoord 25
De meldingen zagen op de stijl van leiding geven die door Medewerkers I
en II als onveilig zijn ervaren. Zij hebben in hun toelichting bij de
meldingen in totaal acht Inspectierapporten genoemd, waarin zij deze
onveiligheid hebben ervaren. In één ervan, «Inrichting repressieve
brandweerzorg», was daarnaast sprake van mogelijk externe ongewenste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

9

beïnvloeding. Ik ben niet op de hoogte gesteld van de rapporten die in de
toelichting op de melding zijn genoemd.
Vraag 26
Wie heeft besloten geen vervolgopdracht aan de ADR te verlenen
met betrekking tot de overige onderzoeken die in de toelichting
op de meldingen door Medewerkers I en II zijn genoemd? Was dat
de plv. SG alleen of heeft hij hierover met u gesproken?
Antwoord 26
De plv. SG was «bevoegd gezag» om te besluiten de ADR geen nieuwe
opdracht te verstrekken om de totstandkoming van de andere Inspectierapporten, genoemd in het kader van de twee meldingen, te onderzoeken.
Ik ben hierover toen niet geïnformeerd.
Vraag 27
Hoe wist u (of de plv. SG), zonder de casussen te onderzoeken,
dat de problematiek bij de niet onderzochte klachten vergelijkbaar was en daarom reden tot geen vervolgonderzoek?
Antwoord 27
Alle Inspectierapporten die niet door de ADR op grond van een nieuwe
opdracht zijn onderzocht, zijn in het kader van de meldingen genoemd als
voorbeelden van onderzoeken waarin volgens Medewerkers I en II sprake
is geweest van een onveilige stijl van leiding geven. Als reden om de ADR
geen nieuwe opdracht te geven de overige in het kader van de meldingen
genoemde Inspectierapporten te onderzoeken, heeft de plv. SG aangegeven dat hij tot dit besluit was gekomen omdat hij inmiddels begreep dat
de achterliggende problematiek van de twee meldingen op hetzelfde
vraagstuk toezag, namelijk meer openheid over besluiten en afwegingen
van het management, nadrukkelijk en frequent ruggespraak door de
leiding met (betrokken) medewerkers over het onderzoeksproces en een
open transparante communicatie binnen de Inspectie. Op basis van de
bevindingen en aanbevelingen van de ADR was de plv. SG van mening
dat het zaak was dat de Inspectie slagvaardig de noodzakelijke verbeteringen in gang zou zetten. De plv. SG heeft toen aangegeven dat de
andere onderdelen van de melding recht werd gedaan door de ingezette
veranderopdracht voor het MT die volgde uit het ADR-onderzoek.
Vraag 28
Wat is de reden dat u nu tot een andere conclusie komt, namelijk
dat de meldingen over de overige onderzoeken wél het onderzoek
door de ADR waard zijn, dan in juni 2018? Waarom is uw
standpunt gewijzigd?
Antwoord 28
In mijn brief van 12 februari jl. heb ik u gemeld dat ik de ADR opdracht
heb verleend tot twee deelonderzoeken in het licht van het debat dat ik
met uw Kamer op 28 januari heb gevoerd en mijn wens om uw Kamer
duidelijkheid te bieden ten aanzien van alle in het kader van de melding
genoemde Inspectierapporten en het Inspectierapport dat het lid Van Dam
in het debat heeft ingebracht. Er is geen sprake van een wijziging van mijn
standpunt, omdat ik in juni 2018 niet ben geïnformeerd over de andere
Inspectierapporten die in het kader van de formele meldingen zijn
benoemd noch over het besluit de ADR geen nieuwe opdracht te verlenen
deze Inspectierapporten te onderzoeken.
Vraag 29
Waarom wordt in de brief van 23 mei 2018 (Kamerstuk 29 517,
nr. 142) op geen enkele wijze benoemd dat er niet alleen zorgen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

10

waren over externe beïnvloeding op het rapport «Inrichting
repressieve brandweerzorg», maar er toentertijd nog zeven
andere rapporten waren waarover melding is gedaan? Waarom
heeft u de Kamer daar niet over geïnformeerd? Hoe verhoudt zich
dit tot de eerste ambitie van het programma JenV Verandert,
waar als doelstelling is geformuleerd dat «het ministerie meer,
proactief en open en transparant informeert en communiceert,
zodat politiek en samenleving vroegtijdig weten wat er speelt op
het terrein van veiligheid en justitie» (Begroting J&V 2020, p 260
(Kamerstuk 35 300 VI, nr. 2))?
Antwoord 29
De meldingen hadden betrekking op de als onveilig ervaren wijze van
leiding geven door de leiding van de Inspectie. Als gevolg hiervan heeft
de SG met melders gesproken om een eigen beeld te kunnen vormen van
hun meldingen. Hij heeft vervolgens met de leiding van de Inspectie
afspraken gemaakt met betrekking tot de stijl van leiding geven en de
interne werkwijze. Op de inhoud van de gesprekken hierover kan ik niet
verder ingaan omdat medewerkers erop moeten kunnen vertrouwen dat
dergelijke afspraken geen onderwerp worden van publiek debat.
Vraag 30
Klopt het dat op grond van de binnen het Ministerie van J&V
geldende kaders en handreikingen het bevoegd gezag een
disciplinair onderzoek dient in te stellen naar aanleiding van een
(ontvankelijk beoordeelde) melding waarin sprake is van integriteitschendingen of misstanden? Heeft het Ministerie van J&V de
klachten over de overige onderzoeken als niet-ontvankelijk
beoordeeld? Is dit formeel vastgelegd? Of heeft het Ministerie
van J&V haar eigen regels rondom het aanpakken van mogelijke
integriteitsschendingen niet nageleefd?
Antwoord 30
Het toetsingskader voor de beoordeling van een melding door de hoogste
leiding is opgenomen in paragraaf 5.3 van de «Modelinstructie handelwijze integriteitschendingen Ministerie van Justitie en Veiligheid»:
«Naar aanleiding van de melding, wordt in de eerste plaats beoordeeld of
de melding ontvankelijk is. De melding is niet-ontvankelijk, als het
gemelde vermoeden geen betrekking heeft op een medewerker van JenV
en/of de gedraging niet valt onder de verantwoordelijkheid van de
organisatie. De (hoogste) leiding stelt onmiddellijk een onderzoek in naar
het vermoeden van een integriteitsschending, tenzij:
• het vermoeden kennelijk ongegrond is;
• de melding kennelijk onredelijk laat is gedaan.
Het vermoeden van een integriteitsschending is kennelijk ongegrond als
er overduidelijk geen sprake is van een integriteitsschending, maar
bijvoorbeeld van een rechtspositioneel conflict. Hiervan is ook sprake als
op voorhand duidelijk is dat er onvoldoende concrete aanwijzingen van
relevante feiten en omstandigheden zijn.
Als het gaat om meldingen die kennelijk onredelijk laat zijn gedaan, dan
betreft het in geval van een misstand, zo blijkt uit de toelichting bij de
Klokkenluidersregeling, feiten die in het verre verleden hebben plaatsgevonden. In het algemeen zal de organisatie niet te snel moeten oordelen
dat een melding te laat is gedaan.
Het is aan de (hoogste) leiding om te bepalen op welk niveau en door wie
het onderzoek wordt uitgevoerd.»
Naar aanleiding van de (door)melding van de CCI is besloten om de ADR
een onderzoek te laten doen naar het Inspectierapport «Inrichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

11

repressieve brandweerzorg». Hiertoe is besloten omdat dit rapport op het
punt van publicatie stond. Daarnaast wordt dit rapport als enige expliciet
in de meldingen en schriftelijke toelichtingen genoemd waarbij mogelijk
sprake is van ongewenste, externe beïnvloeding. De intentie was
aansluitend vervolgonderzoek te doen naar het overige deel van de
melding en hiervoor een separate opdracht met de ADR overeen te
komen.
Het beoordelen van de melding, het bepalen op welk niveau en door wie
onderzoek wordt gedaan heeft dus overeenkomstig bovenstaande regels
plaatsgevonden.
Vraag 31
Kunt u, gelet op het feit dat in april 2018 de CCI aan de plv. SG
adviseert om een cultuur- en gedragsonderzoek uit te laten
voeren bij de Inspectie, toelichten wat er met dit advies gedaan
is? Klopt het dat er geen onderzoek heeft plaatsgevonden?
Waarom niet?
Antwoord 31
De plv. SG heeft als bevoegd gezag en mede op advies van de CCI
besloten geen vervolgopdracht aan de ADR te verlenen met betrekking tot
het Inspectierapport «De opvolging van signalen uit het asielproces» en
de overige onderzoeken die in de toelichting op de meldingen door
medewerkers I en II zijn genoemd. De plv. SG is tot dit besluit gekomen
omdat hij meende dat de achterliggende problematiek van de twee
meldingen op hetzelfde vraagstuk toe zag, namelijk meer openheid over
besluiten en afwegingen van het management, nadrukkelijk en frequent
ruggespraak door de leiding met (betrokken) medewerkers over het
onderzoeksproces en een open transparante communicatie binnen de
Inspectie. Op basis van de bevindingen en aanbevelingen van de ADR is
de plv. SG van mening geweest dat het zaak was dat de Inspectie
slagvaardig de noodzakelijke verbeteringen in gang zette. De plv. SG
meende dat de andere onderdelen van de melding recht werd gedaan
door de ingezette veranderopdracht voor het MT die uit het
ADR-onderzoek volgde.
Vraag 32
Klopt het dat bij het informeren van de medewerkers van de
Inspectie over de conclusies van het ADR-rapport op 23 mei 2018
de plv. SG aangeeft het rapport niet naar de Tweede Kamer te
willen sturen? Kunt u notulen van deze bijeenkomst, desnoods
vertrouwelijk, met de Kamer delen?
Antwoord 32
Van deze bijeenkomst zijn geen notulen gemaakt.
Vraag 33
Waarom is besloten het ADR-rapport in mei 2018 niet vertrouwelijk naar de Tweede Kamer te sturen? Wie heeft dit besluit
genomen en wanneer?
Antwoord 33
Ik heb op 23 mei 2018 uw Kamer geïnformeerd over de uitkomsten van
het onderzoek van de ADR naar de totstandkoming van het inspectierapport «Inrichting repressieve brandweerzorg».1 Het rapport zelf is
destijds niet openbaar gemaakt, omdat aan betrokken medewerkers
vertrouwelijkheid was toegezegd.

1

Kamerstuk 29 517, nr. 142.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

12

Vraag 34
Heeft u op enig moment met de plv. SG gesproken over het al dan
niet toezenden van het ADR-rapport naar de Tweede Kamer? Zo
nee, hoe verklaart u de letterlijke uitspraken van de plv. SG van
die bijeenkomst die zijn opgenomen in het artikel in het
Algemeen Dagblad hierover van 28 januari 2020?
Antwoord 34
Ik heb geen afspraak gemaakt met de plv. SG zoals volgens het Algemeen
Dagblad door de plv. SG in een bijeenkomst bij de Inspectie zou zijn
gemeld.
Vraag 35
Waarom wordt in de brief van 23 mei 2018 op geen enkele wijze
ingegaan op de aanbevelingen van de ADR naar aanleiding van
het onderzoek?
Antwoord 35
Ik heb in mijn brief van 23 mei 2018 aangegeven dat de aanbevelingen
door de Inspectie worden opgepakt en goed aansluiten bij het toen reeds
in gang gezette traject van de Inspectie «doorontwikkeling richting 2020».
Vraag 36
Kunt u toelichten waarom, nadat op 18 juli 2018 door
Medewerkers I en II aan de CCI is laten weten dat zij teleurgesteld waren over het feit dat de ADR geen vervolgopdracht
instelt, pas op 30 augustus 2019 een gesprek plaatsvindt «ter
evaluatie en afsluiting» met de SG?
Antwoord 36
Medewerkers I en II hadden zelf de behoefte om een voor hen moeilijke en
belastende periode af te sluiten door nog één keer bij de SG uit te spreken
hoe zij die periode hadden ervaren.
Vraag 37
Bent u bereid de onderzoeken die de ADR nu zal gaan uitvoeren
wel met de Kamer (al dan niet vertrouwelijk) te delen?
Antwoord 37
Ik zal de rapporten van de ADR over de twee deelonderzoeken met uw
Kamer delen. Daarbij zal ik bezien of dit vertrouwelijk moet zijn teneinde
persoonlijke levenssfeer van betrokken medewerkers te beschermen.
Vraag 38
Is er tussen de top van het Ministerie van J&V en Medewerkers I
en II sinds 30 augustus 2019 (de dag van het «afrondend
gesprek») contact geweest over of zij van mening zijn dat er nu
niet langer sprake is van externe beïnvloeding op de Inspectie?
Antwoord 38
Nee. Medewerkers I en II zijn bij de totstandkoming van de brief aan uw
Kamer van 12 februari jl. en bij de totstandkoming van deze brief
gevraagd naar hun mening. Bovendien heb ik met hen op 24 februari jl.
gesproken om hen ervan te verzekeren dat ik respect heb voor de stappen
die zij hebben gezet en dat ik erop zal toezien dat zij geen nadelige
gevolgen ondervinden. In deze gesprekken is hen niet gevraagd of zij van
mening zijn dat er nu niet langer sprake is van externe beïnvloeding op de
Inspectie. Zulks zou – zeker in het licht van het voorgaande – volstrekt
ongepast zijn. Medewerkers I en II hebben wel hun vertrouwen in het
volledig nieuwe managementteam met mij gedeeld. Zij krijgen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

13

gelegenheid bij de door de ADR uit te voeren deelonderzoeken hun
mening te geven.
Vraag 39
Kunt u reageren op de vier «interventies van buiten» die in het
ADR-rapport over de brandweerzorg geconstateerd worden die
mogelijk een wijziging van het onderzoek of de uitkomsten tot
gevolg heeft gehad, en toelichten of deze interventies in uw
optiek passen bij het onafhankelijk karakter van de Inspectie?
Antwoord 39
Deze vragen hebben betrekking op het ADR-rapport dat ik uw Kamer ter
vertrouwelijke kennisneming bij mijn brief van 12 februari jl. heb
toegestuurd. Ik kan derhalve niet in het openbaar debat met uw Kamer op
de inhoud van dit rapport ingaan.
Vraag 40
Is deze gang van zaken, gelet op het feit dat uit het
ADR-onderzoek naar het rapport over de brandweerzorg blijkt dat
er ambtelijke afstemming is met de beleidsverantwoordelijke
Directeur-Generaal (DG) van het Ministerie van J&V voordat het
rapport is vastgesteld, gebruikelijk voor een onafhankelijke
Inspectie die toezicht dient te houden op het departement?
Antwoord 40
Contacten tussen een beleidsverantwoordelijk Directeur-generaal (Hierna:
DG) en een rijksinspectie zijn niet ongebruikelijk. In de Aanwijzingen
inzake de rijkinspecties is beschreven dat een rijksinspectie de beleidsonderdelen van het ministerie en uitvoeringsdiensten informeert over de
uitvoering van bestaande regels en de werking van beleid in de praktijk. In
dit licht dienen ook de contacten die zijn beschreven in het
ADR-onderzoek naar het rapport «Inrichting repressieve brandweerzorg»
te worden gezien. De contacten hadden tot doel te spreken over conceptaanbevelingen die betrekking hadden op aanpassing van regelgeving
waarvoor het beleidsverantwoordelijk DG verantwoordelijk is. Ik hecht er
hierbij aan te benadrukken dat in het ADR-rapport wordt beschreven dat
de direct betrokken inspecteurs het effect van de contacten als een
verbetering van het rapport hebben ervaren.
Vraag 41
Is deze gang van zaken, gelet op het feit dat uit het
ADR-onderzoek naar het rapport over de brandweerzorg blijkt dat
er «intensieve» afstemming is geweest over het rapport tussen
«het veld» dat onderzocht werd en de Inspectie en dat ook een
conceptrapport werd voorgelegd aan de voorzitter van de
Bestuurlijke adviescommissie brandweerzorg, gebruikelijk voor
een onafhankelijke Inspectie die toezicht dient te houden op «het
veld»?
Antwoord 41
In het onderzoeksproces van de Inspectie is niet voorzien in afstemming
over rapporten met onder toezicht staande organisaties anders dan de in
het Protocol voor de werkwijze beschreven wederhoorprocedure. Na de
wederhoor wordt het rapport aangevuld met door de Inspectie geformuleerde aanbevelingen en aangeboden aan de verantwoordelijke
bestuurders. De Inspecteur-generaal biedt daarbij aan het rapport nader
toe te lichten in een bestuurlijk gesprek. Het doel van dit gesprek is
drieledig: de Inspectie geeft desgewenst een toelichting op de bevindingen; de manier waarop de Inspectie de reacties, die in de wederhoorfase zijn ontvangen, heeft verwerkt, kan aan de orde komen; en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

14

formulering van de aanbevelingen kan aan de orde komen zodat het effect
van het rapport zo groot mogelijk is. De onder toezicht staande organisaties moeten de aanbevelingen immers wel kunnen uitvoeren. In dat licht
moeten ook de contacten met het veld worden gezien zoals beschreven in
het ADR-rapport. Ik hecht er daarbij aan te benadrukken dat de ADR
concludeert dat degenen die direct betrokken zijn geweest bij de bestuurlijke afstemming aangeven dat deze contacten geen aanwijsbaar
inhoudelijk effect op het landelijk beeld hebben gehad, maar dat hierdoor
wel het effect van het rapport alsook het draagvlak (verder) is vergroot.
Vraag 42
Waarom maakt het onderdeel uit van de werkprocessen van de
Inspectie dat over een Inspectierapport bestuurlijke afstemming
met de beleidsverantwoordelijk DG plaatsvindt? (p. 17
ADR-rapport over brandweerzorg)
Antwoord 42
Zie het antwoord op vraag 40.
Vraag 43
Is het conform de procedure dat er, tijdens ontwikkeling van het
rapport «Inrichting repressieve brandweerzorg» en dus niet pas
in de eindfase, «frequent overleg» heeft plaatsgevonden tussen
de Inspectie en de beleidsverantwoordelijke DG over de conclusie
wat betreft opkomsttijden, waarna de conclusie en aanbeveling
worden aangepast? (p. 18 ADR-rapport over brandweerzorg)
Antwoord 43
Zie het antwoord op vraag 40.
Vraag 44
Geeft het ADR-onderzoek naar het rapport over de brandweerzorg gelet op het feit dat de ADR in dat rapport schrijft
(p. 17 en 19) dat bij de laatste twee onderzochte «interventies»
door het veld en vanuit de beleidsverantwoordelijke DG geen
vastleggingen zijn over waarom rapportteksten zijn aangepast en
de ADR daarom niet kan vaststellen of de empirische bevindingen
uit het onderzoek en de onafhankelijkheid onder druk hebben
gestaan, uitsluitsel of er daadwerkelijk externe beïnvloeding is
geweest?
Antwoord 44
De ADR is tot de bevinding gekomen dat de ongewenste beïnvloeding ten
aanzien van het Inspectierapport «Inrichting repressieve brandweerzorg»
niet kon worden vastgesteld. De ADR heeft dus geen uitsluitsel kunnen
geven of er sprake is geweest van ongewenste beïnvloeding.
Vraag 45
Hoe verklaart u dat u tijdens beantwoording van het mondeling
vragenuur op 28 januari 2020 stelt dat de ADR geen inmenging in
het Inspectierapport heeft vastgesteld, maar de ADR juist stelt
dat het niet mogelijk is vast te stellen of er inmenging is geweest
bij de laatste twee onderzochte interventies omdat er geen
vastleggingen zijn over waarom rapportteksten zijn aangepast?
Antwoord 45
Ik heb uw Kamer bij brief van 23 mei 2018 over het Inspectierapport
«Inrichting repressieve brandweerzorg» direct geïnformeerd over het
rapport van de ADR over zijn onderzoek naar dit Inspectierapport. Daarin
heb ik uw Kamer gemeld dat de ADR tot de bevinding is gekomen dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

15

ongewenste beïnvloeding niet kan worden vastgesteld, hetgeen in
overeenstemming is met het rapport van de ADR.
Vraag 46
Is er met de ADR contact geweest (mondeling dan wel schriftelijk) over de onderzoeksbevindingen en conclusies in het
rapport over de brandweerzorg, na het geven van de onderzoeksopdracht en voordat de ADR de eindversie van dit rapport op
7 mei 2018 aan de plv. SG zond?
Antwoord 46
Zoals te doen gebruikelijk is, heeft de ADR de conceptrapportage in het
kader van de hoor-en wederhoorfase (zie Handboek Auditing rijksoverheid
E2.6.3) met de plv. SG besproken. Deze hoor-en wederhoorfase is bedoeld
om eventuele feitelijke onjuistheden in de rapportage te corrigeren. De
auditors motiveren hiertoe in het dossier waarom eventuele opmerkingen
van de opdrachtgever wel of niet worden verwerkt in de definitieve
rapportage. Specifieke stappen in deze hoor-en wederhoorfase zijn
verwoord in het hoofdstuk van het ADR-rapport over de verantwoording
van het onderzoek.
Vraag 47
Hoe verhouden de gehele gang van zaken rondom de acht
Inspectierapporten en de onderzoeken van de ADR daaromtrent,
de omgang met de klachten van medewerkers en de informatievoorziening aan de Tweede Kamer zich tot het «versterkte
integriteitsbeleid» zoals gemeld in de begroting van Justitie en
Veiligheid 2020 (pp 259–277), als onderdeel van het programma
JenV Verandert?
Antwoord 47
«JenV Verandert» staat voor openheid en transparantie. De verbeterafspraken die met de leiding van de Inspectie zijn gemaakt, sluiten aan bij
de opdracht van «JenV Verandert».
Vraag 48
Op welk moment is de Minister van J&V voor het eerst geïnformeerd over de meldingen van de medewerkers van de Inspectie?
Antwoord 48
Zie het antwoord op vraag 9.
Vraag 49
Op welk moment is de Minister van J&V voor het eerst geïnformeerd over de onderzoeken door de ADR naar het Inspectierapport «Inrichting repressieve brandweerzorg»?
Antwoord 49
Zie het antwoord op vraag 9. Na het uitbrengen van het rapport door de
ADR ben ik geïnformeerd over de uitkomsten daarvan. Op 23 mei 2018
heb ik uw Kamer mijn beleidsreactie op het rapport van de Inspectie JenV
«Inrichting repressieve brandweerzorg» toegezonden.
Vraag 50
Op welk moment is de Minister van JenV voor het eerst geïnformeerd over het stopzetten van de onderzoeken door de ADR naar
het Inspectierapport «Inrichting repressieve brandweerzorg»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

16

Antwoord 50
Sinds 28 januari 2020 ben ik op de hoogte van het feit dat na ommekomst
van het rapport van de ADR naar het Inspectierapport «Inrichting
repressieve brandweerzorg» is besloten de ADR geen nieuwe opdracht te
verlenen voor onderzoek naar andere (in het kader van de melding
genoemde) Inspectierapporten. Het is dus niet zo dat een onderzoek van
de ADR is gestopt.
Vraag 51
Op welk moment is op enigerlei wijze het Ministerie van
Algemene Zaken hierover voor het eerst geïnformeerd?
Antwoord 51
Voor zover ik heb kunnen nagaan is het Ministerie van Algemene Zaken
niet op de hoogte gebracht van het besluit de ADR geen nieuwe opdracht
te verlenen voor onderzoek naar andere in het kader van de melding
genoemde Inspectierapporten.
Vraag 52
Wat is geoorloofde beïnvloeding van Inspectierapporten?
Antwoord 52
Zoals de Commissie Overgauw inzake deugdelijkheid van drugsonderzoeken (WODC I) heeft beschreven, kunnen opmerkingen en opbouwende
kritiek leiden tot verbetering van de kwaliteit van het onderzoek en/of de
rapportage. Indien bij dergelijke invloed de rolverdeling duidelijk blijft en
de inhoudelijke afwegingen bij de onderzoekers blijven berusten, is hierbij
de onafhankelijkheid van het onderzoek niet in het geding.
De invloed kan echter ook negatief, niet constructief geladen zijn. Een
belanghebbende partij kan bijvoorbeeld proberen de onderzoeksresultaten bij te sturen in een door hem gewenste richting en kan daarbij druk
uitoefenen op de onderzoekers om de resultaten of de rapportage aan te
passen. In dat geval kan worden gesproken van ongeoorloofde
beïnvloeding. De Commissie Overgauw geeft aan dat duidelijkheid in
fasering en rolverdeling belangrijke voorwaarden zijn voor het borgen van
een onafhankelijke uitvoering van het onderzoek als zodanig. Dit geldt ook
voor inspectierapporten. De Inspectie heeft naar aanleiding van het
ADR-rapport naar het Inspectierapport «Inrichting repressieve brandweerzorg» het «Protocol voor de werkwijze» aangepast om beter invulling
te geven aan de hierboven genoemde voorwaarden.
Vraag 53
Hoe is of wordt de onveilige werksituatie onderzocht die door
Medewerkers I en II is gemeld op 26 mei 2017?
Antwoord 53
Op basis van zijn gesprekken met Medewerkers I en II en drie overige
medewerkers heeft de SG het hoofd geconfronteerd met zijn bevindingen
uit die gesprekken, hen om wederhoor gevraagd en verbeterafspraken
gemaakt. In juni 2018 heeft hij het hoofd van de Inspectie een verbeteropdracht gegeven die bestond uit twee onderdelen, namelijk opvolging
geven aan de aanbevelingen van de ADR uit het onderzoek naar het
Inspectierapport «Inrichting repressieve brandweerzorg» en vijf specifieke
opdrachten om de stijl van leidinggeven en omgang met medewerkers te
verbeteren.
Vraag 54
Wat is het feitelijke verschil tussen de klachten die begin 2017
werden gemeld door Medewerkers I en II en de klachten die zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

17

meldden aan het eind van 2017 die wél tot een onafhankelijk
onderzoek leidden?
Antwoord 54
Uit de gesprekken die voorjaar en zomer 2017 door de vertrouwenspersonen, de CCI en de SG zijn gehouden kwam een patroon naar voren van
een door medewerkers ervaren onveilige stijl van leidinggevenden door
het hoofd en plaatsvervangend hoofd van de Inspectie. Ook was er veel
onbegrip en ongenoegen over de wijze waarop zij zich in de ogen van de
medewerkers bemoeiden met de totstandkoming van de rapporten. Hun
rol en betrokkenheid was voor deze medewerkers niet transparant. In de
gesprekken met de CCI en de SG zijn geen klachten geuit over externe
beïnvloeding en geen voorvallen aangekaart of voorbeelden gegeven
waaruit zij een redelijk vermoeden konden afleiden dat sprake was van
ongeoorloofde beïnvloeding van buiten de Inspectie op bevindingen en
conclusies van onderzoeksrapporten en dat daarmee nader onderzoek te
rechtvaardigen was.
In december 2017 en januari 2018 hadden nieuwe verklaringen van
Medewerker I betrekking op de interventie op de onderzoeksmethode, het
proces van redigeren van de bevindingen en conclusies en de houding
van de onderzoekers in het onderzoek «Inrichting repressieve brandweerzorg» waar hij op dat moment mee bezig was. Deze waren specifiek
genoeg om een op redelijke gronden gebaseerd vermoeden te hebben dat
bij de totstandkoming van dit rapport de richtlijnen voor goed toezicht en
de aanwijzingen van de Minister-President niet of onvoldoende in acht
waren genomen.
Vraag 55
Wat was de rol van de CCI in de onderzoeken naar de Inspectierapporten?
Antwoord 55
De CCI heeft met instemming van Medewerkers I en II op 21 januari 2018
een (door)melding gedaan bij de plv. SG en deze geadviseerd onderzoek
in te laten stellen. Ik verwijs voorts naar mijn antwoord op vraag 5.
Vraag 56
Wat is het verschil tussen ongeoorloofde beïnvloeding en onafhankelijkheid?
Antwoord 56
Zie het antwoord op vraag 52.
Vraag 57
Hoe kan het dat de CCI adviseert om het onderzoek door de ADR
stop te zetten?
Antwoord 57
Het is de rol van de CCI om de ambtelijke leiding gevraagd en ongevraagd
advies te geven als de integriteit van de organisatie of de sociale
veiligheid van medewerkers in het geding is, dan wel indien er (door)meldingen of klachten zijn ingediend. Ik verwijs voorts naar mijn antwoord op
vraag 5.
Vraag 58
Wie zijn er bevoegd om onderzoeken van de ADR stop te zetten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

18

Antwoord 58
Na het definitief worden van de opdrachtbevestiging is alleen de ADR
bevoegd om een onderzoek zelfstandig te stoppen. Dat gebeurt slechts
incidenteel als blijkt dat onvoldoende informatie beschikbaar is, of op
gegronde argumenten van de opdrachtgever. Met betrekking tot het
onderzoek als gevolg van de melding over de Inspectie is van tevoren
schriftelijk besloten tot een onderzoek naar het Inspectierapport
«Inrichting repressieve brandweerzorg» en (na afronding hiervan) een
vervolgonderzoek naar het overige deel van de melding op basis van een
separate nog overeen te komen opdrachtbevestiging. In mijn antwoord op
vraag 27 heb ik toegelicht waarom is besloten de ADR geen vervolgopdracht te verlenen. Er is dus geen sprake geweest van het stopzetten van
een onderzoek.
Vraag 59
Kan toegelicht worden hoe de ADR dit soort onderzoeken
onderzoekt?
Antwoord 59
In zijn algemeenheid volgt uit het Auditcharter van de ADR dat de ADR
zijn taken als interne auditdienst in professionele onafhankelijkheid
uitvoert. De ADR is daarbij gebonden aan de voorschriften inzake onder
meer objectiviteit en onafhankelijkheid, zoals die zijn opgenomen in de
gedragsregels van de beroepsorganisaties. De ADR mag op het terrein
van opdrachtaanvaarding, uitvoering en rapportering van niemand
instructies aanvaarden. De ADR is onafhankelijk en staat los van de
dagelijkse interne beheersingsmaatregelen, die in de diverse onderdelen
van de onderscheiden bedrijfsprocessen zijn geïntegreerd. Door de
onafhankelijke positionering heeft de ADR rechtstreeks toegang tot de
ambtelijke en politieke leiding van de ministeries. De ADR voorkomt elke
vorm van belangenverstrengeling (in wezen en schijn). Alle auditors die
werkzaam zijn bij of verbonden zijn aan de ADR dienen jaarlijks een
schriftelijke bevestiging van hun persoonlijke onafhankelijkheid te
ondertekenen.
Specifiek voor dit soort onderzoeken voert de ADR, indien de ADR door de
Minister gevraagd wordt een klacht of melding te onderzoeken, in principe
een feitenonderzoek uit. Ook met betrekking tot het Inspectierapport
«Inrichting repressieve brandweerzorg» heeft de ADR een dergelijk
onderzoek uitgevoerd. Daarbij heeft de ADR het feitencomplex rondom
gemelde vermeende misstanden binnen de Inspectie onderzocht en
inzichtelijk gemaakt.
Vraag 60
Op basis van welke gesprekken adviseert de CCI om het vervolgonderzoek door de ADR stop te zetten?
Antwoord 60
Zie het antwoord op vraag 57.
Vraag 61
Wat is de reden dat in de brief van 23 mei 2018 niet is aangegeven dat er op basis van het onderzoek door de ADR twee
andere Inspectierapporten niet zouden worden onderzocht?
Antwoord 61
De redenen voor het besluit om aan de ADR geen nieuwe opdracht te
verlenen met betrekking tot de overige in het kader van de meldingen
genoemde Inspectierapporten heb ik in mijn antwoord op vraag 27
toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

19

Vraag 62
Waarom zou de ADR de meest geschikte partij zijn voor het
onderzoek naar de ongeoorloofde beïnvloeding van de
Inspectierapporten?
Antwoord 62
De ADR is een onafhankelijke onderzoeksinstantie binnen de rijksoverheid
met een ruime ervaring aan onderzoeksmethoden en staat los van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid.
Vraag 63
Wat is de reden dat niets is gedaan met de teleurgestelde reactie
van de medewerkers op het besluit geen vervolgopdrachten te
geven aan de ADR?
Antwoord 63
De melders zijn geïnformeerd over de uitkomsten van het ADR-onderzoek
en het besluit van het bevoegd gezag om geen vervolgopdracht aan de
ADR te verlenen. Met melders is destijds besproken dat de andere
onderdelen van hun melding geadresseerd worden in een veranderopdracht aan de Inspectie, opdat de Inspectie direct in staat is de noodzakelijke verbeteringen in gang te zetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 844, nr. 204

20