AANPAK REGELDRUK IN
DE LANGDURIGE ZORG:
TIPS EN EERSTE INZICHTEN

INHOUDSOPGAVE

4|H
 ET EFFECT VAN HET AANPAKKEN
VAN DE REGELDRUK

26

4.1 | Regels, registraties en systemen sluiten

27

beter aan bij de behoeftes van de
zorgprofessional

1 | INLEIDING

5

4.2 | Belang en meerwaarde van de regels

29

voor de cliënt zijn beter bekend bij de

2 | METHODE

10

professionals

2.1 | De ontregellabs

10

4.3 | De ruimte binnen de bestaande regels

2.2 | Deelnemers

11

2.3 | Data verzameling

11

4.4 | Er is meer helderheid over de geldende

2.4 | Data-analyse

12

regels en noodzakelijke registraties

wordt vaker opgezocht

4.5 | Zorgorganisaties begrijpen beter hoe

3|V
 OORWAARDEN DIE BIJDRAGEN
AAN DE AANPAK VAN REGELDRUK
BINNEN DE ZORGORGANISATIE

16

3.1 | Denk na over het juiste moment om te

16

33
34

hun werkwijze kan leiden tot regeldruk

Conclusie en Beschouwing

starten met ontregelen

30

Inzichten voor vermindering regeldruk in de

38
41

toekomst

3.2 | Zoek en creëer draagvlak

17

3.3 | Vorm een divers veranderteam

20

3.4 | Werk met een projectmatige aanpak

21

Kenniscentrum Vilans
Colofon

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

44
46

4

INLEIDING

In het programma (Ont)Regel de Langdurige Zorg werkt Vilans
sinds 2018 samen met landelijke partners aan het terugdringen
van de (ervaren) regeldruk in de langdurige zorg. Regeldruk is
(ervaren) druk die voortkomt uit een stapeling van administratie,
bureaucratie en procedures die niet bijdragen aan kwaliteit van zorg
en evenmin aan de verantwoording over aan zorg besteed geld 1 .
Regeldruk kan leiden tot lichamelijke en emotionele uitputting
bij zorgprofessionals, tot minder werktevredenheid en meer
verzuim en verloop 2 / 3 . Dat heeft grote nadelige effecten: voor de
zorgprofessionals zelf, maar ook voor zorgorganisaties en vooral
ook voor cliënten, omdat er minder tijd overblijft voor zorg en
contact.
We weten inmiddels dat het simpelweg schrappen van bestaande
regels en registraties niet de (enige) oplossing is in het verminderen
van regeldruk. Er is namelijk al snel sprake van ‘dweilen met de
kraan open’ wanneer dit niet hand in hand gaat met de aanpak
van meer systematische, onderliggende oorzaken. Regeldruk gaat
om complexe problematiek waar Vilans door eerder onderzoek
meer inzicht in heeft gekregen. Zo hebben we de vijf belangrijkste
oorzaken voor het ontstaan van regeldruk achterhaald 4 :
1. Zorgprofessionals kijken verschillend naar regels: wat volgens
de één nuttig en nodig is, is volgens de ander vooral een
afleiding van echte zorg.
2. Organisaties richten werkprocessen vaak niet efficiënt in.
3. Registratie kan een (schijn)oplossing zijn voor een gebrek aan
vertrouwen in elkaar. Dit kan gaan over alle lagen binnen de
langdurige zorg.
4. Voor zorgprofessionals is het vaak niet helder waar de regels
eigenlijk vandaan komen, hoe ze zijn ontstaan en of ze
überhaupt wel nodig zijn.
5. Zorgprofessionals zijn vaak niet kritisch genoeg om regels en
registraties ter discussie te stellen.

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

6

In 2020 heeft Vilans samen met zorgaanbieders en landelijke
partijen bijeenkomsten georganiseerd om te werken aan
oplossingen tegen regeldruk. Deze trajecten werden ook wel
de ‘ontregellabs’ genoemd. Ze zijn opgezet als praktijkgericht
actieonderzoek waarin leren en veranderen hand in hand gaan. Om
het leereffect optimaal vorm te geven, zijn de ontregellabs op nauwe
voet gevolgd. We hebben de stappen gedocumenteerd die Vilans
heeft ondernomen in de vormgeving van de adviestrajecten, evenals
de stappen van de deelnemende zorgorganisaties.
In juni 2021 verscheen hierover het rapport ‘Regeldruk in de
langdurige zorg - Procesevaluatie ontregellabs Vilans’5 . Na deze
publicatie is de vraag ontstaan in hoeverre de zorgorganisaties
verder zijn gegaan in de aanpak van regeldruk, met welke impact
en in hoeverre de geleerde lessen blijvend zijn toegepast. Daarom
hebben we elf zorgorganisaties geïnterviewd over de ervaren
effecten van de ondernomen activiteiten en welke processen
hieraan ten grondslag liggen. In deze publicatie delen we hun
opgedane ervaringen. Het gaat om een eerste verkenning: Welke
acties of interventies werken wel en wat werkt niet? Wat is er nodig
om de regeldruk aan te pakken?
Het doel van deze publicatie is niet om hard bewijs te leveren, maar
om orde te scheppen en een aantal terugkomende thema’s en rode
draden te laten zien die na analyse van de open gesprekken met de
deelnemende organisaties naar voren zijn gekomen.

1 

Denktank [Ont]regel de Zorg. 2019. Achtergrond ORDZ. Geraadpleegd op 6 maart 2020,
van https://www.ordz.nl/achtergrond.

2

Hanekamp, M., et al., Administratieve belasting langdurige zorg 2019. Uitkomsten
onderzoek Berenschot. 2019, Berenschot: Utrecht.

3

We zijn bij de gesprekken uitgegaan van de kernvragen:

Stichting IZZ. Monitor gezond werken. (2019). Geraadpleegd op 6 maart 2020, van https://
www.izz.nl/thema/gezond-werken/regeldruk/artikelen/minder-regels-beter-in-je-vel.

4 

Vilans. (2020). Regeldruk in de langdurige zorg: boosdoeners blootgelegd. Geraadpleegd

1. Welke voorwaarden dragen bij aan de aanpak van regeldruk
binnen de zorgorganisatie?
2. Wat zijn de ervaren effecten van de regeldruk-aanpak die
zorgorganisaties hebben toegepast?

via: https://www.vilans.nl/vilans/media/documents/publicaties/rapport-regeldruk-inde-langdurige-zorg-boosdoeners-blootgelegd.pdf
5

Vilans. (2021). Regeldruk in de langdurige zorg - Procesevaluatie ontregellabs Vilans.
Geraadpleegd via: https://www.vilans.nl/vilans/media/documents/publicaties/regeldrukin-de-langdurige-zorg-procesevaluatie-ontregel-labs.pdf

7

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

8

2

METHODE

2.1 | DE ONTREGELLABS
De ontregellabs bestonden uit zes digitale bijeenkomsten van elk
anderhalf uur met zorgaanbieders, inhoudelijk experts en adviseurs
van Vilans. Ze vonden plaats tussen juni 2020 en december 2021.
Tijdens en tussen de bijeenkomsten gingen de deelnemers aan de slag
met het in kaart brengen van de regeldruk, het blootleggen van de
dieperliggende oorzaken en het ontwikkelen en implementeren van
een interventie om binnen hun organisatie de (ervaren) regeldruk te
verminderen. Dit gebeurde aan de hand van diverse werkvormen. De
organisaties gingen aan de slag met één van de vier thema’s, namelijk:
Elektronisch Cliëntendossier (ECD), zorgplan, HACCP (‘Hazard
Analysis and Critical Control Points’) en ‘incidenten melden’. Meer
informatie over de opzet en de uitvoering van de ontregellabs lees je
in de procesevaluatie (1). Deze evaluatie gaat in op de (dieperliggende)
oorzaken van regeldruk binnen de deelnemende zorgorganisaties
en welke oplossingen zij hebben ontwikkeld om de regeldruk aan te
pakken.

9

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

10

2.2 | DEELNEMERS

2.4 | DATA-ANALYSE

Aan de ontregellabs deden professionals vanuit zestien verschillende
zorgorganisaties mee. Zij hadden verschillende functies binnen
hun organisatie, denk hierbij aan verpleegkundigen, verzorgenden,
teamleiders, beleids- en kwaliteitsmedewerkers en managers. De
deelnemende organisaties vertegenwoordigden drie sectoren:
verpleeghuiszorg, gehandicaptenzorg en wijkverpleging. Vier
organisaties zijn vroegtijdig gestopt met de ontregellabs; deze
organisaties gaven aan drukte te ondervinden in de organisatie
rondom covid-19.

De interviews hebben we uitgeschreven in verslagen die we
thematisch hebben geanalyseerd met het softwareprogramma
MAXQDA (versie 2018). Dit betekent dat we segmenten uit de
verslagen gecodeerd hebben, bijvoorbeeld als informeel verspreiden
van info over regeldruk (ook wel ‘droppen van info’ genoemd
tijdens de interviews). Twee onderzoekers codeerden afzonderlijk
van elkaar de segmenten van de interviews die relateerden aan
één van de twee onderzoeksvragen. Hierbij hebben we in eerste
instantie alle betekenisvolle passages gemarkeerd. De codes van
de twee onderzoekers werden daarna vergeleken en verschillen
in interpretatie en codering werden besproken tot consensus
was bereikt. Vervolgens hebben de onderzoekers de segmenten
geclusterd tot verschillende thema’s binnen de onderzoeksvragen
(bijvoorbeeld ‘bewustwording vergroten’). Tot slot hebben twee
andere onderzoekers commentaar gegeven om de uitkomsten van het
onderzoek te verscherpen.

2.3 | DATA VERZAMELING
De deelnemende organisaties van de ontregellabs zijn een half jaar
na deelname benaderd voor een interview. Uiteindelijk waren elf
van de zestien organisaties bereid om deel te nemen. Zij hebben het
gehele traject doorlopen. De interviews werden uitgevoerd door één
adviseur die betrokken was bij het traject en één onderzoeker. Tijdens
de open interviews hebben we vragen gesteld over de voorwaarden
die hebben bijgedragen bij het aanpakken van regeldruk (‘Wat is
er nodig?’) en welke effecten hun aanpak heeft gehad binnen de
zorgorganisatie (‘Wat zag je gebeuren, wat leverde het op?’).

In de volgende hoofdstukken gaan wij in op de resultaten van het
onderzoek. Eerst staan we stil bij de voorwaarden die bijdragen aan
de aanpak om regeldruk te verminderen. Vervolgens bespreken
we de ervaren effecten van de ontwikkelde aanpakken binnen de
zorgorganisaties.

De insteek van de interviews was kwalitatief en verkennend. We
hebben geen expliciete vragen gesteld voor inzicht over de absolute
vermindering van regeldruk, mede omdat dit nog nauwelijks
meetbaar zou zijn geweest ten tijde van het interview. Als de
subjectieve beleving van verminderde regeldruk toch in het gesprek
met een professionals naar voren kwam, hebben we dit wel als eerste
indicatie meegenomen in de resultaten.

11

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

12

̒ Er zijn heleboel regels en kaders
waar je je aan moet houden. Maar zijn die
daadwerkelijk, wettelijk gezien nodig of
is daar nog wat beweegruimte? Je moet
weten waar je de ruimte kan nemen.’

13

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

14

3

VOORWAARDEN DIE
BIJDRAGEN AAN DE AANPAK
VAN REGELDRUK BINNEN DE
ZORGORGANISATIE

We vroegen de deelnemers welke ervaringen zij hebben met het
verminderen van de regeldruk in hun organisatie. Ook vroegen we
wat er volgens hen nodig is om dit goed en succesvol te doen. Uit de
resultaten komen vier voorwaarden naar voren. Dat zijn:

• Denk na over het juiste moment om te starten met ontregelen.
• Zoek en creëer draagvlak.
• Vorm een divers veranderteam.
• Werk met een projectmatige aanpak.

3.1 | DENK NA OVER HET JUISTE MOMENT OM
TE STARTEN MET ONTREGELEN
Welk moment het juiste is kan voor elke organisatie verschillen.
Bij dit inzicht gaat het er dan ook vooral om om dat moment te
herkennen en te benutten.
Zo waren er veel respondenten die door de situatie rondom covid-19
niet het juiste momentum ervaarden:
‘In augustus vond de eerste besmetting op een locatie plaats, dat bracht
een hele hoop teweeg. Als zoiets je overkomt, dan sta je niet open voor
andere dingen, dan ben je enkel daar mee bezig. En dan moet je ook niet
met regeldruk aankomen want mensen hebben dan rust nodig.’ (interview 9)
Hierdoor konden ze niet genoeg tijd vrijmaken, waardoor andere
zaken voor moesten gaan. ‘Corona neemt zo enorm veel ruimte in in
de hoofden en de agenda van de mensen.’ (interview 7)

15

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

16

Echter, wat het juiste momentum is om een start te maken is
voor iedere zorgorganisatie en ieder onderwerp verschillend.
Een ontwikkeling als covid-19 kan bijvoorbeeld ook juist zorgen
voor momentum om regeldruk aan te pakken. Dit was bij enkele
organisaties het geval. Zij konden bepaalde zaken sneller oppakken
doordat er door covid-19 urgentie voor hygiëneregels ontstond:
‘En nu ook door Corona, door de hygiëne, is ook ineens dat beleid
goedgekeurd bij ons. Dat is in een versnelling gegaan. Corona is heel
vervelend, maar heeft ons ook wat gebracht.’ (interview 7)
Het juiste moment hoef je overigens niet per se passief af te
wachten. Wanneer de urgentie binnen de organisatie wordt
gevoeld voor het aanpakken van regeldruk, kan er ook momentum
gecreëerd worden:
‘Ik denk als je echt zin hebt en echt urgentie voelt om iets op te pakken,
dat is al stap 1.’ (interview 6)

belangrijk het is dat de aanpak zich op een vraagstuk focust waarbij de
zorgprofessionals urgentie voelen:
‘Ik denk dat vooral de erkenning van de knelpunten belangrijk is. Dat die
duidelijk zijn bij de zorgprofessionals. Dan heb je een lagere drempel om
een verandering door te voeren. Dus dat iedereen een beetje op één lijn
zit.’ (interview 4)
Eén zorgorganisatie heeft dit ondervangen door een behoefteonderzoek uit te zetten onder medewerkers, waarin de medewerkers
werden bevraagd over de problemen die ze tegenkomen in de
dagelijkse praktijk. Op basis van die input bepalen zij waar hun
aanpak tegen regeldruk zich op moet focussen:
‘In de loop van de tijd zijn er veel onderwerpen aan bod gekomen
waar we op zouden willen ontregelen. De werkvloer speelt natuurlijk
ook een belangrijke rol hierin. Wat vinden medewerkers? Wat geven
medewerkers aan dat zij belangrijk vinden of waar lopen ze tegen aan?’
(interview 3)

Kortom, voor de aanpak van regeldruk is het moment van starten
van belang. Voor iedere organisatie kan dat moment verschillen, dus
het is een kwestie van herkennen, reflecteren en dan te besluiten
om wel of niet van start te gaan. Wanneer je start met de aanpak als
mensen zich er niet volledig voor kunnen of willen inzetten, kan
dat het succes ten nadele beïnvloeden. Maar als je een moment kiest
waarop de lopende ontwikkelingen ondersteunend kunnen zijn, zal
de aanpak juist gemakkelijker van start gaan.

3.2 | ZOEK EN CREËER DRAAGVLAK

Naast het bepalen van de juiste focus, groeit het draagvlak ook als
de aanpak goed past binnen de organisatie en haar cultuur. Een
respondent zegt hierover het volgende:
‘Ik denk dat het “echt kijken naar jezelf” een onderdeel is wat vaak wordt
onderschat. Je moet echt kijken naar de basis, de waarden, waar sta je
voor, wat vindt je belangrijk? En echt een oplossing zoeken die daarbij
past. Zodat het niet een ‘moetje’ wordt of iets dat opgelegd wordt, want
je merkt dan dat daar onderaf veel weerstand op ontstaat.’ (interview 5)

De respondenten geven aan dat het aanpakken van regeldruk
doorgaans niet succesvol verloopt als de zorgprofessionals van de
zorgorganisatie niet overtuigd zijn van de toegevoegde waarde van
de aanpak. Daarom benadrukken verschillende respondenten hoe

Daarnaast benoemen respondenten dat het cruciaal is dat je de
medewerkers meeneemt in pogingen om regeldruk te verminderen
en dat je regelmatig terugkoppelt wat er gaande is. Een goede
communicatiestrategie kan helpen om elke stap helder en begrijpelijk
te maken.

17

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

18

‘Je kunt wel zeggen: “We gaan dit doen”, maar dan denken ze: “Waarom
doen we dat?”’(interview 1)
Volgens één zorgorganisatie is communicatie zelfs één van de
belangrijkste voorwaarden:
‘Enthousiasmeren, draagvlak creëren en op een goede manier de
communicatie daarvoor inzetten. Dat is het allerbelangrijkste!’

Onze conclusie uit al deze gesprekken is dat het van groot belang is om
genoeg draagvlak te vinden en te creëren door op het juiste vraagstuk
te focussen en gebruik te maken van een goede communicatiestrategie.
Het is hierbij van belang de medewerkers deelgenoot te maken van de
successen en hen op een praktische wijze te inspireren.

3.3 | VORM EEN DIVERS VERANDERTEAM

(interview 8)

Diezelfde respondent benoemt wel dat het meenemen van de
medewerkers soms best een uitdaging kan zijn. Door de vele
veranderingen waar medewerkers doorgaans al mee te maken
krijgen, kan er ‘verandermoeheid’ optreden:
‘De weerstand zit hem wel in het gevoel van “er moet wéér iets”. Ik
heb het idee dat het een beetje begint te kenteren, maar het blijft een
aandachtspunt. Er is nog steeds een groep die snel in de weerstand
schiet, mensen die langer bij de organisatie zijn. Die hebben al heel veel
veranderingen gezien, die hebben de successen gevierd, maar hebben
ook al veel mislukkingen meegemaakt.’ (interview 8)
Ook kan het lastig zijn om de medewerkers te bereiken die nog
minder ver zijn met het onderwerp:
‘Wij hadden twee hele actieve betrokken collega’s die het onderwerp
HACCP goed voor ogen hadden. Maar je wilt de mensen bereiken die het
niet zo goed voor de bril hebben. Maar die hebben het vaak zo slecht voor
ogen dat ze niet eens herkennen dat er wat te halen is.’ (interview 7)
Respondenten benoemen dat het zinvol is om de medewerkers
deelgenoot te maken van de successen en hen op praktische wijze te
laten zien wat de nieuwe manier van werken voor hen oplevert. Op
die manier kun je stapje voor stapje steeds meer mensen overtuigen
en meekrijgen in de verandering.

19

Bij de deelnemende organisaties was vaak een team met verschillende
functies betrokken: zorgprofessionals, managers en andere
disciplines die binnen een bepaald thema met regeldruk te maken
hebben. Deze mix werd als zeer waardevol ervaren:
‘Ik ben tevreden over de werkwijze die we intern hebben gehad. Met
zoveel afstemming onderling. Met betrokkenen, met gebruikers, maar
ook met het applicatiebeheer.’ (interview 2)
Zorgprofessionals spelen in dat gemixte team een cruciale rol,
omdat zij zelf het beste kunnen aangeven waar zij tegenaan lopen
en wat hun wensen zijn:
‘Laat vooral mensen uit de praktijk meedoen. Dat is mij wel
opgevallen, dat er een paar beleidsmedewerkers bij zaten en die
weten niet wat er precies op de werkvloer afspeelt. Het is veel
makkelijker om het met een team op te pakken.’ (interview 1)
Eén respondent vult daarbij wel aan dat je niet enkel de medewerkers
moet betrekken die al met het onderwerp bekend zijn. Voor hen
is een dergelijk traject van minder toegevoegde waarde, omdat zij
doorgaans al ver zijn in het aanpakken van regeldruk.
Ook managers van de zorgprofessionals of leidinggevenden
werden als belangrijk onderdeel van het projectteam gezien. Zij
hebben slagkracht binnen de organisatie om ideeën uit de praktijk

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

20

om te zetten in acties. Enkele deelnemende organisaties hadden
door verschillende redenen niet (altijd) een manager van de
zorgprofessionals betrokken en dit werd gemist:
‘Wij hebben echt een clusterleider gemist, dat zou ik aanraden. En
misschien moet je sowieso met meer mensen meedoen, dan heb je meer
slagkracht en kan je elkaar motiveren. Ook om het daarna langer op te
blijven pakken.’ (Interview 6)
Naast managers is het belangrijk om bestuurders te betrekken bij
het plan om regeldruk te verminderen. Dit zorgt voor een goede
dynamiek binnen het team:
‘Ik zou er ook graag een bestuurder bij willen hebben. Als je dan de
mix hebt van beleid, bestuur en praktijk, dan wordt de discussie ook
levendiger.’ (interview 1)
Kortom, door een divers veranderteam op te zetten – vanuit
verschillende disciplines en verschillende rollen in de organisatie
- zorg je voor een bredere blik op het vraagstuk en heb je meer
slagkracht in de zorgorganisatie, waardoor je aanpak van regeldruk
effectiever wordt.

3.4 | WERK MET EEN PROJECTMATIGE AANPAK
Maak van de vermindering van regeldruk een behapbaar en
afgebakend project. Dit kan best een uitdaging zijn, omdat regeldruk
vaak op veel werkprocessen en onderdelen van de organisatie
betrekking heeft. Toch is het belangrijk om niet te veel onderwerpen
tegelijk aan te pakken:
‘Wij moeten zelf vaak even op de rem. Onze bestuurder zei van de week
nog: “We doen zoveel, we overvallen iedereen.” Misschien moeten we
volgend jaar maar vier thema’s oppakken en het daarbij houden.’ (interview 9)

21

Meerdere respondenten gaven aan dat je het succes kan vergroten
door klein te beginnen:
‘Als je klein begint is het makkelijker om naar het grotere doel toe te
werken. Eerst kleine stapjes nemen en die goed borgen.’ (interview 3)
Naast een strakke afbakening heeft een projectmatige aanpak te
maken met een goede planning en duidelijke structuur. Dit kan
bijvoorbeeld door te werken met de PDCA-cyclus (‘plan, do, check,
act’), of door het aanstellen van een projectleider:
‘Nu hebben we een fulltime projectleider aangesteld die dit project in
haar portefeuille heeft, waardoor we veel slagvaardiger zijn om het
project goed op te zetten en te bewaken.’ (interview 8)
Tot slot merken respondenten op dat ook de borging van de resultaten
van de aanpak tegen regeldruk essentieel is. Zij zien dat het te vaak
voorkomt dat de resultaten na verloop van tijd enigszins in de
vergetelheid raken of verwateren:
‘Na de afgelopen jaren met veel verloop, weer nieuwe manieren van
werken, archieven die in mensen hun hoofd zitten: dan gaat iemand met
pensioen en is die kennis kwijt.’ (interview 6)
Borging kan bereikt worden door het tegengaan van regeldruk vorm
te geven als een continu proces en door ervoor te waken dat als een
verandering is doorgevoerd - bijvoorbeeld de aanpassing van een regel
- men niet terugvalt in oude patronen. Herhaling is daarbij cruciaal:
‘Je moet het blijven vertellen, blijven herhalen en erover blijven praten.
Blijven proberen om te laten zien ‘waarom’. En niet als manager het
vanzelfsprekend vinden dat mensen iets doen of niet. Maar daar steeds
om blijven vragen. Want je hebt een voorbeeldrol en als je dat blijft vragen
dan wordt het wel overgenomen, maar dat duurt lang.’ (interview 1)

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

22

In het kort, de aanpak op regeldruk moet behapbaar en afgebakend
zijn. Het helpt om klein te beginnen en een projectmatige aanpak te
hebben, met een duidelijke planning en structuur.

23

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

24

4

HET EFFECT VAN HET
AANPAKKEN VAN DE
REGELDRUK

We vroegen de deelnemers naar de ervaren effecten van het
aanpakken van regeldruk binnen de organisatie. Wat verandert er,
wat levert het op? Wij hebben vijf effecten gevonden die vaker naar
voren kwamen in de gesprekken. We kijken dus in eerste instantie
naar de ervaren effecten van de aanpak en niet direct naar de effecten
op ervaren regeldruk. Echter, op basis van de inschatting van
professionals en op basis van eerder uitgevoerd onderzoek kunnen
wij redelijkerwijs aannemen dat de effecten van de aanpak het niveau
van regeldruk positief zullen beïnvloeden. Deze aanname zullen we in
de beschouwing nog verder onderbouwen. Dit zijn de effecten die zich
voordeden in de organisaties:

• Regels, registraties en systemen sluiten beter aan bij de behoeftes
van de zorgprofessional.

• Belang en meerwaarde van de regels voor de cliënt zijn beter
bekend bij de professionals.

• De ruimte binnen de bestaande regels wordt vaker opgezocht.
• Er is meer helderheid over de geldende regels en noodzakelijke
registraties.

• Organisaties begrijpen beter hoe hun werkwijze kan leiden tot
regeldruk.

25

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

26

4.1 | REGELS, REGISTRATIES EN SYSTEMEN
SLUITEN BETER AAN BIJ DE BEHOEFTES VAN
DE ZORGPROFESSIONAL
We zien dat enkele organisaties dit ervaren als gevolg van de aanpak
van regeldruk. Om tot die aanpak te komen hebben zorgorganisaties
actief gevraagd hoe zij het proces van registratie, de inhoud van regels
en registraties en de registratiesystemen graag willen zien.
Eén organisatie heeft op basis van de input bijvoorbeeld het proces
van incidenten melden aangepast:
‘We hebben de vragen scherper neergezet, zodat de bedoeling van de
vraag helder is. Ook hebben we bij de vragen tips en voorbeelden gezet.
Zodat je je medewerkers meer op weg helpt. Dit is ook ingebouwd aan
de hand van wat verpleegkundigen aangaven. Zij gaven aan dat zij nog
niet eerder ervaarden dat hun invloed op een incident zo groot was.’
(interview 2)

Ook naar externe partijen laten sommige organisaties de behoeftes
van de zorgprofessional betreft regels en registraties meewegen
en invloed hebben. Zo zijn wijkverpleegkundigen bij één
zorgorganisatie om de tafel gaan zitten met de leverancier van hun
zorgregistratiesysteem om hun systeem passend te krijgen bij hun
behoeftes:
‘Meteen weten dat er Covid-19 in een huishouden heerst. Dat wanneer
je uit de auto stapt en het systeem opent, dat je dit meteen kan zien.
Meerdere wijkverpleegkundigen hebben we naar de leverancier
gestuurd. Die had iets ingericht en had toen de pech dat er twaalf
wijkverpleegkundigen om de tafel zaten. En die zeiden: “Daar worden
we niet blij van, daar gaat niemand kijken.” Dat is hij toen gaan regelen.’
(interview 11)

27

Een andere zorgorganisatie heeft het bespreken van melden
binnen de teams aangepakt. Zij hebben gezamenlijk afgesproken
de incidenten in een gedeeld document te zetten, zodat er in de
werkoverleggen aandacht aan kan worden besteed. Dit kost meer
werk dan voorheen, toen incidenten nog niet consequent besproken
werden. Echter, omdat het bijhouden van de incidenten écht iets
toevoegt voor de medewerker, wordt dit niet als last ervaren:
‘Je merkt wel dat het iets toevoegt omdat medewerkers het fijn vinden
dat het gefaciliteerd wordt dat we het erover hebben. Los van de impact,
want niet alle incidenten hebben heel veel impact, is het wel belangrijk
om het daar even over te hebben. In de drukte van de dag kan het
weleens aan de kant worden gezet of vergeten. Dat dat toch iets kan
doen, die aandacht voor elkaar, is belangrijk om het werk goed te blijven
doen.’ (interview 5)
Niet alleen het proces, maar ook de inhoud van regels en registraties
is door organisaties aangepast om de regeldruk te verminderen. De
belangrijke vraag daarbij was: Wat is er nodig voor het dagelijks werk
van de zorgprofessional?
Zo is er één zorgorganisatie die de regels en registraties aanpassen
aan specifieke subgroepen binnen de zorg die zij leveren:
‘Er werd vaak gedacht in zorgvormen, dagbesteding en dergelijke.
Maar we hebben nu heel duidelijk binnen die zorgvormen ook
verschillende invalshoeken benoemd. Zo hebben we binnen de
zorgvormen ook heel erg gekeken naar de specifieke verschillende
groepen. Zijn de werkprocessen onderling afwijkend? Is er een
gemeenschappelijke basis? Die gezamenlijke basis willen we goed
inrichten en die hebben we ook nodig voor de externe verantwoording
van kwaliteit. Maar we willen ook wat regelruimte hebben per
zorgvorm en de diversiteit daarin. Daardoor betrek je medewerkers
op een veel beter niveau dan in het verleden gebeurde, toen er geen
rekening gehouden werd met die verschillen.’ (interview 8)

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

28

Bij een andere zorgorganisatie heeft een zorgprofessional een
profiellijst aangepast, zodat deze duidelijker is voor de collega’s en
beter past bij het dagelijks werk:
‘We hebben een verzorgende in dienst die een opleiding doet en die
zag dat de opnameprofiellijst niet altijd duidelijk was, en zij heeft dit
als schoolopdracht meegenomen en een mooie profiellijst ontwikkeld.
Het wordt waarschijnlijk een beetje aangepast, maar dan wordt het
opgenomen in het ECD en dan kan iedereen hem gebruiken. En dat is ook
omdat je het gesprek hebt: “Wat willen we? Wat kunnen we?’’ (interview 9)
Concluderend, hebben de zorgorganisaties de systemen, regels en
registraties aangepast op basis van de input van de zorgprofessional.
Hierdoor voegen deze echt wat toe aan het dagelijks werk van de
zorgprofessional en worden zij minder als last ervaren.

‘We hebben een aantal bewoners betrokken bij het registreren van
dingen, bij het samenstellen van menu’s, zodat het echt een leuke
activiteit wordt.’ (interview 1)
Het betrekken van de cliënt bij de registratie lijkt ook effecten te
hebben op de cliënt zelf:
‘De mensen die erbij betrokken worden, krijgen hierdoor meer
daginvulling en zijn gemotiveerder geworden en staan open voor andere
activiteiten. De nieuwe eetsituatie zorgt ervoor dat mensen ook beter
gaan eten. Dit zorgt voor meer rust bij het personeel, waardoor de cliënt
ook rustiger is.’ (interview 1)
Een andere respondent stelt dat doordat het belang meer gevoeld
wordt, men eerder accepteert dat iets meer tijd in beslag neemt:

4.2 | BELANG EN MEERWAARDE VAN DE REGELS
VOOR DE CLIËNT ZIJN BETER BEKEND BIJ DE
PROFESSIONALS

‘We kijken er heel anders tegenaan dan toen wij begonnen met het
ontregellab. Ik heb nu geaccepteerd dat, niet alleen ik, maar het hele
team, dat soms iets meer tijd kost, maar dat het niet erg is als het ten
behoeve is van de zorg en van de cliënten.’ (interview 4)

De aanpak van regeldruk heeft er ook bij sommige organisaties
voor gezorgd dat het belang voor de cliënt bij een registratie of
handeling explicieter naar voren kwam. Eerder onderzoek laat zien
dat medewerkers een registratie of handeling als nuttiger ervaren als
deze iets voor de cliënt oplevert. Eén organisatie beschrijft dat zij met
het zorgplan beter zijn gaan aansluiten op de behoeftes van de cliënt:

Kortom, door het belang van de cliënt bij de registratie of handeling
centraal te zetten, zien de professionals de administratieve last
eerder als nuttig. Het is aannemelijk, ook uit eerder onderzoek, dat de
ervaren regeldruk hierdoor afneemt.

‘Omdat in het zorgplan nu minder geschreven wordt en meer met
dezelfde domeinen, met een geautomatiseerd zorgplan, is het ook wat
makkelijker te begrijpen voor de cliënt. Dan hoef je dat niet helemaal uit
te leggen.’ (interview 4)
Soms wordt het belang van een registratie expliciet gemaakt door de
cliënt zelf te laten meedoen in de registratie of handeling, waardoor
de registratie onderdeel wordt van de cliëntzorg:

29

4.3 | DE RUIMTE BINNEN DE BESTAANDE
REGELS WORDT VAKER OPGEZOCHT
De respondenten geven aan dat de ontregellabs hen hebben geleerd
dat het belangrijk is niet altijd ‘het braafste jongetje van de klas
te willen zijn’ en te weten waar de ruimte zit binnen de wet- en
regelgeving:
‘Er zijn een heleboel regels en kaders waar je je aan moet houden. Maar zijn

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

30

die daadwerkelijk, wettelijk gezien nodig of is daar nog wat beweegruimte?
Je moet weten waar je de ruimte kan nemen.’ (interview 10)

cliënt. Dat vind ik een mooi startpunt, dat we dat doen en dat we daar
de ruimte geven.’ (interview 2)

’De ruimte nemen’ betekent kritisch kijken of de (wettelijke) regels
aansluiten bij de situatie waarin zij nu worden gebruikt.
Wanneer je als organisatie de ruimte in de bestaande regels wilt
opzoeken, is het belangrijk dat medewerkers zelf in kunnen schatten
wanneer een regel toegepast moet worden en wanneer niet. Om dit
goed te kunnen, is het belangrijk dat mensen het ‘waarom’ begrijpen
achter een regel of registratie, zodat zij ook beter weten wanneer de
regel of registratie iets bijdraagt aan de zorg. Een respondent geeft
aan dat het nodig is regelmatig hierbij stil te staan en medewerkers
hierin mee te nemen op het moment dat zij dit lastig vinden om in te
zien:

Volgens de respondenten wordt de ruimte die je kan nemen ook
deels bepaald door de cirkel van invloed die je als organisatie hebt
in afspraken met bijvoorbeeld zorgverzekeraars en gemeenten.
Organisaties houden vaak vast aan bestaande regels uit angst voor
financiële consequenties. Op het moment dat je de ruimte in de regels
wilt opzoeken, kunnen die financiële consequenties je tegenhouden:

‘Bijvoorbeeld BHV en ontruiming. Ja, dat moet. Maar je moet het
omdraaien, waarom doe je het? Voor de veiligheid. Je moet het
iedere maand uitleggen om die bewustwording te krijgen.’ (interview 7)
Doordat de professional wordt gestimuleerd om over handelingen
en registraties en het ‘waarom’ na te denken, leert deze beter in te
schatten of en wanneer deze zinvol en nuttig zijn:
‘Dan zie je al de kwartjes vallen van: “Dat doen we nu, maar dat hoeft
dus helemaal niet”. Dus je stimuleert de interne motivatie om zelf na te
denken en je niet te gedragen als een mak schaap.’ (interview 10)
Wat verder ook belangrijk is: Ga uit van de professionaliteit van de
medewerker en vertrouw daarop:
‘Ik ben wel tevreden, ik vind het mooi dat we de medewerkers ruimte
geven. MIC (Melding Incident Client) niet als doel maar als middel. Bij
incidenten zonder gevolgen kunnen we ook kijken of we MIC wel of niet
in willen zetten. Maar MIC is geen doel op zich. Hiermee ga je ook uit van
de professionaliteit van de medewerker, omdat die het beste wilt voor de

31

‘Vooral zorgverzekeraars hadden en hebben daar een handje van:
ieder jaar moet je weer allerlei kwaliteitskenmerken opbouwen. Dan
stellen ze: “Jullie worden zoveel procent gekort tenzij jullie voldoen
aan deze kenmerken.” En die kenmerken zijn bijna allemaal geënt op
extra registratie. Dus die financiële drijfveer is natuurlijk geen goede.’
(interview 8)

Door aan de slag gaan en goede voorbeelden te laten zien van
(kosten-)effectieve zorg met minder registraties, kun je mogelijk
gemakkelijker het gesprek aangaan met de zorgverzekeraar. Eén
respondent beschrijft dat het aan de slag gaan met het ontregelen
ervoor heeft gezorgd dat zij zich nu sterker voelen en hun werkwijze
durft uit te dragen naar externe partijen:
‘En we zijn gewoon trots op wat we doen en we gaan dat gewoon zeggen
en als bijvoorbeeld de gemeente “nee” zegt, dan kijken we dan wel weer
hoe we daaruit komen. Door een stukje kennisvergaring, het sparren
en het stukje ondersteuning vanuit Vilans voelen we ons toch wel wat
sterker.’ (interview 4)
Samengevat zien we dat de zorgorganisaties vaker de ruimte opzoeken
binnen de regels. Hiervoor proberen zij de zorgprofessional bewust te
maken van het ‘waarom’ achter een regel, zodat zij begrijpen wanneer
de regel iets toevoegt aan de dagelijkse zorg en leren deze niet toe te
passen wanneer dat niet nodig is. De hoeveelheid ruimte die je kunt

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

32

pakken hangt wel af van externe partijen. Wanneer je kunt laten zien
hoe je met minder regels en registraties nog steeds (kosten-)effectieve
zorg kunt leveren, kan je je positie versterken.

4.4 | ER IS MEER HELDERHEID OVER DE
GELDENDE REGELS EN NOODZAKELIJKE
REGISTRATIES
We zien dat zorgorganisaties helderheid hebben gecreëerd over wat
er verwacht wordt van de medewerkers wat betreft de regels en
registraties. Organisaties zijn hiermee gestart door hun werkwijze
onder de loep te nemen en te evalueren. Zo heeft één organisatie
kritisch naar het ECD gekeken, hebben zij geschrapt wat eruit kon en
hebben zij de rest van de formulieren toegankelijker gemaakt:
‘Op de werkvloer zie je het waarschijnlijk niet direct, maar als je ernaar
vraagt van “Joh kijk eens naar die lijst, is die nu duidelijker dan hoe die
was?” dan denk ik dat ze het wel inzien.’ (Interview 3)

Werkprocessen kunnen strakker georganiseerd worden als de
organisaties uitgaan van regels die echt nodig zijn. Verschillende
zorgorganisaties hebben onderzocht in hoeverre de regels en
registraties wettelijk verplicht zijn. Hierdoor konden zij een deel van
de regels schrappen. Een respondent zegt hierover het volgende:
‘Ik ben de wet- en regelgeving ingedoken en heb die naast de werkwijze
bij [zorgorganisatie] gelegd. En ben daar al dingen in gaan strepen.
Dat [zorgorganisatie] dat heeft bedacht, maar moet dat ook wel zo?’
(interview 10)

De respondent geeft aan dat de medewerker een verbetering
ervaart, die mogelijk tot een vermindering van regeldruk leidt: De
medewerkers geven aan dat ze meer tijd hebben. Er moet contact
komen:
‘Ik ben het eerste aanspreekpunt en wat vindt u nu belangrijk’, daar zou
het over moeten gaan. En dat is nu beter, daar is nu aandacht voor.”
(interview 9)

Een andere zorgorganisatie die het ECD strakker heeft ingericht is
helder over de impact daarvan voor de organisatie:
‘We hebben het over ontregelen, maar daar hoort bij “Hoe kan het
efficiënter?”. En dan werkt zoiets als een ECD daar natuurlijk enorm
aan mee, dat we met zo een programma ook een stuk efficiënter kunnen
gaan werken.’ (interview 10)
Respondenten gaven ook aan dat, door het opnieuw onder de loep
nemen van de werkwijze, zij meer éénduidigheid hebben weten te
scheppen over wat er wordt verwacht van de medewerker. Dit heeft
een positief effect op de regeldruk omdat medewerkers voorheen veel
zaken dubbel deden of zaken deden die al een tijdje niet meer nodig
waren:

Kortom, de regeldruk is aangepakt doordat het voor de medewerker
helder is wat er van hen verwacht wordt en doordat bepaalde regels
en registraties geschrapt of veranderd konden worden.

4.5 | ZORGORGANISATIES BEGRIJPEN BETER
HOE HUN WERKWIJZE KAN LEIDEN TOT
REGELDRUK
Een groot deel van de respondenten merkt op dat het simpelweg bezig
zijn met het thema regeldruk het bewustzijn verhoogt over hoe de
manier van werken in hun organisatie kan leiden tot regeldruk.
Verschillende organisaties geven aan dat zij in de ontregellabs kritisch
zijn gaan nadenken over de werkwijze binnen de organisatie en hoe
het anders kan:

‘Er waren heel veel dubbelingen. Iedereen deed veel dingen dubbel.’ (interview 9)

33

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

34

‘Heel inspirerend, je gaat bewust nadenken over wat doen we, wat laten
we en wat moeten we juist wel doen.’ (interview 9)
Dit bewustzijn hebben zij vervolgens meegenomen in hun dagelijks
werk en dat dragen zij ook uit. Eén respondent (interview 10) beschrijft
dat zij hun uitkomsten ‘droppen’ op verschillende plekken binnen de
organisatie, bijvoorbeeld tijdens besprekingen. Zo druppelt de kennis
over (de aanpak van) regeldruk langzaam door in de organisatie.
Ook een andere respondent merkt op dat hij het thema regeldruk
meeneemt in zijn dagelijks werk. Het verlichten van regeldruk is van
groot belang geworden:
‘Het belangrijkste is procesvereenvoudiging. Administratieve lasten
verlichten is een belangrijke daarin. Maar dat begint bij onszelf, kritisch
zijn op ons eigen proces.’ (interview 8)
De gegroeide aandacht voor regeldruk binnen de zorgorganisaties
reikt vaak verder dan het thema waarvoor deelnemers de ontregellabs
in eerste instantie hebben gevolgd. Zo geven twee organisaties aan
dat zij regeldruk breed op willen pakken vanuit de inzichten van de
medewerkers:
‘We hebben ook breder gekeken naar andere dingen betreft
registratielasten. En hoe kunnen we medewerkers bewust laten worden
dat zij aan de bel mogen trekken wanneer een registratie niet zinvol
is. We zijn er nog niet uit, maar we zitten wel op dit spoor. Dat de
medewerker een stem pakt.’ (interview 2)
Kortom, de bekendheid met het thema ‘regeldruk’ neemt toe binnen
zorgorganisaties. Deelnemers aan de ontregellabs nemen hun
opgedane inzichten mee in de dagelijkse praktijk en verspreiden zo
het bewustzijn over hoe bepaalde werkwijzen mogelijk tot regeldruk
kunnen leiden.

35

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

36

CONCLUSIE
EN BESCHOUWING

In de ontregellabs hebben organisaties samen met Vilans
oplossingsrichtingen ontwikkeld om in te zetten voor het
verminderen van ervaren regeldruk. Na de labs heeft Vilans de
deelnemers geïnterviewd om in kaart te brengen welke aanpak
zij uiteindelijk hebben gebruikt om regeldruk te verminderen
en welke effecten deze aanpak teweeg heeft gebracht. Ondanks
de hectiek rondom de covid-19-pandemie in Nederland, die ook
de zorgorganisaties geraakt heeft, zien we dat de deelnemende
organisaties mooie stappen na de ontregellabs hebben gemaakt.
De resultaten geven aan dat een viertal randvoorwaarden een rol
spelen bij het aanpakken van regeldruk:
1. K ies het juiste moment om te starten met verminderen van
regeldruk.
2. Zoek en creëer draagvlak.
3. Vorm een divers veranderteam.
4. Werk met een projectmatige aanpak.
We zagen dat, wanneer de regeldruk binnen de organisatie werd
aangepakt, dat daar een vijftal effecten uit voortvloeiden: Deze
effecten kunnen leiden tot een vermindering van de regeldruk:

• Regels, registraties en systemen sluiten beter aan bij de
behoeftes van de zorgmedewerker.

• Medewerkers zijn meer bekend met het belang en de
meerwaarde van regels en registraties voor de cliënt.

• De ruimte binnen de bestaande regels wordt vaker opgezocht.
• Er is meer helderheid over de geldende regels en noodzakelijke
registraties.

• Organisaties begrijpen beter hoe hun werkwijze kan leiden tot
regeldruk.

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

38

De bevindingen in deze rapportage hangen samen met het eerder
verschenen onderzoeksrapport ‘Regeldruk in de langdurige zorgboosdoeners blootgelegd 6 ’. Daarin hebben we de oorzaken van
regeldruk in de langdurige zorg in kaart gebracht. Het huidige
rapport laat zien dat de gekozen interventies die zijn uitgevoerd
binnen de deelnemende organisaties de eerder gevonden oorzaken
kunnen aanpakken. De aanpakken van de organisaties passen
binnen de vier oplossingsrichtingen die tijdens de procesevaluatie
van de ontregellabs al naar voren kwamen. Hieronder geven we
enkele voorbeelden van de uitgevoerde aanpak en de effecten die
naar alle waarschijnlijkheid voor minder regeldruk zorgen.
Neem bijvoorbeeld een veelvoorkomende oorzaak van
regeldruk: Het nut en de noodzaak van regels kan verschillend
worden ervaren door mensen. Bestuurders, controllers en
zorgprofessionals onderling bekijken en beleven regels vanuit
een ander perspectief. Een van de gevonden voorwaarden om
regeldruk aan te pakken speelt hierop in: Vorm een divers
veranderteam. De ontregelende zorgorganisaties stelden dan ook
een veranderteam op met daarin verschillende disciplines. Deze
teamleden gaven vanuit hun eigen expertise hun visie op het al
dan niet van nut zijn van registraties of regels.
Vervolgens is door de deelnemende organisaties binnen
hun aanpak meestal de behoefte en het perspectief van de
zorgprofessionals als uitgangspunt genomen. Omdat zij de
dagelijkse zorg verrichten, is het belangrijk om aan te sluiten
bij hun afweging van nut en noodzaak. Zo is er binnen één
zorgorganisatie afgesproken om de incidentenmeldingen bij
te houden op een manier die ervoor zorgt dat zorgverleners de
meldingen makkelijker onderling kunnen bespreken en op die
manier de zorg kunnen verbeteren. Een andere organisatie houdt
rekening met het dagelijkse werk van de zorgprofessionals door
de registratie aan te passen aan de specifieke subgroepen van
zorg die medewerkers leveren. Ook is binnen een organisatie

39

de opnameprofiellijst aangepast zodat deze duidelijker en beter
toepasbaar is voor zorgprofessionals.
Al deze interventies bouwen voort op de volgende
oplossingsrichting: Stem af op zorgverleners, zodat die de regel
ook als zinvol ervaren voor hun dagelijkse werk. De toegepaste
aanpak heeft als effect dat regels en registraties beter aansluiten
bij de behoeftes van de zorgmedewerker. Het is aannemelijk dat zij
die registraties daardoor eerder als zinvol ervaren. En als regels
zinvol aanvoelen, is het aannemelijk dat de ervaren regeldruk ook
afneemt.
Het tweede voorbeeld gaat over de inefficiënte werkprocessen als
bekende oorzaak van regeldruk. De deelnemende organisaties zijn
in hun aanpak uitgegaan van de oplossingsrichting die pleit voor
gemakkelijke werkprocessen en digitale systemen voor zinvolle en
efficiënte registratie. Ze hebben bijvoorbeeld gewerkt aan een betere
inrichting van het ECD of zij hebben dubbelingen in registraties of
formulieren weggehaald. Het effect daarvan is dat deze organisaties
beter begrijpen hoe hun werkwijze kan leiden tot regeldruk. Ze gaan
daarom eerder na of er bij registratie voor de beste werkwijze voor de
zorgprofessional gekozen is.
Samenvattend laat het onderzoek de samenhang zien tussen
oorzaken van regeldruk en de oplossingsrichtingen en
interventies. Ook de behaalde effecten hebben we beschreven,
waarbij we aannemelijk hebben gemaakt dat die de (ervaren)
regeldruk verminderen. De ontregellabs kunnen worden gezien
als een eerste ‘oefening in het ontregelen’, als voorbeelden van
de invulling van de oplossingsrichtingen voor de toekomst. Ze
vormen ook een eerste vorm van validatie voor de OntregelBlik
die we vanuit Vilans breed beschikbaar hebben gemaakt voor
organisaties en professionals.
De OntregelBlik is een online omgeving die helpt bij het
verminderen van regeldruk. Het is een aanpak die voor en

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

40

met het veld ontwikkeld is en die samen met dezelfde praktijk
wordt doorontwikkeld. De OntregelBlik bestaat uit praktische
werkvormen, leerzame ervaringsverhalen en handvatten die zijn
verdeeld over 7 verschillende onderwerpen:
1. Regeldruk in kaart brengen
2. Wat moet je in kaart brengen en waarom?
3. Kritisch kijken naar registraties
4. Ervaar de meerwaarde
5. Luisteren naar zorgprofessionals
6. Werkprocessen en digitale processen
7. Blijvend ontregelen

Dit perspectief op regels en registreren kan vragen om een andere
informatiebehoefte van de systeempartijen. Bij het (her)ontwerpen
van beleid, regels en registraties wordt dan niet alleen uitgegaan van
welke informatie een systeempartij nodig heeft. In plaats daarvan
staat het perspectief van de zorgprofessional centraal. Voor deze
omkering van perspectief is het nodig dat alle betrokken partijen
in het zorgsysteem meer in samenspraak mét en vanuit de behoefte
van de zorgprofessionals regels ontwerpen. Wanneer de regels
op die manier ontstaan en daarmee zinvol zijn in de ogen van die
professionals draagt dat bij aan minder ervaren regeldruk en meer
werkplezier.

INZICHTEN VOOR VERMINDERING REGELDRUK
IN DE TOEKOMST
Hoewel met de OntregelBlik regeldruk kan worden verminderd,
zullen we met alle betrokken partijen nog een stap verder moeten
gaan dan enkel verbetering te realiseren binnen het bestaande
systeem van regels en registraties. Daarnaast zouden we ook
stappen moeten zetten om regeldruk preventief, ‘aan de voorkant’
te voorkomen door het systeem van regels en registraties aan
te passen en te vernieuwen. De oplossingsrichting die stelt dat
zorgprofessionals de meerwaarde van regels en registraties in
hun dagelijks werk moeten ervaren, sluit aan bij deze ambitie.
De informatie die zorgprofessionals vastleggen zou hen vooral
moeten helpen om te leren en te verbeteren en beter (onderling) te
communiceren.

6

Vilans. (2020). Regeldruk in de langdurige zorg: boosdoeners blootgelegd.

Geraadpleegd via: https://www.vilans.nl/vilans/media/documents/publicaties/rapportregeldruk-in-de-langdurige-zorg-boosdoeners-blootgelegd.pdf

41

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

42

KENNISCENTRUM
VILANS

Vilans is de landelijke kennisorganisatie voor zorg en ondersteuning.
Wij vinden het belangrijk dat alle mensen het leven kunnen
leiden dat zij willen. Ook mensen die afhankelijk zijn van zorg en
ondersteuning. Wij dragen daar met kennis aan bij. Dit doen we
proactief. We benoemen vraagstukken en agenderen onderwerpen.
Samen met anderen verzamelen, ontwikkelen en delen we kennis.
Vilans brengt mensen en organisaties bij elkaar vanuit onderzoek,
praktijk, beleid en onderwijs. Zo versnellen we kennisontwikkeling,
kennisuitwisseling en de toepassing van kennis. Dit is belangrijk
omdat de zorgsector voor flinke uitdagingen staat. Zo kijken we onder
andere naar hoe er duurzame zorg en ondersteuning geboden kan
worden, terwijl er naar verhouding steeds minder zorgprofessionals
zijn.

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

44

COLOFON
DISCLAIMER

VERANTWOORDELIJK VOOR

Deze uitgave is met grote

UITGAVE

zorgvuldigheid en met gebruikmaking

Vilans

van de meest actuele gegevens tot
stand gekomen. Het is echter niet

PROJECTSUBSIDIE

geheel uitgesloten dat de informatie

Ministerie van

in deze uitgave onjuistheden en/

Volksgezondheid, Welzijn

of onvolkomenheden bevat. Vilans

en Sport (VWS)

aanvaardt geen aansprakelijkheid voor
directe of indirecte schade ontstaan

ONDERDEEL VAN

door eventuele onjuistheden en/of

PROGRAMMA/PROJECT

onvolkomenheden. Aan de inhoud

(Ont)Regel de Langdurige

van deze uitgave kunnen geen rechten

Zorg

worden ontleend.
AUTEURS
Deze uitgave mag zonder toestemming

Diny Stekelenburg

van Vilans voor niet-commercieel

Lotte Smit

gebruik worden gedownload en
verveelvoudigd. Delen uit deze tekst

REDACTIE

mogen worden overgenomen met

Else Stapersma

bronvermelding. Voorts alle rechten

Sander Merkus

voorbehouden.

Chantal Zuizewind
Marit van der Meulen

© Vilans, februari 2022

ONTWERP

Maikel van Berkel

Inhoudsopgave

Aanpak regeldruk in de langdurige zorg

46

Sta even stil bij

zorg en dwang

www.vilans.nl