Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2559
Vragen van het lid Ploumen (PvdA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de toegang tot abortushulpverlening ten tijden van de
coronacrisis (ingezonden 2 april 2020).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 22 april 2020).
Vraag 1
Bent u zich bewust van het feit dat de uitbraak van het coronavirus ervoor
zorgt dat vrouwen die ongewenst zwanger zijn en hiervoor abortushulpverlening willen ontvangen deze niet krijgen omdat zij noodgedwongen thuis
moeten blijven?
Antwoord 1
De abortushulpverlening in Nederland gaat ook in deze omstandigheden door
en is toegankelijk. Helaas geldt voor de gehele gezondheidszorg, en dus ook
voor de abortuszorg, dat mensen in omstandigheden kunnen verkeren waarin
de beschikbare zorg voor een individuele zorgvrager niet te bereiken is.
Abortusklinieken zijn ervaren in juist die omstandigheden de best mogelijke
zorg te leveren. De uitbraak van het coronavirus maakt dat niet anders.
Wel zijn er in verband met de bestrijding van het coronavirus diverse
maatregelen getroffen die ook het functioneren van abortuszorg raken.
Daarbij worden de adviezen van het RIVM opgevolgd. Dit betekent dat
wanneer een persoon medisch noodzakelijke zorg nodig heeft of zorg die niet
al te lang uitgesteld kan worden zoals bij abortus het geval is kan deze
persoon zich wenden tot een zorgverlener. Wel wordt geadviseerd eerst
telefonisch contact op te nemen met de zorgverlener om de specifieke
situatie en daarbij passende mogelijkheden te bespreken.
Vraag 2
Deelt u de mening dat abortushulpverlening niet stilgelegd mag worden
omwille van restricties vanwege de coronacrisis, en deze zorg op een
alternatieve manier moet worden verleend zolang deze restricties vrouwen
limiteren in hun keuzevrijheid?

ah-tk-20192020-2559
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Momenteel zijn 13 (van de 14) abortusklinieken in Nederland open1. Ik sta in
nauw contact met het Nederlands Genootschap van Abortusartsen. Samen
houden wij de situatie in de abortussector nauwlettend in de gaten zodat er,
wanneer dit noodzakelijk is, direct maatregelen getroffen kunnen worden om
de abortushulpverlening zo goed mogelijk door te laten gaan. Zo is recentelijk
besloten dat het eerste consult met een arts, waarna de beraadtermijn gaat
lopen, zo veel als mogelijk telefonisch plaats vindt, waarbij getracht wordt
gebruik te maken van beeldbellen. Door deze maatregel hoeft een vrouw zich
niet meer fysiek te begeven naar een kliniek om haar voornemen tot
zwangerschapsafbreking te uiten. Hiermee beperken we een mogelijk
besmettingsgevaar voor zowel cliënten als medewerkers.
Een andere maatregel betreft het aantal bezoekers in de klinieken. Indien een
vrouw de kliniek bezoekt voor de daadwerkelijke afbreking van de zwangerschap, wordt zij verzocht alleen en zonder begeleider te komen in verband
met mogelijk besmettingsgevaar. Deze handelwijze verloopt tot nu toe goed.
Uit signalen van het veld blijkt dat vrouwen die de klinieken bezoeken veel
begrip hebben voor deze handelwijze en dit ook waarderen.
Ondanks de coronacrisis waarin we nu verkeren, is de abortushulpverlening
in Nederland ook in deze tijden beschikbaar en toegankelijk. Er is dan ook
geen sprake van dat vrouwen gelimiteerd worden in hun keuzevrijheid door
de opgelegde maatregelen ter bestrijding van het coronavirus. Uiteraard
houden de abortusklinieken zich, voor de veiligheid van zowel cliënten als
hun medewerkers, aan de adviezen en richtlijnen van het RIVM. Dit wordt
uiteraard ook gevraagd van vrouwen die een abortuskliniek bezoeken.
Vraag 3
Wat wordt gedaan om de kosten van abortushulpverlening tijdelijk te
vergoeden voor ongedocumenteerden en buitenlandse studenten die hun
inkomen kwijt zijn als gevolg van de coronacrisis, rekening houdend met het
feit dat het risico op een aantrekkende werking nihil is aangezien internationaal reizen vrijwel onmogelijk is momenteel?
Antwoord 3
Voor zorg geleverd aan niet Wlz-verzekerden heeft de NZa tarieven vastgesteld, die vergelijkbaar zijn met de tarieven in de Subsidieregeling abortusklinieken. Per 1 januari 2016 is de tariefsoort van de NZa gewijzigd van een vast
tarief naar een maximumtarief. Met de invoering van dit maximumtarief voor
abortuszorg aan niet Wlz-verzekerden werd beoogd de abortusklinieken meer
flexibiliteit te geven in de tarieven die ze aan niet Wlz-verzekerden vragen.
Klinieken hebben dus de mogelijkheid om op flexibele wijze een lager tarief
te kunnen toepassen, bijvoorbeeld wanneer de financiële draagkracht van een
vrouw erg laag is en zij niet in staat is het (volledige) bedrag te betalen.
Klinieken maken ook gebruik van deze mogelijkheid. Daarmee is de abortuszorg in Nederland ook voor niet Wlz-verzekerden voldoende financieel
toegankelijk.
Vraag 4
Bent u bereid om net als in het Verenigd Koninkrijk een noodmaatregel te
nemen waarbij vrouwen en meisjes beide pillen voor een vroegtijdige
medische abortus tot 10 weken thuis kunnen gebruiken, zonder dat ze eerst
naar een ziekenhuis of kliniek hoeven te gaan?2 Bent u tevens in navolging
van het Verenigd Koninkrijk bereid alle BIG-geregistreerde artsen de
mogelijkheid te bieden beide pillen te laten voorschrijven voor vroege
medische abortus tot 10 weken vanuit hun eigen huis, en dat vrouwen deze
thuis kunnen laten bezorgen via een apotheek of arts zoals dat met alle
andere recept-plichtige medicatie kan? Zo nee, waarom niet en welke
alternatieve vorm van abortushulpverlening stelt u voor die voorkomt dat
vrouwenrechten worden ingeperkt?
1

Een abortuskliniek, gevestigd in een gezondheidscentrum en normaal uitsluitend op zaterdag
open, is in verband met de maatregelen omtrent het coronavirus tijdelijk gesloten. Dit heeft
geen gevolgen voor de regionale beschikbaarheid en toegankelijkheid.
2
Gov.uk, 30 maart 2020, «Temporary approval of home use for both stages of early medical
abortion» https://www.gov.uk/government/publications/temporary-approval-of-home-use-forboth-stages-of-early-medical-abortion--2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Ook tijdens de coronacrisis geldt de Nederlandse wet- en regelgeving.
Wanneer buitengewone omstandigheden maken dat afwijking hiervan
noodzakelijk is, kan dat legitiem zijn als op geen andere wijze veilige en
verantwoorde zorg tot stand zou kunnen komen. In een dergelijke situatie
dient de zorgverlener vooraf een risicoanalyse te maken, waarbij eventueel de
juiste (veld-)partijen betrokken worden in de afweging. Wanneer het gaat om
abortuszorg is het aan de betreffende abortusklinieken als de partij met de
grootste deskundigheid, een dergelijke afweging te maken. De vraag hoe de
zorg in een individueel geval gegeven de omstandigheden van dat geval
precies geleverd moet worden en welke maatwerkoplossingen daarbij
eventueel moeten worden getroffen, is een vraag die, zowel onder normale
omstandigheden als in de huidige situatie waarin coronamaatregelen van
kracht zijn, binnen de relatie tussen de vrouw en zorgverlener aan de orde
dient te komen.
In het huidige overheidsbeleid, wetgeving en richtlijnen staat zorgvuldigheid
van de besluitvorming voorop. Abortushulpverlening vraagt om een secure
afweging van verschillende belangen en dient zorgvuldig, veilig en medisch
verantwoord te worden uitgevoerd. Het verstrekken van medicamenten per
post past niet in deze opvatting.
Daarnaast wil ik nogmaals benadrukken dat ik op dit moment vanuit de
Nederlandse abortussector dan wel het Nederlands Genootschap van
Abortusartsen geen signalen heb ontvangen die nopen tot een aanpassing
van het huidige beleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3