Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

30 950

Racisme en Discriminatie

Nr. 316

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES, VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID, VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID, VAN ONDERWIJS,
CULTUUR EN WETENSCHAP EN VOOR LANGDURIGE ZORG EN
SPORT EN VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 september 2022
Met deze brief sturen wij u het Nationaal Programma tegen discriminatie
en racisme. Het Nationaal programma is opgesteld onder coördinatie van
de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR). Hij
heeft het programma gemaakt in nauwe samenwerking met de departementen en de samenleving. De NCDR heeft het programma voorzien van
een eigen oplegbrief, waarin hij aandacht vraagt voor enkele specifieke
onderwerpen en maatregelen1. De brief is bijgevoegd bij het Nationaal
Programma.
Het Nationaal Programma tegen discriminatie en racisme is onderdeel
van de ingezette versterking van de aanpak om discriminatie en racisme
in Nederland gerichter te bestrijden. Het doel van het Nationaal
Programma is om meer focus en samenhang aan te brengen in de
aanpak. Een aanpak die nodig is; nog te veel mensen ervaren discriminatie of uitsluiting. Dit wil het kabinet aanpakken, omdat mensen zichzelf
moeten kunnen zijn en niemand uitgesloten mag worden op grond van
godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op
welke grond dan ook, zoals artikel 1 van de Grondwet beschrijft.
Opdracht Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme
In 2020 werden 2 moties2 ingediend waarin de regering werd verzocht om
de instelling van een Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en
Racisme. Het vorige kabinet heeft, ter uitvoering van de moties, onderzoek
1

2

kst-30950-316
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Met deze werkwijze geeft het kabinet invulling aan de motie van het lid van Baarle, Kamerstuk
30 950, nr. 255
Motie van het lid Jetten c.s. (Kamerstuk 30 950, nr. 203) en motie van de leden Azarkan en
Jetten (Kamerstuk 30 950, nr. 211)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 950, nr. 316

1

laten doen door ABD Topconsult. Op basis van dit onderzoek heeft het
kabinet een profiel opgesteld, met daarin een opdracht voor een Nationaal
Coördinator tegen Discriminatie en Racisme, die gericht is op het
opstellen van een nationaal programma3. Op 15 oktober 2021 is de NCDR
gestart4. De NCDR ziet voor zichzelf, binnen de kaders van de opdracht en
de moties, drie rollen: verbinder, aanjager en waakhond. In aanloop naar
de totstandkoming van het eerste Nationaal Programma tegen discriminatie en racisme heeft de NCDR diverse partijen bijeengebracht in
zogeheten townhallsessies rond verschillende thema’s5.
De opzet van het Nationaal Programma
Het programma volgt in haar opbouw de situaties waarin een persoon in
de samenleving in contact kan komen met discriminatie en racisme.
Allereerst wordt stil gestaan bij de inzet op erkennen en voorkomen
gevolgd door de inzet op herkennen en melden. Tot slot komen het
bijstaan en handhaving aan de orde. Bij elk van deze situaties wordt
ingezoomd op de maatregelen die hiervoor in de domeinen onderwijs,
arbeidsmarkt, wonen en zorg worden getroffen met aanvullend de
specifieke maatregelen voor de verschillende discriminatiegronden
(antizwart racisme, antisemitisme, moslimdiscriminatie, lhbtiq+ discriminatie, genderidentiteit). Zo zijn voor moslimdiscriminatie bij erkennen en
voorkomen specifieke maatregelen opgenomen, zoals de handreiking
moslimdiscriminatie en vergroting van handelingsperspectief op
intersectionaliteit; bij herkennen en melden maatregelen zoals de
registratie van moslimdiscriminatie, nationaal onderzoek naar moslimdiscriminatie en de evaluatie van de wet gelaatsbedekkende kleding. In de
brief van 22 maart 20226 heeft de Minister van BZK uw Kamer bericht dat
de aanpak van moslimdiscriminatie een integraal onderdeel dient te zijn
van een samenhangend plan tegen discriminatie en racisme. Met het
Nationaal Programma, met een combinatie van generiek beleid en
specifieke maatregelen per situatie tegen moslimdiscriminatie, wordt
invulling gegeven aan de in de brief genoemde moties.
Voor een volledig overzicht van het Emancipatiebeleid zal de Minister van
OCW binnenkort de Emancipatienota naar uw Kamer verzenden. Hierin zal
het kabinetsbeleid over de bevordering van gender- en lhbtiq+ gelijkheid
uiteen gezet worden.
Nationaal Programma in ontwikkeling
Het vorige kabinet heeft in 2021 een versterking aangekondigd van de
aanpak van discriminatie. Het Nationaal Programma geeft hier mede
invulling aan. Het is een programma, bestaande uit reeds ingezette
versterkingen en uit nieuwe versterkingen. Het programma is een
startschot en het kabinet verwacht dat het Nationaal Programma de
komende jaren zal uitgroeien tot een programma waar steeds meer
organisaties en partijen mede uitvoering aan zullen geven. Het groeimodel is ook terug te zien in de verscheidenheid aan maatregelen.
Sommige maatregelen zijn bestaande maatregelen, sommige maatregelen zijn concrete veranderingen en soms worden maatregelen genomen
ter voorbereiding op verdere beleidsontwikkeling. In dit eerste Nationaal
Programma staat het bijeenbrengen van maatregelen voorop. Het
formuleren van concrete doelstellingen of streefcijfers, zoals door uw
3

Kamerstuk 30 950, nr. 249; zie ook het instellingsbesluit.
Kamerstuk 30 950, nr. 276
5
https://www.bureauncdr.nl/actueel/nieuws/2022/3/11/voorbereiding-nationaal-programma-vanstart
6
Kamerstuk 30 950, nr. 288. Het betreft de uitvoering van 2 moties van het lid Azarkan
(Kamerstuk 35 788, nr. 92 en Kamerstuk 30 950, nr. 242).
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 950, nr. 316

2

Kamer verzocht, zal door het kabinet samen met de NCDR later uitgewerkt
moeten worden. In het verlengde daarvan zal het kabinet ook nader kijken
naar de mogelijkheden om de motie van het lid van Baarle c.s7. uit te
voeren, waarin verzocht is om een voorstel te doen aan de Kamer om de
beoordeling van de effectiviteit van het antidiscriminatiebeleid te
verbeteren.
Financieel overzicht
Waar het kabinet ook naar wil kijken is de samenloop van dit Nationaal
Programma met het begrotingsproces. Het kabinet wil met de NCDR
bekijken hoe dat het beste vorm gegeven kan worden, zodat aan de
voorkant nieuwe beleidsvoornemens die onderdeel zullen worden van het
Nationaal Programma, mee kunnen in de financiële besluitvormingsprocessen. Dit ligt in het verlengde van het verzoek uit de motie van de leden
van Baarle en Simons8. In deze motie is de regering verzocht om te bezien
hoe de financiële verantwoording van de uitgaven die de regering doet in
het kader van discriminatiebestrijding verbeterd kan worden, teneinde het
overzicht van uitgaven aan discriminatiebestrijding te verhelderen, en in
de voortgangsbrieven over discriminatiebestrijding voortaan een
financieel totaaloverzicht op te nemen. Ter uitvoering van deze motie is
een apart financieel overzicht opgesteld. Een vergelijkbaar overzicht is in
2021 voor het eerst gegeven in reactie op Kamervragen van de leden van
Baarle en Azarkan over de stand van discriminatie en racisme9, waaruit
ook blijkt dat de aanpak van discriminatie soms verweven zit in de
financiën van andere beleidsterreinen. De aanpak van discriminatie is bij
die andere beleidsterreinen niet de primaire beleidsdoelstelling, maar
draagt wel aan bij aan de aanpak van discriminatie. Om die reden is het
lastig om een totaaloverzicht te geven van de financiën.
Tot slot
De aanpak van discriminatie en racisme is een aanpak van de lange adem;
dat is al vaak gezegd en geschreven. Discriminatie, in al haar vormen, zal
helaas niet zomaar verdwijnen. Daarom vindt het kabinet het belangrijk
dat we moeten blijven streven naar gelijke behandeling. Het Nationaal
Programma van de NCDR vormt een belangrijk instrument in die aanpak.
Het kabinet wil de NCDR bedanken voor het startschot dat hij gegeven
heeft met dit eerste Nationaal Programma tegen discriminatie en racisme.

7

Kamerstuk 35 925 VII, nr. 36
Kamerstuk 35 925 VII, nr. 35
9
Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 2987
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 950, nr. 316

3

De NCDR zal de komende tijd blijven aanjagen en zo nu en dan ook een
waakhond zijn, maar hij zal ons vooral blijven verbinden aan de aanpak
van discriminatie en racisme, die een gezamenlijk opdracht is van niet
alleen de overheid, maar van ons allemaal.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
H.G.J. Bruins Slot
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
C.E.G. van Gennip
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R.H. Dijkgraaf
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder
De Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 950, nr. 316

4

BIJLAGE:

FINANCIËLE VERANTWOORDING 2021, CONFORM MOTIE MET
KAMERSTUK 35 925 VII, NR. 35
In het najaar van 2021 heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen,
waarin de regering verzocht is om te bezien hoe de financiële verantwoording van de uitgaven die de regering doet in het kader van discriminatiebestrijding verbeterd kan worden, teneinde het overzicht van
uitgaven aan discriminatiebestrijding te verhelderen, en in de voortgangsbrieven over discriminatiebestrijding voortaan een financieel totaaloverzicht op te nemen. (Motie van de leden van Baarle en Simons, Kamerstuk
35 925 VII, nr. 35)
Het kabinet hanteert een brede aanpak van discriminatie en racisme die
verschillende gronden en terreinen beziet en zich daarmee uitstrekt over
verschillende departementen. Naast generieke maatregelen zoals
wetgeving en het faciliteren van het melden van discriminatie of racisme,
zet het kabinet ook in op de aanpak van discriminatie en racisme binnen
bepaalde domeinen of op specifieke gronden. Veel maatregelen zijn niet
expliciet gelabeld als «aanpak van discriminatie» en dat daarom een
precieze weergave van de uitgaven voor discriminatiebestrijding lastig
kan zijn. Zo heeft de politie een taak bij de opsporing van discriminatie en
het verwerken van aangiften en meldingen. Maar dit valt onder de
reguliere taken van de politie – en daarmee onder het algemene budget.
Ook maatregelen als het bevorderen van de interreligieuze dialoog of het
bevorderen van de arbeidsmarktparticipatie door mensen met een
niet-westerse migratieachtergrond, zijn niet slechts maatregelen die
discriminatie aanpakken, maar dienen ook andere doelen (bevorderen van
de integratie en participatie bijvoorbeeld).
Ter uitvoering van de motie van de leden van Baarle en Simons over het
verbeteren van de verantwoording van uitgaven voor discriminatiebestrijding hebben de verantwoordelijke bewindspersonen een verantwoording opgenomen van de middelen die wel gelabeld zijn voor de
bestrijding van discriminatie.
1. Brede aanpak discriminatie en lokaal beleid
•
•

•

•

•

•

10

Het Ministerie van BZK heeft een aantal structurele uitgaven ten
behoeve van de brede aanpak van discriminatie:
Gemeentefonds en BES-fonds
C de jaarlijkse bijdrage van € 13 miljoen aan het Gemeentefonds en
het BES-fonds voor de uitvoering van de Wga-taken (wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen)
NCDR:
C financiering van de instelling van de NCDR (vorig jaar was hiervoor
€ 2 miljoen beschikbaar; de uitgaven lagen lager omdat de NCDR
in oktober gestart is). In het coalitieakkoord zijn extra middelen
beschikbaar gesteld aan de NCDR.
College voor de Rechten van de Mens
C Bijdrage aan het College voor de Rechten van de Mens, via JenV,
(er is structureel € 1 miljoen beschikbaar gesteld naar aanleiding
van de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend onrecht»)
Beleidsontwikkelingen10
C waaronder financiering van de jaarlijkse cijferrapportages en
onderzoek: € 0.5 miljoen
Overige uitgaven
C in 2021 zijn er beperkte kosten gemaakt ter voorbereiding op de
komst van de Staatscommissie tegen Discriminatie en racisme en
Zie ook Aanhangsel Handelingen II, 2021/22, nr. 3278

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 950, nr. 316

5

in het kader van het in 2022 ingestelde programma Rijk voor
Iedereen.
2. Justitie en veiligheid
De middelen van het Ministerie van Justitie en Veiligheid die aan
discriminatiebestrijding worden besteed, zijn niet altijd gelabeld op het
onderwerp discriminatie. Om die reden kunnen de middelen die het
betreffende ministerie aan discriminatie besteedt niet exact worden
weergegeven. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de gelden die naar het
College voor de Rechten van de Mens gaan. Het is onduidelijk welk deel
daarvan exact naar discriminatiebestrijding gaat.
• College voor de Rechten van de Mens en meldpunt internetdiscriminatie (MiND)
C MiND ontving in 2021 een subsidie van € 208.717
C Het College voor de Rechten van de Mens ontving in 2021 een
bedrag van € 8.151.000 van het Ministerie van JenV. In het
coalitieakkoord zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor het
College voor de Rechten van de Mens.
• Antisemitisme
C In het Coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) is het
budget van de NCAB structureel met € 0,5 miljoen verhoogd. De
NCAB ontvangt jaarlijks een bedrag van € 0,5 miljoen om zijn taken
uit te voeren en zijn aanstelling te continueren.
C Voor de jaren 2019 tot en met 2021 is door de Tweede Kamer een
bedrag van 1 miljoen euro per jaar aan de begroting van de
Minister van Justitie en Veiligheid toegevoegd voor de aanpak van
antisemitisme. De projecten die voortkomen uit deze gelden richten
zich breder dan de aanpak van antisemitisme en werken door in de
gehele aanpak van discriminatie en racisme.
• Politie
C Er is in 2021 een pilot gestart, waarbij wordt onderzocht welke
meerwaarde specialisatie kan hebben bij het verbeteren van de
aanpak van discriminatie waaronder het herkennen van commune
delicten met een discriminatieaspect. Dit als gevolg van de motie
van het lid Paternotte c.s. om de mogelijkheden van inzet van
gespecialiseerde rechercheurs bij discriminatie te onderzoeken
(Kamerstuk 35 164, nr. 9). Hiervoor wordt cumulatief € 7 miljoen
euro voor ingezet in het kader van «Politie voor Iedereen». In 2021
is € 1.5 miljoen uitgegeven. Het ging met name om voorbereidende werkzaamheden.
3. Onderwijs
C

C

Het bestrijden van discriminatie en racisme in het onderwijs is een
belangrijke en brede opgave voor het onderwijsveld en het kabinet.
Het is verweven met talrijke onderwerpen en om de problemen
effectief aan te pakken is een integrale benadering noodzakelijk.
Zo is het een belangrijk thema bij onderwerpen als stages, sociale
veiligheid en burgerschap, maar ook bij bredere vraagstukken als de
curriculumherziening en het vormgeven van de lerarenopleidingen is
specifiek oog voor het probleem van discriminatie en racisme. Het is
om die reden niet te zeggen hoeveel middelen er specifiek aan het
thema worden besteed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 950, nr. 316

6

4. Discriminatie naar sekse, genderidentiteit, genderexpressie en
seksuele gerichtheid
Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) zet zich in
voor het bevorderen van gender- en lhbtiq+ gelijkheid en het voorkomen
van discriminatie van en geweld tegen deze groepen. In 2021 zijn uitgaven
gedaan die hiertoe bijdragen:
• Financiering van verscheidende programma’s en projecten van
maatschappelijke instellingen gericht op het vergroten van bewustwording, het ontsluiten van kennis en expertise en gerichte interventies.
• Bieden van financiële ondersteuning aan maatschappelijke instellingen
voor gender- en lhbtiq+ gelijkheid en financiering van het monitoren
van ontwikkelingen van gender- en lhbtiq+ gelijkheid in de samenleving.
• De aanpak van gender- en lhbtiq+ discriminatie is integraal verweven
in al het emancipatiebeleid en is een belangrijk onderdeel van alle
beleidsdomeinen. Vanwege deze integrale benadering is er, ten
aanzien van anti-discriminatiebeleid, geen specifieke post op de
begroting van OCW. De totale uitgaven in het kader van emancipatie
betroffen voor 2021 € 14.057.00011. Deze uitgaves omvatten meer dan
enkel anti-discriminatiebeleid.
5. Discriminatie naar herkomst, religie, huidskleur
•

•

•

•

•

11

Het Ministerie van SZW zet (naast de aanpak van arbeidsmarktdiscriminatie) ook in op de preventieve aanpak van discriminatie op basis
(vermeende) etniciteit, religie en huidskleur (waaronder moslimdiscriminatie, anti-zwart racisme, antisemitisme en antiziganisme) met als
uiteindelijk doel: het voorkomen dat discriminatie en/of racisme in de
samenleving plaatsvindt.
De maatregelen zijn vooral gericht op het versterken van de kennisbasis over welke mechanismen ten grondslag liggen aan deze vormen
van discriminatoir gedrag en wat werkt in de preventieve aanpak
ervan, het vergroten van inzicht in effectieve interventies en het
faciliteren van de inzet van derden.
Voorbeelden van projecten op dit terrein in 2021 waren:
C Proeftuin om de meldingsbereidheid van moslimdiscriminatie te
verhogen;
C Kennistafels ter verkenning van de intersectionele benadering van
discriminatie en racisme;
C Handreikingen voor gemeenten (moslimdiscriminatie, antiziganisme, antisemitisme, anti-zwart racisme);
C Decentralisatie uitkering ten behoeve van stimuleren lokaal initiatief
samenleven en aanpak discriminatie;
C Onderzoek naar oorzaken en triggers van anti-zwart racisme;
C De inzet op bewustwording en gedragsverandering ten aanzien van
racisme in het voetbal, via de educatieve Fair Play workshops en
het Spreekkorenproject,
Vanuit het integratiebudget is geen geoormerkt budget beschikbaar
voor de preventie van discriminatie naar herkomst, religie en huidskleur. Op basis van onderzoeken, voorstellen en prioriteiten kunnen en
worden middelen vrijgemaakt.
In het jaar 2021 bedroeg het totale bedrag € 592.780.

https://www.rijksfinancien.nl/visuals/2021/jaarverslag/uitgaven/VIII/
25?graph=pie&category=56538

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 950, nr. 316

7

6. Woningmarkt
•

•

In 2020 en 2021 is onderzoek gedaan met behulp van praktijktesten en
mysterycalls om te bezien in hoeverre makelaars, verhuurbemiddelaars en verhuurders (bereid zijn te) discrimineren bij het toewijzen van
huurwoningen.
Daarmee was in totaal een bedrag gemoeid van (afgerond)
€ 130.000,–. Van dit totale bedrag is in 2021 € 38.667,84 voldaan. Dit
onderzoek zal de komende jaren jaarlijks worden herhaald tegen
vergelijkbare kosten.

7. Arbeidsmarkt
De inzet op het gebied van arbeidsmarktdiscriminatie is de afgelopen
jaren geïntensiveerd en betrof, naast personele capaciteit, onderzoeksbudget, middelen voor communicatie/bewustwording en middelen voor
de Nederlandse Arbeidsinspectie (hierna NLA) gericht op arbeidsmarktdiscriminatie.
• In 2021 was voor toezicht en handhaving een budget van € 1,5 miljoen
euro gealloceerd om duurzaam en stevig invulling te kunnen gaan
geven aan een nieuwe rol van de Nederlandse Arbeidsinspectie op het
gebied van werving en selectie.
• Ter versteviging van deze rol is er ook ingezet op kennisvergaring en
het ontwikkelen van instrumenten voor het tegengaan van arbeidsmarktdiscriminatie. Zo is in 2021 de NLA gestart met de ontwikkeling
van een vacaturescanner voor beter toezicht op discriminatie.
Daarnaast is een grootschalig veldexperiment gedaan naar de
effectiviteit van anoniem solliciteren. Ook is door het CBS onderzoek
uitgevoerd ter verbetering van het onderzoek naar beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen. Uitgevoerd. In totaal is aan onderzoek
ongeveer € 323.000 uitgegeven in 2021.
• Een ander belangrijk onderdeel van de aanpak van arbeidsmarktdiscriminatie is de inzet op communicatie en informatievoorziening.
Bijvoorbeeld ten aanzien van de aanpak van zwangerschapsdiscriminatie, waar is ingezet op het vergroten van de kennis onder (zwangere)
werknemers via diverse samenwerkingen. In 2021 is hier ongeveer
105.000 euro aan besteed.
• Ter bestrijding van arbeidsmarktdiscriminatie en bevordering van
diversiteit en inclusie lopen er enkele subsidierelaties, bijvoorbeeld
met SER Diversiteit in Bedrijf en met Women Inc. in totaal is voor een
bedrag aan ongeveer € 624.000 subsidie verstrekt in 2021.
• Tot slot is de afgelopen kabinetsperiode het programma Verdere
Integratie op de Arbeidsmarkt (VIA) gestart.
• In acht pilots is onderzocht wat werkt om de arbeidsmarktpositie van
mensen met een migratie achtergrond te verbeteren. Deze pilots zijn
gericht op de loopbaanmomenten waarop zij achterstand oplopen op
de arbeidsmarkt. Een deel van deze pilots raakt ook aan thema’s
rondom het voorkomen van arbeidsmarktdiscriminatie, zoals de pilot
«Overgang MBO-arbeidsmarkt», pilot «Nudging in werving en
selectie», pilot «Behoud en Doorstroom» en de pilot «Barometer
Culturele Diversiteit».
• In 2021 is circa € 570.000 uitgegeven aan de VIA pilots (en het zorgen
dat zoveel mogelijk werkgevers deze inzichten gaan toepassen) die
raken aan het voorkomen van arbeidsmarktdiscriminatie.
• In de huidige kabinetsperiode is tot en met 2024, € 1,25 miljoen euro
per jaar gereserveerd binnen de begroting van SZW voor het programma VIA. Deze middelen worden ingezet voor het verspreiden en
toepassen van de lessen uit de VIA pilots. Naar verwachting wordt in
2022 ongeveer hetzelfde bedrag als in 2021 ingezet voor activiteiten
die raken aan het voorkomen van arbeidsmarktdiscriminatie. Hierbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 950, nr. 316

8

gaat het o.a. om het openstellen van een helpdesk voor werkgevers,
het ondersteunen van dialoogsessies van werkgevers, het tegengaan
van stagediscriminatie en het ontwikkelen van menukaarten en
kennismaterialen.
8. Zorg, welzijn en sport
Discriminatie raakt alle beleidsterreinen van VWS. Binnen het departement is er veel aandacht voor dit belangrijke thema met gerichte
antidiscriminatie-maatregelen maar ook initiatieven die participatie en
meedoen mogelijk maken.
• Een voorbeeld hiervan is het programma om discriminatie in het
voetbal tegen te gaan(«ons voetbal is van iedereen», belegd bij de
directie Sport). Het programma loopt van 2020 t/m 2022, in 2021 is in
totaal € 3,1 mln uitgegeven.
• Op het gebied van tegengaan van discriminatie van zorgmedewerkers,
is in 2021 in samenwerking met PGGM&Co een grootschalig vragenlijstonderzoek uitgevoerd. Dit ging over de prevalentie van verschillende vormen van agressie en ongewenst gedrag, waaronder ook
discriminatie, op de werkvloer in zorg en welzijn. Daarnaast was er
aandacht voor de ondersteuningsbehoefte die medewerkers hebben
op dit vlak. Hier is totaal € 12.892,55 aan besteed.
• Een ander voorbeeld is het programma «Onbeperkt Meedoen!» In dit
programma werken meerdere partijen samen om ervoor te zorgen dat
mensen met een beperking dezelfde kansen krijgen als ieder ander en
minder drempels in de samenleving ervaren. VWS coördineert met dit
programma de implementatie van het VN-verdrag handicap.12 In 2021
is vanuit VWS aan de coördinatie van de aanpak op dit VN-verdrag
€ 3.928.386 besteed. Dit budget is onder meer besteed aan de
projecten van samenwerkingspartners zoals de Alliantie13, de VNG en
VNO-NCW. Via deze projecten is in 2021 een impuls gegeven aan de
inzet van ervaringsdeskundigheid en de inzet van gemeenten en
bedrijfssectoren op toegankelijkheid en inclusie.
• Om er tenslotte overkoepelend voor te zorgen dat discriminatie in álle
domeinen van het departement wordt aangepakt, is in 2022 een
VWS-brede aanpak tegen discriminatie en ter bevordering van gelijke
kansen gestart. In 2021 was voor de voorbereiding en aftrap van deze
aanpak € 77.600 beschikbaar. Deze middelen zijn besteed aan het
opzetten van de aanpak.

12
13

Voluit: VN-verdrag inzake rechten van personen met een handicap
Het gaat om de alliantie voor implementatie van het VN-verdrag inzake rechten van personen
met een handicap. De Alliantie is een samenwerkingsverband tussen Per Saldo,
Mind/Landelijk platform psychische gezondheid, Lfb, Ieder(in).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 30 950, nr. 316

9