2019D16651

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap en de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media
over de brief van 12 maart 2019 inzake de schoolkostenmonitor 2018/2019
en onderzoek naar de kosten voor tweetalig onderwijs in het vo (Kamerstukken 31 293 en 31 289, nr. 450).
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De Adjunct-griffier van de commissie,
Alberts

nds-tk-2019D16651

1

1
2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13
14

15

Hoeveel gemeenten hebben subsidiemogelijkheden voor ouders
die de vrijwillige ouderbijdrage niet kunnen betalen?
Overweegt u een landelijke publiciteitscampagne om ouders erop
te wijzen dat de vrijwillige ouderbijdrage ook echt vrijwillig is en
nooit als een verplichting mag aanvoelen en bovendien nooit mag
leiden tot uitsluiting van leerlingen van activiteiten en programma’s die scholen aanbieden, laat staan tot het sturen van aanmaningen of het inzetten van incassobureaus?
Waarom kiest u, om segregatie en kansenongelijkheid te bestrijden, niet voor een maximering van de schoolkosten, inclusief die
van de vrijwillige ouderbijdrage?
Deelt u de mening van scholen en de VO-raad dat bijvoorbeeld
voor TTO-scholen1 en technasia een uitzondering moet worden
gemaakt wat betreft de mogelijkheid om leerlingen van ouders die
niet (kunnen) betalen uit te sluiten, omdat anders verschraling van
het aanbod dreigt of zelfs verplaatsing van dit aanbod naar
privéscholen?
Wat is de reden om er niet voor te kiezen om de vrijwillige
ouderbijdrage inkomensafhankelijk te maken of zelfs helemaal af te
schaffen en in plaats daarvan alle scholen een extra bedrag in de
lumpsum (geoormerkt voor de extra activiteiten die een school wil
aanbieden en waarvoor ze zich ook financieel in haar begroting
moet verantwoorden) te betalen, om zo meer recht te doen aan de
plicht van de overheid om voor alle leerlingen, rijk of arm,
hetzelfde onderwijs en dezelfde kansen te bieden en segregatie en
ongelijkheid tegen te gaan?
Heeft u informatie over hoe vaak het voorkomt dat scholen de
(vrijwillige) ouderbijdrage naar beneden bijstellen op initiatief van
de medezeggenschapsraad? Zo ja, kunt u die met ons delen?
Heeft u informatie over hoe vaak het voorkomt dat scholen
vrijstelling van of korting op de vrijwillige ouderbijdrage geven, of
hoe vaak gemeenten of andere instanties/organisaties hiervoor
subsidie verstrekken? Zo ja, kunt u deze informatie aan de Kamer
doen toekomen?
Gaat u nader onderzoek (laten) doen naar het feit dat ouders vaak
(aanzienlijk) hogere schoolkosten voor onderwijsbenodigdheden
rapporteren dan scholen?
Gaat u maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de 2% van de
basisscholen die hoge bijdragen van meer dan 227 euro vragen dat
in de toekomst niet meer zullen doen?
Gaat u scholen waar sommige ouders zeer hoge bedragen kwijt
zijn aan extra ondersteuning/schaduwonderwijs, daarop
aanspreken?
Wat is de rol en taak van een samenwerkingsverband bij noodzakelijke extra ondersteuning voor bijvoorbeeld hoogbegaafdheid of
dyslexie?
Kunt u toelichten hoeveel de schoolkosten absoluut en percentueel
hoger zijn die de ouders aangeven in vergelijking met wat de
scholen aangeven?
Wat zijn volgens u de mogelijke verklaringen voor de verschillen in
kostenopgave tussen de ouders en de scholen?
Hoeveel scholen in het basis- en voortgezet onderwijs vragen in
verband met een leerlingpopulatie met overwegend onvoldoende
draagkrachtige ouders helemaal geen ouderbijdrage?
Op welke manieren spreekt de onderwijsinspectie scholen die
hoge ouderbijdragen vragen aan op het effect dat deze scholen
hiermee de segregatie in het onderwijs versterken?

2

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28
29

30

Hoeveel zou het opleveren in termen van onderwijsrendement als
voortaan alle scholen voor basis- en voortgezet onderwijs een
budget zouden krijgen om elk kind dat huiswerkbegeleiding nodig
heeft op school dat extra steuntje in de rug te bieden, zodat de
mogelijkheid van huiswerkbegeleiding niet langer afhankelijk is
van de toevallige mazzel dat de ouders zich de kosten daarvan
kunnen veroorloven?
Wat gaat u doen om scholen aan te spreken die leerlingen van
ouders die de vrijwillige ouderbijdrage niet betalen, uitsluiten van
activiteiten of zelfs gebruik maken van aanmaningen en/of een
incassobureau richting die ouders?
Welke mogelijkheden ziet u om te voorkomen dat voor sommige
ouders/leerlingen de hoogte van de kosten van invloed is op de
schoolkeuze?
Zijn er overeenkomsten te ontdekken tussen de scholen die
leerlingen uitsluiten van activiteiten als de vrijwillige ouderbijdrage
niet is betaald? Bijvoorbeeld locatie? Type ouder? Type schoolleider? Eenpitter of groter bestuur? Denominatie?
Kunt u toelichten wat het beleid is geweest rondom vrijwillige
ouderbijdrage sinds de laatste monitor2 op primair onderwijs,
voortgezet onderwijs en mbo3?
Kunt u uiteenzetten wat het beleid gaat zijn rondom de vrijwillige
ouderbijdrage in de komende vijf jaar in primair onderwijs,
voortgezet onderwijs en mbo?
Kunt u toelichten waarom bijna 40% van de ouders binnen het
primair onderwijs niet geïnformeerd zijn over het vrijwillige
karakter van de ouderbijdrage en het zelfs als verplicht ervaren?
Wat gaat u eraan doen om dit te verbeteren?
Kunt u uiteenzetten in een schema hoeveel de totale kosten
gestegen of gedaald zijn per jaar in het primair onderwijs,
voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs sinds de
laatste schoolkostenmonitor?
Kunt u toelichten waarom ouders met kinderen in het havo of het
vwo gemiddeld meer schoolkosten maken dan ouders met
kinderen in het vmbo, ook met betrekking tot het tweetalig
onderwijs en ICT-benodigdheden? Wat is het effect hiervan op de
kansengelijkheid binnen het onderwijs en de toegankelijkheid van
het onderwijs?
Kunt u aan de hand van informatie uit schoolgidsen absoluut en
percentueel gegevens aanbieden en weergeven hoeveel de kosten
van de vrijwillige ouderbijdrage binnen het voortgezet onderwijs
gestegen zijn en waardoor?
Kunt u verheldering geven hoe het kan dat de gemiddelde
ouderbijdrage binnen het voortgezet onderwijs per ouder is
gestegen en dus de gemiddelde kosten per ouder ook, terwijl juist
meer ouders de vrijwillige bijdrage betalen?
Kunt u toelichten hoeveel scholen op basis van een vrijwillige
ouderbijdrage extracurriculaire activiteiten en programma’s, zoals
TTO, organiseren zonder kinderen uit te sluiten van deelname en
hoe deze scholen dat doen?
Hoe verklaart u het dat de schoolkosten voor vwo en havo hoger
zijn dan voor het vmbo?
Gaat u maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat vo4-scholen in
de toekomst geen vrijwillige ouderbijdrage van meer dan 200 euro
kunnen vragen?
Is het gebruiken van (een deel van) de vrijwillige ouderbijdrage op
TTO-scholen voor professionalisering van docenten niet strijdig
met het feit dat voor scholing/professionalisering al geld in de cao
van leraren is gereserveerd?

3

31

32

33

34
35

36

37
38

39

40

41

42

43

44

45

46

Wat kunt u doen om ervoor te zorgen dat alle ouders van leerlingen in het voortgezet onderwijs kennis hebben van de hoogte van
de vrijwillige ouderbijdrage en de besteding ervan?
Hoe gaat u ervoor zorgen dat vanaf heden nooit meer leerlingen in
het voortgezet onderwijs verstoken blijven van buitenlandse reizen
en excursies vanwege de kosten?
Vallen extra onderwijsprogramma’s zoals topsporttalentscholen,
tweetalig onderwijs en technasia volgens uw ministerie onder de
extracurriculaire onderdelen?
Wat gebeurt er met deze extracurriculaire profilering als een
school hier geen bijdrage meer voor mag vragen?
Hoeveel scholen hebben een specifieke regeling om leerlingen die
vanwege de hoogte van de excursiekosten niet mee kunnen, toch
mee te kunnen laten gaan?
Is bekend welk percentage ouders de bijdrage voor excursies wel
kan betalen, maar dit uit principe niet doet en is bekend welk
percentage ouders de bijdrage voor excursies niet kan betalen?
Mag, bijvoorbeeld in het kader van TTO, de ouderbijdrage worden
besteed aan professionaliseren van docenten?
Wat zijn de concrete stappen die u wil gaan zetten om ervoor te
zorgen dat de 7% van leerlingen in het vo die niet mogen
deelnemen aan reizen of excursies vanwege de kosten van deze
activiteiten, toch mee kunnen gaan?
Welke mogelijkheden ziet u om ervoor te zorgen dat scholen met
TTO ouders beter informeren over voorzieningen voor ouders die
de kosten hiervoor niet kunnen betalen?
Welke overwegingen liggen eraan ten grondslag dat de schoolboeken voor mbo’ers die nog geen startkwalificatie hebben behaald
voor rekening van de mbo’ers zelf (of hun ouders) komen en niet
gratis worden verstrekt zoals het geval is in het voortgezet
onderwijs? Is het kosteloze onderwijs waarvan sprake is in artikel
13 tweede lid van het Internationaal Verdrag op het gebied van
Economische, Sociale en Culturele rechten (IVESC) niet van
toepassing op deze jongeren? Welke definitie van secundair
onderwijs ligt ten grondslag aan dit onderscheid ten opzichte van
hun leeftijdgenoten in de bovenbouw van havo en vwo?
Welke stappen wilt u nemen om betere voorlichting te bieden aan
de 73% van ouders binnen het vo die niet weten dat er een
voorziening is voor het niet kunnen betalen van de ouderbijdrage
voor TTO en aan de 77% die de bijdrage als verplicht ervaren?
Kunt u toelichten waarom er zulke grote verschillen zijn in de
kosteninschatting van ouders en scholen in het middelbaar
beroepsonderwijs?
Kunt u verklaren waarom de instellingen een bedrag rapporteren
omtrent de kosten van ICT-benodigdheden dat tot 10x kleiner is
dan wat de ouders aangegeven te betalen op het mbo?
Kunt u toelichten waarom in het mbo 22% van de instellingen een
vrijwillige bijdrage vraagt tegenover 96% in het vo en waarom er
zo’n groot verschil is in het vragen van een vrijwillige ouderbijdrage?
Welke activiteiten worden bedoeld met: «het niet betalen van de
vrijwillige ouderbijdrage mag geen reden zijn voor uitsluiting van
activiteiten die onder verantwoordelijkheid van een school worden
georganiseerd»? Valt het LOOT-onderwijs of DAMU-onderwijs ook
hieronder?
Wat is de verwachting voor de lange termijn medaillekansen voor
TeamNL als er geen bijdrage meer voor LOOT mag worden
gevraagd?

4

47

48

49
50
51

52

53

54

55
56
57
58
59

60

61
62
63
64

65

Is bekend welk percentage talentvolle topsporters dan minder kans
maakt op het maken van de stap naar de absolute top? Welk
percentage valt dan vroegtijdig uit ten opzichte van de huidige
situatie?
Welke stappen wilt u ondernemen om ervoor te zorgen dat de
vrijwilligheid van de vrijwillige ouderbijdrage ook expliciet wordt
gehanteerd? Welke handvatten voor ouders verwacht u van de
PO-Raad en de VO-raad als uitwerking van de gedragscode?
Kan u toelichten welk effect het servicedocument over de
overeenkomst over de schoolkosten op het mbo hebben?
Waar worden vrijwillige bijdragen in het mbo voor gebruikt?
Onder welke voorwaarden mogen scholen inzake de ICT-middelen
ten opzichte van leerlingen een «bring your own device-policy»
voeren en daarom de leerlingen nauwelijks computers ter
beschikking stellen? Op welke manieren ziet de onderwijsinspectie
erop toe dat scholen zich ook aan deze voorwaarden houden?
Wat doet de onderwijsinspectie met individuele signalen van
Stichting Leergeld over schoolkosten die zozeer oplopen dat deze
een bedreiging vormen voor de toegankelijkheid van het funderend onderwijs en het streven dat alle kinderen een startkwalificatie kunnen behalen?
Hoe zijn extracurriculaire activiteiten te bekostigen als er geen
bijdrage meer voor gevraagd mag worden? Ten koste van welke
andere activiteiten gaat dit dan binnen school? Wordt er dan
bezuinigd op leraren? Gebouwen? Werkdruk?
Waarom maken de VO-raad en de MBO Raad niet gelijksoortige
afspraken met hun achterbannen om de tweedeling in de klas en
uitsluiting van kinderen sterk te doen afnemen als de PO-Raad
heeft gedaan?
Hoeveel mbo-instellingen hebben het servicedocument op dit
moment geïmplementeerd?
Hoeveel mbo-instellingen hebben het servicedocument op dit
moment nog niet geïmplementeerd?
Wanneer volgen er sancties voor mbo-instellingen die het
servicedocument niet hebben geïmplementeerd?
Welke sancties volgen er voor mbo-instellingen die op dit moment
het servicedocument nog niet hebben geïmplementeerd?
Kun u een overzicht geven van waarvoor de vrijwillige bijdrage
wordt ingezet en hierbij aangeven of er een correlatie is tussen de
hoogte van de gevraagde bijdrage en het aanbod aan extracurriculaire activiteiten?
Is bekend hoeveel leerlingen worden uitgesloten van schoolactiviteiten in het po5 en vo als de vrijwillige ouderbijdrage niet wordt
betaald? Is bekend op hoeveel scholen dit gebeurt?
Is sinds de invoering van het instemmingsrecht van de MR6 op de
vrijwillige ouderbijdrage, deze bijdrage lager geworden?
Is bekend of door de MR de vrijwillige ouderbijdrage wordt
bijgesteld? Hoe vaak gebeurt dit?
Is er een correlatie tussen de hoogte van de ouderbijdrage die
ouders betalen en de hoogte van hun inkomen?
Kunt u meer inzichten geven in de uiteenlopende kosten voor
bijles, huiswerkbegeleiding of examentraining (schaduwonderwijs)
tussen de 29 euro op het vmbo tot 64 euro op het havo die ouders
maken ondanks dat het de taak van de scholen is volgens de
huidige wet- en regelgeving om dit te betalen, en waarom er zo’n
groot verschil zit tussen onderwijsniveaus?
Kunt u absolute cijfers geven over hoeveel van de ouders van
kinderen in het vo de school kosten te hoog, te laag of noch hoog,
noch laag vinden?

5

66

67

68

69

70
71

72
73
74

75
76
77

78
79
80
81
82

83

Kunt u toelichten hoeveel van de stijging van de totale kosten in
alle andere leerweg-niveau-combinaties sinds de vorige meting,
behalve BOL7-opleidingen niveau 1 en 2, zit in ICT-kosten (procentueel en absoluut)?
Kunt u uiteenzetten in percentages en absolute cijfers hoeveel van
de scholen in het primair onderwijs een zeer hoge ouderbijdrage
vragen en hoeveel scholen aan ouders vragen om een extra
aanvullende bijdrage te doen?
Kunt u verder toelichten waarom het overzicht van kosten binnen
het po niet transparant is en welke stappen u wilt gaan zetten om
het transparanter te maken?
Kunt u bevestigen dat van de ondervraagde ouders met een laag
inkomen (minder dan 1.600 euro netto per maand) 32% zegt dat de
schoolkosten een grote tot zeer grote rol hebben gespeeld bij de
keuze van een opleiding? Kunt u een schatting maken over hoeveel
leerlingen dit gaat?
Klopt het dat ruim 6% van de ouders geen vrijwillige ouderbijdrage
betaalt in het po? Is bekend wat de beweegredenen zijn?
Klopt het dat 10% van de ouders in vo geen vrijwillige ouderbijdrage heeft betaald? Is bekend wat hiervoor de beweegredenen
zijn?
Wat valt er nu onder «kosten voor school» en waarvoor mag een
vrijwillige ouderbijdrage worden aangewend?
Hoeveel procent van de BBL8-studenten krijgen een reiskostenvergoeding van hun werkgever?
Welke verklaring heeft u voor de daling van de reiskosten van
BBL-studenten voor het openbaar vervoer in 2018–2019 ten
opzichte van 2015–2016?
Hoe kan het dat niet alle mbo-instellingen bekend zijn met het
servicedocument schoolkosten?
Hoe kan het dat de betrokkenheid van ouders en studenten bij de
besluitvorming over schoolkosten bij 58% onbekend is?
Welke maatregelen gaat u treffen om de bekendheid van de
betrokkenheid van ouders en studenten bij de besluitvorming over
schoolkosten te vergroten?
Bestaan er subsidieregelingen waarmee docenten zich kunnen
professionaliseren?
Welk totaalbedrag wordt door ouders geïnvesteerd in het
onderwijs voor hun kinderen bij tweetalig onderwijs?
Is bekend of ouders met een hoger inkomen vaker kiezen voor
concepten met hogere ouderbijdrage als TTO?
Kunt u ook percentages en absolute cijfers geven van de rol van de
ouderbijdrage bij keuze voor TTO op het havo en vmbo?
Hoe wilt u een selectie-effect tegengaan waarbij ouders kijken naar
de ouderbijdrage voor TTO en/of ICT-benodigdheden, terwijl er
(niet bekende) voorzieningen zijn voor ouders die TTO en/of ICT
benodigdheden niet kunnen betalen?
Kunt u nader toelichten hoe en hoeveel (percentueel en in absolute
cijfers) ouders van vmbo- en havoleerlingen de kosten van TTO als
een belemmering ervaren en meenemen in hun beslissing of hun
kind wel of niet deel gaat nemen aan tweetalig onderwijs?

6

84

Kunt u uiteenzetten welke stappen u wilt ondernemen en hoe u
deze problemen wilt aanpakken?

1

TTO: tweetalig onderwijs
Kamerstuk 34 300-VIII, nr. 155
3
Mbo: middelbaar beroepsonderwijs
4
Vo: voortgezet onderwijs
5
Po: primair onderwijs
6
MR: medezeggenschapsraad
7
BOL: Beroeps Opleidende Leerweg
8
BBL: Beroeps Begeleidende Leerweg
2

7