Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

33 529

Gaswinning

Nr. 867

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 april 2021
Met de Regeling waardevermeerdering woningen gaswinning Groningenveld (hierna: waardevermeerderingsregeling of de regeling) kunnen
bewoners die een schadevergoeding hebben ontvangen van € 1.000 of
hoger als gevolg van bodembeweging door gaswinning uit het Groningenveld of door de gasopslag Norg, een bijdrage aanvragen tot maximaal
€ 4.000 voor het treffen van energieverduurzamingsmaatregelen. De
regeling is vormgegeven als een subsidieregeling met een meerjarig
budget van € 89,1 miljoen. Omdat het einde van het beschikbare budget
voor deze regeling in zicht komt, geef ik u met deze brief de stand van
zaken van deze regeling en kondig ik aan op welke manier het kabinet
deze regeling tijdelijk voortzet.
Terugblik
De voorloper van de huidige regeling, de tijdelijke regeling waardevermeerdering van de provincie Groningen, liep van 6 november 2014 tot
1 januari 2016 en werd door de NAM gefinancierd. In het kader van die
regeling heeft de provincie ca. € 113,3 miljoen uitgekeerd bij 30.574
adressen. De huidige waardevermeerderingsregeling was de opvolger
van de tijdelijke provinciale regeling uit 2014, waarmee invulling werd
gegeven aan de motie van het lid Bosman c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 242).
Van de huidige regeling hebben op dit moment circa 22.000 adressen
gebruik gemaakt.
Huidige regeling
De huidige subsidieregeling is in 2017 ontwikkeld met het oog op
genoegdoening voor de overlast van de Groningers bij de schadeafhandeling. Dit werd ingegeven door de slecht lopende afwikkeling van
schade. De procedures duurden lang, verliepen moeizaam en de
verhouding tussen de NAM en de gedupeerden in deze procedures was

kst-33529-867
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 529, nr. 867

1

ongelijkwaardig. Deze context rechtvaardigde de waardevermeerderingsregeling.
Uitputting
De waardevermeerderingsregeling kent meerjarig een subsidieplafond
van € 89,1 miljoen. De regeling wordt volledig uit Rijksmiddelen
gefinancierd. Uw Kamer is meermaals over het gereserveerde en
resterende budget van de waardevermeerderingsregeling geïnformeerd
(o.a. in Kamerstukken 35 200, nr. 6, nr. 2 en 35 462, nr. 17). Ook is het
resterende budget voor dit jaar te vinden op de website van de uitvoerder
van de subsidieregeling, het Samenwerkingsverband Noord-Nederland.1
Het budget van € 21 miljoen dat voor dit jaar gereserveerd stond
(Stcrt. 2020, nr. 64698), is naar verwachting in april op. Het kabinet haalt
daarom het budget dat voor 2022 (€ 14,2 miljoen) staat gereserveerd,
naar voren en voegt dat toe aan het budgetplafond van 2021. Daarnaast
zal het kabinet de € 2,5 miljoen niet-gebruikt budget uit 2020
doorschuiven naar 2021. Dit wordt beide zichtbaar in de Voorjaarsnota
2021. Naar huidige schatting, op basis van het onverwacht sterk
gegroeide aantal aanvragen sinds 15 maart jl., kan de regeling
ongewijzigd voortgezet worden tot en met mei.
Context schadeafhandeling en perspectief in Groningen
Sinds 2017 is veel veranderd in Groningen. Op 19 maart 2018 is de
Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen ingesteld, die in plaats
van de NAM verantwoordelijk werd voor de schadeafhandeling. Sinds
1 juli 2020 is de volledige schadeafhandeling publiekrechtelijk bij het
Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) georganiseerd. Momenteel
keert het IMG vergoedingen voor fysieke schade en schade door
waardedaling uit.
Bij het IMG kunnen gedupeerden aanspraak maken op voorzieningen die
compensatie bieden voor de overlast die gepaard gaat met het melden
van schade, zoals de overlastvergoeding. Daarnaast zal het IMG naar
verwachting eind tweede kwartaal 2021 de regeling immateriële schade in
werking laten treden. Met deze regeling wordt getracht compensatie te
bieden voor de immateriële schade die is ontstaan als gevolg van de
gaswinning.
De schadeafhandeling is daarmee verbeterd. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de
gemiddelde doorlooptijd van zes maanden die het IMG nu structureel in
meer dan de helft van de gevallen haalt, vaak zelfs in meer dan 70% van
de gevallen. Ook de positieve waardering van schademelders over het
functioneren van het IMG stemt positief: bewoners geven het IMG
gemiddeld een 7,9. Dit wil niet zeggen dat alles nu volledig goed gaat,
maar de huidige situatie is een verbetering voor de Groningers. Ik blijf
structureel met het IMG in gesprek over hoe de schadeafhandeling
verbeterd kan blijven worden, waarbij specifieke aandacht is voor de
doorlooptijden.
Daarbij is de situatie in Groningen ook in andere opzichten ten positieve
veranderd, gericht op het duurzaam herstel van de regio. Op 29 maart
2018 is het besluit genomen om de gaswinning zo snel mogelijk volledig
te beëindigen. Daarnaast is in oktober 2018 het Nationaal Programma
Groningen gelanceerd, waarmee € 1,15 miljard in de toekomst van
Groningen wordt geïnvesteerd. Sindsdien is in meerdere duurzaamheidsprojecten geïnvesteerd, zoals het fonds toekomstbestendig wonen. Voor
het verduurzamen van woningen zijn met de bestuurlijke afspraken van
1

https://www.snn.nl/particulier/subsidie-waardevermeerdering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 529, nr. 867

2

6 november 2020 ook gericht middelen vrijgemaakt. Gebouwen in de
versterkingsoperatie die beoordeeld worden op basis van nieuwe
inzichten, kunnen aanspraak maken op € 17.000 woningverbeterings- en
verduurzamingssubsidie. Voor woningverbetering van gebouwen binnen
het aardbevingsgebied die niet in de versterkingsoperatie zijn
opgenomen, wordt € 300 miljoen beschikbaar gesteld. Bij een toekomstbestendig Groningen hoort een woningvoorraad die in goede staat is en
voorbereid is op een duurzame energievoorziening.
Doorzetten waardevermeerderingsregeling tot 1 oktober
De hierboven genoemde stappen zijn stappen in de goede richting, maar
hiermee zijn we er nog niet. De lange wachttijden en onduidelijkheid
tijdens de periode waarin NAM nog niet op afstand gezet was, kunnen
niet ongedaan gemaakt worden. Hoewel de schadeafhandeling sinds die
tijd is verbeterd, gaat het nog niet in alle gevallen goed genoeg. Hoewel er
redenen zijn om de regeling tegen het licht te houden, zijn er ook
argumenten om de regeling te behouden. Omdat geen besluit nemen leidt
tot het eindigen van de regeling en daarmee ook een concreet gevolg
heeft, werd het kabinet met een dilemma geconfronteerd: de demissionaire status van het kabinet vraagt om terughoudendheid met nieuw
beleid, maar in dit geval leidt dat tot een verandering waarvan het huidige
kabinet vindt dat een nieuw kabinet daarover moet kunnen besluiten.
Daarom heeft het kabinet besloten om, ondanks zijn demissionaire status,
€ 40 miljoen vrij te maken om de regeling tot oktober ongewijzigd door te
zetten. Hiervan wordt € 34,9 miljoen gedekt uit de risicoreservering
Groningen op de Aanvullende Post en verwerkt in de Voorjaarsnota. De
resterende € 5,1 miljoen wordt ingepast in de miljoenennota.
Het is ongebruikelijk voor het kabinet om in zijn demissionaire staat een
dergelijk besluit te nemen, maar de situatie in Groningen vraagt om
voortvarend handelen. Op deze manier kan een nieuw kabinet een besluit
nemen over de lange termijn van de waardevermeerderingsregeling.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
B. van ’t Wout

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 529, nr. 867

3