3
Vragenuur: Vragen Van Toorenburg
Vragen van het lid Van Toorenburg aan de staatssecretaris
van Veiligheid en Justitie, bij afwezigheid van de minister
van Veiligheid en Justitie, over het bericht "Burgemeester
Eindhoven in ongelijk gesteld om weigeren islamitische
haatpredikers".

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. De strijd tegen radicalisering en terrorisme is
heel moeilijk en heel zwaar. Op allerlei manieren wordt
geprobeerd om het monster te beteugelen, zo ook door een
heel moedige, voormalig minister in Eindhoven. Hij heeft
namelijk op basis van de openbare orde een islamitische
conferentie van haatpredikers verboden. Dat is een
belangrijke stap. Wat het CDA betreft moet alles in het werk
gesteld worden om te voorkomen dat radicale predikers
een podium krijgen. Hulde dus aan deze burgemeester. Hij
staat in de wind en neemt zijn verantwoordelijkheid. Haatpredikers verspreiden immers het gif dat gevaar zet en onze
democratische rechtsstaat ondermijnt.
Helaas kreeg deze moedige burgemeester gisteren het
deksel op de neus. Kreeg hij aanvankelijk nog gelijk van de
voorzieningenrechter, de rechtbank in Den Bosch besloot
anders. De burgemeester zou op ontoelaatbare wijze
inbreuk hebben gemaakt op de vrijheid van godsdienst en
de vrijheid van vergadering en betoging. En daar staan we
dan. Met alles wat in ons is willen wij radicalisering tegengaan, maar blijkbaar staan de vrijheidsrechten van deze
zieke lieden daaraan in de weg. Het CDA weigert dat te
accepteren. De vraag is wat het kabinet gaat doen om
ervoor te zorgen dat deze predikers wel kunnen worden
geweerd. Laat namelijk heel duidelijk zijn dat dit precies de
reden is waarom het CDA met het initiatiefwetsvoorstel is
gekomen om het verheerlijken van terroristisch geweld te
verbieden. Met zo'n wet in de hand kunnen dergelijke lieden
wel worden geweerd, aangezien het verheerlijken van terroristisch geweld precies is wat zij doen. Maar nee, een
dergelijk voorstel wordt door critici, waaronder de VVD,
keer op keer afgedaan als gedachtepolitie. Sterker nog, als
een schaamlap wilde de VVD vandaag vragen stellen over
dit onderwerp aan de minister van Integratie. Natuurlijk
heeft het iets met integratie te maken, maar dit is een veiligheidsissue. Onze jongeren worden vergiftigd. Dat moet
een halt worden toegeroepen. Maar nee, instrumenten en
potentiële instrumenten worden moedige burgers uit handen geslagen. We staan erbij en kijken ernaar. De vraag
aan het kabinet is: wat gaat het doen?

Staatssecretaris Dijkhoff:
Voorzitter. Ik ben het met mevrouw Van Toorenburg eens
dat wat er in Eindhoven gebeurde, een goede zaak is. Het
is niet zo dat de burgemeester toen in zijn eentje heeft
hoeven opereren. Wij als kabinet maken het mogelijk en
zijn er actief mee bezig door, als dat kan, te voorkomen dat
dit soort lieden, die hun boodschap van vergif willen verspreiden in de Nederlandse samenleving, überhaupt naar
Nederland komen door een visum in te trekken of te weigeren. In dit geval hebben we samen meer maatregelen
genomen. Ik gebruik expres het woord "samen", omdat we

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Toorenburg

dit niet loslaten nu deze uitspraak is gekomen. We hebben
vijf mensen het visum kunnen weigeren. Zij waren er niet.
Daarnaast zijn aanvullende maatregelen genomen door de
gemeente. De rechter heeft daar nu een uitspraak over
gedaan. Die uitspraak is vrij vers, dus we zullen ons over
de precieze consequenties moeten buigen. Er is bovendien
nog beroep mogelijk. We zijn in contact met de gemeente
Eindhoven om te bekijken of zij in beroep zullen gaan om
meer duidelijkheid te krijgen over de juridische status.
Mevrouw Van Toorenburg vraagt wat het kabinet gaat doen.
We blijven visa weigeren op het moment dat wij denken
dat iemand alleen maar komt om haat te prediken. We
bekijken of dat ook mogelijk is voor mensen die niet
visumplichtig zijn omdat zij bijvoorbeeld al verblijfsrecht
hebben in Europa of in Europa wonen. We zullen de Kamer
daarover nog nader informeren.
Mevrouw Van Toorenburg sprak ook over het initiatiefwetsvoorstel van het CDA. In de praktijk vallen de meeste
gevallen waarin je geweldsverheerlijking wilt bestrijden al
onder delictsomschrijvingen als opruiing of aanzetten tot
haat. Op grond van de uitspraak van gisteren zou zo'n wet
wellicht iets toevoegen, maar niet op dit gebied. We zouden
namelijk niet op grond van die wet zo'n bijeenkomst kunnen
voorkomen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
We hebben gelezen dat op grond van een aantal punten
visa zijn ingetrokken, of niet worden verleend. Dat is niet
consequent. Daar zou ik dus nog een reactie op willen van
de staatssecretaris. Maar ik hoor eigenlijk niet wat hij nu in
wetgeving concreet gaat doen. Ik heb namelijk wél de tijd
genomen om de uitspraak goed te bestuderen. De rechtbank
zegt zelf heel duidelijk dat de wetgever, blijkens memories
van toelichting, het creëren van die bevoegdheid heeft
afgewezen. De vraag aan de staatssecretaris is dus: welke
bevoegdheid gaat hij nu voorleggen aan de Kamer, als zij
al niet op het fantastische initiatief van het CDA wil ingaan
dat wordt behandeld? We zullen daarvoor blijven knokken.
Maar als dat het al niet moet worden, wat wordt het dan
wel? De rechter zegt zelf dat de wetgever niet heeft besloten
preventief op te kunnen treden. Onze vraag aan het kabinet
is dus: hoe wordt ervoor gezorgd dat dat wel kan? Het is
belangrijk, de burgemeesters vragen erom en ze willen over
dit wapen kunnen beschikken. Dit instrument moet in de
gereedschapskist komen van onze openbare bestuurders.
Staatssecretaris Dijkhoff:
Ik zal eerst ingaan op de vraag waarom sommige visa wel
ingetrokken worden en sommigen niet. De visa zijn allemaal
ingetrokken, maar soms heeft iemand geen visum nodig
om in Nederland te komen. Dat is bijvoorbeeld het geval
als hij ook onderdaan is van een andere EU-lidstaat. We
zijn nu aan het bekijken of we ook kunnen voorkomen dat
deze mensen naar Nederland komen om dit soort teksten
te bezigen. Dat is dus het verschil tussen sprekers die wel
en sprekers die niet Nederland in komen.
Wat betreft het andere punt: mevrouw van Toorenburg
heeft gelijk dat de rechter met de uitspraak van gisteren
een bepaalde uitspraak doet. We hebben natuurlijk altijd
de mogelijkheid om in verdere rechtszaken te kijken of die
rechtsvorming wel standhoudt. We zijn daarom met Eindhoven in gesprek om te bezien of hoger beroep zinvol is.

31 januari 2017
TK 46

46-3-1

Als we met een andere uitspraak duidelijkheid krijgen en
preventief op kunnen treden, zou dat namelijk de snellere
manier zijn. Verder zal het kabinet zich beraden over de
vraag of er ook andere wegen zijn. Andere gemeenten
hebben namelijk maatregelen getroffen die niet door de
rechter omgezet zijn. We bekijken dus of er al maatregelen
in de gereedschapskist beschikbaar zijn die hiervoor kunnen
worden ingezet, of dat er nadere wetgeving nodig is. Daar
zullen we de Kamer nader over informeren.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik vind dit te afwachtend. Blijkbaar moeten burgemeesters
in diverse gemeenten allemaal het wiel uitvinden. Ik hoor
dat het kabinet naast hen staat; dat is ook goed. Maar nu
de rechter heeft gezegd dat de wetgever niet heeft gekozen
voor preventief optreden, denk ik dat het belangrijker is om
als Kamer de verantwoordelijkheid te nemen om het haakje
te bieden, zodat niet iedere burgemeester moet gaan zoeken
naar wat er kan. De vraag is concreet: wanneer krijgen we
daarover bericht? Wanneer komt het kabinet met een concreet voorstel om preventief handelen wel mogelijk te
maken, zodat de burgemeesters niet iedere keer hoeven
zoeken en niet iedere keer zelf die strijd hoeven aangaan?
Wij moeten een helder signaal aan onze samenleving geven.
Wij vinden dit gif in onze samenleving. We hebben iets te
beschermen met elkaar. Op welke manier gaan wij ervoor
zorgen dat de burgemeesters dat adequaat kunnen doen
omdat het voor hen duidelijk is, zodat ze niet allemaal als
een soort lam ter slachtbank hoeven en ingewikkelde juridische procedures door moeten? En wat als het hoger beroep
er niet komt? Hoe krijgen wij hier dan uitsluitsel over? Ook
dat is belangrijk om te weten. Komt er hoger beroep? Wat
gaat er gebeuren? Hoe krijgen de burgemeesters echt rugdekking?
Staatssecretaris Dijkhoff:
Mevrouw Van Toorenburg doet net alsof de burgemeesters
het zelf uit moeten zoeken, maar dat is niet waar. Wij staan
hen daarin bij. We werken geval per geval samen. We
hebben dat ook gedaan bij heel veel incidenten of voorgenomen bijeenkomsten. Ik ben het met mevrouw Van Toorenburg eens dat we moeten tegenhouden dat dit gif verspreid wordt. Er zijn dus al meer instrumenten. Ik ben nog
niet zover dat ik kan concluderen dat alle instrumenten uit
handen geslagen zijn. Wanneer we de Kamer zullen informeren over welke andere routes er al mogelijk zijn of
onverhoopt nog gecreëerd moeten worden, hangt ook
samen met de vraag of er in beroep wordt gegaan. Ik snap
dat mevrouw Van Toorenburg wil dat ik nu kan zeggen dat
er in beroep wordt gegaan, maar formeel is dat natuurlijk
aan de gemeente Eindhoven. We hebben geen contact met
de gemeente omdat we het afraden; laat ik het zo formuleren. Als er in beroep gegaan wordt, zal het iets langer duren
voor er duidelijkheid is. Maar ook in de tussentijd werken
we op alle manieren met gemeenten samen om ervoor te
zorgen dat dit soort bijeenkomsten, net als in het verleden,
geblokkeerd wordt, zodat die mensen hier niet kunnen
komen om die boodschap te verspreiden.

mogen uiten. Dan kun je niet volstaan met de opmerking:
we zijn in overleg met Eindhoven. Ik wil van de staatssecretaris weten of er parallel wordt gewerkt aan een wetsvoorstel. Mocht onverhoopt blijken dat je dit niet juridisch kunt
doen, dan moeten we hier namelijk ongelooflijk snel een
wetsvoorstel ter tafel hebben dat het wél mogelijk maakt.
Staatssecretaris Dijkhoff:
Mevrouw Keijzer luistert naar de helft van mijn woorden
en oordeelt op basis daarvan. Dat is unfair. Zij doet nu net
alsof iedereen dat gif kan verspreiden, terwijl de praktijk
leert dat wij talloze visa hebben geweigerd en dat wij talloze
bijeenkomsten op allerlei verschillende manieren hebben
verhinderd. De rechter heeft nu kritiek op één methode
waarop dit is gedaan. Dan kun je niet de conclusie trekken
dat wij niet genoeg instrumenten hebben. Wij zullen dit
bezien en als onze studie uitwijst dat het risico van hoger
beroep als het weer fout gaat, alleen kan worden geremedieerd met een nieuw wetsvoorstel, dan zullen wij dat ter
hand nemen.
De heer Bisschop (SGP):
Ik denk dat wij in de Kamer de wens delen om dit soort
uitwassen tegen te gaan. Ik spreek mijn waardering uit voor
de stappen die het kabinet daartoe heeft gezet. Als nu uit
de analyse blijkt dat er een lacune is in de vigerende wetgeving, op welke termijn komt de staatssecretaris dan met
een voorstel naar de Kamer om die lacune op korte termijn
te dichten, dat wil zeggen het tekort te repareren?
Staatssecretaris Dijkhoff:
Als dit zo is, zal de minister dat doen. Ik kan niet voor hem
spreken en een termijn noemen, omdat ik niet kan overzien
hoe ingewikkeld of gemakkelijk zo'n lacune te dichten is.
Het is moeilijk om daar nu een deadline aan te koppelen.
Ik ben wel van mening dat als uit de analyse blijkt dat de
rechter het niet fixt en er echt iets nodig is, wij dat snel ter
hand moeten nemen. Wij zullen de Kamer daarover informeren met een inschatting van de tijd die daarmee zal zijn
gemoeid. Het kabinet is het niet oneens met het doel van
het handelen in Eindhoven. Wij zien dit ook echt als iets
wat moet worden gerepareerd.

Mevrouw Keijzer (CDA):
Dit is wat mij betreft te slap. Dit is fundamenteel. Dit gaat
over een belangrijk onderwerp, want elke keer weer blijkt
dat haatpredikers in Nederland hun boodschap van vergif

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Toorenburg

31 januari 2017
TK 46

46-3-2