Griekenland
Samenvatting
Het Griekse herstel- en veerkrachtplan (Recovery and Resilience Plan; RRP) is verdeeld over 4
hoofdcategorieën en 18 componenten, met daarbinnen gekoppelde hervormingen en
investeringen. De hoofdcategorieën zijn: i) de groene transitie, ii) de digitale transitie, iii)
werkgelegenheid, vaardigheden en sociale cohesie en iv) het mobiliseren van private investeringen
en de transformatie van de economie. Van de maatregelen zal in totaal 37,5% worden besteed
aan klimaatdoelen, en 23,3% aan de digitale transitie. Het plan voldoet volgens de Europese
Commissie (de Commissie) aan het do no significant harm-vereiste. De grootste investeringen
vinden plaats op gebied van energie-infrastructuur, onder andere voor verbetering van de
interconnectiviteit tussen de Griekse eilanden en hernieuwbare energie (645 miljoen euro);
energie-efficiëntie van woningen (1,3 miljard euro); duurzame mobiliteit, waaronder investeringen
in elektrische oplaadpalen en elektrische bussen in Athene (264 miljoen euro); de ontwikkeling
van 5G netwerken (160 miljoen euro); modernisering van de overheid (1,3 miljard euro);
modernisering van het MKB (375 miljoen euro) en digitalisering van het onderwijs (231 miljoen
euro). De belangrijkste voorgenomen hervormingen liggen op gebied van de arbeidsmarkt en
modernisering van de overheid en de rechtsstaat. Daarnaast heeft Griekenland hervormingen
opgenomen op o.a. het gebied van de financiële sector en verbetering van het
ondernemingsklimaat. Het Griekse plan omvat in totaal 17,8 miljard euro aan subsidies en 12,7
miljard euro aan leningen.
Griekenland is van plan om de leningen uit de RRF geheel te besteden aan het mobiliseren van
private investeringen door bedrijven, voornamelijk het MKB, toegang te geven tot liquiditeit via
private banken, internationale financiële instellingen zoals de Europese Investeringsbank (EIB) en
de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD), een equity platform en InvestEU.
Door de gunstige financieringsvoorwaarden van de RRF-leningen en het delen van risico’s met
private banken en financiële instellingen, komt er meer en goedkoper krediet beschikbaar voor het
Griekse bedrijfsleven.
Aansluiting op landspecifieke aanbevelingen
Met de voorgenomen investeringen geeft Griekenland volgens de Commissie goed invulling aan de
aanbevelingen die Griekenland heeft gekregen om onder andere te investeren in het economisch
herstel, vergroening, digitale vaardigheden, onderzoek en ontwikkeling, de gezondheidssector,
interconnectieprojecten en het bevorderen van de doelmatigheid en digitalisering van de
overheidsdiensten en de digitale transformatie van bedrijven.
De aangekondigde hervormingen van de Griekse arbeidsmarkt worden door de Commissie
verwelkomd. Deze hervormingen moeten de productiviteit en participatie op de arbeidsmarkt
verbeteren. Ze hebben voornamelijk betrekking op het moderniseren van het arbeidsrecht, het
intensiveren van het activerend arbeidsmarktbeleid en het hervormen van het stelsel van
werknemersverzekeringen ten behoeve van de flexibiliteit van de arbeidsmarkt. Deze maatregelen
gaan hand in hand met investeringen in de digitalisering van overheidsdiensten gericht op de
arbeidsmarkt, en in een digitaal systeem voor het bijhouden van werkuren om zwartwerken en
onbetaald overwerk te bestrijden. Ook ligt er een sterke focus op het verbeteren van de
aansluiting van de beroepsbevolking op de arbeidsmarkt, via scholing en omscholing. Griekenland
heeft een brede uitdaging op het gebied van gendergelijkheid getuige zijn lage positie op de
Europese Gender Equality Index 1; de maatregelen als gerichte scholingsprogramma’s en
hervormingen in de kinderopvangsector leveren volgens de Commissie een bijdrage aan de aanpak
van gendergelijkheid op de arbeidsmarkt. Ook volgens het kabinet kunnen deze maatregelen een
bijdrage leveren aan gendergelijkheid maar Griekenland zal nog meer maatregelen, ook op andere
terreinen, moeten nemen om dit doel daadwerkelijk naderbij te brengen.
Het Griekse plan bevat daarnaast hervormingen om de overheidsdiensten te moderniseren, door
onder andere het aanbestedingsraamwerk te verbeteren en middels digitalisering de uitwisseling
van data tussen publieke organisaties te verbeteren en de administratieve lasten te verminderen.
1

https://eige.europa.eu/gender-equality-index/2020

Ook moet het voor burgers en bedrijven makkelijker worden om digitaal gebruik te maken van
overheidsdiensten, zoals het doen van belastingaangifte en het aanvragen van subsidies.
Daarnaast zal de capaciteit van overheidsdiensten worden vergroot, onder andere door het
verbeteren van de digitale vaardigheden van ambtenaren.
Hiernaast zijn er hervormingen voorzien in het rechtssysteem, waaronder veel maatregelen om de
digitalisering ervan te versnellen. Het gaat onder andere om een vereenvoudiging, standaardisatie
en versnelling van procedures door digitalisering. Tijdens de COVID-19 lockdown heeft de
rechtsspraak grotendeels stilgelegen omdat het niet mogelijk was voor medewerkers om vanuit
huis te werken, wat de beperkte digitalisering van het rechtssysteem weergeeft. Het verder
versterken van alternatieve geschillenbeslechting, onderdeel van de hervormingen in de
rechtsspraak, kan de druk op de Griekse rechtbanken verminderen.
Het Griekse plan bevat meerdere hervormingen voor de financiële sector, waaronder het
verbeteren van de toegang tot informatie over de kredietwaardigheid van bedrijven en individuen
en het versterken van het toezicht op kapitaalmarkten door de wetgeving hieromtrent te
versimpelen. Daarnaast wordt een nationale strategie uitgerold om het hoge niveau van nietpresterende leningen in Griekenland terug te dringen door onder andere de secundaire markt voor
niet-presterende leningen te bevorderen en het insolventieraamwerk en bijbehorende
insolventieprocedures te verbeteren. Deze nationale strategie bestaat uit 33 projecten, waaronder
het opstellen van een ICT systeem om insolventiebeoordelingen te kunnen voeren en het
ontwikkelen van een register om private schuld te monitoren. Het plan adresseert daarmee de
afspraken in het kader van de vervroegde invoering van de gemeenschappelijke achtervang van
het bankresolutiefonds SRF, waarbij Griekenland toegezegd heeft om gerichte verbeteringen door
te voeren en deze, waar toepasselijk, op te nemen in het RRP.
De aanbeveling voor Griekenland om hervormingen voort te zetten en te voltooien in
overeenstemming met de post-programmatoezeggingen die zijn gedaan tijdens de Eurogroep op
22 juni 2018, zal gemonitord blijven worden onder het bestaande verscherpte toezicht door de
Europese Commissie. Deze hervormingen vormen geen onderdeel van het plan.
De Commissie is van oordeel dat het plan in voldoende mate een significant deel van de
uitdagingen uit de landspecifieke aanbevelingen adresseert. Het kabinet kan zich hierin vinden.
Het plan biedt een antwoord op structurele problemen op de arbeidsmarkt en tekortkomingen in
het rechtssysteem. De hervorming van de overheidsdiensten zal bijdragen aan meer efficiëntie en
de implementatie van publieke investeringen bespoedigen. De rol die internationale financiële
instellingen (zoals EIB en EBRD) krijgen bij het genereren van private investeringsprojecten kan
positief bijdragen aan de governance van deze projecten. De effectiviteit van de leningen via deze
constructie blijft wel afhankelijk van de uiteindelijke vraag vanuit de markt.
Mijlpalen en doelen
Het voorgestelde uitvoeringsbesluit omvat 331 mijlpalen en doelen voor de diverse hervormingen
en investeringen. Volgens de Commissie zijn de mijlpalen en doelen voldoende concreet,
gedetailleerd en gespreid over de tijd. Het kabinet kan zich hierin vinden.
Controlesystemen
De maatregelen die Griekenland neemt om corruptie, fraude en belangenverstrengeling te
voorkomen, op te sporen en te corrigeren zijn volgens de Commissie toereikend. Een aparte
mijlpaal is voorzien voor september 2021 om de management- en controlesystemen op te zetten
en de rolverdeling vast te leggen in nationale wetgeving. De Recovery and Resilience Facility
Coordination Agency zal daarnaast worden opgericht als onderdeel van het Griekse Ministerie van
Financiën om de centrale coördinatie van de implementatie van het plan op zich te nemen en de
voortgang te monitoren.
Eindoordeel kabinet
Op basis van bovenstaande kan het kabinet zich vinden in de positieve beoordeling van het
Griekse herstelplan door de Europese Commissie. Het kabinet kan zich ook vinden in de mijlpalen
en doelen en bijbehorende bedragen die in het uitvoeringsbesluit zijn opgenomen. Het kabinet is

daarom voornemens in te stemmen met het voorgestelde uitvoeringsbesluit van de Raad.