Convenant “Scholen voor primair en voortgezet onderwijs en
sponsoring” 2015 - 2018

Partijen:
1. De Staat der Nederlanden, te dezen vertegenwoordigd door de
staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de heer S. Dekker,
handelend als bestuursorgaan, hierna te noemen de staatssecretaris;
2. De PO-raad, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door mevrouw R. den
Besten;
3. De VO-raad, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer P.
Rosenmöller;
4. De Algemene Vereniging van Schoolleiders, te dezen rechtsgeldig
vertegenwoordigd door mevrouw G.P.M. van Haren;
5. De Algemene Onderwijsbond, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door
mevrouw J. Muijres;
6. Het Christelijk Nationaal Vakverbond Onderwijs, te dezen rechtsgeldig
vertegenwoordigd door mevrouw J. Krijt;
7. De Landelijke Ouderraad, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de
heer L.J. Verhulst;
8. De Vereniging VNO- NCW, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de
heer H. de Boer;
9. MKB-Nederland, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer M. van
Straalen;
10. De Groep Educatieve Uitgeverijen, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd
door de heer H.T.A.J.M. Rimmelzwaan;
11. Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren, te dezen rechtsgeldig
vertegenwoordigd door mevrouw A. Lutterman.
Overwegende dat:
- partijen constateren dat sprake is van samenwerking tussen scholen en
bedrijven die ten goede komt aan het leer- en ontwikkelingsproces van leerlingen
in het primair en voortgezet onderwijs;
- samenwerking ook sponsoring impliceert, en het van belang is om die
sponsoring aan heldere regels en afspraken te binden;
- zulke regels en afspraken er in ieder geval in voorzien dat geen vormen van
sponsoring ontstaan die een negatief effect hebben op de geestelijke of
lichamelijke ontwikkeling van leerlingen;
- partijen het wenselijk achten dat voor bedrijven hun maatschappelijke
betrokkenheid voorop staat als zij scholen sponsoren;
- bevoegde gezagsorganen van scholen op een zorgvuldige en voor alle
betrokkenen transparante wijze met sponsoring omgaan;

1

Komen als volgt overeen:
Artikel 1. Definities
In dit convenant wordt verstaan onder:
Leerlingen
Leerlingen in het primair of voortgezet onderwijs als bedoeld in de Wet op het
primair onderwijs, de Wet op de expertise centra en de Wet op het voortgezet
onderwijs, dan wel hun ouders, voogden of verzorgers.
Sponsoring
Geldelijke of materiële bijdragen, niet gebaseerd op de onderwijswetgeving, niet
zijnde de ouder- /leerlingbijdragen, niet zijnde subsidies van charitatieve
instellingen of de overheid, indien het bevoegd gezag daarbij, al dan niet uit
eigen beweging, in welke vorm dan ook verplichtingen op zich neemt waarmee
de leerlingen in schoolverband (bijvoorbeeld binnen de schooltijden, het
overblijven daaronder begrepen of naschoolse activiteiten die onder
verantwoordelijkheid van de school worden georganiseerd) worden
geconfronteerd.
Donatie
Geldelijke of materiële bijdragen, niet gebaseerd op de onderwijswetgeving en
niet zijnde de ouder- /leerlingbijdragen, waarvoor het bevoegd gezag geen
tegenprestatie levert. In het geval van een donatie kan het bevoegd gezag uit
eigen beweging overgaan tot het leveren van een tegenprestatie. In dat geval is
er sprake van sponsoring in de zin van dit convenant.
Reclame(uiting)
Iedere openbare aanprijzing van goederen, diensten, of denkbeelden (tezamen:
producten). Onder reclame(uiting) wordt mede verstaan het vragen van
diensten. Van een openbare aanprijzing is sprake indien leerlingen en leraren
hiermee worden geconfronteerd.
Reclame Code
Regels waaraan reclame moet voldoen en waaraan reclame wordt getoetst door
de Reclame Code Commissie.
Klachtencommissie
De klachtencommissie, bedoeld in artikel 14 van de Wet op het primair
onderwijs, artikel 23 van de Wet op de expertisecentra of artikel 24b van de Wet
op het voortgezet onderwijs.

2

Reclame Code Commissie
De door de Stichting Reclame Code ingestelde klachtencommissie die beoordeelt
of adverteerders en anderen die verantwoordelijk zijn voor het maken van
reclame, zich aan de Reclame Code hebben gehouden.
Artikel 2. Vereist draagvlak
Voor een beslissing inzake sponsoring dient binnen de schoolorganisatie en
tussen de school en de bij de school betrokkenen draagvlak te zijn. Het moet
altijd voor een ieder kenbaar zijn dat er sprake is van sponsoring. Partijen zullen
met kracht bevorderen dat wordt gehandeld overeenkomstig de spelregels van
het convenant en de in het onderwijs voor sponsoring geldende wettelijke
voorschriften.
Artikel 3. Taak en doelstelling scholen
Sponsoring in het onderwijs moet verenigbaar zijn met de pedagogische en
onderwijskundige taak en doelstelling van de school. Er mag geen schade
worden berokkend aan de geestelijke of lichamelijke gesteldheid en ontwikkeling
van leerlingen. Partijen zullen bevorderen dat scholen en bedrijven bij het
afsluiten van sponsorovereenkomsten een gezonde leefstijl van kinderen
mogelijk, gemakkelijk en aantrekkelijk maken. Het bevorderen van gezond
gedrag is immers een van de kerndoelen van het onderwijs. Sponsoring moet in
overeenstemming zijn met de goede smaak en het fatsoen. Zo mag sponsoring
niet appelleren aan gevoelens van angst of bijgelovigheid of misleidend zijn. De
sponsor mag geen voordeel trekken uit onkunde of goedgelovigheid van
leerlingen.
Artikel 4. Positie scholen
Sponsoring mag niet de objectiviteit, de geloofwaardigheid, de betrouwbaarheid
en de onafhankelijkheid van het onderwijs, de scholen en de daarbij betrokkenen
in gevaar brengen.
Artikel 5. Onderwijsinhoud
Sponsoring mag niet de onderwijsinhoud beïnvloeden, dan wel in strijd zijn met
het onderwijsaanbod en de door de school en het schoolbestuur aan het
onderwijs gestelde kwalitatieve eisen. Zo mag in lesmaterialen en leermiddelen
geen (impliciete) reclame voorkomen en mag daarin geen sprake zijn van
onvolledige of subjectieve informatie. Indien er op een andere wijze in
schoolverband reclame wordt gemaakt, mag dit de leerlingen niet stimuleren tot
een ongezonde leefstijl of gevaarlijke activiteiten.

3

Artikel 6. Continuïteit
De continuïteit van het onderwijs mag niet in gevaar komen doordat op enig
moment sponsormiddelen wegvallen. Het uitvoeren van de aan de school
wettelijk opgedragen activiteiten mag niet afhankelijk worden van
sponsormiddelen. In dit verband wordt opgemerkt dat de overheid zorgt voor de
reguliere bekostiging van de scholen, waarmee scholen in staat worden gesteld
te voldoen aan de wettelijke verplichtingen.
Artikel 7. Klachten
Partijen zullen met kracht bevorderen dat alle bij het onderwijs betrokkenen
duidelijk is dat zij zich met klachten over sponsoring kunnen melden bij de
klachtencommissie als bedoeld in artikel 1. Partijen zullen daarnaast bekendheid
geven aan het feit dat klachten over de inhoud van concrete reclame-uitingen
kunnen worden ingediend bij de Reclame Code Commissie.
Artikel 8. Transparantie
Partijen spannen zich er voor in dat scholen die gebruik maken van het middel
sponsoring er voor zorgen dat alle betrokkenen bij de school voldoende
geïnformeerd worden over de beslissingen aangaande sponsoring. Zij bieden de
scholen waar mogelijk hierbij ondersteuning. Zij stimuleren dat scholen de door
hen verkregen sponsormiddelen gescheiden zichtbaar maken in een jaarrekening
die voor alle betrokkenen bij de school goed toegankelijk dient te zijn.
Artikel 9. Communicatiestrategie
Partijen zullen met het oog op de afspraken die in dit convenant zijn vastgelegd
een gezamenlijke communicatiestrategie ontwikkelen. Partijen zullen de
afgesproken spelregels voor sponsoring actief gedurende de gehele periode van
het convenant onder de aandacht van hun achterban brengen.
Artikel 10. Evaluatie
De werking van dit convenant zal in 2018 door partijen integraal worden
geëvalueerd. Daarbij zal in elk geval worden geïnventariseerd op welke wijze
hetgeen in dit convenant is vastgelegd door scholen is gehanteerd. Deze
evaluatie vindt plaats op een voor het verstrijken van deze termijn nader door
partijen te bepalen wijze. Mede aan de hand van de uitkomsten van de evaluatie
zal door partijen worden bepaald of en zo ja in welke vorm dit convenant zal
worden verlengd. De staatssecretaris neemt het initiatief om tot de beoogde
evaluatie te komen.

4

Artikel 11. Wijziging convenant
Indien er sprake is van omstandigheden die naar het oordeel van een der
partijen zouden moeten leiden tot herziening van dit convenant, wordt hierover
overleg gevoerd tussen alle partijen.
Wijzigingen van dit convenant en aanvullingen daarop zijn slechts geldig voor
zover zij schriftelijk tussen alle partijen zijn overeengekomen. Dit convenant is
niet afdwingbaar.
Artikel 12. Werkingsduur en bekendmaking
Dit convenant treedt in werking met ingang van de datum dat het door alle
partijen is ondertekend en eindigt op 1 januari 2019. Partijen voeren tijdig voor
de afloop en op initiatief van de staatssecretaris overleg over de vraag of en in
welke vorm voortzetting van dit convenant gewenst is. Dit convenant zal in de
Staatscourant worden geplaatst . Daarenboven zullen alle partijen zelf
bekendheid geven aan de afspraken naar hun eigen achterban.

5

Aldus overeengekomen,
De Staat der Nederlanden
namens deze,

Algemene Onderwijsbond
namens deze,

Sander Dekker

Jose Muijres

PO-Raad
namens deze,

Algemene Vereniging
Schoolleiders
namens deze,

Rinda den Besten

Petra van Haren

VO-raad
namens deze,

Landelijke Ouderraad
namens deze,

Paul Rosenmöller

René Verhulst

Landelijk Aktie Komitee
Scholieren
namens deze,

Groep Educatieve Uitgeverijen
namens deze,

Annelotte Lutterman

Harold Rimmelzwaan

CNV Onderwijs
namens deze,

VNO-NCW
namens deze,

MKB-Nederland
namens deze,

Joany Krijt

Hans de Boer

Michaël van Straalen

6

Toelichting
Algemeen
Om te bevorderen dat alle bij de school betrokkenen op een zorgvuldige manier
met sponsoring omgaan, hebben het ministerie van OCW, de
onderwijsorganisaties en de andere belangenorganisaties in februari 1997 een
convenant afgesloten. Dit convenant expireerde op 13 februari 2002. Dit is
daarna in aangepaste vorm opnieuw afgesloten tot 12 februari 2007, en
vervolgens tot 1 januari 2013.
Het uitgangspunt voor de partners van dit convenant is steeds geweest dat het
wenselijk is om met elkaar de kaders vast te stellen waarbinnen sponsoring van
scholen kan plaatsvinden. De partijen spreken algemene gedragsregels ten
aanzien van sponsoring af en binden zich daaraan. De school (het bevoegd gezag
of schoolleiding) toetst een specifieke sponsorovereenkomst aan deze kaders,
alsmede aan de bestaande wet- en regelgeving, en maakt daarbinnen in overleg
met alle geledingen binnen de school - geformaliseerd door middel van de Wet
medezeggenschap op scholen (WMS) - een eigen afweging ten aanzien van de
maatschappelijke betrokkenheid van de sponsor, het gesponsorde bedrag en de
verlangde tegenprestatie. Het convenant geeft de spelregels aan. Het is geen
naslagwerk waarin precies staat wat mag en wat niet mag. Het bevat dan ook
geen casuïstiek: geen aanwijzingen bijvoorbeeld met welke bedrijven of voor
welke voedingsmiddelen al dan niet overeenkomsten mogen worden aangegaan.
Voorwaarde hierbij is wel dat ouders (en in het voortgezet onderwijs ook:
leerlingen), personeel, de medezeggenschapsraad en andere belanghebbenden
voluit in de gelegenheid worden gesteld om sponsorovereenkomsten te toetsen
aan hun eigen wensen en aan de gedragsregels in dit convenant. Zij dienen
daartoe door de school transparant te worden geïnformeerd en actief te worden
betrokken bij de besluitvorming. Dit proces krijgt zijn formele afronding door
middel van instemmingsrecht van de gehele medezeggenschapsraad. Indien er
sprake is van een geschil tussen de medezeggenschapsraad en het bevoegd
gezag, kan dit worden voorgelegd aan de landelijke commissie voor geschillen
(WMS) en in hoogste instantie aan de Ondernemingskamer. Individuele ouders
en individuele personeelsleden kunnen met klachten over sponsoring terecht bij
de klachtencommissie waar de school bij aangesloten is.
De partijen achten het wenselijk om het convenant op basis van bovenstaand
uitgangspunt voort te zetten. Verschillende onderwerpen vormen daarbij een
specifiek aandachtspunt:
a. de naleving van de bestaande wettelijke regelgeving ten aanzien van
sponsoring;
b. een toenemende samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven, met name
in het vmbo;
c. een toename van het aantal kinderen met overgewicht.

7

Ad a: Naleving wetgeving
Uit de integrale evaluatie van de werking van het Convenant door Regioplan
(Sponsoring in het onderwijs 2007, Regioplan, Amsterdam mei 2007) bleek dat
gedragsregels rondom sponsoring in het onderwijs wenselijk worden geacht,
hoewel er over het algemeen inhoudelijk zorgvuldig met sponsoring omgegaan
wordt. De bestaande (procedurele) wettelijke regelgeving rondom sponsoring
werd echter niet voldoende nageleefd. Zo werd de medezeggenschapsraad niet
altijd betrokken bij de besluitvorming over sponsoring. Leerkrachten, ouders en
leerlingen werden niet altijd geïnformeerd over het feit dat de school
gebruikmaakt van sponsoring. Daarnaast bleek dat ouders en leerlingen
doorgaans niet weten dat zij met klachten over sponsoring terecht kunnen bij
een klachtencommissie. In de schooljaren 2009/2010 (po) en 2010/2011 (vo)
heeft de Inspectie van het Onderwijs bij een steekproef van schoolgidsen en
schoolplannen een inventariserend onderzoek uitgevoerd naar de naleving van
de wettelijke regels inzake sponsoring. Daaruit bleek dat sponsoring geen groot
issue is op scholen, maar dat scholen zich maar zelden verantwoorden over
sponsoring in het schoolplan de schoolgids, terwijl dit voor alle scholen verplicht
is.
De wetgeving op dit punt is helder: sinds 1 januari 2007 regelt de WMS dat de
gehele medezeggenschapsraad een instemmingsbevoegdheid heeft over het
aanvaarden van materiële bijdragen of geldelijke bijdragen indien daarbij
verplichtingen worden aangegaan waarmee leerlingen worden geconfronteerd. In
de WPO (artikel 12), WEC (artikel 21) en WVO (artikel 24) zijn bepalingen
opgenomen met verplichtingen voor het bevoegd gezag ten aanzien van de
informatieverstrekking over middelen van derden anders dan de ouderbijdrage.
De overheid heeft hier een rol als handhaver van wet- en regelgeving. De WMS
kent het instrument van een bekostigingssanctie bij niet-naleving van de
wettelijke voorschriften uit deze wet. Zo nodig zal de overheid overgaan tot
gepaste en proportionele bekostigingssancties.
Met dit convenant verplichten de convenantpartners zich ertoe scholen te helpen
hun wettelijke verplichtingen goed vorm te geven. De partijen zullen de
afspraken in dit convenant gedurende de gehele periode van het convenant
actief onder de aandacht van hun achterban brengen. De besturenorganisaties
zullen de schoolbesturen wijzen op het belang van het convenant, de daarmee
samenhangende wettelijke verplichtingen en de wijze waarop de besturen de
andere belanghebbenden bij de uitwerking van het convenant kunnen betrekken.
De ouderorganisaties zullen de ouders en medezeggenschapsraden informeren
over de bevoegdheden van de medezeggenschapraad inzake sponsoring. OCW
zal de vakorganisaties vragen om hun achterban actief te informeren over het
onderwerp sponsoring en daarmee samenhangende wettelijke verplichtingen.

8

Ad b: Samenwerking onderwijs en bedrijfsleven
Er is met name in het vmbo en het praktijkonderwijs sprake van contact tussen
onderwijs en bedrijfsleven. Het onderwijs in deze schooltypen is in toenemende
mate praktijkgericht. Scholen maken dan ook veel gebruik van de mogelijkheid
om leerlingen op stage te laten gaan. Dit is ingrijpend: immers op deze manier
vindt het leer- en ontwikkelingsproces niet alleen plaats in de school maar ook in
het bedrijf, en neemt het bedrijf in feite een deel van de pedagogische taak over.
Deze ontwikkeling resulteert in een wederzijdse afhankelijkheid, die in het kader
van het idee van ‘arbeidsnabijheid‘ van het beroepsonderwijs gewenst is. Deze
afhankelijkheid mag niet leiden tot een context waarbinnen de school een andere
afweging maakt ten aanzien van mogelijke sponsorovereenkomsten, dan zonder
die afhankelijkheid.
Ad c: Overgewicht
Het aantal volwassenen en kinderen met (ernstig) overgewicht neemt toe.
Inmiddels heeft ruim 15% van de kinderen last van overgewicht. Overgewicht is
primair een zaak van het individu – de balans tussen eten en bewegen is niet in
evenwicht – maar ook een maatschappelijk probleem. De sector onderwijs heeft
op het gebied van een gezonde leefstijl een belangrijke taak en maatschappelijke
verantwoordelijkheid. Het bevorderen van gezond gedrag is een van de
kerndoelen van het onderwijs. Scholen in het primair en voortgezet onderwijs
zijn verplicht in het curriculum aandacht te besteden aan gezonde leefstijl en
bewegen. Door deel te nemen aan Jongeren op Gezond Gewicht wil het
ministerie van OCW de aandacht voor het bestrijden van overgewicht en de rol
van het onderwijs hierin nog eens benadrukken.
Aansluitend bij de intentie van Jongeren op Gezond Gewicht zullen de partijen bij
dit Convenant Sponsoring bevorderen dat scholen en bedrijven bij het afsluiten
van sponsorovereenkomsten een gezonde leefstijl van kinderen (in het bijzonder
als het gaat om gezond eten en bewegen) mogelijk, gemakkelijk en aantrekkelijk
maken.
Artikelsgewijs
Artikel 1.
Bij sponsoring gaat het om geld, goederen of diensten die door de sponsor
worden verstrekt aan een bevoegd gezag, directie, leraren, niet-onderwijzend
personeel of leerlingen, waarvoor door de sponsor een tegenprestatie wordt
verlangd waarmee leerlingen of hun ouders/voogden/verzorgers in
schoolverband worden geconfronteerd. Betrokkenen zullen erop moeten toezien
dat de door de sponsor verlangde tegenprestatie niet onevenredig is ten opzichte
van de sponsoring. Indien geld, goederen of diensten door derden worden
verstrekt aan een bevoegd gezag, directie, leraren, niet-onderwijzend personeel
of leerlingen, waarvoor geen tegenprestatie wordt verlangd, is er sprake van een
donatie. Echter, als het bevoegd gezag, directie, leraren, niet-onderwijzend

9

personeel of leerling uit eigen beweging overgaat tot het leveren van een
tegenprestatie is er wel sprake van sponsoring in de zin van dit convenant.
Het bevoegd gezag is te allen tijde verantwoordelijk voor hetgeen in
schoolverband (dat wil zeggen binnen het verband van de schoolorganisatie)
geschiedt. Dat is ook het geval als bijvoorbeeld een los van het bevoegd gezag
staande vereniging of stichting van ouders voor de school een sponsor weet te
vinden en daartoe een sponsorovereenkomst aangaat die met zich mee brengt
dat de sponsor een tegenprestatie vraagt waarmee leerlingen of hun
ouders/voogden/verzorgers binnen het verband van de schoolorganisatie worden
geconfronteerd. Ook al gaat het bevoegd gezag in een dergelijk geval zelf niet
rechtstreeks een verplichting aan jegens de sponsor, er kan wel worden
gesproken van een afgeleide verplichting voor het bevoegd gezag die voortvloeit
uit de sponsorovereenkomst. Het bevoegd gezag zal immers moeten toestaan
dat in schoolverband een bepaalde tegenprestatie wordt geleverd en moet
derhalve bepalen of het verantwoord is om leerlingen of hun
ouders/voogden/verzorgers met de tussen de sponsor en de ouders afgesproken
tegenprestatie te confronteren. We kunnen dit met het volgende voorbeeld
verduidelijken.
Een oudervereniging op een school voor vmbo heeft een bedrijf benaderd
dat naast de school is gehuisvest. Dat bedrijf beheert grond en gebouwen
waarop dieren (kunnen) worden gehuisvest. In het kader van de opleiding
van enkele groepen leerlingen wil de oudervereniging gebruik maken van
die grond en gebouwen. Daartoe wordt een sponsorovereenkomst
gesloten, waarbij als tegenprestatie wordt afgesproken het vermelden van
deze sponsoring op zowel de website van school als in schriftelijke
uitingen. Hoe goed bedoeld ook, zal de oudervereniging toch eerst met de
directie moeten spreken over deze sponsoring. Niet alleen “bemoeit” deze
oudervereniging zich met onderwijsinhouden en de plaatsen waar dat
onderwijs deels gegeven gaat/kan worden, zij laat zich ook nog eens
daarvoor sponsoren. Daar komen de directie als eindverantwoordelijk en
de medezeggenschapsraad, als inspraakorgaan, beide nog aan te pas.
Wat betreft dit convenant gaat het niet alleen om tegenprestaties die ten
behoeve van de sponsor gedurende schooltijden worden geleverd. Ook kan het
bijvoorbeeld gaan om tegenprestaties die moeten worden geleverd tijdens
buitenschoolse activiteiten die onder verantwoordelijkheid van het bevoegd
gezag plaatsvinden. Essentieel in deze is immers de verantwoordelijkheid van
het bevoegd gezag waaraan ouder/voogden/verzorgers hun kinderen hebben
toevertrouwd.
Bij sponsoring kan bijvoorbeeld worden gedacht aan:
a. Gesponsorde lesmaterialen:
Bedrijven en organisaties bieden scholen lesmaterialen aan, zoals lesboekjes,
video’s, folders, posters en spellen.

10

b. Sponsoren van activiteiten:
Voor het organiseren van schoolfeesten, sportdagen, schoolzwemmen en
schoolreisjes wordt gebruik gemaakt van sponsors, al dan niet afkomstig uit
de directe schoolomgeving.
c. Sponsoren van gebouw/inrichting/(computer)apparatuur:
Er zijn scholen die via sponsoring een extra lokaal laten bouwen, apparatuur
aanschaffen of een deel van de exploitatie bekostigen (bijvoorbeeld door een
leslokaal te laten sponsoren). Ook kan er sprake zijn van de sponsoring van
cateringactiviteiten.
Bij tegenprestaties kan bijvoorbeeld worden gedacht aan:
a. Advertenties:
Scholen bieden de mogelijkheid om te adverteren, bijvoorbeeld in hun
schoolkrant, de schoolgids, of op de zogenaamde “schoolboards”.
b. Uitdelen van producten:
Winkels, bedrijven en instituten delen op school producten uit om leerlingen
of hun ouders/voogden/verzorgers deze producten te laten proberen. Ook het
aanprijzen van goederen of diensten kan voorkomen.
Tegenprestaties worden vaak gevraagd in de vorm van reclame-uitingen, maar
dat hoeft uiteraard niet altijd. Zie ook de toelichting op artikel 7.
Artikel 2.
Onder de voor sponsoring en donaties geldende wettelijke voorschriften wordt
het volgende verstaan:
De gehele medezeggenschapsraad, heeft op grond van artikel 10 van de Wet
medezeggenschap op scholen (WMS) een instemmingsbevoegdheid over de
aanvaarding van materiële bijdragen of geldelijke middelen wanneer het bevoegd
gezag verplichtingen op zich neemt waarmee de leerlingen binnen de
schooltijden/het onderwijs en tijdens de activiteiten die worden georganiseerd
onder verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag, alsmede tijdens het
overblijven, zullen worden geconfronteerd. Daarnaast dient het bevoegd gezag in
het schoolplan het beleid op te nemen ten aanzien van de aanvaarding van
sponsoring (artikel 12 WPO, artikel 21 WEC, artikel 24 WVO). En tenslotte dient
het bevoegd gezag ouders, verzorgers en leerlingen in de schoolgids te
informeren over de wijze waarop het bevoegd gezag omgaat met bijdragen die
door middel van sponsoring zijn verkregen (artikel 13 WPO, artikel 22 WEC,
artikel 24a WVO).
Op grond van artikel 10 WMS heeft de medezeggenschapsraad een
instemmingsbevoegdheid met betrekking tot het vaststellen of wijzigen van het
schoolplan, een mogelijk schoolreglement en regels op het gebied van het
veiligheids-, gezondheids- en welzijnsbeleid (voor zover niet behorend tot de
bevoegdheid van de personeelsgeleding). Verder heeft het ouders/leerlingendeel

11

van de medezeggenschapsraad op grond van artikel 13 (WPO, WEC) en 14
(WVO, WEC) een instemmingsbevoegdheid waar het gaat om het vaststellen of
wijzigen van de schoolgids. Het voorstel over de schoolgids wordt op grond van
artikel 8 lid 6 WMS tegelijkertijd ter kennisneming aan de personeelsgeleding
van de medezeggenschapsraad gestuurd. Daarbij wordt ook een overzicht
verstrekt van de beweegredenen voor het voorstel, de gevolgen die de
uitwerking van het voorstel naar verwachting zal hebben voor personeel, ouders,
leerlingen en van de naar aanleiding daarvan genomen maatregelen.
Tenslotte heeft de gehele medezeggenschapsraad op grond van artikel 11 WMS
een adviesbevoegdheid over een voorgenomen besluit van het schoolbestuur
over het aangaan, verbreken of belangrijk wijzigen van een duurzame
samenwerking met een andere instelling zoals bijvoorbeeld de samenwerking
met een sponsor. Deze samenwerking wordt overeengekomen via een
(sponsor)overeenkomst.
Volgens de Regeling jaarverslaggeving onderwijs (2008) moeten scholen zich
verantwoorden over alle baten. Dit betekent dat scholen in het financieel
jaarverslag ook informatie dienen te verstrekken over de omvang van de
financiële middelen die door sponsoring en donaties worden verkregen (post
3.5.4 van de regeling Jaarverslaggeving Onderwijs). In de Regeling structurele
gegevenslevering WPO/WEC zijn sponsorgelden gespecificeerd naar instelling en
op bovenschools niveau.
Artikelen 3, 4, 5 en 6.
De uitgangspunten die in de artikelen 3, 4, 5 en 6 zijn opgenomen, hebben
betrekking op de taak, doelstelling, en de positie van de scholen, de
onderwijsinhoud en de continuïteit van het onderwijs. De genoemde
uitgangspunten spreken voor zich. Enkele concrete voorbeelden van situaties,
waarin het betwistbaar is of een tegenprestatie die door de sponsor wordt
verlangd, moet worden aanvaard:
-

-

-

Sponsoring mag niet appelleren aan gevoelens van angst of bijgelovigheid
of misleidend zijn. De sponsor mag geen voordeel trekken uit onkunde of
goedgelovigheid van leerlingen. Voorts moet rekening gehouden worden
met het bevattingsvermogen en verwachtingspatroon van leerlingen.
Bijvoorbeeld bij het uitreiken van sponsorproducten als prijzen of als
beloning vermelden dat er sprake is van sponsorreclame.
Bij de aanschaf van computerapparatuur mag geen sprake zijn van
aanvullende verplichte afname van software bij de sponsor of van een
verbod op het gebruik van software van een ander bedrijf dan dat van de
sponsor.
In lesmaterialen mag geen (impliciete) reclame voorkomen en daarin mag
geen sprake zijn van onvolledige of subjectieve informatie. Aparte

12

-

-

-

vermelding verdient het lesmateriaal dat in het vmbo en het
praktijkonderwijs wordt gebruikt. Vanuit didactisch oogpunt is vereist dat
daarin afbeeldingen voorkomen. Veelal gaat het daarbij om afbeeldingen
van bestaande producten: auto’s, motoren, computers, voedingsmiddelen,
schoonmaakmiddelen en dergelijke. Zolang deze illustraties functioneel
zijn en niet eenzijdig verwijzen naar één bepaald merk, worden dergelijke
afbeeldingen niet beschouwd als reclame. Ook hier is sprake van een
situatie waarbij de school uiteindelijk zelf beslist of hier sprake is van
reclame of van functionaliteit.
Indien er op een andere wijze in schoolverband reclame wordt gemaakt,
mag dit de leerlingen niet stimuleren tot een ongezonde leefstijl en/of
gevaarlijke activiteiten, noch mag dit leerlingen aanmoedigen om ouders
te stimuleren producten of diensten af te nemen van de sponsor.
Bij sponsoring met het oog op de bouw, inrichting en exploitatie van de
school mag in geen geval bemoeienis van de sponsor ontstaan met de
onderwijsinhoud of de organisatie van het onderwijs of met de bouw,
inrichting en exploitatie zelf, anders dan een niet-voorwaardelijke,
neutrale, en adviserende.
Sponsoring van cateringactiviteiten mag niet van invloed zijn op de
tijdsindeling van de school, zoals bijvoorbeeld het onnodig verlengen van
de pauze ter verhoging van de consumptie.

Artikel 7.
Bevoegde gezagsorganen zijn op basis van de WPO, WEC en WVO verplicht een
klachtenregeling te treffen, waarin voorzien wordt in een klachtencommissie en
waarin zowel de wijze waarop een klacht ingediend kan worden als de procedure
waarmee de klacht behandeld wordt zijn vastgelegd. Bij deze klachtencommissie
kunnen leerlingen, ouders/verzorgers en personeel klachten indienen over
beslissingen van het bevoegd gezag en personeel, waaronder dus ook
beslissingen over sponsoring. Het kan hier onder meer betreffen de beslissingen
van het bevoegd gezag om gebruik te maken van sponsoring, de uitingsvormen
van sponsoring, de door het bestuur toegezegde tegenprestaties voor
sponsorgelden, de aard van de sponsor, alsmede de wijze waarop door middel
van sponsoring verkregen middelen in de school worden ingezet.
Tegenprestaties worden vaak gevraagd in de vorm van reclame-uitingen, maar
dat hoeft uiteraard niet altijd. Ten aanzien van reclame-uitingen is in Nederland
reeds het nodige geregeld. Zo bevatten bijvoorbeeld de Wet misleidende
reclame, de Warenwet en de Tabakswet bepalingen over reclame. De Stichting
Reclame Code is een stichting waarin organisaties deelnemen die op enigerlei
wijze bij (het maken van) reclame betrokken zijn en die tot doel heeft ervoor te
zorgen dat in Nederland op verantwoorde wijze reclame wordt gemaakt. Deze
stichting heeft een Reclame Code opgesteld en vervolgens de Reclame Code
Commissie ingesteld waar men klachten over de inhoud van reclame kan

13

inbrengen. Als er bijvoorbeeld toe wordt overgegaan om een schoolboard in de
school toe te laten, dan kan over de inhoud van de reclame op dat schoolboard
een klacht worden ingediend bij de Reclame Code Commissie (Postbus 75684,
1070 AR, Amsterdam, www.reclamecode.nl). Het gaat hier dus uitsluitend om
klachten over de inhoud van de reclame. Met klachten over de beslissing zelf om
het schoolboard (of enige andere vorm van reclame-uiting) toe te laten kan men
niet bij de Reclame Code Commissie terecht. Daartoe dient men een klacht in te
dienen bij de bovengenoemde klachtencommissie van de school.
Artikelen 8 en 9.
De convenantpartners verklaren zich ervoor in te spannen dat schoolbesturen die
van sponsoring gebruik maken dat op een verantwoorde en voor alle
betrokkenen transparante wijze zullen doen. Dat vereist in de eerste plaats dat
bevoegde gezagsorganen alle bij de school betrokkenen, zoals leerlingen,
ouders/verzorgers en personeel, voldoende informeren over beslissingen omtrent
sponsoring. Daarbij kan gedacht worden aan in de toelichting op artikel 7
genoemde beslissingen. Daartoe zullen de convenantpartners scholen op verzoek
ondersteuning bieden bij het opzetten van professionele communicatielijnen.
Daarnaast zullen de convenantpartners stimuleren dat schoolbesturen de door
middel van sponsoring verkregen middelen gescheiden zichtbaar maken in hun
jaarrekening. Om alle bij de school betrokkenen een helder inzicht te verschaffen
in de mate waarin een school van sponsoring gebruik maakt, dient een duidelijke
scheiding tussen de van rijkswege verkregen middelen en sponsormiddelen
aangebracht te worden, en dient deze jaarrekening voor alle bij de school
betrokkenen toegankelijk te zijn.
Om de in dit convenant gemaakte afspraken bekend te maken onder
schoolbesturen, de bij de school betrokkenen zoals leerlingen, ouders en
personeel, en het bedrijfsleven of andere potentiële sponsors, en de naleving
daarvan zoveel mogelijk te bevorderen, zullen de convenantpartners een
gezamenlijke communicatiestrategie ontwikkelen. In elk geval zullen er geschikte
momenten gedurende de gehele convenantperiode worden gezocht om aandacht
te besteden aan de zich binnen de achterban voordoende ontwikkelingen op het
gebied van sponsoring in het onderwijs. Voorts erkennen de convenantpartners
het belang dat dit convenant en de wettelijke bepalingen betreffende sponsoring
in het onderwijs bekend zijn binnen alle geledingen van de school. Er wordt naar
gestreefd dat bevoegde gezagsorganen ervoor zorgen dat een afschrift van dit
convenant op elke school aanwezig blijft.

14