4
Vragenuur: Vragen Van Veldhoven
Vragen van het lid Van Veldhoven aan de minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, viceminister-president,
bij afwezigheid van de staatssecretaris van Infrastructuur
en Milieu, over het bericht "Recyclingbedrijf Moerdijk
gewaarschuwd voor explosiegevaar".

Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Voorzitter. Ook mensen die naast een industrieterrein
wonen, moeten 's avonds gewoon rustig kunnen gaan slapen, maar dat wordt wel lastig als er jaarlijks een groot
alarm is en auto's met zwaailichten met hoge snelheid langs
komen rijden. Vorige week dinsdag was het weer raak op
het bedrijventerrein bij Moerdijk. Ditmaal was het gelukkig
niet Chemie-Pack, maar zorgde het recyclingbedrijf
REMONDIS Argentia voor een enorme zwarte rookpluim
waardoor omwonenden weer ramen en deuren moesten
sluiten. Het was niet de eerste keer dat het daar misging.
Het ging mis in 2013, het ging mis in 2014 en helaas ging
het dus weer mis in 2015.
Wat mij echt zorgen baarde, is dat we na deze ramp, net
na de brand, konden lezen dat er al een aantal keer expliciet
gewaarschuwd is voor explosiegevaar bij dat bedrijf. Uit
een rapport dat door Omroep Brabant is opgevraagd blijkt
dat de inspectie wist dat er op ieder moment een zwaar
ongeval kon plaatsvinden. Dat was bekend. Hoe kan het
dan dat dit bedrijf gewoon door mocht gaan? Er was niet
één instantie op de hoogte; er waren er een heleboel op de
hoogte: de Inspectie SZW, het waterschap en ook de veiligheidsregio. Zij wisten er allemaal van. Ik heb daarom een
aantal vragen aan de minister. Hoe kan het zijn dat één
bedrijf drie keer in drie jaar in de fik vliegt? Dat klinkt als
een heel simpele vraag, maar al onze regelgeving, ons
toezicht en onze vergunningverlening moeten er toch op
gericht zijn dat niet één bedrijf elk jaar in de fik vliegt?
Tot welke maatregelen is het bedrijf in de tussentijd verplicht om de risico's af te dekken? Heeft het die maatregelen
genomen? Is daarop toegezien? En als het bedrijf dat niet
heeft gedaan, waarom is het dan niet stilgelegd? Er waren
drie instanties bij betrokken, maar blijkbaar hebben we
samen niet tot een effectieve aanpak kunnen komen. Hebben we dat dan wel goed georganiseerd? Met Chemie-Pack
toch nog heel vers in het geheugen — we moeten het rapport hier nog bespreken — vraag ik: wist de ILT, de Inspectie
Leefomgeving en Transport, ook van dit risico? Ik kom haar
nergens tegen in de rijtjes, terwijl het toch een risicogebied
is. Zo nee, waarom is dat dan niet het geval? We hebben
eerder in debatten in de Kamer gezegd dat recidive een
prijs moet krijgen. Als je keer op keer in de fout gaat, moet
de sanctie strenger worden. Is dat hier doorgevoerd? Zo
nee, waarom niet?

Minister Asscher:
Voorzitter. Dit zijn terechte vragen van mevrouw Van Veldhoven, want het toezicht op dit soort installaties is van groot
belang voor iedereen, zeker voor mensen die in de buurt
ervan wonen. Het gaat hierbij om een Brzo-installatie die
verspreid is over drie locaties: Jupiterweg 2, Middenweg 7

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

en Middenweg 20. De berichtgeving klopt dat er bij eerdere
inspecties overtredingen zijn geconstateerd. Die hebben
ook gevolgen gehad. Zo is op Jupiterweg 2 de installatie
een week stilgelegd tot er maatregelen waren genomen
waardoor de installatie weer in bedrijf mocht worden
genomen. Op Middenweg 7 is een ontzilveringsreactor
permanent stilgelegd. Die lag ook nog stil op het moment
van de brand van 12 mei jl. in hetzelfde pand maar bij een
andere installatie. De vraag wat daar precies gebeurd is en
hoe het kan dat er drie keer een incident is geweest bij dat
ene bedrijf, dat weliswaar over drie locaties is verspreid, is
onderwerp van onderzoek. Het Openbaar Ministerie en de
inspecties kijken daarnaar. De uitkomsten daarvan zullen
we moeten afwachten, maar ik deel met mevrouw Van
Veldhoven hoe belangrijk het is om de toedracht te achterhalen.
Wat is er in de tussentijd gebeurd? Ten aanzien van de
gevaarlijke installaties zijn er maatregelen, interventies
opgelegd, die ook zijn nageleefd. Daarnaast geldt dat voor
1 juli het explosiegevaar voor het geheel opnieuw tegen
het licht moet worden gehouden. Aan de hand van het
onderzoek dat nu plaatsvindt, moet worden bekeken of er
aanleiding is tot nadere interventies bij dit bedrijf. Dit valt
onder het toezicht van de Omgevingsdienst, die weer onder
bestuurlijke verantwoordelijkheid van de provincie valt.
Over dat onderwerp wisselt de Kamer van gedachten met
de staatssecretaris. Daarover is het afgelopen jaar uitgebreid
gesproken, net zoals binnenkort zal worden gedaan. Ik denk
dat er volgende maand in het algemeen overleg over
externe veiligheid — misschien zijn er dan al meer gegevens
bekend — reden is om te discussiëren over de meer algemene vraag hoe het toezicht op dit soort gevaarlijke installaties in Nederland georganiseerd is.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Ik dank de minister hartelijk voor het feit dat hij toegeeft
dat hierbij het een en ander echt is misgegaan. Het is goed
dat het OM kijkt naar deze specifieke casus. Maar wat mij
natuurlijk zorgen baart, is dat er pas naar deze specifieke
casus wordt gekeken nadat er drie keer zo'n grote brand is
geweest. Hoewel we in het AO over externe veiligheid met
de staatssecretaris zullen spreken over alle technicaliteiten
van het Brzo, is mijn vraag onbeantwoord gebleven of we
het in Nederland met elkaar goed georganiseerd hebben
als we het laten lopen wanneer een bedrijf zo vaak een
waarschuwing krijgt en bekend is dat er een acuut gevaar
is van een groot ongeval en we pas na afloop bekijken wat
er is misgegaan. Dat kan toch niet de manier zijn om hiermee om te gaan, aangezien we de veiligheid van de werknemers — de Inspectie SZW is hierbij betrokken — daarmee
in het honderd laten lopen? Dat kan niet de manier zijn
waarop de minister dit wil aanpakken. Daarom heb ik
gevraagd of we het goed met elkaar hebben georganiseerd
en of er voldoende signalering door de verschillende
inspecties is naar het nationale niveau. Het Brzo valt immers
direct onder de nationale inspectie. Hebben we dat goed
met elkaar georganiseerd? Wil de minister ook naar dat
punt kijken en is hij bereid om met de staatssecretaris van
Milieu te bespreken dat het risico op zware ongevallen
transparant wordt gemaakt? Zet het in een register wanneer
er zo'n melding wordt gedaan. Zet ook in het register wanneer het bedrijf de maatregelen heeft genomen. Mensen
die daarbij in de buurt wonen, kunnen dan zien of er problemen zijn met bedrijven. Ook bedrijven onderling kunnen
elkaar op die manier goed beoordelen en elkaar aansporen

19 mei 2015
TK 84

84-4-1

om veiligheid voorop te zetten. Is de minister daartoe
bereid?

De voorzitter:
Een korte reactie, graag.

Minister Asscher:
Aangezien de vraag van mevrouw Van Veldhoven twee
conclusies in zich had, denk ik dat het goed is om nog even
terug te halen dat er bij de eerdere twee inspecties overtredingen zijn geconstateerd en dat het toen niet bij een
waarschuwing is gebleven, maar het ook tot interventies
is gekomen. De twee installaties zijn stilgelegd. Dat doen
de inspecties en de Omgevingsdienst niet zomaar. Zij deden
dat juist omdat er overtredingen waren geconstateerd. Dat
waren zes overtredingen, waaronder een gebeurtenis in
risicocategorie 1: gevaar voor medewerkers of omgeving.
Daarom is de installatie op de Jupiterweg ook stilgelegd.
Door het bedrijf zijn maatregelen genomen en daar is
opnieuw naar gekeken. Toen is de stillegging opgeheven.
De chemische ontzilveringsreactor op de Middenweg 7 is
tot op de dag van vandaag stilgelegd. Na de brand van 12
mei is die reactor op de Middenweg 7 uiteraard nu niet in
bedrijf. Het is goed om te constateren dat er naar aanleiding
van die overtreding ook is opgetreden. De vragen die resten,
zijn de volgende. Wat was de aard van de brand van 12
mei? Was er een verband met eerdere overtredingen? Is er
een link met de overtredingen die eerder naar voren kwamen uit de inspecties? Zijn er overtredingen over het hoofd
gezien? Op die vragen kan noch mevrouw Van Veldhoven,
noch ik nu antwoord geven. Zij vormen onderwerp van
onderzoek. Daarom gaat het ook te ver om nu conclusies
te trekken over hoe het toezicht heeft gefunctioneerd. Er is
opgetreden. Er zijn risico's en overtredingen geconstateerd.
Dat heeft geleid tot handhaving. Daarna is deze brand uitgebroken. Uiteraard wordt dit tot op de bodem uitgezocht.
Op basis van de conclusies kunnen we zien of er fouten zijn
gemaakt door de inspecties of de omgevingsdienst en of
het bedrijf zich niet heeft gehouden aan de afgesproken
maatregelen. Uiteraard, zo zeg ik in antwoord op de laatste
vraag van mevrouw Van Veldhoven, ben ik te allen tijde
bereid om over deze majeure kwestie met de staatssecretaris weer nadere afspraken te maken. Ik denk echter dat het
in het belang van de Kamer en van de veiligheid in die regio
is om de onderzoeksresultaten af te wachten. Dan weten
we namelijk wat er aan de hand was.

Minister Asscher:
Mevrouw Van Veldhoven heeft het over een nieuwe ramp.
Er is een brand uitgebroken elders in het pand op de Middenweg 7, niet in de reactor die op bevel van de omgevingsdienst en de inspectie was stilgelegd. Er zou een verband
kunnen zijn met die eerdere overtreding. Eerlijk gezegd
begrijp ik die associatie heel goed. We moeten dat echter
wel zeker weten voordat we vergaande conclusies trekken.
Als dan blijkt dat het niet goed is gegaan, dan kan dat leiden
tot nadere, aangescherpte eisen ten aanzien van transparantie. Ik spreek hier nogmaals mijn bereidheid uit, maar
laten we wel even bekijken wat er in de praktijk is gebeurd,
waardoor die brand veroorzaakt is.

De voorzitter:
Dat gaan we doen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Ik ben blij met de intentie van de minister, maar vind toch
dat hij zich er te gemakkelijk van afmaakt. Twee keer zijn
er maatregelen genomen, maar die zijn onvoldoende
gebleken om een derde ramp te voorkomen. Dan gaat er
toch iets niet goed. Dan heeft de recidive geen prijs. We
hebben geen enkele vorm van transparantie die die bedrijven dwingt om te voorkomen dat ze de "categorie 1"-labels
krijgen. Hoe gaan we voorkomen dat we weer een onderzoek moeten doen? Dat we dat moeten doen, ben ik met
de minister eens. Maar hoe gaan we dat nu voorkomen? Ik
denk dat transparantie daarin een belangrijke rol zou kunnen
spelen. Ik krijg daarop graag nog een reactie van de minister.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik herinner me nog goed — ik zat toen net in de Kamer —
dat de toenmalige minister Opstelten, die nu mijnheer
Opstelten is, …
Minister Asscher:
Toen ook.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ja, toen was hij ook nog een mijnheer. Hij zei: dit is een
ramp van ongekende omvang. En: dit moeten we nooit
meer hebben in Nederland. We zijn nu zo'n beetje vijf jaar
verder. Er is toen een quickscan geweest en daarna is er
een lijst opgesteld met de namen van bedrijven die niet
voldeden aan minstens twee punten, namelijk brandveiligheid en Brzo-veiligheid. Daarna werd gezegd: er is heel veel
verbeterd, …
De voorzitter:
Wat is uw vraag?
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
… dus deze transparantie hebben we niet meer nodig. Zou
de minister nu, na deze brand, niet moeten zeggen: eigenlijk
zijn we toen de mist ingegaan door niet door te zetten op
de weg van het met naam en toenaam bekendmaken van
bedrijven die niet voldoen aan een van de vijf hoofdcriteria
op het gebied van de veiligheid?
Minister Asscher:
Er is sindsdien natuurlijk wel heel veel gebeurd. De staatssecretaris heeft in nauw overleg met de Kamer de hele keten
van toezicht op Brzo-bedrijven, bedrijven met gevaarlijke
stoffen, tegen het licht gehouden en daarover ook met de
Kamer gesproken. Binnenkort ligt in dit huis een wetswijziging in finale vorm voor om ervoor te zorgen dat we dit
beter regelen, met een verantwoordelijkheidsverdeling
tussen Rijk en regionale autoriteiten en met de mogelijkheid
van veel strengere sancties. Het gaat mij dus te ver om aan
de hand van deze brand dit soort verstrekkende conclusies
te trekken. Die brand is weliswaar in hetzelfde gebied als
destijds de ramp in het Moerdijkgebied, maar nu kan nog

19 mei 2015
TK 84

84-4-2

niet worden gezegd wat het verband is met de aard van het
bedrijf of andere industriebedrijven. Ik ben het zeer eens
met mevrouw Van Tongeren dat de ernst van dit soort
branden, de effecten daarvan op de omgeving en de risico's
van dit soort bedrijven van ons de grootste zorgvuldigheid
vereisen wat betreft het organiseren van het toezicht
daarop. Bij die zorgvuldigheid past echter ook dat je eerst
kijkt naar de oorzaak van de brand en pas daarna conclusies
trekt over wat er eventueel zou moeten verbeteren.

dat moment, inclusief de vragen zoals die hier gesteld zijn,
zal de staatssecretaris per brief aan de Kamer doen toekomen.
De voorzitter:
Dank u wel voor deze toezegging, voor uw antwoorden op
de gestelde vragen en voor uw komst naar de Kamer.

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Kan de minister mij ervan verzekeren dat er bij Brzobedrijven zoals dit bedrijf geen inspectievakanties en geen
aangekondigde inspecties zijn, maar dat de inspecties échte
inspecties zijn om te bekijken of die bedrijven voldoen aan
alle brandveiligheids- en Brzo-eisen?
Minister Asscher:
Dit gaat om heel serieuze inspecties. Verschillende diensten
werken daarbij samen: de provincie, de omgevingsdienst,
de ILT desnoods en de Inspectie SZW. Dat mag ook blijken
uit het feit dat bij die twee eerdere inspecties zes overtredingen zijn geconstateerd, met verstrekkende gevolgen
voor het bedrijf. Het stilleggen van de activiteiten op twee
locaties is niet iets wat je zomaar doet en wat past bij een
inspectievakantie of een aangekondigd bezoekje. Nee, dat
is een inspectie op overtredingen, met gevolgen. Mevrouw
Van Veldhoven vraagt terecht of dit voldoende is geweest
en of er verband bestaat tussen eerdere incidenten en deze
brand. Dat wil ik net zo graag weten als zij en als mevrouw
Van Tongeren. Als we die antwoorden hebben, weten we
meer over de vraag of er meer nodig is in het toezicht of
dat — en dat kan ook — deze brand helemaal geen verband
houdt met die andere activiteiten.
Mevrouw Cegerek (PvdA):
Brzo-bedrijven werken met strenge veiligheids- en milieueisen. Het is verbazingwekkend dat er keer op keer fouten
zijn geconstateerd bij dit bedrijf en dat er in dit geval toch
nog een slachtoffer is gevallen. Dat is een slachtoffer te
veel. We moeten terugkijken en leren van dit proces. Ik ben
heel benieuwd wat er nu anders moet, want dat is me nog
niet helemaal duidelijk. We blijven de hele tijd nog in processen denken. Dit dossier raakt ook aan het terrein van
staatssecretaris Mansveld. Ik wil precies weten hoe in dit
geval het proces van vergunningverlening, toezicht en
handhaving is doorlopen en wat er mis is gegaan. Ik wil dit
ook graag aan de hand van een uitgebreide brief bespreken
in het AO externe veiligheid.
Minister Asscher:
Vanzelfsprekend. Ik deel de wens van verschillende
Kamerleden om te weten wat de toedracht is en hoe dit
heeft kunnen gebeuren. Niet voor niets neemt ook het
Openbaar Ministerie deze zaak in onderzoek. Ook het OM
wil weten wat de toedracht is geweest, wie er verantwoordelijk is en of er eventueel sprake kan zijn van strafrechtelijke feiten. Dat is het karakter van dat onderzoek. Ik zeg
graag toe dat de staatssecretaris voor het AO externe veiligheid half juni de Kamer per brief op de hoogte brengt
van wat er op dat moment bekend is. Ik weet niet of het
OM-onderzoek dan al is afgerond. De stand van zaken van

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Veldhoven

19 mei 2015
TK 84

84-4-3