Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

34 861

Regels ter implementatie van richtlijn (EU)
2016/681 van het Europees Parlement en de
Raad van 27 april 2016 over het gebruik van
persoonsgegevens van passagiers
(PNR-gegevens) voor het voorkomen, opsporen,
onderzoeken en vervolgen van terroristische
misdrijven en ernstige criminaliteit (PbEU 2016,
L 119) (Wet gebruik van passagiersgegevens
voor de bestrijding van terroristische en
ernstige misdrijven)

Nr. 22

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 oktober 2019
Tijdens het Algemeen Overleg Nationale veiligheid en crisisbeheersing
d.d. 20 juni 2019 (Kamerstuk 30 821, nr. 90) heb ik uw Kamer toegezegd
een brief te sturen over de toepassing van technologieën rond het
uitwisselen van passagiersgegevens in het kader van de opsporing. Uw
Kamer zal apart per brief worden geïnformeerd, mede namens de Minister
voor Rechtsbescherming, over het gebruik van technologieën zoals
gezichtsherkenningssoftware voor de opsporing en de daarmee gepaard
gaande risico’s.
Deze toezegging is gedaan naar aanleiding van de inbreng van lid
Laan-Geselschap (VVD) over de aanslagpleger van de kerstmarkt in
Berlijn, die door vijf verschillende Europese landen kon reizen voordat hij
werd opgepakt.
Het belang van uitwisseling van passagiersgegevens voor het verkrijgen
van inzicht in grensoverschrijdende terroristische en ernstige misdrijven is
groot, ook binnen een Europese Unie zonder interne grenscontroles. Op
17 juni jl. is de Wet gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding
van terroristische en ernstige misdrijven1 in het Staatsblad gepubliceerd.
Deze PNR-wet implementeert de EU-richtlijn 2016/6812 over het gebruik
van passagiersgegevens voor het voorkomen, opsporen, onderzoeken en
vervolgen van terroristische misdrijven en ernstige criminaliteit.
Op basis van de PNR-wet verzamelt en verwerkt de Passagiersinformatieeenheid (Pi-NL) passagiersgegevens die door luchtvaartmaatschappijen
zijn verstrekt en geeft zij deze gegevens, of het resultaat van de
1
2

kst-34861-22
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden 17 juni 2019, jaargang 2019, nr. 205.
Richtlijn (EU) 2016/681 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 861, nr. 22

1

verwerking ervan, door aan de bevoegde instanties, indien deze nader
onderzoek behoeven. Bevoegde instanties (het Openbaar Ministerie, de
politie, de bijzondere opsporingsdiensten, de Kmar en de Rijksrecherche)
kunnen daarnaast bij de Pi-NL passagiersgegevens opvragen met als doel
het doen van onderzoek of het treffen van de nodige maatregelen om
terroristische of ernstige misdrijven te voorkomen, op te sporen, te
onderzoeken en te vervolgen. Daarnaast kunnen passagiersgegevens, met
inachtneming van de eerder genoemde doelbinding, worden vergeleken
met opsporingsdatabanken en worden getoetst aan zogenaamde
risico-criteria zodat niet alleen personen die vooraf bekend, maar ook
personen die vooraf onbekend waren bij de rechtshandhavingsautoriteiten kunnen worden onderkend. Met deze instrumenten die de nieuwe
wet biedt, zijn bevoegde instanties beter in staat inzicht te krijgen in de
wijze waarop criminele, terroristische netwerken opereren, hetgeen een
gerichtere aanpak van deze netwerken mogelijk maakt. Dit is een
waardevolle aanvulling op de bestaande bevoegdheden en middelen van
de opsporingsinstanties.
De technische voorziening waarvan Pi-NL gebruik maakt is het Travel
Information Portal (TRIP). TRIP is speciaal ontworpen om passagiersgegevens op een gestructureerde wijze te ontvangen, te verwerken, te
analyseren en te matchen met databases en risicoprofielen ten behoeve
van de taakuitvoering van de Pi-NL. TRIP is zodanig ontwikkeld dat de
privacy waarborgen conform de PNR-wet zijn ingebouwd, zo worden
gegevens automatisch na 6 maanden gedepersonaliseerd en na 5 jaar
verwijderd. Ook is de verwerking van bijzondere persoonsgegevens
technisch uitgesloten.
De PNR-wet maakt het mogelijk om passagiersgegevens, of het resultaat
van de verwerking ervan, uit te wisselen met de Passagiersinformatieeenheden van andere Europese lidstaten en met Europol. Nederland is
vanwege het operationele belang trekker van de pilot PIU-net. De pilot
PIU-net is erop gericht de uitwisseling van passagiersgegevens tussen de
passagiersinformatie-eenheden van de lidstaten en met Europol nader
technisch vorm te geven, binnen de kaders van de PNR-richtlijn en met
inachtneming van de benodigde datawaarborgen.
Ik hecht eraan te benadrukken dat de PNR-wet alleen de mogelijkheden
beziet om passagiersgegevens te ontvangen van luchtvaartmaatschappijen. De dader van de terroristische aanslag op de Kerstmarkt in Berlijn
kon echter ongezien per bus en trein door Europa, waaronder Nederland,
reizen. Vervolgens is naar aanleiding van deze gebeurtenis in de vorige
kabinetsperiode door de voormalige Minister van Justitie en Veiligheid
aan uw Kamer gecommuniceerd dat de mogelijkheden worden onderzocht of ook passagiersgegevens uitgewisseld kunnen worden van andere
vervoersmodaliteiten dan alleen luchtverkeer.3 De in 2016 aangenomen
EU PNR-richtlijn laat in de overwegingen uitdrukkelijk de mogelijkheid
open om dit nationaalrechtelijk te regelen.
Tijdens de wetsbehandeling van de PNR-wet heb ik aangegeven dat de
regering op dit moment niet voornemens is om de PNR-wet ook van
toepassing te verklaren op andere vervoersmodaliteiten.4 Europese
initiatieven en pilots op dit vlak worden nauwlettend in de gaten
gehouden om te bezien of uitbreiding van de PNR-wet naar andere
vervoersmodaliteiten effectief en proportioneel is. Hierbij wordt tevens
rekening gehouden met de motie van het lid Groothuizen (D66) waarin uw

3
4

AO JBZ-raad 25 januari 2017, Kamerstuk 32 317, nr. 460.
Handeling I 2018/19, nr. 31, item 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 861, nr. 22

2

Kamer de regering oproept in Europees verband actief te pleiten voor een
juridische herbeoordeling van de PNR-richtlijn (Kamerstuk 34 861, nr. 20).
Ik vertrouw erop uw Kamer hiermee voldoende te hebben geïnformeerd
over de toepassing van technologieën rond het uitwisselen van passagiersgegevens in het kader van opsporing.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 861, nr. 22

3