Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 655

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 april 2009
Hierbij zend ik u het verslag van de vergadering van de informele Ecofin
van 3 en 4 april 2009. De voorlopige agenda van de Ecofin Raad van 5 mei
2009 te Brussel is bekend. Kort voor het AO en de Ecofin Raad zal zoals
gebruikelijk, de geannoteerde agenda aan uw Kamer worden gezonden.
De minister van Financiën,
W. J. Bos

KST130133
0809tkkst21501-07-655
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21501-07, nr. 655

1

Verslag Eurogroep en Ecofin Raad van 3 en 4 april
Algemeen
Op 3 en 4 april 2009 vonden de Eurogroep en informele Ecofin Raad
plaats in Praag. Tijdens deze vergadering van de informele Ecofin Raad
waren ook de presidenten van de nationale banken aanwezig.
Implementatie Stabiliteits- en Groeipact
De ministers bespraken de economische situatie, de stimuleringsmaatregelen die in de context daarvan zijn genomen, en het belang van
houdbare overheidsfinanciën. Voor wat betreft dat laatste is het van
belang dat beleid gepaard gaat met geloofwaardige exit strategieën en
budgettaire consolidatie. Voor de lidstaten die in 2008 reeds door de
3%-grens heen gingen en die nu in een buitensporige tekort procedure
komen, publiceerde de Commissie op 24 maart aanbevelingen. Dit gaat
om Frankrijk, Spanje, Griekenland, Ierland en het Verenigd Koninkrijk.
De aanbevelingen sporen de lidstaten aan om actie te gaan ondernemen
om in een bepaald jaar weer onder de 3% tekortgrens te komen. Dit jaar is
specifiek per lidstaat. Bij de formulering van die aanbevelingen is rekening
gehouden met de specifieke economische omstandigheden van deze
lidstaten evenals met hun budgettaire positie. Ook werd rekenschap
gegeven van het feit dat veel lidstaten in een buitensporig tekort raakten
als gevolg van speciale economische omstandigheden; zij krijgen dan ook
langer dan de gebruikelijke periode van 1 jaar om het tekort te herstellen.
De aanbeveling aan Frankrijk en Spanje is om in 2012 weer onder de 3%
tekortgrens te zakken. Voor Ierland en het Verenigd Koninkrijk is dat 2013.
Griekenland krijgt 2010, aangezien Griekenland al langer een buitensporig
tekort heeft. De Ecofin Raad kon zich vinden in de aanbevelingen van de
Europese Commissie. Aangezien deze Ecofin Raad informeel was, zullen
de raadsbesluiten, aanbevelingen en opinies formeel worden aangenomen op de bijeenkomst van de JBZ-Raad op 27 april a.s. Tijdens die
Raad zal ook de Raadsopinie worden aangenomen over het stabiliteitsprogramma van Cyprus.
Economische situatie. situatie financiële markten en debriefing
G20
De Ecofin Raad heeft vervolgens gesproken over de financiële markten,
alsook de algehele economische situatie. Lidstaten constateerden gezamenlijk dat de terugval in de wereldhandelsvolumes en de impact van de
economische terugval op de arbeidsmarkt belangrijke aandachtspunten
zijn. Een aantal lidstaten maakte melding van sterk teruglopende orderportefeuilles van bedrijven, vooral in de industrie, gecombineerd met een
sterk oplopende werkloosheid gedurende het huidige en het komende
jaar.
De Europese Centrale Bank merkte op dat de cijfers in eerste kwartaal van
2009 mogelijk slechter zullen zijn vergeleken met de cijfers voor het vierde
kwartaal van 2008. In het tweede kwartaal van 2009 zal moeten blijken of
de economische situatie stabiliseert of dat er sprake zal zijn van een
verdere verslechtering van de economie. De inflatieverwachtingen op de
middellange termijn zijn nog altijd in lijn met de definitie van prijsstabiliteit die de ECB hanteert. Ondanks dat de prijsstijgingen in de
komende maanden dicht bij nul zullen zitten, is de verwachting dat deze in
de loop van het jaar weer zullen oplopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21501-07, nr. 655

2

Een aantal lidstaten benadrukte dat het herstellen van vertrouwen de
sleutel is tot het mitigeren van de negatieve effecten van de crisis en
aanwakkeren van het economisch herstel. Verschillende elementen
kunnen hier aan bijdragen.
In het kader van het Europees economisch herstelprogramma hebben de
Europese lidstaten de afgelopen tijd maatregelen genomen om de economieën te stimuleren. Het vertrouwen in het optreden van de overheid kan
verder versterkt worden door deze maatregelen te combineren met
geloofwaardige exit-strategieën. Hiermee wordt duidelijk dat de nationale
overheden sterk hechten aan de langetermijn houdbaarheid van de
overheidsfinanciën. Middels deze weg kan het budgettaire raamwerk
bijdragen aan het herstellen van het vertrouwen.
Het aanpakken van de problemen in de financiële sector is een cruciaal
element in het herstellen van vertrouwen. Dit gebeurt via vele kanalen,
bijvoorbeeld door de herkapitalisatie van banken of door het afgeven van
garanties door overheden. Door verschillende landen werd tevens het
belang van het aanpakken van impaired assets benadrukt.
Het is voorts belangrijk dat een internationaal gelijk speelveld blijft
gewaarborgd en dat de schijn van protectionisme wordt bestreden. In dit
kader was er gedurende de Ecofin Raad een breed draagvlak voor een
oproep aan het IASB om nauw samen te werken met de FASB om mogelijke divergenties in accountingstandaarden tussen de Verenigde Staten
en Europa tegen te gaan zie ook: http://www.mfcr.cz/cps/rde/xbcr/mfcr/
statement_informal_ecofin_en_04042009.pdf.
Onder dit agendapunt is verder gesproken over de uitkomsten van de
G20-top (London Summit). Het Verenigd Koninklijk gaf in zijn inleiding aan
dat het een zeer succesvolle top was geweest. De top heeft een vastberadenheid laten zien om samen te werken. De lidstaten zijn het er over eens
dat er belangrijke resultaten zijn geboekt zie ook:
http://www.londonsummit.gov.uk.
Enkele lidstaten onderstreepten in de Ecofin Raad het belang van de
afspraak in de G20 om extra middelen voor onder andere het IMF ter
beschikking te stellen. Ook zetten meerdere lidstaten in de Ecofin Raad
zich in de discussie actief af tegen protectionisme. De bovengenoemde
oproep van de Ecofin Raad om te zorgen voor internationale convergentie
op het gebied van accountingstandaarden sloot goed aan bij de uitkomsten van de G20 op dit gebied.
Voorbereiding voorjaarsvergaderingen IMF en Wereldbank
De Ecofin Raad heeft gezamenlijk de Europese inzet voor de voorjaarsvergaderingen van het IMF en de Wereldbank van 25 en 26 april aanstaande bepaald. Omdat lidstaten het in grote mate eens waren, is over
dit onderwerp niet uitgebreid gediscussieerd. Tsjechië zal als Voorzitter
van de EU de Europese inzet inbrengen tijdens het International Monetary
and Financial Committee (IMFC). De EU zal onder andere een verhoging
van de middelen van het IMF ondersteunen en ook is zij voorstander van
een versterkte rol van het IMF op het gebied van surveillance en crisispreventie.
In dit kader zal de EU ook de door het IMF op te richten Flexible Credit
Line ondersteunen. Naar de mening van de lidstaten, zal deze het IMF in
staat stellen om IMF-lidstaten op een snelle en toereikende wijze toegang
te geven tot de middelen van het IMF om een crisis te kunnen voorkomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21501-07, nr. 655

3

of er tijdig op te kunnen reageren. Juist in de huidige economische
omstandigheden is dit erg belangrijk.
Resultaten EU-uitbreiding
Het Tsjechische voorzitterschap heeft op 17 maart jl. een conferentie georganiseerd met als thema «EU-enlargement – five years after.» Tijdens deze
conferentie is gesproken over de resultaten van de uitbreiding van de EU
van vijf jaar geleden, en de effecten van de uitbreiding op zowel de
nieuwe als de oude lidstaten. Enkele uitkomsten van deze conferentie zijn
gedurende de Ecofin Raad gepresenteerd door de heer Padoa-Schioppa,
de voormalige Italiaanse minister van Financiën.
De Europese Commissie benadrukte het succes van de uitbreiding. De
uitbreiding heeft economische winsten gebracht aan zowel de nieuwe als
de oude lidstaten.
Daarnaast schetste de Europese Commissie hoe het succes van de uitbreiding nu wellicht werd overschaduwd door de economische tegenwind. Zij
besteedde aandacht aan de verschillende faciliteiten die er inmiddels zijn
voor steun in deze tijd van crisis. Dit omvat de onlangs verhoogde EU-faciliteit voor betalingsbalansondersteuning, steun via Structuur- en Cohesiefondsen door middel van het naar voren halen van uitbetalingen en het
beschikbaar stellen van extra middelen voor bedrijven en financiële instellingen door de Europese Investeringsbank (EIB) en de Europese Bank voor
Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRC).
Staatssecretaris de Jager viel de Commissie bij en gaf aan dat Nederland
de uitbreiding van de EU ook als een succes verwelkomt. Hij benadrukte
daarbij wel dat niet alle lidstaten en alle uitbreidingsrondes hetzelfde zijn.
Elke uitbreidingsronde moet op zijn eigen merites worden beoordeeld.
Europees toezicht: de Larosière
Tijdens de informele Ecofin Raad is uitgebreid gesproken over toekomstige vormgeving van toezicht in Europa, naar aanleiding van het rapport
van Jacques de Larosière. Dhr. de Larosière lichtte de belangrijkste
uitkomsten van het rapport toe. De Larosière stelt een orgaan voor dat
verantwoordelijk zal zijn voor toezicht op macro-financiële stabiliteit
(macroprudentieel toezicht): de European Systemic Risk Council (ESRC).
Dit orgaan moet macro-financiële informatie analyseren en vervolgens
risicowaarschuwingen afgeven, gecombineerd met aanbevelingen om
deze risico’s te mitigeren.
Voorts wordt voorgesteld om een European System of Financial Supervision (ESFS) te vormen die voorziet in afstemming van toezichtsbeleid op
Europees niveau. Uitvoering van beleid vindt plaats door de nationale
toezichthouders, omdat deze meer direct zicht hebben op financiële instellingen. Het ESFS ziet toe op uniforme toepassing van beleid en verzorgt –
indien nodig – mediation. Ter ondersteuning van de versterkte rol van het
Europees systeem worden de huidige level 3 comités vervangen door
autoriteiten.
In de Ecofin Raad was een breed draagvlak voor de notie dat de focus bij
toezicht te veel is uitgegaan naar het microniveau en te weinig naar het
macroniveau. Daardoor zijn systeemrisico’s, die te maken hebben met de
interacties tussen financiële instellingen, onderschat. Een early warning
systeem is noodzakelijk. Ook was er breed draagvlak voor het feit dat er
hervormingen nodig zijn in financieel toezicht op Europees niveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21501-07, nr. 655

4

Het oprichten van een Europees orgaan (ESRC) dat zich bezighoudt
macrofinanciële stabiliteit werd breed gesteund. Een belangrijke rol
binnen een dergelijk orgaan moet worden gespeeld door de centrale
banken, evenals de ECB. De aanwezige ministers en presidenten van de
centrale banken waren eenduidig over het belang van een goede
informatie-uitwisseling tussen de nationale toezichthouders en de ESRC.
Ook op micro-prudentieel niveau vond de notie dat de level-3 comites
moesten worden versterkt veel steun.
Staatsecretaris de Jager heeft tijdens de discussie over het rapport van de
Larosière aangegeven dat Nederland positief is over het rapport en het in
grote mate eens is met de gedane aanbevelingen. Het oprichten van een
Europees orgaan dat zich bezighoudt met macroprudentieel toezicht is
een goede zaak. De afwezigheid van een dergelijk orgaan op dit moment
is een omissie in het systeem; dit moet snel worden gecorrigeerd. De
Staatsecretaris gaf aan dat dit orgaan wat Nederland betreft aanbevelingen moet kunnen doen aan de EU en aan nationale autoriteiten. Hij gaf
verder aan dat Nederland niet denkt dat dit orgaan ook directe aanbevelingen moeten kunnen geven aan individuele financiële instellingen,
aangezien dit binnen het domein van micro-prudentieel toezicht ligt.
Hiermee sloot de Staatssectetaris aan bij de ECB, die had opgemerkt dat
het belangrijk is om een duidelijk onderscheid te blijven maken tussen
microen macroprudentiële verantwoordelijkheden.
De Staatsecretaris heeft ook benadrukt dat Nederland voorstander is van
het toekennen van bindende bevoegdheden aan het voorgestelde ESFS.
De Staatssecretaris merkte tot slot op dat het rapport het opzetten van
drie verschillende Europese autoriteiten op het gebied van microprudentieel toezicht op de korte tot middellange termijn aanbeveelt. Zoals
bekend is Nederland, ook in Europees opzicht, een voorstander van het op
termijn invoeren van een Twin Peaks model.
De aanwezige ministers en presidenten van de centrale banken riepen het
Economic and Financial Committee (EFC) en het Financial Services
Committee (FSC) op om de voorstellen verder te bediscussieren en om
compromissen te vinden op punten waar tussen de lidstaten nog geen
volledige overeenstemming bestaat. Op de Ecofin Raad in juni zullen de
hervormingen van de toezichtsstructuur in Europa verder worden
besproken, al waarna er over dit onderwerp een paper wordt voorbereid
voor de Europese Raad van juni.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21501-07, nr. 655

5