Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 420

Noodpakket banen en economie

Nr. 101

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 28 augustus 2020
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat over de brief van 29 juni 2020 over de Regeling
Subsidie financiering Vaste Lasten MKB COVID-19 (Kamerstuk 35 420, nr.
87).
De vragen en opmerkingen zijn op 17 juli 2020 aan de Staatssecretaris van
Economische Zaken en Klimaat voorgelegd. Bij brief van 26 augustus 2020
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Renkema
De griffier van de commissie,
Nava

kst-35420-101
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersoon
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het voornemen
van het kabinet om de regeling in te voeren die voorziet in een subsidie
van de vaste lasten van getroffen mkb (midden en kleinbedrijf) ondernemers. Deze leden hebben aan de hand van dit voornemen nog vragen
en opmerkingen.
1. In de brief aan de Kamer over het noodpakket 2.0 van 20 mei 2020
(Kamerstuk 35 420, nr. 38) geeft het kabinet aan dat kapitaalintensieve
sectoren met forse omzetdaling door corona te willen ondersteunen in
een beweging richting een toekomstbestendig verdienmodel. De leden
van de VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris deze sectoren al in
beeld heeft. Zijn deze gelijk aan de lijst met Standaard Bedrijfsindelings (SBI)-codes die ook voor de Tegemoetkoming Ondernemers
Getroffen Sectoren (TOGS) is gebruikt? Zo ja, is deze lijst voldoende of
zijn er ook sectoren die gemiddeld meer dan 30% omzet verlies
hebben maar niet op de lijst met SBI-codes staan? Welke zijn dat dan?
Gaat de Staatssecretaris hierover in gesprek met VNO-NCW en
MKB-Nederland? Hoe gaat de Staatssecretaris uitvoering geven aan
deze toezegging?
Antwoord
Bij het opstellen van de Regeling Subsidie financiering Vaste Lasten
MKB COVID-19 (TVL) is ervoor gekozen dezelfde sectorafbakening te
hanteren als voor de Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen
Sectoren (TOGS). Dit zijn de sectoren die het sterkst zijn getroffen door
de maatregelen die het kabinet en andere (nationale en internationale)
overheden hebben genomen ter bestrijding van het corona virus. Dit is
de reden dat het kabinet dezelfde sectorafbakening hanteert die gericht
is op MKB bedrijven welke – als gevolg van de kabinetsmaatregelen
om het coronavirus in te dammen – omzetdaling ervaren. Recent heeft
het kabinet nog een correctie doorgevoerd m.b.t. de lijst met in
aanmerking komende SBI-codes voor de TVL door ondernemers uit de
recreatieve vliegsector, zoals de luchtballonvaarders en ondernemers
die rondvluchten aanbieden in sportvliegtuigjes, onder de regeling te
brengen1. Deze ondernemers zijn ook direct geraakt door de genomen
maatregelen van het kabinet om het coronavirus in te dammen en
waren per abuis eerder niet in de regeling meegenomen. Het kabinet is
van mening dat de huidige sectorafbakening hiermee voldoet; het zijn
sectoren die direct beïnvloed worden door overheidsmaatregelen om
het coronavirus tegen te gaan. Zoals toegezegd in de brief van 28 mei
2020 (Kamerstuk 35 420, nr. 42) houdt het kabinet de vinger aan de
pols en zal o.a. in samenspraak met werkgevers- en werknemersorganisaties bekijken wat vanaf 1 oktober aan maatregelen 2020 nog
nodig is. Het kabinet zal uw Kamer hier in september over informeren.
2. De leden van de VVD-fractie lezen verder dat de Regeling Subsidie
financiering Vaste Lasten MKB COVID-19 (TVL) gebruik maakt van de
cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op twee digit
SBI-code niveau, wat voor aantal sub-sectoren zeer nadelig uitpakt,
een kledingwinkel valt hierdoor bijvoorbeeld in dezelfde categorie als
een supermarkt, waardoor het percentage vaste lasten te laag uitvalt.
Kan de Staatssecretaris gebruik maken van één digit SBI-codes? Zo
nee, waarom niet? Deze leden zien geen uitvoeringsproblemen in het
gebruikmaken van een andere digit SBI-code. Is het denkbaar dat
ondernemers die zelf aan kunnen tonen hogere vaste lasten hebben
een ander percentage kunnen krijgen? De leden van de VVD-fractie
1

Stcrt. 2020, nr. 43859

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

2

vragen of de tegemoetkoming op basis van deze digit code wel
voldoende dekkend is en of ondernemers niet alsnog in de problemen
komen. Heeft de Staatssecretaris een beeld of de TVL voldoende
dekkend is?
Antwoord
Het kabinet heeft ervoor gekozen om bij de TVL, anders dan de TOGS,
rekening te houden met de daadwerkelijke hoogte van het omzetverlies van het bedrijf en het aandeel van de vaste lasten in een sector.
Hiermee wordt gerichter aangesloten op de behoeften per individuele
onderneming. De vaste lasten van de onderneming worden, op basis
van CBS-data, bij benadering bepaald. De meest zuivere manier zou
zijn om uit te gaan van de daadwerkelijke vaste lasten van de
ondernemingen in de periode van 1 juni tot en met 30 september 2020.
De daarbij horende bewijslast acht het kabinet echter onevenredig in
het licht van de relatief beperkte hoogte van de subsidie (maximaal
€ 50.000). Ook zou de uitvoeringslast te groot worden wanneer
ondernemers op individuele basis de vaste lasten aantonen. Elke
individuele ondernemer zou in dat geval zijn complete boekhouding
moeten uploaden welke RVO dan handmatig moet controleren. Naast
de druk die dit op uitvoering zou hebben, zouden verschillen in
boekhouding het risico op fraude vergroten. Dat acht het kabinet niet
wenselijk. Er is daarom voor gekozen om de vaste lasten te bepalen
aan de hand van de omzet in de referentieperiode. Dit bedrag wordt
vervolgens vermenigvuldigd met een gemiddelde verhouding tussen
vaste lasten en omzet, bepaald voor de sector waartoe de onderneming behoort. Er is voor gekozen om het aandeel vaste lasten in de
omzet te bepalen op branche-niveau (dit komt overeen met een
tweecijferige SBI-code). Verdere uitsplitsing binnen branches (drie- of
viercijferige SBI-code) bleek geen optie vanwege onvoldoende
beschikbaarheid van gegevens om verschillen tot op dat niveau goed
te kunnen onderbouwen.
De TVL-regeling is onderdeel van een breed pakket aan noodmaatregelen dat het kabinet heeft opgesteld om ondernemers door deze crisis
heen te helpen. De vraag of de TVL voldoende dekkend is, moet dan
ook in de context van het gehele noodpakket worden bezien. De
regelingen ter bestrijding van het coronavirus worden in gezamenlijkheid geëvalueerd. Er wordt momenteel gewerkt aan het opzetten van
een monitor om inzicht te krijgen in gebruikers van steunmaatregelen
en een traject om de databronnen van alle ondersteuningsmaatregelen
op bedrijfsniveau te koppelen aan een register van het CBS, ten
behoeve van impact-analyses. Voor de eerste resultaten zie:
www.bedrijvenbeleidinbeeld.nl/corona. Deze data-infrastructuur biedt
de basis voor een evaluatie van het noodpakket in 2021. De Minister
van Financiën zal uw Kamer hierover informeren.
3. Daarnaast lezen de leden van de VVD-fractie dat de verwachting van
het kabinet is dat de TVL gezien blijft worden als omzet in de Noodmaatregel overbrugging werkgelegenheid (NOW). Dit zou er slechts in
een beperkt aantal gevallen toe leiden dat ondernemers een deel van
de ontvangen NOW-subsidie moeten terugbetalen. Hoe gaat het
kabinet invulling geven aan de toezegging van de Ministers van
Economische Zaken en Klimaat en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in het plenaire debat over het economische steunpakket op
28 mei 2020 (Handelingen II 2019/20, nr. 76, items 3 en 6) dat zij een
oplossing zouden zoeken voor het probleem van het meerekenen van
de TVL als omzet in de NOW? Wanneer kunnen deze leden deze
toegezegde oplossing van het kabinet verwachten?
Deze leden vragen wat de specifieke gevolgen zijn van het meenemen
van de TVL in de berekening van de NOW. Waar is deze verwachting
op is gebaseerd? Hoeveel van deze ondernemers, die een deel van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

3

subsidie alsnog moet terugbetalen, zijn er? Ziet het kabinet mogelijkheden om deze ondernemers alsnog op een andere manier te helpen?
Antwoord
Het kabinet heeft een groot aantal regelingen opgestart, zowel als
compensatie van de kosten, uitstel van belastingen, als garantieregelingen. Het kan zijn dat hierdoor overlap ontstaat en dit wordt getracht
zoveel mogelijk te voorkomen. Het kabinet heeft uitgebreid gekeken
naar de samenhang tussen de Noodmaatregel overbrugging werkgelegenheid (NOW) en de TVL en is tot de conclusie gekomen dat om dit
op te lossen een aanpassing in de NOW nodig zou zijn en dat dit bij de
NOW tot forse uitvoeringsproblemen zou leiden. Een subsidie van de
TVL kan leiden tot een lager recht op de NOW. Bedrijven kunnen hier
bij hun NOW-aanvraag reeds rekening mee houden. Als ze dat niet
doen kan het leiden tot een lagere vaststelling van de NOW bij de
definitieve vaststelling. Omdat de NOW een voorschot verstrekt van
80% zal naar verwachting in verreweg de meeste gevallen dit niet
leiden tot een situatie dat ondernemers om deze reden moeten
terugbetalen, wel zal het resterende bedrag dat men aan NOW
ontvangt bij de eindafrekening lager kunnen uitvallen. Er zijn verschillende factoren die hier van invloed op zijn, zoals het definitieve
omzetverlies, daarom is het niet mogelijk in te schatten hoeveel
ondernemers een deel van de NOW-subsidie moeten terugbetalen in
verband met ontvangen subsidies van de TVL.
Zoals aangegeven in de brief van 28 mei jl. zag het kabinet alles
overwegende meer nadelen dan voordelen in de aanpassing van de
NOW op dit punt en is daarom niet overgegaan tot aanpassing van de
NOW.
4. De leden van de VVD-fractie maken zich grote zorgen over sectoren die
nog steeds verplicht gesloten zijn door de overheid, zoals discotheken,
feestcafés en de evenementensector. Komen er nog extra steunmaatregelen voor deze sectoren? Heeft het kabinet goed in beeld of de
bestaande maatregelen voldoende zijn om deze gezonde bedrijven
overeind te houden? Zo ja, kan de Staatssecretaris deze analyse per
branche met de Kamer delen? Zo nee, waarom niet en welke stappen
gaat het kabinet nemen om een beter beeld te krijgen op deze zwaar
lijdende sectoren?
Antwoord
Het kabinet houdt continue de vinger aan de pols. Zoals toegezegd in
de brief van 28 mei jl. zal het kabinet o.a. in samenspraak met de
werkgevers en werknemers bekijken wat vanaf 1 oktober 2020 nodig is.
Het kabinet zal in september een besluit nemen over een eventueel
derde noodpakket en daarin deze analyse meenemen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
5.

De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief
inzake de TVL. Het is deze leden bekend dat de TVL op 30 juni 2020 is
opengesteld. Zij vragen de Staatssecretaris om een actuele tussenstand van:
– het aantal aanvragen;
– het aantal aanvragen dat is afgewezen en de meest voorkomende
redenen;
– het aantal aanvragen dat in behandeling is genomen;
– het bedrag dat hiermee is gemoeid;
– het bedrag dat inmiddels is uitgekeerd (80%-voorschotten);
– een uitsplitsing naar bedrijfsgrootte;
– de mate waarin aanvragers voor de TVL eerder ook de TOGS
hebben aangevraagd;
– het aantal unieke verzoeken tot herbeoordeling van een SBI-code
per rubriek/sector;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

4

–

het aantal verzoeken tot herbeoordeling van een SBI-code dat
daadwerkelijk heeft geleid tot een herbeoordeling of aanpassing
van een SBI-code;
– het aantal gevallen van misbruik en oneigenlijk gebruik (m&o) en
de wijze(n) waarop hiertegen is opgetreden.
Antwoord
Het aantal TVL-aanvragen, op 21 augustus 2020, staat op 27.466. Er
zijn 25.151 aanvragen reeds in behandeling genomen. Het toegekende bedrag is € 340.244.517. Daarvan is € 253.587.235 uitbetaald.
Het aantal afgewezen dossiers staat op 377.
Tabel 1: som van aangevraagd en toegekende bedragen
Totaal aantal
aanvragen (op
21-08-2020)

Totaal aangevraagd
bedrag

Totaal uitbetaalde
voorschotten (80%)

Totaal toegekend
bedrag

27.466

€ 353.707.181

€ 253.587.235

€ 340.244.517

De uitsplitsing naar bedrijfsgrootte is te zien in onderstaande tabel,
de cijfers zijn op basis van de toegekende bedragen.
Tabel 2: Som van toegekende bedragen per bedrijfsgrootte
Aantal medewerkers

0 of 1 medewerker
1 < aantal medewerkers
≤ 50
50 < aantal medewerkers ≤ 100
100 < aantal medewerkers ≤ 150
150 < aantal medewerkers ≤ 200
200 < aantal medewerkers ≤ 250
Totaal

Aantal
aanvragen

Aantal
toekenningen

Voorschot

Toegekend
bedrag

11.721

9.737

€ 75.899.731

€ 102.384.251

15.396

14.296

€ 167.581.900

€ 224.231.351

253

229

€ 7.126.031

€ 9.654.449

48

44

€ 1.618.346

€ 2.122.933

29

28

€ 921.225

€ 1.151.532

19
27.466

14
24.348

€ 440.000
€ 253.587.235

€ 700.000
€ 340.244.517

De toegekende bedragen kunnen in de vaststellingsfase naar boven
of beneden worden vastgesteld, afhankelijk van de daadwerkelijke
omzetderving.
We zien dat voor 95% van de aanvragen voor TVL geldt dat deze
ondernemers ook de TOGS hebben aangevraagd. Dit komt neer op
25.992 aanvragen.
Op 28 juli 2020 zijn er 155 verzoeken in de TVL gedaan, die na
herbeoordeling hebben geleid tot een aanpassing van een SBI-code.
Het aantal verzoeken is te herleiden tot de volgende top 5 aan
sectoren:
Tabel 3. Top 5 van sectoren m.b.t. het aantal verzoeken tot herbeoordeling die geleid
hebben tot aanpassing SBI-code
SBI (2-digit)

Aantal

Percentage
(van 155
verzoeken tot
herbeoordeling)

Omschrijving activiteit

90
56
47
93

29
15
14
10

19%
10%
9%
6%

96

10

6%

Kunst
Eet- en drinkgelegenheden
Detailhandel (niet in auto’s)
Sport en recreatie
Wellness en overige dienstverlening;
uitvaartbranche

Alle aanvragen worden geautomatiseerd op plausibiliteit en geldelijk
risico geclassificeerd. De aanvragen met een laag risico worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

5

geautomatiseerd beoordeeld. De aanvragen met een hoog risico
worden altijd handmatig beoordeeld.
De fase waarin voor hoog-risico dossiers worden beoordeeld, is zeer
recent gestart, waardoor op dit moment nog geen uitspraak kan
worden gedaan over het aantal gevallen misbruik en oneigenlijk
gebruik. Tegen fraude en M&O zal door RVO altijd passend worden
opgetreden door bijvoorbeeld een juridische procedure te starten of
het doen van aangifte bij het OM.
6.

2
3

De leden van de CDA-fractie merken op dat de Staatssecretaris in
haar brief schrijft dat «ondernemers die niet in het handelsregister
staan ingeschreven met een SBI-code passend bij de activiteit die ze
uitvoeren volgens datzelfde register, een verzoek kunnen indienen
om alsnog voor de regeling in aanmerking te komen», mits de
huidige activiteiten behoren tot een sector die voor de TOGS in
aanmerking komt. Bij de TOGS leidde een grote hoeveelheid van
deze meldingen tot lange wachttijden. Kan de Staatssecretaris
aangeven hoe lang thans de gemiddelde wachttijd voor een
dergelijke herbeoordeling is? Wat is daarnaast de procedure voor het
indienen van een bezwaarschrift bij een afgewezen verzoek tot
aanpassing in de SBI-codering in relatie tot de aangenomen motie
van het lid Moorlag over het opnemen van een hardheidsclausule in
de TOGS (Kamerstuk 35 438, nr. 13)? Hoe is deze motie uitgevoerd en
hoe werkt deze door in de TVL?
Antwoord
Bij de TOGS is gebruikgemaakt van de hardheidsclausule, die op
grond van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing is op de
TOGS. Die hardheidsclausule is toegepast voor bedrijven die niet
onder de juiste SBI-code stonden ingeschreven in het handelsregister. Bij de uitvoering van de TOGS is namelijk gebleken dat er
ondernemingen zijn die op grond van de geregistreerde SBI-codes in
het handelsregister niet in aanmerking kwamen voor een tegemoetkoming. Op grond van de aanduiding van hun activiteiten zouden zij
wel een activiteit uitvoeren die in de bijlage van de TOGS stond
genoemd. Die gevallen kwamen onder de TOGS, met gebruikmaking
van de hardheidsclausule van de Awb, ook in aanmerking voor een
tegemoetkoming. De ondernemer kon daarbij gebruik maken van een
formulier op de website van RVO met een verzoek tot herbeoordeling
van de SBI-code. Al deze verzoeken zijn inmiddels beoordeeld.
Ondernemers zijn via een e-mailbericht van de uitkomst op de hoogte
gesteld. Zoals aangegeven in de Kamerbrief van 12 juni jl.2, en de
Kamerbrief van 30 juni jl.3 is hiermee maximaal invulling gegeven
aan de motie Moorlag m.b.t. de hardheidsclausule in de TOGS. Indien
een ondernemer op deze grond bij de TOGS is toegelaten komt deze
automatisch in aanmerking voor de TVL (mits aan de overige
voorwaarden wordt voldaan). Er hoeft dan geen nieuw verzoek tot
herbeoordeling van de SBI-code te worden ingediend.
Indien het verzoek niet is gehonoreerd kan deze ondernemer in
bezwaar gaan bij RVO conform de Algemene wet bestuursrecht. Bij
de afhandeling van het bezwaar wordt door RVO in samenwerking
met de KvK nog gekeken of sprake is van bijzondere omstandigheden.
Ook in de TVL-regeling is specifiek opgenomen (in artikel 2 derde lid)
dat een ondernemer die aan kan tonen dat deze onder een verkeerde
SBI-code is ingeschreven in aanmerking komt voor de regeling, mits
deze uiteraard aan de overige voorwaarden voldoet. Ook hier gaat
het om gevallen waarin voldoende duidelijk blijkt dat de onderne-

Kamerstuk 35 420, nr. 80
Kamerstuk 35 420, nr. 89

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

6

7.

8.

ming wel een activiteit genoemd in de bijlage bij de TVL uitvoert. Dit
moet blijken uit de aanduiding van de activiteiten zoals die op
15 maart 2020 in het handelsregister stond. Deze mogelijkheid ziet
dus niet op na die datum aangepaste aanduidingen van activiteiten in
het handelsregister of om feitelijke activiteiten die afwijken van wat er
in het handelsregister is opgenomen. Bij de TVL kan de ondernemer
door middel van een formulier bij de KvK een verzoek tot herbeoordeling doen van de SBI-code. KvK heeft hiervoor een aparte
procedure ingericht, die daarmee ook sneller en duidelijker is voor de
ondernemer. Het streven is om de ondernemer binnen zeven
werkdagen over de uitkomst van de herbeoordeling te informeren.
De leden van de CDA-fractie merken op dat er eerder sprake was van
het ontwerpen van een verbeterd meldingsproces om herbeoordelingsverzoeken sneller, makkelijker en beter te behandelen. Is dit
vernieuwde meldingsproces reeds operationeel en heeft dit geleid tot
verbetering? Is de huidige capaciteit bij de uitvoeringsorganisaties
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) en de Kamer van
Koophandel (KvK) volgens de Staatssecretaris voldoende toereikend
voor het beroep dat op de TVL wordt gedaan en om eventueel
achterstanden uit de TOGS-periode weg te werken? Wat is op dit
moment deze capaciteit uitgedrukt in fte?
Antwoord
Op 6 juli is het vernieuwde herbeoordelingsproces omtrent de niet
aansluitende SBI-code bij de TVL geëffectueerd. RVO heeft samen
met de KvK een (automatisch) proces ontwikkeld. Met deze samenwerking hebben zowel RVO als de KvK beoogt om de ondernemer
snel uitsluitsel te geven. De ondernemer ziet het resultaat van de
herbeoordeling van zijn verzoek door de KvK zo spoedig mogelijk
terug; het streven is binnen zeven werkdagen. Na een positieve
herbeoordeling worden deze gegevens automatisch verwerkt bij
RVO. Op dit moment is er geen achterstand in het herbeoordelingsproces.
Voor de TOGS was een minder geautomatiseerd proces ingeregeld
omtrent de verzoeken tot herbeoordeling van een niet aansluitende
SBI-code, maar ook hier zijn alle meldingen inmiddels beoordeeld en
betreffende ondernemers via een e-mailbericht van de uitkomst op de
hoogte gesteld. Bij een positief bericht (m.b.t. de SBI-code) is deze
melders de mogelijkheid geboden om alsnog een aanvraag in te
dienen.
Momenteel is de capaciteit, die o.a. hiervoor wordt ingezet bij de
TOGS, voldoende om binnen redelijke termijn de meldingen op een
goede manier af te handelen.
Deze leden lezen dat een voorwaarde voor een verzoek tot herbeoordeling is dat geen van de SBI-codes waarmee een bedrijf op 15 maart
2020 in het Handelsregister stond ingeschreven voor TVL in
aanmerking komt, waarbij niet kan worden aangegeven dat een
ongeregistreerde nevencode (nu) eigenlijk de hoofdactiviteit is
geworden. Klopt het in dit verband dat:
– bedrijven die alleen gedekte nevencodes hebben enkel de omzet
die onder die nevencode(s) valt mogen meetellen voor de TVL;
– een bedrijf niet kan aangeven dat een nevencode eigenlijk de
hoofdactiviteit is;
– het door de gekozen systematiek kan voorkomen dat een bedrijf
met een gedekte hoofd- en nevencode een lagere vergoeding
krijgt dan de regeling beoogt.
Indien dit laatste het geval is, vindt de Staatssecretaris dit dan
proportioneel in het licht van wat een administratiefout zou kunnen
zijn? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

7

Het kabinet gaat uit van de inschrijving in het handelsregister. De
ondernemer is zelf verantwoordelijk voor een goede omschrijving
van zijn of haar hoofd- en nevenactiviteiten in dat register. Wanneer
een onderneming met zijn geregistreerde nevenactiviteit in aanmerking komt, mag deze onderneming uitsluitend omzetverliezen die
betrekking hebben op deze nevenactiviteit meetellen om te bepalen
of zij in aanmerking komt voor de subsidie. Het kabinet vindt dat
proportioneel. Als deze nevenactiviteit inmiddels een hoofdactiviteit
is, maar de ondernemer dit niet heeft aangepast in het handelsregister, dan komt deze nog steeds voor deze nevenactiviteit (die dan dus
een groot deel van de omzet bepalen) in aanmerking voor de
regeling. Het kabinet vindt dit redelijk omdat bedrijven zelf verantwoordelijk zijn voor een juiste beschrijving van hun hoofd- en
nevenactiviteiten in het handelsregister.
Als een ondernemer met zowel een hoofd- als nevenactiviteit in
aanmerking komt voor de regeling wordt het vaste lasten percentage
van de hoofdactiviteit aangehouden. Omdat verwacht mag worden
dat de hoofdactiviteit het belangrijkste onderdeel van de onderneming is, acht het kabinet dit redelijk.
9. De leden van de CDA-fractie merken op dat voor de berekening van
de TVL4 het aandeel vaste lasten van belang is. Hiervoor wordt
omwille van snelheid en uitvoerbaarheid gebruikgemaakt van
branchegegevens van het CBS. Kan de Staatssecretaris aangeven in
hoeverre deze rekenmethode, over het algemeen genomen, de
werkelijke vaste lasten in de getroffen branches benadert? Is haar
indruk dat het hanteren van de CBS-percentages op twee digit
SBI-code niveau realistisch is? Kan hiervan worden afgeweken, door
bijvoorbeeld vier digit SBI-codes aan te houden, en/of is het denkbaar
dat ondernemers die kunnen aantonen aanmerkelijk hogere vaste
lasten hebben met een reëler percentage mogen rekenen?
Antwoord
De gekozen rekenmethode benadert de werkelijke vaste lasten in de
getroffen branches op basis van beschikbare en betrouwbare
gegevens. Het gaat om een gemiddelde en dus kunnen individuele
ondernemers te maken hebben met hogere of lagere vaste lasten dan
het sectorgemiddelde. Voor deze systematiek is gekozen omdat het in
de uitvoering niet mogelijk is om op individuele basis de vaste lasten
per ondernemer voldoende betrouwbaar vast te stellen en te
controleren. Zoals bij de beantwoording van de vragen van de
VVD-fractie is aangegeven, is verdere uitsplitsing binnen branches
(drie- of viercijferige SBI-code) dan ook geen optie vanwege
onvoldoende beschikbaarheid van gegevens om verschillen tot op
dat niveau goed te kunnen onderbouwen. Voor een deel van de
ondernemers is dit helaas nadelig, voor een ongeveer even grote
groep pakt dit positief uit.
10. Een voorwaarde voor de TVL is dat ondernemers zich kwalificeren als
kleine of middelgrote onderneming volgens de Europese mkbdefinitie met max. 250 werknemers in dienst. Met dit criterium wijkt
de TVL af van de TOGS. De leden van de CDA-fractie vragen of de
Staatssecretaris kan uitleggen wat dit betekent voor een groep kleine
verbonden bedrijven met gezamenlijk meer dan 250 werknemers.
Waarom is niet aangesloten bij het concerncriterium van de NOW?
Antwoord
Ook bij de TOGS kwamen alleen ondernemingen in aanmerking met
maximaal 250 werknemers. Anders dan de TOGS (waarbij gebruik is
gemaakt van de de-minimis vrijstellingsverordening), is de TVL in
verband met staatssteunaspecten ter voorafgaande goedkeuring
voorgelegd aan de Europese Commissie. De Europese Commissie
4

https://www.rvo.nl/subsidie-en-financieringswijzer/tvl/berekening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

8

heeft de TVL beoordeeld op grond van de Tijdelijke kaderregeling
inzake staatssteun ter ondersteuning van de economie vanwege de
huidige COVID-19-uitbraak en goedgekeurd5. Om goedkeuring te
verkrijgen, is in de TVL aangesloten bij de Europese mkb-definitie uit
het staatssteunrecht (zoals gedefinieerd in de algemene groepsvrijstellingsverordening (AGVV)). Dit betekent dat naast naar het aantal
werknemers, eveneens gekeken wordt naar de jaaromzet of de
jaarlijkse balans. Deze mag niet hoger zijn dan € 50 miljoen respectievelijk € 43 miljoen. Het aantal werkzame medewerkers bij de
onderneming, de jaaromzet en het jaarlijkse balanstotaal worden
vastgesteld op basis van de gegevens van de onderneming en, indien
van toepassing, van verbonden ondernemingen of partnerondernemingen, conform de berekeningswijze in de AGVV. Dat betekent dat
ondernemingen die in een groep verbonden zijn in de zin van de
AGVV, en waarbij het aantal medewerkers van die ondernemingen
gezamenlijk meer dan 250 bedraagt, niet in aanmerking komen voor
de TVL, omdat dan niet aan de mkb-definitie is voldaan. De TVL is
specifiek bedoeld voor mkb-ondernemers, en is daarom niet
aangesloten bij het concerncriterium van de NOW.
Uitgebreide informatie over de Europese mkb-definitie en over
wanneer er sprake is van verbonden ondernemingen of partnerondernemingen in de zin van de AGVV, is te vinden op in de gebruikersgids voor de definitie van kmo’s (te raadplegen via https://
www.rvo.nl/sites/default/files/2017/03/definitie%20KMO.pdf).
11. De leden van de CDA-fractie merken op dat conform de criteria van
de TVL een ondernemer maximaal 50% van zijn of haar (berekende)
vaste lasten vergoed krijgt en daarnaast geacht wordt zelf ook een
deel van de lasten te blijven dragen en daar zo nodig afspraken over
te maken met andere partijen in de keten. Wat is het beeld van de
Staatssecretaris ten aanzien van de verdeling van deze lasten? Slagen
ondernemers hier volgens haar voldoende in? Kan zij schetsen wat
de gedachte is geweest bij het vaststellen van de TVL-berekening,
meer in het bijzonder het dubbele effect van het percentage
omzetverlies op het omzetpercentage plus een 50%-subsidieplafond
en een maximum subsidiebedrag van € 50.000 over vier maanden?
Wat is met andere woorden de onderbouwing van de 50%tegemoetkoming vaste lasten, naast de correctie op omzetverlies, de
CBS-factor en «instapdrempel»? Waarom is niet gekozen voor een
ander, hoger, percentage dan 50%, meer in lijn met de NOW (90%)?
Antwoord
De NOW heeft als specifiek doel dat ondernemers werknemers in
dienst houden en niet ontslaan. Dat is de reden dat daar een
vergoeding van maximaal 90% tegenover staat. Bij de TVL gaat het
kabinet ervan uit dat enerzijds een gezonde ondernemer in staat moet
zijn een deel van de overige vaste lasten (niet-loonkosten) zelf te
dragen of hier afspraken met bijvoorbeeld vastgoedeigenaren over te
maken. Bovendien doet het kabinet een beroep op het verdelen van
de pijn in de keten. Het beeld van het kabinet is dat steeds meer
partijen hier afspraken over maken. Tot slot wil het kabinet benadrukken dat de TVL-regeling onderdeel is van een breder noodpakket om
ondernemers door deze crisis heen te helpen. Alles overwegende
vindt het kabinet een subsidiepercentage van maximaal 50% redelijk.
Het kabinet acht dit reëel om liquiditeitsproblemen te voorkomen.
12. Deze leden merken op dat de TVL wordt beschouwd als omzet in de
NOW, wat leidt tot een lagere subsidievaststelling bij de NOW. Dit
«kannibaliserend» effect is volgens het kabinet niet op te lossen,
omdat «aanpassing van de NOW tot problemen leidt in de controleerbaarheid van subsidieaanvragen in de NOW». De Staatssecretaris
5

Commissiebesluit van 26 juni 2020, C(2020) 4442 (SA. 57712)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

9

schrijft dat «de verwachting is dat slechts in een beperkt aantal
gevallen ondernemers een deel van de ontvangen NOW-subsidie
moeten terugbetalen», wat volgens het kabinet opweegt tegen
nadelige, onwenselijke consequenties van een aanpassing van de
NOW. Kan de Staatssecretaris een uitspraak doen over het aantal
ondernemers dat dit betreft en de mate waarin dit kannibaliserende
effect negatief voor hen uitpakt?
Antwoord
Op dit moment kan het kabinet daar geen uitspraak over doen. Dit
kan pas op het moment dat de NOW-subsidie wordt vastgesteld. Het
effect zal zich vooral voordoen bij de tweede tranche van de NOW,
omdat de overlap in de tijd bij de eerste tranche van de NOW beperkt
is (dit hangt ook af van de periode waarover de ondernemer de NOW
aanvraagt, in de meeste gevallen gaat dit om de periode maart – mei,
waardoor er bij de NOW 1.0 geen overlap is met de TVL die vanaf
1 juni 2020 geldt).
13. De leden van de CDA-fractie constateren dat de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) voor wat betreft de inzet van beschikbare belastinggegevens voor een toets op juistheid van aanvragen adviseerde «geen
gegevens van de Belastingdienst aan RVO.nl te verstrekken, maar
RVO.nl gegevens te laten toesturen aan de Belastingdienst, die
vervolgens door deze dienst getoetst kunnen worden». Het kabinet
heeft dit advies niet overgenomen, omdat het «op dit moment»
(uitvoerings)technisch en organisatorisch niet mogelijk is om hier
invulling aan te geven.» Deze leden merken op dat «op dit moment»
impliceert dat dit op een ander moment wellicht alsnog zou kunnen.
Kan de Staatssecretaris hierop ingaan?
Antwoord
Het is niet de verwachting dat dit bij deze regeling op een later
moment alsnog kan. Het gaat om grote aantallen ondernemers die
een aanvraag indienen op basis van gegevens over de BTW. De
Belastingdienst zou daarvoor een aparte operatie op moeten zetten
om deze gegevens van tienduizenden aanvragers te controleren.
Daartoe is de Belastingdienst niet ingericht. Bovendien zou het risico
te groot zijn dat het inregelen hiervan langere tijd zou duren,
waardoor RVO de subsidies van de ondernemers niet tijdig vast kan
stellen.
14. Ten aanzien van de «afrekening» zijn de leden van de CDA-fractie
benieuwd of eerst de TOGS wordt afgerekend en daarna de TVL, of
dat dit parallel gaat, rekening houdend met het feit dat ondernemers
gebaat zijn bij duidelijkheid. Hoe ziet voorts de terugbetaalregeling
voor de TVL eruit indien blijkt dat dit bij de eindafrekening of
definitieve subsidievaststelling aan de orde is? Over welke termijnen
gaat dit dan plaatsvinden? Is de Staatssecretaris bereid rekening te
houden met een mogelijke stapeling van verleend uitstel volgend uit
andere overheidsregelingen?
Antwoord
Bij de TOGS werd op basis van een minimaal verwacht omzetverlies
en minimaal verwachte vaste lasten een vast bedrag verstrekt. Deze
eenmalige tegemoetkoming van de TOGS blijft in principe gehandhaafd, van een afrekening is dus geen sprake. Wel zal een onterecht
ontvangen tegemoetkoming worden teruggevorderd als uit het
steekproefonderzoek blijkt dat de betreffende onderneming aantoonbaar misbruik van de TOGS heeft gemaakt.
Bij de TVL wordt er gewerkt met voorschotten, waarbij de subsidie
naderhand wordt vastgesteld aan de hand van het werkelijk
gerealiseerde omzetverlies. Voor 1 april 2021 verzoekt de onderneming om vaststelling van de subsidie via het door RVO beschikbaar
gestelde formulier. Vervolgens zal op basis van de omzet in de
subsidieperiode vastgesteld worden hoe groot het daadwerkelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

10

omzetverlies is geweest en wordt met behulp daarvan de subsidie
vastgesteld.
Indien een ondernemer zijn omzetderving te hoog heeft ingeschat en
daarmee teveel TVL-subsidie heeft aangevraagd, zal dat er in eerste
instantie toe leiden dat het resterende bedrag niet wordt uitgekeerd.
Het voorschot bedraagt immers 80%. In het geval dat er moet worden
teruggevorderd zal dit bij de subsidievaststelling worden vermeld. Er
wordt dan een vordering ingesteld. De ondernemer ontvangt dan een
verzoek tot terugbetaling. In beginsel heeft de ondernemer zes weken
de tijd om aan zijn betalingsverplichting te voldoen. Indien hieraan
niet (direct) voldaan kan worden kan een betalingsregeling worden
afgesproken.
15. De Staatssecretaris schrijft dat na sluiting van de TOGS op 26 juni
2020 RVO.nl controles zal uitvoeren. Wat kan de Staatssecretaris met
deze leden delen over deze controles en hoe er tegen misbruik en
oneigenlijk is opgetreden?
Antwoord
Op dit moment worden steekproeven uitgevoerd om de juistheid van
de verstrekkingen middels de TOGS vast te stellen. Er wordt in eerste
instantie een aselecte steekproef gehouden die een objectief beeld
van het nalevingsgedrag van de aanvragers moet verschaffen. Op
basis daarvan vindt daarna een selecte steekproef plaats, waarbij
RVO risicogroepen selecteert en controleert.
Tegen fraude en M&O zal door RVO altijd passend worden opgetreden door bijvoorbeeld een juridische procedure te starten of het doen
van aangifte bij Openbaar Ministerie (OM). Tevens wordt bij fraude de
onterecht ontvangen tegemoetkoming teruggevorderd.
Naast het gebruik van deze steekproef is de Fraudesectie van RVO
ingericht om signalen van misbruik en/of oneigenlijk gebruik te
ontvangen. Zo ook voor de TOGS. Dit zijn niet alleen interne
meldingen van onregelmatigheden bij de beoordeling van de TOGS
aanvragen. Ook ontvangt RVO signalen van misbruik en oneigenlijk
gebruik bij de TOGS van externe bronnen zoals het digitale RVO
fraude meldkanaal, de Inspectie SZW en de FIOD.
16. De leden van de CDA-fractie merken op dat de doelgroep van de
TOGS een aantal keren is uitgebreid. Ligt dit voor de TVL ook voor de
hand, daar er nog steeds bedrijven zijn die als gevolg van overheidsmaatregelen hun bedrijfsactiviteiten hebben moeten staken en om
soms niet uitlegbare redenen buiten de TOGS/TVL zijn gevallen?
Inzake de TVL ontvangen deze leden bovendien signalen over een
onjuiste koppeling tussen de SBI-code en het CBS-percentage vaste
lasten, wat gevolgen heeft voor de hoogte van de subsidie. Verschillende groepen ondernemers hebben de leden van de CDA-fractie
hierop gewezen. Wat kan de Staatssecretaris voor deze ondernemers
betekenen? Hoe denkt zij over het instellen van een commissie van
wijzen om arbitraire, grens- en schrijnende gevallen te (her)beoordelen, om zo weeffouten in de TVL te repareren en gedupeerde
ondernemers die niet beschikken over de juiste SBI-code alsnog te
compenseren? Zou de € 800 miljoen onder uitputting van de TOGS
hiervoor kunnen worden aangewend? Zo nee, kan dit geld op andere
wijze ten goede komen aan getroffen ondernemers? Graag ontvangen deze leden van de Staatssecretaris inzicht in alle SBI-codes, met
bijbehorende statistieken, die een TOGS-aanvraag hebben gedaan
maar buiten de boot zijn gevallen. Kan zij dit in- of overzicht
verstrekken? Zijn hier bedrijven en/of branches bij die de Staatssecretaris vanuit het oogpunt van redelijkheid wil onderzoeken om ze
alsnog toe te laten tot de TVL?
Antwoord
Bij het opstellen van de TVL is ervoor gekozen dezelfde sectorafbakening te hanteren als voor de TOGS. Dit zijn de sectoren die het meest

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

11

zijn getroffen door de maatregelen die het kabinet en andere
(nationale en internationale) overheden hebben genomen ter
bestrijding van het corona virus. Dit is de reden dat het kabinet
dezelfde sectorafbakening hanteert. Recent heeft het kabinet nog een
correctie doorgevoerd m.b.t. de lijst met in aanmerking komende
SBI-codes voor de TVL door ondernemers uit de recreatieve
vliegsector, zoals de luchtballonvaarders en ondernemers die
rondvluchten aanbieden in sportvliegtuigjes, onder de regeling te
brengen. Deze ondernemers zijn ook direct geraakt door de genomen
maatregelen van het kabinet om het coronavirus in te dammen6. Het
kabinet is van mening dat de huidige sectorafbakening hiermee
voldoet, het zijn sectoren die rechtstreeks beïnvloed worden door
overheidsmaatregelen.
Voor een antwoord op uw vraag over de vaste lasten percentages
verwijs ik u naar de beantwoording op vraag 2. Ondernemers kunnen
volgens de gebruikelijke procedure bij subsidieregelingen bezwaar
maken tegen het besluit over de aanvraag. Het instellen van een
Commissie van Wijzen past niet binnen de regeling omdat dit de
facto maatwerk op individuele basis zou betekenen.
De niet benutte middelen bij de TOGS-regeling vloeien terug naar de
algemene middelen. Dit geldt bij alle Corona regelingen en dat vindt
het kabinet verstandig. Omgekeerd geldt ook dat eventuele tekorten
op de TOGS of TVL vanuit de algemene middelen worden aangevuld.
In de bijlage is een overzicht opgenomen met het aantal TOGSaanvragen per SBI-code die zijn afgewezen7.
17. De leden van de CDA-fractie merken op dat de referentieperiode in de
TVL standaard de periode juni-september 2020 is. De keuze voor deze
maanden pakt voor bepaalde branches, met in het zomervakantieseizoen een lagere omzet dan in de verplicht gesloten maanden
maart-juli 2020 dan wel met een hoge omzet in mei-april, negatief uit.
Wat kan de Staatssecretaris voor deze ondernemers betekenen,
rekening houdend met sectoren waarvoor de herfst en de winter
geen perspectief bieden voor omzetherstel? Op welke wijze(n) is hier
nu en bij een eventuele verlenging van of vervolg op deze regeling
aandacht voor? Kan hierbij de NOW als voorbeeld dienen, die na de
start is aangepast teneinde seizoenseffecten te kunnen meenemen?
Antwoord
De regeling is bedoeld voor de periode juni-september 2020, en
daarom kijkt het kabinet naar de omzet van die periode dit jaar ten
opzichte van het vorige jaar 2019. Daarmee wordt juist zo goed
mogelijk rekening gehouden met seizoenseffecten. Het is niet
uitvoerbaar om afwijkende periodes te gaan hanteren op individuele
basis. Voor de periode maart tot en met juni was er bovendien de
TOGS-regeling. In september 2020 zal het kabinet een besluit nemen
over een eventueel vervolg op het tweede noodpakket.
18. Kan de Staatssecretaris toelichten waarom zij voor een vaste
lastendrempel van € 4.000 euro heeft gekozen en hoe dit bedrag tot
stand is gekomen? Heeft zij aanwijzingen dat dit voor kleine bedrijven
ongelukkig kan uitpakken? Is bekend hoeveel ondernemingen dit
ongeveer kan betreffen?
Antwoord
De vaste lasten drempel van € 4.000 in de TVL is gelijk aan die van de
TOGS. De drempel van € 4.000 is opgenomen om te waarborgen dat
de subsidie ook daadwerkelijk terecht komt bij ondernemers met
significante vaste lasten. De subsidie heeft tot doel liquiditeitsproblemen te voorkomen bij ondernemingen die geconfronteerd worden
met een aanmerkelijk omzetverlies terwijl de vaste lasten door lopen.
6
7

Stcrt. 2020, nr. 43859
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

12

Voor ondernemingen die maar beperkt vaste lasten hebben, zullen in
de regel ook minder snel liquiditeitsproblemen optreden. Voor de TVL
geldt overigens dat deze nu over een periode van vier maanden geldt
in plaats van de drie maanden bij de TOGS, dus de TVL is daarmee
iets toegankelijker. De drempel betekent dat kleine ondernemers met
minder dan € 4.000 vaste lasten in vier maanden niet in aanmerking
komen voor de regeling. Het kabinet heeft geen cijfers over het aantal
ondernemers dat dit betreft.
19. In de brief over Noodpakket 2.0 van 28 mei 2020 lezen de leden van
de CDA-fractie op pagina 2 dat «het kabinet zal onderzoeken of
ondernemingen in kapitaalintensieve sectoren met hoge vaste lasten,
die ook na 1 oktober nog zeer forse omzetdervingen doormaken, en
als gevolg van overheidsmaatregelen rond Corona een moeilijk
toekomstperspectief hebben, door de overheid ondersteund kunnen
worden in een beweging richting een toekomstbestendig verdienmodel. Het kabinet zal hiervoor vooruitkijkend de vinger aan de pols
houden en zal zich hierbij laten adviseren door werkgevers en
werknemers». Op welke wijze heeft het kabinet invulling gegeven aan
deze passage? Zijn er al sectoren in beeld? Hebben al gesprekken
plaatsgevonden met sociale partners? Wanneer wordt de Kamer
hierover verder geïnformeerd?
Antwoord
Het kabinet overlegt op reguliere basis met werkgevers en werknemers en neemt dit punt daarin mee. Het kabinet zal in september een
besluit nemen over een eventueel vervolg op het huidige noodpakket
en dit punt zal daarbij in overweging worden genomen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief over de TVL. Zij willen de Staatssecretaris hier nog enkele vragen
over stellen.
20. De leden van de D66-fractie begrijpen dat het in de uitvoering niet
mogelijk is om voor elk bedrijf de daadwerkelijke vaste lasten vast te
stellen en er daarom gekozen is voor een vaste verdeelsleutel van de
vaste lasten ten opzichte van de omzet per sector. Het gebruik van de
CBS-percentages op basis van niveau twee digit SBI-codes heeft veel
vragen en zorgen opgeroepen onder de ondernemers. Deze leden
vragen de waarom er is gekozen om de verdeelsleutel op te stellen op
basis van niveau twee digit SBI-codes. Waarom is er niet gekozen om
gebruik te maken van de drie digit SBI-codes? Zijn er mogelijkheden
voor maatwerk voor ondernemers waarbij de vaste lasten sterk
afwijken van de CBS-percentages?
Antwoord
Zie de beantwoording bij vraag 2.
21. De leden van de D66-fractie lezen dat deze regeling loopt voor vier
maanden, van 1 juni tot 1 oktober 2020, en 50% van de misgelopen
omzet dekt met standaard referentieperiode juni-september 2019. De
voorloper van deze regeling, de TOGS, gaf een tegemoetkoming van
€ 4.000 sinds het begin van de coronacrisis. Deze leden zijn verheugd
dat de nieuwe regeling uitgaat van het daadwerkelijke omzetverlies in
plaats van een standaard bedrag. Zij vragen of met de referentieperiode ermee rekening kan worden gehouden dat een deel van de
bedrijven reeds in zwaar weer zit door omzet verlies in de periode
maart – juni, waarvoor bedrijven slechts € 4.000 voor de vaste lasten
hebben gekregen. Deze leden vragen de Staatssecretaris wat de
implicaties zouden zijn om 50% van het omzetverlies van maart tot juni
– niet reeds gedekt door de € 4.000 TOGS – mee te nemen in deze
regeling.
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

13

Deze regeling heeft betrekking op de periode 1 juni- 30 september
2020. Daarmee zit er al een overlap tussen de TOGS-regeling en de
TVL-regeling van 15 dagen. Bij de TOGS is gekozen voor een vast
bedrag, zodat er snel tot uitvoering kon worden overgegaan. Het
kabinet vindt het niet wenselijk bedrijven bij de TVL extra subsidie te
geven over de periode waarop de TOGS betrekking had. Bovendien
moeten gezonde ondernemers ook in staat zijn een deel van de vaste
lasten zelf te dragen en zo nodig afspraken te maken met partijen in de
keten om de lasten te delen. Het kabinet ziet dat dit laatste in toenemende mate plaatsvindt. Daarnaast benadrukt het kabinet dat de TVL
een aanvulling is op alle andere maatregelen die de Staat heeft
genomen, zoals de NOW en leningen met overheidsgaranties.
22. De leden van de D66-fractie lezen dat de voorgestelde regeling loopt
voor vier maanden, van 1 juni tot 1 oktober 2020. Deze leden vragen de
Staatssecretaris toe te lichten waarom gekozen is voor deze periode en
wat de mogelijkheden en verwachtingen zijn voor het verlengen van
de regeling indien de economische gevolgen van de coronacrisis
langer voortduren.
Antwoord
Het kabinet sluit met deze regeling aan op de termijn van het eerste
noodpakket. In september zal het kabinet een besluit nemen over een
eventueel vervolg op het tweede noodpakket.
Deze leden begrijpen dat met oog op een verantwoorde besteding van
de beschikbare overheidsmiddelen een ondergrens en bovengrens is
vastgesteld voor de subsidie. Zij vragen waarom is gekozen voor een
ondergrens van € 1.000 en een bovengrens van € 50.000. Ook vragen
zij in kaart te brengen voor hoeveel mkb-bedrijven deze ondergrens en
bovengrens zorgt voor een lagere tegemoetkoming dan 50% van hun
omzetverlies en de Kamer hierover te informeren.
Antwoord
Zonder ondergrens van € 1.000 kan de minimale vergoeding voor de
regeling uitkomen op € 600 (zijnde 15% van de minimale vaste lasten
van € 4.000). Dit vond het kabinet aan de lage kant, ook in de
verhouding tot de administratieve lasten aan de kant van zowel de
ondernemers als de overheid. Daarom is gekozen voor een minimumsubsidie van € 1.000. De subsidie bedraagt € 1.000 indien uit de
berekening van de hoogte van de subsidie een bedrag komt dat lager
is dan € 1.000 (en daarmee dus meer dan waar de betreffende
onderneming op grond van de subsidieformule recht op zou hebben).
Op deze wijze wordt voorkomen dat er op grond van de regeling kleine
bedragen worden uitgekeerd, hetgeen de effectiviteit van de subsidie
ten goede komt. Bij de bovengrens van € 50.000 is gekeken naar
enerzijds het budgettaire beslag en anderzijds naar het aantal
ondernemers dat met een bovengrens te maken krijgt. De inschatting
vooraf was dat meer dan 95% onder de bovengrens blijft, en dat vindt
het kabinet aanvaardbaar. Op 10 augustus 2020 zijn er circa 2.200
ondernemers (ongeveer 9% van het totale aantal aanvragen op dat
moment) die zonder de cap van € 50.000 voor meer dan € 50.000
subsidie in aanmerking zouden komen. Het totale toegekende bedrag
van deze aanvragen met cap komt neer op ruim 110 miljoen, terwijl dit
zonder de cap neer zou komen op ruim 358 miljoen.
23. De leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris naar de
doorlooptijd voor uitbetaling van deze regeling. Na hoeveel dagen na
indiening kan de ondernemer het voorschot van 80% verwachten en
wanneer staat het resterende bedrag op de rekening van de
ondernemer?
Antwoord
Formeel dient RVO binnen acht weken een besluit te nemen over de
aanvraag. Het kabinet streeft ernaar dit in de praktijk sneller te doen.
Nadat een besluit over de aanvraag is genomen duurt het vervolgens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

14

nog gemiddeld drie werkdagen totdat het voorschot van 80% is
overgemaakt. Het resterende bedrag wordt overgemaakt bij de
definitieve vaststelling. Een ondernemer heeft tot 1 april 2021 om de
vaststelling aan te vragen. Een besluit daarover duurt maximaal vier
maanden.
24. De leden van de D66-fractie zijn verheugd dat er een oplossing komt
voor de ondernemers met een onjuiste registratie van de SBI-code.
Deze leden benadrukken dat deze ondernemers het extra zwaar
hebben, omdat zij eerder ook niet in aanmerking kwamen van de
TOGS en daardoor de financiële gevolgen van de COVID-19 crisis zelf
hebben moeten opvangen. Deze leden vrezen dat uitsluitsel vóór het
einde van de regeling op 1 oktober 2020 te laat komt voor een aantal
van deze grensgevallen en vragen daarom de Staatssecretaris te kijken
of de toetsing van RVO.nl en Kamer van Koophandel versneld kan
worden.
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 6.
25. De leden van de D66-fractie begrijpen de complexiteit om op voorhand
aan te geven in welke mate de regeling bijdraagt aan de overlevingskans van de bedrijven. Wel benadrukken deze leden dat de effectiviteit
van elke regeling kritisch moet worden onderzocht, waar mogelijk
vooraf maar zeker achteraf. Deze leden vragen daarom de Staatssecretaris deze regeling te evalueren en hier de Kamer nog voor het einde
van het jaar over te informeren.
Antwoord
De regelingen ter bestrijding van het coronavirus worden in gezamenlijkheid geëvalueerd. Er wordt momenteel gewerkt aan het opzetten
van een monitor om inzicht te krijgen in gebruikers van steunmaatregelen en een traject om de databronnen van alle ondersteuningsmaatregelen op bedrijfsniveau te koppelen aan een register van het CBS,
ten behoeve van impact-analyses. Voor de eerste resultaten zie:
www.bedrijvenbeleidinbeeld.nl/corona. Deze data-infrastructuur biedt
de basis voor een evaluatie van het noodpakket in 2021. De Minister
van Financiën zal uw Kamer hierover informeren.
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben de brief over de TVL, ter
vervanging van de TOGS, met interesse gelezen. Deze leden zijn over het
algemeen onder de indruk van het snelle schakelen van het kabinet als het
gaat om het opzetten en verbeteren van de maatregelen ter ondersteuning van getroffen ondernemers. Wel hebben zij nog enkele vragen
over de uitvoering van deze regeling.
26. De leden van de GroenLinks-fractie zien dat enkele inschattingsfouten
die bij de uitrol van de TOGS gemaakt worden, nu herhaald worden.
Dat is zonde, zo vinden zij. Deze leden hadden gedacht dat hier in de
TVL wel rekening mee gehouden zou worden. Kan de staatsecretaris
uiteenzetten wat zij van de invulling en uitvoering van de TOGS
geleerd heeft en hoe zij dit in de ontwikkeling van de tegemoetkoming
vaste lasten heeft gebruikt?
Antwoord
Het doel van de TOGS-regeling was om aan het begin van de crisis de
sterkst getroffen sectoren zo snel mogelijk verlichting te geven. Om die
reden hebben we de TOGS zo ingericht dat aanvragen zoveel mogelijk
geautomatiseerd beoordeeld konden worden. Dit was mogelijk door
bij het aanvraagproces o.a. gebruik te maken van SBI-codes en een
vaste forfaitaire vergoeding van € 4.000 te hanteren. De eerste
uitbetaling volgde dan ook snel op de start van de crisis.
Het uitgangspunt bij de TVL regeling is om meer gerichte lastenverlichting te bieden en beter aan te sluiten op de behoeften van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

15

individuele onderneming. Tegelijkertijd moet de regeling wel goed
uitvoerbaar blijven zodat ook met de TVL grote aantallen getroffen
ondernemers snel geholpen kunnen worden. De TVL-regeling is,
binnen de grenzen van wat op korte termijn uitvoerbaar is, dan ook
veel meer toegesneden op de daadwerkelijke situatie van ondernemers en houdt rekening met de omvang van het bedrijf, de vaste
lasten van de sector en de mate van omzetderving. Daarmee sluit de
regeling beter aan op de behoeften van een individuele onderneming.
27. Deze leden zien dat enkele groepen, bijvoorbeeld yogascholen, weer
buiten de boot vallen terwijl deze wel onder de latere versie van de
TOGS vielen. Yogascholen vallen onder de SBI-code 85519 en zouden
geen eigen sportaccommodatie hebben waardoor hun vaste lasten
lager zouden zijn. Dit blijkt in veel gevallen niet zo te zijn en geldt ook
voor dans, vechtsporten en squash. Hier wordt ten onrechte het lage
percentage van 18% toegekend, ondanks dat deze ondernemers ook
kosten maken voor accommodatie. Kan de Staatssecretaris hierop
reageren en is zij bereid om het CBS-percentage van 18% naar 34% bij
te stellen voor de SBI-code 85519 waar deze sporten onder vallen? Is
de Staatssecretaris het met de leden van de GroenLinks-fractie eens
dat het van uiterst belang is om deze bedrijven overeind te houden
omdat zij voor de fysieke en mentale gezondheid van vele Nederlanders zorgen?
Antwoord
Het kabinet onderkent het belang van deze bedrijven voor de fysieke
en mentale gezondheid van vele Nederlanders en geeft met deze
regeling en met andere regelingen zoals de NOW, bankgaranties en
uitgestelde belastingen steun aan deze bedrijven.
Er wordt met de regeling zo goed mogelijk benaderd welke vaste
lasten een bedrijf heeft. Daarbij is gebruik gemaakt van cijfers van het
CBS over de vaste lasten per sector. Het zal bij deze systematiek altijd
zo zijn dat voor ondernemers de werkelijke vaste lasten hoger of lager
dan het sectorgemiddelde kunnen zijn. Meer maatwerk is helaas in de
uitvoering niet mogelijk. Het kabinet ziet geen mogelijkheid voor
specifieke groepen ondernemers van de systematiek af te wijken.
28. De leden van de GroenLinks-fractie begrijpen dat niet voor elk bedrijf
apart berekend kan worden wat de vaste lasten zijn. Toch zien zij dat de
berekeningen van het CBS tot enkele problemen leiden. Deze leden
lezen dat het CBS gebruik maakt van twee cijfers van de SBI-code. Dit
pakt voor enkele sectoren nadelig uit, omdat er met te grote groepen
sectoren gerekend wordt. Kan de Staatssecretaris het CBS de opdracht
geven om gebruik te maken van driecijferige SBI-codes? Welke
oplossingen kan zij verder zelf bedenken voor dit probleem?
Antwoord
Zie de beantwoording op vraag 2.
29. Andere bedrijven die later zijn toegevoegd aan de lijst van SBI-codes
zijn winkels in fietsen en bromfietsen, deze vallen onder «handel in een
reparatie van caravans, motorfietsen en aanhangers». Deze is later
beperkt tot alleen caravans. De leden van de GroenLinks-fractie vragen
waarom een deel van de bedrijven die onder deze SBI-code valt geen
recht heeft op de tegemoetkoming vaste lasten.
Daarnaast zien de leden van de GroenLinks-fractie dat veel ondernemers nadeel ondervinden van de keuze voor de referentiemaanden.
Ondernemers van de eerder genoemde sport- en yogascholen hebben
in het zomervakantieseizoen altijd een lagere omzet dan in de verplicht
gesloten maanden van maart tot 1 juli 2020. Ook de horeca ondervindt
problemen met de periode van omzetvergelijking. Zij maken juist de
meeste winst in de zomer en zowel de periode daarvoor als daarna
bieden minder perspectief om de omzet te herstellen. Ziet de Staatssecretaris ook dat dit in verschillende sectoren voor problemen kan
zorgen en is zij bereid om hier een oplossing voor te vinden? Kan zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

16

bijvoorbeeld in de referentieperiode verlengen en ook april en mei
meenemen?
Antwoord
De SBI-code die onder de TOGS en de TVL valt is de «handel en
reparatie van caravans» (SBI-code 45.19.4). Er bestaat geen SBI-code
voor «handel in en reparatie van caravans, motorfietsen en aanhangers». Door een administratieve fout heeft dit helaas een korte periode
verkeerd op de website van RVO gestaan.
Voor een antwoord op uw vraag over de referentieperiode verwijs ik u
naar de beantwoording op vraag 17.
30. De leden van de GroenLinks-fractie zijn benieuwd hoe de Staatssecretaris uitvoering geeft aan onder andere de motie van het lid Moorlag
(Kamerstuk 35 438, nr. 13) die de regering heeft verzocht in de TOGS
een hardheidsclausule op te nemen op basis waarvan aanvragers die
niet onder de formele werkingssfeer vallen, maar toch in identieke
omstandigheden verkeren, aanspraak kunnen maken op de voorzieningen van de TOGS. Kan zij hier op ingaan? Onder deze groep vallen
veel schrijnende gevallen die niet de juiste SBI-code hebben, maar wel
in een vergelijkbare situatie zitten. Is het mogelijk om voor deze
gevallen tegemoet te komen door hen aanspraak te laten maken als zij
bijvoorbeeld extra omzetverlies leiden? Kan hierbij gedacht worden
aan een hogere drempel waardoor de echt schrijnende gevallen toch
gebruik kunnen maken van deze regeling?
Antwoord
Bij de TOGS is gebruikgemaakt van de hardheidsclausule, die op
grond van de Algemene wet bestuursrecht (Awb)van toepassing is op
de TOGS. Die hardheidsclausule is toegepast voor bedrijven die niet
onder de juiste SBI-code stonden ingeschreven in het handelsregister,
terwijl op grond van de aanduiding van hun activiteiten in het
handelsregister zij wel een activiteit uitvoeren die in de bijlage van de
TOGS stond genoemd. Ook bij de TVL kunnen deze bedrijven een
beroep doen op de regeling (artikel 2, derde lid, van de TVL-regeling).
Zoals aangegeven in de Kamerbrief van 12 juni jl.8, en de Kamerbrief
van 30 juni jl.9 is hiermee maximaal invulling gegeven aan de motie
Moorlag m.b.t. de hardheidsclausule in de TOGS. Zie verder het
antwoord op de vraag 6. Het kabinet ziet geen mogelijkheden om de
regeling verder te verbreden naar andere sectoren. Het kabinet is van
mening dat de huidige sectorafbakening voldoet; het zijn sectoren die
direct getroffen zijn door overheidsmaatregelen om het coronavirus
tegen te gaan.
31. De leden van de GroenLinks-fractie zien dat starters relatief harder
geraakt worden door deze crisis en maken zich daar grote zorgen over.
Dit komt onder andere omdat de KvK-gegevens gebruikt worden als
startdatum van activiteiten terwijl er natuurlijk al veel werk aan vooraf
ging. Wat doet de Staatssecretaris om starters te helpen?
Antwoord
In de regeling is zoveel als mogelijk rekening gehouden met starters.
Voor starters geldt een andere referentieperiode om de referentieomzet te bepalen. Dus startende bedrijven die voor 1 maart 2020 waren in
geschreven kunnen het omzetverlies berekenen ten opzichte van
eerste weken of maanden dat ze actief waren. Ook voor ondernemers
die feitelijk nog geen redelijke referentieperiode hebben, namelijk
degenen die na 1 maart zijn ingeschreven in het handelsregister, is een
oplossing gecreëerd door hen een forfaitair subsidiebedrag van
€ 1.000 te geven, mits ze voldoende vaste lasten hebben. Daarmee is
binnen de regeling er alles aan gedaan om ook starters te ondersteunen die aan de voorwaarde dat zij minimaal 30% omzetverlies hebben
8
9

Kamerstuk 35 420, nr. 80
Kamerstuk 35 420, nr. 89

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

17

voldoen. Daarnaast zijn er andere regelingen die deze groep ondersteunen zoals de COL-regeling.
32. De leden van de GroenLinks-fractie zien daarnaast dat veel kleine
bedrijven de drempel van € 4.000 aan vaste lasten niet halen. Kan de
Staatssecretaris uitgebreid uiteenzetten waarom deze drempel wordt
gehanteerd en hoeveel bedrijven daardoor ondersteuning mislopen?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 18.
33. Tot slot zien de leden van de GroenLinks-fractie dat er voor ondernemers, bijvoorbeeld in de culturele sector en horeca, geen uitzicht is
omdat deze vanwege het huidige anderhalvemeterbeleid nog niet hun
normale werk kunnen doen. Denk hierbij aan nachtclubs die nog niet
open mogen maar ook aan kleine restaurants en vele bedrijven in de
culturele sector waar gewoon geen anderhalve meter afstand
gehouden kan worden. Deze leden vragen hoe deze ondernemers
worden ondersteund. Kan de Staatssecretaris hier op ingaan?
Antwoord
De TVL beweegt mee met het omzetverlies van bedrijven, dus hoe
meer omzetverlies, hoe hoger de subsidie. Dit betekent dat genoemde
bedrijven met een (zeer) hoog omzetverlies een relatief hoge TVLsubsidie ontvangen. Ook de NOW beweegt op dezelfde manier mee
met de omzet. Daarnaast is er – waar het zzp’ers betreft – de TOZO.
Ook verkent het kabinet met onder meer de evenementensector hoe
kan worden overgegaan op andere businessmodellen en ondersteunt
dit met een fieldlab.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de voorliggende
brief over de TVL. Zij hebben nog enkele vragen.
34. De leden van de SGP-fractie constateren dat er nog steeds categorieën
bedrijven zijn die buiten de boot vallen, maar wel te maken hebben
met grote omzetverliezen door de coronamaatregelen, zoals in de
ballonvaart. Blijft de Staatssecretaris kijken of uitbreiding van de
regeling naar andere (sub)sectoren nodig is? Welke mogelijkheden ziet
zij voor een loket voor schrijnende gevallen met een hogere drempel
dan de drempel in de TVL?
Antwoord
Bij het opstellen van de Regeling Subsidie financiering Vaste Lasten
MKB COVID-19 (TVL) is ervoor gekozen dezelfde sectorafbakening te
hanteren als voor de Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen
Sectoren (TOGS). Dit zijn de sectoren die het sterkst zijn getroffen door
de maatregelen die het kabinet en andere (nationale en internationale)
overheden hebben genomen ter bestrijding van het coronavirus. Dit is
de reden dat het kabinet dezelfde sectorafbakening hanteert die gericht
is op MKB bedrijven welke – als gevolg van de kabinetsmaatregelen
om het coronavirus in te dammen – omzetdaling ervaren. Recent heeft
het kabinet nog een correctie doorgevoerd m.b.t. de lijst met in
aanmerking komende SBI-codes voor de TVL door ondernemers uit de
recreatieve vliegsector, zoals de luchtballonvaarders en ondernemers
die rondvluchten aanbieden in sportvliegtuigjes, onder de regeling te
brengen10. Deze ondernemers zijn ook direct geraakt door de genomen
maatregelen van het kabinet om het coronavirus in te dammen en
waren per abuis eerder niet in de regeling meegenomen. Het kabinet is
van mening dat de huidige sectorafbakening hiermee voldoet; het zijn
sectoren die direct beïnvloed worden door overheidsmaatregelen om
het coronavirus tegen te gaan. Zoals toegezegd in de brief van 28 mei
2020 houdt het kabinet de vinger aan de pols en zal o.a. in samen10

Stcrt. 2020, nr. 43859

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

18

spraak met werkgevers- en werknemersorganisaties bekijken wat
vanaf 1 oktober aan maatregelen 2020 nog nodig is. Het kabinet zal uw
Kamer hier in september over informeren.
Een loket voor bedrijven boven een hogere drempel, is feitelijk een
regeling waarbij de sectorafbakening wordt losgelaten. Daar heeft het
kabinet niet voor gekozen, omdat dit een groot budgettair beslag met
zich mee zou brengen, en zoals gezegd, is het kabinet van mening dat
de huidige sectorafbakening voldoet.
35. De leden van de SGP-fractie constateren in aansluiting op het
voorgaande punt dat de handel in en reparatie van motorfietsen en
aanhangers niet (meer) onder de TVL valt. Zij zetten hier vraagtekens
bij. De handel in fietsen en bromfietsen valt wel onder de TOGS/TVL.
Later is hieraan de SBI-code «handel in en reparatie van caravans,
motorfietsen en aanhangers» toegevoegd, maar deze is weer ingeperkt
tot alleen de handel in en reparatie van caravans. Deze leden willen
erop wijzen dat ook in de motorbranche omzetverliezen geleden
worden door haperende toelevering. Is de Staatssecretaris bereid de
oorspronkelijke SBI-code «handel in en reparatie van caravans,
motorfietsen en aanhangers» te hanteren, zo vragen deze leden.
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 30.
36. De leden van de SGP-fractie constateren dat gedifferentieerd wordt op
basis van de SBI-code op het niveau van twee digits. Dat pakt voor
verschillende (sub)sectoren heel nadelig uit. Zo vallen kledingwinkels
in dezelfde categorie als supermarkten, terwijl de eerste groep een veel
hoger percentage aan vaste lasten heeft dan de laatste groep. Wil de
Staatssecretaris kijken naar een nadere verfijning, bijvoorbeeld door
gebruik te maken van de SBI-code op het niveau van drie digits, zo
vragen deze leden.
Antwoord
Zie hiervoor de beantwoording op vraag 2.
37. De leden van de SGP-fractie willen erop wijzen dat voor seizoenbedrijven in de horeca en de recreatie- en gastvrijheidssector de vaste lasten
het hele jaar doorlopen, terwijl de omzetverliezen in de zomermaanden
meevallen, omdat onder meer terrassen opengesteld kunnen worden.
De grote omzetverliezen zitten in het afgelopen voorjaar en/of het
komende najaar. De TVL houdt hier weinig rekening mee. Deze leden
vragen de Staatssecretaris of zij bereid is te kijken hoe de steunregeling meer toegesneden kan worden op seizoenbedrijven, bijvoorbeeld
door ook de maanden april en mei mee te nemen in de referentieperiode.
Antwoord
De regeling is bedoeld voor de periode juni-september 2020, en
daarom kijkt het kabinet naar de omzet van die periode dit jaar ten
opzichte van het vorige jaar 2019. Daarmee wordt juist zo goed
mogelijk rekening gehouden met seizoenseffecten. Het is niet
uitvoerbaar om afwijkende periodes te gaan hanteren op individuele
basis. Voor de periode maart tot en met juni was er bovendien de
TOGS-regeling. In september 2020 zal het kabinet een besluit nemen
over een eventueel vervolg op het tweede noodpakket.
38. De leden van de SGP-fractie constateren dat de mogelijkheid voor het
melden van een niet aansluitende SBI-code is aangescherpt. Deze
leden zetten hier vraagtekens bij. Als zij het goed hebben begrepen kan
een aanvraag alleen ingediend worden als geen enkele van de
geregistreerde nevencodes in aanmerking komt voor de TVL. Klopt het
dat bedrijven die een nevencode hebben die gedekt wordt door de TVL
alleen dat deel van de omzet mee mogen tellen die onder deze
nevencode valt en dat het zo kan zijn dat een groot deel van de omzet
buiten de TVL blijft vallen? Deze leden hebben ook begrepen dat een
bedrijf niet kan aangeven dat een geregistreerde nevencode de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

19

hoofdactiviteit is geworden. Omdat de percentages vaste lasten per
sector behoorlijk kunnen verschillen, kan deze eis ertoe leiden dat een
bedrijf een veel lagere vergoeding krijgt dan de bedoeling is. De leden
van de SGP-fractie ontvangen graag een nadere toelichting. Waarom
kiest de Staatssecretaris niet voor de werkwijze zoals die onder de
TOGS gold?
Antwoord
Ook bij de TOGS was het niet zo dat ondernemers konden aangeven
dat hun nevenactiviteit de hoofdactiviteit was geworden. Wel konden
ondernemers middels een latere wijziging in de TOGS-regeling, voor
hun nevenactiviteit in aanmerking komen voor de TOGS onder
voorwaarde dat het verwacht omzetverlies en verwachte vaste lasten
uitsluitend betrekking hadden op de nevenactiviteit die was opgenomen in de TOGS. Ook bij de TVL-regeling kan een ondernemer die met
een nevenactiviteit onder de regeling valt, voor de vaste lasten van die
activiteit subsidie aanvragen. Voor verdere beantwoording op uw
vraag verwijs ik u naar de beantwoording op vraag 8.
39. De leden van de SGP-fractie hebben een vraag over de steun voor
getroffen bedrijven met meer dan 250 werknemers. De TVL is bedoeld
voor mkb-bedrijven tot 250 werknemers. Er zijn echter ook grotere
kapitaalintensieve bedrijven die kampen met forse omzetdalingen door
de coronacrisis. Het kabinet heeft eerder aangegeven dat het gaat
kijken hoe deze kapitaalintensieven sectoren ondersteund kunnen
worden in een beweging richting een toekomstbestendig verdienmodel. De leden van de SGP-fractie horen graag wat de stand van zaken
is.
Antwoord
Het kabinet gebruikt de zomermaanden om de noodzaak en vormgeving van een vervolg op het huidige noodpakket te bezien en zal uw
Kamer daarover in september informeren. Daarbij overlegt het Kabinet
o.a. met de werkgevers en werknemers en daarbij komt dit punt aan de
orde.
Vragen en opmerkingen van de leden van de 50PLUS-fractie
De leden van de 50PLUS-fractie danken de Staatssecretaris voor de
toezending van de brief inzake de TVL. Zij hebben hierover nog wel enkele
vragen en opmerkingen.
40. De leden van de 50PLUS-fractie merken op dat de inschatting van het
kabinet is dat zo’n 140.000 ondernemers in aanmerking zullen kunnen
komen voor het budget van in totaal € 1,4 miljard. Dat wil zeggen dat
er wordt uitgegaan van gemiddeld € 10.000 per onderneming. Op
basis van welke cijfers is dit vastgesteld?
Het kabinet heeft op basis van de cijfers van het CBS, de ervaringscijfers bij de TOGS en de ramingen van onder meer het CPB en Panteia
een inschatting gemaakt van welke bedrijven voor de regeling in
aanmerking komen en met welk omzetverlies. Daar kwamen bovenstaande cijfers uit, waarbij is aangetekend dat het zeer lastig is hier een
betrouwbare inschatting van de maken. Op dit moment is het
gemiddelde subsidiebedrag dat ondernemers aanvragen ca € 13.000.
Deze leden vragen voorts om welke reden er een minimumbedrag is
vastgesteld van € 4.000 en het percentage omzetderving is gesteld op
30%. Deze leden vragen of hierdoor nu juist niet de kleine bedrijven in
de knel komen. Hoe wordt de tegemoetkoming vastgesteld voor de
bedrijven die in de referentieperiode nog niet actief waren, of die pas
na 15 maart 2020 geregistreerd zijn? Hoe wordt voorkomen dat
bedrijven om administratieve redenen buiten de boot vallen? Op welke
wijze is er maatwerk mogelijk?
De leden van 50PLUS-fractie lezen dat een ondernemer met 100%
omzetverlies 50% van zijn of haar (berekende) vaste lasten vergoed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

20

krijgt. Om welke reden is deze keuze gemaakt? Deze leden vermoeden
dat veel ondernemers die van deze regeling gebruik zullen maken in de
eerste periode van de coronacrisis ook een omzetderving van deze
omvang hebben gekend. Zij vrezen dat deze regeling niet toereikend is
om de betreffende ondernemers door de opbouwfase heen te helpen.
Deze leden vragen de Staatssecretaris om een reflectie op deze
stelling.
Antwoord
Voor een antwoord op uw vraag over de vaste lasten drempel verwijs
ik u naar vraag 18. Het percentage van 30% is gelijk aan de regeling die
voor de sierteelt is opgesteld. Het doel van de regeling is om te
voorkomen dat getroffen MKB-ondernemingen in liquiditeitsproblemen komen door omzetverlies. Het kabinet meent dat gezonde
bedrijven met minder omzetverlies de gevolgen zelf moeten kunnen
dragen.
De regeling staat open voor bedrijven die op 15 maart 2020 in het
handelsregister stonden ingeschreven. Ondernemers die na die datum
zijn gestart, waren zich bewust van de situatie, en hebben dat risico
genomen. Voor bedrijven opgericht tussen 1 en 15 maart geldt dat zij
geen betrouwbare referentie omzet kunnen aantonen. Zij ontvangen,
mits aan de overige voorwaarden wordt voldaan, een forfaitair bedrag
van € 1.000 (gelijk aan de minimale subsidie die de regeling kent).
Voor bedrijven opgericht voor 1 maart 2020 geldt dat er wel een
referentieperiode voor de omzet is.
Hiermee heeft het kabinet getracht zo goed mogelijk, binnen wat in de
uitvoering haalbaar is, tegemoet te komen aan startende ondernemers.
Ten aanzien van de 50% geldt dat de overheid hier dus de helft van de
vaste lasten gerelateerd aan het omzetverlies voor haar rekening
neemt. Gezonde ondernemers moeten ook in staat zijn een deel van de
vaste lasten zelf te dragen en zo nodig afspraken te maken met partijen
in de keten om de lasten te delen. Het kabinet ziet dat dit laatste in
toenemende mate plaatsvindt. Daarnaast benadrukt het kabinet dat de
TVL een aanvulling is op alle andere maatregelen die de Staat heeft
genomen, zoals de NOW en leningen met overheidsgaranties.
41. De leden van de 50PLUS-fractie lezen in de brief dat de afgelopen tijd
al enkele gevallen bekend zijn geworden over misbruik van de TOGS.
Is al meer te zeggen over de omvang van dit misbruik? Welk bedrag is
ermee gemoeid? Hoe verloopt de controle? Wat wordt bedoeld met de
zinsnede «verdere steekproeven zullen we risicogericht uitvoeren»
(pagina 4)? Wordt er zuiver met steekproeven gewerkt? Hoe verloopt
de terugvordering? Op welke wijze is in de TVL het voorkomen van
misbruik ingebouwd?
Antwoord
In de beantwoording op vraag 15 is toegelicht hoe RVO omgaat met
fraude en oneigenlijk gebruik van de regeling, en wordt ingegaan op
de steekproefcontrole bij de TOGS. Het aantal aangiftes bij het OM
wegens misbruik van TOGS bedraagt op 6 augustus 2020, 8 in getal.
Het daarmee terug te vorderen bedrag bedraagt dan € 32.000,–.
Bij TVL is het voorkomen van misbruik ingebouwd door dossiers met
een verhoogd risico op fraude en/of M&O te onderzoeken. Alle
aanvragen worden geautomatiseerd op plausibiliteit en geldelijk risico
geclassificeerd, waarbij aanvragen met een hoge risicoscore handmatig gecontroleerd worden. De aanvragen met een laag risico worden
geautomatiseerd beoordeeld, wat betekent dat bij de aanvraag de
1-op-1 relatie tussen bewijsstuk en ingevoerde gegevens uitsluitend
met deelwaarnemingen vastgesteld wordt. Dossiers waarvan een
verhoogd risico op fraude en/of M&O is vastgesteld worden handmatig beoordeeld. Daarnaast wordt ook altijd kwaliteitscontrole gedaan
om de kwaliteit van het uitvoeringsproces te borgen. Tot slot wordt bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

21

de vaststelling van de tegemoetkoming een meer sluitende controle op
de omzetgegevens gerealiseerd.
Voor de TVL geldt dat de fase waarin hoog-risico dossiers worden
beoordeeld, recent is gestart. Derhalve is op dit moment nog geen
uitspraak te doen over het aantal gevallen misbruik en oneigenlijk
gebruik.
42. De leden van de 50PLUS-fractie merken op dat in de top tien van de
ondernemingen die een beroep op de TOGS hebben gedaan de
ondernemingen die wel weer (beperkt) open zijn ruim zijn vertegenwoordigd en de echte seizoensbedrijven ondervertegenwoordigd.
Deze leden vragen of er een analyse gemaakt is met betrekking tot
welke verschuivingen in de top tien zullen optreden als gevolg van het
(gedeeltelijk) opheffen van de restricties van de lockdown.
Antwoord
Het kabinet heeft geen analyse gedaan over eventuele verschuivingen
in de top tien van aanvragers voordat de TVL-regeling open ging.
Wanneer de huidige top tien van aanvragers van de TVL nu vergeleken
wordt met de top tien van de TOGS dan ziet het kabinet dat een aantal
sectoren, zoals horeca en vervoer per taxi, zowel bij de TOGS als bij de
TVL in de top tien staat. Daarnaast ziet het kabinet een kleine verschuiving in de top tien. Zo zit de dienstverlening voor uitvoerende kunsten,
de overige recreatie, en bedrijfsopleiding en training nu in de top tien.
Deze informatie moet echter wel met enige voorzichtigheid geïnterpreteerd worden omdat ook rekening moet worden gehouden met het
aantal ondernemers in een sector.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 420, nr. 101

22