Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 293

Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in
verband met het herschikken van de gronden
voor asielverlening

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 9 juli 2012
De algemene commissie voor Immigratie, Integratie en Asiel, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als
volgt verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave

blz.

ALGEMEEN
1.
Inleiding
2.
Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
2.1. Herschikking beschermingsgronden
2.2. Nareizende gezinsleden
2.3. Leges voor de vervanging van het verblijfsdocument
3.
Overgangsrecht
4.
Financiële gevolgen
5.
Totstandkoming

1
2
3
3
8
10
10
11
11

ARTIKELSGEWIJS
1.
Artikel I
2.
Artikel III
3.
Artikel IV

12
12
12
12

ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
onderhavig wetsvoorstel en kunnen hiermee instemmen. Deze leden
hebben nog wel enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van onderhavig wetsvoorstel. Het uitgangspunt om de Nederlandse
toelatingsgronden zoveel mogelijk in overeenstemming te brengen met
Europese standaarden, zoals die in de kwalificatierichtlijn1 zijn
opgenomen, wordt door deze leden gesteund. Zij zijn wel van mening dat
1

PbEU 2004, L 304.

kst-33293-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

1

de herschikking geen aanscherping zou moeten inhouden en dat de
bestaande Nederlandse toelatingsgronden zoveel mogelijk in de nieuwe
asielgronden of reguliere toelatingsgronden moeten worden ondergebracht.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel. Reeds in april en mei 2011 hebben deze leden
tijdens discussies in de Kamer hun instemming betuigd met de hoofdlijnen van de maatregelen zoals die in de Beleidsvisie Stroomlijning
Toelatingsprocedures1 zijn beschreven. Zij kunnen zich vinden in de
aanpassingen van de Vreemdelingenwet 20002 ter herschikking van de
beschermingsgronden. Zij hebben slechts enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavig wetsvoorstel. Naar aanleiding van het voorstel
hebben zij enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel en hebben hierover een aantal kritische
vragen en opmerkingen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennis genomen van het
onderhavig wetsvoorstel en hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel. Zij steunen de inzet om in het Nederlandse
asielbeleid zoveel mogelijk aan te sluiten bij internationale beschermingsgronden en zo min mogelijk uitzonderingen daarop te laten voortbestaan.
Voorts hebben zij nog enkele vragen.
1. Inleiding
De leden van de PvdA-fractie vragen wat exact de voordelen er van zijn
om alle reguliere aspecten mee te wegen bij de eerste asielaanvraag, nu
die «reguliere redenen» om verblijf te vragen zich doorgaans pas
voordoen na, of als gevolg van een langere periode van, verblijf in
Nederland. Deelt de regering het vermoeden van deze leden dat dit
meewegen alleen fors extra uitzoek- en besliswerk voor de Immigratie- en
Naturalisatiedienst3 zal opleveren bij eerste asielaanvragen, en ook voor
de advocaten en rechterlijke colleges extra werk zal opleveren, zonder dat
in de praktijk in die beginfase snel tot vergunningverlening op basis van
een reguliere grond zal worden overgegaan?
De leden van de CDA-fractie hebben er nota van genomen dat een aantal
van de voorgestelde maatregelen uit de Beleidsvisie Stroomlijning
Toelatingsprocedures1 zijn beslag zal krijgen in lagere regelgeving, te
weten in het bijzonder het meetoetsen van humanitaire reguliere
toelatingsgronden in de behandeling van een eerste asielaanvraag, de
versnelde afdoening van tweede en volgende asielaanvragen en een
gedifferentieerde vergoedingensystematiek voor verleende rechtsbijstand
in vervolgaanvragen. Deze leden vragen op welke termijn dit naar
verwachting zijn beslag zal kunnen krijgen en de Kamer tegen die tijd
kennis te laten nemen van de aanpassingen van het Vreemdelingenbesluit
2000 en het Besluit rechtsbijstand- en toevoegcriteria.

1

Kamerstukken II, 2010/11, 19 637, nr. 1400.
Hierna: Vw 2000.
3
Hierna: IND.
4
Kamerstukken II, 2011/12, 19 637, nr. 1532.
2

De leden van de SP-fractie begrijpen dat de regering na inwerkingtreding
van de besluiten, zoals aangekondigd in de brief4 van de minister voor
Immigratie, Integratie en Asiel, en voorliggend wetsvoorstel overgaat tot
monitoring van de uitwerking hiervan. Worden advocaten, rechters en
medewerkers van de IND eigenlijk al direct in de gelegenheid gesteld om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

2

hun klachten in te dienen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe en waar
kunnen zij die klachten kwijt kunnen? Daarnaast vragen deze leden hoe de
monitoring precies in zijn werk zal gaan. Waarom zal pas na inwerkingtreding van het wetsvoorstel worden gemonitord of het toetsen van
meerdere humanitaire reguliere beleidskaders negatieve gevolgen heeft
voor termijnen, de personele inzet bij de IND en de doorlooptijden van
rechterlijke procedures afgezet tegen de daadwerkelijke meeropbrengst
van deze werkwijze? Dit geldt overigens ook voor de toenemende
werkdruk onder advocaten.
De leden van de SP-fractie hebben nog veel vragen over de voorgenomen
wijzigingen in de verschillende besluiten. Is de regering bereid om met de
Kamer van gedachten te wisselen over de wijzigingen in het Vreemdelingenbesluit 2000, het Besluit rechtsbijstand- en toevoegcriteria, het
Voorschrift Vreemdelingen en de Vreemdelingencirculaire 2000? Wanneer
is de regering voornemens om deze wijzigingen naar de Kamer te sturen?
Wanneer wil de regering deze in werking laten treden? Er zijn vanuit de
praktijk en deze leden veel zorgen over de inhoud van deze voorstellen.
Daarom stellen deze leden een uitgebreide bespreking van deze
voorstellen zeer op prijs.
De leden van de SP-fractie constateren dat de discretionaire bevoegdheid
direct wordt meegenomen bij de eerste asielaanvraag. Betekent dit dat
een advocaat hier dan geen beroep meer op kan doen als de vreemdeling
is uitgeprocedeerd? Deze leden stellen dat dit nooit het doel is geweest
van de discretionaire bevoegdheid.
2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
2.1. Herschikking beschermingsgronden
Gelijkschaling van gronden voor toelating met internationale verplichtingen
De leden van de PvdA-fractie vragen op welke wijze de andere Europese
lidstaten de asielgronden uit de kwalificatierichtlijn hebben geïmplementeerd in de eigen regelgeving. Kan worden gezegd dat de toelatingsgronden voor asielzoekers in alle lidstaten nu gelijk zijn? Zo nee, welke
landen wijken af, en op welke wijze? Graag ontvangen deze leden een zo
compleet mogelijk overzicht. Daarnaast vragen zij wat er de reden van is
dat de herschikking van deze asielgronden op dit moment pas plaatsvindt,
aangezien de kwalificatierichtlijn reeds dateert uit 2004.
De leden van de CDA-fractie constateren met de regering dat verblijfsvergunningen asiel in toenemende mate op internationale gronden worden
verleend, onder meer omdat collectieve elementen in het asielrelaas
onder invloed van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden1 en het EU-recht een steeds
nadrukkelijke rol zijn gaan spelen in de toets aan de internationale
gronden voor asielverlening. Uit dit oogpunt bezien is de (nationale)
herschikking van de beschermingsgronden naar hun mening dan ook een
logisch en gerechtvaardigd gevolg.

1
2

Hierna: EVRM.
Kamerstukken II, 2011/12, 33 293, nr. 3.

De leden van de PVV-fractie constateren dat middels het onderhavige
wetsvoorstel de asielgerelateerde gronden, voor toelating op grond van
klemmende redenen van humanitaire aard (de «c-grond») en toelating op
grond van het categoriaal beschermingsbeleid (de «d-grond»), worden
geschrapt. Deze leden steunen het afschaffen van beide asielgronden,
maar zijn niet gerust over de opmerking in de Memorie van Toelichting2
dat Europese ontwikkelingen richtinggevend zijn geweest in het
voornemen om beide (nationale) asielgronden te laten vervallen. Gesteld
wordt dat de harmonisering van het Europees asielstelsel zich concentreert op de definitie van vluchtelingenschap op basis van het Vluchtelin-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

3

genverdrag en subsidiaire bescherming op basis van andere internationale verdragen, in het bijzonder het EVRM. Opgemerkt wordt tevens
dat het EVRM en EU-recht een steeds grotere rol spelen in de toets
betreffende asielverlening. Deze groeiende Europese bemoeienis met ons
nationaal asielbeleid wordt bijvoorbeeld helder geïllustreerd door het feit
dat in 2001 nog slechts 80 asielvergunningen werden verstrekt op basis
van artikel 3 EVRM, terwijl dit aantal in 2010 was opgelopen tot maar liefst
4420 vergunningen. Deze leden maken zich bijzonder grote zorgen over de
voortschrijdende Europese beïnvloeding van ons nationale toelatingsbeleid. Graag vernemen deze leden de reactie van de regering op het
standpunt dat het hier een buitengewoon onwenselijke ontwikkeling
betreft en dat Nederland te allen tijde zelf het laatste woord dient te
hebben inzake toelating van vreemdelingen tot ons land.
De leden van de SP-fractie constateren dat de regering cijfermatig de
afname van het aantal afgegeven asielvergunningen voor bepaalde tijd
onderbouwt. Er wordt onder andere gesteld dat nog amper op grond van
onevenredige hardheid een vergunning wordt afgegeven. In 2009 werden
er echter nog 2090 vergunningen op de betreffende d-grond gegeven en
in 2010 nog maar 180. Hoe verklaart de regering dit grote verschil? Dat
kan volgens de leden van de SP-fractie niet alleen worden verklaard door
de toename van vergunningverleningen op grond van lid b (artikel 3
EVRM). Het verschil tussen 2009 en 2010 met betrekking tot de d-grond is
immers bijna twee keer zo groot als het verschil tussen 2009 en 2010 met
betrekking tot de b-grond. Ook wordt in de Memorie van Toelichting1
gesproken over vreemdelingen die na vergunningverlening (op grond van
de onderdelen c of d) alsnog doorprocederen voor een vergunning die na
vijf jaar wel recht geeft op de status van langdurig ingezetene. Hoe vaak
komt dit jaarlijks voor? Is er onderzocht of er andere manieren zijn om te
voorkomen dat men doorprocedeert?
De leden van de SP-fractie vragen de regering om toe te lichten waarom
er steeds minder vergunningen worden afgegeven op grond van
individuele klemmende redenen van humanitaire aard. Zijn dergelijke
aanvragen (ambtshalve) aan internationale gronden getoetst? Hoe gaat de
regering voorkomen dat vluchtelingen door het beperken van de
asielgronden onterecht bescherming mislopen die ze onder het huidige
beleid wel moeten krijgen? Hoeveel procent meer afwijzingen wordt er
verwacht na invoering van onderhavig wetsvoorstel? Kan de regering ook
toelichten welke positieve invloed wordt verwacht met betrekking tot de
verdeling van asielstromen in Europa?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de regering stelt dat
de Europese ontwikkelingen richtinggevend geweest zijn in het
voornemen de nationale asielgronden te laten vervallen. Daarmee komt
voor een aantal specifieke groepen ook de bescherming te vervallen. Deze
leden verzoeken de regering toe te lichten welke alternatieven er zijn
overwogen voor de afschaffing van de nationale asielgronden en daarbij
in ieder geval in te gaan op het, door de voormalig staatssecretaris van
Justitie, genoemde alternatief in haar brief2 van 19 september 2008.

1
2

Kamerstukken II, 2011/12, 33 293, nr. 3.
Kamerstukken II, 2008/09, 23 490, nr. 520.

De leden van de SGP-fractie vragen of de regering wil toelichten waarom
het aantal toekenningen van asielvergunningen in Nederland ten opzichte
van het Europees gemiddeld relatief hoog ligt. Kan bijvoorbeeld het beleid
ten aanzien van nareizende gezinsleden hiervoor een belangrijke
verklarende factor zijn, zo vragen zij.
Het valt de leden van de SGP-fractie, naast de verschuiving van de
gronden c en d naar de gronden a en b, vooral op dat het aantal verblijfsvergunningen op grond van de onderdelen e en f van artikel 29 sterk is
gestegen. Deze leden vragen of de regering wil toelichten welke factoren
naar haar mening deze stijging verklaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

4

De leden van de SGP-fractie vragen of zij uit de toelichting terecht kunnen
opmaken dat de asielzoekers, die in de tabel bij onderdeel d van artikel 29
Vw 2000 zijn aangegeven, allen afkomstig zijn uit Soedan.
Herinrichting van het beleid inzake klemmende redenen van humanitaire
aard
De leden van de VVD-fractie merken op dat de regering meldt dat, ten
aanzien van de c-grond, ervoor is gekozen het beleidskader gedeeltelijk
onder te brengen in het reguliere toelatingsbeleid. Zij vragen of de
regering dit nader kan specificeren.
De leden van de PvdA-fractie kunnen zich de afschaffing van de c-grond,
die ziet op klemmende redenen van humanitaire aard, voorstellen, onder
de voorwaarde dat die redenen elders in de toelatingsgronden worden
ondergebracht. Waar worden alle verschillende delen van deze «klemmende redenen van humanitaire aard» ondergebracht? Hoeveel van dit
soort verblijfsvergunningen op grond van overige klemmende redenen
van humanitaire aard zijn er de laatste vijf jaar jaarlijks aangevraagd en
verleend?
De leden van de CDA-fractie menen, uit de beschrijving van de herinrichting van het beleid inzake klemmende redenen van humanitaire aard
(te weten het traumatabeleid, het beleid voor in het landgebonden beleid
aangewezen specifieke groepen en het beleid op grond van klemmende
redenen van humanitaire aard), te kunnen afleiden dat deze herinrichting
materieel slechts zal leiden tot geringe gevolgen wat betreft het aantal te
verlenen verblijfsvergunningen. Deze leden vragen of dit klopt en om een
indicatie van de omvang daarvan. Zij gaan ervan uit dat ook in de nieuwe
situatie, na de herschikking van de asielgronden, het uitgangspunt van
zorgvuldige individuele toetsing van verblijfsaanvragen recht overeind zal
blijven staan. Kan de regering dit bevestigen?
De leden van de SP-fractie constateren dat Afghaanse meisjes en hun
familie aanspraak blijven maken op een vergunning. Ditmaal geen asiel-,
maar een reguliere vergunning. Ze hoeven dan niet te voldoen aan het
middelenvereiste, de mvv1-eis en de paspoorteis. Geldt dit ook voor
naturalisatie? De regering heeft beloofd dat er voor deze meisjes geen
verslechtering van de rechtspositie plaatsvindt. Niet duidelijk wordt echter
of de familieleden nog steeds automatisch een vergunning krijgen
wanneer een Afghaans meisje een verblijfsstatus krijgt. Op welke grond
krijgen ze deze dan? Heeft dit negatieve consequenties voor naturalisatie,
nu zij een reguliere vergunning krijgen?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de regering geen
noodzaak ziet voor voortzetting van het beleid ten aanzien van specifieke
groepen. Die zullen daarom onder de a- of de b- grond van artikel 29 van
de Vw 2000 gaan vallen. Deze leden maken zich zorgen over de consequenties die dit heeft vanwege het individualiseringsvereiste. Zij
verzoeken de regering nader toe te lichten welke mate van individualisering voor leden van specifieke groepen onder het nieuwe beleid vereist
wordt om in aanmerking te komen voor de noodzakelijke bescherming.
Traumatabeleid
De leden van de VVD-fractie constateren dat artikel 64, Vw 2000, de
mogelijkheid biedt uitzetting achterwege te laten, waarbij onder andere
sprake is van een medische noodsituatie. Zij vragen of ook psychische
problemen hieronder vallen.

1

Mvv: machtiging tot voorlopig verblijf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

5

De leden van de PvdA-fractie kunnen zich met het oog op harmonisatie de
afschaffing van het traumatabeleid voorstellen, maar zijn wel bezorgd
over het deel van deze groep dat nu wellicht niet langer voor asielbescherming in aanmerking komt. Kan de regering toelichten op welke wijze
deze groep nu bij de andere gronden wordt ondergebracht? Blijft daarmee
de hele groep beschermd, of wordt het beleid met deze herschikking ook
aangescherpt? Wat is de inhoudelijke rechtvaardiging voor deze
aanscherping? Deelt de regering de mening van de leden van de
PvdA-fractie dat het getuige zijn van een zeer ernstige geweldssituatie
en/of trauma reden moet kunnen blijven om asiel te verlenen? Hoeveel
van dit soort verblijfsvergunningen op grond van traumata zijn er de
laatste vijf jaar jaarlijks aangevraagd en verleend? Is het de bedoeling dat
de «voormalige traumata» nu onder artikel 64 van de Vw 2000 worden
gebracht?
De leden van de SP-fractie constateren dat er volgens de regering maar
een beperkte categorie vreemdelingen is die, na inwerkingtreding van
onderhavig wetsvoorstel, geen aanspraak meer kan maken op het
traumatabeleid. Deze leden vragen hoe groot «beperkt» precies is? Zij
wijzen erop dat, wanneer er slechts sprake is van een beperkte groep, dit
niet direct betekent dat het dan niet zo erg is als deze straks geen
bescherming meer krijgt. Graag horen deze leden andere redenen van de
regering om af te zien van bescherming voor deze categorie. Als het gaat
om mensen die geen (geloofwaardige) vrees bij terugkeer naar voren
brengen, vragen deze leden voorts waarom er dan eerder wel voor is
gekozen om deze categorie bescherming te bieden. Van hoeveel van deze
«beperkte» groep verwacht de regering dat deze alsnog in aanmerking
kunnen komen voor een verblijfsvergunning regulier op grond van
humanitaire omstandigheden?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de regering stelt dat
het beleid inzake traumata goeddeels overbodig is geworden. Kan de
regering toelichten hoeveel vergunningen er op basis van dit beleid de
afgelopen jaren zijn verleend? De regering treft geen regeling voor de
categorie vreemdelingen waarvoor het schrappen van deze grond
consequenties zal hebben, maar verwijst naar artikel 64 van de Vw 2000.
Terecht wijst de Afdeling advisering van de Raad van State in haar advies1
erop dat artikel 64 van de Vw 2000 het toetsingskader van het huidige
traumatabeleid niet dekt. De Afdeling wijst er op dat de medische
belemmering om te reizen niet hetzelfde is als klemmende redenen van
humanitaire aard om terug te keren in verband met de situatie in het land
van herkomst. Deze leden verzoeken de regering nader toe te lichten
waaruit de noodzaak bestaat om het specifieke toetsingskader met
bijbehorende vergunning op grond van het traumatabeleid te laten
vervallen. Op welke wijze wil de regering de bescherming van deze
categorie kwetsbare vreemdelingen wel borgen?
De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre de regering door de
wijzigingen ten aanzien van het traumatabeleid en de bijzondere redenen
van humanitaire aard bewust een striktere afbakening van de gronden
asiel en regulier beoogt, dan wel dat deze keuze vooral berust op
praktische overwegingen. Deze leden constateren namelijk dat bij de
beoordeling of deze groepen in aanmerking komen voor een asielvergunning niet langer de vraag centraal staat of deze personen terug
kunnen keren naar het land van herkomst, maar of zij gegronde vrees
hebben voor vervolging of een behandeling in de zin van artikel 29, eerste
lid, onder b, Vw 2000.

1

Kamerstukken II, 2011/12, 33 293, nr. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

6

Het vervallen van het categoriale beschermingsbeleid
De leden van de VVD-fractie zijn het met de regering eens dat een
asielvergunning niet als vangnet moet fungeren maar moet worden
verleend om bescherming te bieden aan personen die bij terugkeer in het
land van herkomst een gegronde vrees hebben voor vervolging of
onmenselijke/vernederende behandeling, temeer vanwege de grote
risico’s van fraude en aanzuigende werking. De regering meldt echter dat
het niet mogelijk is om het categoriale beschermingsbeleid inzake
vreemdelingen uit betreffende deelstaten van Soedan te beëindigen.
Reden hiervoor is dat de indicatoren van artikel 3 106 Vreemdelingenbesluit in acht moeten worden genomen. De regering meldt echter op
pagina 10 van de Memorie van Toelichting1 dat artikel 3 106 zal worden
geschrapt. Indien de situatie in de betreffende staten van Soedan zal
verbeteren, hoe kan dan het categoriaal beschermingsbeleid worden
afgeschaft als de indicatoren van artikel 3 106 Vreemdelingenbesluit niet
meer bestaan?
De leden van de PvdA-fractie steunen het voorstel om het categoriaal
beschermingsbeleid (de d-grond) af te schaffen, zoals dat in 2009 al door
voormalig staatssecretaris Albayrak in de Visie op Bescherming2 is
voorgesteld. Het categoriaal beschermingsbeleid kan soms leiden tot een
aanzuigende werking en misbruik, en is naar de mening van deze leden
grotendeels overbodig met het bestaan van artikel 15c van de kwalificatierichtlijn. Deze leden steunen bovendien de gedachte dat individuele
toetsing de voorkeur verdient. Kan de regering wel toelichten wat precies
de inhoudelijke verschillen zijn tussen artikel 15c van de kwalificatierichtlijn en het categoriaal beschermingsbeleid? Kan de regering tevens
toelichten welke gradaties in risicogroepen voor bescherming er zijn, en
wanneer welke gradatie wordt toegepast? Kan de regering daarnaast
precies toelichten in welke mate er door deze verschillende gradaties van
risicogroepen nog individuele omstandigheden aannemelijk moeten
worden gemaakt? Verandert daar iets aan met dit wetsvoorstel? Kan uit de
inwilligingscijfers van de laatste jaren worden opgemaakt dat het
overgrote deel van de asielzoekers, dat voorheen onder het categoriaal
beschermingsbeleid viel, nu een verblijfsvergunning op de b-grond krijgt?
Op welke wijze kan een besluit- of vertrekmoratorium een vangnetfunctie
vervullen voor de afschaffing van het categoriaal beschermingsbeleid?
Deelt de regering de visie van deze leden dat het gebruik maken van dit
soort moratoria tot een minimum zou moeten worden beperkt, aangezien
die de onzekerheid en de verblijfsduur in Nederland voor asielzoekers
enkel verlengd?

1
2

Kamerstukken II, 2011/12, 33 293, nr. 3.
Kamerstukken II, 2009/10, 19 637, nr. 1314.

De leden van de CDA-fractie onderschrijven de argumenten van de
regering om het categoriaal beschermingsbeleid te laten vervallen, te
weten frauderisico en aanzuigende werking. Daarbij komt dat collectieve
elementen onder invloed van het EVRM en het EU-recht een voldoende
grote rol spelen bij de internationale vormen van bescherming. De
algehele situatie in het land van herkomst is, in relatie tot artikel 15c van
de kwalificatierichtlijn, een steeds grotere rol gaan spelen in de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Voorts laat
het vervallen van het categoriale beschermingsbeleid onverlet dat binnen
het landgebonden asielbeleid bevolkingsgroepen kunnen worden
aangewezen als risicogroepen of kwetsbare minderheidsgroepen in het
kader van de toetsing aan Vw 2000, artikel 29, eerste lid, onderdelen a en
b. En niet in de laatste plaats blijft het uitgangspunt dat ook indien geen
specifiek landenbeleid is ingesteld, in alle gevallen steeds een individuele
beoordeling blijft plaats vinden naar de inwilligbaarheid van een
ingediend asielverzoek. Dit alles biedt naar de mening van deze leden
voldoende waarborgen dat bij de beoordeling van asielaanvragen in alle
gevallen rekening zal worden gehouden met de mogelijke gevolgen die de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

7

algehele geweld- en mensenrechtensituatie in het land van herkomst voor
elk individueel geval zal kunnen hebben. Kan de regering dit bevestigen?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de regering voorstelt
om het categoriale beleid te laten vervallen. De Afdeling advisering van de
Raad van State1 is niet overtuigd van het voorgenomen gebruik van de
besluit- en vertrekmoratoria als alternatief voor het categoriaal beschermingsbeleid. Deze moratoria zijn in de tijd beperkt tot de periode van één
jaar en kunnen daarom geen langdurige of permanente bescherming
bieden. Daarnaast geldt dat degenen die onder het bereik van deze
moratoria vallen niet in het bezit worden gesteld van een verblijfsvergunning, maar slechts tijdelijk rechtmatig verblijf hebben. Het categoriaal
beschermingsbeleid is ooit ingevoerd om aan dergelijke (langdurige)
«gedoogsituaties» een einde te maken. Deze leden verzoeken de regering
nader toe te lichten hoe het uitstellen van het nemen van een beslissing
zich verhoudt tot het uitgangspunt dat er sneller duidelijkheid moet zijn
voor de asielzoeker. Zij verzoeken de regering ook, in het kader van het
afschaffen van het categoriaal beschermingsbeleid, om nader toe te
lichten welke mate van individualisering vereist wordt om in aanmerking
te komen voor de noodzakelijke bescherming.
2.2. Nareizende gezinsleden
De leden van de VVD-fractie constateren dat de regering opmerkt dat het
niet is toegestaan de aanvraag af te wijzen om de enkele reden dat geen
officiële bewijsstukken kunnen worden overgelegd waaruit de gezinsband
blijkt. Zij vragen de regering toe te lichten waarom dat niet het geval is.
Daarnaast vragen deze leden de regering om toe te lichten waarom de
vergunning niet kan worden ingetrokken indien het huwelijk, of de
gezinsband, met de hoofdpersoon wordt verbroken. Hierbij merken deze
leden op dat het zeer wel mogelijk is dat ook bij deze groep vreemdelingen sprake kan zijn van schijnhuwelijken.
Deze leden constateren dat de regering stelt dat er een ongewenst
onderscheid zou worden gemaakt tussen gezinsleden die gelijktijdig met
de hoofdpersoon inreizen en gezinsleden die binnen drie maanden
nareizen als de laatste groep mvv-plichtig zou zijn. Deze leden verzoeken
de regering toe te lichten waar die ongewenstheid van het onderscheid
dan precies uit bestaat. Kan de regering ook nader onderbouwen waarop
zij de stelling baseert dat de vereenvoudiging van de toelatingsprocedure
voor nareizende gezinsleden een aanzienlijke besparing op zal leveren?
Hierbij vragen de leden ook of de nieuwe systematiek niet fraudegevoeliger zal worden nu gezinsleden van een houder van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd, die Nederland inreizen met een geldig
mvv, direct in het bezit worden gesteld van de afgeleide asielvergunning.
Welke waarborgen zijn er om misbruik en fraude tegen te gaan?
De leden van de PvdA-fractie juichen toe dat, ten aanzien van nareizende
gezinsleden van asielzoekers, geen nieuwe beperkingen worden gesteld.
Zij vragen de regering wel om toe te lichten wat de voor- en nadelen zijn
van het wel en het niet handhaven van de nareistermijn van drie
maanden. Wat is de toegevoegde waarde van die termijn, nu toch voorop
zou moeten staan dat de eenheid van een gezin van asielzoekers
gewaarborgd is? Ook vragen zij de regering om toe te lichten en uitgebreid juridisch te onderbouwen waarom er, volgens de regering, geen
sprake is van strijdigheid met het EU-recht, door ten aanzien van nareis
het nationaliteitsvereiste en het gezinsvereiste te stellen.

1

Kamerstukken II, 2011/12, 33 293, nr. 4.

Naar de mening van de leden van de CDA-fractie biedt de beschreven
vereenvoudiging van de nareisprocedure voor gezinsleden van asielstatushouders voldoende waarborgen dat deze gezinsleden voor hetzij een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

8

afgeleide, hetzij een zelfstandige, verblijfsvergunning asiel in aanmerking
kunnen komen. Deze leden vragen of en hoe nareizende gezinsleden
vooraf, dan wel na binnenkomst in Nederland, worden gewezen op de
mogelijkheid om een zelfstandige asielvergunning aan te vragen.
Gesteld wordt dat vrijwel alle niet gelijktijdig inreizende maar nareizende
gezinsleden van houders van een verblijfsvergunning asiel gebruik maken
van de mogelijkheid om met een mvv binnen te komen. Deze leden
vragen waarom niet in alle gevallen van die mogelijkheid gebruik wordt
gemaakt en of dit wellicht samenhangt met problemen bij het kunnen
indienen van een aanvraag voor een mvv, bijvoorbeeld bezien naar de
(on)mogelijkheid om de Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging te
kunnen bereiken.
De leden van de PVV-fractie constateren dat, met betrekking tot de
mogelijkheid voor toelating van nareizende familieleden van vluchtelingen en asielgerechtigde vreemdelingen middels een ambtshalve
verleende afgeleide asielvergunning, wordt gesteld dat een echtgenoot of
minderjarig kind in aanmerking komt voor een dergelijke verblijfsvergunning wanneer men (onder meer) feitelijk behoort tot het gezin van de
betreffende vreemdeling. Wanneer wordt aannemelijk geacht dat de
nareizende persoon inderdaad feitelijk behoord tot het gezin van de
vreemdeling? Met andere woorden: welke eisen worden er aan de
bewijsvoering gesteld? Is er hierbij tevens bijzondere aandacht voor
bestrijding van fraude en misbruik? Dezelfde vragen stellen deze leden ten
aanzien van de eis aangaande partners en meerderjarige kinderen van een
vreemdeling, ten aanzien van wie gesteld wordt dat aangetoond moet
worden dat zij dusdanig afhankelijk zijn van de vreemdeling dat zij worden
geacht te behoren tot het gezin van de betreffende vreemdeling. Hoe
wordt deze afhankelijkheid getoetst, zo vragen deze leden.
De leden van de SP-fractie staan overwegend positief tegenover de
aanpassingen in het beleid voor nareizende familieleden. De regering stelt
echter dat er geen mvv-plicht is voor nareizende gezinsleden. Toch vragen
velen een mvv aan voordat ze naar Nederland komen. Waarom is er
eigenlijk niet voor gekozen om de mogelijkheid voor het aanvragen van
een mvv helemaal te laten vervallen voor deze categorie? Is het dan niet
voldoende om alleen de identiteit van de aanvrager vast te stellen? Kan
worden toegelicht hoe de identiteit nu wordt vastgesteld? Hoe lang doet
men hier gemiddeld over en zal hier na inwerkingtreding van onderhavig
wetsvoorstel verandering in komen?
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn blij dat de regering tot het inzicht
is gekomen dat het laten verkrijgen van een reguliere status door
nareizigers geen enkel voordeel op zou leveren. Ten aanzien van het
huidige voorstel, hebben deze leden nog wel een aantal bezwaren en
opmerkingen. Zo zijn zij van mening dat voorkomen moet worden dat
kinderen, die in het land van herkomst duurzaam met hun ouders
samenleefden, ten gevolge van onzorgvuldigheden in de vaststelling van
de gezinsband blijvend van hun ouders gescheiden worden. Deze leden
verzoeken de regering toe te lichten op welke wijze een zorgvuldige
toetsing van de feitelijke gezinsband gewaarborgd wordt.
De leden van de SGP-fractie vragen de regering om toe te lichten hoe het
Nederlandse beleid ten aanzien van nareizende gezinsleden zich verhoudt
tot de criteria in andere Europese landen. Kan dit beleid als relatief
gunstig voor gezinnen aangemerkt worden, zo vragen zij.
Deze leden vragen of de regering in het versoepelen van de nareisprocedure risico’s ziet op een verhoogde instroom van nareizende asielzoekers. Naar de mening van deze leden hoeft het feit dat nu reeds vrijwel
alle niet gelijktijdig inreizende maar nareizende gezinsleden gebruik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

9

maken van een mvv namelijk geen voldoende grond te bieden om te
veronderstellen dat een versoepeling van de procedures geen stimulerende werking kan hebben. Ook vragen deze leden waarom een afgeleide
asielvergunning niet kan worden ingetrokken wanneer de gezinsband is
verbroken, en het nareizende gezinslid geen recht op een zelfstandige
verblijfsvergunning zou hebben. Zij vragen of een dergelijke mogelijkheid
gelet op het oogmerk van het nareisbeleid niet logisch zou zijn.
2.3. Leges voor de vervanging van het verblijfsdocument
De leden van de VVD-fractie constateren dat de hoogte van de leges zal
aansluiten bij de algemene legessystematiek. Graag vernemen deze leden
hoe hoog deze leges zullen zijn. Deze leden wijzen erop dat ervaringsgegevens over de afgelopen jaren leren dat er jaarlijks circa 1300 asieldocumenten worden vervangen omdat zij zijn vermist of beschadigd. Zijn er
signalen of gegevens bekend van gevallen waarbij derden misbruik
hebben gemaakt van verloren asieldocumenten?
De leden van de CDA-fractie vragen wanneer zal worden bepaald wat de
hoogte zal zijn van de leges die moeten worden betaald voor de afgifte
van documenten die worden vermist, verloren zijn gegaan of voor
identificatie ondeugdelijk zijn geworden, en wat naar verwachting de
hoogte daarvan zal zijn. Deze leden vragen ook of en in welke gevallen
ontheffing van die leges mogelijk is. Het niet voldoen van leges voor
vervanging van het verblijfsdocument heeft weliswaar geen gevolgen
voor het verblijfsrecht, maar welke andere gevolgen heeft dit voor
degenen die niet meer beschikken over een verblijfsdocument?
De leden van de PVV-fractie constateren dat wordt voorgesteld om leges
te vragen voor de afgifte van vervangende documenten voor vermiste,
verloren of beschadigde verblijfsdocumenten van vergunninghouders
asiel. Dit voorstel wordt door deze leden krachtig ondersteund. Welk
bedrag aan leges zal in deze gevallen (bij benadering) worden geheven en
is voorzien in een stijgend legestarief wanneer bij herhaling om een
vervangend document wordt verzocht, zo vragen deze leden.
De leden van de SP-fractie vinden het goed om te zien dat bij berekening
van de leges zoveel mogelijk rekening zal worden gehouden met de
prijzen die voor Nederlandse identiteitsbewijzen en paspoorten worden
gevraagd. Toch vragen deze leden de regering om te garanderen dat de
prijzen hier niet boven zullen uitstijgen, opdat er geen onevenredig scheve
verhouding zal ontstaan.
3. Overgangsrecht
De leden van de VVD-fractie constateren dat de regering meldt dat bij
naderhand geconstateerde gevallen van fraude en misbruik de
vergunning voor bepaalde tijd zal worden ingetrokken en de aanvraag
voor een verblijfsvergunning onbepaalde tijd zal worden afgewezen. De
leden wijzen erop dat in dit kader ook alles in het werk moet worden
gesteld om de frauderende vreemdelingen uit te zetten. Deze leden
vragen hoe dit goed aangepakt wordt.
De leden van de SP-fractie constateren dat de regering er, terecht, voor
heeft gekozen om vergunningen verleend op grond van de onderdelen c
en d te eerbiedigen. Wat gebeurt er bij verlenging van deze vergunningen? Zal dan alsnog bekeken moeten worden of men wel recht heeft
op bescherming op internationale gronden? Of zullen de vergunningen
geëerbiedigd worden tot intrekking of naturalisatie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

10

4. Financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie en de leden van de PvdA-fractie vragen of de
regering kan toelichten welk gedeelte van de totale 13 miljoen euro aan
besparingen in het kader van het Programma Stroomlijning Toelatingsprocedures door voorliggend wetsvoorstel wordt opgebracht.
De leden van de SP-fractie constateren dat er wordt gesproken over een
besparing van in totaal ongeveer 13 miljoen euro. Deze leden vragen
echter of er rekening mee is gehouden dat er meer capaciteit moet
worden vrijgemaakt bij de IND. Hoeveel geld wordt er gereserveerd om
extra werkdruk bij de IND en in de rechtspraak op te vangen? Hoe zal
rekening worden gehouden met deze extra werkdruk, overigens ook in de
advocatuur?
5. Totstandkoming
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering uitgebreid in te gaan op
de kritiek van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken1, dat een
dragende onderbouwing om over te gaan tot het schrappen van de
nationale asielgronden ontbreekt. Net als de ACVZ achten deze leden het
van groot belang om precies uiteen te zetten en inzichtelijk te maken
welke groep asielzoekers met deze herschikking niet langer voor asielbescherming in aanmerking komt, en waarom hiervoor is gekozen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennis genomen van het commentaar van de United Nations High Commissioner for Refugees2 op het
wetsvoorstel. De UNHCR geeft aan dat naar zijn mening enkele van zijn
vragen onbeantwoord zijn gebleven en dat in de Memorie van
Toelichting3, waar op blz. 18 staat dat de UNHCR kan instemmen met de
voorgestelde regeling voor nareizende gezinsleden, onvoldoende
tegemoet wordt gekomen aan de opvatting van de UNHCR. De UNHCR
geeft aan dat het in stand houden van het gezin ook leidend uitgangspunt
moet zijn bij aanvragen voor gezinshereniging van gezinnen die zijn
ontstaan in het eerste land van toevlucht en bij aanvragen van gezinsleden met verschillende nationaliteit. De UNHCR is van mening dat op dit
punt niet tegemoet is gekomen aan wat hij aan commentaar naar voren
heeft gebracht. De leden van de CDA-fractie vragen de regering om hier
nader op in te gaan.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering erkent dat het tegenwoordig steeds normaler is, ook buiten Nederland, dat er sprake is van
gemengde huwelijken, dus dat partners niet altijd vanzelfsprekend
dezelfde nationaliteit hebben. Met de ACVZ vragen deze leden nog steeds
waarom de regering vasthoudt aan deze starre voorwaarde, alleen maar
omdat dit vereiste al bestaat. Deze leden zijn nog steeds van mening dat
deze extra en onnodige voorwaarde onrechtmatige consequenties met
zich meebrengt en wellicht zelfs inbreuk maakt op artikel 8 EVRM. Deze
leden verzoeken de regering nogmaals om dit vereiste te laten vallen. Dat
twee mensen verschillende nationaliteiten hebben betekent niet dat zij
minder gezinsleven hebben dan andere asielzoekers en nareizende
familieleden. Door de voorwaarde dat er sprake moet zijn van eenzelfde
nationaliteit, worden zij gedwongen om een reguliere procedure te starten
op grond van gezinshereniging. Aan deze procedure worden extra
voorwaarden gesteld, wat een onrechtmatig discriminerende uitwerking
tot gevolg heeft. Ondanks dat deze leden veel voordelen zien in het
voorgestelde beleid voor nareizende familieleden, zitten er dus nog wat
haken en ogen aan die wat hen betreft nog aangepast moeten worden.
1
2

Hierna: ACVZ.
Hierna: UNHCR.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

11

De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de ACVZ, ten
aanzien van het voorgestelde onderdeel «nareis», strijdigheid met het
EU-recht voorziet. De ACVZ wijst erop dat de Gezinsherenigingsrichtlijn
geen ruimte laat om het recht op gezinshereniging op de voorgestelde
manier te beperken, namelijk middels de vereisten «feitelijk behoren tot
het gezin» en «dezelfde nationaliteit hebben als de hoofdpersoon». Ook
de Afdeling advisering van de Raad van State adviseert de nationaliteitseis te laten vervallen1. Deze leden verzoeken de regering toe te lichten
op basis van welk artikel in de Definitierichtlijn en op basis van welk
artikel in de Gezinsherenigingsrichtlijn de mogelijkheid bestaat om de eis
van de gelijke nationaliteit als algemene voorwaarde voor de gezinshereniging asiel te stellen. Deze leden verzoeken de regering artikel 29
Vw 2000 overeenkomstig de adviezen van de Raad van State en de ACVZ
aan te passen. Is de regering daartoe bereid?
De Europese Commissie heeft erop gewezen dat Nederland door het
tegenwerpen van overschrijding van de nareistermijn zonder volledige
belangenafweging in strijd met de Gezinsherenigingsrichtlijn handelt. Ook
de UNHCR heeft zich uitgesproken tegen de rigide toepassing door
Nederland van de nareistermijn. Deze leden verzoeken de regering de
nareistermijn in het wetsvoorstel te schrappen. Is de regering daartoe
bereid? Zo nee, waarom niet?
ARTIKELSGEWIJS
1. Artikel I
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering om toe te lichten hoe de
Kamer invloed kan uitoefenen op het beleid zoals voorgesteld in de
ministeriële regeling in het nieuwe (derde) lid, artikel 37, Vw 2000,
betreffende het heffen van leges. Op welke manier en wanneer wordt de
Kamer geïnformeerd over de voortgang van het beleid voorgesteld in
deze regeling?
2. Artikel III
De leden van de VVD-fractie constateren dat in de Memorie van
Toelichting2 op pagina 21 wordt gemeld dat verleende vergunningen op
basis van de c- en d-grond zullen worden geëerbiedigd en dat een
aanvraag voor een verblijfsvergunning asiel voor onbepaalde tijd niet
wordt afgewezen omdat de grond voor verlening is komen te vervallen.
Dit bevreemdt deze leden enigszins, omdat het immers logisch is dat, als
de situatie van het land van herkomst is verbeterd, de vreemdeling
immers naar zijn land kan terugkeren. Zij vragen de regering om hier een
reactie op te geven.
3. Artikel IV
De leden van de VVD-fractie constateren dat in de Memorie van
Toelichting2 op pagina 22 wordt gemeld dat het schrappen van de d-grond
eerder dan de rest van het wetsvoorstel in werking kan treden. Kan de
regering toelichten wanneer het afschaffen van het categoriaal beschermingsbeleid in werking kan treden? Ook vragen deze leden of de regering
kan toelichten wat de gewenste datum voor inwerkingtreding is. Kan de
regering toelichten of een verschillend tijdstip voor inwerkingtreding van

1
2

Kamerstukken II, 2011/12, 33 293, nr. 4.
Ibidem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

12

de verschillende artikelen of onderdelen daarvan gewenst is? Zo ja, om
welke artikelen of onderdelen gaat het en wat zijn de gewenste data voor
inwerkingtreding?
De ondervoorzitter van de commissie,
Kuiken
De adjunct-griffier van de commissie,
Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 293, nr. 5

13