Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2020Z25283
Vragen van het lid Van Raan (PvdD) aan de Minister van Financiën over
oliehandelaren, corruptie en de financiële sector (ingezonden 17 december
2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Oliehandelaar Vitol ging tot juli 2020 door met
omkoping»1, met hierin melding van corruptie en belastingontwijking door
Vitol, het grootste Nederlandse bedrijf ter wereld op Shell na?
Vraag 2
Wat is uw reactie op de aantijgingen tegen de bedrijven in het artikel, waarin
onder meer staat dat Vitol heeft toegegeven dat het zich tussen 2005 en 2020
op grote schaal heeft beziggehouden met het omkopen van Braziliaanse
overheidsfunctionarissen, en melding wordt gemaakt van corruptie door SBM
Offshore, en verdenkingen van corruptie door grondstoffenhandelaren
Trafigura en Glencore?
Vraag 3
Bent u bekend met het rapport «Big Business, Low Profile. Shedding light on
oil trader Vitol’s operations in Nigeria»2 , dat aantoont dat Vitol nauwelijks
communiceert over hoe het bedrijf omgaat met mensenrechten-, milieu en
corruptierisico’s in de landen waar Vitol opereert, en concludeert dat Vitol,
een van de grootste oliehandelaren ter wereld, zich onvoldoende houdt aan
de richtlijnen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling (OESO) voor multinationale ondernemingen, in het bijzonder in
Nigeria?
Vraag 4
Hoe beoordeelt u het gebrek aan transparantie van Vitol in het licht van de
oliesector in Nigeria, die regelmatig in het nieuws is vanwege milieuvervuiling en mensenrechtenschendingen?

1

FD, 8 december 2020 (https://fd.nl/beurs/1366934/oliehandelaar-vitol-ging-tot-juli-2020-doormet-omkoping)
2
SOMO, 20 oktober 2020 (https://www.somo.nl/nl/big-business-low-profile)

kv-tk-2020Z25283
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

1

Vraag 5
Bent u bereid om het van oorsprong Nederlandse Vitol aan te sporen om zich
actief en volledig aan de OESO-richtlijnen te houden en formeel en proactief
te rapporteren over hoe het bedrijf omgaat met mensenrechten-, milieu en
corruptierisico’s in de landen waarin het opereert, zeker als deze gekenmerkt
worden door fragiliteit en conflict? Zo niet, waarom niet?
Vraag 6
Heeft u, sinds het Ministerie van Buitenlandse Zaken in april de olie- en
gassector heeft aangesproken op de weigering om een plan van aanpak op te
stellen ondanks het verzoek hiertoe van de Minister3, stappen ondernomen
richting deze sector om de naleving van de OESO-richtlijnen te bevorderen?
Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?
Vraag 7
Welke stappen zet het kabinet om de naleving van internationale normen
voor maatschappelijk verantwoord ondernemen, met inbegrip van het
voorkomen en tegengaan van corruptie en belastingontwijking door bedrijven
in de olie- en gassector, te bevorderen in de periode tot de invoering van due
diligence-wetgeving?
Vraag 8
Bent u bekend met het feit dat drie Nederlandse banken, ABN AMRO, ING en
de Rabobank, al jarenlang Vitol financieren, en volgens publieke bronnen,
opgenomen in het rapport «Big Business, Low Profile. Shedding light on oil
trader Vitol’s operations in Nigeria»4 tussen 2015 en 2019, gesyndiceerde
leningen hebben verstrekt aan Vitol?
Vraag 9
Bent u bereid om deze drie banken aan te sporen om de OESO-richtlijnen
volledig en met inbegrip van de zes due diligence-stappen actief toe te
passen op hun financiering van Vitol en andere oliehandelaren die werkzaam
zijn in hoog-risicolanden ten aanzien van conflicten, mensenrechten, milieu
en corruptie? Zo niet, waarom niet?
Vraag 10
Bent u van mening dat Nederlandse banken die oliehandelaren fors financieren, deze financieringen dienen mee te nemen in hun klimaatrapportages als
gevolg van hun «commitment van de financiële sector» aan het Klimaatakkoord van de regering? Zo nee, waarom niet?
Vraag 11
Kunt u bevestigen dat een gebrek aan transparantie bij oliehandelaren zoals
Vitol, de kwaliteit van de klimaatrapportages van financiële instellingen kan
beïnvloeden? Op welke manieren kan een gebrek aan transparantie en
inzichtelijkheid de kwaliteit van klimaatrapportages beïnvloeden volgens u?
Vraag 12
Hoe is het volgens u op dit moment gesteld met de inzichtelijkheid en
transparantie van andere niet-beursgenoteerde bedrijven op het gebied van
internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO) en
duurzaamheid?
Vraag 13
Kent u het rapport «Research note on Dutch banks and corruption»5 waaruit
blijkt dat ABN AMRO, ING en Rabobank tussen 2014 en 2017 8,9 miljard
dollar leenden aan vier bedrijven (Gunvor, Odebrecht, Shell en SBM Offshore)
die langjarig betrokken zijn geweest bij corruptieschandalen in de mijnbouw-,

3
4
5

Kamerstukken 26 485, nrs. 330 en 306
SOMO, 20 oktober 2020 (https://www.somo.nl/nl/big-business-low-profile)
Eerlijke Bankwijzer 21 februari 2019 (https://eerlijkegeldwijzer.nl/media/494806/2019–02-qicdutch-banks-and-corruption.pdf), Trouw, 21 februari 2019 (https://www.trouw.nl/nieuws/eerlijkebankwijzer-grote-banken-lenen-miljarden-aan-bedrijven-die-betrokken-zijn-bijcorruptie~bb69769a)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

2

bouw- en oliesector en bent u bekend met nieuwe ontwikkelingen en
aantijgingen van corruptie tegen deze bedrijven in het afgelopen jaar?6
Vraag 14
Bent u ermee bekend dat volgens dit rapport deze banken in voor- en najaar
2018 zijn benaderd met de vraag of zij deze klanten hebben aangesproken
(engagement) op het voorkomen van corruptie, maar dat geen van deze
banken bereid was om openheid te geven aan onderzoekers hierover en geen
van deze banken hierover via publieke kanalen openheid heeft gegeven?
Vraag 15
Heeft u al kennisgenomen van de inhoud van het rapport «Corruption in the
Great Lakes Region and Possible Ties to the Dutch Financial System», in
opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, dat duidelijk aangeeft
dat er risico’s zijn dat de Nederlandse financiële sector betrokken raakt bij
corruptie, belastingontduiking en het witwassen van geld afkomstig uit onder
meer de olie- en mijnbouwsector in het Grote Meren-gebied in Afrika?7
Vraag 16
Heeft u kennisgenomen van het dringende advies van The Sentry om een
aantal urgente stappen te nemen ter voorkoming van misbruik van het
Nederlandse financiële en bedrijfssysteem door corrupte actoren en politiek
prominente personen (PEP’s) te identificeren, te verstoren en te voorkomen?
Vraag 17
Kunt u aangeven welke stappen de regering concreet gaat ondernemen naar
aanleiding van de dringende aanbevelingen van The Sentry aan de Nederlandse regering, en de dringende aanbevelingen aan Nederlandse banken?
Vraag 18
Bent u van mening dat banken de OESO-richtlijnen volledig moeten
toepassen voor al hun financieringen? Zo ja, geldt dit ook voor de OESOrichtlijn over corruptie en de zes due diligence-stappen van de OESOrichtlijnen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 19
Bent u bereid om de banken aan te sporen om de OESO-richtlijn over
corruptie en de zes due diligence-stappen van de OESO-richtlijnen actief na te
leven ten aanzien van al hun klanten en in het bijzonder zakelijke klanten die
al jaren betrokken zijn bij corruptieschandalen, en hierover te communiceren
naar stakeholders en maatschappij volgens tenminste één van de drie opties
zoals genoemd in het advies8 van NautaDutilh? Zo nee, waarom niet?
Vraag 20
Bent u van mening dat alle bovenstaande bedrijven die betrokken zijn bij
corruptieschandalen en/of belastingontwijking aanvullende maatregelen
dienen te nemen om corruptie en belastingontwijking actief tegen te gaan en
te voorkomen, de OESO-richtlijnen over corruptie en belastingen, en de zes
due diligence-stappen van de OESO-richtlijnen actief moeten naleven, en
volledig mee dienen te werken met alle lopende en eventueel nog te volgen
rechtszaken tegen corruptiepraktijken en belastingontwijking? Zo niet,
waarom niet?

6

NRC, 21 juli 2020 (https://www.nrc.nl/nieuws/2020/07/21/alles-ademde-corruptie-dat-wist-shellook-zegt-aanklager-a4006608), Reuters, 30 november 2020 (https://www.reuters.com/article/ussbm-offshore-swiss-corruption-idUSKBN28A2JH), Bloomberg 17 oktober 2019 (https://
www.bloomberg.com/news/articles/2019-10-17/gunvor-strikes-95-million-deal-with-swiss-toend-congo-probe)
7
The Sentry, 15 december 2020 (https://thesentry.org/2020/12/15/5091/red-flags-dutch-financialsystem-report-warns-links-corruption-violence)
8
NautaDutilh, 29 juni 2017 (https://www.imvoconvenanten.nl/-/media/imvo/files/banking/news/
nautadutilh-legal-report.pdf?la=nl&hash=0D153957C848BA1EAD5010309C7F1BA7), pagina 14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

3

Vraag 21
Deelt u de opvatting dat bovenstaande voorbeelden aangeven dat verplichte
due diligence-wetgeving, gebaseerd op de volledige OESO-richtlijnen, in
Nederland en indien mogelijk Europa wenselijk is? Waarom wel of niet?
Vraag 22
Kunt u de vraag beantwoorden of verplichte wet- en regelgeving, zoals
verplichte due diligence-wetgeving, nodig is in het licht van de initiatiefnota
«Verduurzaming van de financiële sector»9 waarin geconstateerd wordt dat
op belangrijke onderdelen sturend beleid afwezig is?

9

Kamerstuk 35 446, nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Vragen

4