Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

806
Vragen van de leden Oskam (CDA) en Berndsen-Jansen (D66) aan de
Minister van Veiligheid en Justitie naar aanleiding van diens brief over
«tapgesprekken in de zaak Van Rey», een reconstructie van de NOS, en het
bericht dat de uitleg over de tapgesprekken onwaarschijnlijk is (ingezonden
4 december 2013).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
18 december 2013)
Vraag 1, 3, 4 en 5
Hoe vaak valt gemiddeld per jaar de stroom uit bij het tapcentrum en bij
individuele voice-recorders voor telefoontaps? Wat is de aard van deze
storingen?1 2 3
Kunt u aangeven wat de oorzaak is van het uitvallen van de stroomvoorziening op 20 september 2012?
Is het tapsysteem van de afdeling Interception & Sensing niet beveiligd met
UPS (Uniterrupted Power Supply)? Zo nee, waarom niet?
Wat is uw reactie op het oordeel van telecomexpert René Pluijmers, die
namens het Nationaal Forensisch Onderzoeksbureau in strafzaken onderzoek
doet naar telefoontaps, dat verwacht mag worden dat van het betreffende
systeem een back-up wordt gemaakt?
Antwoord 1, 3, 4 en 5
De storing op 20 september 2012 betrof geen storing van de externe
stroomleverancier (Stedin) maar een storing in de interne voeding van de
opslagcomponent, waardoor de elektronica niet correct heeft gefunctioneerd.
De voeding levert de gestabiliseerde spanning voor het apparaat.
In het tapsysteem zijn de cruciale componenten dubbel uitgevoerd, waaronder de voeding van de opslagcomponent. Daarnaast is het systeem ondergebracht in het hoogbeveiligde rekencentrum van de politie wat voorzien is van
een UPS (uninterrupted power supply) en een eigen noodstroomvoorziening.
Ondanks het feit dat het tapsysteem zeer robuust is uitgevoerd, kunnen
storingen niet worden uitgesloten.

1

Brief van 28 november 2013, 2013Z23405
NOS, 28 november 2013, http://nos.nl/artikel/580328-van-rey-storing-ongeloofwaardig.html
3
Trouw, 3 december 2013, http://www.trouw.nl/tr/nl/4492/Nederland/article/detail/3555539/2013/
12/03/Uitleg-Opstelten-Teeven-tapes-onwaarschijnlijk.dhtml
2

ah-tk-20132014-806
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Naar aanleiding van de nadere analyse vanwege de storing van 20 september
heb ik besloten om experts te laten bezien in hoeverre er mogelijkheden zijn
om de technische beschikbaarheid van het tapsysteem verder te verhogen.
Vraag 2
Hoeveel taps zijn in 2012 en tot op heden in 2013 verloren gegaan als gevolg
van storingen en stroomuitval in het systeem?
Antwoord 2
In 2012 en 2013 (t/m 6 december) hebben respectievelijk 10 en 6 storingen
met dataverlies plaatsgevonden, waaronder de storing op 20 september 2012.
Dit betrof storingen van zowel alle lopende taps als een enkele tap. In 2012
en 2013 was het tapsysteem respectievelijk 2.354 minuten en 249 minuten
volledig onbeschikbaar. Procentueel gezien geeft dit een beschikbaarheidspercentage van het systeem in tijd van 99,55% in 2012 en 99,95% in 2013 (t/m
6 december). In 15 van de 16 storingen zijn eindgebruikers daarover
geïnformeerd. In 5 van de 16 storingen is hiervan een proces-verbaal
opgemaakt.
Vraag 6
Wanneer en op welke wijze is opgemerkt dat van de getapte telefoonnummers die op 20 september 2012 via deze module liepen, gedurende 50
minuten geen enkel tapgesprek (noch audio-opnames noch realtime
verkeersgegevens) geregistreerd werden in het tapsysteem?
Antwoord 6
Naar aanleiding van de op 11 september jl. separaat bij de telecomproviders
opgevraagde verkeersgegevens in de zaak van Rey en de daaropvolgende
analyse werd ontdekt dat op 20 september 2012 een algehele storing had
plaatsgevonden.
Vraag 7 en 8
Is van de storing in het tapsysteem op 20 september 2012 een registratie
bijgehouden, zoals u in uw brief aan de Kamer stelt dat ten tijde van
storingen gebruikelijk is bij de afdeling Interception & Sensing dan wel bij de
telecomprovider? Zo nee, waarom is in het geval van deze bewuste storing in
tegenstelling tot de algemene praktijk zoals geschetst in uw brief aan de
Kamer, geen sprake geweest van registratie van de storing?
Kunt u verklaren waarom er van de 2.000 ontbrekende taps van 20 september
2012 geen processen-verbaal zijn opgemaakt?
Antwoord 7 en 8
De storing is geconstateerd door de permanente monitoringsystematiek van
het systeem. Het systeem gaf direct melding van een storing en deze melding
kwam binnen bij het team dat het systeem beheert. Na de analyse van de
storing is het systeem opnieuw opgestart, waarna het systeem om 14.04 uur
weer operationeel was. De genoemde tijden zijn gelogd en dus traceerbaar.
Als zich een storing voordoet, is de werkinstructie dat een bericht wordt
opgesteld om de eindgebruikers te informeren. In het geval dat dataverlies
optreedt wordt hiervan een algemeen proces-verbaal (PV) opgemaakt. Op
verzoek kan een specifiek PV worden opgesteld ten behoeve van een
opsporingsonderzoek. Opsporingsteams kunnen de PV’s voegen in het
strafdossier ten behoeve van het Openbaar Ministerie.
In het concrete geval van de storing op 20 september 2012 is helaas verzuimd
om direct de gebruikers van het tapsysteem op de hoogte te stellen van het
feit dat zich een storing had voorgedaan, en dat daardoor de kans aanwezig
was dat gesprekken niet waren opgenomen. Inmiddels zijn de regiocoördinatoren op de hoogte gesteld. In overleg met de landelijke interceptieofficier
van justitie is aan de regionale interceptiecoördinatoren aangegeven om,
waar opportuun, ten behoeve van het Openbaar Ministerie een PV aan het
strafdossier toe te voegen waarin melding wordt gemaakt van deze storing.
Vraag 9
Hoe verhoudt het aantal van 2.000 missende taps gedurende de 50 minuten
storing in het tapsysteem op 20 september 2012, waarnaar u in uw brief aan
de Kamer van 28 november 2013 verwijst, zich getalsmatig tot de 25.487 taps

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

die in 2012 in totaal op jaarbasis zijn gezet, het aantal dat u noemt in uw brief
aan de Kamer op 19 juli 2013?
Antwoord 9
In het bewuste tijdsbestek waarin de storing zich voor deed werden circa
2000 telefoonnummers getapt. Dit is een gebruikelijk aantal. De procedure
schrijft voor dat als daartoe aanleiding is een tap na een periode van 4 weken
moet worden verlengd. In de statistieken telt dit dan vervolgens als een
nieuwe tap. Op jaarbasis leidt dit tot een gecumuleerd totaal van 25.487 taps
in 2012.
Vraag 10
Deelt u de opvatting dat het uitvallen van de stroomvoorziening met als
gevolg dat tapgesprekken niet terug te beluisteren zijn, een zeer kwalijke zaak
is in het kader van de betrouwbaarheid van tapgegevens en zorgvuldigheid in
opsporingsonderzoeken?
Antwoord 10
Uiteraard is het zeer onwenselijk dat zich storingen in het tapsysteem
voordoen met dataverlies als gevolg. De juistheid van de getapte gegevens is
door een storing als deze overigens niet in gevaar, maar wel de volledigheid
ervan. Bepalend voor de implicaties in een specifieke strafzaak is of de
eventuele ontbrekende gesprekken een wezenlijke bijdrage leveren aan de
bewijsvoering – of ontkrachting daarvan – die niet al uit andere bewijsmiddelen kan worden afgeleid. Op basis van de aard en gevolgen van de storing
kunnen de implicaties voor het strafrechtelijk onderzoek worden bepaald.
Vraag 11
Welke maatregelen neemt u om een herhaling van een dergelijke stroomstoring, het verloren gaan van taps en de afwezigheid van een storingsregistratie, in de toekomst te voorkomen?
Antwoord 11
Kort na de storing is de voeding van de opslagmodule van het tapsysteem
verzwaard en de systeemsoftware vervangen.
Naar aanleiding van de analyse van de storing op 20 september 2012 is mij
gebleken dat zowel de inrichting van de procedures met betrekking tot
storingen waar dataverlies aan de orde is, de uitvoering daarvan, als het
toezicht op de naleving van de procedures aangescherpt dient te worden. Alle
storingen moeten worden geregistreerd (gelogd), doorgemeld aan de
eindgebruikers en adequaat en snel opgelost. Er moet tevens te allen tijde
beoordeeld worden of er een PV dient te worden opgemaakt.
Hiertoe worden de instructies voor het melden van storingen van de
tapmodule aan de de eindgebruikers en het opstellen van PV aangescherpt.
Het OM heeft hiertoe inmiddels bij de politie aangegeven welke cruciale
gegevens in geval van storingen door de politie direct vastgelegd moeten
worden zodat de strafrechtelijke relevante van de storing kan worden
beoordeeld. Tevens wordt het toezicht op de naleving van de instructies
verscherpt. Daarnaast heb ik in het Algemeen Overleg over het programma
Versterking Prestaties Strafrechtketen op 28 november jl. uw Kamer toegezegd met de korpschef in gesprek te zullen gaan over de mogelijkheden tot
het treffen van een technische noodvoorziening ter voorkoming van mislukte
interceptie van telefoongesprekken. Naar aanleiding van de nadere analyse
vanwege de storing van 20 september heb ik besloten om experts te laten
bezien in hoeverre er mogelijkheden zijn om de technische beschikbaarheid
van het tapsysteem verder te verhogen.
Tot slot kan ik uw Kamer melden dat de overdracht van het beheer van het
tapsysteem van de afdeling I&S van de landelijke eenheid aan de Informatievoorzieningsorganisatie nationale politie thans versneld wordt voorbereid.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Van
der Steur (VVD), ingezonden 4 december 2013 (vraagnummer 2013Z23930)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3