Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1065

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 oktober 2010
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij zeven
fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1. Besluit tot vaststelling van het eerste programma voor het radiospectrumbeleid (kamerstuk 22 112, nr. 1064)
2. Mededeling en voorstel «Jeugd in beweging»
3. Mededeling Mariene kennis 2020 (kamerstuk 22 112, nr. 1066)
4. Richtlijn minimumvereisten nationale begrotingsraamwerken
(kamerstuk 22 112, nr. 1067)
5. Verordening formele procedure om schadelijke macro economische
onevenwichtigheden binnen de EU en het eurogebied tegen te gaan
(kamerstuk 22 112, nr. 1068)
6. Richtlijn Stabiliteits- en Groeipactverordeningen (kamerstuk 22 112,
nr. 1069)
7. Verordening grensoverschrijdend transport van Eurocontanten over
de weg tussen lidstaten van de eurozone (kamerstuk 22 112, nr. 1070)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-22112-1065
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1065

1

Fiche: mededeling en voorstel «Jeugd in beweging»
1. Algemene gegevens
Titel voorstel:
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het
Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s
inzake «Jeugd in beweging» een initiatief om jongeren ten volle te
betrekken bij het realiseren van slimme, duurzame en inclusieve groei in
de Europese Unie.
Voorstel voor een aanbeveling van de Raad: Jeugd in beweging – de
leermobiliteit van jongeren bevorderen
Datum Commissiedocument:
15 september 2010
Nr. Commissiedocument:
Mededeling: COM(2010)477.
Aanbeveling: COM(2010)478.
Pre-lex:
Mededeling: http://ec.europa.eu/prelex/
detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=199645
Aanbeveling: http://ec.europa.eu/prelex/
detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=199647
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment
Board:
Alleen over de aanbeveling is een impact assessment opgesteld.
Impact assessment Commissie: SEC(2010)1049.
Opinie IAB: SEC(2010)1051.
Behandelingstraject Raad:
ViahetOnderwijscomité, de werkgroep Sociale Vraagstukken en de
Raadswerkgroep Jeugd naar de Raad Werkgelegenheid, Sociaal beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken van 21 oktober (presentatie) en
de Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sportraad van 18-19 november 2010
(Raadsconclusies).
Eerstverantwoordelijk ministerie:
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, in nauwe samenwerking met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
2. Essentie voorstel
«Jeugd in beweging» is één van de zeven zgn. kerninitiatieven van de
Commissie die voortvloeien uit de in juni door de regeringsleiders
aangenomen Europa 2020-strategie voor slimme, duurzame en inclusieve
groei. Het «Jeugd in beweging»-initiatief is een brede beleidsstrategie
voor onderwijs en opleiding, mobiliteit en jeugdwerkgelegenheid.
Jongeren zijn belangrijk voor de toekomstige welvaart van Europa. Zij
maken 20% van de EU-bevolking uit en hun vaardigheden en talenten zijn
van doorslaggevend belang om de doelstelling van de Europa
2020-strategie, te weten slimme, duurzame en inclusieve groei, te
verwezenlijken. Momenteel kunnen niet alle jongeren hun potentieel op
het gebied van onderwijs en opleiding ten volle benutten. Door de
financiële en economische crisis is ook de jeugdwerkloosheid in Europa
fors gestegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1065

2

De «Jeugd in beweging» strategie bestaat uit vier pijlers en is de eerste
strategie voor jongeren die zowel onderwijs als werkgelegenheid bestrijkt:
− ontwikkeling van moderne onderwijs- en opleidingssystemen voor
sleutelvaardigheden en excellentie;
− bevorderen van de aantrekkelijkheid van hoger onderwijs voor de
kenniseconomie;
− ondersteunen van de ontwikkeling van transnationale leer- en
arbeidsmobiliteit; en
− een kader voor jeugdwerkloosheid.
In de mededeling «Jeugd in beweging» worden nieuwe en bestaande
maatregelen van de EU gebundeld. Tegelijk met deze mededeling is een
voorstel voor een raadsaanbeveling met betrekking tot leermobiliteit
uitgebracht. Deze aanbeveling is een vervolg op de aanbeveling van de
Raad en het Parlement inzake mobiliteit van jongeren, studenten,
personen in opleiding, vrijwilligers, leraren en docenten uit 2001
(2001/613/EC). De nieuwe conceptaanbeveling betreft maatregelen om de
leermobiliteit van jongeren te stimuleren, waaronder een Europees
vaardigheidspaspoort en een «Jeugd in bewegingkaart».
3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
Aangekondigde acties:
De mededeling omvat in totaal 28 acties, zowel nieuwe acties als
bestaande maatregelen. Deze zijn gegroepeerd per pijler. Tevens wordt in
de mededeling ingegaan op de Europese (beurzen-) programma’s.
Hieronder een selectie van de belangrijkste acties:
1) Ontwikkeling van moderne onderwijs- en opleidingssystemen voor
sleutelvaardigheden en excellentie.
Het kerndoel «Onderwijs» van de Europa 2020-strategie omvat onder
andere de doelstelling het aantal voortijdige schoolverlaters te verminderen (maximaal 10% voortijdig schoolverlaters in 2020). In de «Jeugd in
beweging»-mededeling wordt daarom aangekondigd dat de Commissie
een conceptaanbeveling zal voorstellen om het aandeel voortijdige
schoolverlaters te reduceren. Tevens zal er een «High Level Group on
Literacy» ingesteld worden om goede praktijken op het gebied van
bestrijding van laaggeletterdheid en bevordering van leesvaardigheid van
leerlingen en volwassenen uit te wisselen. Tevens zal de Commissie een
kwaliteitskader voor stages voorstellen om ondersteuning te bieden voor
betere toegang tot en deelname aan kwalitatief goede stages.
2) Bevorderen van de aantrekkelijkheid van hoger onderwijs voor de
kenniseconomie.
Het hoger onderwijs is cruciaal voor de kenniseconomie. Derhalve is
onder het kerndoel «Onderwijs» van de Europa 2020-strategie ook de
doelstelling opgenomen dat in 2020 tenminste 40% van de 30–34 jarigen
een hogere opleiding heeft afgerond. De Commissie kondigt aan te zullen
komen met een mededeling omtrent het ondersteunen van hervorming en
modernisering van het hoger onderwijs. Deze mededeling is bedoeld om
tot een versterkte agenda voor het hoger onderwijs te komen. Focus zal
liggen op kansen op de arbeidsmarkt voor hoger opgeleiden, mobiliteit,
transparantie van het hoger onderwijs en studie/onderzoeksfaciliteiten.
Tevens zal de Commissie in deze mededeling een voorstel doen voor een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1065

3

EU-internationaliseringstrategie. De Commissie zal een haalbaarheidsstudie uitvoeren naar de opstelling van een ranglijst van universiteiten.
Tevens stelt de Commissie een meerjarige strategische innovatieagenda
voor, waarin de rol van het «European Institute of Innovation and
Technology» (EIT) en prioriteiten voor hoger onderwijs, onderzoek en
innovatie vastgesteld worden.
3) Ondersteunen van de ontwikkeling van transnationale leer- en
arbeidsmobiliteit.
Met name voor jongeren is studeren of werken in het buitenland
belangrijk met het oog op hun persoonlijke ontwikkeling en toekomstige
loopbaan. De Commissie stelt onder andere voor een website te lanceren
waar alle informatie over mobiliteit, studeren en stages in het buitenland
en over rechten van studenten beschikbaar is. Bij het verschijnen van de
mededeling «Jeugd in beweging» is tevens een aanbeveling van de
Commissie omtrent het stimuleren van leermobilteit van jongeren
verschenen. Waar de mededeling meer de breedte ingaat door het
werkgelegenheidsaspect en arbeidsmobiliteit mee te nemen, focust de
aanbeveling zich op mobiliteit van lerenden. Deze aanbeveling is
grotendeels gebaseerd op de uitkomsten van de consultatie naar
aanleiding van het groenboek «Mobiliteit». In de aanbeveling wordt onder
andere een «Mobiliteitsscorebord» geïntroduceerd. Dit scorebord moet de
voortgang van de lidstaten bij het wegnemen van belemmeringen voor
mobiliteit bijhouden. Tevens stelt de Commissie voor een Europees
vaardighedenpaspoort gebaseerd op de bestaande elementen van
«Europass» en een «Jeugd in beweging»-kaart te ontwikkelen om
mobiliteit voor alle jongeren te bevorderen.
In de laatste paragraaf van de aanbeveling worden enkele voornemens
van de Commissie uiteengezet. Hierin wordt onder andere genoemd het
versterken van de EU-programma’s op het terrein van onderwijs zoals:
«Erasmus», «Leonardo», «Comenius», «Grundtvig» en «Marie Curie». De
Commissie wil bijdragen aan de discussie over de review van bestaande
programma’s in aanloop naar de nieuwe Financiële Perspectieven
(2014–2020). Tevens wil de Commissie een statistisch raamwerk opstellen
om de voortgang te meten in het wegnemen van mobiliteitsbarrières.
Arbeidsmobiliteit
De mededeling stelt dat er geen belemmeringen mogen zijn waardoor
jongeren niet (kunnen) reageren op vacatures in een ander EU-land.
Daarom wil de Commissie een nieuw initiatief ontwikkelen om jongeren te
helpen een baan te vinden in een van de lidstaten van de EU en naar het
buitenland te verhuizen. Tevens zou de Commissie graag zien dat een
nieuwe Europese vacaturemonitor wordt ontwikkeld voor meer transparantie en een betere informatievoorziening over beschikbare banen.
4) Kader voor jeugdwerkgelegenheid
Om te voorkomen dat jongeren in een vroeg stadium langs de zijlijn
komen te staan, pleit de Commissie ervoor dat belemmeringen de
toegang van die jongeren tot activeringsmaatregelen blokkeren, worden
opgeheven. De Commissie stelt voor jongeren binnen vier maanden na
het verlaten van school door een «jeugdgarantie», werk, een vervolgopleiding of een activeringsmaatregel aan te bieden.
Tevens roept de Commissie de lidstaten op om een goed evenwicht te
vinden tussen het recht op uitkering voor jongeren en activeringsmaatregelen. Daarmee moet worden voorkomen dat (kwetsbare) jongeren buiten
het sociale vangnet vallen.
De Commissie constateert dat jongeren vaak op basis van tijdelijke
contracten in dienst worden genomen als goedkoper alternatief voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1065

4

contracten voor onbepaalde tijd. In landen waar grote verschillen bestaan
tussen ontslagregelingen voor verschillende typen arbeidscontracten leidt
dat tot een gesegmenteerde arbeidsmarkt.
De Commissie onderzoekt op het moment welke factoren van invloed zijn
op de arbeidsmarktsituatie van jongeren en op de arbeidsmarktsegmentering. Aan de lidstaten wordt gevraagd in gesegmenteerde arbeidsmarkten een «enkel contract» voor onbepaalde tijd in te voeren die een
geleidelijke toename van bescherming biedt en toegang tot opleiding en
loopbaanbegeleiding.
Zelfstandigheid biedt jongeren een goede mogelijkheid hun vaardigheden
te benutten en hun eigen baan vorm te geven. De Commissie is van
mening dat de belangstelling van jongeren voor het zelfstandig ondernemerschap moet worden aangemoedigd en dat jongeren meer mogelijkheden moeten worden geboden om ondernemerservaring op te doen.
Daartoe moeten zij ondersteuning en begeleiding krijgen bij het starten
van een onderneming.
Ondersteuning van jongeren die zich in de gevarenzone bevinden
De Commissie benoemt de aanpak van het probleem van jongeren die het
risico lopen om definitief van de arbeidsmarkt te worden uitgesloten als
topprioriteit. De Commissie wil deze jongeren passende mogelijkheden
bieden om actief te worden en om te voorkomen dat zij sociaal worden
uitgesloten. Het aangaan van partnerschappen en overeenkomsten met
werkgevers waarin bijzondere ondersteuning aan deze jongeren wordt
geboden, wordt als mogelijkheid genoemd om deze problematiek aan te
pakken.
Europese programma’s
De Commissie kondigt aan een voorstel te maken om beter gebruik te
maken van ESF-gelden ten behoeve van. de doelstellingen van «Jeugd in
beweging» en de Europa 2020-strategie. Er is een review gestart van alle
EU-programma’s die mobiliteit in onderwijs en training stimuleren.
Tevens onderzoekt de Commissie in samenwerking met de Europese
Investeringsbank de haalbaarheid van een Europese studiefinancieringfaciliteit ten behoeve van grensoverschrijdende mobiliteit in aanvulling op
de bestaande Europese en nationale beurzenprogramma’s.
Bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit:
De EU is bevoegd het beleid van de lidstaten op het gebied van onderwijs,
beroepsopleiding en jongeren te ondersteunen of aan te vullen (artikel 6
VWEU). Nederland zal er scherp op toezien dat de door de Commissie
voorgestelde acties binnen dit kader blijven. Nederland zal blijven
benadrukken dat de inhoud van het onderwijs en de opzet van het
onderwijsstelsel een nationale bevoegdheid is.
Het voorstel voor een aanbeveling van de Raad is gebaseerd op de
artikelen 165 en 166 VWEU. Op basis van deze artikelen (lid 4 in beide
artikelen) kan de Raad aanbevelingen aannemen op het gebied van
onderwijs, beroepsopleiding, jeugd en sport. Nederland acht dit de juiste
rechtsbasis.
Ten aanzien van de in de mededeling genoemde maatregelen en acties is
het oordeel met betrekking tot de subsidiariteit positief. Zo is mobiliteit
(van jongeren tussen lidstaten) bij uitstek een onderwerp dat op Europees
niveau opgepakt moet worden. Ook voor de andere pijlers uit de strategie
vormen de actiepunten een goede aanvulling op het nationale beleid van
de lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1065

5

Er is geen sprake van wetgeving of andere juridisch bindende afspraken.
De lidstaten zijn verantwoordelijk voor het wegnemen van eventuele
belemmeringen voor mobiliteit. De Commissie schrijft niet voor hoe deze
belemmeringen weg te nemen, dit is aan de lidstaten zelf om te beslissen.
Voor zover al tot een beoordeling kan worden overgegaan, luidt het
oordeel over de proportionaliteit positief. Het voorgestelde Europese
optreden gaat niet verder dan strikt noodzakelijk is: het vloeit gedeeltelijk
logisch voort uit de in juni aangenomen Europa 2020-strategie. De
voorgestelde acties gaan niet verder dan nodig voor de ontwikkeling van
dit initiatief.
Financiële gevolgen
De mededeling heeft geen directe gevolgen voor de rijksbegroting.
Eventuele maatregelen om mobiliteit te bevorderen zouden wel gevolgen
kunnen hebben voor de begroting van de beleidsverantwoordelijke
departementen. De Commissie wil bijdragen aan de discussie over de
review van bestaande programma’s in aanloop naar de nieuwe Financiële
Perspectieven (2014–2020). Budgettaire gevolgen worden ingepast op de
begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen, conform de
regels van de budgetdiscipline.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Algemeen
Mobiliteit is voor Nederland een belangrijk speerpunt bij het streven naar
internationalisering en het versterken van de internationale oriëntatie en
mobiliteit van jongeren, in het onderwijs en op de arbeidsmarkt.
Nederland onderschrijft de ambitie van de Commissie dat alle jongeren
op termijn de mogelijkheid moeten hebben om een periode voor
opleiding of stage in het buitenland door te brengen. Mobiliteit moet
echter geen doel op zich zijn, maar een middel om persoonlijke,
maatschappelijke en economische meerwaarde te realiseren. Nederland
ziet duidelijke meerwaarde in een Europese aanpak gericht op het
faciliteren van mobiliteit van lerenden, stafmobiliteit en het bevorderen
van grensoverschrijdende samenwerking tussen instellingen. Hoewel een
geïntegreerde benadering van mobiliteit van jongeren in beginsel wordt
toegejuicht, dient wel rekening te worden gehouden met de (grote)
diversiteit binnen deze doelgroep. Dit vergt maatwerk en, wegens het
verschil van uitgangspositie van de lidstaten, ruimte voor nationale
differentiatie.
Het kabinet zou graag zien dat ook andere lidstaten regelingen ter
bevordering van mobiliteit, zoals meeneembaarheid van studiefinanciering, zouden introduceren voor hun studenten. De mogelijkheid van
meeneembare studiefinanciering betekent een belangrijke reductie van de
financiële belemmeringen voor diplomamobiliteit. Het zou nuttig zijn als
de Commissie schetst hoe in haar visie een nationale regeling voor de
meeneembaarheid van studiefinanciering eruit kan zien, die mobiliteit van
studenten bevordert, in lijn met het EU-recht en betaalbaar is. Juist in
deze tijden van economische crisis en zorgen over overheidsfinanciën,
kan deze laatste factor, de betaalbaarheid, lidstaten ervan doen afzien om
meeneembaarheid te introduceren in hun nationale systemen.
Met het oog op de coherentie van Europees beleid pleit Nederland ervoor
dat de «Jeugd in beweging» strategie zoveel mogelijk aansluit bij andere
Europese initiatieven, zoals het werkprogramma Onderwijs en Opleiding
2020, de Europese Jeugdstrategie en de verwachte mededelingen
«Innovation Union» en «An Agenda for New Skills and Jobs» uit de
Europa 2020-strategie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1065

6

Standpunt per pijler en EU-programma’s
1) Ontwikkeling van moderne onderwijs- en opleidingssystemen voor
sleutelvaardigheden en excellentie.
Nederland is verheugd dat het belang van sleutelvaardigheden en
excellentie opgenomen is in deze mededeling. Op nationaal niveau is er
veel aandacht voor voortijdig schoolverlaten en ook het bestrijden van
laaggeletterdheid is een prioriteit. Nederland steunt daarom ook het
voorstel van de Commissie om goede praktijken m.b.t. de aanpak van
laaggeletterdheid uit te wisselen tussen lidstaten. Een «High Level Group
on Literacy» zou daar een goede bijdrage aan kunnen leveren. Van belang
is wel dat Europese initiatieven op het terrein van voortijdig schoolverlaten en laaggeletterdheid aansluiten bij nationaal beleid. Het is van groot
belang voor een kenniseconomie om alle talenten van alle leerlingen
maximaal te benutten. Daarom vindt Nederland het van belang dat er
naast aandacht voor sleutelvaardigheden ook aandacht is voor excellentie.
2) Bevorderen van de aantrekkelijkheid van hoger onderwijs voor de
kenniseconomie.
Nederland vindt het belangrijk dat de oorspronkelijke afspraken uit de
Bologna-verklaring verder worden geïmplementeerd. Deze afspraken
dragen bij aan de internationale kwalitatieve concurrentiepositie maar ook
aan de internationale transparantie en mobiliteit van het hoger onderwijs.
Nederland hecht daarbij veel belang aan het creëren van betere
verbanden tussen onderwijs, onderzoek en arbeidsmarkt (kennisdriehoek).
Wat betreft kwaliteitszorg van het hoger onderwijs constateert de
Commissie dat die op Europees niveau versterkt moet worden door
samenwerking tussen stakeholders en instituten te bevorderen. De
Commissie stelt dat zij de ontwikkeling ervan zal monitoren en prioriteiten
zal stellen in een rapport dat in 2012 aangenomen moet worden. De
Commissie heeft echter geen bevoegdheden op het gebied van kwaliteitszorg van hoger onderwijs. Lidstaten geven hun hoger onderwijsstelsels zelf vorm, inclusief kwaliteitszorg; ze hebben zich in het Bolognaproces gecommitteerd aan afstemming van beleid. Wanneer de
Commissie de lidstaten een spiegel voorhoudt, kan dat een signalerend
effect hebben waarop vervolgens de lidstaten zelf hun maatregelen
kunnen treffen. De Commissie zou zich dan ook moeten beperken tot het
monitoren van ontwikkelingen en het doen van voorstellen m.b.t. de wijze
waarop zij samenwerking tussen stakeholders en instituten wil bevorderen.
Het ontwikkelen van een classificatie van Europese universiteiten kan
bijdragen aan het inzichtelijk maken van de kwaliteit van het onderwijs.
Hoe beter de kwaliteit van het hoger onderwijs over de grenzen heen kan
worden beoordeeld en vergeleken, hoe groter de mobiliteit van studenten,
staf en onderzoekers. Nederland is benieuwd naar de uitkomsten van de
haalbaarheidsstudie in 2011.
De aangekondigde mededeling over hoger onderwijs is een goed initiatief
waarin relevante onderwerpen aan bod komen. Nederland is voorstander
van het uitwerken van een Europese internationaliseringsagenda en via
de open methode van coördinatie (OMC) hierop voortgang te maken.
3) Ondersteunen van transnationaal leren: leer- en arbeidsmobiliteit.
Nederland steunt het Europees initiatief om een website over leermobiliteit te lanceren. Eén van de belemmeringen die door studenten genoemd
wordt bij de voorbereiding van hun buitenlandverblijf, is een gebrek aan
informatie over opleidingen in andere landen. Dit is onder andere
beschreven in de kabinetsreactie op het groenboek «Mobiliteit» van
december 2009. Er is dringend behoefte aan een deugdelijke statistische
evidence base. Het kabinet zou willen pleiten voor een Europese studie
naar de omvang van mobiliteitsstromen en de sociaal-economische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1065

7

achtergrond van de mobiele jongeren, eventueel aangevuld met gegevens
over hun ervaringen. Uiteraard moet daarbij zoveel mogelijk gebruik
gemaakt worden van reeds beschikbare gegevens en moeten de
administratieve lasten voor instellingen, docenten en jongeren zoveel
mogelijk worden beperkt.
Wat betreft het «Mobiliteitsscorebord» pleit Nederland ervoor dat dit
alleen hulpmiddel is om te zien welk land welke maatregel wel/niet
ingevoerd heeft met betrekking tot mobiliteit. Het moet echter géén
verantwoordingsinstrument worden. Lidstaten blijven primair zelf
verantwoordelijk voor het mobiliteitsbeleid. Het Europees vaardighedenpaspoort is in principe een goed hulpmiddel om vaardigheden van
jongeren in kaart te brengen. Nederland steunt het voorstel van de
Commissie dat dit geen apart instrument moet worden, maar dat er
aansluiting gezocht wordt bij het reeds bestaande instrument «Europass».
Arbeidsmobiliteit
Het nieuwe beleidsinitiatief dat de Commissie voorstelt, te weten
«Je-eerste-EURES-baan» is een initiatief waar EURES (het Europees
portaal voor beroepsmobiliteit) reeds mee bezig is en dat moet tonen hoe
gemakkelijk werknemers zich binnen Europa kunnen bewegen met de
juiste hulp en begeleiding van EURES. Degenen die daar gebruik van
maakten, kregen hulp bij het vinden van een baan elders in de EU. Elk van
hen zal gedurende zijn/haar verblijf in het buitenland volledige ondersteuning krijgen van een plaatselijke EURES-adviseur. Nederland ziet het
nieuwe voorstel als voortzetting van het huidige initiatief.
Bezien moet worden hoe het voorstel voor de ontwikkeling van een
Europese vacaturemonitor zich verhoudt tot de al bestaande grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling in het kader van EURES. Het is niet
wenselijk dat overlappingen optreden.
4) Kader voor jeugdwerkgelegenheid
Nederland onderschrijft de doelstelling van de commissie voor een
succesvolle integratie op de arbeidsmarkt en meer mobiliteit voor alle
jongeren. Nederland onderkent het belang van het fit maken en houden
van jongeren voor een goed functionerende arbeidsmarkt.
Een van de basisprincipes van het Nederlandse reïntegratiebeleid is dat
gekeken wordt naar de kenmerken en omvang van de arbeidsmarktbelemmerende factoren van de betreffende persoon. Vervolgens wordt een op
de situatie toegesneden instrument gericht toegepast.
Met betrekking tot het voorstel om jongeren binnen vier maanden aan het
werk of op een vervolgopleiding te krijgen, is het interessant te wijzen op
de in 2009 ingevoerde wet Investeren in Jongeren (WiJ). Nederland heeft
daarmee een extra maatregel in handen om werkloze jongeren garantie te
bieden op adequate begeleiding en ondersteuning op weg naar de
arbeidsmarkt of terug naar onderwijs. Gemeenten zijn verplicht iedere
jongere die zich meldt een aanbod voor ondersteuning te doen. Jongeren
blijven daarbij aanspraak maken op financiële ondersteuning van de
gemeente. Daartegenover staat dat zij moeten meewerken aan hun
reïntegratieproces.
Nederland wacht de door de Commissie aangekondigde analyse van de
factoren die van invloed zijn op de arbeidsmarktsituatie van jongeren en
van het gevaar van arbeidsmarktsegmentering, met belangstelling af.
Daarbij past een opmerking. Het opeenvolgende gebruik van tijdelijke
contracten is in Nederland reeds beperkt als gevolg van Richtlijn
1999/70/EG en de daarbij behorende raamovereenkomst inzake arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd. Ook voor jongeren geldt daardoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1065

8

een maximaal aantal en een maximale totale duur van opeenvolgende
arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd. Het gevaar van een gesegmenteerde arbeidsmarkt, waar de Commissie op wijst, is daardoor
beperkt.
Uiteraard is het van belang dat faciliteiten die de arbeidsmarktpositie van
werknemers kunnen versterken, zoals scholing, ook voor flexwerkers
toegankelijk zijn. De Nederlandse wetgeving voorziet hierin. De werkgever
mag geen onderscheid maken tussen werknemers in de arbeidsvoorwaarden op grond van het al dan niet tijdelijke karakter van de arbeidsovereenkomst, tenzij een dergelijk onderscheid objectief gerechtvaardigd
is.
Net als de Commissie is Nederland van mening dat ondernemerschap ook
voor de doelgroep jongeren uitkomst kan bieden. Daarom staat ook voor
hen het instrumentarium dat ingezet wordt bij het stimuleren van
ondernemerschap en microfinanciering ter beschikking. Nederland steunt
de ambitie dat jongeren die een onderneming willen starten, ondersteund
worden bij het opstellen van een ondernemingsplan en toegang krijgen
tot startkapitaal/microkrediet en coaching. Een element dat Nederland
hieraan zou willen toevoegen, is het belang van een adequate toetsing
van ondernemingsplannen. Niet alle jongeren zijn namelijk geschikt voor
het zelfstandig ondernemerschap. De focus van de Commissie op de
elementen van begeleiding, startkapitaal en coaching zijn in lijn met reeds
ingezet nationaal beleid. Zowel de (lokale) overheid als private partijen
spelen hierbij een belangrijke rol.
Ondersteuning van jongeren die zich in de gevarenzone bevinden
Nederland onderschrijft het belang dat in de mededeling wordt gehecht
aan het bieden van passende mogelijkheden om te voorkomen dat
kwetsbare jongeren en jongeren met minder mogelijkheden worden
uitgesloten van onderwijs, werk of training. Binnen de Europese
programma’s die zich richten op mobiliteitsbevordering is extra aandacht
nodig voor deze groep jongeren.
Europese programma’s
Het kabinet pleit ervoor het huidige Europese levenlang leren programma
(LLP) om te vormen tot een instrument dat de internationalisering in het
onderwijs centraal stelt. De EU-beurzenprogramma’s blijven belangrijk
binnen dit instrument. Er dient voor gewaakt te worden dat kwantiteit
boven kwaliteit gesteld wordt. Onlangs is de consultatie gestart ten
aanzien van een herontwerp van de mobiliteitsprogramma’s. Het kabinet
is van mening dat er ook aandacht moet zijn voor de verschillende
vormen van mobiliteit zoals studiepunt-, diploma- en virtuele mobiliteit.
Ook moet niet uit het oog worden verloren dat programma’s gericht op
studentenmobiliteit een ander karakter hebben dan het Peopleprogramma
(Marie Curieprogramma). Met het People/Marie Curie programma wil de
Europese Commissie onderzoeksvaardigheden van onderzoekers
ontwikkelen, kennisoverdracht stimuleren en carrièreperspectieven voor
Europese onderzoekers verbeteren.
In 2009 heeft Nederland een aparte actie van het Europees Sociaal Fonds
(ESF) voor jongeren ingesteld. Hiermee is voor de bestrijding van
jeugdwerkloosheid voor de periode van 2009 tot en met 2011 € 75 miljoen
aan ESF-gelden beschikbaar.
Bij EU-programma’s is over het algemeen sprake van uitputting van de
beschikbare middelen. Deze uitputting maakt ook aannemelijk dat een
toename van het beschikbare budget zal leiden tot een toename van het
aantal mobiele jongeren en studenten, wat in lijn is met onze ambitie om
van mobiliteit een vanzelfsprekend onderdeel van de opleiding van iedere
jongere te maken. Nederland bepleit dan ook dat het aandeel van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1065

9

budgetten in de EU-begroting gericht op mobiliteitsbevordering van
jongeren, (waaronder het programma «Jeugd in Actie» en het leven lang
leren-programma) bij de volgende Financiële Perspectieven wordt
vergroot. Daarbij past overigens wel de kanttekening dat wat in economische termen als «deadweight loss» wordt aangeduid zoveel mogelijk
voorkomen dient te worden: het subsidiëren van mobiliteit die ook zonder
die subsidie plaats had gevonden. Ook moet rekening worden gehouden
met de reikwijdte en impact van het Marie Curieprogramma op het
onderzoek. Binnen Marie Curie worden onderzoeksvoorstellen geselecteerd op excellentie. Daarom is het van belang dat bij de onderhandelingen over de volgende Financiële Perspectieven de diverse beurzenprogramma’s op hun eigen waarde worden geschat, niet alleen vanuit het
oogpunt van het belang van het onderwijs maar ook vanuit de ambitie om
de kwaliteit en de aantrekkelijkheid van het onderzoek te verbeteren. Voor
alle subsidies geldt dat deze zo administratieve lastenarm mogelijk –
zowel wat betreft aanvraag als verantwoording – moeten kunnen worden
toegekend, aan de onderwijsinstellingen, de jongeren zelf en voor
jeugdvrijwilligersorganisaties (in de mededeling wordt ook verwezen naar
het belang van vrijwilligerswerk door het noemen van het Europese Jaar
van het Vrijwilligerswerk 2011).
Nederland steunt het initiatief van de Commissie om de haalbaarheid van
een Europees studiefinancieringfaciliteit voor grensoverschrijdende
mobiliteit te onderzoeken in aanvulling op de bestaande Europese en
nationale beurzenprogramma’s. Wel moet ervoor gewaakt worden dat die
studiefinancieringsfaciliteit geen extra administratieve lasten met zich
meebrengt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 112, nr. 1065

10