2024D04242

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid bestond
bij enkele fracties de behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de op
18 december 2023 ontvangen brief Stand van zaken aanpak alleenverdieners (Kamerstuk 26 448, nr. 70).
De fungerend voorzitter van de commissie,
De Jong
Adjunct-griffier van de commissie,
Meester-Schaap

nds-tk-2024D04242

1

Inhoudsopgave
I

II

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdAfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de NSC-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
Antwoord/Reactie van de Minister

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdAfractie
De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben de brief van de
Ministers en Staatssecretarissen met interesse gelezen. Deze leden
hebben nog enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie lazen in een eerdere brief dat het
kabinet «grote urgentie» voelt om de betreffende problematiek op te
lossen.1 Is dat nog steeds zo? En hoe blijkt dit uit de prioritering van het
kabinet en de geschetste tijdlijn? Deze leden merken op dat de tijdelijke
overbruggingsregeling nog even op zich laat wachten. Zij vragen het
kabinet om toe te lichten waarom een wijziging van de Participatiewet
nodig is voor deze regeling, en of een andere vormgeving, zonder
benodigde wetswijziging, ook mogelijk was. Zou een dergelijke regeling
sneller uitvoerbaar zijn?
Daarnaast vragen de leden van de GroenLinks-PvdA-fractie of de
invoering van de «fundamentele oplossing» op schema loopt. Hoe groot
is de kans dat invoering hiervan alsnog vertraging oploopt?
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
handreiking voor gemeenten. Deze leden vragen of er voor huishoudens
die vermoeden dat zij tot de doelgroep behoren ook een mogelijkheid is
om zich te melden bij de gemeenten. Deze leden zien graag in de
voortgangsbrief of iedereen die tot de doelgroep behoort in beeld is, en of
er aanvullende manieren nodig worden geacht om de doelgroep te
bereiken.
De leden van de VVD-fractie vragen ten aanzien van de fundamentele
oplossing, welke in de fiscaliteit gevonden zou moeten worden, of het
kabinet het met hen eens is dat naast doenbaarheid en uitvoerbaarheid
eveneens de arbeidsparticipatie van met name vrouwen een relevant
aandachtspunt is, zoals ook eerder in brieven ten aanzien van dit
onderwerp is vermeld. Deelt het kabinet eveneens de opvatting dat deze
fiscale oplossing zo gericht mogelijk moet zijn op de groep die geraakt
wordt door de problematiek, om op deze manier onbedoelde en onwenselijke neveneffecten als gevolg van de structurele, fiscale oplossing te
voorkomen?

1

Kamerstuk 26 448, nr. 728.

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de NSC-fractie
De leden van de NSC-fractie hebben kennisgenomen van de stand van
zaken met betrekking tot de oplossingsrichtingen voor de groep alleenverdienende huishoudens die een lager besteedbaar inkomen heeft dan een
vergelijkbaar huishouden in de bijstand. Deze leden geven hierbij aan dat
zij de oproep van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) om een
lijst van gedupeerden te verkrijgen van harte ondersteunen. Op deze
manier kunnen gemeenten proactief en gericht potentieel gedupeerden
aanschrijven. Deze leden vragen het kabinet dan ook om hier snel werk
van te maken en merken hierbij op dat de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG) nooit bedoeld is om burgers niet te
informeren over hun rechten.
Voorts steunen de leden van de NSC-fractie het verzoek van de VNG om
de uitvoering te vereenvoudigen door het uitkeren van een forfaitair
bedrag in plaats van de intensieve individuele berekening die nu gemaakt
moet worden voor het verstrekken van bijzondere bijstand. Deze leden
vragen het kabinet dan ook om dit verzoek met spoed te honoreren. Is het
kabinet hiertoe bereid?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van onderhavige
brief.
De leden van de D66-fractie sporen de Minister aan om snelheid te maken
met de oplossing van de alleenverdienersproblematiek. Deze leden
vragen over de voortgang van de data protection impact assessment van
de lijsten om uitvoering te geven aan de motie Warmerdam c.s.2 Ook
vragen zij naar de voortgang van de nadere analyse naar de beste manier
om de groep huishoudens in beeld te krijgen.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister nader in te gaan op de
afweging tussen de overgangsregeling in 2024–2027 en de fundamentele
oplossing in 2028. Deze leden vragen de Minister hierbij in te gaan op de
gevolgen voor de huishoudens (over-/onderbetaling door forfaitaire
aanpak), budgettaire gevolgen en gevolgen voor de informatievoorzieningscapaciteit (IV-capaciteit) van de Belastingdienst.
Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
De leden van de BBB-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en
voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen en van de Staatssecretarissen van Financiën van 18 december 2023.
Deze leden hebben enkele vragen naar aanleiding van de brief.
De leden van de BBB-fractie constateren dat de brief ingaat op de tijdelijke
overbruggingswetgeving die wordt getroffen om huishoudens in de
doelgroep te compenseren via een gemeentelijke regeling. In hoeverre
kan een gemeentelijke regeling volgens de bewindspersonen uniform en
toereikend zijn, gezien het feit dat gemeenten nu via de gemeentelijke
bijstand al zeer veel variatie hebben in de uitvoering? Kan de Minister al
iets meer uitleggen over hoe het forfaitaire bedrag wordt vastgesteld?
Betreft dit een eenvoudige aanvulling tot aan het sociaal minimum per
huishouden of gaat het om een complexere werking? Overweegt het
2

Kamerstuk 26 448, nr. 719.

3

kabinet een systeem van voorschot en vaststelling naderhand? Zou het
dus mogelijk zijn dat er in de toekomst terugbetaald dient te worden door
huishoudens indien er teveel is uitgekeerd?
Ook vragen de leden van de BBB-fractie of de gemeentelijke uitvoering
niet teveel wordt belast en wordt uitgebreid met deze voorstellen.
Gemeenten bieden al gerichte ondersteuning, daar komt nu een
instrument bij.
De leden van de BBB-fractie vragen wat de administratieve last is voor
gemeenten. Hoeveel fte zal de gemeente Amsterdam, waar deze
problematiek ook heerst, naar schatting moeten inzetten voor deze
regeling? Hoelang zal het compenseren van deze groep naar schatting
duren? Gaat de Minister voorkomen dat dit extra ondersteuningsinstrument in de toekomst verder wordt uitgebreid? Is de Minister van
mening dat forfaitaire uitkeringen in de basis ongewenst zijn en alleen bij
uitzondering gebruikt dienen te worden aangezien de bron van de ellende
voortkomt uit het fiscale stelsel, en de problematiek idealiter integraal
benaderd zou moeten worden? Hoe voorkomt de Minister dat de
forfaitaire tijdelijke regeling als permanente oplossing wordt gezien door
gemeenten en dat de langetermijnoplossing in 2028 uit beeld raakt?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie waarderen het uitvoeren van de motie van
D66, ChristenUnie, VVD en CDA3 waarin de regering wordt verzocht om
zich maximaal in te spannen om de circa tienduizend huishoudens die nu
door een onbedoelde samenloop van fiscaliteit, toeslagen en sociale
zekerheid onder het bestaansminimum terecht zijn gekomen proactief te
benaderen.
Tegelijk maken de leden van de CDA-fractie zich zorgen over het tempo
dat gemaakt wordt met de structurele oplossing. Zorgvuldige wetgeving
en uitvoering vraagt tijd. Tegelijk weten deze leden dat een groot aantal
mensen moeite heeft met het vinden van hun weg naar bijvoorbeeld een
gemeente om hulp te vragen, waardoor er een groot risico is dat een deel
van deze tienduizend huishoudens onder de radar blijft en zij dus
ondersteuning die zij wel nodig hebben, mislopen.
Om op grote schaal uitvoering te kunnen geven aan de proactieve
benadering van huishoudens waartoe de eerdergenoemde motie oproept,
is aan VNG en Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV)
gevraagd een uitvoeringstoets te doen. De uitvoeringstoets van het UWV
is volgens de brief van het kabinet rond de jaarwisseling gereed. Kan de
Minister de uitkomsten van deze uitvoeringstoets en die van de VNG die
in februari 2024 gereed is aan de Kamer doen toekomen?
De leden van de CDA-fractie lezen dat met de VNG is afgesproken dat via
de gemeentelijke netwerken geïnventariseerd wordt in hoeverre
huishoudens bereikt worden met deze aanpak en waar gemeenten
tegenaan lopen. Het kabinet geeft aan in de volgende voortgangsbrief te
informeren over de uitkomsten. Wanneer kan de Kamer de volgende
voortgangsbrief verwachten?
De leden van de CDA-fractie hebben vernomen dat de VNG voor het
langdurig ondersteunen van gedupeerden enkele randvoorwaarden heeft
opgesteld, zoals het verkrijgen van een lijst van gedupeerden, zodat
gemeenten proactief en gericht potentieel gedupeerden kunnen
3

Kamerstuk 26 448, nr. 719.

4

aanschrijven en oproepen. Ook geeft de VNG aan dat de uitvoering
vereenvoudigd moet worden door het uitkeren van een forfaitair bedrag
in plaats van de intensieve individuele berekening die nu gemaakt moet
worden voor het verstrekken van bijzondere bijstand. Doordat pas in de
loop van 2024 aan beide voorwaarden kan worden voldaan, gaan
gemeenten op dit moment wisselend om met de eenverdieners. Per
gemeente kan dit verschillen tussen het actief oproepen vanuit hun eigen
bestand tot enkel gedupeerden helpen die zichzelf melden. Herkent het
kabinet het signaal van de VNG dat de huidige werkwijze veel tijd,
capaciteit en specialistische kennis vraagt van de uitvoering en dat niet
elke gemeente in staat is om gedupeerden proactief te benaderen en te
helpen? Daarnaast hebben de gemeenten geen zicht op gedupeerden die
geen aanvullende bijstandsuitkering ontvangen. Op dit moment is het dus
niet mogelijk om alle gedupeerden te ondersteunen. Kan het kabinet er zo
spoedig mogelijk voor zorgen dat gemeenten een lijst met gedupeerden
ontvangen, zodat gemeenten proactief en gericht potentieel gedupeerden
kunnen aanschrijven en oproepen?
Is de Minister bereid de uitvoering door het uitkeren van een forfaitair
bedrag te vereenvoudigen in plaats van de intensieve individuele
berekening die nu gemaakt moet worden voor het verstrekken van
bijzondere bijstand?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief. Dit leidt bij deze leden tot een aantal vragen en opmerkingen.
Zij vinden het belangrijk dat er zo spoedig mogelijk een werkbare
oplossing gevonden wordt voor deze groep alleenverdieners. Daarnaast
dringen zij aan op een structurele oplossing voor de groeiende, onrechtvaardige kloof tussen een- en tweeverdieners, wat dergelijke problemen
in de toekomst voorkomt.
Huidig handelingsperspectief en uitvoering motie Warmerdam
De leden van de SGP-fractie vragen allereerst om een update van de stand
van zaken ten aanzien van de aanpak van deze problematiek voor
alleenverdieners.
VNG en UWV werken aan een uitvoeringstoets. De leden van de
SGP-fractie vinden dat zodra deze uitvoeringstoetsen gereed zijn, deze
ook met de Kamer gedeeld moeten worden. Kan de Minister dat
toezeggen?
Fundamentele oplossing per 2028
De leden van de SGP-fractie zien de alleenverdienersproblematiek als een
uitvloeisel van een onrechtvaardig belastingstelsel, waarbij arbeidsparticipatie de heilige graal is en mensen die niet (kunnen) werken de rekening
krijgen gepresenteerd via het belastingstelsel. Daardoor worden mensen
met een uitkering veel zwaarder belast dan mensen zonder uitkering; ook
alleenverdieners hebben een zwaardere belasting dan een huishouden
waarbij beide partners werken, tot 9,9 keer meer. Deze leden vinden dan
ook dat een fundamentele herziening van het belastingstelsel meer dan
noodzakelijk is. Er wordt nu gewerkt aan een fundamentele oplossing via
de fiscaliteit, lezen de leden. Waar moeten zij dan aan denken? Welke
uitgangspunten worden gehanteerd bij deze fundamentele, fiscale
oplossing? In hoeverre worden daarbij ook mogelijkheden betrokken om
de hardvochtige effecten van de arbeidsprikkels in de fiscaliteit te
beperken, en de kloof tussen een- en tweeverdieners te dichten?

5

II Antwoord/Reactie van de Minister

6