Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2357
Vragen van lid Westerveld (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht «Aantal nieuwe
pleegouders blijft ondanks hogere vraag afnemen» (ingezonden 4 juli 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 17 juli 2017).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Aantal nieuwe pleegouders blijft
ondanks hogere vraag afnemen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 5
Deelt u de zorgen rondom de forse daling van het aantal pleeggezinnen?
Zo nee, waarom niet?
Kunt u toelichten waarom deze daling zo groot is?
Hoe kan het dat ondanks een campagne vorig jaar minder pleegouders zijn?
Kunt u de komende campagne voor het aantrekken van pleegouders
intensiveren? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet? Kunt u toelichten welke
partijen hier allemaal bij worden betrokken?
Antwoord 2, 3, 5
Ik deel uw zorgen over de daling van het aantal pleeggezinnen. Het is
belangrijk dat kinderen die (tijdelijk) niet thuis kunnen wonen de mogelijkheid
krijgen om in een gezinsvorm op te groeien. Pleegzorg vormt hiervoor een
belangrijke mogelijkheid. In 2016 was de instroom van nieuwe pleegouders
voor het eerst minder dan de uitstroom van pleeggezinnen. Dit vormt dan
ook een belangrijk aandachtspunt binnen het Actieplan Pleegzorg dat ik uw
Kamer mede namens de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie op 30 mei
2017 heb aangeboden.2
Het actieplan bevat acties die meer inzicht moeten geven in de oorzaken van
de afname van het aantal nieuwe pleeggezinnen en de redenen voor

1

http://www.nu.nl/binnenland/4802748/aantal-nieuwe-pleegouders-blijft-ondanks-hogere-vraagafnemen.html
2
Kamerstuk 31 839, nr. 580

ah-tk-20162017-2357
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

pleegouders om te stoppen met het bieden van pleegzorg. Jeugdzorg
Nederland laat momenteel een verkennend onderzoek uitvoeren dat inzicht
moet bieden in de overwegingen van mensen die na het bezoeken van een
voorlichtingsbijeenkomst, ondanks getoonde interesse, toch besluiten zich
niet als pleegouder aan te melden. De resultaten van dit onderzoek worden
na de zomer verwacht en kunnen, samen met de opbrengsten uit overige
relevant acties dienen om de doelen van de campagne «Supergewone
mensen gezocht» die van september 2015 tot september 2018 loopt, bij te
stellen. Daarnaast wordt in de Week van de Pleegzorg van 1 tot en met
8 november 2017 extra aandacht geschonken aan de werving van pleegouders.
Vraag 4, 6, 8
Wat vindt u van het gegeven dat jaarlijks 3.000 pleeggezinnen (op een totaal
van 16.000) stoppen? Welke redenen geven pleegouders op voor hun besluit
te stoppen? Kunt u aangeven in hoeverre financiële redenen hierbij een rol
spelen? Worden pleegouders voldoende ondersteund in hun belangrijke
werk? Worden er stappen genomen om hen beter te ondersteunen?
Bent u bereid gemeenten te ondersteunen in het aantrekken van meer
pleegouders? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u nader toelichten hoe dit
eruit gaat zien?
Bent u bereid, naast een campagne, andere stappen te ondernemen bij het
aantrekken en het behouden van pleegouders? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
hoe zien deze stappen er concreet uit?
Antwoord 4, 6, 8
Ondanks dat ik uw zorgen over de daling van het aantal pleeggezinnen deel,
is het goed om de cijfers in perspectief te plaatsen. In 2016 zijn 2.875
pleegouders gestopt; daarbij gaat het om 1.699 pleegouders in het sociale
netwerk van de kinderen (netwerkpleegouders) en 1.176 pleegouders die bij
een pleegzorgaanbieder staan ingeschreven (bestandspleegouders). Van de
pleegouders die stoppen is 60% netwerkpleegouder. Deze pleegouders kiezen
ervoor om nadat de zorg voor hun netwerkpleegkind stopt geen bestandspleegouder te worden. Zoals hiervoor aangegeven is een aantal acties uit
het actieplan gericht op onderzoek naar de afname van het aantal pleegouders en de redenen hiervoor.
Naast de werving van nieuwe pleegouders, vormt het toerusten en ondersteunen van pleegouders bij hun vaak moeilijke taak een belangrijke opgave
binnen het Actieplan Pleegzorg. Goede ondersteuning van pleegouders is een
belangrijke voorwaarde om te voorkomen dat pleegouders stoppen met het
bieden van pleegzorg.
Om pleegouders adequate ondersteuning te bieden en te investeren in
deskundigheid en draagkracht van pleegouders, financiert VWS het project
«Investeren in de kracht van pleegouders», dat gericht is op de draagkrachtversterking van pleegouders. Jeugdzorg Nederland heeft dit inmiddels in
samenwerking met de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen en de
VNG opgepakt. Het project loopt tot medio 2019.
Daarnaast laat ik in kaart brengen in hoeverre het systeem van financiële en
fiscale aspecten rond pleegzorg aansluit op de dagelijkse praktijk waar
pleegouders mee te maken hebben. Hierbij wordt ook aandacht besteed aan
de kostendekkendheid van de tarieven die gemeenten hanteren bij de inkoop
van pleegzorg.3 De resultaten van dit onderzoek zullen in het voorjaar van
2018 beschikbaar zijn.
Verder is in het Actieplan Pleegzorg opgenomen dat er een onafhankelijk
informatie- en belangenbehartigingspunt komt waar pleegouders, pleegkinderen en andere betrokkenen onafhankelijke informatie en advies kunnen
inwinnen en ondersteuning kunnen krijgen.
Tot slot vindt dit jaar een evaluatie van de Wet verbetering positie pleegouders plaats. Met deze wet is de positie van pleegouders versterkt, onder
andere doordat medezeggenschap en informatierecht zijn verankerd in de wet
en instemmingsrecht voor pleegouders is geregeld ten aanzien van de
beschrijving van hun rol in het hulpverleningsplan. Aan de Eerste Kamer is
toegezegd om deze evaluatie separaat te laten lopen aan de evaluatie van de
3

Kamerstuk 34 550 XVI, nr. 78

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Jeugdwet. De evaluatie komt begin 2018 beschikbaar. De evaluatie komt ook
tegemoet aan de door mevrouw Keijzer aangehouden motie tijdens het
wetgevingsoverleg van 14 november 20164.
Het Ministerie van VWS financiert het project «Ruimte voor jeugdhulp in
gezinsvormen». In dit project werkt het Nederlands jeugdinstituut samen met
VNG, de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen en Jeugdzorg Nederland om gemeenten meer inzicht te geven in mogelijkheden om jeugdhulp in
gezinsvormen in te zetten en te versterken. Het project komt tot stand met
input van gemeenten, een vrijdenkersgroep, pleegouders en pleegkinderen.
Vraag 7
Kunt u aangeven hoe de ontwikkeling is van het aantal deeltijdpleegzorgouders?
Antwoord 7
80% van de nieuwe pleegzorgplaatsingen betreft voltijdpleegzorg en 14% van
de plaatsingen betreft deeltijdpleegzorg, meestal in de weekenden en/of
vakanties. Met de inzet van deeltijdpleegzorgzorg ter ontlasting van
(pleeg)ouders kan een uithuisplaatsing of het voortijdig afbreken van een
pleegzorgplaatsing (breakdown) worden voorkomen. Bij 6% van de nieuwe
plaatsingen gaat het om een combinatie van voltijd- en deeltijdpleegzorg.5

4
5

Kamerstuk 34 550 XVI, nr. 84
Jeugdzorg Nederland, Factsheet pleegzorg 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3