Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2169

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juli 2016
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij vier fiches, die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Mededeling stimuleren grensoverschrijdende elektronische
handel (Kamerstuk 22 112, nr. 2166)
Fiche 2: Verordening geoblocking (Kamerstuk 22 112, nr. 2167)
Fiche 3: Verordening betreffende samenwerking Europese nationale
instanties die verantwoordelijk zijn voor consumentenbescherming
(Kamerstuk 22 112, nr. 2168)
Fiche 4: Mededeling online platforms
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-22112-2169
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2169

1

Fiche: Mededeling online platforms
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad,
het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de
Regio’s.
Online platforms en de digitale eengemaakte markt; Kansen en
uitdagingen voor Europa.
b) Datum ontvangst Commissiedocument
26-05-2016
c) Nr. Commissiedocument
COM(2016) 288
d) EUR-Lex
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/
?qid=1465195476526&uri=CELEX:52016DC0288
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
Niet van toepassing
f) Behandelingstraject Raad
Telecomraad
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken
2. Essentie voorstel
Met de mededeling brengt de Europese Commissie de belangrijkste
vraagstukken, innovatiemogelijkheden en regelgevende uitdagingen
inzake online platforms in kaart en stelt een beleidsaanpak voor de
ondersteuning van de ontwikkeling van online platforms in de EU voor.
De afbakening van wat een online platform is, doet de Commissie aan de
hand van een aantal bijzondere kenmerken, zoals het creëren en uitdagen
van nieuwe markten, het opereren in meerzijdige markten, het profiteren
van netwerkeffecten en het gebruik van data. Dit leidt tot een ruime
afbakening waardoor onder meer online advertentieplatformen, marktplaatsen, zoekmachines, sociale mediaplatformen, communicatiediensten,
betalingssystemen, en platformen voor de deeleconomie, als online
platforms worden aangemerkt.
De Europese Commissie ziet online platforms als bron van economische
groei en wil hun ontwikkeling ondersteunen, waarbij ze het creëren van
een Digitale Interne Markt als belangrijkste voorwaarde ziet. Om te zorgen
dat wet- en regelgeving bijdraagt aan de ontwikkeling en schaalvergroting
van alle verschillende soorten online platforms, heeft de Commissie een
aantal aandachtspunten geformuleerd. Allereerst acht ze harmonisatie
van wet- en regelgeving van belang voor het tot stand brengen van de
digitale interne markt, omdat versnippering van regelgeving zorgt voor
onzekerheid en verwarring voor zowel gebruikers als bedrijven. Daarnaast
is het voor eerlijke mededinging belangrijk dat alle online platforms zich
houden aan bestaande wet- en regelgeving. Doeltreffende handhaving is
daarvoor cruciaal. Verder pleit de Commissie voor een probleemgestuurde en specifieke aanpak, waarbij in eerste instantie wordt gekeken of
het bestaande regelgevingskader niet reeds voldoet. Tot slot kunnen
volgens de Commissie zelf- en coregulering een rol spelen in het
adresseren van vraagstukken die online platforms oproepen.
Bij het uitwerken van beleid ten aanzien van online platforms zijn de
volgende vier beginselen, die de Commissie wil waarborgen, leidend:
I. een gelijk speelveld voor vergelijkbare digitale diensten;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2169

2

II. verantwoordelijk gedrag van online platforms om fundamentele
waarden te beschermen;
III. transparantie en eerlijkheid om het vertrouwen van de gebruiker te
behouden en innovatie te beschermen;
IV. open en niet-discriminerende markten in de data-economie.
Op basis van deze vier beginselen komt de Europese Commissie tot de
aankondiging van verschillende wetgevende en niet-wetgevende acties op
het gebied van onder meer consumentenrecht, auteursrecht, aansprakelijkheid van tussenpersonen, de reikwijdte van het regelgevend kader voor
telecommunicatie, en de overdraagbaarheid van data. De mate van
concreetheid en het ambitieniveau verschilt sterk van actie tot actie. Een
aantal daarvan krijgt haar beslag in wetsvoorstellen die al eerder zijn
aangekondigd in de Digitale Interne Markt Strategie van de Europese
Commissie.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Nederland vindt het belangrijk dat er aandacht is voor de positieve
effecten van platforms, zoals de kansen die ze creëren voor innovatie en
nieuwe verdienmogelijkheden. Voor zover er problemen zijn bij online
platforms, vindt Nederland het belangrijk dat eerst wordt gekeken of die
kunnen worden aangepakt via bestaande wet- en regelgeving. Nieuwe
regelgeving is het sluitstuk. Doordat online platforms onderling te sterk
verschillen ligt maatwerk, en niet generieke platformregulering, voor de
hand.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Deze mededeling is onderdeel van de bredere Digitale Interne Markt
Strategie van de Europese Commissie. In dit BNC-fiche wordt de
beoordeling en inzet van Nederland van de mededeling in het algemeen
beschreven. Voor de voorstellen van de Commissie uit de Digitale Interne
Markt Strategie die online platforms raken zijn of worden zelfstandige
BNC-fiches opgesteld, zoals voor het voorstel tot herziening van de
richtlijn inzake audiovisuele mediadiensten, en zodra het er is de
herziening van het regelgevend kader voor telecommunicatie. Voor wat
betreft de door de Commissie genoemde acties op het gebied van het
auteursrecht verwijst Nederland naar het eerdere BNC-fiche waarin het
standpunt hieromtrent is verwoord.1 Voor het overige zal de Kamer
vanzelfsprekend op gebruikelijke wijze worden geïnformeerd over de
voorstellen voortvloeiend uit deze mededeling en de voorgenomen
Nederlandse standpunten.
Nederland heeft een positieve grondhouding over de algemene lijn die in
de mededeling wordt neergelegd voor het beleid over online platforms.
Door de positieve kanten van online platforms te belichten en geen
«one-size-fits-all»-aanpak te kiezen voor de uitdagingen die online
platforms creëren sluit de mededeling aan bij de kabinetsbeleid op dit
onderwerp. Het kabinet acht een algemeen regelgevend kader voor
platforms onwenselijk zoals ook vastgelegd in de brief aan de Tweede
Kamer van 18 december 2015.2

1

Kamerstuk 22 112 , nr. 2057 («Fiche Mededeling naar een modern, meer Europees kader voor
auteursrechten»).
2
Kamerstuk 33 009, nr. 12 («Werken aan toekomstbestendige wetgeving: digitale platforms en
de deeleconomie, waaronder particuliere verhuur aan toeristen (Airbnb)»).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2169

3

Nederland zal zich er voor inzetten dat de Commissie in concrete gevallen
een probleemgestuurde aanpak blijft hanteren, waarbij in eerste instantie
wordt gekeken naar de vraag of bestaande regelgeving niet reeds voldoet,
en niet over gaat tot generieke regulering van online platforms.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Naar verwachting zal de mededeling over het algemeen goed worden
ontvangen door een groot aantal lidstaten. De Commissie belicht namelijk
de kansen die online platforms bieden en wijst op bestaand instrumentarium om eventuele problemen aan te pakken.
Een beperkt aantal lidstaten zullen de voorstellen van de Commissie
waarschijnlijk te vrijblijvend en te weinig ambitieus vinden. Deze landen
houden de optie open om naast de bestaande wet- en regelgeving ook
specifieke regulering van online platforms in de vorm van een generiek
kader te ontwikkelen.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen op het gebied
van regeldruk en administratieve lasten
a) Bevoegdheid
Nederland heeft, vanuit het oogpunt van bevoegdheden, een positieve
grondhouding ten aanzien van de mededeling van de Commissie. De EU
heeft een gedeelde bevoegdheid op het gebied van die maatregelen die
rechtstreeks invloed hebben op de interne markt. Wetsvoorstellen van
dien aard worden doorgaans gebaseerd op artikel 114 VWEU. Nederland
acht dit over het algemeen de juiste rechtsbasis. Een definitief oordeel
over de gekozen rechtsbasis kan pas worden gegeven wanneer de
desbetreffende voorstellen worden gepresenteerd.
b) Subsidiariteit
Nederland heeft een positieve grondhouding voor wat betreft de
subsidiariteit van de mededeling. Op de concrete acties waar afzonderlijk
BNC-fiches voor zijn of worden opgesteld wordt de subsidiariteit
afzonderlijk beoordeeld. Platforms zijn veelal ondernemingen die
grensoverschrijdend opereren. Om de regeldruk zo laag mogelijk te
houden is het vaak wenselijk dat wet- en regelgeving hieromtrent op
EU-niveau wordt vastgesteld. Dit ondersteunt de groei van (Europese)
platforms, omdat het daarvoor van belang is dat opschalen en uitbreiden
naar verschillende EU Lidstaten niet gepaard gaat met het telkens
opnieuw moeten voldoen aan uiteenlopende nationale wet- en regelgeving. Teneinde een Digitale Interne Markt te bereiken is het zodoende
wenselijk dat beleid ten aanzien van platforms zo veel mogelijk wordt
gevoerd op EU-niveau. Dit is ook in lijn met het kabinetsstandpunt over
platforms zoals vastgelegd in de Tweede Kamerbrief van 18 december
2015.3
Het voorgaande laat onverlet dat in sommige gevallen maatwerk op
nationaal of lokaal niveau beter geschikt is om vraagstukken rond online
platforms aan te pakken. De mededeling beperkt die ruimte echter niet.

3

Kamerstuk 33 009, nr. 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2169

4

c) Proportionaliteit
Nederland heeft een positieve grondhouding ten aanzien van de
algemene lijn van de mededeling van de Commissie zoals geschetst in de
samenvatting van de essentie van het voorstel. De Commissie geeft aan
dat vanuit het principe van betere regelgeving nieuwe wetgevende
maatregelen alleen betrekking mogen hebben op duidelijk geïdentificeerde problemen in verband met een specifieke soort, of activiteit van,
online platforms. Daaraan vooraf gaat echter de vraag of bestaande
regelgeving niet al voldoet voor het aanpakken van dergelijke problemen.
Op een aantal terreinen kondigt de Commissie extra acties aan. De
proportionaliteit van die acties wordt in de betreffende BNC-fiches
besproken.
d) Financiële gevolgen
Nederland zal de Commissie vragen precies aan te geven wat het
financieel beslag van de toekomstige voorstellen is. Nederland is van
mening dat de EU-middelen gevonden dienen te worden binnen de in de
Raad afgesproken financiële kaders van de EU-begroting 2014–2020 en
dat deze moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de
EU-jaarbegroting. Eventuele budgettaire gevolgen voor de Nederlandse
begroting worden ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de regels van de budgetdiscipline.
e) Gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
Insteek van de mededeling is om de administratieve lasten en regeldruk te
verminderen door harmonisering van regelgeving en vereenvoudiging of
verlichting van bestaande regelgeving.
De mate van de gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten voor
een bedrijf en consument verschilt per concrete actie. In de BNC-fiches
over de verschillende acties is dit in meer detail beschouwd.
Waar onverhoopt toch onvoorziene stijgingen van de administratieve
lasten plaatsvindt, dienen deze te worden gecompenseerd door het
beleidsverantwoordelijke departement, waarbij compensaties zoveel
mogelijk dienen te geschieden binnen het domein waarin de tegenvaller
plaatsvindt.
Met betrekking tot de regeldruk en administratieve lasten van de
afzonderlijke concrete voorstellen waar deze mededeling naar verwijst,
wordt gerefereerd naar de separate BNC-fiches.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2169

5