Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 1788

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 februari 2014
Met deze brief informeer ik uw Kamer over drie uitspraken van de
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling)
betreffende homoseksuele asielzoekers1, alsmede over de beleidswijziging die ik zal doorvoeren naar aanleiding van deze uitspraken. Tevens
informeer ik uw Kamer in deze brief over mijn reactie op het aannemen
van de zogenoemde «Anti Homosexuality Bill» door het Ugandese
parlement op vrijdag 20 december jl.
Uitspraken Afdeling
De Afdeling heeft in haar onderscheiden, maar grotendeels identiek
verwoorde, drie uitspraken inzake Afrikaanse homoseksuelen het
volgende overwogen.
De Afdeling wijst er allereerst op dat het arrest van het Hof van Justitie
van de EU2 (hierna: het Hof), gewezen naar aanleiding van prejudiciële
vragen van de Afdeling, geen betrekking heeft op vreemdelingen van wie
de seksuele gerichtheid ongeloofwaardig is geacht, dan wel vreemdelingen die stellen door de autoriteiten in het land van herkomst, dan wel
hun omgeving, als homoseksueel te worden aangemerkt, terwijl zij dat
naar eigen zeggen niet zijn.
In de tweede plaats kan naar het oordeel van de Afdeling bij de beoordeling van een asielverzoek, indien homoseksualiteit geloofwaardig wordt
geacht, niet volstaan worden met het oordeel dat het asielrelaas ongeloofwaardig is. De verklaringen van een vreemdeling over de wijze waarop hij
na terugkeer in zijn land van herkomst invulling zal geven aan zijn
seksuele gerichtheid dan wel waarom hij zich daarvan zal onthouden,
1
2

kst-19637-1788
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

18 december 2013, nrs. 201109928/1, 201106615/1 en 201012342/1 (www.raadvanstate.nl).
arrest van 7 november 2013, in de gevoegde zaken C-199/12 tot en met C-201/12, X, Y en Z
(www.curia.europa.eu).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 19 637, nr. 1788

1

moeten bij de beoordeling worden betrokken. De Afdeling geeft aan dat
verklaringen aangaande de wijze waarop de vreemdeling voornemens is
zich in het land van herkomst te uiten, op aannemelijkheid dienen te
worden onderzocht. Daarbij moeten de situatie van homoseksuelen en de
te verwachten acceptatie van uitingen van de homoseksuele gerichtheid
in het land van herkomst worden betrokken. Indien homoseksualiteit, dan
wel het verrichten van homoseksuele handelingen in het land van
herkomst strafbaar is gesteld, moet worden onderzocht hoe daarmee in
de praktijk wordt omgegaan. Het gaat er dan om of de straf in de praktijk
tot uitvoer wordt gebracht, waarbij ook het voorafgaande politie- en
strafvorderlijk onderzoek moet worden betrokken, alsmede de gevolgen
welke de strafbaarstelling heeft voor de maatschappelijke positie van
homoseksuelen. Hierbij moet ook de mogelijkheid worden betrokken om
bescherming bij de autoriteiten te vragen tegen negatieve bejegening
door derden. Het feit dat homoseksualiteit of homoseksuele handelingen
strafbaar zijn gesteld kan betekenen dat de overheid niet in staat of bereid
is om homoseksuelen bescherming te bieden, waarmee het vragen van
bescherming gevaarlijk of bij voorbaat zinloos moet worden geacht. Bij de
beoordeling kan niet van de vreemdeling worden verwacht dat hij zich
terughoudend opstelt teneinde vervolging te voorkomen. Het gaat er
derhalve om op welke wijze de vreemdeling na terugkeer invulling zal
geven aan zijn seksuele gerichtheid en in hoeverre hij in het licht daarvan
heeft te vrezen voor vervolging.
Gevolgen van de uitspraken voor het Nederlandse beleid
In het Nederlandse beleid geldt reeds dat personen met een homoseksuele gerichtheid worden aangemerkt als behorend tot een sociale groep,
als bedoeld in het Vluchtelingenverdrag. Tevens is in het huidige beleid
vastgelegd dat het in het land van herkomst actief uitvoering geven aan
strafbepalingen aangaande de homoseksuele gerichtheid, een van de
situaties is die kan leiden tot verblijfsaanvaarding. De maatregelen
moeten wel van een zeker gewicht zijn.
De Afdeling oordeelt dat bij de beoordeling van het asielverzoek ook de
mogelijkheid moet worden betrokken om bescherming bij de autoriteiten
te vragen tegen negatieve bejegening door derden. Aan uw Kamer is
meermalen aangegeven dat in het Nederlandse beleid van een homoseksuele asielzoeker die afkomstig is uit een land waar homoseksualiteit
strafbaar is gesteld, niet wordt verwacht dat hij bescherming zoekt bij de
autoriteiten.3 In dat geval wordt het vragen om bescherming gevaarlijk of
bij voorbaat zinloos geacht.
In mijn brief aan uw Kamer d.d. 16 december 20134, naar aanleiding van
de eerdergenoemde uitspraak van het Hof, heb ik aangekondigd dat het
beleid in die zin zal worden aangepast dat terughoudendheid bij het uiten
van de seksuele gerichtheid in het land van herkomst, teneinde vervolging
te voorkomen, niet bij de beoordeling van de aanvraag zal worden
betrokken. Naast het niet mogen verlangen van terughoudendheid mag,
als de homoseksualiteit geloofwaardig wordt bevonden, niet volstaan
worden met het oordeel dat een asielrelaas niet geloofwaardig wordt
geacht. Bij het oordeel moeten de verklaringen van een vreemdeling over
hoe hij na terugkeer invulling zal geven aan zijn seksuele gerichtheid, dan
wel waarom hij zich daarvan zal onthouden, worden betrokken en op
aannemelijkheid worden onderzocht.

3
4

Laatstelijk: antwoord op kamervragen 17 juni 2013, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 2594.
Kamerstuk 19 637, nr. 1767. d.d. 16 december 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 19 637, nr. 1788

2

Het Hof heeft overwogen dat van een homoseksueel niet mag worden
verlangd dat hij zich terughoudender opstelt dan een heteroseksueel.
Daaruit kan worden opgemaakt dat de algemene in het land van herkomst
geldende normen en waarden, voor zover eveneens van toepassing op
heteroseksuelen, bij de besluitvorming in individuele zaken kunnen
worden betrokken. Met andere woorden: een homoseksuele asielzoeker
moet in het land van herkomst zijn seksuele gerichtheid op dezelfde wijze
kunnen beleven als een heteroseksueel dit in het land van herkomst kan.
Dit kan meebrengen dat bepaalde uitingen zowel van hetero- als van
homoseksuelen vanwege culturele beperkingen in het land van herkomst
niet mogelijk zijn. Daarbij moet uiteraard zorgvuldig bezien worden of er
geen sprake is van discriminatoire bejegening ten opzichte van
homoseksuelen.
Conform bovenstaande leiden de uitspraken van het Hof en de Afdeling
ertoe dat het huidige beleid, op basis waarvan niet wordt verlangd dat de
seksuele gerichtheid geheim wordt gehouden, maar wel – onder
omstandigheden – enige terughoudendheid kan worden verwacht, zal
worden aangepast. Met uitzondering van situaties waarin in een land
sprake is van systematische vervolging van homoseksuelen (Irak) blijft
een individuele beoordeling van de gestelde vrees voor vervolging aan de
orde.
Wetgeving in Uganda
De Anti Homosexuality Bill is op vrijdag 20 december jl. aangenomen
door het Ugandese Parlement. De president heeft in een brief aan de
voorzitter van het parlement aangegeven de wet in de huidige vorm niet
te zullen ondertekenen. Indien de president de wet daadwerkelijk niet
tekent binnen de 30 dagen termijn die is ingegaan op de dag dat de
voorzitter van het parlement de wet aan hem heeft voorgelegd (23 januari
jl.), zal de wet ter eventuele heroverweging naar het parlement worden
teruggestuurd. Indien het parlement de wet opnieuw aanneemt en de
president opnieuw niet tekent kan het parlement de wet met tweederde
meerderheid aannemen en treedt deze alsnog in werking. Het parlement
zal de wet wel telkens opnieuw moeten agenderen. Het is niet in te
schatten welke termijnen hiermee gemoeid zullen zijn.
Asielverzoeken van Ugandezen, waarvan de homoseksualiteit geloofwaardig wordt geacht, worden aangehouden totdat het nieuwe beleid,
zoals hiervoor geschetst, in de Vreemdelingencirculaire is gepubliceerd.
Daarna zal (opnieuw) beslist worden met inachtneming van het nieuwe
beleid. Bij het toetsen van het asielverzoek worden betrokken de verklaringen van een vreemdeling over de wijze waarop hij na terugkeer in
Uganda invulling zal geven aan zijn seksuele gerichtheid alsmede de
situatie van homoseksuelen en de te verwachten acceptatie van uitingen
van de homoseksualiteit in het land van herkomst, gerelateerd aan de
vrees voor vervolging.
Hierbij geldt tevens dat de asielverzoeken van Ugandese homoseksuelen
worden beoordeeld tegen de achtergrond van hun zeer fragiele positie in
de Ugandese samenleving. Gezien de positie van homoseksuelen in
Uganda mag verwacht worden dat die beoordeling in veel gevallen zal
leiden tot toekenning van een verblijfsvergunning asiel.
De Staatsecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 19 637, nr. 1788

3