23
Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen covid-19
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Goedkeuring van het Besluit houdende
de vierde verlenging van de geldingsduur van bepalingen
van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 (Stb. 2021, 549)
(Goedkeuringswet vierde verlenging geldingsduur Tijdelijke
wet maatregelen covid-19) ( 35979 ).
De voorzitter:
Aan de orde is het debat over de Goedkeuringswet vierde
verlenging geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen covid19 (35979). Ik heet de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport van harte welkom, net als de collega's in de zaal
en de bezoekers op de publieke tribune. Het is heel fijn dat
we weer bezoek mogen ontvangen. De kijkers thuis heet ik
ook van harte welkom. Ik geef als eerste het woord aan de
heer Omtzigt voor zijn inbreng.
Ik wil met de collega's nog het volgende afspreken. We
hebben nog niet zo lang geleden natuurlijk al twee debatten
gehad over corona en ik wil de collega's vragen om zich
echt te richten op dit onderwerp en op de regeling, waarvan
we net op verzoek van de heer Omtzigt hebben afgesproken
die te gaan bespreken. Ik wil afspreken om andere discussies daar echt even buiten te laten, anders gaan we debatten
herhalen.
De algemene beraadslaging wordt geopend.
De voorzitter:
Het woord is aan de heer Omtzigt.

De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dank u wel, voorzitter. Het coalitieakkoord begon zo hoopvol
met de openingszin: "De democratische rechtsorde is het
fundament van onze samenleving". Als je verder leest,
ontbreekt er echter iets in dat akkoord. Dat zijn de grondrechten. Zonder grondrechten geen democratische rechtsorde, want als je die niet beschermt, heb je willekeur. Dat
is ook de reden dat we — helaas is het gecanceld vanwege
een interne coronabesmetting — nog steeds wachten op
een paar mooie schilderingen van de Grondwet hier, aan
de muur van de Tweede Kamer. Dat gaat niet over de
geboorte van de koning, maar over het gelijkheidsbeginsel
waar de collega's een initiatiefwet over indienen, of over
het recht op eigendom, het recht op vereniging, het recht
op vergadering, het recht op privacy en het recht op
gezinsleven.
Er ontbreekt een tweede ding in het regeerakkoord. Er is
namelijk geen hoofdstuk over het coronabeleid. Er is ook
geen alinea of paragraaf over het langetermijncoronabeleid.
Er staat níéts over de strategie. Overigens is er behalve 300
miljoen voor pandemische paraatheid en een stuk extra ic
— dat zal deze minister dan wel weer aanspreken — ook

Tweede Kamer

geen extra geld gereserveerd voor het coronabeleid, terwijl
het al 80 miljard gekost heeft.
Vandaag hebben we het over een essentieel onderdeel van
de strategie. Dat is de Tijdelijke wet maatregelen covid-19.
Ik ken eigenlijk geen andere wetten waar "tijdelijk" voor
staat. Als belastingwoordvoerder ken ik wel tijdelijke
belastingverhogingen en ik kan u verzekeren: die duren
altijd een eeuwigheid. Daarom staat in deze wet dat die elke
drie maanden opnieuw moet worden voorgelegd aan de
Kamer. Dat is niet ten onrechte. Er vindt namelijk een grote
inbreuk plaats op de grondrechten. Dat betekent ook dat
de regering zo terughoudend mogelijk moet omgaan met
inbreuken op die grondrechten.
Er zijn hier een aantal moties over aangenomen en ik ben
benieuwd wat ermee gebeurd is. Eén motie gaat over de
grondrechtentoets. Bij elke maatregel die aangenomen
wordt, dient getoetst te worden hoe de grondrechten
geraakt worden. De tweede motie gaat erover dat er een
gesprek zou plaatsvinden met gevaccineerden en nietgevaccineerden. Wat verwachten deze mensen? Hoe zitten
ze erin? Want de kloven die wij in de samenleving zien, zijn
diep en breed, en kunnen nog lang na-ijlen. Dat zijn niet
een paar duizend demonstranten ergens. Dat zijn miljoenen
mensen die andere keuzes maken. Een democratie functioneert alleen wanneer minderheden beschermd worden.
Ik zal de twee zaken die vandaag voorliggen, langsgaan.
Zeggen we ja tegen deze verlenging? De minister kijkt mij
al aan: de verlenging was van 1 december tot 1 maart. Ik
geloof dat GroenLinks een voorstel gaat doen dat we de
verlenging van tevoren voorgelegd moeten krijgen. Het lijkt
mij op zich nuttig om er eerder over te spreken. En als u
naar mij kijkt, kijk ik hier ook anders tegen aan dan wanneer
deze verlenging eind november was voorgelegd was in
plaats van nu. Als wij aanstaande dinsdag tegen deze wet
stemmen, vervalt op dat moment de wet. Niet met terugwerkende kracht maar op dat moment. En zeggen we ja of
nee tegen de plotselinge verkortingen van de termijnen van
het coronatoegangsbewijs? Ik heb het dan over de halvering
van het coronaherstelbewijs naar 180 dagen en de verkorting; tot nu tot is het onbeperkt geldig als je een dubbele
vaccinatie hebt maar vanaf nu is dat negen maanden voor
het bewijs.
Laat ik beginnen met de toets op de grondrechten. Is er op
dit moment sprake van een noodsituatie? Aan het begin
van de pandemie was er een noodsituatie. Er was een grote
oversterfte, die begon in Brabant. Duizenden mensen
stierven extra en aan het eind van het vorig jaar was er nog
een periode van een hoge oversterfte. Oversterfte betekent
gewoon tienduizenden families die mensen moeten
begraven. Dus dat is ernstig. Maar op dit moment is er
volgens het CBS sprake van ondersterfte. De omikronvariant, mede doordat je gevaccineerd bent en minder vaak
ziek wordt, leidt uiteindelijk tot een paar mensen die extra
per dag sterven. Is de zorg dan overbelast? Ja, die is wel
erg belast maar er is geen sprake van een noodsituatie. Op
16 december kregen we een grafiek te zien van het RIVM.
Daarbij zouden er vandaag zonder maatregelen 4.000
mensen op de ic liggen en met de maatregelen die we
zouden nemen 2.000. Het zijn er 200. Als u er in uw schatting
90% tot 95% naast zit, dan klopt het model niet of dan is er
iets mis. Het enige wat we niet 100% zeker weten, is of er
sprake is van langetermijnschade aan de gezondheid. Weten
wij hoelang long covid duurt? Weten we hoe erg dat is met

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-1

de omikronvariant? In alle eerlijkheid: dat weten we niet;
dat is niet met zekerheid te zeggen.
Het is dan dus de vraag of deze wet op dit moment noodzakelijk is. Wat mij betreft zijn daarop twee antwoorden
mogelijk. Het eerste antwoord zou zijn dat het zinnig is om
deze wet te hebben. Dat zou het geval zijn als de regering
zeer terughoudend zou zijn met het gebruik van de maatregelen die daaronder hangen. Dat zou het geval zijn als zij
hun Ierse of Deense collega's zouden bellen, die, wanneer
het even mogelijk is, de maatregelen afschalen. Denemarken heeft het coronatoegangsbewijs in september afgeschaft, in november weer even ingevoerd en gisteren weer
afgeschaft. Zij zeggen namelijk dat ze zien hoe ernstig deze
grondrechten ingeperkt worden en dat dat dus geen dag
langer mag duren dan noodzakelijk. Daarmee behouden ze
het draagvlak, omdat ze niet weten wat er over een halfjaar
of een jaar in de pandemie gebeurt. Ze hopen natuurlijk dat
de pandemie dan afgelopen zal zijn, maar op hoop maak
je geen bewijs.
Als de regering dat zou zeggen, dan kan zij de wet verlengen, maar de Nederlandse regering lijkt het omgekeerde
te doen. Er staan twee gereedschapskisten. Ik ga nu een
citaat van de minister-president gebruiken. In de eerste
gereedschapskist zitten maatregelen waarmee je de burgerrechten niet raakt: goede ventilatie op scholen, CO2-meters
en overal mondkapjes voor bezoekers in verzorgings- en
verpleeghuizen en ziekenhuizen. Dat gebeurt in Nederland
maar zeer mondjesmaat. In vergelijking met andere landen
lopen wij daarin gewoon achter. Dat zijn precies de soort
maatregelen waarvoor veel planning noodzakelijk is en
waarvoor hard werken noodzakelijk is. Dat is onvoldoende
gebeurd.
Daarnaast staat het kistje waarvan de regering zegt: doe
het maar vol; gooi er 2G in, gooi er 3G in en laat ons af en
toe een lockdown invoeren. We waren in januari het enige
land in de Unie met een lockdownachtige maatregel. In de
lijst van 50 landen in The Economist, stonden wij op plek
50, als allerlaatste; wij waren het land dat in november de
meeste beperkingen had ten opzichte van de normaliteit.
We hadden dus meer beperkingen dan China, maar in China
is de normaliteit anders. We hadden de meeste beperkingen
ten opzichte van de normaliteit. Dat is niet waar je wilt staan
in een pandemie. Mijn vraag aan de regering is daarom
ook: waarom wil men deze wet nog hebben? Wil men deze
wet hebben om hem zo veel mogelijk te gebruiken, of gaan
we nu die toets invoeren? Gaan we alle maatregelen die
we doorgevoerd hebben, ook onderwerpen aan een
grondrechtentoets? En hoor ik waarom die noodzakelijk is?
Als dat niet zo is, dan heeft de regering niet voldaan aan
haar wettelijke plicht om aan de grondrechten te toetsen.
Voorzitter. Welke grondrechten zijn dat dan? Dan moet u
denken aan het recht op vergadering. Je mag niet met veel
mensen bijeenkomen. Gelukkig is dat aantal nu iets hoger.
Dat heeft natuurlijk heel veel pijn gedaan bij huwelijken, bij
begrafenissen of gewoon bij feesten, die afgezegd zijn.
Je hebt het ook over het eigendomsrecht, bijvoorbeeld over
het eigendomsrecht van de café-eigenaar. Als hij een derde
van zijn klanten moet weigeren, dan kan dat het verschil
zijn tussen een normaal bestaan leiden en een zaak die
failliet gaat. Een overheid die dit soort zaken verbiedt of
zelfs een winkel dichtdoet, tast het eigendomsrecht op grote,
grove wijze aan.

Tweede Kamer

Er zijn ook nog enige sociale en culturele rechten. Ik zou
daar D66'ers voor aan kunnen kijken. Het dichtdoen van
een bioscoop of een theater, waardoor mensen deze plekken
langdurig niet kunnen bezoeken, en het feitelijk sluiten of
niet beschikbaar maken van binnensportaccommodaties
voor mensen die geen 3G-bewijs hebben, is een ernstige
aantasting van hun rechten. Ik wil dus graag van de minister
weten welke kant hij wenst op te gaan en of er, met de
huidige stand van de pandemie — dus niet die van
november, maar de huidige — sprake is van een zodanige
noodsituatie dat deze wet noodzakelijk zou zijn.
Daar hoort een tweede vraag bij. Aan het begin van de
pandemie heeft de regering corona op de A-lijst gezet. Dat
betekent dat het een ziekte is die ernstig besmettelijk is dan
wel het hele zorgstelsel kan ontwrichten. Dat deed het ook
in het begin. Maar de mortaliteit van corona is nu heel veel
lager. Dat komt door een grotere immuniteit in de samenleving en door betere behandelmethodes, en daar zijn nog
meer oorzaken voor te bedenken. De fatality rate lag boven
de 1%, maar lijkt nu te duiken naar 0,1% of 0,2%, volgens
Brits onderzoek; volgens de Nederlandse cijfers is het misschien nog wel lager. Dan komt het in de buurt van een
griep. Hoe heroverweegt de regering het al dan niet plaatsen of het al dan niet handhaven van corona op de A-lijst?
Voorzitter. Dan het tweede, namelijk het beperken van de
geldigheidsduur van het coronatoegangsbewijs. Dat is niet
nodig. Zoals eerder gezegd, hebben Ierland en Denemarken
het afgeschaft. Spanje gebruikt het in heel veel regio's niet.
Daar bepaalt de regio hoe je het gebruikt en daar wordt het
eigenlijk alleen gebruikt als een regeling voor inreizen. Daar
komt nog iets bij. Waarom doen wij dat niet? Waarom kiest
de regering ervoor om pas in de antwoorden op Kamervragen te vertellen dat binnen een paar dagen een half miljoen
mensen, waaronder heel veel verpleegkundigen die dubbel
gevaccineerd zijn voor 1 mei maar daarna geen booster
gehaald hebben en mensen die een halfjaar geleden ziek
zijn geweest, hun coronatoegangsbewijs kwijtraken? Ik zou
zeggen: regering, als je het op deze manier doet, dan weet
je zeker dat je het draagvlak binnen de Nederlandse bevolking voor maatregelen in sneltreinvaart zelf aan het vernietigen bent. Kom daarvan terug en kom met een plan om
de coronamaatregelen, net als Ierland en Denemarken,
binnen een aantal weken af te bouwen en niet door te
voeren. Daarom heb ik ook de motie van JA21 en de SGP
gesteund.
Voorzitter. Ik refereerde al aan de RIVM-modellen. Het RIVMmodel is zo bijzonder dat ik er als statisticus iets van zou
kunnen zeggen, maar ik zou het liefst even refereren aan
wat de politie op dit moment vindt van de RIVM-modellen.
In de NCTV-documenten, die wij kregen van de coördinator
van de veiligheid in Nederland, staat dat de politie de
modellen van het RIVM betwist. De politie zegt: het is
eigenlijk van de zotte om te denken dat mensen die geen
coronatoegangsbewijs hebben, niet bij elkaar kruipen. Ik
ben bij voetbalclubs geweest en ik kan u vertellen dat als
je een stadion dichtgooit, mensen met 50 man in een niet
goed geventileerde woonruimte gaan zitten om met z'n
allen naar de wedstrijd te kijken. Dat is bijzonder gezellig.
Er komt ook best wat bier aan te pas in de regio waar ik
woon. Dat is natuurlijk niet geweldig "proof" tegen
besmettingen. Waarschijnlijk is het stadion zelfs veiliger.
De politie zegt dat de maatregelen averechts werken en
vraagt om een aanpassing van de modellen. Als de politie
het vraagt, wie zou ik dan zijn om dat niet te doen?

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-2

Voorzitter. Aangezien de RIVM-modellen moeten worden
aangepast, vraag ik ook iets anders. Dat is om de motie
over de oversterfte niet door het RIVM en het CBS te laten
uitvoeren, maar dit door een onafhankelijke commissie van
wetenschappers te laten opzetten, zodat wij zien waar die
30.000 mensen aan overleden zijn en waar er zware
gezondheidsschade is opgetreden. Ik vraag dat niet om
iemand de schuld te geven, maar wel om in een volgende
fase van de pandemie de juiste keuzes te kunnen maken
en misschien ook nog om een aantal mensen te helpen.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Omtzigt. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Westerveld van GroenLinks.

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ook dank aan de heer Omtzigt voor
zijn heldere verhaal en goede vragen.
Voorzitter. "Hoe kunnen we politieke instituties zo inrichten
dat voorkomen wordt dat incompetente of slechte machthebbers te veel schade aanrichten?" Ik heb het niet over
deze minister, want ik zie hem al even kijken. Dit is een
citaat van Karl Popper in zijn boek The Open Society. Het
was een van de centrale vragen die hij stelde. In twee dikke
pillen beschreef hij hoe een open en vrije samenleving de
enige plek is waar mensen echt fundamenteel vrij kunnen
zijn en waar mensen zich kunnen ontwikkelen. Maar die
open samenleving moet wel beschermd worden. Die is
nooit af en is geen vanzelfsprekendheid. Als hij het over
vijanden heeft, zijn dat niet alleen vijanden van buitenaf.
De vijanden van de democratie zijn ook degenen die haar
van binnenuit ondermijnen. Popper schreef over de democratische paradox, de paradox dat op een democratische
manier de democratie buitenspel kan worden gezet. Dat is
een van de redenen dat wij de democratische rechtsstaat
zo moeten inrichten dat hij tegen een stootje kan. Dat doen
we onder meer door te waarborgen dat rechters en instituten altijd onafhankelijk zijn, dat de vrije pers zijn werk kan
doen en dat verkiezingen in vrijheid plaatsvinden, maar ook
door mensenrechten op te nemen in onze Grondwet. Onze
democratische rechtsstaat is namelijk heel waardevol, maar
ook best kwetsbaar.
Voorzitter. Popper leerde mij een les: dat onze democratische rechtsstaat nooit af is en nooit vanzelfsprekend is. Hij
leerde mij ook dat we alert moeten zijn op partijen en op
processen die onze democratische rechtsstaat ondermijnen.
Hij leerde mij ook dat we moeten oppassen dat wij niet zelf
het democratische besluitvormingsproces verloederen. Dat
is mijn hartenkreet vandaag. Daarom vind ik het goed dat
we het eens een keer over een wet hebben die ten grondslag ligt aan heel veel maatregelen die we de afgelopen
periode hebben gehad en dat we het ook echt hebben over
grondrechten. Twee jaar geleden was de coronacrisis een
acute crisis. Er was een tekort aan mondkapjes, een tekort
aan ziekenhuisbedden en ook een tekort aan pandemische
ervaring. Het kabinet trok daardoor allerlei bevoegdheden
naar zich toe. Dat was in die acute crisis ook hartstikke
belangrijk, en het was vanzelfsprekend. Het kabinet moest
immers ook voldoen aan artikel 22 van de Grondwet, dat
is de plicht om de volksgezondheid te bevorderen.

Tweede Kamer

Maar nu zijn we wel bijna twee jaar verder en het wordt tijd
voor herstel, en dan heb ik het niet alleen over de crisis,
maar ook over het democratisch herstel. Het is namelijk
wat GroenLinks betreft niet meer uit te leggen dat deze
goedkeuringswet al op 1 december inging, terwijl wij hem
nu pas behandelen. En dat niet de Kamer voor 1 december
toestemming gaf om de coronawet te verlengen, maar dat
dat per koninklijk besluit gebeurde. Dat past simpelweg niet
bij een democratisch besluitvormingsproces. Daarom dienen wij vandaag een amendement in om het democratisch
besluitvormingsproces te herstellen. Dat is een fundamenteel herstel, waarbij het weer de Tweede en de Eerste Kamer
zijn die de verlenging van de wet moeten goedkeuren,
voordat deze ingaat — en dus niet achteraf, zoals dat
gebeurt in het debat dat we vandaag voeren, over een wet
die al 1 december is ingegaan. Mijn vraag aan de minister
is simpel. Ziet ook hij dat het besluitvormingsproces anders
zou moeten?
Voorzitter. Natuurlijk zijn we er nog niet met dit amendement, maar het is wel een eerste stap richting democratisch
herstel. Ik hoop ook dat we weer terug kunnen naar een
normale democratische besluitvorming, eentje waarbij het
kabinet een voorstel doet en vervolgens de Kamer dat
bediscussieert, voordat het parlement uiteindelijk een
definitieve afweging maakt. Mijn vraag is of dat ook is waar
de minister naar kijkt.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Mijn waardering voor collega Westerveld, die in deze
nieuwe fase van de pandemie — de hevigheid is in ieder
geval nu anders dan in de eerste periode — zoekt naar een
manier waarop de Kamer daarin in positie kan zijn. Ik deel
die zoektocht, maar tegelijkertijd weet ik ook nog hoe de
ambtsvoorganger van deze minister in een soort vagevuur
tussen Eerste en Tweede Kamer was beland. Hij heeft daarin
dagen doorgebracht, tussen de Tweede Kamer en de Eerste,
omdat de Eerste Kamer een bepaalde zienswijze had op
hoe deze verlenging getoetst moest worden. En die arme
minister maar heen en weer fietsen, omdat hij natuurlijk
beide Kamers der Staten-Generaal voluit recht wilde doen.
Ik zou daarom aan mevrouw Westerveld willen vragen hoe
zij dat voor zich ziet. Als de Kamer dit uitspreekt, maar dat
mogelijk ... Ik weet niet wat voor onthaal dit zal hebben in
de Eerste Kamer. Heeft zij erover nagedacht hoe we dat een
verstandig vervolg kunnen geven, om die optie van het
hellevuur zo veel mogelijk uit te bannen?
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik vind dat een ...
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Vagevuur, pardon, anders wordt het wel heel ... Het wordt
steeds spannender! Ik ben een protestant, dat blijkt maar
weer.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Van een democratisch besluitvormingsproces naar het
vagevuur: dat is een interessante ontwikkeling. Maar ik
herken wel wat mevrouw Bikker zegt, want wij hebben
natuurlijk ... Dat was overigens in deze Kamer niet ik, maar
mijn voorganger Kathalijne Buitenweg. Zij heeft, toen de
eerste versie van de coronaspoedwet door de Kamer ging,

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-3

ook geprobeerd om het kabinet wel zo goed mogelijk
besluiten te laten nemen, maar de democratische controle
van Eerste en Tweede Kamer toch goed te waarborgen. Dat
proces is in de Eerste Kamer nog een keer overgedaan. Ook
de Eerste Kamer zei namelijk: als er verregaande besluiten
genomen moeten worden, dan moeten wij daar een rol in
krijgen. Er werden toen verschillende voor- en nahangprocedures aan die wet gehangen.
Ons voorstel is nu dat we die rol van de Kamers nog sterker
maken, door zowel de Eerste als de Tweede Kamer een rol
te geven voordat de wet ingaat. Zowel de Eerste alsook de
Tweede Kamer zou moeten instemmen, voordat de wet
stilzwijgend verlengd gaat worden.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Daarmee ga je eigenlijk toe naar een systeem zoals we dat
ook kennen bij een gewone wet, namelijk dat eerst de
Tweede en dan de Eerste Kamer naar een wet kijkt. Dat is
meteen mijn vervolgvraag aan mevrouw Westerveld. Zou
het niet juist dienstig zijn ... Er is beloofd dat er een juridisch
doorkijkje zou komen, eigenlijk al in december. We kunnen
ons, gezien alle ontwikkelingen, ook wel voorstellen dat dit
even heeft moeten wachten. Maar er zou een juridisch
doorkijkje komen: wat hoort nou in de gewone Wet publieke
gezondheid en hoelang is zo'n tijdelijke wet nog nodig?
Want we zijn hier wel samen ontzettend interessant
staatsrecht aan het schrijven, waarop mensen kunnen promoveren, denk ik zelfs. Maar ik vraag mij toch af of we deze
exercitie nu aan moeten gaan. Het is een zoektocht, want
ik deel echt wel de vraag hoe wij ons hiermee als Kamer
op een goede manier bezighouden. Zou het niet zinnig zijn
om van de minister eerst dat te horen, voordat we in een
discussie komen tussen beide Kamers der Staten-Generaal?
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik begrijp de vraag. Ik weet nog dat we een halfjaar geleden
ook een debat hadden over de verlenging van de wet en
dat toen verschillende collega's opmerkten — wij zeiden
dat ook — "we hebben een tijdelijke wet, maar eigenlijk is
die helemaal niet meer zo tijdelijk". Nu zitten we hopelijk
in een situatie waarin we binnenkort die tijdelijke wet niet
meer nodig hebben, omdat we niet meer iedere keer allerlei
noodmaatregelen moeten invoeren. Ik begrijp dus de vraag
van mevrouw Bikker. Ik ben het met haar eens dat je een
wet niet hoeft te verbouwen als misschien over een paar
weken die wet niet meer nodig is. Ik zou dat wel graag door
willen zetten naar de minister. De vraag aan hem is: wat
zijn zijn verwachtingen voor de komende tijd? Ik heb
namelijk geen glazen bol en de minister ook niet, maar hij
kan misschien wel iets beter inschatten dan ik in hoeverre
we de komende tijd nog wetten nodig hebben om bepaalde
maatregelen in te voeren om onze gezondheid te beschermen. Ik zie hem al knikken. Ik denk dat er straks een heel
mooi antwoord komt van de minister.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Voorzitter. Ik wilde doorgaan met de taak van de Kamer. Ik
wilde zeggen dat onze taak als Kamer is om het kabinet

Tweede Kamer

goed te controleren. Het is ook onze taak om grondrechten
te beschermen. Om eerlijk te zijn, dat kan en moet beter.
Als we kijken naar de afgelopen anderhalf jaar, dan heeft
ook de Kamer niet altijd goed gekeken naar wat haar taken
zijn. Wij mogen dus af en toe best wel de hand in eigen
boezem steken.
Voorzitter. In november diende ik een motie in om grootschalig onderzoek te verrichten naar 3G, 2G en 1G. Dat werd
het rapport van de TU Delft. Maar ook in november, dus
voordat het rapport van de TU Delft er lag, waren er al
partijen die zeiden: doe ons maar die 2G-wet. Of 2G effectief
was, leek er in deze Kamer veel minder toe te doen. Het
ging toen vooral om de snelheid waarmee wij als Kamer
er een stempel op moesten zetten en om de snelheid
waarmee wij het moesten gaan behandelen. Dat was niet
de eerste keer dat snelheid het van zorgvuldigheid won in
de afgelopen coronacrisis.
Tijdens de voorbereiding voor deze verlengingswet moest
ik een paar keer terugdenken aan mei 2021. Toen behandelden wij als Kamer de Wet coronatestbewijzen. Aan die wet
van mei gingen honderden fieldlabs vooraf. Er werd advies
ingewonnen van de Raad van State. Je had ook allerlei
adviescommissies. Door een reeks amendementen van D66
werd die wet toen omgetoverd van coronatestbewijzen naar
coronatoegangsbewijzen. Testen werden dus toegangsbewijzen. Maar aan die toegangsbewijzen ging geen fieldlab
vooraf. Er werd geen advies ingewonnen van de Raad van
State en er waren geen adviescommissies. Mijn vraag is
simpel: is de minister het met mij eens dat je niet lichtzinnig
om dient te gaan met ingrijpende maatregelen die grondwetten inperken?
Ik wil de minister ook vragen hoe hij terugkijkt op de oorspronkelijke wetsbehandeling van 2G en 3G op de werkvloer. Is hij het met mij eens dat de negen dagen voorbereidingstijd die we toen als Kamer kregen omdat we het heel
snel over die wet moesten hebben, echt te kort was? Ik wil
hem ook vragen: als het langetermijnplan van het kabinet
komt, hoe krijgen dan dit soort wetten een plek in dat plan?
Krijgen die een plek in dat langetermijnplan? Is er daarbij
aandacht voor het democratisch besluitvormingsproces?
Voorzitter. In het debat rondom de coronatoegangsbewijzen
deed ik een pleidooi om vooruit te kijken, niet alleen naar
de zomer, maar ook daar voorbij. Het debat was toen in
mei. Ik weet nog heel goed dat de toenmalig minister toen
de verwachting uitsprak dat we na de zomer geen of nauwelijks geen coronamaatregelen meer nodig zouden hebben. Die voorspelling bleek niet al te profetisch, weten we
nu. Hoewel ook deze minister geen glazen bol heeft, wil ik
hem toch de volgende vraag stellen. Ik wil hem vragen
wanneer hij verwacht dat we af kunnen stappen van de
maatregelen. Wanneer zijn de maatregelen niet meer proportioneel? Wanneer zijn ze onnodig belemmerend
geworden en hoeven we dus de maatregelen niet opnieuw
te verlengen? Nog heel concreet is de vraag: wanneer is
nou het einde gekomen van deze tijdelijke wet, die al ruim
anderhalf jaar niet meer zo tijdelijk is?
Voorzitter. Tot slot heb ik nog een aantal vragen en
opmerkingen, mede namens collega Kuiken van de PvdA.
Zowel GroenLinks als de PvdA hebben altijd gesteld dat als
je verregaande besluiten neemt, daar ook een wettelijke

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-4

grondslag onder moet zitten. Daarom hebben wij vooralsnog altijd de verlenging van die wetten gesteund.
Corona is bepaald nog niet weg. Al is de omikronvariant
minder ziekmakend dan vorige varianten, alsnog zien we
gewoon een flinke druk op de zorg, hebben we te maken
met torenhoge aantallen besmettingen en zijn we nog zover
dat we alles los kunnen laten. Wanneer komt nu het
omslagpunt dat nut en noodzaak van deze wet niet meer
in verhouding staan tot de epidemiologische situatie?
Verder hebben mijn fractie en die van de PvdA er moeite
mee dat het coronatoegangsbewijs van bijna 500.000
gevaccineerde Nederlanders komt te vervallen, omdat zij
nog geen booster hebben gehaald. Dat geldt natuurlijk
helemaal voor jongeren, die in sommige gevallen nog geen
booster hebben kunnen halen. Ik ben dus benieuwd hoe
de minister daarnaar kijkt. Ik weet wel dat het voor reizen
binnen Europa volgens Europese regels zo is vastgelegd
— daar kunnen wij natuurlijk niets meer aan veranderen —
maar wij bepalen wel de regels voor toegangsbewijzen in
Nederland. Tot nu toe waren twee vaccinaties, herstel of
een test genoeg. Natuurlijk is het beter als daar een booster
bij zit, maar toch gaat het wel heel veel om in één klap —
voor veel mensen komt dit namelijk echt als een verrassing
— ongeboosterde mensen toegang tot locaties te ontzeggen. Dat heeft natuurlijk alles te maken met het gegeven
dat er nog geen fijnmazige testinfrastructuur bestaat. Daar
gaat dit debat misschien niet over, maar ik wil de minister
er graag op wijzen dat dat een mooie manier kan zijn.
Voorzitter. Dan nog één laatste hartenkreet. We hebben het
er vaker over, maar er zijn gewoon mensen die niet gevaccineerd en getest kunnen worden. Ik weet dat de minister
in het vorige debat ook al zei dat hij haast zou maken met
een oplossing. Ik wil alleen maar onderstrepen dat dit echt
haast behoeft.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Westerveld. Dan geef ik het woord
aan de heer Van Baarle van DENK.

De heer Van Baarle (DENK):
Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Een huishoudelijke
mededeling: ik vervang bij dit debat mijn gewaardeerde
collega de heer Kuzu.
Voorzitter. Een lockdown: sluiting van de horeca, sluiting
van scholen, een maximum groepsgrootte en sluiting van
de kinderopvang. Dat is allemaal op straffe van boetes. Dat
is wat de wet die we vandaag bespreken, mogelijk maakt.
Het is een wet die de regering de mogelijkheid geeft om
zo'n beetje per decreet fundamentele grondrechten te
beperken en vrijheden in te perken op grond van corona.
Het gaat om grote inperkingen die enorme gevolgen kunnen
hebben. Vandaag ligt de vraag voor of wij dat moeten verlengen. Het antwoord van DENK is: nee, dat moeten we
absoluut niet doen. DENK vindt het niet acceptabel om de
regering op dit moment nog deze enorme vorm van
bevoegdheden te geven. Daar heeft DENK een aantal
argumenten voor.

Tweede Kamer

Voorzitter. Allereerst de noodzaak. Het is gewoonweg niet
noodzakelijk om deze grote macht bij de regering neer te
leggen. Er is geen enkele reden meer om je beleid te baseren op angst of paniek. Dat hebben we al te lang gedaan.
Het is namelijk al lang en breed duidelijk dat de pandemische situatie met omikron totaal anders is dan bij de andere
varianten. De gemiddelde omikronpatiënt die in het ziekenhuis wordt opgenomen is zo'n drie tot vier dagen eerder
op de been en heeft aanzienlijk minder vaak intensieve zorg
nodig. Een Noorse studie wijst uit dat het risico om in het
ziekenhuis te belanden bij een besmetting met omikron
70% lager is. Vrijwel nergens is op dit moment sprake van
écht code zwart in de zorg. Terwijl omikron al twee maanden om ons heen grijpt, al vier weken dominant is en twee
tot vier keer besmettelijker is dan de deltavariant, zijn volgens verschillende experts de cijfers dan ook totaal niet te
vergelijken met de vorige golven.
Het is dus scheef om deze wet weer toe te passen op de
huidige situatie. Bij de huidige pandemische situatie passen
deze verregaande bevoegdheden niet meer. Ook het buitenland toont dat aan. Toen Nederland afgelopen december
op basis van totale hijgerigheid als enige land op slot ging,
waren andere landen nog volledig open. Wat gebeurde er?
We zagen in die landen niet de doemscenario's, dus geen
overvolle ic's en geen uitgeputte ziekenhuizen. Die enorme
macht nu nog bij de regering leggen om zo'n beetje per
decreet een lockdown af te kondigen, is wat DENK betreft
dus niet meer nodig. In het Verenigd Koninkrijk, Finland,
Denemarken en sommige Spaanse regio's zijn inmiddels
zelfs alle maatregelen afgeschaft. Ze hebben genoeg gezien.
Er zullen meer landen spoedig volgen. De combinatie van
een hoge vaccinatiegraad en een hoog aantal besmettingen
zorgt voor een hogere immuniteitsgraad. Dat is natuurlijk
terecht niet het doel van dit beleid, maar het is wel een feit.
Neem het Verenigd Koninkrijk, dat al enige tijd de maatregelen in de ban heeft gedaan. Na een korte piek zijn het
aantal besmettingen en het aantal ziekenhuisopnames daar
drastisch gedaald. Door experts wordt nu verwacht dat het
Verenigd Koninkrijk als een van de eerste landen uit de
pandemie zal komen. Dat is licht aan het einde van de tunnel. De WHO heeft zelfs de verwachting uitgesproken dat
heel Europa eind maart in een endemische fase zit als
gevolg van omikron en de hogere vaccinatiegraad. Daarom
is er geen noodzaak meer om terug te grijpen naar een
bevoegdheid van de regering om zo'n beetje per decreet
enorme vrijheidsbeperkende maatregelen zoals schoolsluitingen in te voeren, die meer schaden dan baten.
Voorzitter. Ik kom bij het tweede argument: het gebrek aan
proportionaliteit. De maatregelen waar de Tijdelijke wet
maatregelen covid-19 bevoegdheid toe geeft, zijn niet meer
proportioneel. Neem de afgelopen lockdown, die meer
schade heeft aangericht dan effect heeft gehad. Schoorvoetend gaven Van Dissel en de regering dat ook toe. De
minister strooit inmiddels met grafieken over de zorgwekkende situatie van onze jongeren. De fysieke activiteit is ten
tijde van de lockdowns tot een absoluut dieptepunt gezakt.
Alleen al door de lockdowns in 2020 zijn volgens onderzoekers maar liefst 46.000 gezonde levensjaren verloren
gegaan. En dan is het nog niet eens duidelijk hoeveel jaren
de afgelopen lockdown daaraan heeft toegevoegd.
Tijdens de lockdowns en de schoolsluitingen is ook de
mentale gezondheid van onze mensen flink aangetast, en
van jongeren in het bijzonder. Het aantal zelfdodingen onder

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-5

jongvolwassenen is het afgelopen jaar zelfs met ongeveer
15% toegenomen ten opzichte van voorgaande jaren. De
schoolsluitingen hebben naar alle waarschijnlijkheid
onomkeerbare leerachterstanden teweeggebracht.

Het is wat DENK betreft een zeer slechte zaak dat we de
regering deze enorme bevoegdheden en macht geven
zonder dat er echt perspectief en een langetermijnplan
wordt geboden.

Voorzitter. DENK vindt het in deze situatie, met de pandemie, niet meer proportioneel om dit soort maatregelen, die
per decreet kunnen worden ingevoerd, in de gereedschapskist van de regering laten zitten. Als blijkt dat de rest van
Europa afgelopen december volledig open was, totaal geen
last had van overbelasting in de ziekenhuizen en vooral de
immuniteitsgraad omhoog zag schieten, dan kunnen wij
dus niet meer spreken van proportionaliteit. Dan spreken
we van disproportionaliteit. Er zijn lichtere maatregelen,
zoals goede ventilatie, een goed hygiëneplan en het
beschikbaar stellen van nieuw ontwikkelde medicijnen bij
een eventuele besmetting. Er zijn andere maatregelen, en
dat maakt deze wet niet proportioneel.

Voorzitter. Ik kom bij het laatste argument. Een andere reden
dat DENK tegen de wetsverlenging is, is dat deze wet het
voor het kabinet mogelijk houdt om de verschrikkelijke
coronatoegangspas in stand te houden. D66 vroeg er al
hijgerig naar in de nota naar aanleiding van het verslag.
Maar als we kijken naar wat de wetenschap over die coronatoegangspassen zegt, dan is er geen enkele reden om
hier nog mee door te gaan. Steeds meer deskundigen
hebben hun bedenkingen bij dit uitsluitingsbeleid. Onderzoek van Follow the Money toonde al aan dat er überhaupt
geen enkele wetenschappelijke grondslag was om de
invoering van een coronatoegangsbewijs te kunnen legitimeren. Twee weken geleden wees een onderzoek van TU
Delft, nota bene in opdracht van deze minister, uit dat een
3G- of 2G-beleid nauwelijks effect heeft op de besmettingen.
Steeds meer deskundigen hebben hun bedenkingen. Het
is voor DENK daarom onbegrijpelijk dat het kabinet dit
instrument nog in de gereedschapskist wil hebben. Wat
heb je nou aan een gereedschapskist vol met botte hamers
en kapotte schroevendraaiers? Dat moet je er niet in hebben. Als je zelf een wetenschappelijk onderzoek aanvraagt
en je hypothese vervolgens niet blijkt te kloppen, dan stop
je met werken vanuit die hypothese.

Voorzitter. Argument drie: het draagvlak. Uit vele onderzoeken blijkt dat er geen draagvlak meer is onder de bevolking
voor het coronabeleid en voor harde maatregelen. Uit een
onderzoek van anderhalve maand geleden blijkt dat slechts
16% van de bevolking vertrouwen heeft in het coronabeleid.
Slechts 16%! Om dat in perspectief te plaatsen: 16% van
de volksvertegenwoordiging in de Kamer is slechts 24
zetels. Dat zou alleen D66 zijn. Met een dergelijk laag
draagvlak horen er gewoonweg geen besluiten doorgedrukt
te worden. Als vertegenwoordigers van het volk zijn wij
hier om besluiten te nemen namens het volk. Als de mensen
het niet meer willen, dan moet je het gewoonweg niet meer
doen.
Voorzitter. Het vierde argument: ook in het kader van de
democratische controle is het tijd om afscheid te nemen
van deze wet. Hoewel de minister met deze wet geen
besluiten meer kan nemen op basis van noodverordeningen, wordt de Tweede Kamer met deze wet toch elke keer
weer voor een voldongen feit geplaatst. De wet zorgt er
namelijk nog steeds voor dat hele zware besluiten over het
inperken van vrijheden op een manier worden genomen
die zich onttrekt aan echt goede parlementaire controle.
Het blijft controle achteraf. Het feit dat we nu spreken over
het verlengingsbesluit van deze wet, terwijl de verlenging
al in december is ingegaan, is daarvan natuurlijk een teken
aan de wand. Voorzitter. Het is ook onvoldoende transparant. In de wet staat onvoldoende omschreven op basis
waarvan het kabinet nou een afweging moet maken. Het
kabinet kan uit de losse pols maatregelen nemen en hoeft
zich daar op basis van deze wet onvoldoende voor te verantwoorden. Denk aan de onverklaarbare verschillen in
openingstijden. Denk aan de uitsluiting van de horeca en
de cultuursector tijdens versoepelingen. Denk aan de
onlogische sluiting van buitensport. DENK wil dat er weer
volledige parlementaire controle komt. Dat is een van de
redenen dat wij tegen de verlenging van deze wet zijn.
Voorzitter. Ik kom bij het vijfde argument. Hoelang gaan
wij deze wet eigenlijk nog verlengen? Gaan wij het straks
hebben over de achtste verlenging, de twintigste verlenging,
de vijfentwintigste verlenging, zonder dat we eigenlijk een
echte langetermijnvisie en -oplossing hebben? Moeten wij
deze regering en deze minister met deze wet nog steeds
een carte blanche geven om die tijdelijke wet te gebruiken
en steeds weer te verlengen? DENK vraagt de minister al
sinds 2020 om een langetermijnplan. En we wachten nog
steeds op een gedegen langetermijnplan met perspectief.

Tweede Kamer

Voorzitter. DENK ziet, gezien al die onderzoeken, nog meer
dan ooit — want we waren sinds het begin al tegen — geen
enkele reden om door te gaan met 2G, 3G en de coronatoegangsbewijzen. Het is eigenlijk een schoffering dat deze
minister aangaf dat hij het voornemen heeft om 2G aan te
houden en ermee door te gaan, omdat de uitkomsten van
het eerdere onderzoek hem niet bevielen. 2G en ook 3G
moeten gewoon de prullenbak in. 2G werkt niet en moet
er dus uit. En 3G werkt al helemaal niet, dus dat moet er al
helemaal uit. Is de minister bereid om deze onzalige maatregelen in te trekken?
Voorzitter. Een ander gevolg van de coronapas is dat een
half miljoen mensen straks vanwege Europese harmonisatie
geen toegang meer zullen hebben tot de samenleving. Van
de ene op de andere dag zijn ze ongewenst. DENK vraagt
aan de minister om dit niet toe te staan en om zich hier in
Europees verband tegen te verzetten. Is hij hiertoe bereid?
Voorzitter, concluderend. De maatregelen in deze wet zijn
niet noodzakelijk en niet proportioneel, en de wet is wat
DENK betreft ook democratisch gezien niet uit te leggen.
Het zal een enorm moeilijk proces worden om de enorme
tweedeling in de samenleving te lijmen en om weer terug
te gaan naar normaal. Als je al deze grote bevoegdheden
bij de regering blijft leggen om dit soort ingrijpende maatregelen te nemen om de samenleving te sluiten, dan draagt
dat daar niet aan bij. Wat DENK betreft verlengen we deze
wet niet, gaan we terug naar een normaal systeem van
parlementaire controle en ontnemen we de regering de
bevoegdheid om de samenleving zo'n beetje per decreet
dicht te gooien.
Dank u wel, voorzitter.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-6

De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer ... O, er is
een interruptie van mevrouw Paulusma van D66.

een preventief programma. Als u dan een pleidooi houdt
voor preventie, bent u het dan ook met ons eens dat juist
ook die inzet op vaccineren en die boosterprik een hele
goede preventieve maatregel zou zijn?

Mevrouw Paulusma (D66):
Ik hoorde meneer Van Baarle net een aantal vergelijkingen
maken. Denemarken is een veelgenoemd land vandaag.
Dat is een beetje appels met peren vergelijken, want zij
hadden een heleboel maatregelen die wij niet getroffen
hebben. Zij stoppen nu met die strenge maatregelen. Daar
hoorde ik u ook een pleidooi voor houden. Dat komt ook
omdat ze een hogere vaccinatiegraad en een hogere
boostgraad hebben. Er waren dus een aantal voorwaarden
waardoor zij dit konden doen. Ik vroeg het uw collega vorige
week ook. U bent al twee jaar bezig met een langetermijnstrategie en ik hoor u vandaag zeggen wat u allemaal niet
wilt, maar wat wilt u wél om de samenleving open te houden?

De heer Van Baarle (DENK):
DENK is voorstander van een volledige vrije keuze als het
gaat om vaccinatie. Ons grote bezwaar op dit moment is
dat er sprake is van drang bij al die maatregelen die ingevoerd worden. Ik noem bijvoorbeeld 3G, maar ook 2G, waar
partijen als D66 maar ook deze minister een groot voorstander van zijn. Ons bezwaar is dat er drang wordt uitgeoefend
op mensen om zich te laten vaccineren. Daar zijn wij tegen.
Waar wij wel voor zijn, is dat we mensen eerlijk informeren,
dat we de juiste informatie geven en dat we laagdrempelig
mogelijkheden bieden aan mensen om zich daadwerkelijk
te laten vaccineren, mits dat een vrije keuze is.

De heer Van Baarle (DENK):
Laat ik allereerst reageren op het eerste punt van mijn
geachte collega, mevrouw Paulusma. De maatregelen die
zijn afgeschaft in Denemarken en het Verenigd Koninkrijk
zijn bewezen ineffectief. In het verleden werd gezegd dat
een van de verschillen tussen Nederland en die andere
landen de coronapas was, maar nu weten we dat die
coronapas niet werkt. Dat argument is dus vervallen; laten
we dat met elkaar vaststellen. Ik hoop dat ook D66 er ooit
van overtuigd wordt dat die coronapas niet werkt, dat we
dus geen 2G moeten invoeren en dat ook 3G zo snel
mogelijk de prullenbak in moet.
Dan uw vervolgvraag. Als het gaat om de langetermijnstrategie, heeft DENK altijd gehamerd op goede preventieve
maatregelen. Daar laat dit kabinet echt een aantal steken
vallen. Ik noem bijvoorbeeld de subsidiemaatregel om
goede ventilatie te organiseren op scholen. In andere landen
is dat veel beter geregeld. In België wordt die subsidieregeling veel beter benut en is de basisinfrastructuur voor ventilatie op scholen veel beter op orde. Dat is in ieder geval
één voorbeeld. Maar ik noem ook het beter voorlichten van
mensen over wat je in de thuissituatie kunt doen om
besmettingen te voorkomen. Ik denk dat er op communicatief vlak ook nog grote winst te boeken valt in het kader van
de langetermijnvisie. Ik zal nog een derde voorbeeld noemen. DENK heeft in het verleden slimme voorstellen gedaan
om maatregelen ten aanzien van ventilatie en luchtkwaliteit
zo snel mogelijk beschikbaar te stellen in de horeca, zodat
horecazaken kunnen toetsen of de luchtkwaliteit op orde
is. Dit zijn drie voorbeelden die wat DENK betreft onderdeel
zouden moeten zijn van de langetermijnvisie. Volgens mij
bedien ik u dan op uw wenken.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik verzoek u om via de voorzitter te praten.
Mevrouw Paulusma (D66):
Dat waren hele mooie woorden van de heer Van Baarle. Hij
vindt mij zeker aan zijn zijde als het gaat om preventie. Nog
even terugkomend op Denemarken: daar is dus de vaccinatie- en boostergraad vele malen hoger. Daarom is Denemarken nu ''open''. Ons Rijksvaccinatieprogramma is eigenlijk

Tweede Kamer

De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Baarle. Dan geef ik het woord aan
de heer Van Haga van de Groep Van Haga.

De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Voorzitter. Ik heb destijds tegen de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 gestemd en ook tegen elke verlenging, omdat
de maatregelen niet proportioneel waren, niet effectief en
omdat de tijdelijkheid van de wet niet verzekerd was. Sterker
nog: de wet staat vol met maatregelen die de volksgezondheid aantoonbaar schaden. BVNLzal dan ook tegen deze
vierde verlenging stemmen. Overigens hoort corona ook
niet op de A-lijst te staan, maar mijn motie om corona van
die A-lijst af te halen, is zojuist verworpen.
Voorzitter. Alle eerdergenoemde argumenten voor deze
wet zijn inmiddels verschrompeld. Deze tijdelijke wet was
bedoeld om de verspreiding van het virus in te dammen
door middel van maatregelen, op een proportionele en
effectieve wijze. Maar geen enkele maatregel heeft tot nu
toe enig aantoonbaar effect gehad op de verspreiding van
het virus. Met de komst van omikron en het torenhoge
aantal besmettingen is indammen van de verspreiding een
complete illusie geworden. Omikron is nu overal, en
gelukkig maar, want het is onze redding. Geen enkele
maatregel houdt de verspreiding van deze variant nog
tegen. Vaccins doen dat ook niet, want gevaccineerden zijn
even besmettelijk als ongevaccineerden. Dat is ook helemaal
niet zo erg omdat gezonde mensen er nauwelijks ziek van
worden.
De zorg over onze ondermaatse ic-capaciteit als grond voor
deze wet is eveneens weggevallen. Zelfs de memorie van
toelichting van deze wet is op dit punt inmiddels verouderd.
Er staat nog dat het aantal ic-opnames verder doorstijgt,
terwijl de ic-opnames sinds 2 december steil dalen en er
nauwelijks 200 mensen op de ic liggen. Er is bovendien
sprake van ontkoppeling: ondanks het hoge aantal
besmettingen stromen de ic's leeg. Sturen op het aantal
besmettingen was al een foute strategie, maar met omikron
is het compleet zinloos. Bovendien werd mijn vermoeden
bevestigd dat die cijfers kunstmatig hoog zijn. Een derde
zou zelfs onterecht zijn: niet dóór maar mét corona. Er blijkt
sprake te zijn van een perceptieprobleem. Onze perceptie

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-7

van een vreselijk gevaarlijk virus is het gevolg van foute
registraties, overdreven testen met dubieuze PCR-testen
en de continue angstpropaganda die over ons wordt uitgestort.

Artikel 7: het recht op vrije meningsuiting. Kritiek op het
coronabeleid wordt weggezet als nepnieuws en je wordt
verwijderd door de sociale media. Een zorgmedewerker en
een trouwambtenaar werden zelfs ontslagen.

Voorzitter. Het tweede probleem is de zogenaamde tijdelijkheid van deze wet. We zijn nu al bij de vierde verlenging
aangekomen en als ik alle toelichtingen op de wet secuur
lees, beginnen we nog maar net. De minister schrijft
namelijk dat hij niet uitsluit dat er nog meer verlengingen
noodzakelijk zijn. Ik citeer: "Het kabinet geeft op dit moment
de voorkeur aan het — indien noodzakelijk — telkens blijven
verlengen van bepalingen van de Tijdelijke wet maatregelen
covid-19 tot de Wet publieke gezondheid is herzien. Het
kabinet is zich ervan bewust dat dit betekent dat het
mogelijk is dat er nog meer verlengingen van de Twm aan
de orde zullen zijn. Evenwel wordt hiermee naar het oordeel
van het kabinet het tijdelijk karakter van de maatregelen
gerespecteerd."

Artikel 9: de vrijheid om met een groep mensen bij elkaar
te komen. Betogingen tegen het coronabeleid werden verboden of letterlijk uit elkaar geslagen.

Dit is een onvoorstelbare drogreden. Het kabinet verschuilt
zich daarmee onterecht achter de motie van collega Hijink,
die opriep om een einde te maken aan regeren met tijdelijke
wetten en in plaats daarvan de Wpg in een raamwerk op
te nemen voor het bestrijden van pandemieën. Nu wordt
die motie gebruikt om de tijdelijke wet blijvend te verlengen.
In de nota naar aanleiding van het verslag schrijft Hugo de
Jonge namelijk: "Het lid Hijink heeft toen aangegeven dat
een voorstel voor een aanpassing van de Wpg zal moeten
komen na een uitgebreide evaluatie en ik heb die motie
toen zo mogen zien dat eerst de evaluatie plaatsvindt en
dat daarna, als die evaluatie daartoe aanleiding geeft, wordt
overgegaan tot aanpassing van de Wpg." De vorige minister
van VWS zegt dus eigenlijk dat de Tijdelijke wet maatregelen doorgaat tot sint-juttemis: eerst maar eens evalueren,
dan een wetswijziging van de Wpg starten en dan pas de
tijdelijke wet intrekken. Maar dat kan toch niet de bedoeling
zijn van een tijdelijke wet, met zulke ingrijpende maatregelen? Die tijdelijke wet was ingesteld om tijdelijke noodmaatregelen te kunnen nemen en niet om een evaluatie af te
wachten, en zeker niet om een geheel nieuw wetstraject te
starten en af te sluiten voor toekomstige pandemieën. Dat
kan nog jaren duren. Is de huidige minister het met BVNL
eens dat de planning van zijn voorganger voor het intrekken
van de tijdelijke wet in strijd is met de tijdelijkheid van die
wet?
Voorzitter. Tot slot sta ik stil bij een ander fundamenteel
bezwaar met betrekking tot deze verlenging. De verlenging
betekent dat het inperken van onze grondrechten wordt
verlengd. Nu de fundamenten voor de tijdelijke wet vermorzeld worden, horen we in de debatten een nieuw argument
om vooral door te gaan met het beleid. De VVD meldde in
een schriftelijke ronde over de verlenging van deze wet "…
dat het voor het leven met het coronavirus in de toekomst
helaas noodzakelijk kan zijn om maatregelen in de gereedschapskist te hebben om, zodra er landelijk of regionaal
weer een uitbraak is, deze snel in te kunnen zetten om uitbraken direct de kop in te drukken". Een gereedschapskist
waarin de minister van VWS naar hartenlust kan shoppen
om grondrechten in te perken: dit is volstrekt onacceptabel.
Het coronabeleid en de coronawetten zijn werktuigen
waarmee onze grondrechten geschonden worden. De tijdelijke wet en de tijdelijke regelingen die daaronder hangen
maken dat mogelijk, en de almachtige Staat gaat steeds
verder met het inperken van onze grondrechten. Ik noem
er een aantal.

Tweede Kamer

Artikel 10: het recht op eerbiediging van de persoonlijke
levenssfeer. De verplichte 1,5 meter doet daar afbreuk aan,
om niet te spreken over het checken van de medische status
via de QR-code.
Artikel 11: de onaantastbaarheid van het lichaam. Dat artikel
is geschonden door de mondkapjesplicht en de agressieve
dwang en drang om iedereen te vaccineren.
Artikel 14: het recht op eigendom. Dat artikel is aangetast
bij de ondernemers die hun bedrijven failliet zagen gaan
als gevolg van het coronabeleid.
Artikel 15: het recht op bewegingsvrijheid. Dat is ingeperkt
door de avondlockdown en de quarantaineplicht.
Artikel 19: het recht op werk. Dat is voor veel mensen
ingeperkt. Ik noem bijvoorbeeld het dichtgooien van de
culturele sector. Wat is het alternatief voor deze beroepsgroep? We zouden het toch samen doen?
Artikel 20: het recht op inkomen. Dat is aangetast door het
maandenlang sluiten van winkels, horeca en kermissen en
het verbieden van evenementen. Dat gebeurde nota bene
tijdens de kerst, de tijd waarin veel ondernemers hun jaaromzet moeten halen. De staatssteun compenseert de schade
slechts marginaal.
Artikel 22, lid 1: het recht op gezondheid. Dat is een hele
bijzondere in dit rijtje, omdat dit artikel wordt gebruikt om
het coronabeleid door te drukken maar de gezondheidswinst
niet opweegt tegen de aantoonbare gezondheidsschade
die het coronabeleid aanricht. De mentale gezondheid van
jongeren, het sluiten van sportscholen, de gewichtstoename, het afschalen van de reguliere zorg: onze gezondheid
gaat eraan kapot, dus ook het grondrecht op gezondheid
wordt aangetast. En de overheid heeft dit nota bene bewust
gedaan, gelet op het rapport over de 620.000 vernietigde
levensjaren ten opzichte van 100.000 gewonnen levensjaren.
Artikel 22, lid 3: het recht op maatschappelijke en culturele
ontplooiing en vrijetijdsbesteding. Dat artikel is ingeperkt
door het sluiten van theaters, bioscopen en sportscholen.
En ten slotte artikel 23, het recht op onderwijs. Ook dat
grondrecht is op een zeer vergaande manier ingeperkt, door
onlinelessen, het naar huis sturen van klassen bij positieve
testen en de quarantaineplicht van leerlingen en leraren.
De opgelopen leerachterstand is immens en voor veel
kwetsbare leerlingen is die niet meer in te halen.
Voorzitter. Genoeg is genoeg. Het is klaar. Er is een absurde
stapeling van ge- en verboden die indruisen tegen onze
grondrechten. Mensen gaan eraan onderdoor. Jongeren
gaan over tot zelfdoding, horecaondernemers zien geen
uitweg meer en de culturele sector is op sterven na dood.
Het is op geen enkele manier meer vol te houden dat vanwege een kleine 200 coronapatiënten op de ic's voor bijna

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-8

18 miljoen Nederlanders zo veel grondrechten vergaand
en langdurig worden aangetast. Aan deze minister daarom
de vraag of hij kan aangeven wat de zwaarwegende redenen
zijn om vast te houden aan die stapeling van grondrechtschendingen voor bijna 18 miljoen Nederlanders. En dan
hoor ik graag valide argumenten met betrekking tot de
proportionaliteit, de effectiviteit en de tijdelijkheid.
Collega Omtzigt diende op 3 november een motie in, die ik
mede heb ingediend, om coronamaatregelen te toetsen op
grondrechten. De motie werd ontraden door het kabinet en
verworpen door het illustere gezelschap van de vier coalitiepartijen. Collega Van der Staaij diende eerder al een wet
in waarmee EU-verdragen alleen met tweederdemeerderheid kunnen worden aangenomen. In lijn daarmee wil BVNL
dat voor wetten waarmee grondrechten worden ingeperkt,
dus een wet als de Twm, ook een tweederdemeerderheid
nodig is. BVNL wil ook dat de inperking van onze grondrechten niet met een flinterdunne ministeriële regeling door de
minister van VWS uit de gereedschapskist kan worden
getrokken en doorgevoerd. Wat ons betreft komt er nu zo
snel mogelijk een einde aan het schenden van onze
grondrechten. De tijdelijke wet biedt overigens de mogelijkheid om de wet tussentijds in te trekken. Misschien zouden
we dat moeten doen.
Voorzitter. Tot slot nog het coronatoegangsbewijs. BVNL
is tegen het gebruik van het coronatoegangsbewijs. Of het
nu 1G, 2G of 3G is: het werkt niet en we moeten ermee
stoppen. Het is een discriminerend, ellendig middel. We
zijn er dan ook niet voor om te marchanderen over de termijnen van een discriminerend toegangsbewijs, maar als
je er dan toch iets over moet zeggen — dat doen we nu —
dan zouden we graag willen dat de termijnen langer worden. Indertijd is naar aanleiding van een motie van BVNL
de termijn van het herstelbewijs verlengd van zes tot twaalf
maanden. Wat ons betreft gaat deze termijn naar oneindig.
Als je corona hebt doorgemaakt, dan ben je klaar. Maar wat
ons betreft hoeft dit niet geregeld te worden door een
coronatoegangsbewijs. Eigen verantwoordelijkheid en
gezond verstand moeten genoeg zijn.
Voorzitter. Voor de rest zal BVNL de amendementen van
de collega's Van Meijeren en Van der Plas mede indienen.
Laten we zo snel mogelijk met deze waanzin stoppen.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Er is een interruptie van mevrouw Bikker van
de ChristenUnie.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
In het belang van Nederland.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Ik vraag me af of ik goed beluisterd heb dat de heer Van
Haga zei: alle wetten die grondrechten beperken, zouden
we met tweederdemeerderheid moeten goedkeuren.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Je ziet dat er nu grondrechten worden ingeperkt door
ministeriële regelingen en verlengingen die eigenlijk hun

Tweede Kamer

grondslag hebben verloren. Dat gebeurt nu op basis van
een gewone meerderheid. Het zou goed zijn om er eens
over na te denken dat je dit soort verregaande ingrepen
inderdaad met een tweederdemeerderheid moet goedkeuren.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Ik heb me eerder met veel plezier ingezet voor een wetsvoorstel dat de heer Van der Staaij indiende over een
tweederdemeerderheid die nodig zou zijn als je bevoegdheden als land weggeeft, bijvoorbeeld aan Europa. Dat kan ik
me heel goed voorstellen, maar dit voorstel van de heer
Van Haga raakt bijvoorbeeld alle wetten die we in het
strafrecht hebben. Ook daarbij sluiten we mensen namelijk
op. Dat is een zeer vergaande inperking van hun grondrechten. Dat doen we met een reden. Bedoelt de heer Van Haga
dat we van al die wetten, dus ook in het strafrecht, zeggen:
dat moet per tweederdemeerderheid? Zou het niet verstandig zijn om te zeggen dat we daarvoor de Staten-Generaal
hebben, dus twee Kamers die toetsen? Op dat moment is
er ook al op getrapte wijze door heel veel partijen samen
getoetst — ook dit kabinet heeft geen meerderheid in de
Eerste Kamer — of die afweging met betrekking tot grondrechten goed is gemaakt. Ik ga het in mijn eigen bijdrage
er ook nog over hebben of die afweging goed is gemaakt,
want nee, daar ben ik ook niet kritiekloos in. Maar ik vind
het wel belangrijk dat we met elkaar vaststellen dat grondrechten beperkt kunnen worden in de Staten-Generaal als
het langs twee Kamers is gegaan.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Dat is bekend. Het is ook een lastig dilemma. Alleen, we
zitten ook in de uitzonderlijke situatie — ik heb dit in ieder
geval nog nooit meegemaakt in mijn leven — dat er met
een gewone gekwalificeerde meerderheid grondrechten
worden beperkt. Ik heb ze net allemaal opgelezen. We zijn
uit onze normale levens gejaagd met een storm die zijn
weerga niet kent. Ik heb vanaf maart 2020 betoogd dat, als
je naar de statistieken kijkt, de grondslag daarvoor niet
bestond. Als je ziet wat voor maatregelen er, continu weer,
op ons af zijn gekomen op basis van rare modellen, rare
testen en rare angstpsychoses die blijkbaar bestaan, dan
zou het goed zijn om in ieder geval een grotere meerderheid
nodig te hebben voordat we mensen een avondklok of een
lockdown opleggen en ze min of meer verplichten om zich
te laten vaccineren. Ik vind dat heel ver gaan. Ik denk dat
we daar beter over moeten nadenken.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
U heeft mij soms ook kritiek horen uiten, maar altijd in het
besef dat we hier in een democratie leven en dat een
meerderheid beslissingen neemt, waarbij ik hoop dat die
zich ook rekenschap geeft van de opvattingen van een
minderheid. Daar zal ik zelf altijd voor staan en ik zal zelf
altijd die afweging maken. Ik hoor de heer Van Haga in al
zijn kritiek op de dingen eigenlijk twee dingen doen. Aan
de ene kant zegt hij: ik vraag me af of de democratie goed
werkt. Hij zet die onder druk. Zijn oplossing is er vervolgens
eentje waarvan ik dan zeg: bij iedere wet in het strafrecht
speelt hetzelfde dilemma. Ik heb de heer Van Haga daarover
nooit horen klagen of horen zeggen dat dat een probleem
zou zijn.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-9

De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Nee, daar heeft u natuurlijk een punt. Maar de democratie
is in sommige gevallen niet echt weerbaar. Je kunt met een
heel kleine meerderheid, hele grote dingen doen. Dat is in
de afgelopen twee jaar gebeurd. Het bloedbad dat is aangericht door een kleine meerderheid, zonder enig respect voor
de minderheid die daartegen was, is enorm. Ik denk dus
dat het helemaal niet slecht zou zijn om daar een wat grotere meerderheid voor te eisen.

Hugo de Jonge hierover had, bleek dat er gewoon totaal
willekeurig wordt geregistreerd. De registratie is dus verkeerd. De modellen zijn verkeerd. En, inderdaad, er is een
bepaalde oversterfte. Ik denk dat we elkaar helemaal erin
vinden dat dat moet worden uitgezocht.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Bikker van
de ChristenUnie.

De voorzitter:
Mevrouw Bikker, tot slot.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
U heeft mij ook geregeld kritisch gehoord. Minister De
Jonge zat daar destijds ook niet altijd heel stralend naar te
kijken. Dat is helemaal niet het punt. Maar ik teken echt
protest aan tegen opmerkingen als "bloedbad". Ja, er is
hier in de Kamer gezocht: hoe komen we door deze pandemie heen? Ja, daar is verschil van inzicht over, ook met de
heer Van Haga. We hebben daar genoeg over gewisseld.
Soms waren we het eens. Soms waren we het niet eens.
Maar een bloedbad? Sorry. In de geschiedenis zijn er heel
veel momenten waarop er een bloedbad heeft plaatsgevonden. Dan kun je dat zeggen, maar hier heeft een meerderheid op basis van de inzichten gedacht dat dit de beste
manier is om door de crisis heen te komen. Dat is echt iets
anders dan een bloedbad. Daar neem ik afstand van.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Als je dat vraagt aan de gemiddelde horecaondernemer,
denk ik dat die wel degelijk dat soort woorden gebruikt.
Ook als je het vraagt aan de gemiddelde oncoloog of cardioloog, denk ik dat dezelfde woorden worden gebruikt. Er
heeft een afschaling plaatsgevonden van planbare zorg,
waardoor heel veel kankerpatiënten niet zijn gediagnosticeerd en niet zijn behandeld. Hetzelfde geldt voor mensen
met hart- en vaatziekten. Dat is allemaal op het conto van
die simpele meerderheid te schrijven, die deze beslissingen
waarschijnlijk naar beste eer en geweten heeft genomen.
Maar dat gebeurde wel op grond van statistieken die in
ieder geval niet klopten, en op grond van modellen die nu
volledig niet blijken te kloppen. Het gaat ver. Ik denk dat in
ieder geval in dit soort crisissituaties een betere democratische borging wel gewenst zou zijn.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Omdat het over statistieken en modellen gaat: uit cijfers
van het CBS blijkt dat er in 2020 en 2021 zelfs mét de
beperkende maatregelen een oversterfte was van zo'n
30.000 mensen. Dat wilde ik alleen even gezegd hebben.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Die oversterfte is een heikel punt. Daar hebben verschillende
partijen, waaronder BVNL, al verschillende keren naar
gevraagd. Collega Omtzigt heeft daar onlangs een motie
over ingediend. Daar moet heel goed naar gekeken worden.
In het vorige debat hebben we gepraat over de registratie.
Volgens mij heeft mevrouw Westerveld daar zelf ook nog
een opmerking over gemaakt. Ik ben van mijn stoel gevallen
toen ik me realiseerde dat twee jaar na het debat dat ik met

Tweede Kamer

Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Dank u wel, voorzitter. Opnieuw spreken we over de verlenging van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19. Ook al viel
ons dat zwaar, toch heeft de fractie van de ChristenUnie in
de afgelopen maanden de tijdelijke wet met beperkende
maatregelen gesteund, ook als die maatregelen vrijheidsbeperkend waren en ook als ze inbreuk maakten op grondrechten. Maar we hebben het altijd getoetst aan de proportionaliteit.
Waarom verleenden we tot nu toe steun? Nou, omdat de
volksgezondheid en de bescherming van kwetsbaren zo
zwaar wegen, zo zwaar dat de beperkingen gerechtvaardigd
werden. Daarbij hebben we altijd twee zaken benadrukt,
namelijk de tijdelijkheid, dus gedurende de pandemie, en
de proportionaliteit. Want als de overheid vrijheden beperkt,
moet dat in verhouding staan tot het doel en moet er altijd
gekeken worden of dat niet met minder vergaande middelen
bereikt kan worden. Dat geldt voor de hele Twm en voor
de afzonderlijke maatregelen. Dat heeft de Kamer op verschillende momenten ook expliciet gemaakt, door de tijdelijkheid te onderstrepen en door de Bikkertoets op de proportionaliteit van de afzonderlijke maatregelen. Dat is en
blijft voor mijn fractie essentieel in de afweging van al deze
maatregelen rondom deze wet.
Op dit moment zitten we wat dat betreft in grijs gebied,
want de tijden zijn veranderd sinds de Raad van State advies
uitbracht over dit wetsvoorstel. Dat was in november. Ik
vraag de minister daarom allereerst hoe hij kijkt naar de
accuraatheid van dit advies, wat ook de Kamer gebruikt bij
het beoordelen van de huidige besluitvorming. Ik vraag de
minister ook hoe hij de komende weken voor zich ziet. We
zitten in grijs gebied, waar andere landen, zoals Denemarken, al verdergaan met het afschaffen van alle maatregelen.
Maar tegelijkertijd wil ook ik niet onvoorzichtig zijn en alle
maatregelen nu al opheffen. Dat steunt mijn fractie echt,
dat we kijken wat op dit moment haalbaar is, ook als je het
hebt over die kwetsbaarheid, dat je niet overhaaste stappen
neemt waar je achteraf om zou treuren, of zoals de Raad
van State daar het jojobeleid op plakte.
Tegelijk komt er wel een moment waarop we zeggen: ja,
nu is de tijdelijkheid van deze wet echt uitgewerkt. De vrijheid die wij beperkt hebben van burgers, van wie wij ook
hebben gevraagd om dat beetje in te leveren, juist om de
kwetsbaren te beschermen, zodat de zorg het volhoudt,
moeten wij ook weer teruggeven, om de vertrouwensband
die we ook als overheid hebben, juist ook als we deze vergaande maatregelen invoeren, niet te schaden.
Ik zou daarom aan de minister willen vragen op welk
moment hij wil teruggaan naar de vigerende wet, de Wet

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-10

publieke gezondheid. Er is ons toegezegd dat er een juridisch doorkijkje zou komen in december. Dat is niet gelukt,
zie ik. Ik ben heel benieuwd hoe de minister daar een vervolg aan wil geven, want we hebben de grondrechten
beperkt, maar altijd alleen door die tijdelijkheid te benadrukken, met de belofte dat we er een einde aan zullen maken
zodra het kan. Hoe ziet de minister dat in de komende tijd
voor zich?
Ook als we het hebben over een nieuwe verlenging, waarvan ik hoop dat het niet nodig is, maar dat zou wel kunnen,
wil ik nadrukkelijk dat gesprek op tijd voeren. Als de epidemiologische situatie bezien naar ziektelast en ziekenhuisopnames eigenlijk gunstiger is dan die eerder was — en ik
denk dat dat geldt als we het vergelijken met november —
dan wordt die toets ook steeds zwaarder, vandaar dat ik dit
met nadruk neerleg in de richting van de regering.
Wat betreft het verkorten van het nationaal coronatoegangsbewijs nog een enkele vraag, voorzitter. Zou de minister
nog eens nader uiteen kunnen zetten hoe hij dat onderscheid ziet tussen vaccinatie, herstel en boostervaccinatie
en waarom dat deze implicaties moet hebben in het aantal
dagen? Voor betrokkenen die hierdoor een korter geldig
bewijs hebben, is het kort dag. We lazen ook berichten over
een half miljoen Nederlanders die hierdoor vrij snel in een
andere situatie zijn gekomen. Ziet de minister mogelijkheden om deze groep iets meer tijd te bieden of heeft hij
andere oplossingen in gedachten?
Voorzitter. Naast de vraag die mevrouw Westerveld stelde
over mensen met een medische kwetsbaarheid en onmogelijkheid op dit gebied krijg ik ook mail van iemand die als
gevolg van medische kwetsbaarheid al eerder een derde
prik kreeg, wat dus niet telt als booster, en die daardoor
juist nu in de problemen komt. Is de minister daarmee
bekend? Zou hij daar in ieder geval op terug willen komen,
of op een andere manier, op deze groep, die gewoon trouw
de prik haalt, wanneer nodig, zodat die er geen hinder van
ondervindt?
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Simons
van BIJ1.

Mevrouw Simons (BIJ1):
Dank u, voorzitter. Dit debat bestaat voor mij eigenlijk uit
twee onderdelen. Een daarvan is het vraagstuk dat nu op
tafel ligt: het verlengen van de tijdelijke wet die het mogelijk
maakt in te grijpen tijdens deze pandemie. Over die vraag
kan ik heel kort en bondig zijn. Niet alleen zou het onrechtvaardig zijn om niet langer in te kunnen grijpen ten tijde
van een pandemie, het gaat regelrecht in tegen de eed die
wij hier allen als volksvertegenwoordigers hebben afgelegd.
De Grondwet is helder over de taak die wij als overheid
hebben in het kader van de volksgezondheid. Ik citeer artikel
22, lid 1: "De overheid treft maatregelen ter bevordering
van de volksgezondheid." Daar moeten wij recht aan doen.
Maar dat brengt mij bij het tweede deel van mijn betoog.
Van die plicht heb ik in de laatste twee jaar nog maar weinig
teruggezien. Dat doet niet af aan het besluit. De mogelijk-

Tweede Kamer

heid tot maatregelen kan simpelweg niet worden opgeheven, maar we moeten het wel hebben over hoe we dan met
die verantwoordelijkheid omgaan. Ik benoem de problemen
rondom de gekozen strategie inmiddels al een tijdje, net
als de gevaarlijke, ingrijpende risico's die steeds opnieuw
worden genomen. Het verlengen van deze wet voelt dan
ook een beetje als een noodzakelijke macht die helaas in
verkeerde handen terechtkomt. Want met de gekozen strategie, die inspeelt op groepsimmuniteit, hebben we ons in
een eeuwigdurende cyclus gedompeld. Zodra er in de ogen
van het kabinet, vaak ook tegen het advies van OMT in, een
millimeter ruimte is, gooien we de boel met heel veel
euforie open. De besmettingen stijgen dan en het kabinet
grijpt weer in als de ic-capaciteit in gevaar komt. Dat is
vanaf dag één al de heilige graal: de ic-capaciteit in plaats
van het daadwerkelijk voorkómen van besmettingen, die
uiteindelijk natuurlijk ook de kans op ic-opname vergroten.
Dan beginnen we weer van voren af aan, wachtend op de
volgende onrealistische millimeter ruimte, klaar voor het
volgende startschot in de vernietigende groepsimmuniteitsmarathon, een marathon die wordt afgelegd over de ruggen
van uitgeput zorgpersoneel.
Naast de ongelofelijke schade die dit aanricht op het gebied
van de volksgezondheid — daar ga ik straks nog iets uitgebreider op in — levert het ook nog een ander enorm probleem op: de geloofwaardigheid. De Raad van State wijst
hier ook terecht op. Mensen voelen keer op keer euforie
omdat ze weer denken te mogen, bijvoorbeeld de eigenaar
van een kleine horecazaak of de kunstenaar wiens collectie
weer te bezichtigen is. Keer op keer wordt die euforie na
luttele weken platgeslagen. Dat leidt tot teleurstelling,
wanhoop, argwaan en steeds minder draagkracht voor het
daadwerkelijk opvolgen van de maatregelen. Ik vraag het
me gewoon af: hoe kan dit elke keer opnieuw de uitkomst
zijn?
Dit gaat gepaard met een ronduit beschamende communicatie vanuit de overheid in de afgelopen twee jaar, tot op
dit moment. Dat heeft het draagvlak voor maatregelen die
de volksgezondheid daadwerkelijk kunnen beschermen als
sneeuw voor de zon doen verdwijnen. Het heeft mensen,
vriendengroepen, families lijnrecht tegenover elkaar gezet.
Mensen willen niet eens meer met elkaar over corona praten. Het leidt tot ongelofelijke polarisatie. Het is onnavolgbaar, verwarrend, vermoeiend en bovenal woest makend.
Voorzitter. Dan ontkomen we toch echt niet aan een breder
ideologisch debat. Al deze weloverwogen risico's — met
mensenlevens, mind you — zijn allemaal een politieke
keuze. We hadden vanaf dag één kunnen besluiten om
collectief, samen, in solidariteit alles op alles te zetten om
mensen te beschermen tegen wat destijds een compleet
nieuw virus was. Maar die keuze is simpelweg nooit
gemaakt. We zijn willens en wetens een andere weg ingeslagen. Tijdens de allereerste, voor mij legendarische toespraak — ik zal die nooit vergeten — die de minister-president hield vanuit het Torentje viel het woord "groepsimmuniteit" meermaals op prominente wijze. Groepsimmuniteit,
zei de op dat moment demissionair minister-president. Er
werden absoluut geen doekjes om gewonden: besmettingen
moesten worden uitgesmeerd op basis van de capaciteit
in de ziekenhuizen. Als gevolg hiervan zouden we met de
tijd groepsimmuniteit creëren, terwijl er zelfs geen enkele
wetenschappelijke aanwijzing was dat dit überhaupt
mogelijk was en we geen enkel zicht hadden op de effecten
van het virus op de lange termijn.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-11

Hoewel inmiddels wordt ontkend dat we een dergelijke
strategie hebben aangehouden, in de hoop dat ons geheugen zich net zo makkelijk laat bespelen als dat van de
minister-president, spreken de feiten voor zich. We hebben
de samenleving zeer recentelijk weer opengegooid, in de
hoop dat een combinatie van boosters en besmettingen
ons naar een endemische fase helpt. Het is het volgende
potje roulette met mensenlevens, dat tijdens persconferenties altijd op liefkozende wijze als "spannend" wordt
omschreven. En dat terwijl het aantal besmettingen toen
al aan het stijgen was. Probeer dat maar eens uit te leggen:
aan de ene kant, terecht, blijven vertellen hoe gevaarlijk en
onvoorspelbaar het virus is en hoe onzeker de gevolgen op
de lange termijn, en aan de andere kant steeds meer versoepelen en steeds meer besmettingen. Daarmee communiceer je bewust of onbewust dat een dergelijke stijging in
besmettingen op zichzelf geen probleem is. Zo keldert het
draagvlak voor maatregelen verder.
De voorzitter:
Een interruptie van de heer Hijink, SP.
De heer Hijink (SP):
Ik kan het begin van het betoog van mevrouw Simons heel
goed volgen. De SP was helemaal in het begin van de uitbraak, in maart 2020, een van de eerste partijen die bezwaar
maakte tegen de strategie van groepsimmuniteit. Inmiddels
is er natuurlijk wel het een en ander veranderd. We hebben
vaccinaties en boosters. Mensen die besmet raken worden
veel minder ziek van het virus. Er zijn ook veel minder ziekenhuis- en ic-opnames. Mevrouw Simons zegt dat het
kabinet nog steeds zou moeten sturen op zo weinig mogelijk
besmettingen. Wat zou dat dan concreet betekenen voor
de maatregelen die nu genomen worden en de afgelopen
tijd genomen werden? En hoe willen we dat op de langere
termijn vol gaan houden?
Mevrouw Simons (BIJ1):
Ik denk niet dat de heer Hijink goed heeft gehoord dat ik nu
in mijn betoog zeg dat we vandaag nog steeds moeten
hameren op zero covid of volledig indammen. We zijn
inderdaad in een fase terechtgekomen die er heel anders
uitziet dan die eerste, maar we weten ook niet wat de toekomst brengt. We zijn nú blij met de situatie nu met
betrekking tot deze variant. Het is niet gezegd dat we niet
nog nieuwe varianten gaan verwelkomen. We weten nog
steeds niet hoe corona zich zal ontwikkelen. Mijn angst zit
'm dan vooral ook in de timing van de euforie. Als we nu
denken dat we met zekerheid kunnen stellen dat omikron
de laatste variant is waar we met elkaar mee te maken krijgen en dat die zich tot een endemische variant zal ontwikkelen, dan nemen we, denk ik, een te groot voorschot op
wat de toekomst nog gaat brengen.
De heer Hijink (SP):
Die waarschuwing is, denk ik, terecht. Ik weet ook niet of
er veel partijen zijn die nu daadwerkelijk denken dat dit de
allerlaatste variant zal zijn. Maar goed, dat doet er ook niet
zo toe. Ik hoor best wel een groot contrast tussen het antwoord dat mevrouw Simons nu geeft en het betoog dat zij
daarvoor hield. Dat was er volgens mij toch echt op gericht
dat we moeten blijven inzetten op het terugdringen van het
aantal besmettingen. Dat was aan het begin van de epide-

Tweede Kamer

mie absoluut de beste strategie geweest, die inderdaad te
lang niet is gevolgd, maar ik mis nog steeds wel … U zegt
namelijk eigenlijk dat u hoe het nu gaat, met de maatregelen
en met meer dan 100.000 besmettingen vandaag, op dit
moment acceptabel vindt?
Mevrouw Simons (BIJ1):
Nee, dat vind ik niet acceptabel. Ik vind dat je te allen tijde
moet proberen om in ieder geval naar zo min mogelijk
besmettingen te streven, omdat je met zo min mogelijk
besmettingen ook uiteindelijk zo min mogelijk ziekenhuisopnames en dus zo min mogelijk ic-opnames riskeert. Ik
denk wel dat het nu, in de fase waarin we terecht zijn
gekomen, tijd is dat we inderdaad — de SP wacht er net als
BIJ1 al een hele tijd op — eens gaan kijken naar een langetermijnstrategie, die dus minder afhankelijk is van de dagkoersen, dus van de ic-opnames, en rekening houdt met
verschillende scenario's. Het is tijd dat wij daarbij ook als
Kamer — ik geloof dat een van de sprekers voor mij dat
ook al zei — onderdeel worden van het vormgeven van die
strategie. Dan kunnen we met elkaar verschillende scenario's bespreken, waarmee we op dát moment, in de realiteit
die op dát moment heerst — dat is vandaag de omikron en
dat kan over een paar maanden iets anders zijn — beter
kunnen anticiperen dan wel reageren.
De voorzitter:
De heer Hijink, tot slot.
De heer Hijink (SP):
Ja, ik heb een laatste vraag, dan heel concreet misschien
maar. Ik bedoel dat niet vervelend, maar het is me gewoon
oprecht niet helemaal duidelijk welke kant BIJ1 nou precies
op zou willen. Zou mevrouw Simons, als zij op dit moment
in vak-K zou zitten, extra maatregelen nemen om het aantal
besmettingen in te perken, zodat we van die 100.000 naar,
weet ik veel, 50.000, 10.000 of 2.000 gaan? Of zegt zij: nee,
ik zou in deze situatie afwachten en kijken wat er gebeurt
met de belasting in de zorg?
Mevrouw Simons (BIJ1):
Ten eerste zou ik, als ik in vak-K had gezeten, al vanaf dag
1 voor een andere strategie hebben gekozen, waardoor we
vandaag ook een ander uitgangspunt zouden hebben. Maar
dat is woulda, shoulda, coulda. Daarnaast vraagt de heer
Hijink mij naar specifieke maatregelen. Mijn betoog — ik
begrijp dat de heer Hijink dat niet helemaal duidelijk vindt
— gaat over strategie. En een strategie is breder dan een
enkele maatregel hier of een enkele maatregel daar. Het
gaat inderdaad over de weging tussen verschillende maatregelen maar het gaat vooral over de vraag vanuit welk
punt je vertrekt. Als je vertrekt met het oog op ic-capaciteit,
dan zal je tot een andere strategie komen dan wanneer je
vertrekt met het oog op zo min mogelijk besmettingen.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog. O, de heer Hijink, nog een keer.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-12

De heer Hijink (SP):
Ter correctie. Ik vroeg namelijk niet naar specifieke maatregelen over bijvoorbeeld het sluiten van de horeca, de sport
of weet ik veel wat. Maar zou mevrouw Simons op dit
moment wel maatregelen nemen om het aantal besmettingen vergaand in te dammen?
Mevrouw Simons (BIJ1):
Jazeker. Maar dan kom je dus toch terug op de aard van
de maatregelen. Een maatregel kan zijn een lockdown door
het hele land. Een maatregel kan ook zijn meer investeren
in bron- en contactonderzoek dat we eigenlijk in Nederland
nooit hebben gedaan waardoor we niet lokaal haarden
hebben kunnen indammen. Er is dus niet sprake van één
specifiek antwoord met betrekking tot een specifieke
maatregel. Het is wat BIJ1 betreft echt een strategievraagstuk.
Ik vervolg mijn betoog, ook op uw verzoek, voorzitter. Ik zei
zo-even al: het komt neer op een breder ideologisch debat.
Dat debat hebben we eigenlijk nooit gevoerd met elkaar in
deze Kamer. Zoals ook blijkt uit een aantal verlengingen
van deze tijdelijke wet, hebben we ons als Kamer steeds
gevoegd naar het beleid van dit kabinet. Het gaat er dan
om wie dan uiteindelijk de rekening betaalt voor de keuzes
die zowel de kamer als het kabinet hebben gemaakt. Dat
zijn de mensen uit de risicogroepen. Wel of niet besmet
raken, is voor hen een kwestie van leven of dood. Al twee
jaar lang verblijven zij gedwongen in isolatie omdat ze nog
geen seconde hebben kunnen rekenen op een overheid die
ook hun belangen serieus heeft genomen.
Er is nog een ander antwoord op de vraag wie de rekening
betaalt. Want terwijl het hele land door doelbewust beleid
al wekenlang wordt blootgesteld aan het virus, blijft het
akelig stil rondom long covid. Gelukkig is er afgelopen
maandag een rondetafelgesprek geweest, waarbij ook
patiënten aan het woord zijn gekomen. Dat is heel erg mooi.
In een positionpaper schetst Long Covid Nederland de ernst
van de situatie: dat steeds meer kinderen klachten ervaren,
soms langdurig, en wat de gevolgen zijn van de bewust
gecreëerde brandhaarden op school. We hadden het er tijdens het laatste coronadebat al veelvuldig over: zorgmedewerkers uit de eerste golf zitten soms al twee jaar thuis. De
symptomen variëren van orgaanfalen tot hartritmestoornissen. Iedereen kan die pech hebben: jong, oud, risicogroep
of kerngezond, in ieder geval volgens de maatstaven van
onze samenleving.
Voorzitter. Dat maakt de met deze wet bewust genomen
risico's zo schrijnend. In handen van mensen met de juiste
wil, kunnen we deze wet inzetten om mensenlevens te
redden. Dat zouden we volgens BIJ1 ook moeten doen. Ik
zeg dus nogmaals het volgende. Ja, ik zal instemmen met
de verlenging, maar ik roep het kabinet, net als de Raad
van State, op om hier eindelijk eens verantwoordelijk mee
om te gaan. Begin met een solidaire insteek, gericht op het
beschermen van de volksgezondheid. Dat is wat ik graag
terug wil zien in de visie, zeg ik ook in de richting van de
heer Hijink: het grotere verhaal en een nieuwe strategie.
Dat is niet alleen onze morele en wettelijke plicht, maar ook
zeker die van het kabinet. Ik zal het kabinet daar ook aan
houden.
Dank u wel.

Tweede Kamer

De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Simons. Dan geef ik het woord aan
de heer Van Meijeren van Forum voor Democratie.

De heer Van Meijeren (FVD):
Voorzitter, dank u wel. Steeds meer Nederlanders stellen
zichzelf de vraag: hoe vaak moet ik me nog laten vaccineren
voordat ik mijn vrijheid terugkrijg? Het confronterende
antwoord op die vraag is: je kunt je laten injecteren tot je
een ons weegt, maar je vrijheid zul je er niet mee terugkrijgen. Het is ons nog wel zo vaak beloofd. Week in, week uit
kregen we te horen dat een vaccin ons onze vrijheid zou
teruggeven. Sterker nog, een vaccin was het enige dat ons
uit deze crisis zou kunnen helpen. Het is inmiddels meer
dan een jaar geleden dat de eerste injectie werd toegediend.
Al snel maakten miljoenen Nederlanders een prikafspraak.
Dat deden ze niet omdat ze zelf ook maar enig noemenswaardig gezondheidsrisico liepen, maar omdat ze geloofden
dat de leden van het kabinet de waarheid spraken. Onze
toenmalige minister van Volksgezondheid twitterde bijvoorbeeld: prik voor prik krijgen we onze vrijheden weer terug.
Er zou een vaccinatiegraad van 70% nodig zijn en dan zouden we eindelijk van al die afschuwelijke maatregelen verlost zijn. Je zou dus wel heel egoïstisch zijn als je je niet
snel zou laten vaccineren.
Maar de leden van het kabinet spraken niet de waarheid;
er werd gelogen. Inmiddels is ruim 86% volledig gevaccineerd en heeft zelfs 97% antistoffen. Toch blijven we maar
doorsukkelen van lockdown naar lockdown. Stapje voor
stapje, met twee stapjes vooruit, één stapje achteruit en
weer twee stapjes vooruit, wordt de Great Reset gerealiseerd. Op 1 juli vorig jaar zei de toenmalige minister van
Volksgezondheid nog tegen mij dat het verdacht maken
van vaccinatie als een uitweg uit de crisis, een gevaar voor
de volksgezondheid zou zijn. Dat zei hij letterlijk, terwijl de
opvatting dat een vaccin ons nooit uit de crisis zou halen,
niet alleen míjn opvatting was, maar ook die van tal van
hoogleraren, wetenschappers en andere deskundigen,
mensen die aanzienlijk hoger gekwalificeerd zijn dan de
minister van Volksgezondheid en ook nog eens gespecialiseerd zijn in relevante vakgebieden, zoals virologie of
immunologie. Het is toch ronduit schofterig om opvattingen
die onder zo veel deskundigen leven, een gevaar voor de
volksgezondheid te noemen? Een excuus zou daarom op
zijn plaats zijn.
Wat zou ik graag ongelijk hebben gehad; wat zou ik hier
vandaag graag mijn ongelijk hebben toegegeven in een vrij
land. Maar helaas, helaas, heb ik wel gelijk gekregen en sta
ik hier vandaag in een onvrij land om een debat te voeren
over de zoveelste verlenging van de vrijheidsbeperkende
coronamaatregelen. Niet ik of de vele deskundigen die mij
voeden met hun informatie, maar de minister van Volksgezondheid was al die tijd degene die desinformatie verspreidde. We worden aan de lopende band belogen en
bedrogen. Over het vaccinatiebewijs werd bijvoorbeeld
beweerd: vrijwillig is vrijwillig, dus vrijwillig is niet stiekem
alsnog verplicht. Aldus Hugo de Jonge op 22 april 2020 bij
EenVandaag. Ook werd beweerd dat het een misverstand
was dat er voordelen zouden komen voor mensen die
gevaccineerd zijn. Wederom Hugo de Jonge, op 11
november 2020, in Het Parool. Er werd gezegd dat mensen
zich nooit gedwongen zouden moeten voelen om te bewij-

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-13

zen dat ze gevaccineerd zijn. Wederom Hugo de Jonge, op
21 maart vorig jaar, tegen de NOS. Er werd beweerd dat
vaccinatie de sleutel tot onze vrijheid zou zijn. Hugo de
Jonge, op 13 september vorig jaar, op Twitter. Er werd
beweerd dat de QR-code ervoor zou zorgen dat we van de
anderhalvemeterregel verlost zouden zijn; dat was de reden
dat we die QR-code kregen. Hugo de Jonge, tijdens de
persconferentie van 14 september 2021. Er werd beweerd
dat het wel of niet nemen van de boostervaccinatie geen
gevolgen zou hebben voor de geldigheid van het coronatoegangsbewijs. Hugo de Jonge, op 22 november vorig
jaar, op Twitter.
Wij van FVD, die ervoor waarschuwden dat we straks iedere
drie, zes of negen maanden aan de beurt zouden zijn voor
een nieuwe prik om maar dat groene vinkje te behouden,
werden natuurlijk niet inhoudelijk weersproken, maar
gemakzuchtig weggezet als complotdenkers.
Voorzitter. Ik zou nog lang door kunnen gaan, maar het
punt is duidelijk: leugen na leugen na leugen. Iedere week
komen er tien nieuwe leugens bij om die ene reusachtige
leugen overeind te houden, de reusachtige leugen dat de
coronamaatregelen überhaupt bedoeld zouden zijn voor
de bescherming van de volksgezondheid. De nieuwe
minister van Volksgezondheid heeft inmiddels ook laten
zien dat hij er niet voor terugdeinst om door middel van
list en bedrog vrijheidsbeperkende maatregelen te pushen,
bijvoorbeeld vorige week, toen hij de uitkomsten van de
TU Delft aan het manipuleren was en zo op schimmige
wijze aan het liegen was over de effectiviteit van het coronatoegangsbewijs. Het roept de vraag op waarom dat liegen
allemaal nodig zou zijn. Als we daadwerkelijk te maken
zouden hebben met zo'n levensgevaarlijk virus en de vrijheidsbeperkende maatregelen effectief zouden zijn om ons
daartegen te beschermen, dan is het toch niet nodig om
daar steeds over te liegen?
Voorzitter. De vraag stellen is hem beantwoorden. We
hebben niet te maken met een gezondheidscrisis en de
maatregelen dienen een andere agenda. Vandaag gaat het
over de vierde verlenging van de zogenaamde Tijdelijke
wet maatregelen covid-19, de spoedwet, in feite een
machtigingswet op grond waarvan met ministeriële regelingen, dus zonder wetsbehandeling, vergaande grondrechtenbeperkende maatregelen kunnen worden getroffen. Dat
is een werkwijze die indruist tegen de fundamentele uitgangspunten van een parlementaire democratie, maar gelet
op de tijdelijkheid en de bijzondere omstandigheden zou
het volgens de Raad van State en andere voorstanders toch
juridisch toelaatbaar zijn. De wet zou immers maar drie
maanden gelden en dan automatisch komen te vervallen.
Deze Kamer rook geen onraad toen duidelijk werd dat de
regering een mogelijkheid had gecreëerd om die spoedwet
steeds weer met drie maanden te verlengen. Sterker nog,
wie ervoor waarschuwde dat de regering hiermee wel heel
veel macht kreeg en dat het maar de vraag was of de
spoedwet wel echt zo tijdelijk zou zijn, werd een complotdenker of een wappie genoemd. De schade die onze maatschappij ondertussen is berokkend, is niet in woorden uit
te drukken. Ouderen die in eenzaamheid zijn gestorven.
Families die uit elkaar zijn gescheurd. Ondernemers die
hun levenswerk in rook hebben zien opgaan. Het leed dat
is veroorzaakt, het verdriet dat mensen is aangedaan; het
is met geen pen te beschrijven. En dat alles zogenaamd
voor een virus dat niet veel gevaarlijker is dan een stevige

Tweede Kamer

griep en, naarmate het muteert, alleen maar minder en
minder gevaarlijk wordt.
"Maar er gaan wel mensen aan dood, hoor", wordt dan vaak
gezegd. Dat klopt: gemiddeld ongeveer acht per dag; gisteren vijf, eergisteren twee. Ter vergelijking: er sterven iedere
dag gemiddeld dertien mensen doordat ze struikelen. Een
veelvoud daarvan belandt iedere dag na een struikelpartij
in het ziekenhuis. Alleen worden die cijfers niet dagelijks
bekendgemaakt op een struikeldashboard en breed uitgemeten in alle media. Stoepranden zijn nog steeds niet verboden en niet op iedere hoek van de straat hangt een groot
bord waarop staat "blijf thuis, samen tegen struikelen". We
krijgen geen dringende adviezen om geen spullen te laten
slingeren om onszelf en anderen te beschermen tegen
struikelen. De gemiddelde leeftijd van mensen die overlijden
aan corona is bijna 80 jaar voor mannen en 84 jaar voor
vrouwen. Dat is hoger dan de gemiddelde levensverwachting in Nederland. Dus hoe hard het misschien ook klinkt
en hoe treurig ieder sterfgeval ook is, dit zijn mensen die
ook zonder corona op ieder moment hadden kunnen overlijden aan wat voor corona-, rhino- of influenzavirus dan
ook, zoals er al sinds jaar en dag tijdens iedere griepgolf
duizenden oude en kwetsbare mensen komen te overlijden.
"Maar veel mensen worden ernstig ziek en de zorg kan het
bijna niet aan", is dan vaak het volgende argument. Hoeveel
mensen er ziek worden, dat valt gelukkig ook heel erg mee.
Van de gemiddeld 68.000 mensen die per dag positief getest
worden, belanden er gemiddeld elf per dag op de ic. Dat is
0,016%, als je er al van uit zou gaan dat die positieve tests
daadwerkelijk ook allemaal besmettingen zijn, wat natuurlijk
niet het geval is. Feit blijft dat de meeste mensen niet eens
weten of ze corona hebben als ze zich niet laten testen,
omdat ze simpelweg geen klachten hebben of hoogstens
een snotneus.
Er liggen op dit moment rond de 200 mensen op de ic met
corona. Mét corona: het is maar de vraag of ze daar ook
liggen door corona. Dat zijn ook nog eens vrijwel allemaal
mensen met onderliggende kwalen of ernstig overgewicht.
De gemiddelde BMI van coronapatiënten op de ic ligt rond
de 30, oftewel de gemiddelde coronapatiënt op de ic lijdt
aan obesitas. Dus als je de druk op de ic zou willen verlichten, dan stimuleer je dat mensen gezond eten en voldoende
sporten, niet dat ze thuis blijven zitten en fastfood bestellen,
terwijl sportscholen de helft van het jaar geheel of gedeeltelijk gesloten zijn.
Of je zou logischerwijs de capaciteit van de zorg opschalen,
maar ook dat gebeurt maar niet! In maart 2020 werd nog
gezegd: we kunnen niet zomaar een blik ic-verpleegkundigen opentrekken. Maar inmiddels zijn we 22 maanden verder, terwijl de opleiding tot ic-verpleegkundige 18 maanden
duurt. Dat roept de vraag op hoeveel extra ic-verpleegkundigen er inmiddels zijn opgeleid. Antwoord: nul. Niet één!
Sterker nog, het aantal ic-verpleegkundigen is afgenomen.
Er zijn geen inspanningen verricht om het aantal instromers
te vergroten, geen wervingscampagnes, geen salarisverhogingen, helemaal niets. De zorgcapaciteit had wel verhoogd
kúnnen worden, maar blijkbaar wilde men dit niet.
Waarom zou men dat niet willen? Ik vrees omdat er dan
geen argumenten meer zouden zijn om die totalitaire controlestaat verder uit te rollen. De ambitie om die controlestaat op te tuigen, blijkt vooral uit de laatste uitbreidingen
van de spoedwet. De eerste versie van de spoedwet bevatte

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-14

al de meest vergaande vrijheidsbeperkende maatregelen
die ons land sinds de Tweede Wereldoorlog heeft gekend,
maar zelfs die bleken meerdere keren niet vrijheidsbeperkend genoeg te zijn. Er moest en zou een digitaal coronapaspoort komen, een coronatoegangsbewijs, dat vervolgens
op steeds meer plekken verplicht is geworden. Als het aan
het kabinet ligt, wordt het straks ook nog op essentiële
plekken als de werkvloer en in het onderwijs verplicht. En
tot overmaat van ramp wordt het ook nog eens aangescherpt tot 2G. Het kabinet heeft weliswaar laten weten dit
plan eventjes op de lange baan te schuiven, maar weigert
het voorstel in te trekken.

Tot slot heb ik een amendement ingediend om het coronatoegangsbewijs af te schaffen in sportscholen. Sporten
zorgt voor een betere fysieke en mentale conditie en is van
groot belang voor een gezonde levensstijl. Het is dus juist
in het belang van de volksgezondheid om sporten zo toegankelijk mogelijk te houden voor iedereen.

Stelt u zich eens voor dat ik u drie jaar geleden had verteld
dat we vandaag allemaal een digitale QR-code zouden
moeten hebben die is gekoppeld aan onze persoonlijke
identiteit, en die we de hele dag door zouden moeten
scannen om ergens naar binnen te kunnen. U zou me hebben uitgelachen. Als ik er dan bij zou hebben verteld dat
dat noodzakelijk zou zijn om de druk op de ic's te verlagen,
dan had u me doorverwezen naar een specialist. Toch is
dat vandaag de treurige realiteit: miljoenen Nederlanders
die niet aan de door de regering vastgestelde toegangseisen
voldoen — toegangseisen die op elk moment kunnen veranderen! — worden gestigmatiseerd, gediscrimineerd en
buitengesloten van het sociaal-maatschappelijke leven. Je
zult gehoorzaam zijn of je doet niet meer mee. We worden
tot slaaf van de overheid gemaakt.

De voorzitter:
Er is een interruptie van de heer Van Wijngaarden, VVD.

Gelukkig zien steeds meer mensen dat het coronatoegangsbewijs geen enkele noemenswaardige bijdrage levert aan
de volksgezondheid. De druk op het kabinet om dit afschuwelijke middel zo snel mogelijk af te schaffen, neemt toe.
Daarom heb ik vandaag vier amendementen ingediend.
Het eerste amendement strekt ertoe om het coronatoegangsbewijs overal en voor iedereen in het geheel af te schaffen.
Het kan. Als het gebeurt, zult u zien dat het geen enkel
noemenswaardig effect heeft op de epidemiologische
situatie, maar wel onze samenleving weer een heel stuk
prettiger maakt.
Ik weet dat er partijen zijn die misleid zijn door alle verwarring die is gezaaid en twijfelen of het wel verstandig om in
één klap dat hele coronatoegangsbewijs af te schaffen. Ook
die partijen kom ik tegemoet met drie minder verstrekkende
amendementen. Die zullen alleen in stemming komen als
mijn eerste amendement niet wordt aangenomen. Dat
betreft een amendement om het coronatoegangsbewijs in
ieder geval af te schaffen voor kinderen. We kennen allemaal de schrijnende verhalen van kinderen die niet meer
met vriendjes of vriendinnetjes naar de bioscoop kunnen
en onder enorme sociale druk komen te staan om zich te
laten vaccineren. Voor volwassenen is de sociale uitsluiting
vaak al een ramp, maar kinderen moeten we hier helemaal
niet mee opzadelen. Het is volstrekt onacceptabel dat kinderen een vaccin gaan halen, omdat ze anders worden
buitengesloten, niet omdat dat medische voordelen heeft.
Ik mag toch hopen op brede steun voor dit amendement.
Hetzelfde geldt voor mijn amendement om het coronatoegangsbewijs in elk geval af te schaffen voor alle plekken in
de buitenlucht. We weten allemaal dat de kans op besmetting in de buitenlucht nagenoeg nihil is. Nogmaals, wat
FVD betreft wordt het coronatoegangsbewijs altijd en overal
voor iedereen afgeschaft, maar zolang dat niet gebeurt,
kunnen wij er in elk geval voor zorgen dat mensen nog een
terrasje kunnen pakken.

Tweede Kamer

De vorige minister van Volksgezondheid leek er soms plezier
aan te beleven om ongevaccineerden te pesten en te treiteren door eerst te zeggen dat zij niet naar de wc mogen als
ze op een terras zitten, om vervolgens zelfs dat terrasje
helemaal van ze af te pakken. Het neigt naar sadisme.

De heer Van Wijngaarden (VVD):
Ik kom even terug op het punt van die kinderen. Volgens
mij hadden we afgesproken dat wij moesten proberen ons
een beetje tot die wet te beperken die hier voorligt. Ik snap
best dat er wat uitweidingen zijn, maar nergens staat het
punt dat hier wordt gemaakt, namelijk dat kinderen zich
verplicht zouden moeten laten vaccineren en alleen met
een bewijs ergens binnen kunnen komen. Ik vind het dus
naar de mensen die dit debat volgen en ouders met kinderen, eigenlijk niet zo kies om hier aan een soort stemmingmakerij en bangmakerij te doen door dingen te suggereren
die niet worden voorgesteld.
De heer Van Meijeren (FVD):
De heer Van Wijngaarden is zich er kennelijk niet eens van
bewust dat ik het niet heb over maatregelen die worden
voorgesteld, maar over geldend recht. Het is vandaag al zo
dat kinderen zonder QR-code niet naar de bioscoop of
McDonald's mogen. We debatteren vandaag over de verlenging van de coronamaatregelen. In de spoedwet staat
dat die maatregelen verlengt kunnen worden en op onderdelen kunnen worden afgeschaft. Daarom heb ik concrete
voorstellen gedaan om bepaalde maatregelen op onderdelen af te schaffen. Dit past volledig binnen het wetsvoorstel
dat we vandaag bespreken.
De heer Van Wijngaarden (VVD):
Nou ja goed, kennelijk hebben we een ander wetsvoorstel
gelezen. We kunnen wel steeds harder gaan praten, maar
daarmee is het nog niet waar.
De heer Van Meijeren (FVD):
Het wetsvoorstel dat ik hier vandaag bespreek, is de vierde
goedkeuring van de verlenging van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19. Artikel 58ra van de Wet publieke
gezondheid, dat als onderdeel geldt van de Tijdelijke wet
maatregelen covid-19, bepaalt dat het coronatoegangsbewijs geldt voor kinderen vanaf 13 jaar. Ik stel voor om dat
voor kinderen niet langer te laten gelden. Dit past volledig
in het wetsvoorstel, dus dat is wel waar.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-15

De heer Van Meijeren (FVD):
Voorzitter. De nieuwe minister kan zich nu van zijn menselijke kant laten zien door deze amendementen oordeel
Kamer te geven. Als deze alleszins redelijke amendementen
worden ontraden, waar ik helaas rekening mee houd, dan
bewijst dat des te meer dat de minister helemaal niet het
belang van de volksgezondheid vooropstelt. Met volksgezondheid heeft een QR-code namelijk helemaal niets te
maken. Het dient enkel de belangen van de globalistische
elite, die een Great Reset nastreeft. Ik doel op een nieuwe
maatschappelijke en politiek orde, waarin de beslissingsbevoegdheden van nationale staten verdwijnen en politieke
en economische besluiten worden genomen door een
wereldregering, een New World Order. Dat is in het belang
van de grote sleutelspelers, de corporate states, de ngo's
en internationale organisaties, maar in strijd met de belangen van gewone burgers. Stap voor stap trekken de globalisten meer en meer macht en controle naar zich toe.
Maar steeds meer mensen zien het. Steeds meer mensen
pikken het niet meer en komen in opstand. Dat geeft een
boel moed, niet alleen in Nederland maar in tal van landen.
We zien steeds meer landen waar de druk al zo hoog is
opgevoerd dat alle maatregelen zijn afgeschaft. Denk aan
Denemarken, Engeland, Ierland en Spanje. Mensen kunnen
weer normaal leven, zonder mondkapje, zonder 1,5 meter,
zonder QR-code en zonder maximale groepsgroottes. Het
blijkt veilig te zijn. De rampscenario's die zich zouden
voordoen als je alles in één keer opheft, blijken zich nergens
voor te doen. In Canada is nu ook een fantastische vrijheidsbeweging opgestaan die niet meer te stoppen lijkt te zijn.
Vele landen zullen volgen, zeker ook Nederland. Ook hier
in Nederland is de boel aan het kantelen.

De heer Van Meijeren (FVD):
Naar mijn oordeel worden de maatregelen, zoals ik ook
benoemd heb in mijn betoog, stapje voor stapje aangescherpt. Dan gaat het weer twee stapjes vooruit en twee
stapjes achteruit. Nu blijkt juist dat het niet of nauwelijks
met de epidemiologische situatie te maken heeft. Bij al die
maatregelen, of het nou de mondkapjesverplichting, de
invoering van het coronatoegangsbewijs of zelfs de 1,5
meter is, is helemaal geen causaal verband te verzinnen
met de daling of de stijging van de cijfers. Het is eerder zo
dat de maatregelen de volksgezondheid schaden dan dienen. Wat hier in het parlement gebeurt, is naar mijn stellige
overtuiging voor het grootste deel toneel. Af en toe wordt
er zogenaamd een hand uitgestoken en worden we blij
gemaakt met een dode mus, bijvoorbeeld wanneer de
minister na een heel lang debat toezegt dat het coronabewijs niet op het terras gaat gelden. En twee weken later
horen we: o ja, het gaat toch op het terras gelden. Ik ben
blij dat u nog vertrouwen heeft in dit parlement, maar bij
mij is dat inmiddels tot een dieptepunt gedaald.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dat is mijn punt niet. Ik heb ook in mijn bijdrage best wel
wat kritiek geuit op onze eigen rol in de Kamer, maar het
blijft zo dat maatregelen niet worden ingevoerd als wij bij
meerderheid besluiten dat een aantal zaken niet door kan
gaan of als wij bij meerderheid het kabinet terugfluiten op
een aantal maatregelen. In plaats daarvan hangt u een groot
verhaal op over een soort van globalistische elite die mij
en anderen hier zou aansturen. Dit is gewoon de democratische controle die zijn werk doet. Als wij zeggen dat een
wetsvoorstel niet doorgaat, dan gaat dat wetsvoorstel niet
door, zoals het hoort in een democratie.

De verlenging van de maatregelen, die we vandaag
bespreken, zal nog wel worden aangenomen, maar de
massa die niet meer meedoet, groeit met de dag. Dat blijkt
zelfs uit informatie van de politie en het Openbaar Ministerie, die is opgenomen in de laatste uitvoeringstoets over
het coronabeleid. De weerstand tegen het beleid neemt toe
en is bijna niet meer te onderdrukken. Er staat letterlijk dat
de politie een meer structurele en georganiseerde ontwijking van de maatregelen ziet en dat, als massaal aangekondigde acties van burgerlijke ongehoorzaamheid daadwerkelijk plaatsvinden, daar niet op een repressieve wijze tegen
op te treden is. Zo blijkt maar weer hoe effectief burgerlijke
ongehoorzaamheid en andere vormen van vreedzaam
protest kunnen zijn. Daarom roep ik iedereen op: hou vol,
blijf doorgaan, geef nooit op. We zijn aan het winnen.

De heer Van Meijeren (FVD):
Zo zou dat horen in een democratie, maar ik zou mevrouw
Westerveld willen meegeven dat heel veel maatregelen ook
al helemaal niet meer door het Nederlandse parlement
genomen worden. Neem bijvoorbeeld de verordening van
de EU over het Digital Green Certificate of de plannen vanuit
de EU om een digitale identiteit voor alle EU-burgers te
verplichten. Daar komt geen wetsvoorstel voor in dit parlement. Daar kunnen wij niet tegenstemmen. Wij kunnen daar
helemaal niets tegen doen. In dat opzicht heeft u dus gelijk
en is Nederland geen democratie te noemen.

Dank u wel.

De voorzitter:
Mevrouw Westerveld, tot slot.

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ik hoor nogal wat inconsistenties in het verhaal van de heer
Van Meijeren. Ik zou hem willen vragen wat hij nu zegt over
het gegeven dat een aantal maatregelen wordt afgeschaft
omdat de epidemiologische situatie daartoe aanleiding
geeft. Dat laat toch juist zien dat de democratische controle
werkt? Als wij met elkaar zeggen dat we bijvoorbeeld geen
2G-wet willen of dat we veranderingen willen in deze tijdelijke wet, dan doen de democratische controle en de Tweede
Kamer toch hun werk?

Tweede Kamer

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Nee, dat heb ik niet gezegd. De heer Van Meijeren haalt er
nu van alles bij. Dit debat gaat over maatregelen die zijn
genomen. Sterker, dit gaat over een wet die wordt verlengd
en over maatregelen in Nederland die worden genomen
mede om de volksgezondheid te beschermen. Mijn punt is
dat, als wij bij meerderheid besluiten dat een aantal zaken
niet doorgaat, wij het kabinet kunnen terugfluiten. Dat is
hoe een democratie werkt. Dat is mijn punt. Dat heeft
helemaal niets te maken met globalistische elites of met
burgerlijke ongehoorzaamheid. Dat is hoe een democratie
werkt en hoe die zou moeten werken. We moeten er met

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-16

elkaar voor zorgen dat het zo in de toekomst blijft werken.
Dat is mijn punt.
De voorzitter:
De heer Van Meijeren, tot slot.
De heer Van Meijeren (FVD):
Daarbij verliest mevrouw Westerveld nog wel uit het oog
dat in Nederland het dualisme ook niet meer goed is
gewaarborgd. Het is niet zo dat er een duidelijke scheiding
is tussen het kabinet en de Tweede Kamer. Ministers zitten
op schoot bij fracties. Alles wordt bekokstoofd in fractievergaderingen. Door dichtgetimmerde akkoorden zijn er dus
ook constant coalitiepartijen die alles kunnen blokkeren,
zelfs als een grote oppositie tegen is. Ook als dat gaat om
maatregelen die in geen enkel …
De voorzitter:
Mevrouw Westerveld, tot slot.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dat herken ik. Sterker nog, ik heb er zojuist in mijn bijdrage
nog een punt van gemaakt dat fracties soms al wetsvoorstellen zeggen te steunen terwijl we die nog niet eens hebben gehad. Ik heb daar een punt van gemaakt. Alleen, wat
ik hier zeg is dat dat dus niets te maken heeft met een globalistische wereldelite. Dat heeft ermee te maken dat wij
onze taak serieus moeten nemen, dat er dualisme in deze
Kamer moet zijn en dat we er met elkaar voor moeten zorgen dat onze democratie blijft functioneren. Daar zijn we
met elkaar verantwoordelijk voor. Dat doen we door duidelijke regels af te spreken, door onze taak serieus te nemen
en door het kabinet goed te controleren. Laten we dat hier
blijven doen. Laten we er inderdaad voor zorgen dat we in
dit huis over de maatregelen gaan en we niet naar derden
wijzen die kennelijk een vinger in de pap hebben. Wíj gaan
daarover. Wij moeten trots zijn op onze taak, wij moeten
zorgen dat wij die goed uitvoeren en wij moeten dat ook
blijven doen in de toekomst.
De voorzitter:
Meneer Van Meijeren, tot slot.
De heer Van Meijeren (FVD):
Het is overduidelijk dat er een internationale agenda heerst
om die QR-code overal te verplichten. Het is geen toeval
dat, nadat we sinds mensenheugenis allerlei virussen op
normale manieren hebben kunnen verslaan, er in één keer
in alle landen een QR-code voor nodig zou zijn. Het blijkt
ook dat veel leden van het kabinet hele nauwe banden
hebben met het World Economic Forum en daarover liegen,
hier in deze Kamer. Daar hebben wij al verschillende keren
aandacht voor gevraagd, en toch blijft u uw ogen daarvoor
sluiten. Maar het is heel duidelijk dat maatregelen die de
Great Reset, zoals Klaus Schwab die voorstelt, tot gevolg
heeft, genomen worden onder het mom van een zogenaamd
virus. Bijvoorbeeld dat coronatoegangsbewijs, dat leidt
naar een digitale identiteit, is rechtstreeks te herleiden tot
de plannen van het World Economic Forum.

Tweede Kamer

De voorzitter:
Dank u wel. We zijn nu klaar met dit onderwerp. Dan geef
ik het woord aan mevrouw Agema van de PVV. Ik stel voor
dat we daarna vijf minuten pauzeren voordat we verdergaan
met de andere collega's.

Mevrouw Agema (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik had vorige week corona, en niet
bepaald mild, maar het was ook wel weer heel snel weg.
Het lastige was alleen dat ik daardoor de hele week niet
naar mijn werkplek kon en vandaag een beetje een rommelige bijdrage heb. Maar ik hoop dat het mij vergeven is.
De voorzitter:
Zeker. Fijn dat u er weer bij bent.
Mevrouw Agema (PVV):
Dank u wel. Ik ben ook blij om hier weer te zijn.
We bespreken vandaag de verlenging van de vrijheidsbeperkende maatregelen en het inkorten van de geldigheidsduur van de vaccinatie- en herstelbewijzen. Zoiets gaat in
dit huis altijd gepaard met een memorie van toelichting.
Die hebben we dan ook op 23 november van inmiddels
oud-minister De Jonge ontvangen. Het was een unicum
voor minister De Jonge dat deze memorie van toelichting
maar tweeënhalve pagina betrof, want we zijn van hem wel
wat anders gewend.
Bij de voorbereiding van het debat las ik het blokje over het
OMT-advies en de prognosemodellen. Hij schrijft: "Deze
prognoses schetsen een ongunstiger beeld voor de
komende herfst- en wintermaanden dan eerder gemodelleerd, aldus het OMT-advies. Verder geeft het OMT aan dat
er een grotere mate van onzekerheid is ten opzichte van
eerdere modelleringen, waarbij ook een forse toename van
ziekenhuis- en ic-opnames niet uitgesloten is. Het OMT
geeft in het advies naar aanleiding van het 128ste OMT aan
dat zo spoedig mogelijk aanvullende maatregelen nodig
zijn om de verdere toename van de ziekenhuis- en daarmee
ic-opnames te keren. Deze aanvullende maatregelen moeten, zo geeft het OMT aan, genomen worden om de transmissie van het virus af te remmen." En zo gaat het nog even
door. Dit was de aanleiding voor het verlengingsbesluit en
voor het debat dat wij hier vandaag voeren, maar we weten
allemaal dat die prognoses en die modellen niet zijn uitgekomen. Mijn vraag aan de minister is dan ook: als de aanleiding voor het verlengen van het besluit is komen te vervallen, waarom gaan we er dan nog mee door?
Het is niet gezegd dat de situatie in de ziekenhuizen niet
meer uit de hand kan lopen. We weten allemaal dat er in
het Verenigd Koninkrijk ongeveer vijf keer meer mensen
per hoofd van de bevolking in het ziekenhuis liggen met
corona dan hier. De minister maakte in zijn oude rol nog
de juiste analyse, namelijk dat er structureel geïnvesteerd
moet worden in de ic-capaciteit en de ziekenhuizen. Ik vraag
me af waarom dat niet de lijn is die gevolgd wordt. Waarom
kijken we nog steeds naar de nieuwe hoofdlijnenakkoorden
die in het nieuwe regeerakkoord staan, waarin de ziekenhuizen te maken krijgen met nieuwe besparingen in plaats van
met structurele investeringen? Nogmaals, het kan nog

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-17

misgaan in de ziekenhuizen, maar dan vind ik wel dat de
minister ook bezig moet zijn met het structureel opschalen
van de ic-capaciteit en de ziekenhuiscapaciteit, zoals hij in
zijn oude rol zei. Desnoods richt hij noodhospitalen in. Als
het nog misgaat met omikron, dan gaat het heel erg snel
mis. Als er minder gevallen instromen in de ic's, moet je
misschien een milder alternatief hebben, in sporthallen, de
RAI of wat dan ook. Als de minister denkt dat het nog steeds
mis kan gaan in de ziekenhuizen, dan vraag ik hem om actie
te ondernemen, zodat we dat voor kunnen zijn.
Ik wil het heel concreet hebben over de Wet publieke
gezondheid en alle mogelijkheden die daarin opgeschreven
staan. Het valt mij op dat de gereedschapskist, zoals die
genoemd wordt, vooral een paniekdoos is. We hebben in
Nederland al twee jaar een situatie waarin de ic-capaciteit
de helft minder is dan het gemiddelde in andere Europese
landen. Die capaciteit is niet eens opgehoogd naar het
gemiddelde in Europese landen, naar zo'n 2.000. We hebben
een paniekdoos waarin gegraaid wordt naar tools en
gereedschap dat niet goed werkt en waarmee vervolgens
het hele land op slot gegooid wordt, zoals ook weer
gebeurde tijdens de laatste lockdown. Maar het is na twee
jaar nog steeds onduidelijk wat de werking is van de dingen
die in de gereedschapskoffer zitten. Aan de ene kant kun je
hele concrete dingen doen, zoals het omhoog brengen van
de ziekenhuiscapaciteit. De juiste ventilatie zorgt voor
minder besmettingen. Dat is ook bewezen effectief. Stoken,
wat onbetaalbaar is geworden, werkt ook. Er zijn dingen
die wel werken, maar die zitten niet in de gereedschapskist.
In de gereedschapskist zitten dingen waarvan je moeilijk
kunt aantonen dat ze werken, bijvoorbeeld de 1,5 meter.
Die wordt in de Wet publieke gezondheid heel concreet "de
veilige afstand" genoemd. Ik vind het heel bijzonder dat de
veilige afstand op dit moment wordt gerekend op 1,5 meter.
De hoofdroute die corona neemt, is de besmettingsroute
via het inademen van elkaars adem. Als je op 1,5 meter
afstand van elkaar blijft, dan kan ik me heel goed voorstellen
dat de kans dat je elkaars adem en daarmee eventueel
corona inademt, wat kleiner wordt. Maar we kennen ook
allemaal de proefsettings waaruit blijkt dat, als je de ruimte
niet goed ventileert, die virusdeeltjes ook over een veel
grotere afstand kunnen gaan zweven en andere mensen
op een grotere afstand kunnen besmetten. Daarom vind ik
het echt een miskleun om in de Wet publieke gezondheid
1,5 meter dé veilige afstand te noemen. Ik vind dus eigenlijk
dat dit eruit zou moeten, want het is een veel complexer
geheel. Je hebt niet alleen de afstand nodig om elkaars
adem niet in te ademen. Als de ruimte goed geventileerd
wordt en als er gestookt wordt — als dat weer betaalbaar
wordt — kun je nog een heel eind komen met betrekking
tot de veiligheid in die situatie. Een rapport van het RIVM
heeft bijvoorbeeld onlangs aangetoond dat het aantal
besmettingen in nachtclubs bij inachtneming van slechts
de huidige ventilatierichtlijnen met wel 70% zou kunnen
dalen. Dat scheelt nogal een slok op een borrel als we nu
met onze neus in de richting staan dat we toch de boel weer
open willen gooien. Waarom zetten we dan niet in op die
juiste ventilatie?
Dan de sluiting van publieke plaatsen: het kunnen sluiten
van buitenruimtes, parken, kermissen, braderieën, markten,
noem maar op. Dat vindt allemaal plaats in de buitenlucht.
Het is heel erg vreemd dat ook weer in de nieuwe Wpg staat
dat contact in de buitenlucht nog altijd als een gevaar wordt
gezien. De kans op besmetting met corona in de buitenlucht

Tweede Kamer

is nagenoeg nihil. Er was al in het begin van de pandemie
een groot onderzoek in China waarbij onder 7.000 gevallen
maar één geval daarvan bekend was. Ook in de weekstaten
van het RIVM is maar van een klein deel van die besmettingen bekend waar die zo ongeveer hebben plaatsgevonden.
Van dat kwart miljoen besmettingen waarvan we wel zo
ongeveer weten waar ze hebben plaatsgevonden, wordt
de buitenlucht niet één keer genoemd. Als je dan in de Wpg
allerlei dingen in de buitenlucht kunt afsluiten, heb je dat
stuk gereedschap wel liggen voor als je in paniek bent en,
weet ik veel, met een hamer een spijker stuk wilt slaan,
maar het gaat niet werken. Het is onzinnig en overbodig.
Zo staan er meer dingen in die eigenlijk niet goed werken,
bijvoorbeeld ook de mondkapjesplicht. Laten we wel wezen:
er zijn meer dan 37.000 onderzoeken gedaan naar mondkapjes. De grote gemene deler daarvan is dat ze, als je ze in
proefopstellingen onderzoekt, het inademen van elkaars
adem wel degelijk kunnen blokkeren en daardoor ook zouden kunnen werken in het voorkomen van transmissie en
dat er met FFP2-maskers ook nog heel veel méér kans is
om dat te verminderen. Maar als je vervolgens een regel
gaat maken dat het bijvoorbeeld hier in de Tweede Kamer
niet hoeft maar daar op de publieke tribune wel, waar ben
je dan eigenlijk mee bezig? Want uiteindelijk zijn we aan
het einde van de dag op plekken geweest waar het wel
moest en op plekken waar het niet moest. Dan gaan we
naar huis en we weten dat twee derde van de besmettingen
nog altijd gewoon plaatsvindt binnen het huishouden. Dan
heb je dus ook weer zo'n stuk gereedschap in die gereedschapskist zitten dat eigenlijk niet goed bruikbaar is.
Met betrekking tot de verlenging staan we vooral op een
ideologisch kruispunt. Dat zien we heel duidelijk. Het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Denemarken, Zwitserland, Finland
en delen van Spanje doen alle coronamaatregelen in de
ban en stoppen overal mee, vooral ook met de coronatoegangsbewijzen. Andere landen gaan ermee door of doen
er een schepje bovenop, zoals Oostenrijk op het punt van
de vaccinatieplicht. Ik zie daar vooral een ideologisch
kruispunt. In de antwoorden van de minister op de vragen
zie ik ook dat hij nog steeds op het ideologische standpunt
staat dat we door moeten gaan op de voet van die coronatoegangsbewijzen; dat blijft hij ook steeds zeggen. Ik vind
dat een verkeerde keuze. Het heeft allemaal lang genoeg
geduurd om vrijheidsbeperkende maatregelen vol te houden.
Ik noem bijvoorbeeld ook de 6 miljoen mensen die er niet
voor gekozen hebben om een boosterprik te nemen. Dat is
hun keuze geweest, de keuze van ruim 6 miljoen volwassen
Nederlanders. Als alles doorgaat, vervalt voor vrijdag bij
de eerste 540.000 het groene vinkje. Ik vind dat je dat niet
kunt maken. Ik denk dat je ook de positieve dingen moet
zien: 92% van de 60-plussers heeft de booster wél gehaald.
Ik vraag eigenlijk aan de minister welk gevaar hij dan nog
ziet. Die booster moest gehaald worden. 92% van de 60plussers heeft dat gedaan. Waar ziet hij nu dan nog de grote
beren op de weg? Ik wil dat echt graag van hem horen.
Dan het inkorten van het vaccinatiebewijs. Wat gaat mijn
tijd snel, voorzitter.
De voorzitter:
Ja, u bent lekker bezig.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-18

Mevrouw Agema (PVV):
Ja, ik heb daar een heleboel vragen over gesteld. Het EMA
zet bijvoorbeeld vraagtekens bij het zetten van een vierde
prik, omdat het bang is dat het immuunsysteem van mensen
overbelast kan raken. Maar als ik daarnaar vraag, antwoordt
de minister gewoon dat hij denkt dat een vierde prik gaat
aanbieden. Als je dat soort dingen blijft doen en tegelijkertijd de werkingsduur inkort, ben je dus eigenlijk bezig om
door te gaan op de voet van coronatoegangsbewijzen. Dan
zie ik er geen heil meer in en dan zie ik er ook geen einde
meer aan komen. Als bijvoorbeeld ons eigen Sanquin, dus
onze eigen bloedbank voor onze eigen populatie, zegt en
ziet dat de bescherming en de antistoffen bij mensen die
de ziekte hebben doorgemaakt minder hard afnemen dan
bij mensen die gevaccineerd zijn, dan vind ik het heel
vreemd dat de termijnen voor het herstelbewijs korter zijn
dan die voor het vaccinatiebewijs. Maar toch zegt de
minister: dat hebben we afgesproken en dat doen we op
Europees niveau.
Daar heb ik ten slotte nog één vraag over, voorzitter. Iedere
keer zegt de minister dus — ik ga even op zoek in mijn
stukken naar het lijstje — in antwoord op vragen dat we
het gelijk moeten maken. Zijn argument is dat het kabinet
ervoor heeft gekozen om het gelijk te maken met andere
landen in Europa. Maar er worden in Europa nog steeds
veel verschillende termijnen gehanteerd. Denemarken stopt
ermee, maar België, Duitsland, Frankrijk en Oostenrijk
hanteren niet de standaardtermijn van negen maanden
voor het vaccinatiebewijs en een halfjaar voor het herstelbewijs. Het argument dat de andere landen het doen en wij
het dus ook moeten doen, geldt dus ook al niet meer. Ik
vraag de minister dus om te stoppen met de coronatoegangsbewijzen; dan hoeft hij ze ook niet in te korten.
Maar als hij ermee door wil gaan, laat hem dan in ieder
geval zorgen dat we onze eigen regels maken, want dat
doen Duitsland en Frankrijk ook. Wij kunnen gewoon zeggen: we laten de herstelbewijzen en de coronatoegangsbewijzen voorlopig gewoon geldig zijn, en we zien wel hoe
een en ander zich gaat ontwikkelen in Nederland. Misschien
kiezen we dan wel de ideologische weg van Finland, Denemarken en Spanje. Dan hoeven we in ieder geval niet al
deze gevechten te voeren en zijn we een stukje op de weg
terug naar ons oude normaal.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Agema. Dan schors ik de vergadering
voor vijf minuutjes, waarna we overgaan naar mevrouw
Pouw-Verweij van JA21.
De vergadering wordt van 18.07 uur tot 18.18 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan mevrouw Pouw-Verweij van JA21.
Gaat uw gang.

Mevrouw Pouw-Verweij (JA21):
Voorzitter. Hoe tijdelijk is een wet als de vierde verlenging
voor deze Kamer een routinekwestie is? Wat JA21 betreft

Tweede Kamer

is die vanzelfsprekendheid er niet. Mijn fractie wil een harde
termijn voor het einde van de maatregelen. Het moet
namelijk duidelijk worden wanneer het eindelijk afgelopen
is met de maatregelen, ook als het maatregelen zijn waarop
het etiket "tijdelijk" is geplakt, net zoals Finland en Denemarken hebben gedaan. Als het daar kan, dan moet het hier
ook kunnen. Graag een reactie van de minister op de
noodzaak van een harde termijn om de maatregelen af te
schalen.
Die harde datum vindt mijn fractie van groot belang. Ons
land snakt ernaar. Hoelang houden we ondernemers,
scholieren en sporters nog aan het lijntje? Alsmaar hameren
op de mogelijkheid van dramatische scenario's wordt steeds
minder geloofwaardig. Dat lijntje breekt een keer, omdat
de rek eruit gaat. Ziet de minister in dat uiteenlopende
deskundigen uiteenlopend kunnen denken over dezelfde
omstandigheden? En ziet de minister in dat beleidsmakers
een afweging horen te maken die verder ziet dan virologische verwachtingen en epidemiologische modellen? Is de
minister bereid om de rol van het OMT af te schalen? Al
langer verzoekt deze Kamer om een betere balans tussen
medische, economische en psychosociale belangen. Dit
lijkt daarvoor opnieuw een aangewezen moment.
Genoeg is genoeg. Geen wonder dat scholen, bedrijven,
sportverenigingen, cultuur en horeca zich massaal melden
bij de politiek. Het gevoel dat het genoeg is geweest, wint
aan kracht. Dit zijn de nadagen van de coronacrisis waarin
de pandemie het veld ruimt voor de endemische fase.
Gevoed door maatschappelijke en economische druk is het
kabinet al bezig met het verlichten van de maatregelen,
maar nog altijd met de handrem van dit niet-werkende
coronatoegangsbewijs stevig aangetrokken. Verlenging
van de Twm past bij een crisis. Deze crisiswet in de lucht
houden omdat het zo handig is voor de gereedschapskist,
past niet bij de huidige situatie met de omikronvariant. Is
de minister het met JA21 eens dat de Twm past bij een
epidemie, maar niet bij de endemische fase die we nu zijn
ingegaan?
Vaccinatie verkleint de kans op ziekenhuisopname. Voor
JA21 is het een middel om corona in te dammen, op basis
van vrijwilligheid. Ik ben daarom geschrokken door het
onverholen dreigen met een vaccinatieplicht door de Raad
van State. Het advies dateert van 10 november 2021. Ik zeg
"dateert" en ik voeg daaraan toe "gedateerd". Voor mijn
fractie is dit nooit een oplossing geweest. In de huidige
situatie is het zeker onverdedigbaar.
We krijgen inmiddels keer op keer bevestigd dat 2G en 3G
niet werken, behalve in het laboratorium. We weten van de
afnemende werking van vaccins, van blijvende besmettelijkheid na vaccinatie en van boosterprikken die helaas
minder effectief zijn tegen omikron dan tegen de voorgaande varianten. Ruim de helft van de bevolking heeft nog
geen drie vaccinaties gehad en is daarmee officieel niet
eens afdoende gevaccineerd. Toch ligt hier nog altijd een
advies van het belangrijkste adviesorgaan van de regering.
Dat suggereert dat er een keuze is tussen enerzijds het
opheffen van de maatregelen en anderzijds een vaccinatieplicht. Dat is bijzonder kwalijk. Wil de minister nadrukkelijk
afstand nemen van de valse tegenstelling tussen mensen
die zijn gevaccineerd en zij die dat, om uiteenlopende
redenen, niet zijn?

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-19

Voorzitter. Macht afstaan is moeilijker dan macht naar je
toe trekken. Dat blijkt opnieuw bij het verlengen van de
Twm. Het kabinet benadrukt dat het behouden van de Twm
niet betekent dat er ook daadwerkelijk maatregelen worden
opgelegd. Voor specifieke maatregelen moet er steeds een
afweging plaatsvinden van de noodzaak en de proportionaliteit. Hieruit spreekt een instrumentele opvatting, want het
gaat niet alleen over het werkelijk toepassen van de maatregelen. Het gaat erom dat ze kúnnen worden getroffen.
Het gaat over een noodwet die de grondslag biedt om diep
in te grijpen in de persoonlijke levenssfeer. Het gaat over
grondrechten. Die vinden we zo belangrijk dat artikel 1 van
de Grondwet staat gebeiteld voor het gebouw van de
Tweede Kamer. Als artikel 1 van graniet is, dan kan het niet
zo zijn dat de daaropvolgende rechten en vrijheden op
drijfzand zijn gebaseerd. De Twm is een noodwet voor een
noodtoestand. Stemt de minister ermee in dat een noodwet
dient te worden ingetrokken als de noodtoestand voorbij
is? Wil de minister bevestigen dat de beoordeling van de
verlenging van de Twm niet moet zijn gebaseerd op de
vraag of er werkelijk maatregelen worden genomen, maar
op de vraag of de situatie nog langer de grondslag rechtvaardigt die het mogelijk maakt om deze maatregelen te
treffen?
Het is nog te vroeg om een definitief oordeel te kunnen
vellen over de maatregelen die zijn genomen onder de vlag
van de Twm. Toch weet het kabinet iedere lockdown en
avondklok met grote overtuiging in verband te brengen
met een daling van het aantal besmettingen. JA21 betreurt
het als de geloofwaardige onderbouwing van maatregelen
steeds maar ondergeschikt raakt aan de wens om de
gereedschapskist zo vol mogelijk te houden. Zo wijst
onderzoek na onderzoek uit dat het ctb nauwelijks werkt.
2G werkt ook vrijwel niet. JA21 wil geen uitstel. JA21 wil
afstel. Is de minister het met mijn fractie eens dat de regering geen gereedschapskist mag vullen met diepingrijpende
machtsmiddelen en bevoegdheden, alleen omdat het zo
handig is om die achter de hand te houden?
Het verlengen van de Twm verstoort de normale verhoudingen tussen parlement en regering. Bij de adviesaanvraag
aan de Raad van State schrijft het kabinet: "Bij het nemen
van maatregelen en de afweging van de gevolgen daarvan
voor burgers en bedrijven worden telkens onder meer de
epidemiologische situatie alsook de sociaalmaatschappelijke
en economische aspecten van maatregelen in ogenschouw
genomen, alsook de handhaafbaarheid en de uitlegbaarheid
van maatregelen (waar het gaat over communicatie en
gedrag)."
Voorzitter. Het zijn niet meer de omstandigheden die vragen
om verlenging. Het zijn de modellen die om verlenging
vragen, omdat het nu eenmaal altijd fout kan gaan. Het zijn
scenario's waarin alles mogelijk is, behalve afscheid nemen
van uitzonderlijke macht in een situatie van crisis. Met dat
vastklampen aan onzekerheid is mijn fractie klaar. Voor
JA21 is de tijd aangebroken om terug te keren naar het
oude normaal.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Pouw-Verweij. Ik geef het woord aan
de heer Hijink van de SP. Gaat uw gang.

Tweede Kamer

De heer Hijink (SP):
Dank u wel, voorzitter. Gedraagt de Tweede Kamer zich als
lam of als leeuw? Ik moest daaraan denken toen de heer
Van Meijeren aan het woord was. Gaan we nu op onze rug
liggen met de pootjes omhoog, omdat we geen invloed
zouden hebben op het coronabeleid, of gebruiken we de
machtige poot van de leeuw om het kabinet te stoppen, als
het de verkeerde dingen doet? Ik vond het juist ongelukkig
dat Forum voor Democratie, de heer Van Meijeren, de
indruk wekte dat wij hier niks te zeggen, juist op de dag dat
deze minister, onder invloed en druk vanuit de samenleving
en onder druk vanuit deze Tweede Kamer, gedwongen
wordt om de 2G-wet van tafel te halen. Ik vind dat een
belangrijk moment. Ik vind ook dat je dan niet zo neerbuigend moet praten en denken over je eigen positie, maar
dat je die positie moet gebruiken om dit kabinet te controleren, bij te sturen en desnoods weg te sturen, als je daar
als Kamer de behoefte toe voelt.
Voorzitter. De minister heeft meerdere keren gezegd dat
we voor een nieuwe fase van de pandemie staan. Wat de
SP betreft moet die nieuwe fase ook gevolgen hebben. Die
moet gevolgen hebben voor de manier waarop wij deze
crisis bestrijden. We hebben eerder een discussie gehad
over wanneer we een OMT-advies. Hebben wij hier eerst
een debat en komt er dan een persconferentie of doen we
het andersom, zoals steeds gebruikelijk was? Dat soort
discussies moeten we nu gaan voeren. We moeten als
Tweede Kamer, als politiek, uit de crisisstand. Wij moeten
deze pandemie, de epidemie, op een andere manier gaan
bestrijden. Wij zien het sturen van persconferentie naar
persconferentie niet langer meer zitten. We moeten dat op
een andere manier, een meer structurele manier, gaan
aanpakken. We zien dat dit niet houdbaar is.
Voorzitter. Ik weet dat nog dat wij de spoedwet over de
coronamaatregelen behandelden, zoals die in de volksmond
werd genoemd. Dat was in oktober 2020. Mevrouw Van
Esch zit te knikken. Ik heb het net nog even gecheckt.
Mevrouw Van Esch had toen 30 minuten spreektijd aangevraagd, in tegenstelling overigens tot Forum voor Democratie, want die partij deed aan dat hele debat niet mee; maar
dat terzijde. Dat is dus onze rol. In het debat over die wet
is een amendement aangenomen van mevrouw Buitenweg.
Met dat amendement werden de procedures geregeld die
gelden voor de regelingen die het kabinet indient als een
bepaalde maatregel genomen moet worden. In dat amendement stond artikel 58c, lid 3. Dat gaat over de vraag:
wanneer zetten we nou precies de spoedprocedure in,
waarbij een maatregel wel ingaat, maar de Tweede Kamer
er pas achteraf over te spreken komt? Wij hebben van de
week even zitten tellen. In die bijna anderhalf jaar dat we
met deze wet werken, heeft het kabinet, met name Hugo
de Jonge, de voorganger van deze minister, 32 keer een
beroep gedaan op de noodprocedure. Dat is natuurlijk uitzonderlijk vaak. Het is veel te vaak als je bedenkt dat heel
veel van de maatregelen die genomen zijn, veel zorgvuldiger genomen hadden moeten worden, in goed overleg met
en onder goede controle van de Tweede Kamer.
Bij datzelfde debat heb ik een motie ingediend om niet op
basis van noodwetgeving en spoedwetgeving te werken,
maar om met een structurele aanpassing van de Wet
publieke gezondheid te komen. De heer Van Haga refereerde
al aan die motie. Hij heeft gelijk als hij zegt dat het kabinet

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-20

die motie nu eigenlijk misbruikt om de Wet publieke
gezondheid niet aan te passen. De wet moet eerst geëvalueerd worden. De crisispolitiek moet eerst geëvalueerd
worden voordat we tot een meer structurele aanpak zouden
kunnen komen. Dat is natuurlijk onjuist; die evaluatie had
er allang kunnen zijn. We zijn in middels anderhalf jaar
verder, dus we gaan niet tot sint-juttemis wachten tot het
kabinet een keer geëvalueerd heeft, zodat we een fatsoenlijke aanpak kunnen krijgen en zodat die wet een keertje
wordt aangepast.
Voorzitter. De vraag die wij vandaag ook moeten stellen,
is: zijn de maatregelen die genomen worden, nu eigenlijk
wel proportioneel?
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Ik heb in mijn bijdrage inderdaad die motie genoemd. De
vorige minister heeft daar een bepaalde lezing aan gegeven.
Kan ik uit uw betoog afleiden dat de minister ten onrechte
die lezing heeft gebruikt en dat uw lezing een totaal andere
is, namelijk dat er wel een evaluatie moet plaatsvinden,
maar dat we dat niet op deze wijze moeten doen, zodat het
met zo veel vertraging gebeurt?
De heer Hijink (SP):
Dat klopt. Dan moeten we terug naar het debat van oktober
2020. Toen heb ik inderdaad die motie ingediend. De
minister heeft toen gevraagd: hoe moet ik nou deze motie
lezen? Moet de aanpassing van de Wet publieke gezondheid
nu heel snel komen, of kunnen wij eerst terugkijken op hoe
we de afgelopen tijd hebben gewerkt en daarna met een
voorstel voor aanpassing komen? Dat leek mij een logische
volgorde: eerst kijken wat er wel en niet goed is gegaan en
daarna een aanpassing doen. Alleen, dat wil natuurlijk niet
zeggen dat je tot sint-juttemis gaat zitten evalueren of niet
evalueren, waardoor we nu voor de vierde keer de crisiswet
moeten verlengen.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Dus even concluderend: die motie is dus misbruikt ... Dat
is misschien een beetje een groot woord, maar uiteindelijk
wordt die motie nu "misbruikt" om er veel langer over te
kunnen te doen. Dat was niet de bedoeling van de motie
van de heer Hijink.
De heer Hijink (SP):
Zo belangrijk hoef ik mijn eigen motie nou ook weer niet
te maken. Ik denk niet dat de hele aanpak van deze pandemie afhangt van de evaluatie van de motie-Hijink. Dat geloof
ik niet. Verder was de motie ontzettend goed, dat wel. In
het algemeen vind ik gewoon dat de evaluatie er allang had
kunnen liggen. Dat moet gewoon snel gebeuren. Het is niet
oké als je straks twee jaar lang op basis van noodwetgeving
het land bestuurt. Dat lijkt me ontzettend ongezond.
Voorzitter. Hoe proportioneel zijn de maatregelen nog? Dan
gaat het bijvoorbeeld ook over het coronatoegangsbewijs.
Er is al veel over gezegd. De SP wil een update. Mevrouw
Bikker vroeg daar ook naar. Wij willen een update van de
Raad van State als het gaat om wetsvoorstellen over de
coronatoegangsbewijzen die er nu liggen. Ik vraag de
minister om aan de Raad van State dat verzoek te doen. Of
dat nu wel en niet ook over 2G moet gaan, moeten we dan

Tweede Kamer

maar even zien. Maar dat de Raad van State met een update
komt van het advies lijkt mij erg belangrijk, ook omdat de
omstandigheden natuurlijk enorm veranderd zijn. De wet
mag dan misschien hetzelfde zijn gebleven, maar de
omstandigheden zijn enorm veranderd.
We hebben natuurlijk vanochtend ook de brief gelezen van
de minister over 2G en het wetsvoorstel dat daarover gaat.
Wij hebben ons wat verbaasd over het verzoek dat de
minister aan de Tweede Kamer doet, namelijk: houd het
nog een tijdje aan. Ik moet het goed zeggen. Hij verzoekt
de Tweede Kamer om deze wet nog een tijdje aan te houden: "Laat hem ergens liggen en laat mij onderzoek doen
om te bezien of we er toch iets aan kunnen hebben." De
SP-fractie vindt dat niet goed. Dat is niet de manier waarop
we met deze wet moeten omgaan. Er is heel veel druk
vanuit de samenleving om met deze wet te stoppen. Er is
ook heel veel druk vanuit de Tweede Kamer om met deze
wet te stoppen. In mijn ogen is het echt een symbool
geworden: een splijtzwam in de hele coronapolitiek. Ik wil
de minister op het hart drukken: ga nou niet nog maandenlang onderzoek doen totdat je weer een cijfertje vindt dat
precies past bij de eigen doelstellingen, maar kijk gewoon
naar wat er in de samenleving gebeurt. Kijk naar wat hier
in de Tweede Kamer gebeurt. Kijk naar wat er met de
nieuwe virusvarianten gebeurt en erken dat deze maatregel
daar gewoon niet meer bij past.
We hebben een onderzoek van de TU Delft. Daar staat in
dat de effectiviteit van 2G heel beperkt is. Nieuw onderzoek
is helemaal niet nodig, want er staat ook al in dat onder
andere omstandigheden, namelijk als het verschil in
bescherming tegen het virus tussen gevaccineerde en nietgevaccineerde mensen groter zou zijn, 2G eventueel effectiever zou kunnen zijn. Het probleem ... Het is geen probleem. Het punt is: het gaat juist de andere kant op. Steeds
meer mensen raken besmet en bouwen een natuurlijke
vorm van bescherming op. Heel veel andere mensen zijn
gevaccineerd en hebben ook nog een booster gehad. Zij
hebben ook meer bescherming opgebouwd. De richting
die de minister zoekt, gaat hij dus niet vinden, omdat de
realiteit is dat steeds meer mensen een vorm van bescherming tegen corona hebben ontwikkeld. Dat zullen er de
komende tijd alleen maar meer worden. De effectiviteit van
2G zal in de ogen van de SP eerder minder dan meer kunnen worden.
Ik zie dat mijn tijd inmiddels weer loopt, dus dan zal ik
doorgaan. Ik wil even terug naar een citaat van de voorganger van deze minister, Hugo de Jonge. Hij heeft op een
persconferentie op 26 november gezegd: nu nog hebben
1,2 miljoen mensen geen bescherming opgebouwd tegen
corona, maar aan het einde van deze winter is iedereen
waarschijnlijk wel beschermd, door vaccinatie of door het
virus op te lopen. Hij zei op diezelfde persconferentie ook:
dat betekent dat we dan in hele hoge mate bescherming
tegen het virus hebben opgebouwd. Ik denk dat dit zinnige
taal is, ook als je ziet met de omikronvariant hoe snel het
aantal besmettingen stijgt en hoeveel mensen op dit
moment besmet raken. Kijk ook naar het vaccinatiepercentage en naar hoeveel mensen gevaccineerd en geboosterd
zijn. Dan kun je niet anders dan vaststellen dat de bescherming tegen het virus eigenlijk alleen maar gegroeid is.
Dan moeten we het wel hebben over de precieze percentages. Daarbij gaat het ook over de geldigheid van het coro-

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-21

natoegangsbewijs. Daar hebben mijn voorgangers ook al
over gesproken. De komende week dreigen meer dan 0,5
miljoen mensen hun coronatoegangsbewijs te verliezen,
omdat het niet meer geldig is omdat hun vaccinatie langer
dan 270 dagen, negen maanden, geleden is toegediend.
Wij vinden het echt een slechte ontwikkeling dat het deze
kant opgaat. Dit betekent dat we nu ook tegen wel gevaccineerde mensen gaan zeggen: u doet niet meer mee aan de
samenleving, tenzij u zich laat testen. Maar dat kun je toch
eigenlijk niet verwachten van mensen die zich keurig aan
de regels hebben gehouden, netjes hun vaccinaties hebben
gehaald, maar aan wie straks de toegang tot het café of tot
wat dan ook wordt ontzegd?
Ook de cijfers die eronder liggen, zijn niet bijzonder overtuigend. De minister schrijft bijvoorbeeld dat na twee vaccinaties, dus de basisvaccinatie, de bescherming tegen ziekenhuisopname nog altijd 85% is. Dat is hartstikke hoog: 85%.
Daarvan zou je zeggen: daarmee kun je nog eens een risico
nemen. Wat doet een booster? Die verhoogt dat percentage
tot 97%. Op basis van die cijfers komt de minister vervolgens tot de conclusie dat dit een rechtvaardiging is om deze
mensen het coronatoegangsbewijs te ontnemen. Dat vinden
wij bijzonder dubieus. Het risico op ic-opname is nog veel
geringer. Volgens de cijfers die de minister zelf aandraagt,
beschermen de basisvaccinaties voor 93% tegen ic-opname.
Dus wij zien helemaal niet waarom je die termijn zou moeten inkorten.
Nog één vraag hierover. Het aantal van 540.000 heeft
betrekking op het aantal mensen dat de coronapas verliest
na vaccinatie, maar er is natuurlijk ook een groep die een
coronapas heeft op basis van een herstelbewijs. Mijn vraag
aan de minister is: hoe groot is die groep dan, die door de
nieuwe regels de coronapas dreigt te verliezen?
Voorzitter. Wij moeten het denk ik hebben over het vertrouwen in het vaccinatiebeleid, ook als gevolg van dit soort
voorstellen. Het coronatoegangsbewijs begon vorig jaar
als een tijdelijke maatregel. Ik hoor het minister De Jonge
nog zeggen: "Dat gaan we gebruiken voor evenementen:
denk aan Lowlands. Na die tijd zien we het coronabewijs
niet meer terug." Toch is het gebleven. Toch hebben we nu
de situatie dat zo veel mensen hun pas dreigen te verliezen.
Ik denk echt dat je daar heel erg voor moet oppassen. Het
kabinet moet denk ik kiezen. Of je wil de crisisstand houden,
noodwetgeving houden. Of, en volgens mij heeft de
minister dat eerder gezegd, we moeten uit de crisisstand.
Maar dat betekent dan ook dat je van de crisismaatregelen
af moet, dat je naar de normale, de reguliere wetgeving
moet, naar de Wet publieke gezondheid moet om de crisis
op een fatsoenlijke manier aan te pakken.
Daar hoort ook bij dat het kabinet duidelijk maakt in hoeverre maatregelen überhaupt nog wel passen bij de doelen
van het kabinet. Wat zijn nou de doelen? De kwetsbare
mensen beschermen? Nou, dat weten we niet precies, want
er zijn nu zo veel mensen besmet dat we eigenlijk geen idee
hebben hoeveel mensen er echt goed ziek van gaan worden.
Zicht houden op het virus? We hebben geen idee hoeveel
mensen er besmet raken, waar het virus precies naartoe
gaat, waar de besmettingen plaatsvinden. Het BCO, het
bron- en contactonderzoek, wordt al maanden niet meer
gedaan of amper gedaan, omdat het gewoon niet meer te
overzien is. De druk op de zorg beheersen? We zien dat het
aantal opnames nu oploopt. Ik denk dat mevrouw Agema

Tweede Kamer

daar zinnige dingen over heeft gezegd. Wat er op dit
moment gebeurt, is echt niet zonder risico. Maar je kunt
toch niet zeggen dat de realiteit van oplopende besmettingen nog enigszins verband houdt met de doelstellingen die
het kabinet voor zichzelf heeft geformuleerd, of dat nu het
beschermen van de zorg is of het kunnen volgen van het
virus. Beide kun je volgens mij niet meer volhouden als je
kijkt naar de cijfers die we vandaag zien.
Dus wat zou de SP beter willen? Duidelijke doelen, meer
rust in het beleid, minder variatie in allerlei verschillende
regimes. We hebben het bijvoorbeeld gehad over de openingstijden: moet je om 22.00 uur dicht of om 20.00 uur
dicht? We zijn hier in de Tweede Kamer in de afgelopen
anderhalf jaar heel druk geweest met dat geharrewar op
de vierkante millimeter, terwijl je je kunt afvragen of dat
nou de manier is waarop we het virus nog willen bestrijden.
Meer duidelijkheid is ook goed voor de sectoren die nu al
zo lang worden getroffen door de maatregelen. Wij stellen
voor dat we dat gaan doen. Na twee jaar is wat ons betreft
de crisispolitiek echt wel klaar.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Hijink. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Van Esch van de Partij voor de Dieren.

Mevrouw Van Esch (PvdD):
Dank, voorzitter. Vandaag bespreken we of in de huidige
situatie de coronawet en het daaraan hangende coronatoegangsbewijs nog wel zouden moeten blijven. Wij hebben
dan ook een bijdrage die uit twee delen bestaat, allereerst
het coronatoegangsbewijs zelf. Laat ik eerlijk en helder zijn:
de Partij voor de Dieren was tegen dat coronatoegangsbewijs en blijft dan ook tegen dat coronatoegangsbewijs.
Sterker nog, we zien alleen maar nog meer redenen dan
ooit om ermee te stoppen. Fijn dat de minister ook tot dat
inzicht lijkt te komen als het gaat om 2G. Maar waarom trekt
deze minister de 2G-plannen dan niet gewoon helemaal
terug, vragen wij ons af. Hij zegt nu te gaan zoeken naar
een manier om het een proportionele maatregel te maken,
maar dat is wat ons betreft echt de verkeerde volgorde. Dan
ga je dus zoeken naar argumenten om een plan toch maar
door te kunnen gaan zetten. Als deze minister niets ziet in
2G, wat maakt dan dat zijn inschatting voor 3G anders is?
Waarom is hij nog wel overtuigd van dat 3G-model? De
minister blijft op die manier namelijk vasthouden aan het
middel van de toegangsbewijzen; toegangsbewijzen die
vooral in theorie goed lijken te werken, terwijl dat in de
praktijk niet blijkt en zelfs schade veroorzaakt doordat er
mensen mee worden buitengesloten. De effectiviteit, de
proportionaliteit, de rechtvaardigheid; bijna iedereen lijkt
het er op dit moment over eens te zijn dat het onvoldoende
is onderbouwd, maar toch blijft het bestaan. Van de destijds
beloofde tijdelijkheid is op dit moment weinig over. Ik heb
dan ook een aantal vragen aan deze minister.
Klopt het dat in de Wet publieke gezondheid staat dat een
toegangsbewijs op basis van vaccinatie een vergelijkbare
kans op overdracht moet opleveren als een negatieve test?
In hoeverre is daar nu nog sprake van, als het RIVM zelfs
in december al aangaf dat de bescherming van vaccinatie
tegen overdracht met omikron is teruggelopen tot 21%
zonder booster en 60% met de booster? Kortom, is het

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-22

gebruik van de QR-code nog wel in lijn met de vereisten uit
diezelfde wet? Natuurlijk, vaccinatie helpt, zeker ook tegen
ziekenhuisopnames. Maar als je al voorstander van het
toegangsbewijs zou zijn, dan zijn dit toch niet de cijfers
waarmee te onderbouwen is dat mensen de toegang tot
het leven kan worden ontzegd, als je het hiermee onderbouwt?
En dan uiteraard ook nog meer principieel. Wij vragen ons
echt af: wat is nou nog het doel van het toegangsbewijs?
Is dat nog steeds het beperken van het aantal besmettingen?
Als we enerzijds accepteren dat er meer dan 100.000
besmettingen per dag zijn, dan valt niet vol te houden dat
het beperken van besmettingen nog zo'n zwaarwegend
belang is dat we de maatschappij daar op deze manier
verdeeld over laten zijn.
Wat zijn op dit moment eigenlijk de laatste inzichten over
de schijnveiligheid? Daar waarschuwden wij onder andere
bij de introductie al voor. Deelt de minister de analyse dat
wanneer mensen met groene vinkjes ergens binnen zijn
gekomen, zij zich minder goed aan de geldende regels zullen houden? Het gevoel dat het veilig is, overheerst dan
simpelweg op dat moment.
Ten slotte over het toegangsbewijs: de tijdelijkheid; ik
noemde het al. Wat is er nog over van de woorden die
daarover bijvoorbeeld begin september uitgesproken werden? De toenmalige minister van VWS zei: het coronatoegangsbewijs is een maatregel die zo tijdelijk mogelijk wordt
ingezet. Ook de minister-president zei: deze maatregel is
tijdelijk en hopelijk zeer tijdelijk. Er lijkt op dit moment alleen
nog weinig waar van deze woorden. De herinnering aan de
belofte van tijdelijkheid is overigens ook gericht aan partijen
die hier stellen dat het gewoon fijn is om 2G of zelfs 3G in
zo'n gereedschapskist te hebben liggen. Meer partijen
hadden het daar vandaag al over. Zo ga je wat ons betreft
niet om met zulke ingrijpende grondrechtbeperkende
maatregelen. Die zijn niet nice to have, zeker niet als die
alleen al door ze aan te kondigen negatieve effecten hebben,
bijdragen aan polarisatie of bijvoorbeeld ertoe leiden dat
mensen zich expres laten besmetten. Wat ons betreft heeft
een overheid die burgerlijke vrijheden inperkt ook de verantwoordelijkheid naar de burgers om er alles aan te doen
om die beperkingen zo snel mogelijk weer op te heffen. Een
overheid die de burgerlijke vrijheden inperkt moet er wat
ons betreft dan ook alles aan doen om ervoor te zorgen dat
het eens maar nooit weer is.
Dat brengt me bij de verlenging van de wet die vandaag
voorligt. Aan het begin van de pandemie was het belangrijk
om de ondemocratische noodverordeningen die we toen
nog hadden los te laten en de aanpak van de coronacrisis
juridisch goed te regelen. Meneer Hijink had het er al over:
wij hadden 30 minuten in oktober 2020 om die wet te
bespreken. Het was ook hard nodig om die wet goed te
bespreken, want van de ene op de andere dag was het
noodzakelijk om allemaal vergaande maatregelen te nemen
tegen de verspreiding van het virus. En terecht, zeg ik er
nog een keer bij. Maar vervolgens kwam het kabinet — ik
zeg het in alle eerlijkheid — met een draak van een wet
waarin de minister van VWS heel veel macht naar zich toe
trok. Na veel kritiek werd die wet toen aangepast, maar
zeker ook na amendementen van coalitie en oppositie —
het amendement van mevrouw Buitenweg werd hier
genoemd — hier in de Kamer is die wet uiteindelijk in werking getreden. Ik zeg erbij: geen draak meer, maar wat de

Tweede Kamer

Partij voor de Dieren betreft nog lang niet zo goed als die
zou moeten zijn. Daarom stemden wij toen tegen en zullen
wij nog altijd tegen deze huidige coronawet stemmen. We
zijn tegen die coronawet, omdat je als overheid geen burgerlijke vrijheden kan inperken als je er niet zelf alles aan
doet om dat te voorkomen.
Er moest en moet nog steeds een goede wet komen die
wat ons betreft twee dingen goed regelt. De volwaardige
betrokkenheid van het parlement vooraf moet weer gegarandeerd zijn en er moet ingezet worden op preventie. Ook
toen gaven wij dat al aan. Zowel het voorkomen van nieuwe
zoönosen als het verbeteren van de brede volksgezondheid
is wat ons betreft essentieel, maar beide punten zijn nog
niet geregeld. Ik vraag hier nog maar eens: wanneer komt
nou de alomvattende aanpak voor het verbeteren van de
volksgezondheid? Wanneer komt er nou een stevig plan
om te voorkomen dat bijvoorbeeld de vogelgriep blijft
rondgaan en muteert, zodat die ook van mens op mens kan
overgaan? Wanneer kan de Kamer gewoon weer vóór een
persconferentie de plannen van dit kabinet krijgen en
daarover debatteren? Want wat er de afgelopen tijd
gebeurde, was precies het tegenovergestelde. De Kamer
kreeg telkens het OMT-rapport veel te laat. De minister
maakte, zoals de heer Hijink ook al zei, in deze Kamer 32
keer gebruik van de spoedprocedure die eigenlijk alleen
bedoeld was voor échte spoedgevallen. Ook wij hebben
dezelfde informatie opgezocht die de SP had gevraagd. En
de Kamer werd elke keer geconfronteerd met voldongen
feiten.
Ik rond af, voorzitter. Het is essentieel dat de regering haar
plannen gewoon weer voorlegt aan de Tweede Kamer, daar
het debat over aangaat en daarna het beleid gewoon uitvoert. Of en hoe ze vervolgens die persconferentie willen
organiseren, is wat ons betreft aan de ministers, maar laat
ik hun een tip geven: gebruik daarbij alsjeblieft de goede
cijfers. Laten we weer komen tot de normale procedure hier
in de Kamer en laten we weer af zijn van deze spoedwet.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van Esch. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Van der Plas van BBB. Gaat uw gang.

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dank u wel. Voorzitter en inwoners van Nederland. Voor
de vierde keer wordt de Tijdelijke wet maatregelen covid19 nu verlengd. Met de verlenging krijgt de wet een structureel karakter. Dat kan wat mij betreft nooit de bedoeling
zijn. Het begint erop te lijken dat het wel handig is om de
wet steeds te verlengen, omdat heel veel kromme, polariserende, niet werkende en vrijheidsbeperkende maatregelen
zo boven ons hoofd kunnen blijven hangen.
Er is echter geen noodsituatie meer. Wat er wel is, is
schending van burgerrechten, zoals het verbod op toegang
tot normale sociale activiteiten als een pretpark, een café,
een theater voor een grote groep mensen die van hun
grondrechten gebruikmaken door zich niet te laten testen.
Dat kunnen partijen hier niet leuk vinden of misschien wel
heel stom vinden, maar dat recht hebben deze mensen
gewoon. Dat recht kan, zeker in de situatie waar we nu in

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-23

zitten, nooit reden zijn om deze mensen uit te sluiten van
de normale samenleving. Ja, de "normale" samenleving,
want de samenleving die we nu hebben, is niet normaal.
Hoe proportioneel is dit allemaal nog? Hoelang gaan we
hiermee door?
Voorzitter. Ik kan nog veel meer maatregelen opnoemen
die met deze inmiddels niet meer noodzakelijke spoedwet
in de hand tot veel leed hebben geleid in de hele samenleving, maar ik zal proberen me nu verder te concentreren
op de reden waarom ik vind dat de spoedwet niet moet
worden verlengd. Trouwens, ook 2G moet definitief van
tafel. Niks uitstel, afstel! Weg ermee! En wat mij betreft
volgt ook snel die verschrikkelijke coronapas.
Voorzitter. De covidpandemie verandert in een covidendemie. Het is een virus dat in de bevolking is genesteld en dat
in de samenleving zal blijven, zoals vele virussen daarvoor
hebben gedaan. Het is een virus dat opleeft als de weerstand van mensen vermindert, zoals vele virussen daarvoor
hebben gedaan. Het endemische karakter van covid vraagt
erom dat de spoedwet linea recta in de prullenbak belandt,
zodat het alleen nog een slechte herinnering wordt aan een
verschrikkelijke tijd.
Natuurlijk, een verschrikkelijke tijd. Ik ontken namelijk niet
dat mensen ziek zijn geworden en ziek zijn geweest. Ik ontken niet dat mensen zijn overleden. Ik ontken niet dat er
mensen zijn die nog langdurig klachten hebben gehouden.
Ik ontken ook niet dat er zorg is uitgesteld. Maar laten we
ook niet ontkennen dat veel mensen depressief zijn
geworden, dat meer jongeren in psychische nood zitten,
dat het zelfdodingspercentage onder jongeren is gestegen,
dat kinderen psychosociale problemen hebben gekregen
doordat ze niet meer naar school mochten, dat ondernemers
failliet zijn gegaan, en dat kinderen werd verteld: je mag
niet naar oma en opa, want door jou kunnen ze ziek worden
en doodgaan. Welke emotionele last is op deze kinderen
gelegd? Zelfs UNICEF trok er bij ons over aan de bel: waar
zijn jullie mee bezig? Woorden doen ertoe, ook bij kinderen.
Laten we ook niet vergeten dat families, verenigingen en
vriendengroepen uit elkaar zijn gevallen. Laten we niet
vergeten dat er een tweedeling in de samenleving is gekomen die zijn weerga in deze eeuw niet kent.
Voorzitter. Terugkomend op de wet: het endemische
karakter van het virus vraagt erom dat de Tweede Kamer
vooraf kan meebeslissen over te nemen maatregelen en
niet meer achteraf. De zogenaamde nahangprocedure moet
enkel worden ingezet bij een crisissituatie. Ik heb hiervoor
samen met mevrouw Pouw-Verweij en de heer Van Haga
een amendement ingediend. Gelet op de voorgaande
sprekers reken ik op brede steun. Hoewel covid ons leven
nog steeds beheerst, raken we gelukkig uit de crisissituatie.
Het kabinet schrijft dat een ziekte endemisch wordt als deze
zonder ingrijpende maatregelen voor langere tijd op of
onder een acceptabel niveau blijft. Wat betekent dit? Wat
vinden we dan ingrijpende maatregelen en wat is een
acceptabel niveau? Hoeveel ziekenhuisopnames is dat?
Hoeveel ic-opnames is dat? Hoeveel positieve tests zijn dat?
Kan de minister aangeven wat eerdergenoemde zin betekent? Want dit is wel erg vaag.
In het verslag lezen wij dat het aanpassen van de Wet
publieke gezondheid onderdeel is van een langetermijnstrategie, maar voor zover ik kon zien vanmorgen lag die nog
steeds niet op mijn bureau. In het verslag staat ook dat het

Tweede Kamer

kabinet zich er bewust van is dat dit betekent dat het
mogelijk is dat er nog meerdere verlengingen van de Twm
(Tijdelijke wet maatregelen) aan de orde zullen zijn. Nee.
Driewerf nee! Een langetermijnvisie, graag, maar nu geen
verlengingen meer, die ook niet meer noodzakelijk zijn.
Weg met de spoedwet! Weg met 2G! Weg met de coronapas! Het is genoeg geweest. Het is klaar. Het is tijd om
weer te leven. Het is tijd om weer te helen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van der Plas. Dan geef ik het woord
aan de heer Van der Staaij van de SGP.

De heer Van der Staaij (SGP):
Mevrouw de voorzitter. De SGP heeft vanaf het begin van
de coronacrisis benadrukt dat de wettelijke coronamaatregelen niet verder mogen gaan en niet langer mogen duren
dan strikt noodzakelijk is. Dat vraagt om een voortdurende,
zorgvuldige afweging van vrijheden, rechten en belangen.
De SGP heeft de invoering van deze tijdelijke coronawet
destijds in de crisisfase gesteund omdat die betere waarborgen bood dan de noodverordeningen die van kracht
waren. Zo bevat de tijdelijke wet bepalingen ten aanzien
van de democratische legitimatie van de maatregelen, de
betrokkenheid van parlement en gemeenteraden, en een
toetsingskader om maatregelen te beoordelen proportionaliteit, noodzakelijkheid en effectiviteit. Verder was ook de
tijdelijkheid van de wet uitdrukkelijk voorzien: maximaal
drie maanden met verlengingsmogelijkheid.
Vandaag bespreken we alweer de vierde verlenging van
deze wet. Die verlenging heeft betrekking op de periode
december 2021 tot en met februari 2022. Het is bijna twee
jaar geleden dat de coronacrisis uitbrak en voor het eerst
een lockdown werd afgekondigd. In de huidige fase past
naar het oordeel van de SGP nog grotere terughoudendheid
om vergaande vrijheidsbeperkende maatregelen te treffen.
Passend bij de epidemiologische situatie op dit moment,
waarbij de omikronvariant wel voor veel besmettingen zorgt
maar tot veel minder langdurige ziekenhuisopnames leidt,
hamert de SGP er al langer op dat de verantwoordelijkheid
van de samenleving meer aangesproken moet worden. Wij
hebben daarom bij het laatste coronadebat een motie
ingediend om te komen tot een stapsgewijze afbouw van
de coronamaatregelen.
Voorzitter. De belangrijkste maatregel waar de SGP zo snel
mogelijk van af wil, is het coronatoegangsbewijs. Wij hebben vanaf het begin geen steun gegeven om deze maatregel
in de wet op te nemen. Dat was voor ons ook reden om een
eerdere verlenging niet te steunen. Dit instrument is
onvoldoende effectief en niet proportioneel. Ik vraag de
minister wanneer de coronapas wordt afgeschaft. Net is
naar voren gekomen dat er een uitbreiding van de wet in
het vat zit met 2G-maatregelen. Wij zijn er natuurlijk over
te spreken dat in de brief van de regering wordt gesproken
over uitstel, een pas op de plaats, maar wij hebben ook een
motie ingediend die zegt: het is nu tijd om door te pakken,
niet langer uitstel maar afstel; laat die geen deel uitmaken
van deze wet. Wij bepleiten dat nog steeds en willen die
motie binnenkort in hoofdelijke stemming brengen.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-24

Voorzitter. De regering bepleit de vierde verlenging met
het argument dat zekerheidshalve een gereedschapskist
met instrumenten moet klaarstaan, mocht de situatie weer
verslechteren. Wij zijn kritisch op dat argument, want
daarmee houd je heel makkelijk uit voorzorg vergaande
bevoegdheden overeind. Gelet op de zeer ingrijpende
mogelijkheden die deze wet biedt, vinden wij dit een te
vergaande stap. Dit alles afwegende zullen wij ook tegen
deze verlenging stemmen, net als de vorige keer. Ik vraag
de minister wel om een doorkijkje naar hoe het nu verdergaat met deze tijdelijke coronawet, in het perspectief van
de regering. Is de verwachting dat er nu opnieuw verlengd
gaat worden? Kan de minister het perspectief schetsen op
de afbouw van maatregelen en de afbouw van deze juridische constructie van de tijdelijke coronawet?
Voorzitter. Tot slot nog een enkele vraag over de ministeriële regeling over de wijziging van de geldigheidsduur van
het coronatoegangsbewijs. Bij de regeling is immers afgesproken dat we dat bij dit debat zouden betrekken. De reden
daarvoor is begrijpelijk: honderdduizenden mensen verliezen het groene vinkje. Gaat dit niet ten koste van de
rechtszekerheid, vraag ik de minister, nu mensen eerst was
voorgehouden dat een prik onbeperkt geldig zou zijn en er
nu twee beperkingen bij komen? Je moet een booster halen
en het is maximaal negen maanden geldig. Voor jongeren
van 12 tot 18 jaar vervalt sowieso de geldigheid van hun
vaccinbewijs. Ze kunnen nog geen boosterprik halen in veel
gevallen en zullen zich dus moeten laten testen. Wordt
hiervoor gewerkt aan een maatwerkoplossing, is mijn slotvraag, als het gaat om deze ministeriële regeling.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Den Haan
van de Fractie Den Haan.

Dan over de geldigheidsduur van het coronatoegangsbewijs. Het is goed dat we het daar vandaag ook over hebben,
want het verkorten van die geldigheidsduur is namelijk niet
een besluit dat het kabinet kan nemen zonder daar met de
Kamer over te debatteren. De minister wil meegaan met
de Europese Unie als het gaat om het aantal dagen dat het
bewijs geldig is, want dat geeft helderheid. Ik lees echter
in de brief van de minister dat een wetenschappelijke
onderbouwing voor die geldigheidsduur van 270 en 180
dagen niet precies te geven is. Maar waar zijn deze getallen
dan op gebaseerd? Kan de minister dat een keer toelichten?
Het papieren ctb is nog korter geldig; negentig dagen maar.
De minister geeft als antwoord op een schriftelijke vraag
dat bij het digitale ctb zonder tussenkomst van de gebruiker
gegevens van geldigheid kunnen worden aangepast en dat
zou niet kunnen bij een papieren ctb. Maar er staat ook een
QR-code op het papieren bewijs. Of bij controle nou de
digitale of de papieren QR-code wordt gescand, maakt dan
toch niet uit? Die gegevens komen uit hetzelfde databestand
en kunnen dus worden aangepast. Kan de minister mij nog
een keer uitleggen waarom het papieren bewijs dan toch
korter geldig is dan het elektronische bewijs?
Verder ben ik blij met de toezegging die de minister in het
vorige debat heeft gedaan, namelijk dat hij gaat kijken of
de mensen die gebruikmaken van een papieren ctb, dit
bewijs automatisch toegestuurd krijgen. Kan hij daar al iets
over zeggen?
Tot slot, voorzitter. Iedereen denkt anders over deze wet
en over alle coronamaatregelen en het coronatoegangsbewijs. Maar waarover we het allemaal eens zijn en wat we
het allerliefste willen is een samenleving zonder enige
belemmering. Totdat dat mogelijk is, zal ik in ieder geval
instemmen met deze vierde verlenging van de Twm.
Dank u wel.

Mevrouw Den Haan (Fractie Den Haan):
Dank u wel, voorzitter. Het aantal besmettingen is geëxplodeerd, maar vooralsnog blijven de ziekenhuizen, en zeker
de ic's, een stuk leger dan voorheen. En toch zegt de
minister dat het nog te vroeg is om met zekerheid te zeggen
dat we alle maatregelen kunnen loslaten zonder dat het
gevolgen heeft voor de volksgezondheid.
Voorzitter. Deze Wet tijdelijke maatregelen covid-19 geeft
de mogelijkheid om de maatregelen wel of niet in te zetten.
In het verleden hebben we gezien wat het met mensen doet
als we de maatregelen te vroeg loslaten, om ze vervolgens
weer te moeten invoeren. We hebben dat gezien toen we
de mondkapjes niet meer op hoefden. Toen het aantal
besmettingen weer steeg bleek het toch wel nuttig om die
mondmaskers wel weer te gaan dragen, evenzogoed als
met het afschaffen van de anderhalvemeterafstandsmaatregel, die vervolgens ook weer terugkwam, maar de geest
is dan uit de fles. Het lijkt mij daarom goed om de basisregels en het ctb pas los te laten als we zeker weten dat dit
echt verantwoord is. En daarom is het ook zo belangrijk om
te kijken naar een langetermijnstrategie, dat we niet van
crisis naar crisis leven en telkens weer onuitlegbare adhocmaatregelen moeten nemen.

Tweede Kamer

De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Den Haan. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Paulusma van D66.

Mevrouw Paulusma (D66):
Dank u wel, voorzitter. Vandaag staan we wederom stil bij
de veelbesproken coronawet. Dat is een democratische wet,
waarin alle maatregelen over corona verankerd zijn. En nu
debatteren we over de vraag: willen we verlenging tot 1
maart vroegtijdig stoppen? Daar is het wat mijn fractie
betreft nog veel te vroeg voor. Laat ik vooropstellen: het is
een wet die ik ook liever kwijt ben dan rijk, want het is een
zeer ingrijpende wet. Maar de pandemie is nog niet voorbij.
Iemand in deze Kamer zei het ook al eerder: we zitten in
een grijs gebied. We nemen momenteel als Nederland een
risico, omdat we versoepelen terwijl de besmettingen
oplopen.
Minder dan een week geleden stonden we in deze zaal hier
ook te praten over de afwegingen die we als politiek maken.
Vandaag nog hebben we over de verschillende voorstellen
gestemd. Nu hoor ik veel fracties dezelfde vragen stellen,
terwijl ik eigenlijk hoop dat deze minister heel hard aan de
slag is om ons te schetsen hoe de komende maanden eruit
gaan zien. Er is bij ondernemers, cultuurmakers, jongeren,

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-25

de horeca en ook bij mij heel veel behoefte aan duidelijkheid
en perspectief. Ook ik vraag me af: hoelang moeten we nog
leven met maatregelen? Ik wil dan ook graag het debat
voeren als we dat perspectief hebben.
Voor nu richt ik me op de verlenging van deze coronawet.
Ik steun deze tot 1 maart, omdat de situatie nog altijd zeer
onzeker is. Per direct alles opheffen zou te snel zijn. Dat
zegt niet alleen de wetenschap. We zien het ook in andere
landen. Ik ben dan ook zeer benieuwd naar de plannen voor
de rest van deze winter.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Een interruptie van mevrouw Agema, PVV.
Gaat uw gang.
Mevrouw Agema (PVV):
Ik ben benieuwd naar de ideologische richting die D66 in
wil slaan. Kiest het de vrijheid, zoals het Verenigd Koninkrijk,
Denemarken, Finland en delen van Spanje? Of steunt het
nog steeds de coronatoegangsbewijzen en 2G, zoals landen
als Duitsland, Frankrijk en Oostenrijk, en het pad van verplichte vaccinatie? We staan nu op een kruispunt in Europa.
Landen kiezen verschillende richtingen. Welke richting wil
D66 op?
Mevrouw Paulusma (D66):
Dat zal mevrouw Agema hopelijk niet verrassen, want dat
is namelijk de richting van de samenleving open, zo lang
mogelijk en ook niet weer terug. Ik wil niet meer tegen
schoolkinderen zeggen: de school gaat toch dicht. Ik wil
niet meer tegen de cultuursector zeggen: we moeten toch
weer de gordijnen sluiten. Wij kiezen voor vrijheid, voor
een open samenleving. Mevrouw Agema trof de vergelijking
met onder andere Denemarken. Dat is nu van de maatregelen af omdat het een aantal dingen wel gedaan heeft die
wij niet gedaan hebben. Maar wij kiezen dus voor vrijheid
en een open samenleving.
Mevrouw Agema (PVV):
Op welke termijn heeft mevrouw Paulusma dat in gedachten? Op dit moment steunt ze de verlenging van de vrijheidsbeperkende maatregelen, het opleggen van de mondkapjesplicht en het opleggen van regels in de openbare ruimte,
bij braderieën en markten coronatoegangsbewijzen en de
uitbreiding in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs.
Wanneer dan? Als mevrouw Paulusma wel de ideologische
kant op wil van de vrijheid, wanneer wil D66 dat dan? Want
op het moment dat D66 stopt met het steunen van het
beleid, is het ook klaar.
Mevrouw Paulusma (D66):
Ik refereer even aan de woorden van mevrouw Westerveld,
die in haar betoog zei: ik heb geen glazen bol. Die heb ik
ook niet. Ik denk dat mevrouw Agema en ik het eigenlijk
over best wel veel punten eens zijn. We willen namelijk dat
er minder mensen ziek worden of gevolgen aan corona
overhouden. Wat mij betreft zijn de maatregelen daarop
ingesteld. Ik heb helaas geen glazen bol, dus vaar ik in dit

Tweede Kamer

geval op wat de wetenschap zegt en ook zien in landen om
ons heen.
Mevrouw Agema (PVV):
We hebben allemaal geen glazen bol. Corona houdt ons
allemaal veel langer in de greep dan we hadden gewild.
Maar we zien ook dat de zogenaamde gereedschappen in
de gereedschapskist ook geen soelaas hebben geboden.
Ondanks de coronatoegangsbewijzen gingen de positieve
tests door het dak. We zien ook nu dat de correlatie tussen
positieve tests en ic-opnames helemaal weg is. Het kan nog
misgaan. Dat weet ik en ontken ik ook niet. In het Verenigd
Koninkrijk liggen vijf keer meer mensen per hoofd van de
bevolking in het ziekenhuis dan hier. Maar wanneer zegt
D66 nou: het is nu klaar met die maatregelen? Ik begrijp
van mevrouw Paulusma dat zij ook de kant van vrijheid op
wil, maar wanneer wil D66 dat dan? Daar heb je ook geen
glazen bol voor nodig. Ik wil het nu. Ik wil dat de minister
structureel wat doet aan de ic-capaciteit en dat hij misschien
iets doet met noodhospitalen. Maar ik wil het dus nu. Wat
zijn dan de randvoorwaarden voor D66 … Ja, anders ben
ik al mijn interrupties aan het verspillen. Wat zijn nou de
randvoorwaarden voor D66? Wanneer kiest D66 het pad
van vrijheid?
Mevrouw Paulusma (D66):
Mevrouw de voorzitter, wellicht wilt u mij helpen om al
deze vragen in één interruptie dan ook goed te beantwoorden. Het is geen hobby van ons, hè? Ik hoor mevrouw
Agema zeggen: heel veel mensen hebben hier last van. Die
mails krijg ik ook en ook wij vinden dit een worsteling, elke
dag opnieuw. Het is voor ons alleen ook steeds heel relevant
wat de wetenschap ons aandraagt en wat ervaringsdeskundigen hierover aandragen. Dat is een soort leidraad waarmee je in een crisis beleid kunt voeren. En ja, mevrouw
Agema, we zitten in een andere fase — daarom zei ik ook
net dat het een worsteling is — maar ik heb nog steeds
geen glazen bol. Zolang we deze hoogte van besmettingen
hebben, we nog niet weten of er een andere variant komt
en ik dagelijks nieuwe patiënten met long covid spreek, wil
ik toch een beetje voorzichtig zijn.
De voorzitter:
Mevrouw Agema vroeg ook naar de voorwaarden.
Mevrouw Paulusma (D66):
Dank, voorzitter. U probeert mij te helpen, maar dit helpt
me niet genoeg.
Mevrouw Agema (PVV):
Wanneer gaat D66 om? Ik ga natuurlijk niet ontkennen dat
er problemen zijn met long covid, al helemaal niet gezien
al die zorgverleners die tijdens de eerste golf onbeschermd
hun werk hebben moeten doen en te maken hebben
gekregen met long covid. Er zijn ook dertien zorgverleners
aan overleden. Dus natuurlijk ga ik dat niet bagatelliseren,
maar ik heb het over de situatie van nu. Gaan we, nu we in
Europa op een kruispunt staan, ideologisch naar vrijheid,
zoals Denemarken, Finland, Ierland en het Verenigd
Koninkrijk, of gaan we door met de uitbreiding van die
coronatoegangsbewijzen, 2G en die dingen? Ik zie D66 tot

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-26

nu toe immers op dat standpunt staan. D66 steunt de uitbreiding van de coronatoegangsbewijzen, de verlenging
en alle maatregelen die nu in de gereedschapskist zitten,
waarvoor wetenschappelijke onderbouwing toch ook ontbreekt. Op welk moment gaat D66 dus de andere afslag
nemen? Het is namelijk een hele belangrijke vraag, want
dan zijn we hier klaar.

Kamer ook over de voorwaarden debatteren waardoor we
van de regels af kunnen.

De voorzitter:
Helder.

Mevrouw Agema (PVV):
Dit is echt onwaar. D66 wil niet investeren. Ik dien hier elk
coronadebat, net als andere collega's, een motie in om de
ic-capaciteit structureel te verhogen naar minimaal het
Europees gemiddelde van zo'n 2.000, maar D66 stemt daar
altijd tegen. De situatie waarin we beland zijn door de
hoofdlijnenakkoorden, waardoor we vanaf vijf jaar voor de
crisis tot de crisis 914 ic-verpleegkundigen hebben zien
afzwaaien en 16 ic's hebben zien sluiten, wordt niet verbeterd want in het regeerakkoord dat D66 heeft ondertekend
komen er nieuwe hoofdlijnenakkoorden en wordt er
opnieuw 1,5 miljard uit de zorg getikt.

Mevrouw Agema (PVV):
Als D66 om is, dan zijn we klaar.
Mevrouw Paulusma (D66):
Ik zou heel graag willen dat het zo makkelijk was, maar ik
denk — volgens mij deelt u dat met mij — dat corona iets
is wat ons elke keer weer verrast heeft. Ik zal via de voorzitter spreken, excuus. Mevrouw Agema vraagt dus om een
punt te markeren op de kalender. Dat ga ik niet doen, want
we weten niet wat er nog in het vat zit. Daarmee zeg ik ook
niet dat we voor de rest van ons leven op slot moeten, maar
ik vond wat mevrouw Den Haan net zei heel mooi: de
grootste teleurstelling in de samenleving is misschien wel
dat we steeds open- en dan weer dichtgaan. Ik wil dat we
gewoon opengaan en openblijven.
De voorzitter:
Mevrouw Agema, tot slot.
Mevrouw Agema (PVV):
We zijn nooit meer vrij geweest. Sinds maart 2020 mogen
we elkaar niet knuffelen en geen hand geven. Het is dus
een beetje disproportioneel om hier te zeggen dat we
opengaan en dan weer dichtgaan. We zijn nooit meer open
geweest. We hebben onze geliefden niet mogen knuffelen,
al twee jaar niet. Dat zijn de regels die nu gelden. Ik vroeg
niet naar een datum. Ik vroeg niet om het prikken van een
datum. Ik vroeg naar de voorwaarden. Er liggen op dit
moment 200 mensen op de ic. Het kan toch niet zo zijn dat
wij in een land leven waarin we dat niet eens aankunnen,
dat 17,5 miljoen mensen te maken krijgen met vrijheidsbeperkende maatregelen? Kinderen lopen achterstanden op
school op evenals jongeren die een beroepsopleiding doen.
Er zijn zo veel kinderen en jongeren die psychische problemen hebben en zelfs ook zelfmoordneigingen. Dit omdat
wij met 200 mensen op de ic in een totale paniekstand zitten
in dit land en de ic- en ziekenhuiscapaciteit niet structureel
verhoogd wordt. Wanneer is het klaar voor D66? Het gaat
dan niet om een datum maar om wanneer, op welk moment
en met welke randvoorwaarden.
Mevrouw Paulusma (D66):
Ik ben het eens met mevrouw Agema dat we moeten
investeren, overigens niet alleen in de ic maar in de gehele
ketenaanpak. Als corona ons iets geleerd heeft, is het dat
we ook aan de voorkant moeten investeren. Dat is niet een
voorwaarde om open te gaan maar het is wel een van de
geleerde lessen. Daarom wil ik zo graag het debat voeren
over de langetermijnstrategie, want dan kunnen we in deze

Tweede Kamer

De voorzitter:
Er zijn meerdere collega's die een interruptie willen plegen.
Dus tot slot, mevrouw Agema, kort.

De voorzitter:
Dank u wel. Uw verhaal is helder.
Mevrouw Agema (PVV):
Dus als D66 hier beweert te willen investeren, is mijn vraag:
wanneer dan?
Mevrouw Paulusma (D66):
Hier zijn we het dan niet over eens. Nee, ik vind niet dat we
alleen moeten investeren in de ic's. Dat moet in een ketenaanpak. Daar is ook flink veel geld voor gereserveerd in het
regeerakkoord. Ik ga ontzettend graag met u aan de slag
om er ook voor te zorgen dat we pandemisch beter voorbereid zijn voor een volgende pandemie.
De heer Van Baarle (DENK):
D66 geeft aan voor het verlengen van de coronaspoedwet
te zijn. Zij zijn er dus voor om de bevoegdheden nog bij de
regering te leggen om dit soort grote maatregelen te nemen
die de vrijheid inperken. In de schriftelijke ronde van het
wetsvoorstel gaf D66 aan voor de verlenging van deze wet
te zijn, omdat zij de paragraaf over coronatoegangsbewijzen
zo belangrijk vonden. Ik zou graag aan mevrouw Paulusma,
die namens D66 spreekt, willen vragen: waarom is D66 zo
voor die toegangsbewijzen?
Mevrouw Paulusma (D66):
Ik zei net in mijn woordvoering ook al dat we stemmen voor
verlenging, omdat we gewoon nog te weinig weten en in
dat grijze gebied zitten. Dat maakt dat we nu ja zeggen tegen
verlenging. Maar ik zal deze minister heel kritisch volgen
en bevragen over de lange termijn, want dan hoeven we
dit soort debatten niet meer met elkaar te voeren.
De heer Van Baarle (DENK):
Mevrouw Paulusma geeft geen antwoord op mijn vraag.
Het was in de schriftelijke voorbereiding van dit wetsvoorstel een van de eerste dingen die D66 aangaf, namelijk: wij

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-27

vinden verlenging van deze wet belangrijk, want dan verlengen we ook de coronatoegangsbewijzen. Het is een
simpele vraag: waarom is D66 nou zo voor die coronatoegangsbewijzen? Of is D66 dat niet? Dan hebben we hier
een unicum en dan kunnen we ze afschaffen, want het is
een maatregel die tot tweedeling leidt en het is discriminatie
van mensen die niet gevaccineerd zijn.

De voorzitter:
Ja, dank u wel.

Mevrouw Paulusma (D66):
Ik laat de conclusie en de correlatie bij meneer Van Baarle.
Wij doen altijd mee aan elke schriftelijke ronde. We zijn ook
bij elk debat, omdat we veel vragen hebben, kritisch zijn en
naar het coronatoegangsbewijs kijken als een van de middelen. Geloof mij, als we het niet nodig hebben, dan gaat
het direct morgen de deur uit. Dan kunt u een correlatie
leggen en zeggen dat we het erdoor drukken. Nee, we zijn
nieuwsgierig en daarom stellen we vragen.

Mevrouw Paulusma (D66):
Dank aan meneer Van Baarle voor de vraag. Het onderzoek
waar u naar verwijst, is ook het onderzoek naar de actuele
situatie in deze crisis. Ik zeg — ik zal dat ook blijven herhalen
— dat we nog niet weten wat een volgende variant is, wat
deze winter gaat doen en wat het langetermijnplan van
deze minister is. Ik wil bij voorbaat geen dingen uitsluiten.
Ik denk dat een instrument in deze kist enorme discussie in
de samenleving heeft opgeleverd. Ik voel mij er ook verantwoordelijk voor om daar wat aan te doen, maar dit helpt
daar in ieder geval niet bij.

De voorzitter:
De heer Van Baarle, tot slot.
De heer Van Baarle (DENK):
Weer is D66 niet duidelijk. Weer geeft u, zeg ik via de
voorzitter, geen helder antwoord op de vraag. Bent u nou
zo voor die coronatoegangsbewijzen en moeten we daarmee doorgaan —ik verwijs naar het onderzoek dat aantoont
dat het niet effectief is — of moeten we daar nu mee stoppen omdat het een maatregel is die leidt tot uitsluiting en
niet wetenschappelijk onderbouwd is? Geeft u nou eens
helder antwoord!
Mevrouw Paulusma (D66):
Ik ben bang dat ik meneer Van Baarle niet tevreden ga
stellen. Het is nooit een doel op zich geweest voor ons. Dat
zal het ook nooit worden. Het is een mix. Als die mix, dit
deel, nodig is om open te blijven, dan zullen wij daar het
gesprek en het debat over aangaan. We hebben ook een
heleboel vragen gesteld. We zijn in afwachting van het
antwoord en dan gaan we wederom het debat met elkaar
voeren.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk even naar de heer Van Haga. Hij had
volgens mij een interruptie, of niet? Niet dat ik u extra wil
uitnodigen, meneer Van Haga. Daar lijkt het nu wel op. Ik
geef in de tussentijd de heer Van Baarle even het woord,
want hij wil volgens mij nog iets vragen. Maar geen herhaling meer, hè?
De heer Van Baarle (DENK):
Nee, echt afrondend. Ik probeer de vraag dan heel duidelijk
te stellen, want er blijft maar geen antwoord komen van
D66. Gezien het feit dat er wetenschappelijk onderzoek ligt
waaruit blijkt dat het coronatoegangsbewijs, 3G en ook 2G
niet effectief zijn, en gezien het feit dat het een maatregel
is die leidt tot uitsluiting en vaccinatiedrang, bent u dan
van mening dat het coronatoegangsbewijs nog effectief is
en dat we dat zouden moeten doen? En …

Tweede Kamer

De heer Van Baarle (DENK):
En ik wil niet dat u verwijst naar de minister. Of zegt u: nee,
dat moeten we niet doen? Het lijkt me een heldere vraag.

De voorzitter:
De heer Van Haga van de Groep Van Haga. Ik wil de collega's vragen om nu niet steeds dezelfde vraag te stellen;
u kunt ook met elkaar samenwerken, lijkt mij.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Ja, wij werken met iedereen samen, natuurlijk. Als D66
grondrechten wil schenden — ik heb ze allemaal opgenoemd — dan moet er een noodtoestand zijn. Ik hoor graag
van mevrouw Paulusma wat volgens haar de noodtoestand
is.
Mevrouw Paulusma (D66):
Dank voor de vraag, meneer Van Haga. In mijn woordvoering heb ik bewust het grijze gebied genoemd. We hebben
maatregelen getroffen om een crisis te bolwerken. Ik weet
nog heel goed dat we, toen ik in het ziekenhuis werkte en
dit gebeurde, elkaar allemaal aan stonden te kijken en
vroegen: wat gebeurt hier? Ik zat toen nog niet in de Kamer,
maar ik kan me voorstellen dat de sfeer hier hetzelfde was.
En ja, we zitten nu in een grijs gebied. Dat vraagt om een
hele zorgvuldige afweging. Dat vraagt ook om een reactie
van de minister. Op basis daarvan kijken we weer verder,
wat mij betreft.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Dat grijze gebied is raar. Dat er in maart 2020 mensen in
paniek raakten, dat kan. Daar heeft mevrouw Agema net
ook iets over gezegd. Dat ter meerdere eer en glorie van
de mensen die toen die beslissingen namen. Ik was het er
toen ook niet mee eens, maar goed, dat kan. Maar nu zitten
we helemaal niet meer in een grijs gebied. Er liggen 200
mensen op de ic. Het is toch totaal bespottelijk, zoals
mevrouw Agema net ook zei, dat je met zo weinig mensen
op de ic, op een totaal van 17 miljoen mensen, nog spreekt
van een noodtoestand?
Mevrouw Paulusma (D66):
Dan ga ik mezelf herhalen. Ik zei namelijk net in mijn
woordvoering: we zitten in een grijs gebied. Meneer Van

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-28

Haga kan ook niet ontkennen dat de cijfers echt door het
dak gaan, dat er waarschijnlijk ook al weer een mutatie is
en dat landen om ons heen nu versoepelingen kunnen
doorvoeren omdat ze veel strengere regels hadden. Ik wil
net zo graag als meneer Van Haga dat de samenleving
opengaat, maar dat moet wel veilig gebeuren. Ik sta hier
namelijk ook voor al die mensen die nog steeds op een
wachtlijst staan en voor al die mensen die kwetsbaar zijn
en thuiszitten met een immuniteitsprobleem, waardoor ze
al twee jaar niet naar buiten kunnen. Het is een hele precaire
balans.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Ja, tot slot. Het grijze gebied mag er niet uit bestaan dat
mevrouw Paulusma denkt dat er misschien, met een hele
kleine kans, nog een nieuwe variant aan komt, of dat de
besmettingen hoog zijn, terwijl die niet leiden tot problemen
in de zorg. Die zijn er nu niet meer. Het is afgelopen. Je kan
dus niet zeggen dat er een noodtoestand is, omdat mevrouw
Paulusma dat misschien verwacht. Die noodtoestand is er
niet meer. Als die noodtoestand er weer komt, ben ik de
eerste om te zeggen: prima, dan gaan we weer iets nieuws
bedenken. Maar op dit moment is er geen enkele reden
meer om dit te handhaven.
Mevrouw Paulusma (D66):
Daar gaan meneer Van Haga en ik het niet over eens worden.
De voorzitter:
Ja. De heer Hijink, SP, en daarna de heer Omtzigt.
De heer Hijink (SP):
Ik denk dat D66 en de SP het eens zijn over het belang van
vaccinatie. Het is heel goed dat duizenden mensen in ons
land dankzij die vaccinaties niet in het ziekenhuis zijn
beland. Wij hebben hele grote zorgen over de regeling
waarmee de geldigheid van de QR-code vervalt als mensen
geen booster hebben genomen. Dat betekent feitelijk dat
de eerste 0,5 miljoen mensen die wel keurig de eerste twee
vaccinaties hebben gehad, al deze week de QR-pas verliest,
terwijl uit de eigen cijfers van de minister en de onderbouwing daarvan blijkt dat ook voor deze mensen geldt dat zij
85% bescherming hebben tegen ziekenhuisopname. Ik vraag
mevrouw Paulusma in hoeverre het nog proportioneel is
om die groep mensen, die het goede hebben gedaan, op
deze manier af te straffen en naar de teststraat te sturen.
Mevrouw Paulusma (D66):
Het woord "straffen" zou niet mijn woord zijn. Er wordt heel
makkelijk gezegd dat we ons gelijkstellen aan Europese
regels, omdat dat nou eenmaal makkelijker is. Die commissie heeft zich door de wetenschap laten adviseren. Zij geeft
aan dat je juist beter beschermd bent, juist minder ziek
wordt, juist minder in het ziekenhuis terechtkomt. We zien
het nu ook bij jonge mensen die het niet doen. De boosterprik heeft effect. Ik val wederom in herhaling, maar als de

Tweede Kamer

wetenschap aantoont dat we beter beschermd zijn, daardoor
minder druk op de zorg hebben en minder risico lopen op
long covid, dan vind ik dat een terecht principe om te hanteren in de regel die we nu hebben.
De heer Hijink (SP):
Maar dat is een verkeerde redenering. De wetenschap over
dit soort dingen is natuurlijk niet absoluut. Dat de booster
werkt, daar ben ik wel van overtuigd. Dat je daardoor
mensen beter beschermt, daar ben ik ook van overtuigd.
Maar de vraag is of de stijging van de bescherming, die
stijging van 85% naar 97%, rechtvaardigt om die hele groep,
die nu nog 0,5 miljoen mensen telt maar de komende
maanden … Dit gaat over mensen die in april vorig jaar
voor het laatst zijn gevaccineerd. De komende maanden
gaat deze groep oplopen van 0,5 miljoen naar vele miljoenen. Dat zijn mensen die allemaal twee vaccins hebben
gehad en geen booster hebben gehad. Dat wordt een hele
grote groep. Hoelang en met welke rechtvaardiging wilt u
tegen die groep zeggen dat, ondanks dat ze volgens de cijfers van het ministerie zelf 85% bescherming hebben tegen
ziekenhuisopname, we hun toch hun QR-code afpakken,
waardoor ze geen vrije toegang meer hebben tot de horeca
et cetera?
Mevrouw Paulusma (D66):
Ik hoop dat mensen alsnog die prik gaan halen, omdat je
ziet wat het doet. Ik onderschat dan zeker niet het percentage van 10. Dat is veel. Ik zei eerder in mijn woordvoering
al dat het ook voor mij een worsteling is, elke week dat we
hier staan voor een coronadebat en niet over de lange termijn praten, maar dit debat met elkaar voeren. U stelde
heel terechte vragen aan de minister en ik ben heel
benieuwd naar zijn reactie.
De voorzitter:
Afrondend.
De heer Hijink (SP):
Nog even over die stijging. Van het belang van boosters
en het belang van vaccinatie hoeft u mij niet te overtuigen.
Het gaat mij om de beperkte winst aan risicoreductie — laat
ik het dan zo zeggen — die eigenlijk heel klein is: van 85%
naar 97%. Op individueel niveau is dat voor heel veel
mensen verwaarloosbaar. Als jij onder de 50 bent, had je
al een heel kleine kans om in het ziekenhuis te worden
opgenomen. Met twee vaccinaties op zak is die kans nog
eens heel veel kleiner. En met omikron, een variant die tot
minder ziekenhuisopnames leidt, is de kans dat je in het
ziekenhuis belandt nog veel kleiner. Op individuele schaal
kun je tegen iemand die aan de poort van een café staat,
eigenlijk niet met goed fatsoen zeggen dat hem met twee
vaccinaties op zak de toegang moet worden ontzegd. Ik mis
gewoon de argumentatie daaronder. Ik vind dat ook D66,
voordat het tot zulke verregaande wetgeving overgaat, wel
verdomd goede argumenten moet hebben om mensen om
die reden de deur te wijzen.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-29

De voorzitter:
Mevrouw Paulusma tot slot. Dan geef ik daarna weer
iemand anders het woord. Ik hoor veel herhaling, elke keer
in de vragen, maar goed.
Mevrouw Paulusma (D66):
Meneer Hijink en ik delen het belang van vaccinaties. U stelt
terecht: minder ziekenhuisopnames. Dat komt ook door
twee vaccinaties en een boosterprik. Maar dan nog blijf ik
de worsteling benoemen die ik net ook al tegenover de heer
Hijink noemde. En ik ben heel erg benieuwd naar de reactie
van de minister.
De voorzitter:
De heer Omtzigt, dan mevrouw Van Esch en dan de heer
Van Meijeren. Ik roep ook deze collega's weer op om een
nieuwe vraag te stellen, ook bij de tweede of derde interruptie. Vaak hoor ik namelijk drie dezelfde vragen. Maar dat
gaat u niet doen, meneer Omtzigt.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Ik ga een poging doen, voorzitter. Mevrouw Paulusma zei
zojuist: de landen die nu versoepeld hebben, hebben ook
veel strengere maatregelen genomen. Mag ik weten welke
strengere maatregelen Denemarken en Ierland de afgelopen
maand genomen hebben, zodat ze nu wel kunnen versoepelen?
Mevrouw Paulusma (D66):
Ik ben heel blij dat meneer Omtzigt altijd zo scherp is. Ik
noemde een aantal landen met scherpere maatregelen en
ik noemde een aantal landen met een hogere vaccinatieen boostergraad, en daar is Denemarken er eentje van.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Denemarken heeft een licht hogere vaccinatiegraad dan
Nederland, Ierland een vergelijkbare. Maar ik noem deze
landen omdat Denemarken de restaurants en pubs tussen
half december en half januari om middernacht sloot. Ierland
sloot ze om acht uur 's avonds. Daar is middernacht een
late versie. Dat weet u: een ander drinkgedrag; beide landen
kunnen daar wat van. In Denemarken kon je niet met 50
mensen tegelijk samenkomen. In geen van beide landen
gingen kappers dicht of gingen hele categorieën winkels
dicht. Ik probeer maar aan te geven dat deze landen — en
Denemarken, voor uw beeld — dezelfde sterke stijging zien
van het aantal coronabesmettingen als wij hier. Ik ben dus
even benieuwd: welke strengere maatregelen hebben ze
dan in Denemarken gehad?
Mevrouw Paulusma (D66):
Volgens mij gaf ik daar net uitleg over, maar ik ben heel blij
dat meneer Omtzigt al die verschillende regels en maatregelen in de verschillende landen nu benoemt. Dat duidt
namelijk ook op de enorme worsteling die elk land de
afgelopen twee jaar gehad heeft. Is die worsteling altijd ...
Daar vroeg mevrouw Westerveld naar. We hebben onder
enorme tijdsdruk gestaan, hebben we wel genoeg tijd gehad
om dat goed te beoordelen? Daar kunnen we terugkijkend
wellicht anders over denken, maar wat u zegt, toont ook

Tweede Kamer

aan dat het ons overvallen heeft. Daar hadden we ons
misschien beter op moeten voorbereiden, zoals mevrouw
Van Esch hier vaak bepleit. Maar het heeft ons natuurlijk
totaal overvallen en iedereen heeft met heel veel goede
intenties geprobeerd hier wat aan te doen. Niet om met
meer maatregelen die samenleving dwars te zitten, maar
om ervoor te zorgen dat er zo min mogelijk mensen ziek
werden.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Of er hier zo min mogelijk mensen ziek geworden zijn, daar
wil ik een andere keer over spreken. We werden twee jaar
geleden volledig verrast, maar dat werden we in december
niet meer. Ik noem deze twee landen, omdat mevrouw
Paulusma eerder zei dat die landen strengere maatregelen
hebben gehad. Die hebben de afgelopen maand geen
strengere maatregelen gehad. Echt niet, op geen enkele
manier. Denemarken en Ierland hebben bewuste keuzes
gemaakt. Ik zeg niet dat wij dat moeten doen, maar ik was
gewoon verrast door de opmerking van mevrouw Paulusma, die zei: als we gaan versoepelen, dan moeten we
zeker weten dat we het volhouden. Denemarken heeft precies de tegenovergestelde methode gekozen. Denemarken
heeft gezegd: op het moment dat wij kúnnen versoepelen,
versoepelen wij, maar wij delen aan onze bevolking ook
mee dat er een volgende golf kan komen. Dan kan het vervelend zijn, maar wij gaan geen liedjes zingen van: wij zijn
voor altijd van de mondkapjes af.
De voorzitter:
En uw vraag?
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
De Deense regering was daar serieuzer in dan de Nederlandse regering, zeg ik maar even. De vraag is: is mevrouw
Paulusma bereid om diezelfde strategie te volgen en om,
op het moment dat dat hier kán, een aantal maatregelen te
versoepelen? Is zij daartoe bereid, zonder weer de fout te
maken — dat zegt zij volledig terecht — om te beweren: wij
gaan nooit meer maatregelen nemen, want dat willen wij
niet? Is mevrouw Paulusma bereid om te versoepelen of
wil zij pas versoepelen als ze zeker weet, absoluut 100%,
dat de hele coronapandemie geëindigd is?
Mevrouw Paulusma (D66):
Ik hoor meneer Omtzigt een heleboel dingen zeggen. Wij
delen de frustratie over dat liedje. Dat wil ik hem dan vast
maar even meegeven. Denemarken heeft een aantal keren
alles weer teruggedraaid. Zij zijn weer teruggegaan in een
lockdown en gingen toen weer geopend. Ik wil er echt alles
aan doen met deze Kamer om dat te voorkomen. En nee,
wij gaan niet wachten totdat corona voorbij is. Vrijheid gaat
namelijk ook over verantwoordelijkheid en over de ruimte
die we met elkaar kunnen nemen. Alleen, wij vinden het nu
nog te spannend.
De voorzitter:
Tot slot, de heer Omtzigt.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-30

De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Denemarken ging niet in een lockdown. Om twaalf uur 's
nachts je cafés en restaurants sluiten … Ik weet niet welke
Denen dat een lockdown genoemd hebben, maar zelfs
Denen kunnen daar heel prima mee leven. Het is een mooi
land trouwens; ik raad het u aan om te wonen in Kopenhagen. Daar heb ik veel plezier gehad. Echt waar, er is daar
geen lockdown geweest. Ze zijn dus niet helemaal teruggegaan. Ze hebben hun best gedaan om te versoepelen. Ze
hebben het coronatoegangsbewijs in september afgeschaft.
Ze zagen de toename en hebben het in november weer
ingevoerd.
De voorzitter:
Wat is uw vraag?
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Ze hebben toen weer een aantal beperkingen ingevoerd.
Deelt u de opvatting dat Denemarken gewoon op een
redelijke manier constant heeft geëvalueerd wat zij vinden
belangrijk vinden qua grondrechten? Zijn wij bereid dezelfde
soort evaluaties te doen? Het is terecht dat u zegt: we hebben geleerd en we willen niet meer de fout maken om te
zeggen dat er nooit meer maatregelen komen.
Mevrouw Paulusma (D66):
Voordat ik zeg dat ik het eens ben met de heer Omtzigt en
dat weer een heel ding wordt … Wat Denemarken gedaan
heeft, was zorgvuldig, even los van het woord "lockdown".
Ik denk dat dat een les is die wij … Daarmee zeg ik niet —
dat zeg ik voordat dat weer in een filmpje zit — dat wij het
niet zorgvuldig gedaan hebben, maar ik denk dat we dingen
van Denemarken kunnen leren. Zo kunnen we ook dingen
leren van andere landen. Ik wil er niet wonen, maar het zou
wel fijn zijn als we toe kunnen naar de fase waarin zij zitten.
Maar nogmaals, dat vind ik nu te spannend, omdat het
gebied nog te grijs is. Ik bedoelde niks te zeggen over de
minister toen ik "het gebied" zei.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik ga naar mevrouw Van Esch. Dan de heer Van
Meijeren en dan mevrouw Westerveld. Wilt u op dit punt
door, mevrouw Westerveld?
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Ja, want iets wat Denemarken wel anders heeft gedaan dan
Nederland is inzetten op meer testen. Dat is ons de afgelopen tijd helaas niet gelukt. Dat komt mede doordat een
aantal partijen in deze Kamer de focus alleen maar legde
op het invoeren van een 2G-toegangsbewijs. Ik zou
mevrouw Paulusma willen vragen of zij het met mij eens
is dat het verstandig is dat we daarvan afstappen, dat we
ook in Nederland gaan inzetten op veel meer testen en dat
we ervoor zorgen dat we in ieder geval een goede testcapaciteit hebben in plaats van dat we nu doorgaan met de focus
op 2G.
Mevrouw Paulusma (D66):
Mevrouw Westerveld, wij hebben altijd naar de combinatie
der dingen gekeken. Had fijnmazig testen beter gekund?

Tweede Kamer

Ja. Dat ben ik met u eens. Ik ga ervan uit dat deze minister
in zijn langetermijnstrategie daar een aantal voorstellen
voor doet. Het is net als bij de ketenaanpak, waarover ik
het net had, en pandemisch voorbereid zijn. Daar hoort ook
toegankelijk testen bij.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dat klopt natuurlijk niet helemaal. De fractie van D66 was
altijd groot voorstander van het invoeren van 2G. Zelfs nog
voordat het wetsvoorstel naar onze Kamer was gestuurd,
zei de fractie van D66: wij stemmen daarmee in. Mijn vraag
is — dat heeft weer relatie met de wet die we vandaag
bespreken — of mevrouw Paulusma het met mij eens is
dat we zo snel mogelijk af moeten stappen van verregaande
maatregelen die inbreuk maken op onze bewegingsvrijheid
en waarvan in de praktijk blijkt dat ze niet proportioneel
zijn, dat we ons uiteraard moeten voorbereiden op een
situatie waarin het virus weer de kop kan opsteken en dat
ook dan testen een veel betere strategie is. Is zij het met
mij eens dat we die weg op zouden moeten gaan?
Mevrouw Paulusma (D66):
Het is toch jammer dat ook mevrouw Westerveld blijft
hangen in 2G. Dat is voor ons nooit het doel op zich
geweest. Ik denk dat iedereen in deze crisis een onderwerp
had waar die wellicht wat harder op gelopen heeft. Maar
het is voor ons altijd de mix van de maatregelen geweest.
Het klopt wat u net zei over iets anders: ik heb geen glazen
bol. Ik ben op zoek naar een mix waarmee we open kunnen
en kunnen blijven.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Misschien daarop aanhakend: ik ben benieuwd hoe D66
staat tegenover 3G, welk doel D66 heeft als het gaat om
3G. We hebben 2G gelukkig op de lange baan geschoven
en misschien is het wel: van uitstel komt afstel. Maar 3G is
er nog steeds. Ook wij zien daar eigenlijk weinig nut in. We
weten dat de bescherming daarvan niet meer zo goed is
en het schijnveiligheid biedt. We weten dat het het probleem van de besmettingen niet oplost. Ik ben dus wel
benieuwd hoe D66 dan nog aankijkt tegen 3G.
De voorzitter:
We gaan daar nog wel het debat over voeren, dus de vraag
valt eigenlijk niet helemaal binnen de orde van dit debat.
Misschien heel kort, mevrouw Paulusma?
Mevrouw Paulusma (D66):
Ik zeg dit niet om geen recht te doen aan de vraag van
mevrouw Van Esch, want ik waardeer haar vraag. Ook dit,
3G, is geen doel op zich. Als we geen maatregelen nodig
hebben om open te kunnen, dan ben ik echt de eerste. Maar
ik wil, ook voor de samenleving, wel een vorm van zekerheid dat we openblijven.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Het staat inderdaad in de wet, dus ik snijd hier geen
onderwerp aan dat niet van toepassing is.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-31

De voorzitter:
Correctie: het staat in de wet. Het was eigenlijk een verzoek
om het debat van vorige week niet te herhalen. Dat had ik
moeten zeggen. Mevrouw Van Esch.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Ik ga het niet over preventie hebben. Dat beloof ik. Dat heb
ik vorige week gedaan.
Mevrouw Paulusma (D66):
Jammer. Heel jammer.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Jammer, hè? Maar daar hou ik me aan. Ik vind het bijzonder
om iets in de gereedschapskist te houden waarvan we
weten dat het niet effectief is, dat het misschien wel tot
vaccinatiedrang leidt en dat het tot tweedeling in de
samenleving leidt. We hebben zelfs wetenschappelijk
onderzoek waaruit blijkt dat ook 3G ons niet gaat helpen.
Ik blijf dus bij dezelfde vraag: waarom zouden we vasthouden aan een maatregel waarvan we al weten dat die niet
functioneert?
Mevrouw Paulusma (D66):
Dan ben ik toch een beetje verbaasd. Corona overvalt ons,
elke keer weer. Er is elke keer weer een andere variant.
Daarom moeten we ook kritisch zijn en het debat heel goed
voeren over wat wel en niet werkt. De gereedschapskist
heeft ondertussen een andere vorm aangenomen en past
niet eens meer in dit gebouw, en we vergeten onszelf daar
steeds bij. Elke keer als we een maatregel uit de kist
gebruiken omdat wetenschappelijk is aangetoond dat die
werkt bij een variant of omdat het OMT, dat we gelukkig
gaan uitbreiden met een heleboel andere mensen, die
maatregel adviseert, zijn we hier in de Kamer nog altijd aan
zet.
De voorzitter:
Mevrouw Van Esch, tot slot.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Dat klopt. Maar we zijn dus ook aan zet bij maatregelen die
in de gereedschapskist zitten waarvan we hier met elkaar
besluiten dat ze niet werken, dat ze disproportioneel zijn
en dat ze tot tweedeling in de samenleving leiden. Dan zijn
we aan zet om daar gewoon van te zeggen: het heeft geen
nut, dus laten we ermee stoppen. Ik zie het doel niet meer
van 3G. We hebben nog nooit het doel gezien. Je zou nog
kunnen zeggen dat het doel ooit lagere besmettingen was.
Nou, dat doel is helemaal verdwenen. Ik blijf dus eigenlijk
dezelfde vraag stellen. Ik stel hem nog één keer en dan stop
ik echt. Ik weet niet meer wat het doel van D66 zou zijn om
3G nog te behouden.
Mevrouw Paulusma (D66):
Het risico is wel dat ik nu steeds dezelfde antwoorden ga
geven. 3G is geen doel op zich. Wij willen dat de samenleving openblijft, dat scholen openblijven, dat mensen hun
ouders in het verpleeghuis kunnen bezoeken, dat de cultuur-

Tweede Kamer

sector openblijft en dat ondernemers hun levenswerk kunnen voortzetten. Dat is ons doel.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Van Meijeren van Forum voor Democratie en dan mevrouw Pouw-Verweij van JA21.
De heer Van Meijeren (FVD):
Mevrouw Paulusma zei eerder tijdens dit debat dat zij groot
voorstander is van preventieve maatregelen. Ik noemde in
mijn betoog al dat de gemiddelde BMI van alle coronapatiënten op de ic 30 is. Dat zijn dus mensen met ernstig overgewicht. Als je vindt dat er moet worden ingezet op preventieve maatregelen, dan is het dus heel voor de hand liggend
om sporten te stimuleren en zeker niet moeilijker te maken.
Mag ik ervan uitgaan dat mevrouw Paulusma met D66 in
ieder geval mijn amendement zal steunen om de QR-code
voor sportscholen af te schaffen?
Mevrouw Paulusma (D66):
Kijk, maatregelen — dat zei ik net ook — nemen we niet om
de samenleving dwars te zitten. Dat doen we om het aantal
besmettingen zo laag mogelijk te houden. Ik ben het met
u eens dat leefstijl, hoe je opgevoed wordt, hoe je opgroeit
en naar welke school je toegaat een heel groot effect op je
gezondheid heeft. Moeten we daarop inzetten? Ja, allemaal.
En moet dat nu? Jazeker. Maar maatregelen zijn er niet om
mensen te pesten. Ze zijn er ook om ervoor te zorgen dat
we gezond blijven.
De heer Van Meijeren (FVD):
Dat begrijp ik. Gezond blijven doe je dus onder meer door
te sporten. Vandaar mijn vraag of mevrouw Paulusma mijn
amendement om sportscholen weer voor iedereen toegankelijk te maken, zal steunen.
Mevrouw Paulusma (D66):
Mijn collega Van der Laan heeft hier met de woordvoerder
van de VVD ook een pleidooi gehouden om sport als
essentiële sector aan te merken. Wij delen dus dezelfde
observatie dat sporten heel goed is. Waarover wij van
mening verschillen is dat er een advies ligt, ook vanuit de
wetenschap, dat zegt dat maatregelen helpen om ervoor
te zorgen dat de ziekte zich niet zo verspreidt. Het zou mijn
voorkeur hebben om dan niet meteen met sport te beginnen. Dus dat delen we.
De voorzitter:
De heer Van Meijeren, tot slot.
De heer Van Meijeren (FVD):
Heeft mevrouw Paulusma enig idee hoeveel besmettingen
er plaatsvinden in sportscholen?
Mevrouw Paulusma (D66):
We gaan hier een discussie voeren omdat meneer heel
graag een antwoord wil op de vraag of ik wel of niet een
motie steun. Wij vinden iets van maatregelen en wij vinden

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-32

iets van preventie. Tussen die twee dingen is een precaire
balans. Daar moeten we in deze Kamer het debat over
voeren en daar moeten we ook inzet op tonen, maar ik ga
u niet het antwoord geven waar u heel erg op hoopt.
De heer Van Meijeren (FVD):
Dan zal ik het antwoord geven. Er is geen wetenschap die
aanbeveelt om te stoppen met sporten. Die maatregelen
zijn nergens op gebaseerd. Er vinden niet of nauwelijks
besmettingen plaats in de sportschool, terwijl sporten juist
zorgt voor minder medische consumptie. Het voorkomt
hart- en vaatziekten, het voorkomt obesitas. Dus dat juist
een maatregel als sporten door D66 moeilijker gemaakt
wordt, dat het moeilijker gemaakt wordt om naar de sportschool te gaan, kan mij tot geen enkele andere conclusie
brengen dan dat u helemaal niet geïnteresseerd bent in
daadwerkelijke preventie en u Nederland helemaal niet
gezonder wilt maken.
Mevrouw Paulusma (D66):
Ik wil wel even afstand nemen van de uitspraak dat D66
zegt dat sporten corona veroorzaakt. Het gaat om het bijeenkomen van mensen in een ruimte, wat ervoor zorgt dat
we elkaar besmetten.
Mevrouw Pouw-Verweij (JA21):
Ik hoor mevrouw Paulusma in het kader van 3G en 2G een
aantal keer refereren aan het feit dat haar partij de wetenschap en wetenschappelijk onderbouwd beleid heel erg
belangrijk vindt. Daar herken ik me in. Dat delen onze partijen. Ik vraag me echter het volgende af. Vandaag heeft de
directeur van de Mr. Hans van Mierlo Stichting, het wetenschappelijk instituut van uw eigen partij, in niet mis te verstane woorden gezegd dat het ctb zo gauw mogelijk afgeschaft moet worden. Hoe weegt u deze uitspraak van de
directeur van het wetenschappelijk instituut van uw eigen
partij in het kader van deze wetenschappelijke discussie?
Mevrouw Paulusma (D66):
Ik dacht: wow, wat hebben wij een fijne partij! Dit kan dus.
Je kunt gewoon kritisch het gesprek met elkaar aangaan,
zelfs als je daarvoor social media denkt nodig te hebben.
Ik dacht: wow, wat fijn! Wij zijn het niet altijd allemaal met
elkaar eens, net als in deze Kamer. Daarom ben ik lid van
D66, want dat verschil mag er zijn.
Mevrouw Pouw-Verweij (JA21):
Dat vind ik op zich een hele mooie weging. Het is inderdaad
mooi als er binnen een partij discussies kunnen zijn. Maar
nogmaals, ik denk dat een wetenschappelijk instituut heel
goed is in het maken van een wetenschappelijke weging.
Verandert dat het standpunt van mevrouw Paulusma over
3G dan wel 2G?
Mevrouw Paulusma (D66):
Niet naar aanleiding van één tweet, mevrouw Pouw-Verweij.
Ook wij waren kritisch naar aanleiding van het rapport en
ook wij hadden veel vragen over wat de wetenschap laat
zien. Volgens mij is dat het gremium waarin we dit met

Tweede Kamer

elkaar moeten bespreken en niet het socialmedia-account
van de directeur van ons wetenschappelijk instituut.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Paulusma. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Tielen van de VVD, in plaats van de heer Van
Wijngaarden. Het is heel fijn dat mevrouw Tielen op tijd
klaar was. Ze was druk met de enquête. Gaat uw gang,
mevrouw Tielen.

Mevrouw Tielen (VVD):
Voorzitter, ik hoor dat het een anticlimax is voor sommigen,
maar ik ben er weer. De besloten voorgesprekken die we
vandaag hielden met de parlementaire enquêtecommissie
aardgaswinning Groningen zijn weer achter de rug. Ik dank
de heer Van Wijngaarden dat hij het even voor mij wilde
waarnemen.
Voorzitter. Daar zijn we allemaal weer! De R-waarde van
het coronadebat begint die van het coronavirus behoorlijk
te overstijgen. Dit is volgens mij de derde keer binnen
veertien dagen. Aan de ene kant snap ik het, want de
dilemma's die wij allemaal ervaren, horen thuis in het debat
in deze Kamer met deze minister en elkaar.
De VVD-fractie staat achter de verlenging van de Tijdelijke
wet maatregelen covid-19, die op 1 december inging en tot
1 maart loopt. Dat is over vier weken. We willen stap voor
stap vooruit en we zien dat deze maatregelen nog wel even
nodig zijn. Het gaat nu om vier weken, maar waarschijnlijk
gaan we het er binnen een paar weken weer over hebben.
Voorkomen is immers beter dan genezen en met een koel
hoofd, een warm hart en de handen uit de mouwen proberen we er met elkaar voor te zorgen dat het coronavirus zijn
greep op onze samenleving kwijtraakt. Dat lijkt het ook te
doen, maar als ik kijk naar de besmettingscijfers van vandaag, dan schrik ik toch weer. Maar goed, dat hadden we
ook voorspeld. Tenminste, in het debat van vorige week
kondigde de minister deze cijfers al aan.
We zien ook dat het meevalt met de ziekenhuisopnames
en de ic-opnames. Daar is in een aantal interruptiedebatjes
hiervoor ook over gesproken. Maar ze beginnen wel een
beetje op te lopen. Daarom hebben wij een onzeker gevoel
en zeggen we nu niet halsoverkop: schaf alles maar af, we
gooien alles weer open en we gaan verder. We wachten
wekelijks de updates af van de wetenschappelijke input op
de modellen. Op basis daarvan nemen we verstandige
beslissingen die uitlegbaar zijn aan de mensen in Nederland. Aan de ene kant zijn er mensen in Nederland die
zeggen: het kan mij niet snel genoeg voorbij zijn. Maar aan
de andere kant zijn er ook mensen in Nederland die toch
nog een beetje angst hebben voor het virus, omdat ze er
ervaring mee hebben, omdat ze restverschijnselen hebben
of omdat ze er last van hebben in hun directe omgeving,
bijvoorbeeld als zorgmedewerker. Mijn vraag aan de
minister is met name: hoe leggen we dit goed uit aan de
mensen in het land en hoe zorgen we dat de maatregelen
eenduidig en bijna voorspelbaar zijn, zodat we stap voor
stap een stukje vooruit kunnen? Vorige week woensdag
heb ik de minister in het debat gevraagd of minister Dijkgraaf al met de verenigingen in gesprek wil. Mijn vraag is
of dat al gebeurd is. Ik heb in ieder geval gezien dat de

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-33

toezegging van de minister van Justitie en Veiligheid over
carnaval is opgevolgd. Maar daar zijn we nog wel een beetje
… Carnaval vindt eerder plaats dan dat deze tijdelijke wet
afloopt, dus een beetje pressie.
Voorzitter, alleen samen leren we leven met dit virus.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van
de eerste termijn aan de kant van de Kamer. Ik schors voor
een uur, inclusief de dinerpauze. Dan zien we elkaar hier
weer om 20.45 uur.
De vergadering wordt van 19.45 uur tot 20.45 uur geschorst.
De voorzitter:
Aan de orde is het vervolg van het debat over de Goedkeuringswet vierde verlenging geldingsduur Tijdelijke wet
maatregelen covid-19. We zijn beland bij de eerste termijn
aan de kant van het kabinet. Ik geef het woord aan de
minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor zijn
eerste termijn. Gaat uw gang.

Minister Kuipers:
Dank u wel, voorzitter. Ik schep nog even orde in mijn
papieren. Zoals u weet, zien we in de afgelopen periode
een duidelijke verandering in het beeld van de pandemie.
We zien een virusvariant die zich enorm snel verspreidt.
Dat leidt ook bij bestaande maatregelen tot een torenhoog
aantal besmettingen in de afgelopen periode en een blijvende verdere stijging, ook in de afgelopen dagen. We zijn
ondertussen gewend aan getallen zoals eerder inderdaad
ook al aangegeven, van 80.000 en meer per dag, eenmalig
zelfs met een uitschieter van 100.000 per dag. Dat kwam
ook door nagekomen meldingen van besmettingen. We
zien ook dat deze variant — gelukkig, kan ik zeggen —
minder ziekmakend is, daarbij enorm geholpen door de
opgebouwde immuniteit, door recent doorgemaakte infectie
dan wel door eerdere vaccinatie- en boosterinjectie. In die
setting is er dus bij uitstek tijd voor het nadenken over een
langetermijnbeleid. Daarover informeer ik de Kamer eind
deze week en ik kom daar straks aan het einde nog op terug.
Mevrouw Westerveld refereerde aan het begin aan een
glazen bol. Niemand heeft een glazen bol, maar we kunnen
natuurlijk wel proberen om enigszins vooruit te denken
over de vraag over welke contouren we het eigenlijk gaan
hebben. Dat hebben eerder de KNAW en de WRR gedaan
en dat is ook in het buitenland gebeurd. Oorspronkelijk
werd rekening gehouden met een aantal verschillende
scenario's. Eén scenario, een zeer gunstig scenario, is dat
het virus helemaal uitdooft. We moeten na twee jaar helaas
constateren dat dat niet gebeurt en dat de kans dat dat in
de komende periode nog zal gebeuren, vrijwel nihil is. Een
ander scenario is dat we te maken blijven krijgen met pieken
en dalen, met een meer of minder ziekmakend virus. Een
ander scenario, helemaal aan het uiteinde, is wat "een
continue strijd" is genoemd. Dat is bijna wat we in de
afgelopen twee jaar in ieder geval langdurig hebben gehad.
Hoe langer de situatie duurt zoals die er nu uitziet, met een
snel verspreidende variant maar met minder ziekmakendheid, hoe groter de kans dat we uiteindelijk komen in een
scenario waarin we te maken hebben met een voor de

Tweede Kamer

meeste mensen weinig ziekmakende variant met een hoge
luchtweginfectie, een verkoudheidsvirus. Het is nog te vroeg
om te zeggen dat dat het zeker gaat worden, maar hoe
langer deze periode duurt, hoe groter de kans dat je daar
uiteindelijk uitkomt. Dat zeg ik dus met heel veel voorzichtigheid, want wat is de kans dat er alsnog ergens vandaan
weer een nieuwe variant komt die ernstig ziekmakend is en
waartegen de opgebouwde immuniteit veel minder
beschermt? Die kans is nog steeds reëel aanwezig, maar
neemt langzamerhand af. Je moet je dus voorbereiden op
die kansen, maar je moet ook voorzichtig vooruit durven
denken: en wat als we straks met een andere situatie te
maken hebben?
Wat dat betreft kom ik even terug op de opmerking van
mevrouw Westerveld en op Karl Popper. Een andere
bekende uitspraak in het boek van Karl Popper gaat over
conjectures and refutations, prachtig beschreven met stellingen en hypotheses op basis van alle kennis die je op een
bepaald moment hebt en de toetsbaarheid, maar ook de
kans dat het op een later moment verworpen wordt. We
zien op basis van de huidige gegevens dus voorzichtig een
bepaalde richting, maar de kans dat die alsnog verworpen
wordt, is reëel aanwezig. Dus wat dat betreft kijken we heel
erg naar de situatie nu, en naar de voorspelbaarheid nu.
Ook kijken we in alle settingen naar de proportionaliteit van
maatregelen; dat kwam de vorige keer ook al naar voren in
het debat. We kijken dus ook naar de mogelijkheid om zaken
weer af te kunnen schaffen, en naar vrije keuzes. Ik heb
eerder al eens benoemd dat voor mij bij die vrije keuzes
ook nadrukkelijk de vrije keuze hoort om zelf te bepalen of
je je laat vaccineren en of je een booster haalt et cetera.
Alleen kunnen keuzes op bepaalde momenten in een
bepaalde fase consequenties hebben. Maar het zijn vrije
keuzes.
Laten we dan beginnen met de tijdelijke wet en de vragen
die daarover zijn gesteld. We spreken hier over het wetsvoorstel voor de vierde verlenging van de Twm. Dat betreft
de periode vanaf 1 december vorig jaar tot 1 maart van dit
jaar. Door de huidige epidemiologische situatie is het helaas
nog steeds nodig om een wettelijke grondslag te hebben
om maatregelen te kunnen treffen. Die grondslag biedt de
Twm. Zonder die Twm is het namelijk niet mogelijk om de
maatregelen te treffen die opgenomen zijn in de ministeriële
regeling, zoals limitering van groepsgrootte, het vasthouden
aan voorschriften voor …
De voorzitter:
Ik zie dat mevrouw Agema wil interrumperen, maar gaat u
eerst maar even verder met uw inleiding.
Minister Kuipers:
Ja? Oké. De maatregelen zijn dus bijvoorbeeld het vasthouden aan richtlijnen voor 1,5 meter afstand en/of het gebruik
van een coronatoegangsbewijs.
Voorafgaand aan de vaststelling van het vierde verlengingsbesluit is advies gevraagd aan het OMT. Het OMT adviseerde destijds om de mogelijkheid open te houden om
maatregelen te nemen, vanwege de epidemiologische
onzekerheden en de daaruit mogelijk te resulteren ziekenhuisopnames. De epidemiologische situatie waarin we ons
bevonden, was er ook een van mogelijk toenemende aantallen infecties. Voorafgaand aan de vaststelling van het

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-34

vierde verlengingsbesluit is ook advies gevraagd aan de
Afdeling advisering van de Raad van State. Deze afdeling
kon zich goed vinden in het oordeel van de regering dat
een vierde verlenging gerechtvaardigd was.
Tot slot even over de inhoud van die vierde verlenging.
Conform de toezegging aan mevrouw Bikker is per artikel
aangegeven waarom die bepaling nog nodig is, mede
onderbouwd door het OMT-advies. Daarbij is ervoor gekozen om één grondslag te laten vervallen, namelijk de voormalige grondslag voor regels over het gebruik van publiek
toegankelijke voorzieningen, een inmiddels vervallen artikel
58j, eerste lid, onder c. Die bepaling was namelijk nooit
benut. Tot zover mijn inleiding.
Mevrouw Agema (PVV):
De minister benadrukt voorstander te zijn van vrijwillige
vaccinatie. Dat wil de hele Tweede Kamer natuurlijk, maar
hij zei ook dat dat niet vrij was van consequenties. Neem
die coronatoegangsbewijzen, die ook in deze wet staan en
dus ook met deze wet weer verlengd worden. Mensen die
de derde prik niet gaan halen — ruim 6 miljoen mensen
hebben dat tot nu toe niet gedaan — hebben geen onbelemmerde toegang meer tot cafés, restaurants, buitenterrassen,
attractieparken, speellocaties, sauna's, wellness, zonnestudio's, recreatief vervoer, rondvaartboten, partybussen,
feesten, optredens, voorstellingen, doorstroomevenementen, kermissen, braderieën, beurzen, congressen, professionele sportwedstrijden, binnensporten, sportscholen, culturele plekken, bioscopen, theaters, concertzalen, muziekles,
schilderles en repetities voor zang, dans en toneel. Dat zijn
de belemmeringen, dus de zaken waar je dan niet zomaar
meer toegang toe hebt als je tot de ruim 6 miljoen mensen
behoort die op dit moment geen booster zijn gaan halen.
Hoe denkt de minister daarover?
Minister Kuipers:
Wat mevrouw Agema in het begin zei, was: geen toegang
méér. En aan het eind …
Mevrouw Agema (PVV):
Nee, ik zei: geen onbelemmerde toegang. Vroeger konden
we onbelemmerd naar het café.
Minister Kuipers:
Mensen kunnen nog steeds naar het café. Ze kiezen dan
alleen voor een andere weg, namelijk via een test in de
periode van 24 uur daarvoor. Die mogelijkheden zitten in
het huidige gebruik van het coronatoegangsbewijs.
Mevrouw Agema (PVV):
Maar de minister heeft mijn vraag niet begrepen. Ik had het
over "onbelemmerde toegang" zoals we dat vroeger hadden, toen er nog geen corona was. Ik had het dus over de
normale situatie in dit land, waarbij je gewoon op café kunt
gaan, gewoon naar een restaurant kunt gaan en allemaal
gewoon gebruik kunt maken van deze dingen en ook nietessentiële winkels, whatever that may be; volgens mij is
elke winkel essentieel, anders bestond die niet. Al die zaken,
speellocaties, casino's, sportwedstrijden, beurzen en congressen: nergens krijg je meer onbelemmerd toegang. Dat

Tweede Kamer

is al zo voor een hele groep mensen, maar vanaf vrijdag
komen daar dus 540.000 mensen bij waarvan het coronatoegangsbewijs vervalt. Ruim 6 miljoen Nederlanders
hebben de booster niet gehaald. Zij hebben de keuze
gemaakt de booster niet te halen. Hoe denkt de minister te
kunnen bewerkstelligen dat al die mensen geen onbelemmerde toegang meer hebben tot cafés, restaurants, beurzen,
noem maar op?
Minister Kuipers:
Ik denk dat we hier in de verdere discussie nog een aantal
keer over komen te spreken. Op dit moment hebben wij te
maken met een ongekend aantal besmettingen, een ongekend stijgend aantal. Dat aantal zal in de komende periode
nog veel verder stijgen. Op dat punt staan we nu al, maar
we hebben recent in twee tempi heel snel versoepeld. Dat
zal tegelijkertijd ook leiden tot een aanzienlijke druk op de
zorg. Het aantal patiënten dat we in de afgelopen periode
hadden, was nog laag, maar laten we bijvoorbeeld kijken
naar de ziekenhuisinstroom in aantallen patiënten per dag.
Dat was 100 per dag, maar we zien dat dat in de afgelopen
24 uur boven de 250 was. Dat volgt vrij kort op de maatregelen. Sommige leden van uw Kamer hebben ook al aangegeven dat we er echt rekening mee moeten houden dat het
omhooggaat. Ook zijn de woorden herhaald die ik eerder
al heb gebruikt, namelijk dat het een "weloverwogen risico"
is. In die setting is het onveranderd zinvol om nog steeds
aan bepaalde maatregelen vast te houden. Een daarvan is
het inzetten van het coronatoegangsbewijs. Dat doen we
op dit moment met 3G. Die 3G biedt in principe iedereen
de mogelijkheid om toegang te krijgen waar diegene wil
en waar om het toegangsbewijs gevraagd wordt.
Mevrouw Agema (PVV):
De minister kan gaan strooien met cijfers en ons zo allemaal
bang proberen te maken, maar hoe komt hij aan de bewering dat de coronatoegangsbewijzen werken bij het verminderen van het aantal besmettingen? Hij is op dit punt zo
onderuitgegaan vorige week met die 15%. De heer Hijink
heeft dat toen allemaal keurig uitgezocht. Er valt nauwelijks
voordeel te verwachten van de coronatoegangsbewijzen.
Mijn vraag was: hoe gaat hij dat doen? Hoe gaat hij
bewerkstelligen dat de 6 miljoen mensen die de boosterprik
niet hebben gehaald, die 540.000 mensen waarvan vrijdag
het coronatoegangsbewijs vervalt, in een vrij land als
Nederland geen onbelemmerde toegang meer hebben tot
cafés, restaurants, musea, beurzen, braderieën, kermissen,
de hele reutemeteut? Hoe gaat hij dat regelen?
Dan het tweede. Stel dat de minister nu weer gaat zeggen:
ja, ik ga dat regelen met die coronatoegangsbewijzen. Is
hij bekend met het kerstfeest in Malaga waar 173 intensivecareverpleegkundigen en artsen aanwezig waren? Zij waren
allemaal getest en ze hadden allemaal drie vaccinaties. Het
was dus een combinatie van 2G en 1G. Van de 173 zijn er
daar 70 besmet. Welke veiligheid biedt wat voor coronatoegangsbewijs op het moment dat 40% van de aanwezigen
zomaar besmet raakt?
Minister Kuipers:
Zoals al aangegeven, zijn er voor iedere Nederlander die
dat wil twee opties. De eerste optie is het halen van een
boostvaccinatie. Men kan tegenwoordig op heel veel plek-

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-35

ken in Nederland direct, zonder afspraak, naar binnen lopen
om die te halen. De capaciteit is ruim aanwezig. De tweede
optie is het halen van een testbewijs. Ook daarvoor zijn er
meer dan 900 locaties in Nederland waar je direct terechtkan. Dat zijn de twee opties. Ten aanzien van een incident
in Malaga: ik ben daar niet mee bekend. Ik ken de details
niet. Ik kan alleen aangeven dat er geen absolute bescherming is van nóg een test of nóg een vaccinatie. Absolute
bescherming bestaat in dit geval niet.

Het onderzoek is ook nog eens gedaan ten tijde van de
deltavariant, dus ook nog eens ten tijde van een variant
waarvan we nu toch wel kunnen aannemen dat die zorgde
voor meer ziekenhuisopnames. De minister zegt in zijn
beantwoording dat de mensen die de basisvaccinatie hebben gehad, toch nog altijd 85% bescherming hebben tegen
ernstige ziekte en ziekenhuisopname. Met deze cijfers in
het achterhoofd, 85%, hetgeen volgens de minister een
behoorlijke bescherming biedt tegen ziekenhuisopnames,
vraag ik mij af op basis waarvan hij deze groep dan gaat
behandelen als zijnde ongevaccineerd?

De voorzitter:
Mevrouw Agema, tot slot.
Mevrouw Agema (PVV):
Ik weet niet hoe het zit met het geheugen van de minister,
maar hij heeft vandaag of gisteren in antwoord op Kamervragen aan mij geantwoord: ja, ik ben bekend met de situatie in Malaga. Dat heeft de minister toch echt geantwoord
op de Kamervragen. Dat is dus niet erg sterk, voorzitter.
De voorzitter:
En uw vraag?
Mevrouw Agema (PVV):
Ik denk dat heel Nederland — misschien niet heel Nederland, nou, toch wel heel Nederland — reikhalzend uitkijkt
naar het moment dat de nieuwe minister ons allemaal weer
samen gaat brengen in plaats van ons uit elkaar te houden.
We kijken ernaar uit dat hij ons weer samen gaat brengen.
We staan op een ideologisch kruispunt. We zien dat het
Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Finland allemaal
richting uitgang gaan. Zij gaan terug naar normaal. Het is
daar niet zo dat mensen die geen booster halen, niet eens
meer naar het café kunnen. Je ziet ook landen die de beuk
erin gooien, zoals Duitsland, Oostenrijk en Australië. Ik wil
namens Nederland de vraag stellen wanneer deze minister,
die ons de hoop moet bieden dat we ooit weer gewoon
samen met z'n allen in de kroeg, in het restaurant of waar
dan ook kunnen zijn, ons weer gaat samenbrengen.
Minister Kuipers:
In de vragen van mevrouw Agema komen ongeveer alle
aspecten voorbij die eerder ook gevraagd zijn en die ik hier
heb liggen. Ik kom daar dus zeker op terug. Waar mevrouw
Agema feitelijk naar vraagt, is wanneer we van alle maatregelen af kunnen. Wanneer kunnen we weer terug naar de
situatie zoals we die kenden tot 2017? Ik heb zonet iets
proberen te schetsen, met referentie aan de glazen bol.
Maar kan ik het daarmee precies zeggen? Nee, dat kan ik
niet. Dat kan ook mevrouw Agema niet. Dat kan niemand
hier. Laat ik alleen zeggen dat ik met u deel dat hoe eerder
dat kan, hoe liever het ons allemaal is.
De heer Hijink (SP):
Er is een groep van ruim een half miljoen mensen waarvan
de minister zelf zegt dat ze deze week hun QR-code gaan
verliezen. Dat gaat om gevaccineerde mensen. Zij hebben
twee keer een vaccinatie gehaald. De minister schrijft in
zijn eigen beantwoording dat deze mensen nog steeds
behoorlijk beschermd zijn tegen ernstige ziekten en sterfte.

Tweede Kamer

Minister Kuipers:
Voorzitter. Dit zijn vragen die ik al gehad heb. Ik probeer ze
netjes in volgorde te beantwoorden. Ik wil het iedere keer
op een andere manier doen ...
De voorzitter:
Ja, het valt mij op ... Misschien ga ik de minister even helpen. De Kamerleden hebben heel veel vragen gesteld. We
zitten nu nog bij de inleiding en ik merk dat nu de vragen
herhaald worden die eerder zijn gesteld. Laten we de
minister ook even de kans geven om de vragen die gesteld
zijn, te beantwoorden, tenzij het gaat over de inleiding die
de minister net gaf.
Minister Kuipers:
Ik vergeet uw vraag niet, maar ik kan hier wel ontzettend
gaan bladeren en ...
De voorzitter:
Dan krijgt de heer Hijink meteen daarna het woord en
daarna de heer Van Baarle. Laten we eerst de minister wat
meer vragen beantwoorden.
Minister Kuipers:
Dan ga ik als eerste naar de vraag van mevrouw Westerveld.
Die vraag ging erover dat het eigenlijk niet goed uit te leggen is dat wij deze verlenging, die tijdelijke wet, nu pas
behandelen, terwijl die 1 december inging. Dat vraagt
eigenlijk om een amendement om het democratisch proces
te herstellen, waarbij Tweede Kamer en Eerste Kamer de
verlenging vooraf moeten goedkeuren. Dat amendement
gaat over de versterking van de parlementaire besluitvorming en regelt een belangrijk onderwerp. Ik begrijp heel
erg de behoefte om dat besluitvormingsproces anders in
te richten, zodanig dat het parlement aan de voorkant erbij
betrokken wordt. Een eerste aanzet daarvoor heb ik, ook
op uw verzoek, eerder al gedaan door ook de OMT-adviezen
eerder te sturen, voorafgaand aan het debat et cetera. Als
je dat anders inricht, kun je je daarbij natuurlijk altijd
afvragen of je dan ook nog een advies van de Raad van
State moet vragen. Wat mij betreft is dat niet nodig. Als het
gaat om de bevoegdheden van het parlement, is het in
eerste instantie aan de indiener van het amendement en
vervolgens aan de Kamer om daar een standpunt over in
te nemen. Ik kom daar bij het benoemen van het amendement nog op terug.
Mevrouw Bikker vroeg naar tijdelijkheid en proportionaliteit
en gaf aan dat dat belangrijk was. Zij benoemde ook het

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-36

grijze gebied, wat later een aantal keren terugkwam.
Mevrouw Paulusma maakte daar ook een opmerking over
en die deel ik. Zij benoemde ook dat de Raad van State al
in november advies uitbracht en vroeg hoe de minister de
accuraatheid van dat advies ziet. De wetgever bepaalt dat
de Afdeling advisering voor het vaststellen van een
koninklijk besluit tot het verlengen van de Twm wordt
gehoord over de dan geldende maatregelen. Dat laatste
advies is op 1 november gevraagd en op 10 november uitgebracht. De Afdeling zoals genoemd kon zich vinden in
het oordeel van de regering dat een vierde verlenging tot
1 maart gerechtvaardigd was.
Mevrouw Van der Plas vroeg naar de proportionaliteit van
de maatregelen en hoelang we hiermee doorgaan. Ik gaf
al aan dat de epidemiologische situatie nog steeds ernstig
is als je kijkt naar het aantal besmettingen. Gelukkig is het
zo dat naar rato veel minder mensen zodanig ziek worden
dat ze ziekenhuisopname nodig hebben. Maar we zitten
nog relatief kort in de situatie van die zeer sterke stijging,
mede als gevolg van de versoepeling die wij hebben ingezet. Zoals u weet voorspelt het RIVM, met alle onzekerheden
die er zijn in zo'n model, nog steeds: houd rekening met de
mogelijkheid dat de aantallen sterk omhooggaan. Dat is
ook de situatie die we in sommige van de ons omringende
landen zien. Dat betekent dat maatregelen nog steeds nodig
zijn en dat we natuurlijk moeten kijken naar wat de nabije
toekomst brengt, zoals ik al aangaf in mijn inleiding. De
vooruitzichten zijn met een omikron en ook op basis van
beelden van het buitenland hoopgevend.
De voorzitter:
Ik kijk heel even of de minister kan aangeven of hij bepaalde
thema's heeft of een bepaalde volgorde. Ik heb nu aan de
heer Hijink en aan de heer Van Baarle gevraagd om even
te gaan zitten … Het wordt een beetje verwarrend.
Minister Kuipers:
Dit zijn allemaal vragen over de tijdelijke wet. Dit debat ging
over twee zaken: de tijdelijke wet en ...
De voorzitter:
Zeker, maar heeft u een volgorde per Kamerlid?
Minister Kuipers:
Nee, per onderwerp. Dit is de tijdelijke wet.
De voorzitter:
Het wordt ingewikkeld. Mevrouw Van der Plas. Daarna
worden de vragen van de heer Hijink beantwoord, denk ik,
dus dan geef ik de heer Hijink het woord.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Het gaat echt over dit onderwerp, waar de minister nu op
inhaakt. Ik vraag me af of we steeds kijken of er meer
besmettingen bij komen of naar het aantal mensen dat in
het ziekenhuis ligt. Er zijn nu net nieuwe cijfers van NICE
en RIVM dat een op de vier mensen die zijn opgenomen in
het ziekenhuis, niet met covid is opgenomen, maar door
een ander soort letsel. Dat betekent dat de 1.137 mensen

Tweede Kamer

die op het coronadashboard worden genoemd, niet alle
1.137 door covid in het ziekenhuis zijn beland, maar dat zijn
er 795. 342 mensen liggen met wat anders en zouden
waarschijnlijk het ziekenhuis niet eens in zijn gegaan, als
ze niet hun been hadden gebroken of een andere aandoening hadden gehad.
Concreet is dus mijn vraag, wat ik helemaal in het begin
zei: kijken we dan naar de stijging van besmette personen
in het ziekenhuis, wat dus een heel relatief begrip is? Of
kijken we naar het exacte aantal mensen in het ziekenhuis
en zetten we daar een knip: als het zoveel is, dan gaan we
iets doen, het mag niet meer dan zoveel zijn? Als we dat
niet doen, is het wel ingewikkeld.
Minister Kuipers:
We kijken, zoals we dat in het verleden ook gedaan hebben,
naar toegankelijkheid van zorg, voor mensen met covid,
maar ook voor anderen. Als we kijken naar de situatie in
ons omringende landen die op ons voorliepen, waar in het
debat ook naar is verwezen, dan is het aantal mensen dat
na enige tijd het ziekenhuis instroomt, bij hoge aantallen
besmettingen, zeer substantieel; twee keer hoger dan in
Nederland in de huidige situatie of nog hoger. Als we dat
hier zouden krijgen, dan zou dat echt leiden tot een ernstige
verstopping van zorg en van de toegang voor anderen. In
de huidige situatie kijken we dus naar: wat doen de
besmettingen en wat betekent dat in de komende periode
voor het aantal ziekenhuisopnames?
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Maar in de afgelopen maanden heb ik het OMT heel vaak
horen roepen: kijkend naar hoe het in het buitenland gaat,
zou het weleens kunnen zijn dat er rond die periode duizenden mensen in het ziekenhuis liggen. Ik heb aantallen
gehoord, in augustus of september, dat het er wel 10.000
of 16.000 konden worden, maar dat is nooit gehaald. Dus
ik vind het wel ingewikkeld, om het eventjes zacht uit te
drukken, om je er steeds op te baseren dat het zo kán zijn.
Ik zou liever een hard aantal zien. Is de minister in ieder
geval bereid om daarover na te denken? Dat gaat om een
hard aantal dat de ziekenhuizen aankunnen van mensen
die dóór covid, niet mét covid, in het ziekenhuis komen. Als
we dat moment naderen, wordt het tijd voor maatregelen.
Want we kunnen nu ook wel zeggen: als het zo doorgaat,
gaan er 20.000 mensen in het ziekenhuis komen. Maar die
aantallen zijn nooit gehaald.
Minister Kuipers:
Ik zou het graag doen, maar die dynamiek werkt helaas niet
zo. Op het moment dat je ingrijpt — dat hebben we helemaal aan het begin van de eerste golf even gedaan — puur
op basis van de bezetting van ziekenhuizen, ben je feitelijk
al een aantal weken te laat. Je moet een paar weken daarvoor ingrijpen. De besmettingen van vandaag vertalen zich
in de ziekenhuisopnamen over een week en de ziekenhuisbezetting van nog later. Als we puur zouden sturen op
bepaalde grenswaarden en dan zouden ingrijpen, dan gaat
het daarna nog veel verder omhoog.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-37

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Tot slot. Ik heb het idee dat het OMT dan een soort vrijbrief
krijgt om hier eeuwig mee door te gaan, want dan kun je
altijd wel met cijfers strooien. Dat gevoel krijg ik erbij. Er is
nog steeds niks concreet. Dan kun je altijd wel zeggen: het
kan zijn dat er 3.000, 4.000, 10.000, 15.000 komen en we
moeten doorgaan. Wij zitten hier dan ook in de Kamer zo
van: daar wil je ook niet voor verantwoordelijk zijn en dan
gaan we maar weer akkoord. Maar dat kan toch niet? Je
moet toch iets van een harde maatregel of wat dan ook
hebben? Want nogmaals, dit klinkt voor mij als een vrijbrief.

Minister Kuipers:
Ik weet niet of de benaming "strakker op de aantallen" hier
de juiste is, maar ik begrijp heel goed wat mevrouw Van
der Plas bedoelt, namelijk of wij meer risico durven nemen.
Het antwoord is ja. We hebben in het vorige debat al aangegeven dat we dat doen. Ik heb dat een weloverwogen
risico genoemd, waarbij we andere factoren nadrukkelijk
meewegen. Dat past bij de heel brede wens om ze snel
mogelijk verder open te gaan.
De voorzitter:
De minister vervolgt zijn betoog.

Minister Kuipers:
Laten we er gezamenlijk van uitgaan dat het OMT, het RIVM
en modelleurs niet bezig zijn met vrijelijk met getallen
strooien, maar proberen om ons te helpen bij het bepalen
van beleid dat proportioneel maar ook nog veilig is, en dat
bijvoorbeeld ook in de toekomst mensen nog toegang tot
zorg biedt. Op sommige plekken in het buitenland hebben
we de situatie gezien, die ik niet hoef te schetsen, want u
hebt de beelden net als ik nog wel op het vizier staan. Er
zit uiteraard onzekerheid bij. Je hebt in de afgelopen periode
ook gezien dat wij op basis van goede afwegingen bewust
de keuze hebben gemaakt om verder te gaan dan het OMTadvies, ondanks de cijfers. We hebben daar vorige week
nog over gedebatteerd. Ik heb dat een weloverwogen risico
genoemd. Ik heb aangegeven dat er daarbij nadrukkelijk
factoren waren die we daarbij meetelden, zoals de jeugd,
de noodzaak tot sport, kunst en cultuur en andere factoren.
Dus vrijelijk strooien: nee. Maar zit er een onzekerheid in?
Ja, die zit er.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Kijk, ik heb nooit gezegd dat het OMT vrijelijk strooit met
cijfers. Dat heeft de minister mij helemaal niet horen zeggen. Ik constateer alleen dat er in het verleden, in ieder
geval vanaf het moment dat ik in de Kamer zit, steeds aantallen zijn genoemd en we die aantallen nooit hebben
gehaald. Sterker nog, die aantallen blijken nu met terugwerkende kracht een stuk minder te zijn, omdat heel veel
mensen met een andere aandoening een stokje in de neus
krijgen, om het even oneerbiedig te zeggen, en vervolgens
in het ziekenhuis als covidpatiënt op de covidafdeling
komen te liggen. Dus ja, die druk op de zorg is er dan
gewoon. Ten tweede. Ik vind het niet helemaal kies om te
zeggen: die beelden heeft u allemaal op het netvlies. Dat
roept een soort emotionele reactie op, zo van: u weet dat
toch ook; u heeft dat toch ook gezien? Ja, maar ik heb ook
de zelfdodingspercentages gezien. Ik heb ook mensen —
ook in mijn omgeving; ik weet zeker dat iedereen ze hier in
de omgeving heeft — gezien die in een depressie zijn
beland.
De voorzitter:
En even uw vraag aan de minister?
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Het was meer een constatering. Ik zeg niet: het is vrijelijk
gooien met cijfers. Nogmaals, ik geef ter overweging om
iets strakker op de aantallen te gaan zitten, in plaats van
steeds maar te zeggen: het zou kunnen.

Tweede Kamer

Minister Kuipers:
Ik blijf even bij dezelfde volgorde als die welke ik net had,
als u mij dat toestaat, want anders moet ik …
De voorzitter:
Ja. En dan beantwoordt u de vragen per Kamerlid. Dan
weet het Kamerlid het als zijn vraag wordt beantwoord.
Minister Kuipers:
Ik noem het Kamerlid. We waren nog bij de tijdelijke wet.
De vraag van mevrouw Bikker was: op welk moment kunnen
we nou terug naar de Wet publieke gezondheid? Ik heb
aangegeven dat uw Kamer in de stand-van-zakenbrief van
14 december is geïnformeerd over drie opties voor een
juridische vorm. De eerste optie betrof het continueren van
de huidige procedure van driemaandelijkse verlengingen.
De tweede optie was om een beperkt aantal tijdelijke
bepalingen uit de Twm covid-19 permanent op te nemen
in de Wpg. Een derde optie was om alle tijdelijke bepalingen
uit de Twm covid-19 permanent op te nemen in de Wpg.
Het kabinet kiest uit die drie opties allereerst voor de eerste
optie: voorlopig de Twm verlengen. Dat ligt hier voor.
Daarvoor kiest het kabinet gelet op de epidemiologische
situatie en de grilligheid van het virus, en omdat daarmee
de tijdelijkheid van de Twm wordt benadrukt.
Dan hadden mevrouw Pouw-Verweij en de heer Van der
Staaij de volgende vragen. Stemt de minister ermee in dat
de noodwet moet worden ingetrokken als de noodsituatie
voorbij is? Wil de minister bevestigen dat de verlenging
niet moet worden gebaseerd op de vraag of de situatie nog
langer de grondslag rechtvaardigt die het mogelijk maakt
om de maatregelen te treffen? De Twm kan alleen worden
verlengd als het noodzakelijk en evenredig is voor de
bestrijding van de epidemie of voor de afwending van een
directe dreiging. Ik kan dus bevestigen dat de Twm niet in
stand kan blijven als de noodzaak niet meer aanwezig is.
De heer Van der Staaij vroeg daarbij om een doorkijkje ten
aanzien van de manier waarop het verdergaat. Zoals ik in
mijn inleiding al even heb aangegeven, is het lastig om
exact te voorspellen hoelang de Twm nog nodig is. Uitgaande van het huidige wettelijke kader wordt elke drie
maanden, zoals u weet, opnieuw in gezamenlijkheid met
het parlement bekeken of die nog steeds nodig is. We zien
in sommige omringende landen een situatie waarbij het
langzaam richting zo'n wat gunstiger beeld gaat, zoals ik
dat in het begin geschetst heb, maar het is nog echt te vroeg

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-38

om te concluderen dat het daar in de komende langere
periode bij blijft. Ik hoop het zeer met u, maar ik weet het
nog niet.

lijk goed is in Nederland, maar we tevens ook nog iets vinden van de mate waarin mensen mogen kunnen uitvallen,
in dit geval door besmetting, en de impact die dat eventueel
heeft op de continuïteit van onze maatschappij.

De heer Van der Staaij (SGP):
Ik begrijp wat de minister zegt. Lopen we met deze benadering echter niet het risico dat je eigenlijk altijd zegt: we
weten nog niet hoe het virus zich ontwikkelt? Lopen we dat
risico niet juist wanneer we, zoals wordt gezegd, moeten
leren leven met het virus, dat in verschillende varianten op
verschillende momenten weer kan opduiken? Wanneer kan
dan de situatie ontstaan waarvan de minister zegt: onder
deze omstandigheden zou ik het zelf ook niet voor m'n
rekening willen nemen om de wet nog te verlengen?

Dat raakt ook aan de vraag van mevrouw Westerveld wanneer ik verwacht dat we af kunnen stappen van maatregelen. Ik gaf daar al iets over aan in het hele beeld. Datzelfde
geldt natuurlijk voor alle maatregelen die we nog hebben.
Daarbij proberen we te kijken, samen met u, welke maatregelen de meeste vrijheid bieden in relatie tot hun effectiviteit, want die kun je misschien het langst overeind houden.
Die maatregelen hou je dus misschien het langst overeind.

Minister Kuipers:
Ik ga hierop in zonder helemaal exact een tijdstip te noemen. Dat is echt een onderwerp dat ook in een eventuele
volgende discussie voorbijkomt en waarover we ook in de
komende periode, in deze komende weken zelfs, nog heel
veel leren. Maar laat ons even een hypothetische situatie
ergens in de toekomst schetsen. Dan noem ik geen tijdstip.
Dat zou zijn op het moment dat we zouden uitkomen op
een situatie waarbij besmettingen eigenlijk feitelijk, in de
overgrote meerderheid, alleen maar leiden tot milde
klachten, zoals bovensteluchtwegklachten, een verkoudheid,
en het aantal mensen dat zodanig ziek wordt dat zij zorg
nodig hebben, gewoon zeer beperkt is. De vaste opvlamming van de influenza die we al sinds jaar en dag kennen,
leidt altijd in Q1 van ieder jaar tot een druk en tot aanzienlijke aantallen mensen die ziek worden, maar naar verhouding is dat aantal goed te doen en daar is de zorg ook op
ingeregeld. Als we in zo'n situatie komen, heb je zo'n wet
niet nodig en heb je eventueel andere maatregelen ook niet
nodig. De komende periode zal het aantal besmettingen
nog verder stijgen. Het is in ieder geval reëel om te verwachten dat het niet stopt bij 80.000 maar dat het op meer dagen
naar boven de 100.000 en hoger kan gaan. Dan zal ook het
aantal patiënten dat hulp nodig heeft stijgen, bij de huisartsen, de wijkzorg en de ziekenhuizen. We hopen — daarom
durfden we deze risico's ook te nemen — dat dit allemaal
blijft binnen aanvaardbare grenzen, waardoor je niet bijvoorbeeld kritiek planbare zorg ernstig behoeft af te schalen.
Als dat gebeurt en je op een gegeven moment een daling
ziet in besmettingen, dan is dat een predictie voor wat er
daarna in de zorg gaat gebeuren. Dan hebben we een ander
gesprek. Dat moeten we dan ook gezamenlijk voeren en
dan moeten we met elkaar de vraag stellen: waar sturen
we precies op en wat wegen we dan?
De heer Van der Staaij (SGP):
Voor mijn goede begrip: in feite zegt de minister dat voor
hem het belangrijkste punt is dat er niet langer een onaanvaardbare zorgbelasting voortkomt uit de besmettingen
met het coronavirus.
Minister Kuipers:
Waar de heer Van der Staaij en ik volstrekt gelijkwaardig
in zitten, is dat we aan de ene kant willen dat we zo snel
mogelijk terugkeren naar een open maatschappij maar dat
we tegelijkertijd vinden dat als mensen ernstig ziek worden,
er directe toegang voor hen is, wat een groot maatschappe-

Tweede Kamer

Mevrouw Simons zegt dat de boel wordt opengegooid,
zodra er in de ogen van het kabinet een beetje ruimte is en
dat het bij oplopende besmettingen weer dichtgaat; het is
jojoën. Er is euforie, maar die wordt keer op keer weer
platgeslagen. Zij vroeg: hoe kan dat toch? Na twee jaar
weten we dat het virus erg grillig is. Ik probeer een beeld
te schetsen — dat is voorzichtig optimistisch; dat mag u
best zo noemen, maar het echt heel vroeg; ik zet er heel
veel kanttekening bij — dat we misschien toegaan naar een
variant waarbij dat jojoën ons veel minder raakt. Zoals
gezegd, is het echt nog te vroeg om definitief te zeggen dat
dat zo is. In de huidige situatie, in de afgelopen periode, is
het regelmatig nodig gebleken om forse maatregelen te
nemen, maar die moeten, zoals aangegeven, proportioneel
zijn. Daarom moeten ze niet langer gelden dan noodzakelijk
is. Dat is ook absoluut een must voor het houden van
draagvlak.
Mevrouw Simons (BIJ1):
De Raad van State zegt dat het een goed idee is om de wet
te verlengen. Dat heeft de minister zojuist beklemtoond.
Maar diezelfde Raad van State zegt dat juist dat jojobeleid
— ik leg ze dan even woorden in de mond — ook debet is
aan het afnemen van het draagvlak. Het wordt steeds
moeilijker om aan mensen uit te leggen: je zaak mag nu
open, moet misschien over twee weken weer dicht en dan
hoor je een dag van tevoren dat je zaak de volgende dag
weer open mag. Dat was waar ik naar verwees. We weten
allemaal dat het virus grillig is. Dat lijkt mij nou juist aanleiding — dat vindt de minister gelukkig ook — om die slag
om de arm te houden en te zeggen: we zijn er nog niet; er
kan nog van alles gebeuren en daar moeten we echt rekening mee houden. Ik verwees in mijn bijdrage met name
naar dat stukje draagvlak, waarvan de Raad van State ook
zegt dat je dat wel serieus moet meewegen als je gaat kijken
naar een langetermijnstrategie. Daar had ik de minister
graag nog even over gehoord.
Minister Kuipers:
Dat ben ik helemaal met u eens. Dat zal dus ook een
onderwerp zijn in de langetermijnstrategie. Hoe gaan we
er nou op lange termijn mee om? De vorige keer is bijvoorbeeld een vergelijking gemaakt — ik geloof door mevrouw
Paulusma, maar ik weet het niet helemaal zeker meer, dus
corrigeer me vooral; ik zie mevrouw Paulusma knikken —
met België, zoals er daar per sector mee omgegaan wordt.
Dat gebeurt in pictogrammen, met een veel duidelijkere
voorspelbaarheid. Dat zijn precies de zaken waarnaar we
moeten zoeken, met de uitleg waarom op een bepaald
moment maatregelen nodig zijn. We zien hier nu te veel de

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-39

discussie in: wat is het verschil tussen een sluitingstijd van
21.00 uur versus een van 22.00 uur?
Mevrouw Simons (BIJ1):
Het is best lastig debatteren, want we zijn het in grote lijnen
natuurlijk heel erg met elkaar eens. Dat noopt mij er wel
toe om in herhaling te vallen en nogmaals te vragen — dat
heb ik in het vorige coronadebat ook gedaan — naar hoe
je deze wetenschap rijmt met bijvoorbeeld het openhouden
van scholen, zonder daar noodzakelijkerwijs extra maatregelen te treffen. Je kunt zeggen dat we het risico accepteren
en dat we, met dat risico in het achterhoofd, toch deze
stappen nemen, maar we hebben het vandaag bijvoorbeeld
ook over long covid gehad. Mensen die weliswaar niet op
de ic terechtkomen, kunnen daardoor wel nog steeds
getroffen worden. Met begrip voor het feit dat het voor de
minister net zo moeilijk is om een gebalanceerde afweging
te maken, zou ik daar toch nog wat over willen horen.
Minister Kuipers:
Graag refereer ik dan ook even aan het debat, het gesprek,
dat we de vorige keer hadden. Het is een afweging van
risico's. U refereerde de vorige keer aan jongeren. Het risico
op long covid bij het oplopen van een infectie is bij hen
echt aanwezig. Tegelijkertijd weten we dat de maatregelen
die we in de afgelopen periode gehad hebben, ook op
andere manieren een enorme impact hebben op jongeren,
in termen van psychische klachten, gevoelens van eenzaamheid, achterstand in onderwijs, et cetera. Wij hebben
gemeend dat het in de huidige situatie echt verstandig was
om in die afweging sterk de voorkeur te geven aan het weer
fysiek openen van het onderwijs.
De voorzitter:
Tot slot, mevrouw Simons.
Mevrouw Simons (BIJ1):
Ja, laatste vraag. Ik laat het onderwijs dan even voor wat
het is. Wat zegt deze minister straks tegen horecaondernemers of anderen, kunstenaars, iedereen in de kunstensector,
iedereen die geraakt wordt door een sluiting van zijn etablissement, alleen in de avond of op bepaalde tijden, of in
ieder geval door het beperken van de werkzaamheden die
hij of zij kan doen, als we nu met z'n allen — dat zeg ik licht
sarcastisch — overeenkomen dat we een endemische fase
ingaan? Wat zegt u tegen die mensen als u over een aantal
weken, op basis van de risico's die nu zo weloverwogen
genomen zijn, wellicht weer tot maatregelen over moet
gaan?
Minister Kuipers:
Ik hoorde net in het debat ook een paar keer het woord
"endemisch". Ik denk dat het verstandig is om met z'n allen
te constateren dat we op dit moment niet in een endemische
situatie zitten; verre van, echt verre van. Met "endemische
situatie" bedoel ik dan een stabiele situatie, met een stabiel
aantal besmettingen in de tijd, ongeacht het niveau. Dat is
nu absoluut niet het geval. We hopen dat we daar op enig
moment uit komen en dat het dan op een heel laag niveau
is, maar daar zitten we nu niet. Bij de setting zoals net
geschetst, met aan de ene kant hoge aantallen besmettin-

Tweede Kamer

gen, die ook sterk oplopen, en nu ook een stijging van het
aantal mensen dat daar ziek van wordt, en aan de andere
kant de terechte wens om zo snel mogelijk te openen, moet
je met alle partijen de discussie hebben over wat wanneer
mogelijk is, maar dan hebben we echt al grote stappen
gezet. Dat is een weloverwogen risico.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
Minister Kuipers:
Dan was er een vraag van de heer Van Haga over de Wet
publieke gezondheid en over een evaluatie. Ik heb al gezegd
— dat herhaal ik graag nog een keer — dat het absoluut
niet mijn bedoeling is of de bedoeling van mijn voorganger
was om de Tijdelijke wet maatregelen langer te handhaven
dan noodzakelijk. Tot het zover is, wordt uitgegaan van het
huidige wettelijke kader, elke drie maanden opnieuw, in
gezamenlijkheid met het parlement. Daarbij wordt u dus
telkens betrokken via de goedkeuringsprocedure. Tegelijkertijd loopt er een evaluatie. Onder andere de Onderzoeksraad voor Veiligheid is bezig met een uitgebreide evaluatie
van de hele corona-aanpak in de afgelopen twee jaar.
De heer Hijink (SP):
Dit is natuurlijk wel een moeilijke. Het onderzoek van de
Onderzoeksraad voor Veiligheid loopt nog, maar er komt
straks ook nog een parlementaire enquête. Als we zo
doorgaan, kan aanpassing van de Wet publieke gezondheid
dus nog wel meer dan een jaar duren, misschien wel
anderhalf jaar. Dat is zeker niet wat ik destijds met het
indienen van die motie heb bedoeld: dat we eens even
rustig tweeënhalf jaar gaan wachten voordat we de maatregelen die we nu hebben op een meer democratische en
beter controleerbare manier in de Wpg gaan vastleggen.
Als de minister het onderzoek van de OVV, maar misschien
ook wel het onderzoek dat het parlement nog gaat doen als
maatstaf gaat nemen, dan denk ik dat we wel een probleem
hebben. Ik zou toch zeggen dat er ook vanuit het ministerie
een soort eigen evaluatie moet zijn van de manier waarop
de wet nu is gebruikt en hoe dat in het vervolg beter moet,
en dat we daar niet zo lang op moeten zitten wachten.
Minister Kuipers:
Zoals ik net al aangaf, waren er eigenlijk drie opties. Die
heb ik alle drie benoemd. De voorkeur ging nu uit naar dit
per drie maanden te laten terugkomen in een debat en naar
het nog niet aanpassen van de Wpg, hetzij door een deel
van alle aan covid gerelateerde maatregelen, hetzij door
alles nu af te schaffen. Maar dat is een heel andere discussie. Van het laatste heb ik aangeven dat ik het op dit
moment niet verstandig vind op basis van de huidige situatie.
De heer Hijink (SP):
Dat is niet mijn punt. Het gaat mij om het volgende. Toen
wij in oktober 2020 de spoedwet behandelden, diende ik
een motie in, die ook is aangenomen, om met een structurele aanpassing van de Wpg te komen waardoor de
bestrijding van het virus op een betere manier georganiseerd wordt dan in deze spoedwet. De minister zegt: we

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-40

moeten 'm nu nog verlengen. Daar gaat dit niet over. Mijn
vraag is wanneer wij van het ministerie zelf een evaluatie
kunnen verwachten van hoe we dit op een andere manier
kunnen doen. Kan de minister wel toezeggen dat we niet
alle onderzoeken van de OVV en misschien ook wel de
parlementaire enquête die nog gaat volgen, afwachten
voordat wij in het parlement over de Wpg gaan spreken?
Dat kan anders veel te lang gaan duren en dat moeten we
niet willen.
Minister Kuipers:
Op het precieze wanneer wil ik graag terugkomen. Voor nu
bespreken we hier de tijdelijke wet en geef ik aan dat er een
aantal evaluaties loopt. Als dat eventueel eerder moet leiden
tot een aanpassing van de Wet publieke gezondheid, dan
gaan we dat apart bespreken.
De voorzitter:
Kan de minister aangeven wanneer hij hier ongeveer op
terugkomt? Dat mag schriftelijk, denk ik.
Minister Kuipers:
Ja, ik wil dat graag schriftelijk doen.
De voorzitter:
Schriftelijk? Oké.
Minister Kuipers:
Ja, goed. Dan kom ik bij een vraag van de heer Omtzigt
over een toets op de grondrechten. De heer Van Haga
refereerde ook aan de inperking van grondrechten en vroeg
of ik kan aangeven wat de zwaarwegende redenen zijn om
vast te houden aan de grondrechtenbeperkende maatregelen. Het lijdt geen enkele twijfel dat er onder de tijdelijke
wet ingrijpende maatregelen werden genomen en nog
steeds worden genomen. We hebben ze weliswaar versoepeld, maar de impact is voor sommige mensen, voor vele
mensen, nog steeds substantieel. Dat doen we ter
bescherming van de volksgezondheid, ook een grondrecht
dat in de Grondwet is verankerd. Dat betekent dat we er
buitengewoon zorgvuldig mee om moeten gaan. De Twm
stelt de kaders. Die zijn dan ook nadrukkelijk benoemd bij
de Twm. Dat betekent dat maatregelen alleen genomen
kunnen worden wanneer ze noodzakelijk en evenredig zijn
en wij daarin geadviseerd worden door het OMT, er een
maatschappelijke en economische toets plaatsvindt waarvan
ook verslag wordt gedaan in een stand-van-zakenbrief, en
er telkens een parlementaire verantwoording plaatsvindt.
Feitelijk is dus daarmee ... Ja, ik realiseer mij zeer goed, en
het kabinet ook, dat het ingrijpende maatregelen zijn en dat
die ook genomen worden op basis van iets wat ook in de
Grondwet staat.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Een toets dient altijd plaats te vinden op noodzakelijkheid,
evenredigheid en proportionaliteit van een maatregel. Ik
vraag eigenlijk naar die concrete toets. Wat ons hier het
zwaarst op de maag ligt, zijn niet de mondkapjes of andere
wat kleinere beperkingen; het is het coronatoegangsbewijs.
Waar vinden we die toets? Dat coronatoegangsbewijs in

Tweede Kamer

de 3G-versie leidt volgens de universiteit van Delft tot een
5% lagere R-waarde. Dat is relatief weinig, maar er zit wel
een ernstige beperking van de grondrechten in. Veel mensen moeten zich extra laten testen, kunnen zich niet dagelijks laten testen en kunnen dus niet meedoen met sporten,
kunnen niet naar het theater. Café-eigenaren kunnen niet
al hun klanten verwelkomen. Daar zit een behoorlijke
inperking in van grondrechten. Waar is de formele afweging
gedaan van deze grondrechten ten opzichte van de beoogde
voordelen van deze maatregel?
Minister Kuipers:
Om te beginnen wil ik de discussie in het midden laten over
wat een percentage van een groot getal wel of niet betekent.
De aantallen besmettingen op dit moment heb ik genoemd.
Laten we hier even niet ingaan op de vraag welk percentage
bij deze aantallen besmettingen relevant is, en ook niet op
de mogelijkheid die iedere burger heeft om via welke route
dan ook alsnog een coronatoegangsbewijs te verkrijgen.
Zoals ik al zei is er in de huidige afweging een balans tussen
aan de ene kant een zeer snel verspreidend virus, een stijging van het aantal mensen dat ernstig ziek wordt, de
voorspellingen waar we rekening mee moeten houden en
die voor een deel hun weerslag al vinden in het buitenland,
waar men al op ons voorloopt, en aan de andere kant de
vraag van heel veel mensen die blij zijn dat zij eindelijk ook
weer toegang krijgen tot zorg voor andere aandoeningen,
mensen die kwetsbaar zijn, die ook gelijk behandeld willen
worden en die ook snakken naar vrijheid, en zorgpersoneel
dat echt ontzettend zit te wachten op een normalisatie van
hun werkdruk op de lange termijn. In die balans proberen
we maximaal te versoepelen in de gegeven situatie en
weloverwogen risico's te nemen, en toch nog vast te houden aan bepaalde maatregelen. Daarbij geef ik ook aan:
hoe eerder we daarvan afkunnen, hoe liever dat ook mij is.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Ik beschuldig de regering er echt niet van dat ze maatregelen neemt omdat ze die leuk vindt. Ik vraag: waar is die
formele toetsing gedaan? Die toetsing kunnen verschillende
mensen ook nog verschillend doen. Ik zeg daar een paar
dingen bij. De cijfers zijn wel belangrijk. Als je namelijk
verwacht dat een maatregel geen effect heeft, dan neem je
hem niet. Als je verwacht dat een maatregel een averechts
effect heeft — de politie zegt van het coronatoegangsbewijs
dat dit een reële mogelijkheid is — dan neem je hem zeker
niet. Als je denkt dat het effect behoorlijk positief is, dan
weeg je hem af tegen de grondrechten die je ermee inperkt.
En geloof mij, het precieze getal weten wij niet. Dat is niet
aan de orde. Maar er vindt wel een formele afweging plaats
en die formele afweging vindt plaats, omdat we op dit
moment tegen 20- tot 30-jarigen zeggen: als u zich niet
boostert, dan verliest u straks uw coronatoegangsbewijs,
terwijl voor die groep de kans om in het ziekenhuis of op
de ic te komen, ontzettend klein is per persoon. Ontzettend
klein. Van elke miljoen moet u het met 0,zoveel opnames
op de ic per week uitdrukken in de leeftijdscategorie 20 tot
30. Dat is minder dan een persoon van zo'n groep. Van een
miljoen mensen, hè, dus dat zijn 20 van die voetbalstadions
vol. En dan heb ik het over de Kuip of de Arena, niet over
kleinere. Je hebt dus een ontzettend kleine kans dat er iets
gebeurt. De kans dat er met die groep in het verkeer wat
gebeurt, is waarschijnlijk hoger dan de kans bij corona,
maar in het verkeer gaan we ze niet dagelijks een verkeers-

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-41

examen afnemen. Dat soort kansen, daar hebben we het
over!
De voorzitter:
En uw vraag?
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Wanneer vindt de formele weging plaats tussen de grondrechten, de grote inperking die het is voor die groep, zeker
in vergelijking met 70-plussers, de kans die ze hebben en
de beoogde gezondheidswinst? Dat is namelijk de afweging
waar ik constant naar zoek.
Minister Kuipers:
Twee dingen hierover. Het eerste is: vaccineren en boosteren doe je voor jezelf en doe je ook voor je omgeving. Bij
de jongeren die zich laten boosteren, betekent dat ook iets
voor hun ouders, hun grootouders, hun onderwijzend personeel, de mensen met wie ze in het openbaar vervoer zitten
et cetera. Dat doe je voor jezelf en je doet het ook voor je
omgeving. Laten we dat absoluut keer op keer op keer
herhalen. Dat betekent wat voor al die jongeren. Ik hoor
ook van jongeren dat ze dat doen en dat ze zich heel erg
goed realiseren dat het voor henzelf misschien maar een
heel beperkt effect heeft, maar dat ze het eigenlijk ook voor
anderen doen. Dat vind ik echt zeer lovenswaardig. Ik denk
dat we dat ook overeind moeten houden, ook hier in de
Kamer. Dat is het eerste. Het tweede, ten aanzien van de
toegangsbewijzen, is dit. Uw Kamer heeft ruim 140 vragen
gesteld, waarmee het departement druk bezig is, over het
rapport van de TU Delft over de effectiviteit van de coronatoegangsbewijzen. Daar zijn vele ambtenaren mee bezig,
er wordt nu beantwoord, en ik zal u deze week die antwoorden sturen. Zoals ik ook in het debat van zes dagen geleden
heb aangegeven: ik vind het echt relevant, ook voor het
werk van de ambtenaren, om u eerst wel de antwoorden
te geven en die zelf ook te kunnen lezen. Dan kunnen we
aan de hand daarvan verder het gesprek voeren over welk
percentage of welk aantal of welke mate. Ten aanzien van
die toets: die toets vindt onder andere hier, nu, bij deze
bespreking plaats.
De voorzitter:
De heer Omtzigt, tot slot.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Die toets had plaats moeten vinden op het moment dat er
een voorstel tot een verlenging ligt of er een maatregel
ingediend wordt. Ik heb die toets niet gezien bij bijvoorbeeld
de ministeriële regeling, die toch een half miljoen mensen
het coronatoegangsbewijs ontneemt. Daar kun je voor kiezen, maar dan vindt die toets plaats. Dat mis ik. Ik mis dat
echt na twee jaar hier. Dat is de grondtaak. Daar leggen wij
de eed op af als Kamerlid, en ook als bewindspersoon. En
dat doe je van tevoren, dat doe je niet in het debat. Ik vraag
de regering toch daarop te reflecteren. Het tweede:
natuurlijk laat je je inenten voor je omgeving, en doe je dat
omdat je een bepaalde verantwoordelijkheid hebt. Als je
kijkt naar het hoge vaccinatiepercentage, doen veel mensen
dat ook. De vraag is alleen of je er een bepaalde inperking
van grondrechten tegenover zet, die behoorlijk als straf

Tweede Kamer

ervaren wordt, waar er slechts een kleine publieke winst
op zit. Dát is de vraag, niet waarom mensen zich inenten.
Daar zit de grondrechtenafweging. Ik zie die ook na twee
jaar nog niet gemaakt worden. Dat is wat ik mis in de analyses, in de grote pakken papier die ik ontvang.
Minister Kuipers:
Allereerst komen we dan terug op wat mevrouw Westerveld
zei en op het amendement met een verzoek om, in feite,
een omkering van het beoordelingsproces. Dat is één. Het
tweede ten aanzien van die toets is dit. Zoals al aangegeven,
probeert de inzet van de coronatoegangsbewijzen in de
huidige situatie, samen met andere maatregelen, om een
brug te slaan tussen aan de ene kant een zich zeer snel
verspreidend virus en zeer hoge aantallen, en aan de andere
kant de volstrekt terechte wens van iedereen om zo snel en
zo veel mogelijk onze maatschappij weer open te gooien.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog. Heel kort, meneer Omtzigt.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
De minister-president heeft bij de invoering van het coronatoegangsbewijs gezegd dat het coronatoegangsbewijs geen
enkele toegevoegde waarde heeft bij het massaal rondgaan
van het virus. Daarbij werden veel lagere waarden gebruikt
dan waar we nu zitten. Zijn opmerking was duidelijk: je
moet minder dan 100 ziekenhuisopnames hebben en minder
dan enige duizenden positieve testen per dag — we hadden
het niet over 100.000 — en zitten we daarboven, dan heeft
het überhaupt geen zin. We zitten hier te schieten op een
bewegend beeld, en wat er ook gebeurt, het coronatoegangsbewijs blijft er. Ik verzoek de regering dus gewoon
om hier een grondrechtentoets op uit te voeren en een
effectiviteitstoets, en daarin ons en de hele bevolking mee
te nemen. Dan kun je ook vergelijken met andere landen.
De voorzitter:
Dank u wel. Die vraag heeft u volgens mij al gesteld.
Minister Kuipers:
Dan kom ik toch een beetje terug op een herhaling van mijn
antwoord: die toets en de mate van effectiviteit zijn onderzocht door de TU Delft. Daar zijn veel vragen over gesteld
en daar komt een beantwoording op. Dan kunnen we ook
zeggen in welke setting het het meest relevant is, en dan
ben ik ook volledig open voor iedere discussie over de vraag
wanneer we dat inzetten.
Dan komen we bij een vraag van mevrouw Westerveld, die
verwees naar de fieldlabs. Haar vraag was of ik het ermee
eens ben dat we niet lichtzinnig moeten omgaan met
maatregelen die grondrechten inperken. Daar ben ik het
geheel mee eens. Daar wees ik in de discussie van zojuist
ook al even op. Zoals gebruikelijk in een wetgevingstraject
is over het wetsvoorstel over testbewijzen en de wetsvoorstellen over 2G en de arbeidsplaatsen advies gevraagd van
onder meer het College voor de Rechten van de Mens en
de Raad van State. Het betekent dat het bij wet mogelijk is
om ctb in te zetten. Maar dat raakt grondrechten. De toelichting daarover hebben we zonet gehad. Voor de daadwerke-

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-42

lijke inzet van ctb per ministeriële regeling is de voorwaarde
dat er een concrete grondrechtentoets is. Dat moet iedere
keer op het moment dat we het inzetten. De reden waarom
het in de huidige setting zinvol is om te doen, heb ik net
aangegeven. Ik heb ook aangegeven dat hoe eerder we
ervan afkunnen, inclusief alle verdere maatregelen — denk
aan het opheffen van sluitingstijden et cetera — hoe liever
het ons allemaal is.
Mevrouw Pouw-Verweij gaf aan dat uiteenlopende deskundigen uiteenlopend kunnen denken over dezelfde omstandigheden en dat beleidsmakers een afweging horen te
maken die verder gaat dan de virologische verwachtingen
en de epidemiologische modellen. Daar ben ik het geheel
mee eens. Het nemen van maatregelen moet altijd een
weging zijn van allerlei factoren. Ik heb al aangegeven hoe
we dat in de afgelopen periode gedaan hebben, onder
andere verwijzend naar waarom wij gekozen hebben voor
het fysiek volledig open laten gaan van het onderwijs en
waarom wij maatregelen hebben genomen met betrekking
tot de sport.
De heer Omtzigt vroeg naar corona op de A-lijst: waarom
staat het er nog, want de mortaliteit van corona is nu veel
lager? Er zijn drie zaken die bepalend zijn voor het aanmerken van een A-ziekte. Ten eerste is dat de noodzaak voor
een landelijke regie. Ten tweede is dat de noodzaak om in
de omstandigheden individuele maatregelen te treffen,
zoals isolatie en quarantaine. Ten derde is dat de meldingsplicht. Van deze items is in de huidige epidemiologische
situatie nog steeds sprake. Op het moment dat de omstandigheden veranderen, moeten we uiteraard opnieuw
beoordelen of COVID-19 nog steeds als A-ziekte moet worden bestempeld.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Wat bedoelt de minister met het bestaan van een meldingsplicht op dit moment?
Minister Kuipers:
Een meldingsplicht betekent dat het constateren van covid
onverwijld moet worden doorgegeven aan de GGD.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
In een groot gedeelte van de pandemie is hier op geen
enkele manier op gehandhaafd of gereageerd. Op dit
moment is er nauwelijks bron- en contactonderzoek. Is de
meldingsplicht op dit moment zo effectief dat we er iets
aan hebben?
Minister Kuipers:
Wat we er op dit moment aan hebben, is zicht op het aantal
besmettingen. Denk ook aan de adviezen ten aanzien van
isolatie en quarantaine.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dit is een net iets andere zin dan het doel van het beleid.
Het doel van het beleid is zicht hebben op de verspreiding
van het virus en niet zicht hebben op het aantal besmettingen. Dat klinkt misschien heel klein, maar het verschil is
natuurlijk heel groot. We hebben op dit moment eigenlijk

Tweede Kamer

geen zicht op de verspreiding van het virus. Daarvoor is
het gewoon te wijdverspreid. Mijn vraag is: is de meldingsplicht voor een ziekte waarvoor uiteindelijk meer dan 99%
van de mensen niet naar het ziekenhuis hoeft, überhaupt
proportioneel? Waarom kiezen andere landen voor het
vervallen van die meldingsplicht en zelfs voor het vervallen
van een quarantaineplicht? Het gaat dan hooguit een keer
om advies.
Minister Kuipers:
Ja, het is proportioneel, eens te meer in de situatie waarin
we ook die andere twee factoren nog steeds hebben. We
voeren nog steeds een landelijke strategie en dat moet ook
nog steeds. De reden waarom heb ik zonet al aangegeven.
Het is nog steeds zinvol om aan isolatie en quarantaine vast
te houden.
De voorzitter:
De heer Omtzigt, tot slot.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Ik snap de noodzaak van isolatie en quarantaine, maar kunt
u uitleggen waarom andere landen van die meldingsplicht
afgestapt zijn?
Minister Kuipers:
Zeker. We vergelijken heel veel — dat gebeurde net ook —
met situaties in andere landen. Wat mij opvalt, niet alleen
in dit debat, maar ook in de vorige debatten en in algemene
analyses, is dat we dat wel steeds heel selectief doen. U
maakt terecht een vergelijking met Denemarken, waar het
nu heel erg de goede kant uitgaat. Daar ligt het aantal ziekenhuisopnames overigens aanzienlijk hoger dan in
Nederland. Dat zit op een hoog niveau. Gelukkig geldt dat
niet voor de ic-opnames. Die aantallen liggen zelfs nog wat
lager dan in Nederland. Voor de situatie binnen Europa is
het verstandig om te doen waar de heer Omtzigt al aan
refereerde en waar ik het helemaal mee eens ben. Je moet
eigenlijk kijken welke koers er nu een langere tijd gevaren
is. Wat dat betreft is dat ook iets voor een latere evaluatie.
Op dit moment is het in Nederland vanwege de hoge aantallen, die ook nog steeds verder oplopen, te vroeg om iets
los te laten. Het is ook te vroeg om de andere maatregelen
die er nu bij zitten, zoals isolatie, los te laten.
De voorzitter:
Dank u wel. Volgens mij bent u nu aan het einde van het
eerste thema. Ik kijk nog even naar de heer Van Baarle, want
hij wilde al eerder interrumperen. Dat hoeft niet? Prima.
Dan geef ik u eens een gratis interruptie … Dan gaan we
nu naar het volgende thema.
Minister Kuipers:
Dan komen we bij de vraag van de heer Hijink over de geldigheidsduur en de effectiviteit van de ctb's. Allereerst even
het volgende. Je kunt misschien zeggen dat het in een
situatie met een luchtwegvirus een hoog optimisme was,
maar de oorspronkelijke gedachte was dat, als wij immuniteit hebben opgebouwd door het doormaken van een
infectie dan wel door vaccinatie, de immuniteit zeer langdu-

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-43

rig zou zijn, en zeer langdurig zou beschermen tegen hernieuwde infectie en ernstig ziek worden. Dat was optimistisch bij een luchtwegvirus. Ondertussen weten we dat de
bescherming na herstel en door vaccins na verloop van tijd
helaas afneemt. Het rapport van de TU Delft gaat hier ook
op in. Om die reden heeft de Europese Commissie op 21
december van het afgelopen jaar besloten om de geldigheidsduur van het digitale coronacertificaat op basis van
vaccinatie in te perken tot 270 dagen.
De redenatie daarvan was: er is 180 dagen de tijd, plus 90
dagen vervolgtijd, inregeltijd eigenlijk, om eventueel een
boost te kunnen toedienen en te halen. Hetzelfde gold voor
herstel: 180 dagen. Maar daarvoor heb je die 90 dagen
inregeltijd uiteraard niet nodig. Die situatie had eens te
meer te maken met de wetenschap dat we telkens te maken
hadden met nieuwe varianten, waartegen ook de bescherming door eerdere infectie, maar ook door vaccinatie,
minder was. Het kabinet wil die termijnen nu dus gelijkstellen aan die van Europa. We zullen ook verder ingaan, ook
bij de appreciatie, op de vragen over het TU Delft-rapport.
De heer Hijink stelde een vraag over de 540.000 mensen
die deze week hun coronatoegangsbewijs verliezen na
eerdere vaccinatie en over anderen die een herstelbewijs
hebben. Hoe groot is de groep die door de nieuwe regels
de coronapas dreigt te verliezen? Ik weet niet precies voor
hoeveel mensen die verloopt. Zoals ik al aangaf, is het
vanwege de besmettelijkheid van omikron en de mate van
bescherming echt verstandig om de eerder vigerende geldigheidstermijn van "onbepaald" aan te passen naar "heel
erg lang".
De heer Omtzigt en mevrouw Westerveld vroegen waarom
het kabinet de Kamer niet eerder erover heeft geïnformeerd
dat de geldigheidsduur wordt ingekort; het komt als een
verrassing. Om te beginnen heb ik er begrip voor dat uw
Kamer voldoende tijd wil hebben om de behandeling te
kunnen voorbereiden. Ik kan daarbij alleen benoemen dat
zowel in de brief van mijn voorganger van 14 december
van het vorig als in mijn eigen brieven van 14 en 25 januari
het voornemen om die geldigheidsduur voor het ctb aan
te passen, al met uw Kamer is gedeeld. Het onderwerp is
ook besproken in de Kamerdebatten op 15 en 21 december.
Ook hebben wij het hierover gehad op 20 en 26 januari.
Daarnaast is de informatie te vinden op rijksoverheid.nl en
is zij in december en januari al opgepikt door de media. We
kunnen daar graag naar kijken, maar het is al uitvoerig en
herhaaldelijk gedurende langere tijd genoemd.
Mevrouw Bikker vroeg mij om ten aanzien van het verkorten
van de geldigheid nader uiteen te zetten hoe daarbij het
verschil tussen vaccinatie, herstel en boostervaccinatie te
verklaren is. Ik gaf al aan dat de bescherming van de vaccins
en op basis van herstel na verloop van tijd afneemt en dat
de besmettelijkheid en de veranderde eigenschappen van
de omikronvariant daarbij een rol spelen. Het inkorten van
de geldigheid en het uniformeren naar Europees beleid zijn
wat dat betreft passend.
Mevrouw Westerveld vroeg ook naar de jongeren die nog
geen booster hebben kunnen halen en wat dat in dit verband betekent. Voor jongeren van 13 tot 18 jaar geldt dat
een coronatoegangsbewijs op basis van vaccinatie op dit
moment nog onbeperkt geldig is. Er is dus geen beperking
op basis van de primaire vaccinatieserie. Voor de 18-plus-

Tweede Kamer

sers geldt dat zij de kans hebben om een boosterprik te
halen.
De heer Van Baarle vroeg of wij ons in Europees verband
kunnen verzetten tegen de Europese harmonisatie. Het
antwoord is helaas: nee, dat kunnen wij niet. Ik kan daar
uiteraard een opmerking over maken, maar wij kunnen het
Europees beleid wat dit betreft niet sturen en niet zeggen
dat het in Europa anders moet.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Het staat in een gedelegeerde handeling. Tegen een gedelegeerde handeling kunnen lidstaten achteraf bezwaar
maken. Als voldoende lidstaten bezwaar maken, dan dient
de Commissie die in te trekken. Ik treed niet in de vraag of
dat verstandig is, maar als de regering iets wil doen, dan
kan zij dat gewoon doen bij de Europese Commissie. Het
is een soort nahangprocedure, zoals we die hier in de Kamer
hebben, maar dan op z'n Europees.
Minister Kuipers:
Ik gaf al aan dat we er bezwaar tegen kunnen maken. Dat
klopt helemaal. Dat kun je doen met voldoende lidstaten.
Maar in de huidige situatie is het de vraag of dat verstandig
is. De reden waarom ik denk dat het niet verstandig is, heb
ik net al aangegeven.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Maar de discussie ging niet over de vraag of het verstandig
is. Het ging over de vraag of het mogelijk is. Ik zeg dat het
volledig mogelijk is. De minister zegt dat het niet verstandig
is, maar dat is een andere keuze. Ik zou hem willen vragen
hoe we ooit weer van deze gedelegeerde regelgeving
afkomen als we ervanaf willen. Zit er een tijdelijkheid in?
Minister Kuipers:
Dit richt zich op twee verschillende punten. Allereerst gaat
het hier ook over een herstel- en vaccinatiebewijs in het
kader van een coronatoegangsbewijs. Ik gaf al aan dat we
daarvanaf kunnen zodra de omstandigheden daarnaar zijn.
In een situatie waarin de maatschappij volledig open is, de
druk op de zorg laag is en de toegang tot de zorg voor
iedereen heel goed is, ben ik de eerste die ervanaf wil. Die
180 en 270 dagen zijn niet meer relevant als het er ook
afgaat voor Europese toegang. Kunnen wij hier in de huidige setting bezwaar tegen maken? Dat kan. Zou ik voorstellen om dat te doen in de huidige setting? Het antwoord is
nee, op basis van het antwoord dat ik net al heb gegeven.
De voorzitter:
Ik sluit me even aan bij de heer Omtzigt. De heer Van Baarle
vroeg inderdaad of het kan. Dat was de vraag. De vraag
was niet of het wenselijk is.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Is het voor de regering niet logisch om bezwaar te maken
tegen de termijn daarvan? Als de regering vindt dat het op
dit moment noodzakelijk is, dan snap ik dat, maar de neiging
hier is vaak dat dingen die tijdelijk zijn, blijven hangen. Zou
dit voor de regering geen aanleiding zijn om aan de Com-

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-44

missie te schrijven dat ze ermee instemt — want dat is
kennelijk wat de regering wil — maar dat ze ook verzoekt
om deze gedelegeerde handeling in principe niet langer
dan een jaar geldig te laten zijn? Over een jaar kan er een
nieuw besluit genomen worden. Als het op dat moment
nodig is, dan merken we dat dan wel weer. Is dat iets waar
de regering toe bereid zou zijn?
Minister Kuipers:
Daar zou ik van harte toe bereid zijn, maar de heer Omtzigt
is het ongetwijfeld met mij eens als ik zeg dat we eerst even
moeten kijken wat de epidemiologische ontwikkeling is. U
ziet dat die in een aantal landen gunstig is. U heeft terecht
Denemarken genoemd. Op het moment dat die ontwikkeling
breder optreedt — in sommige andere landen zie je al
dezelfde ontwikkeling — dan zal er brede steun zijn om daar
inderdaad een eindtermijn aan te verbinden.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog. Ja, meneer Omtzigt?
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
De reden waarom ik hier zo precies in ben, is de volgende.
Je hoeft maar met een aantal landen ergens bezwaar tegen
te maken, maar als iets eenmaal vastzit in het Europees
recht, dan heb je vaak unanimiteit nodig, dus alle landen,
om het in te trekken. Het is dus nu wel degelijk zinvol om
samen met andere lidstaten tegen de Europese Commissie
te zeggen: "Oké, we gaan akkoord met de gedelegeerde
handeling voor intra-Europees reisverkeer, maar wilt u die
alstublieft één jaar geldig laten zijn? Wilt u die wijziging
maken?" Ik zou het fijn vinden om te horen of we dat gaan
doen, want anders kan één land het blokkeren. Ik wilde
Hongarije en Polen vandaag niet noemen, maar u snapt
precies wat ik bedoel. Als er één land is dat er geen zin in
heeft, dan hebben we hier over een jaar een discussie
omdat het niet kan.
De voorzitter:
Uw vraag is helder. De minister.
Minister Kuipers:
Ik vind het een welkom advies. Ik wil het graag meenemen
en ik zal erop terugkomen.
Mevrouw Bikker vroeg naar mensen met een medische
kwetsbaarheid die al eerder een derde prik kregen die niet
als booster telt. Ben ik daarmee bekend en wil ik daarop
terugkomen, zodat zij geen hinder ondervinden? Ja, ik ben
daarmee bekend. Deze groep komt in de komende maanden
in aanmerking voor een booster. Dat zal voor hen de vierde
prik zijn. De CoronaCheck-app maakt op dit moment geen
onderscheid tussen een derde prik of een booster. Wat dat
betreft zouden ze geen hinder moeten ondervinden bij het
verkrijgen van een geldig ctb of DCC. Zij komen hiervoor
in aanmerking en dat is natuurlijk primair gericht op hun
eigen bescherming.
Mevrouw Agema had het over dezelfde groep. Zij vroeg:
waarom een vierde prik voor immuungecompromitteerden
en wordt tegelijkertijd de geldigheidsduur verkort? Zoals

Tweede Kamer

al aangegeven, is voor de groep immuungecompromitteerden de vierde prik feitelijk de boosterprik. De derde prik
was nodig voor voldoende immuniteit.
Deze vraag is gesteld door mevrouw Den Haan: hoe moet
ermee worden omgegaan dat het papieren coronatoegangsbewijs nog korter geldig is, namelijk 90 dagen? Dit heeft
ermee te maken dat, anders dan bij een vaccinatie of bij
een geconstateerde infectie, een papieren toegangsbewijs
niet hoeft en meestal niet wordt gevraagd op het moment
van de daadwerkelijke besmetting of de vaccinatie. Mensen
kunnen dat ook bij wijze van spreken drie maanden later
vragen, op het moment dat ze zo'n bewijs nodig hebben.
Om toch te uniformeren is die periode korter. We hebben
het er de vorige keer al over gehad dat we ons er nu wel
op richten om het in die periode, zolang dat relevant is,
automatisch opnieuw voor een periode van 90 dagen toe
te sturen. Dat is op dit moment in ontwikkeling. Ik kan nog
niet exact zeggen wanneer het zover is dat dit ook kan.
Er zijn nog andere vragen ten aanzien van het coronatoegangsbewijs. Ik heb daar al een aantal dingen over gezegd,
ook over de beantwoording van de vragen in het rapport
van de TU Delft en de reden waarom wij nu nog 3G inzetten.
Er werd gevraagd wat het doel is van het coronatoegangsbewijs. Is dat het beperken van het aantal besmettingen,
terwijl we 100.000 besmettingen per dag accepteren? Er
komt een antwoord op de TU Delft en dan zal ik dieper
ingaan op de effectiviteit van die coronatoegangsbewijzen.
Ik heb al genoemd dat daarmee nu wordt geprobeerd een
brug te vormen tussen aan de ene kant het zeer hoge aantal
besmettingen en aan de andere kant de wens om zo veel
mogelijk open te gaan.
De heer Omtzigt had een vraag over Spanje, dat alleen een
regeling voor inreizen gebruikt en verder geen beperkingen
kent. Waarom doen wij dat niet? We zien dat het toegangsbeleid in Spanje maar ook in Duitsland wordt overgelaten
aan verschillende autonome regio's. Daardoor kan het ook
binnen een land verschillen. De inzet van coronatoegangsbewijzen levert op dit moment een bijdrage als onderdeel
van het pakket; dat heb ik benoemd. Dat vraagt om een
zorgvuldige afweging. U hebt terecht de situatie in bijvoorbeeld Denemarken benoemd. Op het moment dat wij eenzelfde beweging zouden kunnen maken, zou ik daar
natuurlijk zeer voor zijn, maar de verschillen per land zijn
er nu nog. Het is ook een beetje afhankelijk van hun eigen
epidemiologische situatie en de eigen druk op de zorg, ook
in relatie tot andere factoren. Als ik voor een andere vergelijking een ander land mag noemen, dat nog niet voorbijgekomen is: Frankrijk heeft op dit moment hoge aantallen
besmettingen, een zeer hoge druk op de zorg en een strikt
2G-beleid voor vrijwel alle openbare voorzieningen.
Mevrouw Westerveld vroeg: hoe verhoudt de snelle totstandkoming van 2G zich tot het democratische besluitvormingsproces? Over 2G is aan de voorkant advies gevraagd
aan het OMT, het Veiligheidsberaad, de VNG, de Raad voor
de Rechtspraak en de Raad van State, maar na de indiening
van zo'n voorstel is het, zoals altijd, vervolgens aan de
Tweede en de Eerste Kamer op welke wijze zij het wetsvoorstel willen behandelen. Naar aanleiding van het rapport
van TU Delft heb ik uw Kamer vandaag een brief gestuurd.
Zoals gezegd zal ik de verdere vragen beantwoorden, ook
ten aanzien van de TU Delft.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-45

De heer Hijink vroeg of ik bereid ben om opnieuw advies
te vragen aan de Raad van State over de ctb-wetsvoorstellen. Het is absoluut niet mijn bedoeling om de heer Hijink
teleur te stellen, maar ik vermoed dat dat in dit geval zo zal
zijn, want ik ben daar niet toe bereid. Het is niet nodig. De
raad is geen epidemiologisch toetsingscollege. Het is in
deze zin nu ook niet passend. De wetsvoorstellen zijn ook
niet ingrijpend gewijzigd na eerdere voorlegging aan de
raad.
De heer Hijink (SP):
Ik snap dat de Raad van State niet over de medische
gevolgen gaat adviseren. Die positie, en ook de proportionaliteit, kan natuurlijk enorm veranderd zijn nu wij te maken
hebben met een andere variant van het virus. Dit is een
heel andere variant dan bijvoorbeeld de delta was. In die
zin lijkt het mij dus vrij logisch dat de Raad van State toch
nog eens kijkt door die andere bril: wacht eens, we hebben
nu een andere situatie met eenzelfde wetsvoorstel; verandert daarmee ons advies? Dat hoeft niet even uitgebreid;
het zou ook een update kunnen zijn. Dat is toch geen hele
rare vraag om te stellen?
Minister Kuipers:
Het is helemaal geen rare vraag, alleen heeft u het over
"een andere situatie". Ja, we hebben een andere variant,
met een nog veel hoger aantal besmettingen en weer een
aanzienlijk toenemend aantal ziekenhuisopnames en een
toenemende druk op de zorg, met voorspellingen dat de
cijfers ten minste naar dezelfde hoogte gaan als in de situatie van november, toen de Raad van State het huidige
pakket beoordeelde.
De heer Hijink (SP):
Ja, maar ik zie gewoon het bezwaar niet. Kijk, als de
minister zegt "dikke kans dat het advies onveranderd is",
dan kan dat ook. Maar we kunnen het toch gewoon vragen?
Dat is toch helemaal niet zo'n punt?
Minister Kuipers:
Vragen staat vrij, maar dan moet het wel een zeker doel
hebben. Ik gaf al aan waarom het in deze situatie naar mijn
mening gewoon niet zinvol is.
Mevrouw Westerveld vroeg naar de mensen die niet
gevaccineerd en niet getest kunnen worden. Hoe staat het
met de oplossing daarvoor? Samen met de landelijke
coördinatie coronabestrijding van de GGD GHOR wordt
gewerkt aan een loket om deze mensen te helpen, zodat zij
ook een coronatoegangsbewijs kunnen hebben. De verwachting is dat het in de loop van februari zover is dat ze daarmee geholpen kunnen worden.
Mevrouw Agema vroeg naar de sluiting van publieke evenementen in de buitenlucht. Daar hebben we het in het
begin ook al even over gehad. Worden die als een gevaar
gezien? Evenementen zijn in de buitenlucht toegestaan
onder voorwaarden als afstand houden en de inzet van een
ctb. Hoewel het risico in de buitenlucht wellicht kleiner is,
geldt nog steeds dat mensen zowel buiten als binnen
geïnfecteerd kunnen raken en dat de aantallen, zoals
gezegd, heel erg hoog zijn op dit moment. We zoeken naar

Tweede Kamer

de match om die twee met elkaar te verbinden: druk op de
zorg, toegang voor iedereen en hoge aantallen besmettingen en de wens om zo snel en zo veel mogelijk open te
gaan.
Dan komen we bij de vragen over het langetermijnbeleid.
De heer Hijink (SP):
We komen nog over de regeling te spreken. Volgens mij is
dat nu allemaal wel geweest, toch?
Minister Kuipers:
Ja.
De heer Hijink (SP):
Dan denk ik dat ik de vraag van zostraks gewoon nog een
keer moet stellen. Die vraag is eigenlijk wat nu precies de
onderliggende cijfers zijn en wat de onderliggende onderbouwing is. Er zijn nu 0,5 miljoen mensen, en de komende
maanden misschien wel miljoenen mensen, die wel hun
twee eerste vaccinaties hebben gehad maar geen booster
hebben gehad. Welke onderbouwing heeft de minister nou
om die mensen in de toelating tot publieke plekken gelijk
te stellen aan ongevaccineerden? Wat is de onderbouwing
daarvan? Ik zie die namelijk ook niet terug in de beantwoording van de minister zelf.
Minister Kuipers:
Die onderbouwing is vrij eenvoudig. Eerst even dit. Er is
een aantal keren gezegd: mensen hebben daarmee geen
toegang meer. Dat is apert onjuist. Mensen hebben toegang.
3G biedt ook de mogelijkheid van een test. Zoals gezegd
kan die op meer dan 900 locaties in Nederland gehaald
worden. Dan de ongevaccineerden. We weten ondertussen
dat met de huidige variant in de tijd het beschermend effect
zowel na een doorgemaakte infectie met eerdere varianten
als na vaccinatie sterk afneemt. Dat is de onderbouwing.
Nogmaals — ik kan het niet vaak genoeg zeggen — we
proberen daarbij om dit tijdelijk in te zetten, voor de
mogelijkheid om aan de ene kant te openen met aan de
andere kant de toegang tot de zorg en de aantallen
besmettingen et cetera.
De heer Hijink (SP):
Ja, maar dit is toch geen onderbouwing? Kijk, iedereen
snapt dat een vaccin of een doorgemaakte infectie voor
bescherming zorgt en dat die bescherming minder wordt
naarmate de tijd verstrijkt. Maar de minister schrijft zelf dat
uit onderzoek van het RIVM blijkt — dat schrijft hij in zijn
eigen stuk, hè — dat in de deltatijd, dus in november,
december toen dat onderzoek gedaan is, vaccinatie met die
eerste twee prikken nog altijd voor 85% beschermde tegen
ziekenhuisopname. Dat is een enorm hoog percentage,
85%. Een booster verhoogt dat percentage naar 97%, maar
anders is het altijd nog 85%. Wat is dan nog de reden om,
met die 85% die de minister zelf aandraagt, te zeggen: toch
vinden wij dat deze mensen beschouwd moeten worden
als zijnde niet gevaccineerd, op dezelfde manier behandeld
moeten worden en dus een test moeten laten doen om nog
naar een café of een evenement te kunnen? Wat is daarvan
de onderbouwing?

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-46

Minister Kuipers:
Een aantal dingen. Het eerste is dat die percentages die de
heer Hijink noemt relevant zijn, maar de vele miljoenen
mensen waar dit om zou gaan zijn ook relevant; dat laat hij
nu even weg in het licht van de aantallen, maar ik heb het
hem zonet een aantal keer horen benadrukken. Een percentage is een percentage van een aantal dat relevant is. Het
gaat dus aan de ene kant om het verschil in effectiviteit,
maar het gaat ook om het aantal mensen dat het betreft.

Dat gaat gewoon veel te ver. Dit gaat straks over miljoenen
mensen die naar Testen voor Toegang worden gestuurd
— mevrouw Agema maakte dat punt ook terecht — louter
op basis van een regel die de minister nu bedenkt. Dat
gebeurt zonder enige onderbouwing van het daadwerkelijke
risico dat die mensen voor zichzelf en voor de samenleving
lopen.
De voorzitter:
Ik hoor dezelfde vraag, maar ja.

De voorzitter:
De heer Hijink, tot slot.
De heer Hijink (SP):
Dat begrijp ik ook. Alleen, dit is een onderzoek dat gedaan
is ten tijde van de deltavariant. Dit gaat dus om mensen …
Ik zou als ik de minister was — dat is eigenlijk meer mijn
punt — wat zuiniger zijn op alle Nederlanders die in de
afgelopen jaren zo hun best hebben gedaan, die de regels
netjes hebben gevolgd en die keurig op aanraden van het
kabinet de eerste twee vaccinaties hebben gehaald. Daarmee hebben ze hun goede wil laten zien, zichzelf beschermd
en de samenleving beschermd. Zij krijgen nu opeens na
negen maanden toch van het kabinet te horen dat hun
toegangsbewijs gewoon niks meer waard is, gewoon niet
meer geldig is, ondanks dat zij op individuele basis amper
een risico lopen om ernstig ziek te worden en ook amper
een risico lopen om voor overbezetting in de ziekenhuizen
te zorgen.
De voorzitter:
Volgens mij was u aan het einde. Dit was een hele lange
interruptie. De minister.
Minister Kuipers:
Een aantal punten heb ik zonet al benoemd, dus die zal ik
nu niet herhalen. Dan val ik namelijk te veel in herhaling.
Eén factor is de bescherming van de persoon zelf. De andere
factor is de bescherming van de omgeving. Daarbij telt de
kans op ziekte, de effectiviteit. Daarbij tellen ook de effectiviteit en de kans op besmetting. We komen dan op andere
percentages dan de heer Hijink net noemt. Dat in relatie tot
het grote aantal mensen bij elkaar maakt het relevant om
nu deze coronatoegangsbewijzen in deze situatie nog steeds
te gebruiken.
De heer Hijink (SP):
Maar waarom schrijft de minister al die overtuigende percentages dan niet op? Hij schrijft bijvoorbeeld ook — dat
vind ik dan weer opvallend — dat uit Brits onderzoek blijkt
dat met een booster de bescherming tegen transmissie van
omikron, dus tegen overdracht van het virus, na twee
maanden alweer terugvalt naar zo'n circa 40%. Je ziet dan
dus ook dat zo'n booster amper effectief is bij het dempen
van de verspreiding. Uit Brits onderzoek blijkt dus — dat
schrijft de minister allemaal zelf, hè — dat na twee maanden
de effectiviteit ongeveer terugvalt naar 40%. Dus ook als
het gaat om het voorkomen van de verspreiding van het
virus, is het effect van die boosters heel beperkt. Ik vind
dus — dat is mijn punt — dat je niet zulke zware consequenties eraan kunt verbinden als het intrekken van die QR-code.

Tweede Kamer

Minister Kuipers:
Ik wil er van harte nog een keer antwoord op geven, maar
de heer Hijink geeft het antwoord zelf. Hij geeft het antwoord zelf door aan te tonen, te benoemen dat de effectiviteit en het beschermend effect in de tijd afnemen. Dat is
precies de reden om termijnen te stellen aan het herstelbewijs.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Ik heb begrepen dat het kopje over coronatoegangsbewijzen
is behandeld. Ik mis echt nog een aanzienlijk …
De voorzitter:
Volgens mij komen er nog wel een aantal variavragen of
vragen over de lange termijn.
Minister Kuipers:
Ja, over de lange termijn.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Ja, de lange termijn. Ik mis echt wel een aanzienlijk aantal
antwoorden op de vragen die ik heb gesteld over het coronatoegangsbewijs. En ik heb één interruptie over de enige
vraag die wel is beantwoord. Maar ik mis echt de laatste
inzichten over schijnveiligheid. Daar heb ik vragen over
gesteld. Ik ben zeer specifiek ingegaan op de vraag of het
nog wel wetmatig is, aangezien er in de wet wordt ingegaan
op de vergelijkbare kans op overdracht. Ik heb daar nog
geen antwoord op gehad.
De voorzitter:
Ik kijk even naar de minister.
Minister Kuipers:
Mijn excuses als ik een specifieke vraag niet beantwoord
heb. Maar zowel in de vragen als in de interrupties zit veel
dubbeling, dus ik probeer aan de ene kant een mix te maken
tussen én dingen beantwoorden én eindigen. Ik wil dus van
harte overal opnieuw op ingaan.
De voorzitter:
Misschien kunt u uw vragen die écht niet beantwoord zijn,
nog even kort herhalen. Dan kan de minister die misschien
nu beantwoorden en anders kan het in tweede termijn.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-47

Mevrouw Van Esch (PvdD):
Dit zijn specifieke vragen die gewoon niet in de antwoorden
voorkomen. Ik heb mijn naam net niet gehoord. Dit zat niet
in de mapjes. Dit zijn specifieke vragen die ik bij anderen
niet heb gehoord. De minister krijgt mapjes aangeleverd.
Dat snap ik. Ik heb dus weer specifiek gevraagd naar de
laatste inzichten over de schijnveiligheid van het coronatoegangsbewijs. Want wij weten wat dit betekent: veel mensen
die een groen vinkje hebben, wanen zich veilig en houden
zich daardoor ook minder aan de regels. Ik ben benieuwd
wat de laatste inzichten daarover zijn.
Verder ben ik vrij specifiek ingegaan op de vraag of het
klopt dat er in de Wet publieke gezondheid staat dat een
toegangsbewijs op basis van vaccinatie een vergelijkbare
kans op overdracht moet opleveren als een negatieve test.
Ik kan aangeven dat dit zeer specifiek in de Wet publiek
gezondheid staat. Het staat in artikel 58, lid 2a. Daar staat
het specifiek in. Ik wil daar eigenlijk wel echt tijdens dit
debat een antwoord op, want dat is een zeer specifiek punt.
De voorzitter:
Ja, ik snap het. Ik kijk even naar de minister. Kan hij de
vragen nu al beantwoorden of doet hij dat straks zorgvuldig
in de tweede termijn?
Minister Kuipers:
Ik kom er zo dadelijk even op terug.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Dan wil ik mijn enige interruptie wel doen op de vraag die
wél is beantwoord. Daar wil ik dan nog wel kort op ingaan.
Over het doel van het toegangsbewijs werd er namelijk wel
gesproken. Ook wij hadden daar vragen bij geplaatst. Als
ik het antwoord van de minister goed beluister, zegt hij
eigenlijk dat het doel van het toegangsbewijs op dit moment
eigenlijk is om een soort van brug te slaan tussen opengaan
en het beperken van besmettingen. Dat antwoord gaf hij
net. Dat vind ik eigenlijk nog een beetje te vaag, gezien de
immense maatschappelijke consequenties die zo'n toegangsbewijs met zich meebrengen. Het gaat om het inperken van
grondrechten. Ik ben wel benieuwd daarnaar. Hoelang vindt
de minister dan dat deze brug mag blijven bestaan? Want
ik vind het nogal heftig om te zeggen: nou ja, dan maar 3G
om even die brug te hebben. Ik wil iets meer uitleg en iets
meer logica. Zit daar een deadline aan? Wanneer komen
we weer terug op hoe proportioneel en effectief het is?
Minister Kuipers:
Dit is een volstrekt terechte vraag, met dank. Dit raakt een
beetje aan de antwoorden die ik eerder al gegeven heb,
met excuus voor de dubbeling. Die brug is niet meer nodig
op het moment dat wij met het volledig loslaten van alle
maatregelen desalniettemin gewoon én de toegang de zorg
overeind houden én de uitval van personeel voorkomen,
dus de continuïteit van de maatschappij overeind houden.
Dat mag u dan zelf prioriteren. Als uw Kamer zegt dat zij
als eerste het coronatoegangsbewijs in alle maten eraf wil
en dan accepteert dat in een gegeven epidemiologische
situatie bepaalde maatregelen langer overeind moeten
worden gehouden, dan is dat een onderwerp van gesprek.
Op dit moment kies ik en kiest het kabinet voor een andere

Tweede Kamer

weging en dat is: zo veel mogelijk openen. De prioritering
daarvan hebben we bij de eerdere debatten genoemd:
onderwijs, sport, detailhandel et cetera. Maar tegelijkertijd
houden we dan nog bepaalde maatregelen overeind die
het aantal besmettingen dempen. Dat is de onderbouwing.
De heer Van Meijeren (FVD):
De minister gaf vandaag aan dat hij naar aanleiding van
het rapport van de TU Delft, waarmee de effectiviteit van
het coronatoegangsbewijs onderuitgehaald werd, zelf een
nader onderzoek wil laten verrichten om erachter te komen
in welke omstandigheden dat coronatoegangsbewijs wél
proportioneel zou kunnen zijn. Nu wekt dat bij mij wat
wantrouwen, want het heeft er alle schijn van dat de
minister al weet wat de uitkomsten van dat nadere onderzoek moeten zijn en dat hij puur en alleen de uitkomsten
van de TU Delft wil wegschrijven; maar dat terzijde. De
minister heeft ook aangegeven dat hij in afwachting van
de uitkomsten van dat nadere onderzoek de behandeling
van het 2G-wetsvoorstel wil opschorten. Maar er liggen
nog twee, zeer ingrijpende wetsvoorstellen bij de Kamer,
namelijk om de QR-code te kunnen verplichten op de
werkvloer en in het onderwijs. Mijn vraag: is de minister
bereid om ook de behandeling van die twee wetsvoorstellen
op te schorten, of het verzoek daartoe te doen aan de
Kamer, in afwachting van de uitkomsten van dat nadere
onderzoek?
Minister Kuipers:
Allereerst even een opmerking over het opschorten en het
nog weer doen van onderzoeken en de suggestie dat we
net zo lang kunnen onderzoeken tot er een gunstige uitkomst is, ik wil heel graag met nadruk zeggen dat dat
absoluut niet de bedoeling is. We zullen geen onderzoek
doen net zo lang tot er een bepaald resultaat uitkomt. Ik
heb op dit moment helemaal geen vervolgonderzoek aan
de TU Delft gevraagd en ik ben dat voor nu ook nog niet
van plan. Misschien wordt dat relevant, en dan zal ik u
daarover informeren dat ik dat zal doen, als we echt een
totaal andere epidemiologische situatie bereiken, maar voor
nu niet. De feitelijke situatie die we nu hebben, heeft de TU
Delft al onderzocht.
De voorzitter:
En de twee wetsvoorstellen? Dat was ook nog een vraag
van u.
De heer Van Meijeren (FVD):
De minister geeft nu aan dat hij de TU Delft niet heeft verzocht om nader onderzoek te doen. U heeft vandaag een
brief naar de Kamer gestuurd, waarin u zelf aangeeft de
uitkomsten nader te willen laten onderzoeken om te achterhalen in welke omstandigheden het coronatoegangsbewijs
wel proportioneel kan zijn en in afwachting van de uitkomsten van dat onderzoek de behandeling van het 2G-wetsvoorstel op te schorten. Dat is het vervolgonderzoek waar
het over gaat.
Minister Kuipers:
Wat ik wil, is: afhankelijk van de ontwikkeling in de komende
periode op enig moment kijken of er alsnog een situatie

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-48

zou kunnen ontstaan waarbij 2G relevant zou kunnen zijn.
Op dat moment moeten we dat ook onderzoeken.
Ten aanzien van die andere twee vragen: nee, voor nu was
het nadrukkelijke verzoek of advies om dat te doen voor
het 2G-wetsvoorstel en niet voor die andere twee.
De voorzitter:
De heer Van Meijeren, tot slot.
De heer Van Meijeren (FVD):
Die andere twee wetsvoorstellen zijn minstens zo ingrijpend
en misschien nog wel veel ingrijpender dan het 2G-wetsvoorstel, want die andere twee gelden op essentiële plaatsen. Als die wetsvoorstellen in werking treden, gaan straks
mensen hun baan verliezen, en dus hun inkomen, of ze
kunnen hun opleiding niet meer afmaken zonder coronatoegangsbewijs. Kan de minister hierbij toezeggen dat hij ook
die wetsvoorstellen zal opschorten totdat hij met zekerheid
kan stellen dat het coronatoegangsbewijs effectief is, wat
hij op dit moment kennelijk niet kan?
Minister Kuipers:
Voorzitter. Deze vraag heb ik al beantwoord, dus ik blijf bij
hetzelfde antwoord.
De heer Van Meijeren (FVD):
Ik heb nog niet het begin van een antwoord gehoord.
De voorzitter:
De minister blijft bij het antwoord dat hij eerder gaf.
Mevrouw Agema (PVV):
Ik heb nog drie onbeantwoorde vragen. De vraag is even
of ik dat in één vraag moet proppen. In het verlengde van
de heer Van Meijeren had ik ook de vraag: dat coronatoegangsbewijs is nu op zo veel plekken geldig, wat voegt het
dan nog toe als je dat ook nog gaat doen in onderwijs en
werk?
Een andere vraag die ik had gesteld, is omdat de minister
in zijn beantwoording aangeeft dat hij die termijn voor de
vaccinatiebewijzen en herstelbewijzen inkort vanwege de
eenvormigheid en op verzoek van de Europese Commissie.
Maar de landen om ons heen — Duitsland, Frankrijk, België,
Verenigd Koninkrijk — wijken af van die norm van 270 en
180 dagen. Dat zijn de meest voorkomende bestemmingslanden en die zijn niet hetzelfde. Op die vraag heb ik nog
geen antwoord gekregen.
Ten derde had ik een vraag gesteld over het feit dat 92%
van de 60-plussers de booster heeft gehaald. Dan begrijp
ik niet, als 92% van de 60-plussers de booster heeft gehaald
en er op dit moment 200 mensen op de ic liggen, hoe die
paniek nog zo enorm groot kan zijn. Ik heb al eerder gezegd:
schroef de ic-capaciteit op of richt desnoods noodhospitalen
in. Hoe kan die paniek nou nog zo groot zijn, als van de
risicogroep 92% die booster is gaan halen? Waarom dan
die vaccinatiedruk op die andere zes miljoen die nog niet
is gegaan?

Tweede Kamer

Minister Kuipers:
Allereerst, ik heb het bij een eerdere gelegenheid gezegd,
ik heb het eerder in dit debat ook gezegd, maar ik wil het
graag nog een keer herhalen: vaccinatie moet echt, absoluut
een vrije keuze van het individu zijn, zowel primaire vaccinatie als de boost. Ik ben lang genoeg arts geweest om
altijd te zien hoe belangrijk het is dat mensen hun eigen
keuze en hun eigen afweging maken. Dat geldt voor medicijngebruik, dat geldt voor interventie en dat geldt ook voor
vaccinatie. Zo zit ik erin en zo heb ik er altijd in gezeten. Wel
vind ik dat mensen toegang moeten hebben tot goede
informatie, op allerlei manieren, via allerlei kanalen, zo
nodig in hun eigen taal, om een goede afweging te kunnen
maken over of ze het wel willen. Ik ben blij met alle initiatieven die er op dat terrein genomen worden. Vele zijn hier
ook eerder genoemd. Dat is een. Dan ten aanzien van
paniek. Ik bemerk eerlijk gezegd noch in dit debat, noch bij
mijzelf, noch bij de collega's ook maar enige paniek, ook
niet in de zorg, ook niet over wat er komt. Men kijkt en ziet.
Alleen, de predicties gaan omhoog. Dat betekent dat er
zorgen zijn. Ik heb zonet al een aantal groepen genoemd.
Er zijn zorgen bij zorgpersoneel, bij patiënten die geruime
tijd hebben moeten wachten op hun behandeling, bij
kwetsbaren, die zeggen: worden wij wel gehoord en mogen
wij misschien ook uit ons isolement? In dat soort factoren
zit helemaal geen enkele paniek, maar hebben we wel te
maken met de situatie die we nu hebben, en die ik al een
aantal keren geschetst heb.
Mevrouw Agema (PVV):
Ik heb op geen van de drie vragen een antwoord gekregen.
Als het gaat om paniek: we zijn net een maand in lockdown
geweest, als enige land in Europa. Dat is echt paniek, hoor.
Als je je land helemaal dichtgooit en al die ondernemers
gewoon hun kerstspullen kunnen weggooien, dan ben je
in paniek. Een lockdown, als enige land in Europa, is een
paniekmaatregel. Ik vroeg heel concreet aan de minister:
als 92% van de 60-plussers de booster wel heeft gehaald,
dus 92% van de risicogroepers, en er op dit moment 200
mensen op de ic liggen met corona, hoe kan het dan dat
de paniek zo groot is? Dan kan het antwoord niet anders
zijn dan dat de ic-capaciteit en de ziekenhuiscapaciteit
simpelweg tekortschieten om de personen die nog verwacht
worden in het ziekenhuis op te kunnen vangen. Kan de
minister dat bevestigen? En in plaats van dan de mensen
onder druk te zetten die niet meer meedoen aan de booster,
moet de minister dan niet de ziekenhuiscapaciteit sterk
vergroten?
Ik had nog twee vragen gesteld, die ook niet beantwoord
zijn. Het coronatoegangsbewijs is nu op ongelofelijk veel
plekken verplicht. Wat voegen mbo, hbo en werk nog toe
in aantallen mensen?
Ik had ook nog een vraag gesteld over het verkorten van
de vaccinatiebewijzen en herstelbewijzen. De minister doet
dat vanwege de gelijkvormigheid met andere landen in
Europa, maar de landen om ons heen — Duitsland, België,
Frankrijk, Verenigd Koninkrijk — hanteren juist verschillende
termijnen ten opzichte van ons, dus dat kan niet de reden
zijn om het te verkorten. Waarom zou je het dan nog verkorten?

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-49

De voorzitter:
Dus nog drie vragen van mevrouw Agema.
Minister Kuipers:
Allereerst ten aanzien van de ic-capaciteit. De ic-capaciteit
is in deze fase geen issue. Er is ruim voldoende ic-capaciteit.
Ook in de voorspellingen van de modellen van het RIVM
zal in de komende periode naar verwachting niet de druk
op de ic ontstaan. De aantallen zijn laag en de voorspelling
is dat ze relatief laag blijven. We kunnen, met heel veel
inzet, inzetten op meer ic-capaciteit: 200, 400, 800, 2.000
bedden erbij. We zouden naar meer kunnen. Maar in de
setting die we nu al hebben, met breed in de zorg grote
tekorten aan personeel, trekt dat een enorme wissel op de
rest van de zorg. Dan is het echt verstandig om het personeel op dat moment in te zetten waar het nodig is. Nu is
dat niet nodig op de ic. Sterker zelfs: de ziekenhuizen hebben in de afgelopen periode hun ic-capaciteit iets afgeschaald. Ze hebben nog steeds voldoende reservecapaciteit,
maar gebruiken dat om datzelfde personeel weer in te zetten
om inhaalzorg te doen op de ok en op andere plekken. Dat
is één. Moeten we voor de lange termijn rekening houden
met een structurele uitbreiding van de ic-capaciteit? Wel
degelijk. Maar nu is dat niet een issue en is het ook geen
reden voor paniek.
Twee. Wat helpt een eventuele verbreding van de coronatoegangsbewijzen? Dat raakt aan de antwoorden die ik zonet
al gegeven heb. Het raakt ook aan de antwoorden die nog
komen op het TU Delft-rapport. De impact en de effectiviteit
van coronatoegangsbewijzen hangt af van de keuzes die je
maakt over de mate waarin je ze inzet. Het komt uitgebreid
ter sprake in de antwoorden over de coronatoegangsbewijzen en het TU Delft-rapport. Tot slot de gelijkvormigheid
voor de EU. Die gelijkvormigheid is geen doel op zich. We
kunnen ons eigen beleid maken, intern. Wel is het verstandig om rekening te houden met een andere variant en met
het afnemen van bescherming in de tijd.
Mevrouw Agema (PVV):
Ik zal het hierna maar opgeven, voorzitter. Als 92% van de
60-plussers de booster heeft gehaald, als er 200 mensen
op de intensive care liggen met corona en als de minister
hier zegt dat er geen angst is dat de intensive cares overspoeld zullen worden, dan is mijn vraag hoe het kan dat de
minister toch de coronatoegangsbewijzen in de lucht houdt.
92% van de 60-plussers, van de risicogroepers heeft de prik
gehaald en heeft gedaan wat de minister wilde. En hij verwacht de komende tijd geen probleem wat betreft het
overlopen van de intensive care. Dus waarom stopt hij niet
met de coronatoegangsbewijzen?
Minister Kuipers:
Op separaat de coronatoegangsbewijzen zal ik niet meer
ingaan, want dat heb ik echt al de nodige keer gedaan. Dan
is het ongeveer de zesde keer dat ik hetzelfde antwoord
geef. Wel kan ik nog iets zeggen over de ic's en de 92%. De
92% zal niet een druk geven op de intensive care. Dat verwachten we nu met de huidige setting van omikron et
cetera. Het kan echter wel een aanzienlijke druk geven op
de ziekenhuisbedden, de wijkzorg, de huisartsen, de
ambulancezorg et cetera. We zijn nu twee weken verder
nadat we versoepeld hebben. Op dat moment was de

Tweede Kamer

instroom per dag 100 en de afgelopen 24 uur tot vanochtend
— de getallen van vandaag krijg ik pas morgenochtend —
was dat 256. Dus van 100 naar 256 in een heel korte tijd en
dat is conform voorspellingen van het RIVM. Waar we
rekening mee moeten houden is dat dat nog verder
omhooggaat. We hebben eerder situaties gehad van 350
per dag en we hebben zelfs een keer een uitschieter gehad,
heel kortdurend, naar bijna 400 per dag. We hebben nu te
maken met een sterke stijging. Dat is dus waar we rekening
mee moeten houden. Dat zit 'm niet op de ic maar wel
degelijk op heel veel andere punten in de zorg.
De voorzitter:
Mevrouw Agema, tot slot.
Mevrouw Agema (PVV):
Dank u wel dat u mij deze kans nog geeft, want ik had ook
nog gevraagd naar noodhospitalen. Als de minister echt
denkt dat het nog mis kan gaan, waarom is hij nu dan niet
noodhospitalen aan het inrichten in de RAI of in sportzalen?
U verwacht geen stijging van het aantal ic-patiënten. U
verwacht een ander soort patiënt, een lichtere patiënt dan
voorheen. Daar verwacht u misschien nog een heleboel
van. Waarom is de minister dat dan niet aan het organiseren? Nogmaals de vraag, die de minister echt niet al zes
keer heeft beantwoord, hoe het kan dat er nog een probleem
is als 92% van de 60-plusssers, de risicogroepers de booster
heeft gehaald. Waarom is er nog een probleem als er 200
mensen op de intensive care liggen en de minister daar
geen overspoeling meer verwacht? Als hij dan toch een
overspoeling verwacht is dat met iets lichtere patiënten.
Waarom is hij dan geen noodhospitalen aan het inrichten?
Kunnen we dan als hij dat allemaal regelt, niet gewoon
open als samenleving zonder coronatoegangsbewijzen en
al die andere dingen?
Minister Kuipers:
Ik ga even letterlijk een antwoord herhalen dat ik zes dagen
geleden hier gegeven heb. Stel dat we met enorm veel
vereende krachten in staat zijn om 20% extra capaciteit in
de zorg breed te creëren. Het is een majeur effect als we
dat zouden bereiken. We zitten met een virus met een
groeitempo; in de vorige week was dat tot 70% erbij. Dan
koop je met 20% extra capaciteit twee dagen behandelruimte om alsnog dezelfde maatregel te nemen. We hebben
het over ic en klinische bedden gehad. Noodhospitalen
moeten bemenst worden met dezelfde handen in de zorg,
met dezelfde mensen. We weten uit eerdere ervaringen dat
patiënten met covid die opgevangen moeten worden in
een faciliteit, over het algemeen zodanig ziek zijn dat je dat
niet kunt doen met vrijwilligers of met een enkele mantelzorger. Je kunt dus wel een noodhospitaal inrichten, maar
dan trek je hetzelfde personeel van een andere locatie weg.
Dat gaat ons niet helpen. De regio's hebben er uitvoerig
naar gekeken en doen het te over: ze zoeken echt overal
naar de optimalisatie van hun eigen capaciteit. Een
belangrijk deel in de afgelopen periode betrof bijvoorbeeld
de zuurstofbehandeling thuis. Als je separate noodhospitalen neerzet, heb je de faciliteiten wel en kun je daar wel
apparatuur neerzetten, maar de mensen worden dan ergens
anders weggetrokken.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-50

Dan komen we nog op de lange termijn. De heer Van Baarle
vroeg naar een langetermijnplan. Mevrouw Pouw-Verweij
vroeg om een reactie op de noodzaak van een harde termijn
om maatregelen af te schaffen. Hoelang houden we
ondernemers en scholieren nog aan het lijntje? Is de
minister bereid om de rol van het OMT af te schalen? We
hebben ondertussen twee jaar ervaring met het virus. Het
is evident dat het telkens forse opvlammingen heeft gehad,
waar iedere keer ook forse maatregelen voor nodig waren.
Daarbij heeft de samenleving heel breed heel veel schade
opgelopen: mentaal, fysiek, economisch en op de lange
termijn. Long covid is een aantal keer benoemd. Recent is
er ook onderzoek gedaan naar het herstel van patiënten die
op een ic hadden gelegen. Een groot deel van hen heeft
een jaar daarna nog klachten.
De behoefte om terug te gaan naar een normaal dagelijks
leven is sterk, maar de exacte verdere ontwikkeling is
onzeker. In het begin lag de focus heel erg op de zorg en
op de toegang tot de zorg, maar we weten nu wat dit doet
met heel veel groepen mensen. De precieze scenario's voor
de toekomst zijn onzeker. Ik heb daar al wat over gezegd.
Ik heb ook het WRR- en KNAW-rapport genoemd met de
huidige situatie en de verdere situatie.
Ik schets nu even het proces voor de komende winter. Deze
week nog komt er een brief naar uw Kamer over de inzet
voor de rest van de winter, met het vervolg van deze piek
en hoe we daaruit komen. Daarin gaat het over zorgcoördinatie, zorgcapaciteit, zorgmedewerkers, besluitvorming,
sturingsindicatoren, inzet van maatregelen, communicatie
en gedrag.
In maart volgt een brief over de langetermijnaanpak van
covid, met daarin — dat kan ik alvast benoemen — evenredige en brede aandacht voor sociaal-maatschappelijke factoren, economische continuïteit en vitaliteit versus toegankelijkheid van de gehele zorgketen voor iedereen. Het toegankelijk houden van de zorg voor iedereen en het
beheersbaar houden van de druk op de zorg zijn steeds een
hoofddoel geweest. Daarvoor gebruiken we eerdere signaalwaarden et cetera, maar we moeten echt, ook op basis van
nieuwe varianten — dat is hier ook al wel genoemd — die
signaalwaarden herijken. Wat werkt wel en wat vraagt
eventueel om bijstelling? Wat gaan we doen met de opgedane kennis? Hoe komen we nou tot een meer voorspelbare
en flexibele aanpak en een meer afgewogen besluitvorming? De eerste stap hebben we al gezet, zoals ik eerder
aangaf. Dat is bijvoorbeeld het van tevoren sturen van een
OMT-advies. We zullen zeker ook kijken naar de rol van het
OMT. Ik hecht er wel aan om te benoemen dat het een
onafhankelijk adviesorgaan is. Over andere stappen, zoals
de communicatie, zullen we nadrukkelijk het gesprek aangaan met heel veel sectoren; dat heb ik al gezegd. De langetermijnaanpak is iets van ons allemaal.
Tot slot informeer ik u in het voorjaar over de pandemische
paraatheid. In dat kader had ik nog een vraag van mevrouw
Tielen: hoe leggen we de maatregelen goed uit en hoe
zorgen we ervoor dat ze eenduidig en voorspelbaar zijn en
dat we stap voor stap een stukje verder kunnen gaan? Ik
denk dat dit een essentieel punt is, waarbij we in de communicatie de geleerde lessen moeten meenemen. We
moeten ook kunnen verwijzen naar eerdere situaties, maar
natuurlijk wel telkens met onzekerheid. Je kunt de ene
situatie, de ene variant of vaccinatiestatus in de tijd, niet

Tweede Kamer

altijd een-op-een vergelijken met de andere, maar we kunnen wel degelijk zorgen voor een betere en helderdere
communicatie daarover. Daarover ga ik dus heel graag met
u verder het debat aan.
De voorzitter:
Dank u wel. Er zijn nog een aantal amendementen ingediend
die nog van een appreciatie moeten worden voorzien. Het
zijn er zes.
Minister Kuipers:
Het zijn er zes. Ja, even kijken. Als eerste het amendement
op stuk nr. 9 van de heer Van Meijeren. Het advies is om
dat te ontraden.
Het tweede amendement, op stuk nr. 10, is ook van de heer
Van Meijeren en gaat over het coronatoegangsbewijs en
minderjarigen. Het advies is daar eveneens: ontraden.
Dan het amendement van de heer Van Meijeren op stuk nr.
11 over het coronatoegangsbewijs en activiteiten in de
buitenlucht. Ook daar geldt: ontraden.
Het amendement van de heer Van Meijeren op stuk nr. 14
over het coronatoegangsbewijs en sportbeoefening is
eveneens ontraden.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, heeft de heer Van Meijeren een vraag.
De heer Van Meijeren (FVD):
Zou de minister kunnen toelichten waarom hij het amendement ontraadt om het coronatoegangsbewijs niet langer
te verplichten voor kinderen?
De voorzitter:
Dat is het amendement op stuk nr. 10.
Minister Kuipers:
Dat amendement schaft het coronatoegangsbewijs af voor
minderjarigen. Daarmee wil de indiener — ik vertaal het
even — de sociale druk wegnemen voor jongeren om zich
te laten vaccineren. Bovendien zou vaccinatie jongeren
geen gezondheidsvoordelen bieden. Ik wil graag vooropstellen dat ctb's niet worden ingezet om mensen ertoe te
bewegen zich te laten vaccineren, ook jongeren niet. Ik heb
al zeer nadrukkelijk benoemd dat dat echt een vrije keuze
is en dat meen ik oprecht. Onder 3G echter kan men wel
degelijk, los van vaccinatiestatus en los van doorgemaakte
infectie, een toegangsbewijs krijgen. De faciliteiten zijn er
dus op dit moment.
De voorzitter:
De heer Van Meijeren, tot slot.
De heer Van Meijeren (FVD):
Het coronatoegangsbewijs heeft wel tot gevolg dat kinderen
onder druk komen te staan om zich te laten vaccineren,

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-51

want het is geen doen om iedere dag een test te doen als
je op een normale manier met je vriendjes en vriendinnetjes
naar de bioscoop of een spelletjeshal wil. Als je eerst een
afspraak moet maken en dan pas de volgende dag terechtkunt, werkt dat niet. Kinderen staan onder een ongelofelijke
druk. De praktijk laat ook zien dat heel veel kinderen zich
puur en alleen laten vaccineren zodat zij onbelemmerd hun
sociale leven kunnen voortzetten. Dat kan de minister toch
niet ontkennen? Is de minister het met mij eens dat wij
kinderen moeten ontzien in deze afschuwelijke maatregelen
en kinderen niet mogen blootstellen aan dit soort overwegingen voor het ondergaan van medische handelingen?
Minister Kuipers:
Ik ben het zeer met de heer Van Meijeren eens dat we kinderen moeten ontzien. Ik heb bijvoorbeeld al iets over het
onderwijs gezegd. Dat was ook een reden om zeer voorstander te zijn van het als eerste weer fysiek breed mogelijk
maken van onderwijs en van het aanpassen van quarantaineregels in het onderwijs. Maar als het gaat om verspreiding en deelname aan activiteiten — u noemt het voorbeeld
van de bioscoop — of andere gelegenheden waar kinderen
komen, vaak met ouders, grootouders of anderen, dan is
in die setting een coronatoegangsbewijs wel degelijk relevant. Vandaar ook het advies: ontraden.
De voorzitter:
U bent het niet met elkaar eens. Er is nog een korte vraag
van de heer Van Baarle. Over dit amendement? Kort.
De heer Van Baarle (DENK):
Ja, voorzitter, kort. Het gaat over een van de amendementen
van de heer Van Meijeren. Dat is het amendement dat ziet
op de toepassing van het ctb in sportscholen.
De voorzitter:
Het amendement op stuk nr. 14.
De heer Van Baarle (DENK):
Ja. De redenering van de regering is: het ctb toepassen in
sportscholen, zodat ook sportscholen open kunnen zijn en
mensen ernaartoe kunnen gaan. DENK is het niet eens met
het ctb, maar dat is de redenering van de regering. Aan de
andere kant kan sporten natuurlijk een hele grote bijdrage
leveren aan preventie van het ziek worden door corona. Op
dit moment is er een grote groep mensen in de samenleving
die niet meer naar de sportschool gaan en minder sporten,
omdat ze er niet meer naartoe kunnen vanwege het ctb. Is
de minister bereid een analyse uit te voeren van de winst
— in de optiek van de regering, niet in de optiek van DENK
— van het toepassen van het ctb op sportscholen, maar
ook van het verlies aan preventie van corona doordat een
hele grote groep mensen nu niet meer sport? Kan die analyse worden uitgevoerd?
Minister Kuipers:
Allereerst ben ik het geheel eens met het belang van sporten
en de impact die dat heeft op je gezondheid en op je
immuniteit. Er is terecht ook al een aantal keren gewezen
op de impact van overgewicht op ernstig ziek zijn. Dat geldt

Tweede Kamer

niet alleen voor covid, maar voor heel erg veel zaken.
Tegelijkertijd is hier de inzet specifiek gericht op het voorkomen van besmettingen daar waar grote groepen mensen
bij elkaar komen. Daar past in deze setting het coronatoegangsbewijs bij, ook bij sportactiviteiten bij sportscholen.
Wat de exacte mate van impact is: ik denk ik kan die vraag
uitzetten, maar het is buitengewoon lastig om daar een
exact antwoord op te geven. Dat exacte antwoord zal dan
ook nog eens variëren in de tijd. Het hangt af van de vaccinatiestatus, van het verloop in de tijd van de vaccinatiestatus, van de leeftijdsgerelateerde prevalentie van de
besmettingen op dat moment, dus van enorm veel factoren.
Als ik op die vraag dus al een antwoord zou krijgen, is het
een zeer tijdsgebonden antwoord.
De voorzitter:
U gaat weer verder. Het amendement op stuk nr. 15. Meneer
Van Baarle, u heeft straks nog een tweede termijn.
Minister Kuipers:
Als u het goed vindt, voorzitter, doe ik eerst even het
amendement op stuk nr. 16, want de amendementen op
stukken nrs. 15 en 16 raken aan elkaar. Allereerst dus het
amendement op stuk nr. 16 van mevrouw Westerveld. Het
is zonet in de vragen ook al benoemd, want het ging ook
over vraag 11. Dat amendement richt zich op een versterking van de parlementaire besluitvorming, wat een ontzettend belangrijk onderwerp is, zoals ik net al zei. De procedure van de goedkeuringswet achteraf is ingevoerd naar
aanleiding van de door de Eerste Kamer aangenomen motie
van De Boer et al, waarin het om een bepalende zeggenschap van de Kamers ging bij verlenging van de wet. Inherent is dat het debat dan achteraf wordt gevoerd, zoals we
dat feitelijk nu ook aan het doen zijn.
Ik begrijp ongelofelijk goed de behoefte om het besluitvormingsproces anders in te richten, zodat het parlement
vooraf wordt betrokken. Ik heb al gezegd dat je je dan kunt
afvragen of je nog advies van de Raad van State moet vragen. Wat mij betreft is dat niet nodig. Het gaat om de
bevoegdheden van het parlement en daarmee is het in
eerste instantie aan de indiener van het amendement en
vervolgens aan de Kamer om daar een standpunt over in
te nemen. In die context laat ik het oordeel over het amendement-Westerveld op stuk nr. 16 aan de Kamer.
Sorry, mevrouw Van der Plas, dat ik even de nummers
omdraai, want uw amendement op stuk nr. 15 zit daar zeer
dicht op. Misschien kunt u elkaar in overleg ook heel erg
vinden. Er zit alleen een kleine nuance in. Het vertoont heel
erg veel overeenkomsten. Ik begrijp de gedachte achter het
amendement van mevrouw Van der Plas heel erg goed,
maar wetstechnisch is het zeer lastig uitvoerbaar. Het raakt
al direct de in procedure zijnde vijfde verlenging van een
eventuele driemaandentermijn. Dat is een discussie die we
dan gaan krijgen. Dat is net anders bij het amendement van
mevrouw Westerveld. Het wetsvoorstel dat wij hier vandaag
behandelen, gaat uiteraard onder voorbehoud op de agenda
van de Eerste Kamer van 22 februari. Als de Eerste Kamer
het dan zou aannemen, dan resteert er minder dan de
voorgeschreven veertien dagen tussen de inwerkingtreding
van dit voorstel en de volgende verlengingsdatum, stel dat
dat nodig zou zijn, van 1 maart. Met andere woorden: de

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-52

twee zitten heel dicht bij elkaar. Ik snap uitstekend de
onderliggende gedachte, dat heb ik zonet ook al aangegeven, maar misschien is hier een combinatie te maken. In
dit specifieke geval is dus mijn advies ontraden, gezien de
manier waarop het nu opgeschreven is.

De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Voorzitter. Wat betreft de EU-gedelegeerde regelgeving
wacht ik het rustig af. Frankrijk was een mooi ding. Daar
had ik graag even over gediscussieerd. Frankrijk heeft een
heel strakke 2G en toch ontzettend veel besmettingen. Dat
is bijna het bewijs dat het niet werkt, zo zou je denken.

De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn wij aan het einde gekomen van
de eerste termijn van het kabinet. Ik kijk even rond of er bij
de Kamerleden behoefte is aan een tweede termijn. Dat is
het geval. Allereerst de heer Omtzigt.

Wat betreft het RIVM hoop ik nog even commentaar te
krijgen op de oversterftestudie.

De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dank u wel. Dank aan de regering voor de antwoorden.
Toch heb ik gehoord dat we meer naar modellen kijken dan
naar grondrechten. Nu hou ik van modellen — ik ben erop
gepromoveerd — maar ik vind toch dat hier een afweging
op basis van grondrechten moet plaatsvinden. Ik nodig de
regering uit die grondwettelijke taak serieuzer te nemen,
ook bij de volgende verlenging, die er ongetwijfeld gaat
komen. Die afweging wil ik zien. Daar hoeven we het niet
over eens te zijn. Bijna alle kwetsbare mensen hebben een
booster gehad. We gaan nu 20- tot 30-jarigen en zelfs jongeren vrij hard dwingen om die booster te halen. Dat is wat
er effectief gebeurd voor weinig gezondheidswinst.
Voorzitter. De modellen in Nederland waren nogal slecht.
Wij kregen op 21 december te horen dat er 2.000 tot 4.000
ic-bedden nodig zouden zijn, maar dat bleken er 200 te zijn.
We hoorden dat er 7.000 tot 20.000 ziekenhuisbedden nodig
zouden zijn, maar dat zijn er op dit moment 1.000. Dat was
met een groot maatregelenpakket. Deze minister heeft
minder maatregelen genomen dan toen in de RIVMmodellen zaten. We zaten er een factor tien tot twintig naast.
We zijn toen in lockdown gegaan. De Denen hadden op 15
december een voorspelling die wel klopte. Zij gingen uit
van tussen de 25.000 en 55.000 besmettingen op de top.
Het werden er 43.000. En ze gingen uit van 100 ic-bedden
en ook daarmee kwamen ze uit. Als wij zo'n goede voorspelling gehad hadden, waren we niet in een lockdown gegaan.
Daarom de volgende motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Deense modellen aanzienlijk betere
voorspellende waarde gehad hebben dan de Nederlandse;
verzoekt de regering te bewerkstelligen dat de Deense
onderzoekers en modelleurs een review of second opinion
uitbrengen op de RIVM-modellen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Omtzigt, PouwVerweij en Van Baarle.

Ik ben er niet van overtuigd dat wij het juiste aan het doen
zijn. Uiteindelijk moet het parlement maatregelen kunnen
intrekken, maar dat kan niet onder de huidige wet. Ik kom
daarop terug bij de volgende verlenging, maar daar ligt de
kern. Hier moeten strenge maatregelen ingevoerd en uiteindelijk beoordeeld of ingetrokken kunnen worden. Dat moet
niet op dagelijkse basis, maar wel als het noodzakelijk is.
Voorzitter. Ik heb nog twee moties. De eerste motie gaat
over de A-status.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de omikronvariant veel minder ziekmakend is en dat er een zeer forse daling geweest is van de
IFR en de CFR;
verzoekt de regering, mogelijk na een spoedadvies van de
Gezondheidsraad, te toetsen of corona op de A-lijst moet
blijven staan, en het resultaat van deze toets zo spoedig
mogelijk aan de Kamer voor te leggen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Omtzigt, PouwVerweij en Van Baarle.
Zij krijgt nr. 19 (35979).
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Voorzitter. Dan over de ministeriële regeling. Nog op 3
januari zei de toenmalige minister De Jonge dat hij aan het
kijken was of het verlengd zou worden. Hij zei dat de Kamer
geïnformeerd zou worden. Dat gebeurde op 15 januari. Er
zijn mensen die nu kijken naar de Tweede Kamer, maar er
zijn ook mensen die ander werk doen en niet kijken naar
elk Kamerdebat. Daar heb ik ook enig begrip voor, helemaal
voor het gegeven dat zij niet alle brieven lezen. Als je dit
soort dingen doet, doe je echt aan publieksvoorlichting.
Met deze regeling, als je die vrijdag laat ingaan — ik moet
nog zien dat het gaat werken — dan zeg je tegen mensen:
"U had op uw scherm staan dat het geldig was voor een
jaar en het wordt een halfjaar. U had op uw scherm staan:
die vaccinatie is geldig. Die wordt nu in geldigheid beperkt
of in één keer afgebroken." Dat doet wat met mensen.

Motie

Zij krijgt nr. 18 (35979).

Tweede Kamer

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-53

zien. Dat bewijs zien wij niet. Dus zowel 3G als 2G moet zo
snel mogelijk de prullenbak in.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering het deel van de ministeriële regeling
dat ziet op de verkorting van de geldigheid van het coronatoegangsbewijs niet in werking te laten treden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Omtzigt, Van der
Staaij, Hijink, Pouw-Verweij, Van Baarle en Van Esch.

Voorzitter, tot slot. Ik heb een kort debat met de minister
gehad over het CTB in sportscholen. Ondanks dat de
minister aangeeft dat dat wat gecompliceerd ligt, zouden
wij graag zien dat de regering een analyse maakt van wat
het ctb in sportscholen nou oplevert qua gezondheidswinst
en wat het ons kost als een hele grote groep niet meer gaat
sporten. Wat kost ons dat als het gaat om de coronapreventie? Op dat punt heb ik nog een motie.

Motie
Zij krijgt nr. 20 (35979).
De Kamer,
Dank u wel, meneer Omtzigt. Dan kijk ik even naar de heer
Van Baarle van DENK om te zien of hij behoefte heeft aan
een tweede termijn. Ja. Gaat uw gang.

De heer Van Baarle (DENK):
Voorzitter, dank u wel. Ik wil beginnen met de minister te
bedanken voor zijn beantwoording in eerste termijn, hoewel
wij op fundamentele punten van elkaar van mening blijven
verschillen. Dat mag gelukkig in dit huis. Het zal de minister
niet verbazen dat DENK niet instemt met de verlenging van
de spoedwet. Wij hebben er in eerste termijn al zeer principieel onze mening over geuit. Wij vinden het binnen dit
tijdsbestek niet meer te verantwoorden op het gebied van
proportionaliteit dat we de regering de bevoegdheid geven
om zo'n beetje per decreet deze maatregelen, zware maatregelen, in te kunnen invoeren. Zo'n wet past alleen in een
situatie van nood en crisis. Steeds meer mensen, zelfs leden
van het OMT, geven aan dat we niet meer in die crisisfase
zitten maar in een transitiefase. Daar past dan ook een
andere wet bij. Ondanks de beantwoording van de minister
blijven wij dus tegen deze wet.
Voorzitter. Op het punt van de regeling hebben wij de motie
van de heer Omtzigt medeondertekend. Wij missen echt
de onderbouwing door de minister van het besluit dat
ervoor zorgt dat de coronapas voor die hele grote groep
mensen vervalt. Dat blijft te algemeen. Het blijft een te
algemene onderbouwing om zo'n ingrijpend besluit te
kunnen nemen voor zo'n grote groep mensen, en ook nog
op zo'n korte termijn, wat terecht tot een hoop boosheid in
de samenleving leidt.
Voorzitter. Ons laatste punt is het coronatoegangsbewijs.
Ook daarbij is er te weinig sprake van een analyse op grond
waarvan, op grond van welk bewijs van effectiviteit, die
enorme inbreuk op grondrechten gemaakt moet worden.
De minister geeft aan het op dit moment niet te willen
hebben over percentages gezien die hele hoge besmettingscijfers. Het wordt allemaal zo weinig concreet. Het is veel
te algemeen. Daarbij is er veel te weinig onderbouwing om
zo'n grote inbreuk op de vrijheden van mensen te rechtvaardigen. De minister kan aangeven dat het met zoveel
besmettingen niet uitmaakt dat het kleine percentages zijn,
maar die kleine percentages zijn in relatie tot de enorme
inbreuk op vrijheden wel degelijk relevant. Dus in aansluiting op eerdere sprekers zou ik daar echt een concretere
toets op willen en zou ik een bewijs van effectiviteit willen

Tweede Kamer

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de regering het ctb toepast in sportscholen;
overwegende dat hierdoor een substantiële groep Nederlanders niet sport in de sportschool;
overwegende dat sport juist een belangrijke bijdrage kan
leveren aan de preventie van ziekte door corona;
verzoekt de regering de kosten en baten van de toepassing
van het ctb in sportscholen te onderzoeken en hier
gezondheidsverlies door afname van beweging in relatie
tot de preventie van ziekte door corona in mee te wegen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Baarle.
Zij krijgt nr. 21 (35979).
De heer Van Baarle (DENK):
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Baarle. Ik zie mevrouw Agema niet
zitten, dus gaan we naar de heer Hijink van de SP.

De heer Hijink (SP):
Dank, voorzitter. Ik denk echt dat de minister een vergissing
begaat met het inkorten van de geldigheid van de coronatoegangsbewijzen als het gaat om vaccinatie. Het vertrouwen van mensen in het coronabeleid is heel belangrijk. Veel
mensen hebben het goede gedaan, ook in de ogen van de
minister, door zich twee keer te laten vaccineren. De
bescherming van deze groep mensen is nog altijd heel erg
groot. Het zijn er nu een half miljoen, maar ik denk echt dat
het niet is uit te sluiten dat het aantal mensen dat straks
hun toegangsbewijzen gaat verliezen, zomaar in de miljoenen gaat lopen. Dan zal de wal het schip vanzelf keren, want
dat is niet vol te houden op deze manier. Dus ik hoop dat
de minister daar nog op terugkomt. Het is gewoon niet
verstandig. Het is ook niet nodig gelet op de percentages
en hoe goed de bescherming eigenlijk nog is bij mensen

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-54

die wel die twee vaccinaties hebben gehad. Dan voelt het
toch als een vorm van onrecht als je op die manier geraakt
wordt en je eigenlijk een tocht naar de teststraat moet gaan
maken, terwijl je juist in de afgelopen jaren als inwoner van
ons land zo goed je best hebt gedaan om je aan de regels
te houden en te doen wat het kabinet van je verlangt.

nog wel een coronatoegangsbewijs geven nu blijkt dat de
bescherming van gevaccineerden tegen transmissie met
omikron is teruggelopen tot 21% zonder booster en 60%
met booster? Is de wettelijke basis die er nu ligt, voldoende
om überhaupt door te gaan met de QR-codes? Voor ons is
dat een zeer relevante vraag, die nog niet beantwoord is.

Voorzitter. Dan iets anders: de wetsvoorstellen die nog
voorliggen over de coronatoegangsbewijzen. De minister
ziet het niet zitten om de Raad van State daar nogmaals om
advies over te vragen. Wij denken wel dat het verstandig
is om dat te doen, niet omdat de wetten veranderd zijn,
maar omdat de omstandigheden waarin ze straks worden
behandeld, ingediend en besproken wél heel erg anders
zijn. Daarom dien ik de volgende motie in.

Ik heb nog een paar slotwoorden over dit debat. Deze
minister vindt het coronatoegangsbewijs op dit moment
een soort brug tussen het loslaten van maatregelen en het
dempen van de besmettingen. Wij vinden dat echt een te
vaag doel voor zo'n ingrijpende maatregel die zo veel effect
heeft op onze samenleving. Ik vind dat het doel van het
coronatoegangsbewijs veel helderder naar voren moet
komen. Daarom blijven wij tegen de coronatoegangsbewijzen. Wat ons betreft is er echt geen sprake van: baat het
niet, dan schaadt het niet. Dat is bij die coronatoegangsbewijzen echt niet het geval, dus ik hoop dat we in ieder geval
een betere onderbouwing krijgen, zodat wij als partij kunnen
zien wat we daarvan vinden. Op dit moment vinden we het
echt te kort door de bocht.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Kamer momenteel drie wetsvoorstellen in behandeling heeft waarin de mogelijkheden voor de
inzet van coronatoegangsbewijzen worden uitgebreid;
overwegende dat de epidemiologische omstandigheden
substantieel zijn gewijzigd sinds de Raad van State over
deze wetsvoorstellen heeft geadviseerd;
verzoekt de regering om de Raad van State om een geactualiseerd advies over de drie voorliggende wetsvoorstellen
te vragen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Hijink.
Zij krijgt nr. 23 (35979).
Dank u wel, meneer Hijink. Dan geef ik nu het woord aan
mevrouw Van Esch van de Partij voor de Dieren. Gaat uw
gang.

Mevrouw Van Esch (PvdD):
Dank u, voorzitter. Ik heb geen moties, maar ik wil wel nog
kort reflecteren op het debat dat gevoerd is. Vaak start je
je tweede termijn met het uitspreken van dank voor de
gegeven antwoorden. Ik wil dat bij deze minister ook doen,
maar ik wil wel mijn ergernis uiten. Ik heb veel vragen
gesteld die niet zijn beantwoord. Dit is het derde debat van
deze minister over corona, dus ik snap dat het voor hem
misschien lastig is om die antwoorden te hebben, maar dit
is al langer zo. Die ergernis groeit bij mij.
Ik heb er twee vragen uitgelicht. Ik vind het relevant om
daar nog een antwoord op te krijgen. De eerste vraag gaat
over de schijnveiligheid. De andere vraag wil ik nog even
toelichten, want ik hoop echt dat daar een antwoord op
komt dat mij tevreden kan stellen. Klopt het dat in de Wet
publieke gezondheid staat dat een toegangsbewijs op basis
van een vaccinatie een vergelijkbare kans op overdracht
moet opleveren als een negatieve test? Oftewel: mag je

Tweede Kamer

De voorzitter:
Dank u wel. Bij het herhalen van de vragen zag ik de
minister al knikken, dus ik weet zeker dat hij die vragen in
de tweede termijn gaat beantwoorden. Mevrouw Van der
Plas van BBB. Ik kijk even naar mevrouw Paulusma om te
zien of zij straks nog behoefte heeft aan een tweede termijn.
Mevrouw Tielen? Zij twijfelt nog. U kunt er nog even over
nadenken. Mevrouw Van der Plas van BBB.

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dank u wel, voorzitter. Ik dank de minister alvast voor het
beantwoorden van de vragen. Ondanks dat ik het op sommige punten totaal niet eens ben met het beleid, wil ik de
minister toch bedanken. Ik vind het te waarderen dat de
minister het hele debat heel aandachtig luistert, sprekers
aankijkt en zich niet omdraait. Het is prettig om in zo'n debat
te zitten. Als er complimenten uitgedeeld kunnen worden,
dan doe ik dat ook. Dat geldt trouwens niet voor het beleid,
maar dat heeft u gemerkt.
Voorzitter. Ik wil toch nog even terugkomen op de juiste
registratie van de coronapatiënten. Een op de vier patiënten
is opgenomen in het ziekenhuis voor iets anders dan covid,
zoals ik al heb gezegd. Dat betekent dat er nu geen 1.137
mensen in het ziekenhuis liggen dóór covid, maar 795
mensen. 342 mensen die met covid in het ziekenhuis liggen,
zouden niet eens in het ziekenhuis zijn gekomen met covid
als ze niet iets anders hadden gehad. Mijn vragen zijn dan
ook de volgende. Kloppen die cijfers op het coronadashboard nog wel? Is dit een eerlijk beeld en, zo nee, wanneer
wordt dit aangepast? Waarom geven ziekenhuizen mensen
mét covid door als patiënten dóór covid? Krijgen ze daar
dan een vergoeding voor en, zo ja, hoe hoog is die per
patiënt? Zo nee, wanneer stoppen de ziekenhuizen dan met
het doorgeven van die cijfers? Kan de minister ons hier
helderheid over geven?
Vooruitlopend op de antwoorden dien ik wel alvast een
motie in, die als volgt luidt.

Motie

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-55

De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Agema.

constaterende dat de cijfers op het coronadashboard geen
onderscheid maken tussen opnames in het ziekenhuis of
op de ic met of door corona;
overwegende dat NICE gestart is met het apart registeren
van patiënten die met of door corona worden opgenomen;
overwegende dat de eerste cijfers laten zien dat 25% van
de covidpatiënten met een andere aandoening is opgenomen dan covid en deze mensen zonder die andere aandoening mogelijk niet door covid in het ziekenhuis zouden zijn
opgenomen;
verzoekt het kabinet om per direct de cijfers op het coronadashboard aan te passen door patiënten die met corona
worden opgenomen in het ziekenhuis of op de ic, apart
weer te geven,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Plas en
Pouw-Verweij.

Zij krijgt nr. 26 (35979).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering te stoppen met alle coronatoegangsbewijzen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Agema.
Zij krijgt nr. 27 (35979).
Mevrouw Agema (PVV):
Mochten moties van deze strekking al zijn ingediend, dan
mijn excuses. Ik voeg ze graag samen.

Zij krijgt nr. 24 (35979).
Dank u wel, mevrouw Van der Plas. Dan gaan we nog naar
mevrouw Agema van de PVV. Daarna schorsen we voor
tien minuutjes.

De voorzitter:
Ze zijn uniek.
Dan schors ik de vergadering voor ongeveer tien minuutjes,
tot 23.15 uur. Dan gaan we van start met de tweede termijn
aan de kant van het kabinet.

Mevrouw Agema (PVV):
Dank u, voorzitter. Ik was even naar mijn kamer om moties
te typen, maar ik wist niet dat ik daar zo lang de tijd voor
had genomen. Ik dank de minister voor de beantwoording
en voor de oprechte aandacht die hij heeft voor Kamerleden
als ze hier staan te spreken. Ik vond het debat wel heel erg
teleurstellend. Als 92% van je risicogroepers de booster is
gaan halen en er nu 200 mensen op de ic liggen, kan ik mij
moeilijk voorstellen waarom wij nog steeds in de paniekstand staan en waarom we vorige maand ook in die lockdown zijn geweest. Ik hoop echt dat de minister ook een
beetje uit zijn wittebroodsweken raakt en de belofte waar
gaat maken dat er een kentering komt in het coronabeleid,
zoals een heel groot deel van Nederland hoopt. Eigenlijk
moeten we iedere keer constateren dat het probleem ligt
bij de capaciteit in de ziekenhuizen en in de hele zorgketen.
Daar moet iets gebeuren, willen wij niet steeds als enige
land in Europa vergaande vrijheidsbeperkende maatregelen
op ons afgevuurd zien worden.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering met alle vrijheidsbeperkende maatregelen te stoppen wegens gebrek aan bewijs en in te zetten
op een wél bewezen effectief gezond binnenklimaat,

Tweede Kamer

De vergadering wordt van 23.02 uur tot 23.11 uur geschorst.
De voorzitter:
Aan de orde is de tweede termijn van de kant van het
kabinet. Het is wel leuk als mevrouw Van Esch er is voor
de antwoorden op haar vragen, dus misschien kunt u starten met de appreciatie van de ingediende moties. Het woord
is aan de minister.
Minister Kuipers:
Voorzitter, dank u wel. Ik zal zeker wachten met de beantwoording van die vragen, maar voordat ik inga op de moties
en de resterende vragen heb ik één verzoek. Volgens mij is
het, kijkend naar het zorgvuldige besluitvormingsproces
dat ook nog in de Eerste Kamer moet plaatsvinden en de
inwerkingtreding, al dan niet, van de aanpassing van de
geldigheidstermijnen et cetera dienstig om hierover deze
week nog te stemmen. Dat geef ik u graag ter overweging
mee.
De voorzitter:
Ja, dat lijkt mij heel goed. Dan kijk ik even naar de leden en
stel ik voor dat wij morgen gaan stemmen. Er stonden
namelijk toch al stemmingen gepland. Dan stemmen we
dus over het wetsvoorstel, over de amendementen en over
de moties. Dank, minister.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-56

Minister Kuipers:
Dan kan ik niet anders, voorzitter, dan als eerste terugkomen
op de vraag van mevrouw Van Esch, met mijn oprechte
excuus dat ik dat niet eerder deed. Het ging op een gegeven
moment zo door elkaar heen dat ik te snel bladerde van:
wat heb ik al gehad en wat heb ik nog niet gehad? Dat is
eens te meer vervelend als er bij eerdere rondes ook vragen
van u niet beantwoord zijn. Ik ben mij overigens van geen
kwaad bewust. Uw vraag ging over het toegangsbewijs.
Klopt het nou dat in de Wpg staat dat een toegangsbewijs
op basis van vaccinatie een vergelijkbare kans op overdracht
moet opleveren als een negatieve test? Het antwoord is: ja,
dat klopt. De lastigheid van deze situatie zit 'm erin dat die
vergelijkbare kans een vergelijking is tussen appels en
peren; mijn excuus voor deze vergelijking. De kans op een
negatieve test na een eerder doorgemaakte infectie en na
een vaccinatie varieert namelijk in de tijd en ook per variant.
U noemde één moment specifiek ten aanzien van omikron,
maar ook dat varieert weer in de tijd. Evenzo is een negatieve test ook afhankelijk van de prevalentie van het virus
op dat moment. Dat is zelfs leeftijdgerelateerd. Als je dat
allemaal meerekent, kun je zeggen dat er een vergelijkbaar
effect is van een negatieve test en van een herstelbewijs.
Maar als je daar heel sec naar kijkt, hangt het voor elk van
die individuele componenten van heel veel verschillende
factoren af. Het is dus een "beste benadering". Sorry voor
dit hele technische antwoord, maar ja.
Dan zeg ik nog iets naar aanleiding van de vraag van de
heer Omtzigt over de gedelegeerde handeling. Ik heb even
heel specifiek navraag gedaan. Ten eerste het DCC. De termijn verloopt nu eind juni. Nederland heeft eerder bezwaar
gemaakt tegen die gedelegeerde handeling, omdat er twijfels waren of de juiste procedure was gevolgd. De meerderheid van de lidstaten deelde wel degelijk dat de juiste procedure was gevolgd. Alleen Hongarije maakte ook bezwaar.
Wat op dit moment onderhandeld wordt, is de verlenging
van dat DCC. Ik neem heel graag uw advies mee om erop
te letten dat dat opnieuw aan tijd gebonden is.
De voorzitter:
Ik kijk nog even naar mevrouw Van Esch, want er was volgens mij ook nog een vraag over schijnveiligheid.
Minister Kuipers:
Als u mij vergeeft, excuus … Ik ben even in verwarring.
Moet ik nou een aanvullende vraag beantwoorden of niet?
De voorzitter:
Er was nog een vraag over schijnveiligheid. Mevrouw Van
Esch, misschien kunt u …
Minister Kuipers:
Ja, als u de vraag voor mij hebt, graag, want ik weet hem
echt niet.

Minister Kuipers:
Ja. Dat is enigszins ter sprake gekomen. Er is geen 100%
beschermend effect van het coronatoegangsbewijs. Dat
heeft natuurlijk te maken met de mate waarin het virus op
een bepaald moment voorkomt. Nu het heel veel voorkomt,
is überhaupt de kans dat iemand ook asymptomatisch het
virus bij zich heeft, groter, of dat nou is na een negatieve
test of na een eerder doorgemaakte infectie. Het biedt dus
maar een gedeeltelijke veiligheid en ook maar een gedeeltelijk dempend effect. Dat komt voor een deel ook voorbij
in het rapport van de TU Delft. Het biedt geen bescherming
van 100%.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
We krijgen nog coronadebatten. Misschien moet ik de vraag
daarin dan wat explicieter stellen, want het ging namelijk
meer over de schijnveiligheid, dus dat mensen zich veilig
voelen en daardoor regels gaan overtreden. Het ging dus
meer over gedragsbeïnvloeding. Maar laten we er gezien
de tijd een andere keer op doorgaan.
Minister Kuipers:
Dan had ik tot slot nog een vraag van de heer Omtzigt over
de grondrechten en de besluitvorming. Bij besluitvorming
over de maatregelen wordt telkens afgewogen of deze
noodzakelijk en evenredig zijn. Onderdeel hiervan is een
toetsing aan de grondrechten. Dit wordt beschreven in de
toelichting bij elke wijzigingsregeling, zo ook in de toelichting bij de regeling geldigheidsduur en kort verblijf. De
regelingen worden conform de wet bij uw Kamer nagehangen, zodat u daarop kunt interveniëren.
Dan komen we bij de moties. Ik kom als eerste bij de motie
op stuk nr. 18 van de heer Omtzigt over de Deense onderzoekers. Mijn advies is: ontraden. De wetenschappers hebben continu contact.
De voorzitter:
Mevrouw Van der Plas, heeft u een vraag over de grondrechten?
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Misschien heb ik het gemist, maar dat lijkt me niet. Ik had
nog vragen gesteld over het coronadashboard, namelijk
over die cijfers van een op de vier. Die vragen luiden als
volgt. Kloppen de cijfers op het coronadashboard nog wel?
Is dit een eerlijk beeld? Zo nee, wanneer wordt dit aangepast? Waarom geven ziekenhuizen de mensen met covid
door als covidpatiënt? Krijgen ze daar een vergoeding voor?
Zo ja, hoe hoog is die per patiënt? En zo nee, wanneer
stoppen de ziekenhuizen met het doorgeven van die cijfers?
In afwachting van de antwoorden had ik alvast de motie
ingediend.
Minister Kuipers:
Die heb ik hier.

Mevrouw Van Esch (PvdD):
Ik had nog gevraagd naar de laatste inzichten over de
schijnveiligheid van coronatoegangsbewijzen.

Tweede Kamer

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Als de antwoorden niet …

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-57

De voorzitter:
De antwoorden zijn er volgens mij.
Minister Kuipers:
Ja. Zal ik eerst de motie doen dan?
De voorzitter:
Nou, misschien eerst de antwoorden.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Sorry, verwarring alom. Het lijkt me handiger om eerst de
antwoorden te horen, want op basis van de antwoorden
kan ik besluiten of ik de motie evengoed indien of dat ik
zeg: hier ben ik tevreden mee. Dan dien ik de motie niet in
of dan trek ik deze in.
De voorzitter:
Exact, dus eerst de antwoorden. Ik zie de heer Omtzigt bij
de microfoon staan, maar het moet niet verwarrend worden.
De minister beantwoordt eerst de vragen van mevrouw
Van der Plas en dan krijgt de heer Omtzigt de gelegenheid
voor zijn vragen.
Minister Kuipers:
Om te beginnen hebben de coronapatiënten mét en dóór
corona allebei behoefte aan isolatie. Ze moeten in isolatie
verpleegd worden. Afhankelijk van hoe het ziekenhuis, het
verpleeghuis of iets anders dat doet, brengen ze die mensen
tezamen op een isolatieafdeling of doen ze dat per kamer,
zeker als er sprake is van eenpersoonskamers. Voor het
personeel dat voor een betreffende patiënt moet zorgen,
gaat het om alle isolatiemaatregelen die daarbij horen. Dat
betekent dat die patiënten ook als zodanig gescoord worden. Op de meeste plekken nemen ze een plek in op een
isolatieafdeling, los van het feit dat ze ook andere behandeling krijgen. Dat geldt ook voor patiënten die eerst binnenkomen met iets anders, die bijvoorbeeld luchtwegklachten
hebben en vervolgens getest worden op corona. Maar het
geldt ook voor patiënten die binnenkomen met corona en
tijdens hun verblijf ook andere problemen krijgen. Dat
kunnen bijvoorbeeld nierfunctiestoornissen of hartritmestoornissen zijn; dat kan van alles zijn. Het onderscheid
voor het personeel is dus: moet een patiënt wel of niet in
isolatie?
Er is een discussie gaande over mét of dóór corona. We
kennen daarin een onderscheid. Het is prachtig wat de
Stichting NICE nu uitvraagt. Dat is een initiatief. In het vorige
debat kwam ter sprake dat het "een vinkje" is, maar het is
echt meer dan een vinkje. Wat hier gebeurt, is typisch iets
wat er in de zorg heel vaak gebeurt. Er zijn mensen die
dolgraag iets willen weten. Daar wordt een proces op
ingezet. Maar voor de Stichting NICE geldt dat de gegevens
iedere dag in ieder ziekenhuis door een datamanager
ingetikt moeten worden. Het is dus echt meer dan een vinkje, terwijl de patiënt op dezelfde isolatieafdeling ligt. Verstoort dat de gegevens van hoeveel patiënten er nou echt
ziek worden van covid en hoeveel niet? Ja, maar ze hebben
wel de totale zorg nodig inclusief de isolatie. Afhankelijk
van wat het totale pakket is, wordt er natuurlijk een dbc
opgemaakt, een vergoeding. Er is een apart tarief voor een

Tweede Kamer

patiënt op de ic. Voor een patiënt in de kliniek geldt ook
een tarief, afhankelijk van wat de aandoening op dat
moment is.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik ben het niet met de minister eens. Want stel dat ik mijn
been breek en naar het ziekenhuis ga met een gebroken
been, dan word ik daar getest. Ik snap dat iemand getest
wordt, want je moet wel weten of iemand besmettelijk is.
Als ik dan getest word op covid en het blijk te hebben, dan
kom ik op een isolatieafdeling te liggen. Ook dat snap ik.
Maar zonder dat gebroken been zou ik misschien nooit in
het ziekenhuis zijn gekomen met covid. Want misschien
heb ik wel milde klachten of nauwelijks klachten. De test
wijst dan uit dat ik positief ben. Maar die patiënten worden
wel meegerekend als zijnde patiënten die in het ziekenhuis
zijn opgenomen vanwege covid. De cijfers zijn wel vertekend. Snapt u wat ik bedoel?
Minister Kuipers:
Zeker, zeker.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Want als die mensen, die 300-zoveel waar we het nu over
hebben, niet die aandoening hadden gehad, hadden ze daar
misschien niet eens gelegen. Op basis van die cijfers maken
wij beleid. Dat is mijn grote bezwaar daartegen.
Minister Kuipers:
Ik snap het heel goed hoor. Maar laat ik even ingaan op uw
gebroken been. Op het moment dat er van uw gebroken
been een foto moet worden gemaakt om te kijken of de pin
wel goed zit of iets anders, dan geldt daar all the works:
isolatie, een aparte route et cetera. Op het moment dat u
met uw gebroken been naar de ok moet, geldt daar ook all
the works. Ik zeg het even in slecht Nederland, sorry, maar
u weet wat ik bedoel. Dat is dus echt een andere aanpak
dan u zou krijgen voor alleen uw gebroken been. Voor ziekenhuizen betekent het dus wat. Het is een feit dat de
Stichting NICE dit nu inregelt. Dat is iets wat het zorgveld
zelf doet. Fijn! Wij krijgen de gegevens en we gaan kijken
wat we daarmee kunnen doen. Ik heb er niet om gevraagd.
Het zorgveld doet het zelf. Laten we maar rustig bekijken
wat daaruit komt. Het is alleen wel iets wat het zorgveld
zelf extra administratieve druk oplevert.
De voorzitter:
Mevrouw Van der Plas, tot slot. En dan wil ik dit onderwerp
wel afronden, want we krijgen ook nog coronadebatten. Ik
geef u even de gelegenheid om te bekijken wat u doet met
uw motie.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Het gaat mij helemaal niet om wat de minister zegt, want
ik snap dat. Ik snap dat die maatregelen worden genomen.
Dat snap ik allemaal. Het gaat mij erom dat die cijfers naar
buiten worden gebracht als zijnde ... Want heel Nederland
kijkt ernaar als: oei, er liggen 1.100 mensen met covid in
het ziekenhuis en die zijn allemaal in het ziekenhuis, omdat
ze ziek zijn geworden van covid, zelfs zodanig ziek dat ze

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-58

naar het ziekenhuis moeten. Maar voor een op de vier
patiënten geldt dat niet. Die patiënten zijn daar gewoon
toevallig positief getest. Dat is nogal een verschil qua cijfers.
En daar wordt dus beleid op gemaakt. Daar worden lockdowns voor afgeroepen. Daar wordt de horeca voor gesloten. Daar wordt van alles ...
De voorzitter:
Uw vraag is helder.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Er worden coronapassen ingevoerd op basis van die cijfers.
Dat is mijn punt.
Minister Kuipers:
Ik denk dat we elkaar heel, heel goed begrijpen, maar dat
we net een andere appreciatie geven aan deze situatie. Mag
ik nog één ding meegeven? Het lijkt heel simpel: mét of
door corona. Maar ik zal het u op een briefje geven: op het
moment dat je een lijst van dit soort patiënten doorgaat, is
het voor een heleboel patiënten vreselijk lastig om precies
te zeggen of het nou mét of door corona is. Een patiënt
komt binnen met pijn op de borst, zuurstofgebrek van de
hartspier, al dan niet een hartaanval et cetera en ook corona
en een infectie van de luchtwegen. Komt die dan mét corona
of door corona? Ik had vorige week een patiënt met een
bloedaandoening, waarbij je een verhoogde afbraak van je
bloedcellen krijgt bij infectieziekten. Een crisis noemen we
dat. Komt die mét of door corona? Ik kan zo een lange lijst
noemen. Ik ben dus heel benieuwd naar de getallen van de
Stichting NICE. Ik heb er niet om gevraagd, maar laten we
maar even kijken wat het betekent.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Agema, gaat het over dit onderwerp?
Nee, we krijgen nog andere debatten. Ik wil dit nu echt ...
Nee, ook gezien de tijd. We krijgen ook nog appreciaties.
Mevrouw Agema (PVV):
Dit is niet een regulier coronadebat.
De voorzitter:
Dit heeft niets te maken met wetgeving. Dit is in het vorige
coronadebat ook aan de orde gekomen. Er is nu een motie
ingediend.
Mevrouw Agema (PVV):
Vanmiddag is hierover ook een klein onderzoek van het
RIVM naar buiten gekomen. Dat leek me toch ...
De voorzitter:
Een korte vraag.
Mevrouw Agema (PVV):
Dat lijkt me toch heel relevant, voorzitter. Ik ga even door
met het simpele geval van de persoon met een gebroken
been, een complexe beenbreuk. Ik snap dat je die niet op

Tweede Kamer

een reguliere afdeling kan leggen, want hij zal maar een
kwetsbare andere patiënt besmetten. Ik snap dat ze op de
covidstraat liggen. Maar vanmiddag schreef het RIVM, toen
wij al in dit debat zaten, dat naarmate de leeftijd van die
mensen lager is, het vaker voorkomt dat ze er liggen met
corona in plaats van door corona. Dat is wel van belang in
de context van de vraag die ik eerder stelde, over dat 92%
van de 60-plussers de booster heeft gehaald. Hoe groot is
het probleem nog waar de minister tegen aankijkt? In de
context van de informatie die we net kregen — dat het vaker
zo is dat mensen onder de 50 met in plaats van door corona
in het ziekenhuis liggen — zou ik wel een inschatting willen
krijgen hoe de vork in de steel zit volgens de minister.
Minister Kuipers:
Allereerst wil ik de simpele benadering doen: het RIVM
geeft de precieze getallen over het voorkomen van corona,
leeftijdsgerelateerd, dus bijvoorbeeld in de groep 60-plus,
actueel, met een update per week et cetera. Laten we er
even van uitgaan dat stel, volstrekt hypothetisch, een op
de honderd 60-plussers corona heeft, en iemand wordt met
corona opgenomen, dan moeten we er even van uitgaan,
als dat echt met corona is, dat dat ook een op honderd is.
Wat zou anders het verschil zijn? Als we over dat soort
aantallen praten, kunt u in feite precies zeggen, op basis
van het voorkomen van het virus in de betreffende leeftijdsgroep, wat er ook met corona in het ziekenhuis zal zijn, of
in de trein of waar ook. Maar als het anders ligt, dan krijgen
we echt een serieuze discussie: is het nou met corona of
door corona? Daarover gaan we gegevens krijgen. Ik zal
daar met net zo veel belangstelling naar kijken als u, maar
ik heb er zelf aan de voorkant niet om gevraagd.
De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
De minister zei terecht dat er inderdaad iets over grondrechten in de ministeriële regeling staat. Dat klopt. Er staat iets
over grondrechten bij het afgeven van een CTB voor kort
verblijf. Daar was de hele Kamer het over eens. Dat is als
iemand van buiten de EU hier komt en laat zien dat hij
gevaccineerd is, dan krijgt hij voor twee weken een coronatoegangsbewijs. Dat lag hier bij niemand controversieel en
de vorige keer heeft niemand daar bezwaar tegen gemaakt.
Daarover krijg je twee pagina's toetsing op de grondrechten
en dan ook nog alleen aan het EVRM en niet aan de
Grondwet. Maar over het verkorten van de termijnen
waardoor een half miljoen mensen deze week hun coronatoegangsbewijs verliezen, staat er niet één zin over de
grondwettelijke toets. Dat is wat ik bedoel; zijn we nu het
juiste aan het toetsen?
Minister Kuipers:
De reden voor die verkorting van die termijn en de analogie
met de Europese situatie heb ik al geschetst; de overalltoets,
ook ten aanzien van een tijdelijke wet maatregelen en alles
wat daaronder hangt evenzo. Als er specifieke items zijn
waarbij de heer Omtzigt zegt dat hij daar graag een aanvullend antwoord op wil, dan kan ik dat van harte geven, maar
dan moet dat op een later moment en dan kan dat eventueel
ook schriftelijk. Ik kan hier niet nog een aanvullend antwoord geven.

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-59

De voorzitter:
De heer Omtzigt, tot slot.

de toekomst van corona. We gaan verder, met de motie op
stuk nr. 19.

De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Dat antwoord snap ik. Maar ik geef hier wel aan, ook richting
het departement, dat we over de kleine wijzigingen vaak
toetsen krijgen met ellenlange dingen over grondrechten,
en dat dat wat als een zware inbreuk ervaren wordt, even
heel snel gedaan wordt. Ik verwacht een serieuze toets
vanaf nu op grondrechten, ook bij verlengingen. Dat is de
opmerking die ik vandaag gemaakt heb en dit was daar een
voorbeeld van.

Minister Kuipers:
De motie op stuk nr. 19 van de heer Omtzigt gaat over
toetsen of corona op de A-lijst moet blijven staan: ontraden.

Minister Kuipers:
Zoals gezegd: ik begrijp het antwoord. Ik heb ook aangegeven wat de setting is waaronder wij deze aanpassing treffen,
wat de achterliggende argumentatie is, en de impact, en
wat de mogelijkheden zijn voor mensen als hun vaccinatiebewijs vervalt, om alsnog een coronatoegangsbewijs te
krijgen. Die mogelijkheden waren er en die blijven er. Die
kunnen ze krijgen, bijvoorbeeld door zich te laten testen en
ook door zich te laten boosteren. De toegang tot allebei is
per direct, op buitengewoon veel locaties in geheel Nederland. Dat staat in relatie tot het eveneens grondwettelijke
recht op bescherming van gezondheid en toegang tot
gezondheidszorg. Dat is vervelend, maar dat moeten we in
deze situatie overeind houden, terwijl we ook zoeken naar
al die andere punten waarnaar de heer Omtzigt terecht wijst
et cetera.

De motie op stuk nr. 21 verzoekt de kosten en baten te
onderzoeken van sportbeoefening. Deze motie is ontraden.
De argumentatie is genoemd.

De voorzitter:
Dank u wel. We gaan nu naar de appreciatie van de moties.
Minister Kuipers:
Ik begin met de motie op stuk nr. 18 ten aanzien van het
contact met de Deense onderzoekers en een review uitbrengen op de OMT-modellen. Ik ontraad deze motie. Wetenschappers, inclusief die van het RIVM, zijn continu in contact
met internationale collega's, ze maken vergelijkingen tussen
predicties et cetera. Ik wil wel degelijk, zoals ik al een aantal
keren heb genoemd, modellering, en dus ook alternatieve
vormen van modellen, gebruiken en onderdeel maken van
de langetermijnaanpak. Ik deel met de heer Omtzigt dat je
niet blijvend kunt varen op één model, hoeveel vereende
krachten en energie daar ook op worden ingezet. Maar we
hebben meer nodig. Er worden vanuit het Landelijk Netwerk
Acute Zorg al langer aparte berekeningen gebruikt, in de
modellering heel erg gefocust op bepaalde input van het
RIVM, bijvoorbeeld over prevalentie en eigenschappen van
het virus, ook met betrekking tot ziekenhuisopnames. Zo
weet ik er nog een aantal andere. Ik ben hierover al in
overleg met zowel de heer Van Dissel als Robbert Dijkgraaf.

De motie op stuk nr. 20 van de heer Omtzigt verzoekt de
regering ... — excuses, ik kan niet eens lezen wat hier staat
— "het deel van de ministeriële regeling dat ziet op de verkorting van de geldigheid van het ctb niet in werking te
laten treden". Deze motie is ontraden. De argumentatie
daarvoor is gegeven.

De motie op stuk nr. 23 ten aanzien van een actualisatie
van het Raad van State-advies is ontraden.
De motie op stuk nr. 24 verzoekt om per direct de cijfers op
het dashboard aan te passen als het gaat om patiënten mét
en dóór corona. De appreciatie is: ontraden. De redenen
daarvoor zijn zonet genoemd.
De motie op stuk nr. 26 verzoekt om alle maatregelen te
stoppen en is ontraden.
De motie op stuk nr. 27 over stoppen met het ctb is eveneens ontraden.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van
het debat over de Goedkeuringswet vierde verlenging geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen covid-19.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Ik wil de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
van harte danken voor zijn uitvoerige beantwoording. U
bent volgens mij nu drie, vier weken minister en heeft al
drie, vier debatten gehad. Drie weken? Het lijken er vier! In
ieder geval dank voor de uitvoerige beantwoording. Ik dank
ook de collega's en de mensen die het debat hebben
gevolgd. Ik heb net aangegeven dat wij morgen gaan
stemmen over de wet, de amendementen en de moties.
Dat zullen we morgenmiddag met elkaar gaan doen.

De heer Omtzigt (Lid Omtzigt):
Voorzitter ...
De voorzitter:
Meneer Omtzigt, we gaan nu niet op elk onderwerp een
nieuwe discussie starten. Laten we nu echt even verder
gaan met de appreciatie. We krijgen echt nog debatten over

Tweede Kamer

Goedkeuringswet vierde verlenging
geldingsduur Tijdelijke wet maatregelen 1 februari 2022
covid-19
TK 44

44-23-60