Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

735
Vragen van het lid Siderius (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over toeslagpartners van ernstig zieke mensen die geen
kinderopvangtoeslag ontvangen (ingezonden 25 november 2015).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 1 december 2015)
Vraag 1 en 2
Acht u het wenselijk dat een ouder met een zieke partner in een AWBZinstelling of thuis geen kinderopvangtoeslag ontvangt, terwijl de zieke partner
niet in staat is om te werken, deel te nemen aan een re-integratie-traject dan
wel te voorzien in de opvang van de kinderen?1
Is het beoogd dat in een dergelijke situatie een ouder voor vergoeding van de
kosten van de kinderopvang terecht kan bij de gemeente voor een sociaal
medische indicatie waarbij iemand met een ziekte van langdurige en niet
voorbijgaande aard wordt ondersteund wanneer hij of zij niet in staat is om
te werken? Hoe beoordeelt u het feit dat gemeenten nogal verschillend
hiermee omgaan en er hierdoor rechtsongelijkheid ontstaat tussen mensen in
verschillende gemeenten?2
Antwoord 1 en 2
Voor gezinnen waarvan een van de ouders niet werkt en vanwege sociale of
gezondheidsredenen tijdelijk niet in staat is om voor de kinderen te zorgen
acht ik het van groot belang dat zij ondersteuning kunnen krijgen. Gezinnen
kunnen in deze situatie gebruik maken van Sociaal Medische Indicatie (SMI).
Dit betekent dat gemeenten een (financiële) vergoeding kunnen bieden aan
de betreffende gezinnen, zodat de kinderen naar de kinderopvang kunnen
blijven gaan. Kinderopvang kan dan een (tijdelijke) oplossing bieden om de
ouders te ontlasten en de ontwikkeling van het kind niet te schaden. Ik vind
dit een groot goed.
Gemeenten zijn bij uitstek het beste instaat om te beoordelen of in de
individuele situatie, gelet op alle omstandigheden, het wenselijk is om SMI
toe te kennen. Hierbij kunnen ze integraal vanuit het gemeentelijke domein
bekijken hoe het beste maatwerk kan worden verleend. Ik acht maatwerk in
dit soort gevallen de beste oplossing.

1
2

ah-tk-20152016-735
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

uitzending Radar – 23 november 2015
Kamerstuk: 31 322, nr. 245

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Doordat gemeenten beleidsvrijheid hebben om maatwerk te verlenen, kunnen
verschillen tussen gemeenten ontstaan. Uit het onderzoek Kinderopvang en
sociaal medische indicatie(2014) van Regioplan3 blijkt dat de meeste
gemeenten twee doelen centraal hebben staan, namelijk het ontlasten van
ouders met een handicap of chronische ziekte en
het ondersteunen van kinderen die door de thuissituatie een ontwikkelingsachterstand lijken op te lopen. Ook komt uit het onderzoek naar voren dat
90% van de gemeenten beleid voert op SMI. Ongeveer 10% van de gemeenten heeft niets geregeld in beleidsregels, verordeningen e.d. Uit gesprekken
met een aantal van deze gemeenten bleek dat zij mensen toch proberen te
helpen met een passende oplossing op maat.
Ik zie in steeds meer gemeenten een ontwikkeling waarin SMI als mogelijke
oplossing bij sociale wijkteams in beeld komt. Dat vind ik een goede
ontwikkeling. Op deze wijze kan een hulpvraag van een gezin op een zo breed
mogelijke wijze binnen het sociale domein worden opgepakt. Ik zie geen
problemen ten aanzien van rechtsongelijkheid bij de uitvoering van het
SMI-beleid bij gemeenten. De uitvoering van SMI is ook een voorbeeld hoe
gemeenten hun ingezetenen kunnen helpen met gebruikmaking van eigen
verordeningen en beleidsregels, maar zonder de basis van landelijke wet- en
regelgeving. Daarbij heeft de gemeenteraad de rol om de uitvoering van het
SMI-beleid te controleren.
Het voorbeeld zoals die in de uitzending van Radar werd getoond, vragen om
flexibiliteit en creativiteit bij gemeenten om bepaalde gemeentelijke regelingen en voorzieningen met elkaar te combineren. Uit contacten met gemeenten de afgelopen maanden is in soortgelijke casussen gebleken dat oplossingen mogelijk zijn, maar misschien niet altijd voor de hand liggen. 1k besef
dat dit niet altijd eenvoudig is.
Naar aanleiding van het onderzoek van Regioplan ben ik gestart om enkele
aandachtspunten rondom SMI beleid op te pakken. Ik heb Kindermediair dit
jaar opdracht gegeven om de bekendheid van het instrument SMI bij
gemeenten te vergroten en te onderzoeken hoe het staat met de financiële
toegankelijkheid. Er zijn nieuwsbrieven verzonden naar gemeenten, kinderdagverblijven en Centra voor Jeugd en Gezin. Begin 2016 wordt een tweetal
bijeenkomsten voor gemeenten georganiseerd en een bijeenkomst voor
kinderopvangorganisaties en wijkteams. Gedurende de gehele campagne
staat een helpdesk open bij Kindermediair waar gemeenten en andere
organisaties met vragen terecht kunnen. Zoals ik uw Kamer in een brief van
3 juli 20144 heb toegezegd, beoordeel ik in 2016 de stand van zaken met
betrekking tot SMI, vooral ten aanzien van de financiële toegankelijkheid.
Vraag 3
Bent u voornemens om een uitzondering te maken in de regeling voor
kinderopvangtoeslag wanneer een toeslagpartner vanwege ziekte – langdurig
of in het geheel – niet meer in staat is om deel te nemen aan het arbeidsproces, zodat de partner de mogelijkheid heeft om deel te nemen aan het
arbeidsproces en niet in financiële zin hiertoe belemmerd wordt? Zo nee,
waarom niet?5
Antwoord 3
Indien een toeslagpartner ziek is of vanwege sociale redenen niet in staat is
om te werken en ook niet voor de kinderen kan zorgen, ben ik van mening
dat maatwerkverlening middels SMI door gemeenten de beste oplossing is
om kinderen indien nodig toch naar de kinderopvang te laten gaan. Ik acht
dat landelijke wetgeving niet het passende beleidsinstrument is voor
betreffende individuele situaties.
Zoals ik in mijn antwoord bij vraag 1 en 2 heb aangegeven beoordeel ik in
2016 de stand van zaken met betrekking tot SMI, vooral ten aanzien van de
financiële toegankelijkheid.

3

Kamerstukken II, 2013/14, 31 322, nr. 245
Kamerstukken II, 2013–2014, 31 322, nr. 245
5
uitzending Radar – 23 november 2015
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 4
Kunt u de Kamer van een overzicht voorzien van het aantal toeslagpartners
die vanwege ziekte – langdurig of in het geheel – niet meer in staat zijn om
deel te nemen aan het arbeidsproces en waarbij de andere ouder geen recht
heeft op kinderopvangtoeslag? Zo nee, bent u bereid om te onderzoeken
hoeveel mensen vanwege deze en vergelijkbare redenen niet in aanmerking
komen voor kinderopvangtoeslag en wat de financiële consequenties zijn
wanneer deze ouders hun recht op kinderopvangtoeslag wel kunnen
verzilveren? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 4
Ik heb geen cijfers beschikbaar over het aantal toeslagpartners die vanwege
ziekte – langdurig of in het geheel – niet meer in staat zijn om deel te nemen
aan het arbeidsproces en waarbij de andere ouder geen recht heeft op
kinderopvangtoeslag. Wel blijkt uit onderzoek van Regioplan dat in 2012
grofweg 3300 SMI-aanvragen waren toegekend. Zoals ik in mijn antwoord bij
vraag 1 en 2 heb aangegeven beoordeel ik in 2016 de stand van zaken met
betrekking tot SMI, vooral ten aanzien van de financiële toegankelijkheid.
Vraag 5
Bent u van plan om mensen die vanwege deze lacune met een forse
inkomensachteruitgang te maken hebben gekregen (met terugwerkende
kracht) te compenseren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
SMI is de maatwerkoplossing in die situatie dat een toeslagpartner in
verband met medische of sociale redenen niet kan werken en de zorg voor
zijn kinderen niet aan kan. Gemeenten krijgen hier jaarlijks € 28 mln. voor. Ik
ben niet van plan om dit beleid te wijzigen.
Vraag 6
Bent u bereid om deze vragen voor de plenaire behandeling van de begroting
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor het jaar 2016 te beantwoorden?
Antwoord 6
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3