2
Vragenuur
Aan�de�orde�is�het�mondelinge�vragenuur,�overeenkomstig�artikel�136�van�het�Reglement�van�Orde.
Vragen�van�het�lid�Leijten�aan�de�minister�van�Volksgezondheid,�Welzijn�en�Sport�over�mogelijke�financiële�belangenverstrengeling�tussen�de�medische�hulpmiddelenindustrie�en�medisch�specialisten.

Mevrouw�Leijten�(SP):
Voorzitter.�Vorige�week�spraken�wij�in�de�Kamer�uitgebreid�over�zorgfraude.�Op�de�avond�na�het�debat�zagen
we�bij�KRO�Brandpunt�een�indrukwekkende�reportage
over�de�omkoping�van�artsen�door�de�medische�hulpmiddelenindustrie.�Die�artsen�zetten�dure�pacemakers�in�–
€ 300.000�duurder�dan�een�goedkopere�variant�–�omdat
zij�banden�hebben�met�de�industrie.�Dat�doen�zij�dus�niet
omdat�dit�beter�is�voor�de�patiënt,�maar�omdat�dit�beter
is�voor�hun�portemonnee.�Het�ziekenhuis�heeft�geen�idee
of�kijkt�weg.�De�signalen�van�de�klokkenluider�die�hierover
aan�de�bel�trok,�worden�gebagatelliseerd.�Het�ziekenhuis
is�bang�voor�publiciteit.�Dit�is�Nederland�zo�zat:�graaiende
artsen�die�hun�eigen�belang�voor�het�belang�van�de�patiënt�zetten�en�ziekenhuizen�die�wegkijken�bij�dit�soort�gedrag.�Er�zijn�collega's�die�hiervan�balen,�maar�zij�grijpen
niet�in.�Uiteindelijk�zijn�wij�daarvan�de�dupe.
Het�is�niet�voor�het�eerst�dat�dit�gebeurt.�Al�jaren�vragen�wij�de�minister�om�in�te�grijpen�bij�dit�soort�belangenverstrengeling�tussen�artsen�en�de�medische�industrie.
Of�het�nou�gaat�om�heupen,�pacemakers�of�geneesmiddelen,�er�is�een�groep�artsen�die�openstaat�voor�omkoperij.�Zij�krijgen�lucratieve�contracten�van�€ 50.000�per�jaar.
De�industrie�doet�dat�natuurlijk�niet�voor�niets.�Niets�is�beter�dan�een�verkoper�in�een�witte�jas,�die�jouw�producten
aan�de�patiënt�brengt.�Er�zijn�echter�ook�artsen�die�dit�niet
doen.�Zij�zijn�de�dupe�van�hun�graaicollega's.�Wij�zijn�allemaal�de�dupe,�niet�alleen�door�de�hoge�rekening,�maar
omdat�wij�steeds�minder�vertrouwen�krijgen�in�onze�medici.�Een�verantwoordelijke�minister�van�Volksgezondheid
grijpt�dan�in.�Daarom�heb�ik�maar�één�vraag�aan�de�minister:�wanneer�gaat�zij�omkoperij�verbieden?

Minister�Schippers:
Voorzitter.�Het�is�ontzettend�belangrijk�dat�wij�in�een�sector�zoals�de�gezondheidszorg�transparantie�hebben�en�dat
inzichtelijk�is�wie�waarvoor�betaalt�en�wie�wat�krijgt.�Bij�de
geneesmiddelen�zijn�we�daarmee�een�eind�op�streek.�We
hebben�een�Code�Geneesmiddelenreclame�en�een�inspectie�die�daarop�handhaaft.�Sinds�vorige�maand�hebben�we
ook�een�transparantieregister�waarin�vergoedingen�die
worden�betaald�aan�artsen�en�die�hoger�zijn�dan�€ 500,
worden�gepubliceerd.�Ten�aanzien�van�de�medische�hulpmiddelen�is�ongeveer�een�jaar�geleden,�begin�2012,�een
gedragscode�opgesteld.�Deze�zomer�ligt�die�gedragscode�voor�bij�de�bestuurders�van�de�artsen�en�de�ziekenhuizen,�dus�bij�de�Orde�van�Medisch�Specialisten,�de�KNMG,
de�NVZ�en�de�umc's.�Dat�is�een�grote�stap.�Het�is�een�stap

Tweede�Kamer

Vragenuur

die�nodig�is�omdat�een�code�van�industrie,�artsen�en�ziekenhuizen�door�iedereen�ondertekend�is.
Over�de�zaak�die�afgelopen�donderdag�bij�KRO�Reporter�aan�de�orde�was,�het�volgende.�Het�is�bekend�dat�er�bij
de�cardiologen�problemen�zijn�–�samenwerkingsproblemen�–�die�los�hiervan�staan.�De�cardiologen�werken�dus
niet�meer�op�zichzelf�maar�onder�toezicht�van�het�Amphia
Ziekenhuis.�Ik�heb�eens�geïnformeerd�bij�de�Nederlandse�Vereniging�voor�Cardiologie�over�deze�uitzending.�De
uitzending�is�gebaseerd�op�een�anonieme�melding�zonder�bewijs.�De�Nederlandse�Vereniging�voor�Cardiologie
herkent�zich�dan�ook�niet�in�de�berichtgeving�dat�de�cardiologen�nauwe�financiële�banden�hebben�met�de�industrie.�De�Nederlandse�Vereniging�voor�Cardiologie�heeft
op�18 april�2013,�één�dag�na�de�melding,�contact�gehad
met�de�cardioloog�die�op�voordracht�van�de�vereniging
de�maatschap�aanstuurt.�Zoals�in�alle�Nederlandse�ziekenhuizen�–�dus�ook�in�het�Admiraal�de�Ruyter�Ziekenhuis�–
worden�pacemakers�door�medewerkers�van�de�inkoop�en
de�raad�van�bestuur�ingekocht.�Zij�doen�dat�in�een�samenwerkingsverband�van�zes�ziekenhuizen�zonder�directe�betrokkenheid�van�cardiologen.�Er�worden�bij�twee�firma's
pacemakers�gekocht.�Dat�gebeurt�dus�onafhankelijk�van
een�cardioloog�of�een�maatschap.�Uiteraard�heeft�de�cardioloog�wel�een�adviserende�rol,�voorafgaand�aan�het�inkoopproces,�over�aantallen�en�soorten�pacemakers�en
zorgt�het�ervoor�dat�bij�wisseling�van�firma's�alle�uitleesapparaten�vernieuwd�worden�zodat�er�weer�veilige�zorg
aan�patiënten�gegeven�kan�worden.
De�voorzitter:
Wilt�u�proberen�om�af�te�ronden?
Minister�Schippers:
Kortom,�voorzitter,�het�is�moeilijk�om�te�beoordelen�wat
waar�is�van�deze�zaak.�Het�is�een�anonieme�melding.�Degenen�aan�wie�om�evidentie�is�gevraagd,�hebben�die�niet
kunnen�geven.�Wij�nemen�als�overheid�echter�onze�verantwoordelijkheid�en�zorgen�ervoor�dat�de�sector�daadwerkelijk�maatregelen�neemt�om�te�voorkomen�dat�er
grote�geldbedragen�wisselen�voor�het�inkopen�van�bepaalde�producten.
Mevrouw�Leijten�(SP):
De�minister�zegt�een�hoop�maar�geeft�geen�antwoord�op
mijn�vraag.�Wij�willen�weten�of�er�achter�die�omkoperij,
dat�voordeel�dat�de�arts�heeft�omdat�zijn�zakken�vol�lopen,
nu�eindelijk�eens�een�punt�zal�worden�gezet.�Wij�kunnen
transparantieregisters�maken�en�gedragscodes�opstellen,
maar�het�signaal�dat�daarvan�uitgaat�is:�omkopen�mag,
als�u�het�maar�meldt.�Ik�wil�graag�een�minister�die�zegt:
omkopen�mag�niet,�en�als�u�het�wel�doet,�dan�krijgt�u�een
enorm�hoge�boete�en�kunt�u�uw�beroep�als�arts�verliezen.
Uiteindelijk�moeten�wij�de�zijde�kiezen�van�al�die�artsen
die�dit�niet�doen,�die�het�patiëntenbelang�boven�hun�eigen�financiële�belang�stellen.�Zolang�de�minister�dit�overlaat�aan�de�sector�zelf,�staan�juist�die�artsen�in�de�kou.�Ik
herhaal�mijn�vraag:�gaat�de�minister�dit�soort�omkoperij
verbieden?
Minister�Schippers:
Er�is�inderdaad�een�verschil.�Het�verschil�is�dat�als�ik�wil
dat�mensen�zich�op�een�bepaalde�manier�gedragen,�de
normering�daarvoor�het�meest�effectief�is�als�die�uit�de
sector�zelf�komt�en�door�de�sector�zelf�gedragen�wordt.
Mevrouw�Leijten�zegt:�dat�is�een�beetje�laat-maar-waaien

28 mei 2013
TK�87

87-2-2

Schippers
want�hoe�kunnen�we�dat�controleren.�Wij�doen�dat�door
de�normering�op�te�schrijven�en�te�handhaven.�In�relatie
tot�de�geneesmiddelen�zijn�wij�daarmee�verder.�Daarvoor
is�de�normering�opgeschreven.�Dat�is�geen�laat-maarwaaien,�want�de�inspectie�kan�ingrijpen�op�die�normering.
Bij�de�medische�hulpmiddelen�kan�de�inspectie�dat�niet
doen.�Daarvoor�zijn�immers�geen�regels.�Die�regels�worden�op�Europees�niveau�opgesteld,�dus�dat�is�al�een�stukje�complexer.�Nu�is�er�momenteel�op�Europees�niveau
een�wijziging�van�de�wetgeving�aan�de�orde.�Wij�zullen
dit�punt�daarbij�inbrengen�zodat�de�inspectie�ook�bij�de
medische�hulpmiddelen�een�toezichtbevoegdheid�krijgt.
Het�enige�verschil�is�dus�niet�de�normering�maar�de�wijze
waarop�die�normering�het�snelst�tot�stand�te�brengen�is
en�de�wijze�waarop�die�normering�het�breedst�in�de�sector
toe�te�passen�is.�Ik�denk�dat�de�weg�die�ik�bewandel�in�dat
verband�het�meest�succesvol�is.
Mevrouw�Leijten�(SP):
Dit�is�precies�het�probleem:�een�minister�die�niet�serieus
neemt�wat�er�gebeurt.�Het�is�glashelder�neergezet�in�de
reportage:�een�klokkenluider�wordt�gebagatelliseerd,�het
ziekenhuis�is�bang�voor�negatieve�publiciteit�en�de�beroepsvereniging�herkent�zich�daarin�niet.�Er�zit�een�arts
aan�tafel�die�uit�de�doeken�doet�hoe�het�werkt:�ik�word�benaderd,�ik�word�betaald,�het�gaat�om�grote�sommen�geld
en�ja,�dat�gebeurt�overal�in�de�wereld;�ook�in�Nederland.
Dan�hebben�wij�een�minister�die�zegt:�het�is�aan�de�sector
zelf.�Maar�de�sector�heeft�belang�bij�wegkijken.�Wij�hebben�geen�belang�bij�wegkijken,�dus�ik�vraag�het�de�minister�nog�één�keer:�gaat�zij�omkoperij�strafbaar�stellen?
Gaat�zij�er�een�einde�aan�maken�en�zelf�de�norm�opleggen
dat�wij�dit�niet�doen?
Minister�Schippers:
Wat�hier�lastig�aan�is,�is�dat�je�soms�met�beelden�een�sector�kunt�wegzetten.�Ik�ben�net�zo�bezorgd�over�die�artsen
die�keurig�werken�en�hieronder�lijden,�als�u�dat�bent.�Ik
heb�nagetrokken�wat�er�aan�de�hand�is.�Toen�werd�mij
verteld�dat�in�dat�ziekenhuis�cardiologen�helemaal�niet
zelf�inkopen.�Sterker�nog,�het�ziekenhuis�zelf�koopt�niet�alleen�in,�maar�in�een�combinatie�van�zes�ziekenhuizen.�Als
ik�de�feitencheck�doe,�kom�ik�niet�in�de�buurt�van�de�conclusies�die�u�trekt.�In�de�tweede�plaats:�wij�normeren�wel
degelijk,�maar�doen�dat�samen�met�de�sector.�Wij�kijken
binnen�de�sector�wat�er�daadwerkelijk�moet�gebeuren.
Daar�zetten�wij�druk�achter.�Wat�de�norm�betreft�vinden
wij�allemaal�dat�€ 500�per�jaar�geen�omkoperij�is,�als�je
een�lezing�geeft�of�als�je�er�diensten�tegenover�stelt.�Dat�is
een�vergoeding�voor�geleverde�diensten.�Als�wij�dat�met
elkaar�redelijk�vinden,�zeggen�wij:�dat�zet�je�open�in�een
transparantieregister.�Iedereen�kan�daarin�kijken.�Iedereen
kan�zien�dat�dokter�Jansen�€ 500�heeft�gekregen�van�die
of�die,�voor�deze�geleverde�diensten.�Transparanter�kan
het�niet�worden.

voor�de�goede�artsen�en�niet�de�graaiende�artsen�uit�de
wind�houden.
Minister�Schippers:
U�kunt�honderd�keer�zeggen:�wij�hebben�graaiende�artsen,�die�kopen�om�en�die�zijn�corrupt�en�u�doet�er�niets
aan.�Maar�wat�ik�heb�nagetrokken�is,�dat�er�geen�enkel�bewijs�is�dat�deze�anonieme�melding�klopt.�De�artsen�kopen
niet�zelf�in.�Zelfs�het�ziekenhuis�koopt�niet�zelf�in,�maar
in�een�combinatie�van�zes�ziekenhuizen.�Ik�kan�het�niet
hard�maken,�maar�u�blijkbaar�wel.�Het�tweede�punt�is:�wij
doen�hier�juist�van�alles�aan,�met�de�sector�zelf.�Wij�zorgen�ervoor�dat�openbaar�is�wat�iemand�ergens�voor�krijgt.
Dat�is�heel�belangrijk,�want�ik�wil�niet�dat�er�onderhands
geld�onder�de�tafel�door�gaat�voor�bepaalde�diensten.�Dat
moet�open�bloot�voor�iedereen�inzichtelijk�zijn.�Wij�zijn
daar�dit�jaar�mee�begonnen.�Het�is�een�enorme�stap.�Wij
zijn�de�eersten�in�de�wereld�die�dit�doen.�De�hele�wereld
kent�dit�niet.�Nederland�is�hierin�de�eerste.�Wij�kunnen�er
ook�wel�eens�trots�op�zijn�dat�wij�zo'n�grote�stap�hebben
gezet.�De�medische�hulpmiddelensector�moet�dit�goede
voorbeeld�volgen.�Ik�wil�dat�deze�sector�ook�een�transparantieregister�krijgt.
Mevrouw�Klever�(PVV):
Uit�de�uitzending�kwam�heel�duidelijk�naar�voren�dat�niet
de�kwaliteit�van�het�hulpmiddel�telt,�maar�wat�de�arts�op
zijn�rekening�krijgt�bijgeschreven.�De�minister�laat�het�gebeuren.�Zij�laat�het�aan�het�veld�over.�Er�ligt�al�anderhalf
jaar�een�vrijblijvende�gedragscode,�maar�die�is�nog�niet
ondertekend�door�het�veld.�Verder�is�er�een�transparantieregister�en�zijn�er�Europese�regels�en�noem�maar�op.�Is
de�minister�bereid�om�zelf�het�voortouw�te�nemen�om�een
einde�te�maken�aan�zelfverrijkingspraktijken?
Minister�Schippers:
Ook�mevrouw�Klever�trekt�conclusies�die�ik�niet�kan�trekken.�De�medewerkers�van�de�afdeling�inkoop�kopen�in,�en
dus�niet�een�cardioloog.�Zij�doen�dat�niet�in�hun�eentje,
maar�samen�met�zes�ziekenhuizen.�Ik�vind�het�gevaarlijk
als�wij�de�hele�tijd�heel�grote�conclusies�trekken,�die�wij
zelf�niet�hard�kunnen�maken.�Natuurlijk�wil�ik�dat�de�sector�schoon�is�en�dat�wij�goed�zien�wie�waarvoor�betaald
krijgt�en�dat�het�gaat�om�normale�bedragen.�Wij�hebben
daar�allerlei�regels�voor�opgesteld.�Ten�aanzien�van�de
geneesmiddelen�worden�die�regels�door�de�inspectie�gehandhaafd.�Dezelfde�weg�wil�ik�ook�volgen�bij�de�medische�hulpmiddelen.�Op�dat�gebied�wordt�de�regelgeving
echter�in�Europa�gemaakt.�Nu�momenteel�de�wetgeving
wordt�gewijzigd,�zal�ik�een�en�ander�daar�actief�inbrengen.

Mevrouw�Leijten�(SP):
In�2010�stond�ik�hier�ook.�Toen�ging�het�over�heupen.�Toen
zei�de�minister�nog:�ik�vind�eigenlijk�dat�het�niet�moet
voorkomen�dat�artsen�iets�doen�omdat�zij�er�financieel�beter�van�worden,�in�plaats�van�in�het�belang�van�de�patiënt.�Nu�hoor�ik�een�minister�die�zegt:�ik�kijk�weg�en�ik�laat
het�over�aan�de�sector.�Als�het�plaatsvindt,�moeten�wij
daar�maar�een�transparantieregister�voor�hebben.�U�mag
omkopen,�als�maar�duidelijk�is�hoeveel�u�hebt�betaald.�Ik
vind�het�een�minister�onwaardig,�want�wij�moeten�kiezen

Tweede�Kamer

Vragenuur

28 mei 2013
TK�87

87-2-3