Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
T.a.v. dhr. H. de Jonge
Postbus 20011
2500 EA Den Haag

Datum

17 november 2022

Betreft

Aanbieding eindadvies vierde tranche Woningbouwimpuls

Toetsingscommissie
Woningbouwimpuls

Geachte heer De Jonge,
Namens de Toetsingscommissie Woningbouwimpuls bied ik u ons advies aan over
de binnengekomen aanvragen in de vierde tranche van de Woningbouwimpuls. De
aanvraagperiode van de vierde tranche woningbouwimpuls liep van 19 augustus
tot 25 september. In die periode zijn 29 aanvragen ingediend, voor een
totaalbedrag van €161 miljoen incl. btw. Deze projecten kunnen met een
Rijksbijdrage een flinke impuls geven aan de ontwikkeling van meer (betaalbare)
woningen en ook een versnelling aanbrengen in de realisatie van de woningen.
Na sluiting van het aanvraagloket is de Toetsingscommissie Woningbouwimpuls
begonnen met het beoordelen van de aanvragen. Daarbij constateert de
commissie dat de kwaliteit van alle ingediende aanvragen in algemene zin hoog
is. Zowel op administratief vlak als inhoudelijk. Met diverse controles heeft de
commissie de consistentie in de beoordeling gewaarborgd. In bijlage 1 is een
uitgebreide procesbeschrijving toegevoegd. In deze brief informeer ik u over het
resultaat. Bij het opstellen van de adviezen heeft de commissie het besluit
woningbouwimpuls 2020 en de regeling woningbouwimpuls 2020 als kader
gehanteerd.
De binnengekomen aanvragen en algemene bevindingen
In de vierde tranche van de Woningbouwimpuls zijn diverse type soorten
projecten ingediend, gelegen in gemeenten verspreid over heel Nederland. De
commissie constateert een verschuiving in de aard van de projecten. In de vierde
tranche zijn meer projecten ingediend die getypeerd kunnen worden als een
nieuwbouwwijk aan de rand van een bestaande wijk. De huidige bestemming van
veel gebieden is nog agrarisch en in sommige gevallen gaat het om verouderde
bedrijventerreinen. En hoewel er minder aanvragen zijn ingediend voor
binnenstedelijke projecten met bovenplanse infrastructurele investeringen, zijn er
ook in de vierde tranche aanvragen ingediend voor grote complexe
binnenstedelijke projecten. De commissie is benieuwd of deze trend zich doorzet
in de volgende tranches.
Verder constateert de commissie dat diverse gemeenten gebruik hebben gemaakt
van de mogelijkheid voor kleine(re) gemeenten om kleine(re) projecten (minimaal

Pagina 1 van 3

DG Volkshuisvesting en
Bouwen
Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties

200 woningen) in te dienen. Toch verwacht de commissie dat er nog een
potentieel in dit type projecten zit. De commissie raadt u dan ook aan om extra in
te zetten op het bereiken van deze gemeenten en hen bewust te maken van de
kansen die de Woningbouwimpuls biedt.

Datum
17 november 2022
Kenmerk

Ook ziet de commissie een toename in aanvragen met een programmatische
benadering. Daarvoor worden verschillende bouwlocaties organisatorisch
samengebracht, terwijl de individuele projecten zich in uiteenlopende fases
bevinden. Dit brengt het risico met zich mee ten aanzien van de realisatie binnen
de gestelde termijn van tien jaar. De commissie adviseert u daarom om de
voortgang van deze projecten nauwlettend in de gaten te houden.
De commissie ziet in de ingediende projecten dat gemeenten werk maken van de
ruimtelijke kwaliteit en de lokale opgaven inpassen in de gebouwde omgeving, en
vaak via klimaatadaptieve oplossingen. Ook constateert de commissie dat er een
aanzienlijk aantal gemeenten ambitieuzer is dan noodzakelijk als het gaat om het
betaalbaarheidseisen vanuit de Wbi (50%) of het Programma Woningbouw
(65%). Bovendien nemen gemeenten de beschikbare instrumenten steviger ter
hand, om deze woningen langer betaalbaar te houden. Deze ontwikkeling
resulteert ertoe dat de commissie deze tranche enkel projecten heeft afgewezen
omdat het realiteitsgehalte van het publieke tekort om diverse redenen niet te
valideren is.
Bij de beoordeling van het gepresenteerde tekort is de commissie specifiek de
diepte ingegaan. Een belangrijk element daarbij was de waardering van de
inbrengwaarde en de toepassing van de principes van profijt, toerekenbaarheid en
proportionaliteit (ptp-principes). Dat is complexe materie en de commissie
constateert dat de meeste gemeenten dit juist toepassen conform het wettelijk
kader. De commissie adviseert om bij de komende tranches extra aandacht te
besteden aan deze onderwerpen, zodat nog meer gemeenten deze methodologie
op de juiste wijze toepassen.
Vooruitkijkend naar de volgende tranches, ziet de commissie spanning ontstaan
tussen de noodzaak van de bijdrage en de beleidsambities van sommige
gemeenten, bijvoorbeeld als het gaat om betaalbaarheid. Een project dat past in
gemeentelijk beleid kan in sommige gevallen haaks staan op de noodzaak om een
bijdrage te verlenen. Bijvoorbeeld omdat er nog mogelijkheden zijn om het
publieke tekort te optimaliseren en daarmee de efficiënte inzet van rijksmiddelen
te stimuleren. De commissie adviseert u om hierop bij volgende tranches expliciet
te wijzen.
Samengevat resultaat
Van de 29 aanvragen heeft de commissie 19 aanvragen positief beoordeeld. De
projecten zijn gevarieerd en verdeeld over de vestedelijksopgave samenkomen in
onderstaande aanvragen. Zo gaat het om verschillende nieuwe woonwijken aan
de rand van bestaand stedelijk gebied, diverse projecten betreft de
herontwikkeling van verouderde bedrijventerreinen en enkele projecten zijn de
herontwikkeling van naoorlogse wijken en stationslocatie. De positief beoordeelde
projectlocaties tellen op tot 99 miljoen euro inclusief btw. Daarmee kan een
Pagina 2 van 3

DG Volkshuisvesting en
Bouwen
Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties

bijdrage worden geleverd aan de realisatie van 21.455 woningen, waarvan 65%
betaalbaar. De volgende aanvragen hebben een positief advies gekregen, op
volgorde van scores inclusief urgentiescore.
Gemeente

Stichtse Vecht
Purmerend
Rotterdam
Haarlem
Rijswijk
Amsterdam
Amsterdam
Vlaardingen
Texel
Venlo
Hoeksche Waard
Beuningen
Enschede
Meppel
Bernheze
Wijchen
Hengelo
Hof van Twente
Leeuwarden

Datum
17 november 2022
Kenmerk

Projectnaam

Het Kwadrant
Waterlandkwartier fase 1a
Gebiedsontwikkeling M4H - fase 1 Merwehaven
Zijlweg
Havenkwartier
Hamerkwartier fase 1
Osdorp
Rivierzone
Project Flexwoningen Marsweg
Kazerne Kwartier
Stougjesdijk-Oost, fase 1
Winssen-Zuid
Eschmarkerveld
Transformatiegebied Noordpoort
Weijen-West
Wijchen-West
Binnenstad Hengelo
Op Stoom
De Fellingen

De resterende projectaanvragen hebben om diverse redenen geen positief advies
gekregen. Dikwijls vanwege omissies in de aanvraag, waardoor de commissie
geen andere mogelijkheid zag dan een negatief advies uit te brengen. Dit zorgt
wel voor vertraging in de realisatie van deze projecten. De commissie ziet echter
ook potentie in diverse afgewezen aanvragen, omdat het type project wel past
binnen de doelstelling van de regeling Woningbouwimpuls. Ze moedigt het
leeuwendeel van de niet gehonoreerde aanvragen dan ook aan om zich in te
zetten voor een hernieuwde aanvraag in tranche 5. De commissie vertrouwt erop
dat de minister erop toeziet dat deze aanvragen passende begeleiding krijgen.
Hoogachtend, mede namens de andere leden van de commissie, Bert de Graaf,
Erik Wilders en Wienke Bodewes
Bas Kurvers,
Voorzitter Toetsingscommissie Woningbouwimpuls

Pagina 3 van 3