Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 470 VII

Wĳziging van de begrotingsstaten van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrĳksrelaties (VII)
voor het jaar 2023 (wĳziging samenhangende met
de Najaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
A.

ARTIKELSGEWĲZE TOELICHTING BĲ HET WETSVOORSTEL

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1

Leeswĳzer

4

2
2.1

Beleid
Overzicht belangrĳke uitgaven- en ontvangstenmutaties

6
6

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Beleidsartikelen
Artikel 1. Openbaar bestuur en democratie
Artikel 2. Nationale veiligheid
Artikel 3. Woningmarkt
Artikel 4. Energietransitie gebouwde omgeving
en bouwkwaliteit
Artikel 5. Ruimtelĳke ordening en omgevingswet
Artikel 6. Overheidsdienstverlening
en informatiesamenleving
Artikel 7. Werkgevers- en bedrĳfsvoeringsbeleid
Artikel 9. Uitvoering Rĳksvastgoedbeleid
Artikel 14. Slavernĳverleden: fonds
en herdenkingscomité

10
10
13
14

3.5
3.6
3.7
3.8
3.9

18
23
26
30
33
34

4
4.1
4.2
4.3

Niet-beleidsartikelen
Artikel 11. Centraal apparaat
Artikel 12. Algemeen
Artikel 13. Nog onverdeeld

36
36
39
40

5
5.1
5.2
5.3
5.4
5.5

Agentschappen
Dienst van de Huurcommissie (DHC)
Logius
Rĳksorganisatie Beveiliging en Logistiek (RBL)
Rĳksvastgoedbedrĳf (RVB)
Rĳksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG)

41
41
43
45
48
50

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

2

A. ARTIKELSGEWĲZE TOELICHTING BĲ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zĳn van de Rĳksbegroting, worden
op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlĳk bĳ wet vastgesteld en derhalve ook gewĳzigd. Het onderhavige
wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wĳzigingen aan te
brengen in:
1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrĳksrelaties (VII);
2. de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie;
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begro­
tingstoelichting).
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrĳksrelaties,

H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswĳzer
De tweede suppletoire begroting geeft een beeld van de uitvoering van de
begroting 2023. De tweede suppletoire begroting is opgebouwd vanaf de
stand ontwerpbegroting 2023 (Kamerstukken II 2022/23, 36200 VII, nr. 1)
inclusief de nota van wĳziging (Kamerstukken II 2022/23, 36200 VII, nr. 124),
amendementen (Kamerstukken II 2022/3, 36200 VII, nr. 50 tot en met 52),
de eerste suppletoire begroting (Kamerstukken II 2022/23, 36350 VII, nr. 1),
de nota van wĳziging op de eerste suppletoire begroting (Kamerstukken
II 2022/23, 36350 VII, nr. 11), de Prinsjesdag suppletoire begroting (Kamer­
stukken II 2022/23, 36435 VII, nr. 1).
Bĳ de suppletoire begroting Prinsjesdag 2023 van 19 september jl. is de
mutatie van € 58,2 mln. wel toegelicht maar niet verwerkt in de begrotings­
staat en in de budgettaire tabel van artikel 3. In deze tweede suppletoire
begroting 2023 is in de begrotingsstaat en in de budgettaire tabel de
juiste stand vastgestelde begroting (incl. Suppletoire begrotingen, NvW
en amendementen) opgenomen voor de uitgaven van artikel 3 zĳnde
€ 6.813.367.
Uitgangspunt bĳ de tabel budgettaire gevolgen van beleid is dat per artikel
de beleidsmatige en technische mutaties toegelicht worden, die groter
dan of gelĳk zĳn aan de ondergrens zoals deze in de Rĳksbegrotingsvoor­
schriften (RBV) zĳn opgenomen, de zogenaamde staffel. In het kader van
transparantie of anderszins kan het voorkomen dat mutaties beneden deze
ondergrenzen ook worden toegelicht.
Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV 2023
Artikel

Beleidsmatige mutaties (ondergrens in
€ miljoen)

Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)

1. Openbaar bestuur en democratie

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

2. Nationale Veiligheid

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

3. Woningmarkt

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 5 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 20 mln.
Ontvangsten: 10 mln.

4. Energietransitie gebouwde omgeving
en bouwkwaliteit

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

5. Ruimtelĳke ordening en omgevingswet

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

6. Overheidsdienstverlening
en informatiesamenleving

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

7. Werkgevers- en bedrĳfsvoeringsbeleid

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

9. Uitvoering Rĳksvastgoedbeleid

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 4 mln.

11. Centraal apparaat

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

12. Algemeen

Verplichtingen 1 mln.; Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen 2 mln.; Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

13. Nog onverdeeld

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

De in de tabel budgettaire gevolgen van beleid gepresenteerde budget‐
flexibiliteit (percentage juridisch verplicht) is de stand per 23 oktober 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

4

Overzicht coronamaatregelen
Tabel 2 Extracomptabele tabel coronamaatregelen (bedragen x € 1.000)
Bedrag
Bedrag
Bedrag
verplichtingen
ontvangsten
uitgaven 2023
2023
2023

Artikelnummer naam maatregel/regeling
1

Inkomstenderving waterschappen

3

Huurtoeslag

Totaal

Relevante Kamerstukken

6.449

6.449

(Kamerstukken II 2023/24, 36470 VII,nr.2)

‒

‒

‒ 1.800 (Kamerstukken II 2020/21, 35850 VII,nr.1)

6.449

6.449

‒ 1.800

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

5

2 Beleid
2.1 Overzicht belangrĳke uitgaven- en ontvangstenmutaties
Tabel 3 Belangrĳkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Tweede
suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Art.

Uitgaven 2023

Vastgestelde begroting 20231

9.286.890

Stand 1e suppletoire begroting 20232

10.322.760

Stand Prinsjesdag suppletoire begroting 2023

10.435.085

Belangrĳkste suppletoire mutaties
1) Compensatie hoogwater Limburgse gemeenten

1

3.211

2) Inkomstenderving waterschappen

1

6.449

3) Afrekening AIVD en MIVD

2

6.083

4) Bĳdrage MIRT verkenning Utrecht

3

‒ 69.351

5) Afdracht BTW woningbouwimpuls

3

‒ 11.894

6) Onderuitputting woningbouwimpuls

3

‒ 120.298

7) Natuurinclusief isoleren

4

7.200

8) Afdracht BTW lokale aanpak isolatie

4

‒ 11.400

9) Bĳdrage omgevingswet

5

10.000

10) Ontvlechting eindbalans UBR

11

8.000

11) Verrekening gemaakte kosten FMH

11

5.392

12) Desaldering ontvangsten Doc Direct

11

5.375

13) Aanvulling raming kosten HRM advies & DVA's

11

4.791

14) Kwĳtschelden publieke schulden

12

‒ 50.000

15) Diverse mutaties

div

2.964

Stand 2e suppletoire begroting 2023

10.231.607

1 Inclusief de nota van wĳziging (Kamerstukken II 2022/23, 36200 VII, nr. 124) en amendementen (Kamerstukken
II 2022/3, 36200 VII, nr. 50 tot en met 52).
2 Inclusief de nota van wĳziging op de eerste suppletoire begroting (Kamerstukken II 2022/23, 36350 VII, nr. 11).

Toelichting
1) Dit betreft de compensatie van een deel van de kosten die de zwaarst
getroffen gemeenten hebben gemaakt na de wateroverlast in Limburg
(€ 3,2 mln.).
2) Dit betreft een overheveling van de Aanvullende Post van het ministerie
van Financiën in verband met de inkomstenderving van de waterschappen
als gevolg van de COVID-19 pandemie (€ 6,4 mln.). Deze middelen worden
uitgekeerd aan de waterschappen.
3) Jaarlĳks worden de bedrĳfsvoeringskosten van de AIVD en MIVD
verrekend tussen het ministerie van BZK en het ministerie van Defensie.
Voor 2023 ontvangt de AIVD hiervoor € 6,1 mln. vanuit het ministerie
van Defensie.
4) Er is een overboeking van € 69,4 mln. naar het ministerie van Infra­
structuur en Waterstaat ten behoeve van het Meerjarenprogramma Infra­
structuur, Ruimte en Transport (MIRT) ter verkenning van Openbaar Vervoer
en Wonen in de regio Utrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

6

5) Er is een overboeking van € 11,9 mln. naar het ministerie van Financiën
(onderdeel btw-compensatiefonds) voor de btw-afdracht van de aanvragen
van de 5e tranche van de woningbouwimpuls.
6) De onderuitputting van 5e tranche woningbouwimpuls (€ 120,3 mln.)
wordt generaal teruggeboekt. De middelen worden in 2024 weer opgeboekt
op artikel 3.
7) De bestaande specifieke uitkering voor natuur inclusief isoleren wordt dit
jaar opgehoogd met € 7,2 mln. Bĳ de aanpak van vleermuizen ten behoeve
van verduurzaming van huizen, moeten gemeenten dit jaar alternatieve
verblĳfplekken (huisvesting) voor de vleermuissoorten regelen.
8) Er is een overboeking van € 11,4 mln. naar het ministerie van Financiën
(onderdeel btw-compensatiefonds) van de btw-afdracht voor de regeling
lokale aanpak isolatie (LAI).
9) Dit betreft een desaldering van € 10,0 mln. van de meerontvangsten van
artikel 4 voor de afbouw, uitbouw en beheer en doorontwikkeling van het
Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO).
10) Het agentschap UBR is per 1 januari van dit jaar opgehouden te
bestaan. Het voormalig UBR onderdeel Organisatie voor Bedrĳfsvoering
en Financiën (OBF) is sinds dit jaar ondergebracht onder artikel 11 als
een kas/verplichtingendienst. De openstaande facturen (schulden) komen
voor rekening van OBF via de overgedragen liquide middelen (een begro­
tingsontvangst) van UBR. Middels een desaldering worden deze middelen
nu ingezet ter dekking van de betaling van deze openstaande facturen
(€ 8 mln.).
11) Er zĳn overboekingen van de andere departementen van in totaal € 5,4
mln. ter dekking van de gemaakte kosten voor werkplekken door FMH.
12) Middels een desaldering van € 5,4 mln. (door hogere ontvangsten)
worden de geraamd uitgaven van Doc-Direkt verhoogd.
13) Middels een desaldering is er een aanvulling op de raming van de kosten
van € 2,1 mln. voor de HRM-adviseurs en andere P&O dienstverlening
die verricht worden ten behoeve van de agentschappen. Verder is er een
desaldering van € 2,7 mln. als aanvulling op de raming van de kosten
van de dienstverlening van de baten-lasten agentschappen die via het
kerndepartement lopen voor de dienstverleningsovereenkomsten (DVA's).
14) De compensatie van de uitgaven en de derving van inkomsten bĳ
medeoverheden vindt plaats op basis van nacalculatie (werkelĳke kosten).
Omdat op dit moment volgens de voorwaarden nog niet kan worden
overgegaan tot betaling, komt het restant van het budget (€ 50 mln.) dit
jaar niet meer tot uitputting en wordt generaal teruggeboekt. In het voorjaar
wordt gekeken naar de meerjarige raming en welke middelen nodig zĳn
voor de doelstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

7

Tabel 4 Belangrĳkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Tweede
suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Art.
Vastgestelde begroting 20231

Ontvangsten 2023
679.570

Stand 1e suppletoire begroting 20232

857.104

Stand Prinsjesdag suppletoire begroting 2023

934.994

Belangrĳkste suppletoire mutaties
1) Natuurinclusief isoleren

4

7.200

2) Bĳdrage omgevingswet

4

10.000

3) Meerontvangsten bĳdrage zakelĳke lasten

6

4.200

4) Benzineveilingen

9

91.000

5) Meer opbrengst bodemmaterialen

9

6.486

6) Ontvlechting eindbalans UBR

11

8.000

7) Desaldering ontvangsten Doc Direct

11

5.375

8) Aanvulling raming kosten HRM advies & DVA's

11

4.791

9) Diverse mutaties

Div

‒ 376

Stand 2e suppletoire begroting 2023

1.071.670

1 Inclusief de nota van wĳziging (Kamerstukken II 2022/23, 36200 VII, nr. 124) en amendementen (Kamerstukken
II 2022/3, 36200 VII, nr. 50 tot en met 52).
2 Inclusief de nota van wĳziging op de eerste suppletoire begroting (Kamerstukken II 2022/23, 36350 VII, nr. 11).

Toelichting
1) Het betreft de meerontvangsten op artikel 4 in 2023. Er wordt € 7,2 mln.
gedesaldeerd en ingezet voor ophoging van de specifieke uitkering voor
natuur inclusief isoleren, voor de aanpak van de vleermuizen.
2) Het betreft de meerontvangsten op artikel 4 in 2023. Er wordt 10,0 mln.
gedesaldeerd voor de afbouw, uitbouw en beheer en doorontwikkeling van
het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) op artikel 5.
3) Het betreft de meerontvangsten op artikel 6 in 2023. Deze ontvangsten
worden gedesaldeerd en ingezet op artikel 9 voor de relatief veel aanslagen
voor zakelĳke lasten uit voorgaande jaren die zĳn binnengekomen en
betaald moeten worden door het Rĳksvastgoedbedrĳf (RVB).
4) Er is circa € 6,4 mln. aan meerontvangsten voor bodemmaterialen.
5) Er is € 91 mln. aan meerontvangsten doordat de veiling van benzinesta­
tions langs Rĳkswegen meer heeft opgebracht dan geraamd.
6) Het agentschap UBR is per 1 januari van dit jaar opgehouden te
bestaan. Het voormalig UBR onderdeel Organisatie voor Bedrĳfsvoering
en Financiën (OBF) is sinds dit jaar ondergebracht onder artikel 11 als
een kas/verplichtingendienst. De openstaande facturen (schulden) komen
voor rekening van OBF via de overgedragen liquide middelen (een begro­
tingsontvangst) van UBR. Middels een desaldering worden deze middelen
nu ingezet ter dekking van de betaling van deze openstaande facturen
(€ 8 mln.).
7) Er zĳn meer ontvangsten van € 5,4 mln. bĳ Doc-Direct. Middels een
desaldering wordt het budget verhoogd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

8

8) Er zĳn meerontvangsten van € 2,1 mln. van de HRM-adviseurs en
andere P&O dienstverlening die verricht worden ten behoeve van de
agentschappen. Middels een desaldering wordt het budget verhoogd.
Verder zĳn meerontvangsten van € 2,7 mln. van de dienstverlening van
de baten-lasten agentschappen die via het kerndepartement lopen voor de
dienstverleningsovereenkomsten (DVA's). Middels een desaldering wordt
het budget verhoogd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

9

3 Beleidsartikelen
3.1 Artikel 1. Openbaar bestuur en democratie
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1. Openbaar bestuur en democratie (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Art.Verplichtingen

456.372

8.073

464.445

Uitgaven

322.221

7.073

329.294

1.1 Bestuur en regio

201.154

9.677

210.831

Subsidies (regelingen)

16.198

1.935

18.133

POK - Multiproblematiek

1.036

800

1.836

POK - Antidiscriminatie

159

720

879

Oorlogsgravenstichting

3.969

0

3.969

Bestuur en regio

3.546

315

3.861

POK - Basisinfrastructuur

5.664

0

5.664

0

100

100

1.819

0

1.819

Regiodeals
Werk aan Uitvoering
Diverse subsidies

5

0

5

7.322

‒ 1.940

5.382

POK - Multiproblematiek

1.028

‒ 824

204

Bestuur en regio

2.690

‒ 157

2.533

Opdrachten

POK - Antidiscriminatie
Regiodeals

370

‒ 191

179

2.279

‒ 100

2.179
270

Diverse opdrachten

155

115

Antidiscriminatie

800

‒ 783

17

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

577

22

599

Diverse bĳdragen

274

0

274

0

22

22

303

0

303

POK - Antidiscriminatie
Regiodeals
Bĳdrage aan medeoverheden

176.032

9.660

185.692

Groeiopgave Almere

9.774

0

9.774

Evides

1.250

0

1.250

165.008

0

165.008

Gemeenten

0

9.660

9.660

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

63

0

63

Bĳdragen internationaal

63

0

63

Bĳdrage aan agentschappen

962

0

962

Regiodeals

RWS
1.2 Democratie

962

0

962

121.067

‒ 2.604

118.463

Subsidies (regelingen)

47.032

0

47.032

Politieke partĳen

30.431

‒ 638

29.793

Comité 4/5 mei

130

0

130

8.979

0

8.979

Verbinding inwoner en overheid

1.837

500

2.337

Toerusting en ondersteuning politieke ambtsdragers

3.397

0

3.397

Weerbaar bestuur

2.258

138

2.396

Opdrachten

7.493

‒ 1.265

6.228

Verbinding inwoner en overheid

3.817

‒ 1.002

2.815

543

‒ 134

409

3.133

‒ 129

3.004

ProDemos

Toerusting en ondersteuning politieke ambtsdragers
Weerbaar bestuur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

10

Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Inkomensoverdrachten

7.522

‒ 489

7.033

Toerusting en ondersteuning politieke ambtsdragers

7.032

0

7.032

Vergoeding rouwvervoer

490

‒ 489

1

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

3.600

‒ 1.042

2.558

Diverse bĳdragen

3.600

‒ 1.042

2.558

Bĳdrage aan medeoverheden

52.760

0

52.760

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid

52.760

0

52.760

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

102

‒ 10

92

Bĳdrage internationaal

102

‒ 10

92

Bĳdrage aan agentschappen

2.558

202

2.760

Dienst Publiek en Communicatie

2.558

202

2.760

Ontvangsten

14.905

551

15.456

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 6 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 1
2023
juridisch verplicht

30%

bestuurlĳk gebonden

69%

beleidsmatig gereserveerd

0%

nog niet ingevuld/vrĳ te besteden

1%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 1 is 30% juridisch verplicht.
1.1 Bestuur en regio
Bĳdrage aan medeoverheden
Gemeenten
Dit betreft een overheveling van de Aanvullende Post van het ministerie
van Financiën in verband met de inkomstenderving van de waterschappen
als gevolg van de COVID-19 pandemie (€ 6,4 mln.). Deze middelen worden
uitgekeerd aan de waterschappen. Daarnaast betreft het compensatie van
een deel van de kosten die de zwaarst getroffen gemeenten hebben
gemaakt na de wateroverlast in Limburg (€ 3,2 mln.).
1.2 Democratie
Opdrachten
Verbinding inwoner en overheid
Dit betreft voornamelĳk een overboeking naar de begroting van het
Provinciefonds ten behoeve van de aanjagende rol van Provincies bĳ
het versterken van de slagkracht van kleine gemeenten tegen ondermĳ­
nende invloeden, bĳvoorbeeld in het kader van een provinciale weerbaar­
heidsnorm of provinciale ondermĳningsprogramma’s.
Weerbaar bestuur
Dit betreft voornamelĳk een overboeking naar de begroting van het Provin­
ciefonds in verband met de impuls vervolgaanpak vakantieparken en
Ariadne project. De provincies ontvangen middelen voor de vervolgaanpak
op vakantieparken (Kamerstukken II, 2022/23, 32 847, nr. 1070), met name

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

11

voor het verder verbeteren van de registratie van vakantieparken. Daarnaast
ontvangt de provincie Gelderland een bĳdrage voor continuering van het
Ariadne project in het kader van het verlengingsplan 2023 en 2024 t/m 2026.
Dit samenwerkingsproject is gericht op het aanpakken van criminaliteit en
ondermĳning op en rondom vakantieparken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

12

3.2 Artikel 2. Nationale veiligheid
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2. Nationale veiligheid (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting (incl.
Mutaties 2e suppletoire
Suppletoire Begrotingen,
begroting (2)
NvW en amendementen (1)

Stand 2e suppletoire
begroting (3)=(1+2)

Verplichtingen

445.117

5.125

450.242

Uitgaven

445.117

5.125

450.242

AIVD apparaat

426.786

‒ 3.875

422.911

AIVD geheim

18.331

9.000

27.331

Ontvangsten

17.214

0

17.214

Toelichting
Van het totale uitgavenbudget op artikel 2 is 100% juridisch verplicht.
Uitgaven
AIVD apparaat
Er vindt een overboeking plaats naar het ministerie van Justitie en Veiligheid
voor de bĳdrage van € 0,4 mln. aan TNO voor kennisopbouw.
De toegekende middelen voor de Contraterrorisme (CT) infobox zĳn dit jaar
niet geheel nodig binnen de CT infobox. Hierom wordt € 0,5 mln. binnen de
doelstellingen van CT elders ingezet.
Daarnaast worden de jaarlĳkse bedrĳfsvoeringskosten van de diensten
(AIVD en MIVD) verrekend tussen het ministerie van BZK en het ministerie
van Defensie. Voor 2023 ontvangt de AIVD hier circa € 6,1 mln. vanuit het
ministerie van Defensie.
Er vindt een reallocatie plaats naar het geheime budget van de AIVD van
€ 9 mln.
AIVD geheim
Er vindt een reallocatie plaats vanaf het budget AIVD apparaat naar het
geheime budget van de AIVD van € 9 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

13

3.3 Artikel 3. Woningmarkt
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3. Woningmarkt (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Art. Verplichtingen

7.151.876

‒ 202.599

6.949.277

Uitgaven

6.813.367

‒ 207.588

6.605.779

3.1 Woningmarkt

5.031.040

‒ 1.829

5.029.211

Subsidies (regelingen)

32.411

3.912

36.323

Bevordering eigen woningbezit

8.600

0

8.600

176

0

176

14.016

‒ 2.000

12.016

Woningmarkt

9.619

5.912

15.531

Opdrachten

56.633

722

57.355

NHG risicovoorziening

49.905

0

49.905

Stimuleringsmiddelen wooncooporaties
Ouderenhuisvesting

Woningmarkt

6.728

722

7.450

Inkomensoverdrachten

4.917.355

‒ 5.160

4.912.195

Huurtoeslag

4.917.355

‒ 5.160

4.912.195

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

3.211

0

3.211

Woningmarkt

3.211

0

3.211

Bĳdrage aan medeoverheden

3.500

‒ 700

2.800

Grote gezinnen

3.500

‒ 700

2.800

Bĳdrage aan agentschappen

15.977

‒ 10

15.967

Dienst van de Huurcommissie

15.815

75

15.890

RVO (Uitvoeringskosten BEW)

162

‒ 85

77

1.953

‒ 593

1.360

Financiën (IXB)

800

‒ 800

0

Infrastructuur en Waterstaat (XII)

1.153

207

1.360

Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

3.3 Woningbouw

1.782.327

‒ 205.759

1.576.568

Subsidies (regelingen)

1.006

‒ 38

968

Woningbouw

1.006

‒ 38

968

Opdrachten

16.424

357

16.781
356

Woningbouwimpuls

106

250

Volkshuisvestingsfonds

1.059

‒ 350

709

Woningbouw

2.308

100

2.408

Tĳdelĳke uitvoeringsorganisatie

12.856

287

13.143

95

70

165

Storting/onttrekking begrotingsreserve

136.700

1.400

138.100

Herplaatsingsgarantie

Grootschalige woningbouwgebieden

136.700

1.400

138.100

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

151

38

189

CBS

151

38

189

1.457.430

‒ 209.495

1.247.935

Bĳdrage aan medeoverheden
Flexpools

10.000

‒ 1.232

8.768

Woningbouwimpuls

357.202

‒ 251.543

105.659

Volkshuisvestingsfonds

280.684

0

280.684

Kwetsbare groepen

35.585

0

35.585

Woondeals

10.000

0

10.000

Grootschalige woningbouwgebieden

454.500

454.500

0

Versnelling huisvesting

11.459

0

11.459

Overlooplocaties

48.000

‒ 6.720

41.280

Start-bouwimpuls

250.000

50.000

300.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

14

Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)
Bĳdrage aan agentschappen

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

170.616

1.979

RVO

3.656

‒ 2.654

172.595
1.002

RVB

166.960

4.633

171.593

Ontvangsten

564.955

‒ 11.307

553.648

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 9 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 3
2023
juridisch verplicht

100%

bestuurlĳk gebonden

0%

beleidsmatig gereserveerd

0%

nog niet ingevuld/vrĳ te besteden

0%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 3 is 100% juridisch verplicht.
Uitgaven
3.1 Woningmarkt
Subsidies
Ouderenhuisvesting
Het gereserveerde budget voor de opvang van Soedanese vluchtelingen
blĳkt onvoldoende om alle kosten tot en met december te kunnen betalen.
Er wordt hiervoor € 2 mln. overgeboekt van dit budget.
Woningmarkt
Op grond van artikel 91 van de Wet financiën openbare lichamen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba (hierna: Wet FinBES) kan een bĳzondere uitkering
worden verstrekt. Gelet op artikel 92, lid 2, onderdeel c van de Wet FinBES
kan aan Bonaire, Sint Eustatius en Saba voor het kalenderjaar 2023 een
bĳdrage worden toegekend voor de kosten van de verhuurdersubsidie, van
respectievelĳk USD 1.051.078 (€ 0,9 mln.), USD 118.500 (€ 0,12 mln.) en USD
23.750 (€ 0,02 mln.). Daarnaast vindt een nabetaling plaats aan Bonaire
voor de particuliere verhuurderssubsidie van USD 350.000 (€ 0,3 mln.) en
een voorschot voor de particuliere verhuurderssubsidie van USD 660.000
(€ 0,6 mln.).
In de huurtoeslag wordt een raming opgenomen voor Wonen in Caribisch
Nederland. In deze raming is ook een bedrag bestemd voor de afgesloten
Woondeal Bonaire. Hiervoor wordt € 3 mln. aan dit budget toegevoegd.
Opdrachten
Woningmarkt
Voor de opvang van Soedanese evacuees is er budget gereserveerd. Het
gereserveerde budget blĳkt echter onvoldoende om alle kosten tot en
met december 2023 te kunnen betalen. Er wordt € 2 mln. overgeboekt
naar dit budget om de kosten te kunnen betalen. Daarnaast zĳn er nog
facturen ontvangen voor de opvang van Afghaanse Nederlanders van de
gemeente Haarlemmermeer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

15

Er vindt tevens een mutatie plaats van circa € 1,3 mln. naar het Gemeente­
fonds. Deze decentrale uitkering is bedoeld voor gemeenten die via het
Rĳk zĳn betrokken bĳ de zogenoemde nazorg van evacuees uit Soedan. Het
betreft de zorg voor Nederlanders die vanaf eind april zĳn gerepatrieerd
uit Soedan.
Inkomensoverdrachten
Huurtoeslag
Er vindt een overboeking van circa € 2,2 mln. plaats voor de bĳzondere
uitkering en de bĳdrage voor de kosten van de verhuurdersubsidie aan
de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Deze overboeking
betreft ook de nabetaling aan Bonaire voor de verhuurderssubsidie.
Er vloeit daarnaast € 3 mln. van de huurtoeslag naar de afgesloten
Woondeal Bonaire.
3.3 Woningbouw
Storting begrotingsreserve
Herplaatsingsgarantie
Dit betreft de geraamde uitvoeringskosten van circa € 1,4 mln. voor de
financiële herplaatsingsgarantie. De middelen worden gerealloceerd naar
de begrotingsreserve om deze terug in de risicovoorziening te storten.
Bĳdrage aan medeoverheden
Flexpools
Dit betreft de btw afdracht aan het btw-compensatiefonds behorend bĳ de
flexpool regeling.
Woningbouwimpuls
Het betreft hier meerdere mutaties.
Er is een overboeking van € 69,4 mln. naar het ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat ten behoeve van het Meerjarenprogramma Infrastructuur,
Ruimte en Transport (MIRT) ter verkenning van OV en Wonen in de
regio Utrecht.
Er is een overboeking van € 11,9 mln. naar het ministerie van Financiën
(onderdeel btw compensatiefonds) van de btw afdracht voor de aanvragen
van de 5e tranche van de woningbouwimpuls.
De onderuitputting van 5e tranche woningbouwimpuls (€ 120,3 mln.) wordt
generaal teruggeboekt. De Woningbouwimpuls kent een 100 procent einde­
jaarsmarge waardoor deze middelen in 2024 weer opgeboekt worden op
artikel 3.
Uit de onderuitputting van woningbouwimpuls is er een reallocatie van
€ 50 mln. gedaan naar de start-bouwimpuls. Zie de start-bouwimpuls voor
verdere toelichting.
Uit de onderuitputting worden daarnaast drie amendementen (€60 mln.)
gedekt die recent zĳn ingediend bĳ de begrotingsbehandeling. Tevens wil
ik mĳ inzetten om een deel van de onderuitputting bĳ Voorjaarsnota vrĳ

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

16

te maken ten behoeve van een regeling waarmee grotere en complexe
locaties financieel kunnen worden ondersteund, onder voorbehoud van
parlementaire goedkeuring.
Overlooplocaties
Dit betreffen uitgaven in het kader van de fysieke herplaatsingsgarantie
voor flexwoningen. Na het sluiten van samenwerkingsovereenkomsten met
gemeenten kan in 2023 worden overgegaan op uitkering door middel van
een SPUK-regeling voor circa € 41,3 mln. Voor het overige deel van de
fysieke herplaatsingsgarantie vinden de uitgaven plaats in 2024.
Start-bouwimpuls
Dit betreft een ophoging van het budget voor de start-bouwimpuls van
€ 250 mln. naar € 300 mln. vanuit de onderuitputting van de vĳfde tranche
woningbouwimpuls, gezien de grote interesse die bestaat in de regeling.
De startbouwimpuls is bedoeld voor nieuwbouwprojecten die door de
veranderde economische omstandigheden dreigen te vertragen of on hold
te worden gezet.
Bĳdrage aan agentschappen
RVO
Het betreft hier een tweetal mutaties.
Er vindt, conform afspraak met het ministerie van Financiën, een afboeking
plaats van circa € 1,3 mln. van de onderuitputting van de middelen van
de woningbouwimpuls, waarvoor een 100% eindejaarsmarge geldt. In
2024 zullen deze middelen weer worden opgeboekt bĳ de 1e suppletoire
begroting 2024.
Verder wordt er € 1,4 mln. gerealloceerd naar de risicovoorziening voor de
financiële herplaatsingsgarantie van flexwoningen.
RVB
Het betreft hier meerdere mutaties.
De matching van bouwlocaties aan de ingekochte flexwoningen vraagt
meer maatwerk en verloopt minder snel dan verwacht. Aanvullend wordt
circa € 4,6 mln. beschikbaar gesteld voor de verlenging van de distributielo­
caties en voor meerkosten voor ingekochte flexwoningen.
Ontvangsten
Dit betreft een saldo van meerdere mutaties, waarvan een
tweetal toegelicht.
Door een latere matching van ingekochte flexwoningen met afnemers, komt
een deel van de ontvangsten later binnen dan geraamd. In 2023 wordt € 11,3
mln. afgeboekt. Deze ontvangsten schuiven door naar 2024.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

17

3.4 Artikel 4. Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4. Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit
(bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Art. Verplichtingen

1.281.240

3.376

1.284.616

Uitgaven

1.061.783

‒ 4.874

1.056.909

4.1 Energietransitie en duurzaamheid

1.043.623

‒ 2.393

1.041.230

Subsidies (regelingen)

377.205

‒ 1.989

375.216

Subsidie verduurzaming en onderhoud huurwoningen

10.716

‒ 7.000

3.716

Energiebesparing Koopsector

15.618

0

15.618

Energiebesparing Huursector
Kennis- en innovatieprogramma emissiearme
bouwproducten (stikstof)

369

648

1.017

5.691

900

6.591

Verduurzaming Maatschappelĳk Vastgoed

126.830

7.000

133.830

Energietransitie en duurzaamheid

29.227

3.854

33.081

Renovatieversneller

7.739

0

7.739

SAH

11.700

0

11.700
155.390

Warmtefonds

155.390

0

Nationaal Groeifonds

11.925

‒ 7.391

4.534

Biobased Bouwen

2.000

0

2.000

Opdrachten

4.750

‒ 666

4.084

Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie

1.500

0

1.500

Energietransitie en duurzaamheid

3.250

‒ 666

2.584

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

1.482

554

2.036

Energietransitie en duurzaamheid

1.482

554

2.036

623.252

1.250

624.502

Aardgasvrĳe wĳken

0

154

154

Ventilatie in scholen

0

210

210

Nationaal Isolatie Programma (Lokale
aanpak woningisolatie)

376.579

‒ 11.400

365.179

Ondersteuning aanpak energiearmoede

186.173

‒ 5.063

181.110

Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie

16.500

0

16.500

Nationaal Isolatie Programma (Soortenmanagement)

44.000

10.000

54.000

Bĳdrage aan medeoverheden

Nationaal Groeifonds
Bĳdrage aan agentschappen
ILT (Handhaving Energielabel)
RVO (Uitvoering Energieakkoord)
Dienst Publiek en Communicatie

0

7.349

7.349

32.222

1.122

33.344

527

‒ 518

9

1.789

‒ 1.683

106

113

0

113

RVO (Energietransitie en duurzaamheid)

24.478

2.892

27.370

RVB

3.540

389

3.929

Verduurzaming Maatschappelĳk Vastgoed

1.775

0

1.775

0

42

42

Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

4.712

‒ 2.664

2.048

EGO (innovatie)

4.287

‒ 2.239

2.048

425

‒ 425

0

18.160

‒ 2.481

15.679

Subsidies (regelingen)

15.191

‒ 3.531

11.660

Bouwregelgeving en bouwkwaliteit

15.191

‒ 3.531

11.660

Opdrachten

1.409

1.050

2.459

Nationaal Groeifonds

Handhaving energielabel C
4.2 Bouwregelgeving en bouwkwaliteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

18

Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)
Bouwregelgeving en bouwkwaliteit

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

1.409

1.050

2.459

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

50

0

50

Overige bĳdragen

50

0

50

Bĳdrage aan agentschappen

1.510

0

1.510

RVB

1.510

0

1.510

Ontvangsten

686

18.600

19.286

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 11 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 4
2023
juridisch verplicht

80%

bestuurlĳk gebonden

20%

beleidsmatig gereserveerd

0%

nog niet ingevuld/vrĳ te besteden

0%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 4 is 80% juridisch verplicht.
Uitgaven
4.1 Energietransitie en duurzaamheid
Subsidies (regelingen)
Subsidie verduurzaming en onderhoud huurwoningen
Vanwege de hoge respons op de conceptregeling Verduurzaming
Maatschappelĳk Vastgoed (DUMAVA) wordt het budget opgehoogd met € 7
mln. voor 2023. Daarvoor wordt vanuit de onderuitputting op de Subsidie
Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH) dit bedrag gereallo­
ceerd.
Kennis- en innovatieprogramma emissiearme bouwproducten (stikstof
Dit betreft subsidies van € 0,9 mln. aan building balance voor
innovatieve bouwprojecten.
Verduurzaming maatschappelĳk vastgoed
Vanwege de hoge respons op de conceptregeling Verduurzaming
Maatschappelĳk Vastgoed (DUMAVA), is prognose van de Rĳksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO) dat dit budget opgehoogd moet worden
met € 7 mln. voor 2023. Dekking vindt plaats uit de onderuitputting van de
Subsidie Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen (SVOH) in 2023. Het
budget voor 2024 zal bĳ de 1e suppletoire begroting van 2024 met € 7 mln.
naar beneden worden bĳgesteld.
Energietransitie en duurzaamheid
Dit betreft een reallocatie van € 1,7 mln. van energielabelbudgetten
naar het instrument subsidies Energietransitie en duurzaamheid voor het
verstrekken van energielabelgerelateerde subsidies en een reallocatie van
€ 4 mln. naar het instrument subsidies Energietransitie en duurzaamheid
voor een subsidie aan Energie Samen voor energiefixers. Daarnaast wordt
de participatiecoalitie van € 0,4 mln. middels een reallocatie omgezet van
een opdracht in een subsidie. Daarnaast worden de bestaande specifieke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

19

uitkering voor natuur inclusief isoleren in 2023 opgehoogd met € 2 mln. Bĳ
de aanpak van vleermuizen ten behoeve van verduurzaming van huizen,
moeten gemeenten dit jaar alternatieve verblĳfplekken (huisvesting) voor
de vleermuissoorten regelen.
Nationaal Groeifonds
Vanuit het groeifondsprogramma Toekomstbestendige Leefomgeving
wordt totaal € 7,35 mln. inclusief BTW verdeeld via een specifieke uitkering
over twee gemeenten en een provincie. Zie hiervoor de specificatie onder
bĳdrage aan medeoverheden.
Bĳdrage aan medeoverheden
Nationaal Isolatie Programma (lokale aanpak woonisolatie)
Dit betreft de afdracht aan het BTW compensatiefonds van € 11,4 mln.
voor de regeling Lokale Aanpak Isolatie (LAI). Het budget wordt voor
deze afdracht gerealloceerd naar het juiste instrument Energietransitie
Gebouwde Omgeving.
Ondersteuning aanpak energiearmoede
Dit betreft een reallocatie van € 4 mln. naar de subsidiepost Energietransitie
en duurzaamheid voor een subsidie aan Energie Samen voor energiefixers.
Daarnaast wordt de bestaande specifieke uitkering voor natuurinclusief
isoleren in 2023 opgehoogd met € 0,8 mln. Bĳ de aanpak van vleermuizen
ten behoeve van verduurzaming van huizen, moeten gemeenten dit jaar
alternatieve verblĳfplekken (huisvesting) voor de vleermuissoorten regelen.
Tevens wordt aan de Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwe­
tenschappelĳk onderzoek een opdracht gegeven voor de uitbreiding van het
onderzoeksprogramma Energietransitie Studies in het kader van energiear­
moede onderzoek. Dit budget van € 0,3 mln. wordt gerealloceerd naar het
juiste instrument.
Nationaal Isolatie Programma (soortenmanagement)
De bestaande specifieke uitkering voor natuurinclusief isoleren wordt dit
jaar opgehoogd met totaal € 10 mln., waarvan € 7,2 mln. uit een desaldering
en € 2,8 mln. uit een reallocatie. Bĳ de aanpak van vleermuizen ten behoeve
van verduurzaming van huizen, moeten gemeenten dit jaar alternatieve
verblĳfplekken (huisvesting) voor de vleermuissoorten regelen.
Nationaal Groeifonds
Vanuit het groeifondsprogramma Toekomstbestendige Leefomgeving
wordt totaal € 7,35 mln. inclusief BTW verdeeld via een specifieke
uitkering over twee gemeenten en een provincie. Hieronder is een overzicht
opgenomen waarin, volgens, in overeenstemming met artikel 17, lid 2 van
de Financiële Verhoudingswet, de maximaal te ontvangen bedragen per
gemeente en provincie zĳn opgenomen.
De middelen voor de provincie Noord-Holland van € 0,127 mln. en de
gemeente Amsterdam van circa € 5,9 mln. zĳn bestemd voor proeftuinen die
zich richten op datagedreven beheer en onderhoud, levensduurverlenging
en toekomstbestendig vervangen van infrastructuur zoals kademuren,
bruggen en wegen. De middelen voor de gemeente Almere van circa
€ 0,276 mln. zĳn bestemd voor proeftuinen die zich richten op de ontwik­
keling van de productieketen voor toekomstbestendig biobased bouwen.
De aanvragen voor deze specifieke uitkeringen worden beoordeeld volgens,
in overeenstemming met de eerder door het kabinet en groeifondscom­
missie goedgekeurde doelstellingen, kernprestatie indicatoren (kpi’s) en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

20

deliverables. De verantwoording vindt plaats volgens de SiSa systematiek.
Voor de btw-afdracht aan het btw-compensatiefonds wordt circa € 1,1
mln. afgedragen.
Tabel 12 Verdeling Nationaal Groeifonds Toekomstbestindige
Leefomgeving (bedragen in €)
Beschikbare
bedrag

Afdracht BTWcompensatie

Toegekend bedrag
exclusief BTW

Provincie Noord-Holland

154.267

26.774

127.493

Gemeente Amsterdam

6.862.575

979.183

5.883.392

Gemeente Almere

331.732

55.717

276.015

Totaal

7.348.574

1.061.674

6.286.900

Bĳdrage aan agentschappen
RVO (Uitvoering Energieakkoord)
Dit betreffen meerdere reallocaties vanuit RVO naar het juiste instrument
voor het verstrekken van energielabelgerelateerde subsidies van € 0,8 mln.,
voor diverse overboekingen aan het ministerie van EZK van € 0,3 mln. en
voor een bĳdrage aan het Kadaster voor Appartementsrechten BIM Legal
van € 0,5 mln.
RVO (Energietransitie en duurzaamheid)
Dit betreft middelen van € 2,3 mln. voor een aanvullende opdracht aan RVO
voor circulaire bouweconomie van het instrument RVO (Energietransitie
en duurzaamheid). Tevens worden er ontvangsten van € 0,5 mln. van
de regelingen die RVO uitvoert, ingezet voor de opdracht aan RVO voor
deze regelingen.
Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Energietransitie Gebouwde Omgeving (EGO)
Dit betreft een toevoeging van het Nationaal Isolatie Programma (lokale
aanpak woonisolatie) en een afdracht van € 11,4 mln. aan het btw- compen­
satiefonds voor de regeling Lokale Aanpak Isolatie (LAI). Het budget wordt
gerealloceerd naar het juiste instrument voor de afdracht. Daarnaast betreft
het een subsidies aan building balance voor innovatieve bouwprojecten van
€ 0,9 mln. Verder betreft dit diverse kleinere overboekingen en reallocaties
met een saldo van totaal € 1,3 mln. naar andere instrumenten.
4.2 Bouwregelgeving en bouwkwaliteit
Subsidie (regelingen)
Bouwregelgeving en bouwkwaliteit
Dit betreft middelen van € 2,3 mln. voor een aanvullende opdracht aan
RVO voor circulaire bouweconomie dat wordt gerealloceerd naar het
instrument RVO (Energietransitie en duurzaamheid). Daarnaast betreft
het een reallocatie van € 0,9 mln. dat van deze subsidieregeling wordt
omgezet in een opdracht aan de Stichting Koninklĳk Nederlands Normali­
satie Instituut (NEN). Verder bevat deze regeling nog enkele kleine reallo­
caties naar andere instrumenten met een saldo van € 0,3 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

21

Opdrachten
Bouwregelgeving en bouwkwaliteit
Betref een reallocatie van € 0,9 mln. dat van deze regeling wordt omgezet in
een opdracht aan de Stichting Koninklĳk Nederlands Normalisatie Instituut
(NEN). Verder wordt een subsidiebudget van 0,2 mln. gerealloceerd van
het subsidiebudget naar het opdrachtenbudget bouwregelgeving voor de
inkoopopdracht voor circulair bouweconomie.
Ontvangsten
Het betreft de meerontvangsten op dit artikel in 2023. Er wordt € 7,2 mln.
gedesaldeerd en ingezet voor ophoging van de specifieke uitkering voor
natuurinclusief isoleren voor de aanpak van de vleermuizen, zie bĳ bĳdrage
aan medeoverheden. Verder wordt er € 10,0 mln. gedesaldeerd voor de
afbouw, uitbouw en beheer en doorontwikkeling van het Digitaal Stelsel
Omgevingswet (DSO) op artikel 5 onder bĳdrage aan ZBO's/RWT's.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

22

3.5 Artikel 5. Ruimtelĳke ordening en omgevingswet
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 13 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5. Ruimtelĳke ordening en omgevingswet (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Art. Verplichtingen

132.603

30.933

163.536

Uitgaven

132.603

10.933

143.536

67.092

‒ 3.069

64.023

2.026

‒ 411

1.615

Programma Ruimtelĳk Ontwerp

595

103

698

Basisregistraties

581

0

581

Ruimtelĳk instrumentarium (diversen)

800

‒ 500

300

5.1 Ruimtelĳke ordening
Subsidies (regelingen)

Basisregistraties Ondergrond

50

‒ 14

36

Opdrachten

14.327

‒ 4.333

9.994

Programma Ruimtelĳk Ontwerp

3.934

‒ 629

3.305

Basisregistraties Ondergrond

2.247

‒ 859

1.388

Gebiedsontwikkeling

1.806

‒ 940

866

385

0

385

Ruimtelĳk instrumentarium (diversen)

5.955

‒ 1.905

4.050

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

36.658

3.833

40.491

Kadaster (Basisregistraties)

31.471

3.242

34.713

Geo-informatie

42

0

42

Basisregistraties Ondergrond

607

75

682

Geo-informatie

Diverse bĳdragen

0

316

316

Geonovum

1.736

0

1.736

ICTU

2.345

0

2.345

457

200

657

2.602

0

2.602

Nationaal Groeifonds
Bĳdrage aan medeoverheden
Diversen projecten ruimtelĳke kwaliteit

250

‒ 250

0

Gebiedsontwikkeling

2.352

250

2.602

Bĳdrage aan agentschappen

11.199

‒ 2.376

8.823

RVB

3.477

‒ 800

2.677

RWS (Leefomgeving)

7.549

‒ 1.576

5.973

Basisregistraties Ondergrond

47

0

47

RIVM

126

0

126

Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

280

218

498

Economische Zaken en Klimaat (XIII)

280

218

498

65.511

14.002

79.513

Subsidies (regelingen)

1.907

0

1.907

Eenvoudig Beter

1.907

0

1.907

Opdrachten

3.487

‒ 1.000

2.487

Aan de Slag

3.187

‒ 925

2.262

300

‒ 75

225

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

30.682

15.782

46.464

Kadaster

27.784

17.071

44.855

Geonovum

2.345

‒ 1.304

1.041

ICTU

543

15

558

Serviceteam Rĳk

10

0

10

Bĳdrage aan agentschappen

29.435

‒ 780

28.655

RWS (Eenvoudig beter)

3.658

185

3.843

Serviceteam Rĳk

2.543

‒ 615

1.928

5.2 Omgevingswet

Serviceteam Rĳk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

23

Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Aan de Slag

23.234

‒ 350

22.884

Ontvangsten

11.952

2.210

14.162

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 14 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 5
2023
juridisch verplicht

79%

bestuurlĳk gebonden

1%

beleidsmatig gereserveerd

20%

nog niet ingevuld/vrĳ te besteden

0%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 5 is 79% juridisch verplicht.
Uitgaven
5.1. Ruimtelĳke Ordening
Opdrachten
Ruimtelĳk instrumentarium (diversen)
Dit betreft met name een reallocatie voor een bĳdrage van € 0,5 mln. aan
het Kadaster voor het beheren, exploiteren en door ontwikkelen van de
landelĳke voorzieningen voor de Nationale Geo-Informatie Infrastructuur.
Tevens betreft dit € 1,4 mln. aan middelen, die onderdeel zĳn van een totale
bĳdrage van € 3,7 mln., die worden overgeboekt naar het Provinciefonds.
De middelen zĳn bestemd ter ondersteuning van provincies in het proces
van het opstellen van het ruimtelĳk voorstel en ruimtelĳk arrangement en
zorgen dat de ontwikkelperspectieven daar onderdeel van uitmaken.
Bĳdrage aan ZBO's/RWT's
Kadaster (Basisregistraties)
Dit betreft een afrekening van 2022 van € 0,5 mln. voor de Nationale GeoInformatie Infrastructuur (NGII) en een reallocatie van € 2,8 mln. voor een
bĳdrage aan het Kadaster voor het beheren, exploiteren en doorontwikkelen
van de landelĳke voorzieningen voor de NGII.
Bĳdrage aan agentschappen
RWS (Leefomgeving)
Dit betreft met name een reallocatie van € 1,7 mln. voor een bĳdrage aan
het Kadaster voor het beheren, exploiteren en doorontwikkelen van de
landelĳke voorzieningen voor de Nationale Geo-Informatie Infrastructuur.
Tevens betreft het bĳdragen van € 0,1 mln. van andere departementen
voor de instandhouding en releases van het huidige OmgevingsloketOnline (OLO2).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

24

5.2. Omgevingswet
Bĳdrage aan ZBO's/RWT's
Kadaster
Dit betreffen meerdere reallocaties van totaal € 16,6 mln. voor de
afbouw, uitbouw en beheer en doorontwikkeling van het Digitaal Stelsel
Omgevingswet (DSO) en de vaststelling van de bĳdrage van € 0,4
mln. voor 2022 aan Kadaster voor uitbouw en implementatie Digitaal
Stelsel Omgevingswet.
Geonovum
Dit betreft de vaststelling van de bĳdrage van € 0,8 mln. voor 2022 aan
Geonovum voor afbouw, uitbouw en het beheer van het Digitaal Stelsel
Omgevingswet. Tevens betreft het een reallocatie van € 2,1 mln. om de
bĳdrage aan de Tactisch Beheer Organisatie (TBO), uitgevoerd door het
Kadaster, voor de jaaropdracht voor beheer en doorontwikkeling van het
Digitaal Stelsel Omgevingswet op de juiste regeling te kunnen verant­
woorden.
Ontvangsten
Dit betreffen de vaststellingen van de bĳdragen voor 2022 aan het
Geonovum voor afbouw, uitbouw en beheer Digitaal Stelsel Omgevingswet
van € 0,8 mln., aan het Kadaster voor uitbouw en implementatie Digitaal
Stelsel Omgevingswet van € 0,4 mln. en aan KOOP voor beheer en imple­
mentatie Digitaal Stelsel Omgevingswet van € 0,6 mln. Verder betreft het
de afrekening 2022 voor Nationale Geo-Informatie Infrastructuur (NGII) van
€ 0,5 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

25

3.6 Artikel 6. Overheidsdienstverlening en informatiesamenleving
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 15 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6. Overheidsdienstverlening en informatiesamenleving
(bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Art. Verplichtingen

512.951

‒ 3.336

509.615

Uitgaven

512.951

‒ 3.336

509.615

87.070

‒ 4.704

82.366

Subsidies (regelingen)

9.761

982

10.743

Overheidsdienstverlening

9.761

982

10.743

Opdrachten

33.479

‒ 25.076

8.403

Overheidsdienstverlening

14.329

‒ 9.004

5.325

Informatiesamenleving

19.150

‒ 16.072

3.078

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

15.250

8.648

23.898
134

6.2 Overheidsdienstverlening, informatiebeleid
en informatiesamenleving

CBS

134

0

KvK

5.724

‒ 5.724

0

ICTU

6.890

11.905

18.795

Diverse bĳdragen

2.502

2.467

4.969

Bĳdrage aan medeoverheden

1.037

260

1.297

Gemeenten

634

260

894

Provincies

403

0

403

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

89

30

119

Digitale dienstverlening

89

30

119

27.401

10.452

37.853

Bĳdrage aan agentschappen
RVO

831

3.600

4.431

RODI

7.903

‒ 5.000

2.903

0

38

38

16.928

9.003

25.931

Diverse bĳdragen
Logius
RvIG

0

700

700

RDI

1.739

1.261

3.000

AZ-DPC

0

850

850

Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

53

0

53

Buitenlandse Zaken (V)

53

0

53

6.5 Identiteitsstelsel

40.495

‒ 102

40.393

Opdrachten

4.973

‒ 2.711

2.262

Identiteitsstelsel

4.973

‒ 2.711

2.262

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

3.409

‒ 1.964

1.445

0

45

45

3.409

‒ 2.009

1.400

Bĳdrage aan medeoverheden

264

926

1.190

Gemeenten

264

926

1.190

31.849

3.647

35.496

Diverse bĳdragen
ICTU

Bĳdrage aan agentschappen
RvIG

31.849

3.647

35.496

63.758

1.470

65.228

Subsidies (regelingen)

6.750

‒ 2.000

4.750

Hoogwaardige dienstverlening één overheid

2.691

0

2.691

VNG

4.059

‒ 2.000

2.059

Opdrachten

10.134

‒ 5.167

4.967

Hoogwaardige dienstverlening één overheid

10.134

‒ 5.167

4.967

6.7 Hoogwaardige dienstverlening één overheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

26

Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

3.986

8.278

12.264

ICTU

3.986

5.200

9.186

CBS

0

500

500

KvK

0

337

337

Diverse bĳdragen

0

2.241

2.241

Bĳdrage aan medeoverheden

24.262

‒ 2.241

22.021

Gemeenten

24.262

‒ 2.241

22.021

Bĳdrage aan agentschappen

18.626

2.600

21.226

Logius

2.536

0

2.536

RvIG

11.736

600

12.336

AZ-DPC

3.718

1.400

5.118

636

600

1.236

Diverse bĳdragen
6.8 Generieke Digitale Infrastructuur

321.628

0

321.628

Subsidies (regelingen)

3.436

10.038

13.474

Doorontwikkeling en innovatie digitale overheid

3.436

10.038

13.474

Opdrachten

45.305

‒ 41.030

4.275

Doorontwikkeling en innovatie

45.305

‒ 41.030

4.275

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

7.893

5.431

13.324

KvK

7.226

0

7.226

ICTU

0

5.431

5.431

RDW

1

0

1

Diverse bĳdragen

666

0

666

Bĳdrage aan medeoverheden

806

0

806

Gemeenten

113

0

113

Provincies

210

0

210

Waterschappen

483

0

483

Bĳdrage aan agentschappen

264.188

25.561

289.749

Logius

239.993

25.378

265.371

RvIG

11.243

0

11.243

RVO

11.155

0

11.155

RDI

745

0

745

Diverse bĳdragen

688

183

871

AZ-DPC

364

0

364

10.927

4.200

15.127

Ontvangsten

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 16 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 6
2023
juridisch verplicht

92%

bestuurlĳk gebonden

3%

beleidsmatig gereserveerd

2%

nog niet ingevuld/vrĳ te besteden

3%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 6 is 92% juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

27

Uitgaven
6.2 Overheidsdienstverlening, informatiebeleid en informatiesamenleving
Opdrachten
Overheidsdienstverlening
Dit betreft met name een reallocatie van € 7,0 mln. om de middelen voor
onder andere de subsidie Alliantie Digitaal Samenleven en het BSN-koppel­
register polymorfe pseudoniemen (BSNk PP) op de juiste instrumenten
subsidies en bĳdragen aan agentschappen te verantwoorden. Daarnaast
worden er middelen gerealloceerd voor onder meer het programma Inter­
bestuurlĳke Datastrategie door ICTU en voor DigiD videobellen door NL
wereldwĳd van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Informatiesamenleving
Dit omvat met name een reallocatie van € 6,0 mln. om de realisatie
van de werkagenda op het juiste instrument subsidies en bĳdragen aan
agentschappen te verantwoorden. Daarnaast betreft dit diverse reallocaties
voor onder meer de RVO-jaaropdracht, het programma Interbestuurlĳke
Datastrategie door ICTU, de Europese Digitale Identiteit (eID) en BSNk PP
door Logius op het juiste instrument te kunnen verantwoorden. Ook worden
er middelen beschikbaar gesteld aan Bonaire, Saba en Sint-Eustatius voor
het inrichten van CIO-offices, het ontwikkelen van digitaliseringsagenda's
en de digitale basis.
Bĳdragen aan ZBO's/RWT's
KvK
Dit betreffen reallocaties van in totaal € 5,7 mln. voor onder meer
ibewustzĳn cybersecurity en het programma Regie op Gegevens (RoG) door
ICTU en voor de bĳdragen informatiepunten Digitale Overheid om deze op
de juiste regelingen ICTU en diverse bĳdragen te kunnen verantwoorden.
ICTU
Dit betreft reallocaties om de middelen voor het programma Interbe­
stuurlĳke Datastrategie, ibewustzĳn cybersecurity en RoG op de juiste
regeling te kunnen verantwoorden.
Bĳdrage aan agentschappen
RODI
Dit betreffen voor het overgrote deel reallocaties om de middelen voor de
jaaropdracht RVO, de uitvoering van het Elektronische Toegangsdiensten­
stelsel (ETD-stelsel) door de Rĳksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) en
de Single Digital Gateway (SDG) door de Dienst Publiek en Communicatie
(DPC) op de juiste regelingen RVO, UBR, Telecom en AZ-DPC te verant­
woorden.
Logius
Dit betreffen met name reallocaties van circa € 13,9 mln. voor eID en
BSNk PP om deze op het juiste instrument bĳdrage aan agentschappen te
verantwoorden. Verder is er een reallocatie van ‒ € 5,2 mln. om de middelen
voor het programma Interbestuurlĳke Datastrategie door ICTU op het juiste
instrument bĳdrage aan ZBO's /RWT's te kunnen verantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

28

6.7 Hoogwaardige dienstverlening één overheid
Opdrachten
Hoogwaardige dienstverlening één overheid
Dit betreft voornamelĳk een reallocatie van € 5,2 mln. om middelen die zĳn
vrĳgemaakt bĳ de kabinetsreactie op het rapport ‘Ongekend onrecht’ van de
Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) op het
juiste instrument (bĳdragen aan ZBO's/RWT's) en regeling (ICTU) te verant­
woorden.
Bĳdragen aan ZBO's/RWT's
ICTU
Dit betreft een reallocatie van € 5,2 mln. vanuit Opdrachten Hoogwaardige
dienstverlening één overheid. Zie hierboven bĳ Opdrachten Hoogwaardige
dienstverlening één overheid de verdere toelichting.
6.8 Generieke Digitale Infrastructuur
Subsidies
Doorontwikkeling en innovatie digitale overheid
Dit betreft een reallocatie van € 10,0 mln. vanaf het instrument opdrachten.
Zie hieronder bĳ opdrachten de verdere toelichting.
Opdrachten
Dooronwikkeling en innovatie
Dit betreft een reallocatie van € 41,0 mln. om de inzet van het vernieu­
wingsbudget op de juiste instrumenten te verantwoorden. Het betreft een
subsidie aan de VNG voor de implementatie van Single Digital Gateway
(SDG) fase 2, een bĳdrage aan ICTU voor de Europese Digitale Identiteit
(EDI), een bĳdrage aan Logius voor diverse projecten op het gebied
van gegevensuitwisseling en infrastructuur, en diverse bĳdragen voor de
projecten eHerkenning en nabestaandenmachtiging.
Bĳdragen aan ZBO's/RWT's
ICTU
Dit betreft een reallocatie van € 25,4 mln. vanaf het instrument opdrachten.
Zie hierboven bĳ opdrachten de verdere toelichting.
Bĳdrage aan agentschappen
Logius
Dit betreft een reallocatie van € 5,4 mln. vanaf het instrument opdrachten.
Zie hierboven bĳ opdrachten de verdere toelichting.
Ontvangsten
Het betreft de meerontvangsten op dit artikel in 2023. Deze ontvangsten
worden gedesaldeerd en ingezet op artikel 9 voor de relatief veel aanslagen
voor zakelĳke lasten uit voorgaande jaren die zĳn binnengekomen en
betaald moeten worden door het Rĳksvastgoedbedrĳf (RVB).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

29

3.7 Artikel 7. Werkgevers- en bedrĳfsvoeringsbeleid
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 17 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7. Werkgevers- en bedrĳfsvoeringsbeleid (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Art. Verplichtingen

101.768

‒ 215

101.553

Uitgaven

100.299

‒ 610

99.689

Werkgevers- en bedrĳfsvoeringsbeleid

7.1

94.161

‒ 610

93.551

Subsidies (regelingen)

7.744

590

8.334

Diverse subsidies

1.302

50

1.352

Overlegstelsel

1.575

0

1.575

0

40

40

205

500

705

POK - Leiderschap, diversiteit en inclusie

95

0

95

Ondersteuning koepels implementatie Woo

863

0

863

POK - Ambtelĳk Vakmanschap
Bedrĳfsvoeringsbeleid

Kwaliteit management rĳksdienst

20

0

20

Compensatie Waterschappen Woo (structureel)

3.356

0

3.356

POK - Bevorderen veilig werk- en meldklimaat

223

0

223

POK - Ondersteuning melders misstanden

105

0

105

Opdrachten

31.616

‒ 3.255

28.361

Bedrĳfsvoeringsbeleid

8.299

‒ 2.600

5.699

Kwaliteit Management Rĳksdienst

4.412

‒ 482

3.930

Werkgeversbeleid

1.715

‒ 12

1.703

Informatiehuishouding

2.475

‒ 336

2.139

Doorontwikkeling Rĳksbrede ICT-voorziening

2.512

‒ 400

2.112

POK - Ambtelĳk Vakmanschap

812

0

812

POK - Staat van de Uitvoering

0

37

37

POK- Leiderschap, diversiteit en inclusie

181

0

181

POK - Bevorderen veilig werk- en meldklimaat

609

‒ 35

574

POK - Ondersteuning van melders van misstanden

613

‒ 70

543

Open Overheid

1.620

0

1.620

Adviescollege ICT

275

0

275

8.093

0

8.093

Personele inzet crisisopvang
Algemene beveiligingseisen Rĳksoverheid
Bĳdrage aan ZBO's/RWT's
POK - Ambtelĳk Vakmanschap

0

643

643

9.553

2.410

11.963

39

0

39

1.455

316

1.771

Werkgeversbeleid

1.798

0

1.798

POK - Staat van de Uitvoering

2.197

0

2.197

Bedrĳfsvoeringsbeleid

POK- Leiderschap, diversiteit en inclusie

10

0

10

Diverse bĳdragen

4.054

2.094

6.148

Bĳdrage aan medeoverheden

1.084

0

1.084

Compensatie Waterschappen Woo (incidenteel)

1.084

0

1.084

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

53

30

83

POK - Ambtelĳk Vakmanschap

0

30

30

Werkgeversbeleid

53

0

53

43.900

‒ 214

43.686

POK - Ambtelĳk Vakmanschap

1.214

80

1.294

O&P Rĳk (arbeidsmarkt communicatie)

10.184

0

10.184

450

0

450

Bĳdrage aan agentschappen

I-Functie Rĳk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

30

Vastgestelde begroting
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW en
amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Bedrĳfsvoeringsbeleid

1.331

3.884

5.215

Werkgeversbeleid

4.342

0

4.342

Doorontwikkeling Rĳksbrede ICT-voorziening

7.525

1.002

8.527

POK- Leiderschap, diversiteit en inclusie

236

0

236

8.161

‒ 2.084

6.077

KOOP

7.270

‒ 3.581

3.689

Logius

3.187

0

3.187

0

485

485

Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

211

‒ 171

40

Bedrĳfsvoeringsbeleid

181

‒ 181

0

POK - Ambtelĳk Vakmanschap

30

‒ 30

0

Bevorderen veilig werk- en meldklimaat

0

35

35

Diverse bĳdragen

Algemene beveiligingseisen Rĳksoverheid

Ondersteuning van melders van misstanden
7.2

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

0

5

5

Pensioenen en uitkeringen

6.138

0

6.138

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

6.138

0

6.138

Stichting Administratie Indonesische Pensioenen

6.138

0

6.138

123

1.171

1.294

Ontvangsten

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 18 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 7
2023
juridisch verplicht

81%

bestuurlĳk gebonden

3%

beleidsmatig gereserveerd

4%

nog niet ingevuld/vrĳ te besteden

12%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 7 is 81% juridisch verplicht.
Uitgaven
7.1 Werkgevers- en bedrĳfsvoeringsbeleid
Opdrachten
Bedrĳfsvoeringsbeleid
Dit betreft met name de reallocatie van € 1,7 mln. naar artikel 11 voor
de uitbreiding van de capaciteit voor het rĳksbrede Programma Hybride
werken en voor het rĳksbrede Programma Denk Doe Duurzaam. Verder
betreft dit een reallocatie van € 0,5 mln. naar het juiste instrument subsidies
voor het onderzoeksprogramma werk in transitie.
Bĳdrage aan ZBO's/RWT's
Diverse bĳdragen
Dit betreft overboekingen van in totaal € 1,5 mln. ten behoeve het project
werkplek van de toekomst van de ministeries Financiën, Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzĳn en Sport. Verder wordt het
budget van het ministerie van BZK van € 0,5 mln. voor het project werkplek
van de toekomst gerealloceerd van artikel 11.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

31

Bĳdrage aan Agentschappen
Bedrĳfsvoeringsbeleid
Dit betreft met name de overboekingen van in totaal circa € 1,5 mln. van
de andere departementen voor het programma Digi inkoop. Ook is er
een reallocatie van € 1,5 mln. van artikel 11 voor de bekostiging van de
rĳkshubs in Assen en Leiden ten behoeve van een programma van facilitair
en huisvesting en hybride werken. Verder betreft dit een desaldering van
€ 0,9 mln. van de ontvangsten van de programma's hybride werken en digi
inkoop, die worden ingezet voor bĳdrage aan agentschappen, zie ook de
toelichting bĳ de ontvangsten.
Doorontwikkeling Rĳksbrede ICT-voorziening
Dit betreft de overboeking van € 1,0 mln. van het ministerie van Infra­
structuur en Waterstaat voor de bĳdrage aan de Rĳksbrede ICT voorzie­
ningen.
Diverse bĳdragen
Dit betreft voornamelĳk een reallocatie van € 1,8 mln. naar artikel 11 voor het
project werkplek van de toekomst.
KOOP
Dit betreft een reallocatie van € 3,6 mln. om de bĳdragen uit programma
overheid aan het informatiehuishoudingbudget binnen artikel 7 om op het
juiste instrument opdrachten te verantwoorden.
Ontvangsten
Het betreft de ontvangsten voor de programma's hybride werken, inkoop
en aanbesteding en digi inkoop. Deze ontvangsten worden gedesaldeerd
en ingezet om de kosten van deze programma's te dekken, zie ook bĳ de
uitgaven onderdeel bĳdrage aan agentschappen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

32

3.8 Artikel 9. Uitvoering Rĳksvastgoedbeleid
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 19 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9. Uitvoering Rĳksvastgoedbeleid (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Art. Verplichtingen

163.718

5.100

168.818

Uitgaven

163.718

5.100

168.818

9.1 Doelmatige Rĳkshuisvesting

90.774

0

90.774

Bĳdrage aan agentschappen

90.774

0

90.774

RVB (Bĳdrage voor huisvesting Koninklĳk Huis)

17.335

0

17.335

RVB (Bĳdrage voor huisvesting Hoge Colleges
van Staat)

51.524

2.500

54.024

RVB (Bĳdrage voor huisvesting Ministerie van AZ)

10.570

‒ 2.500

8.070

RVB (Bĳdrage voor monumenten)

3.966

0

3.966

RVB (Bĳdrage voor rĳkshuisvesting)

7.379

0

7.379

72.944

5.100

78.044

Bĳdrage aan agentschappen

72.944

5.100

78.044

RVB

14.329

0

14.329

RVB (Onderhoud en beheerkosten)

4.651

0

4.651

RVB (Zakelĳke lasten)

53.964

5.100

59.064

Ontvangsten

144.531

98.855

243.386

9.2 Beheer materiële activa

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 20 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 9
2023
juridisch verplicht

98%

bestuurlĳk gebonden

0%

beleidsmatig gereserveerd

0%

nog niet ingevuld/vrĳ te besteden

2%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 9 is 98% juridisch verplicht.
Uitgaven
9.1 Doelmatige Rĳkshuisvesting
Bĳdrage aan agentschappen
RVB (Bĳdrage voor huisvesting Hoge College van Staat)
Dit betreft € 2,5 mln. ten behoeve van hoger uitgevallen leegstand- en
beveiligingskosten. Deze middelen zĳn nodig voor de periode waarin zowel
de gebruikers als aannemers niet aanwezig zĳn op het Binnenhofcomplex
en zĳ dus ook niet verantwoordelĳk zĳn voor deze kosten. Deze middelen
worden gerealloceerd vanaf de regeling RVB (Bĳdrage voor huisvesting
Ministerie van AZ).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

33

RVB (Bĳdrage voor huisvesting Ministerie van AZ)
Een aantal projecten wordt later opgeleverd dan verwacht, waardoor de
kosten voor deze projecten dit jaar niet meer in rekening worden gebracht.
Het budget wordt ingezet voor de hierboven beschreven reallocatie van
middelen (€ 2,5 mln.) vanwege de hoger uitgevallen leegstand- en beveili­
gingskosten van het Binnenhofcomplex.
9.2 Beheer materiële activa
Bĳdrage aan agentschappen
RVB (Onderhoud en beheerkosten)
Via deze regeling worden de middelen vanuit de meerontvangsten (circa
€ 1,4 mln.) van de pacht van het Windmolenpark Zeewolde gedesaldeerd en
direct overgeboekt naar het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
(EZK). Dit dient ter financiering van de specifieke uitkering aan de provincie
Flevoland ten behoeve van het Saneringsfonds Windpark Flevoland.
RVB (Zakelĳke lasten)
Onverwacht zĳn er relatief veel aanslagen voor zakelĳke lasten uit
voorgaande jaren binnengekomen die betaald moeten worden. De kosten
zĳn daardoor dit jaar hoger dan verwacht. Dit wordt gedekt door een
meevaller op artikel 6 en een herbestemming van LPO middelen.
Ontvangsten
Dit betreft met name € 91 mln. aan meerontvangsten, doordat de veiling
van benzinestations langs Rĳkswegen meer heeft opgebracht dan geraamd.
Daarnaast omvat dit circa € 6,4 mln. aan meerontvangsten voor bodemma­
terialen. Tot slot betreft dit de meerontvangsten (circa € 1,4 mln.) aan pacht
voor rĳksgronden als gevolg van de ingebruikgeving van het Windmo­
lenpark Zeewolde.
3.9 Artikel 14. Slavernĳverleden: fonds en herdenkingscomité
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 21 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 14 Slavernĳverleden: fonds en herdenkingscomité (bedragen x
€ 1.000)
Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Art. Verplichtingen

3.000

0

3.000

Uitgaven

3.000

0

3.000

14.0 Slavernĳverleden: fonds en herdenkingscomité

3.000

0

3.000

Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

3.000

0

3.000

Diverse bĳdragen

3.000

0

3.000

0

0

0

Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

34

Geschatte budgetflexibiliteit
Tabel 22 Geschatte budgetflexibiliteit artikel 14
2023
juridisch verplicht
bestuurlĳk gebonden

0%
100%

beleidsmatig gereserveerd

0%

nog niet ingevuld/vrĳ te besteden

0%

Van het totale uitgavenbudget op artikel 14 is 0% juridisch verplicht.
Voor artikel 14 zĳn er ten opzichte van de Prinsjesdag suppletoire begroting
2023 geen wĳzigingen te melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

35

4 Niet-beleidsartikelen
4.1 Artikel 11. Centraal apparaat
Tabel 23 Centraal apparaat (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Art. Verplichtingen

763.012

33.639

796.651

Uitgaven

763.686

33.639

797.325

11.1 Apparaat (excl. AIVD)

763.686

33.639

797.325

Personele uitgaven

420.291

‒ 976

419.315

Eigen personeel

327.654

‒ 7.408

320.246

Inhuur externen

87.665

4.927

92.592

Overige personele uitgaven

4.972

1.505

6.477

Materiële uitgaven

342.466

34.504

376.970

Bĳdrage SSO's

310.928

17.949

328.877

ICT

10.986

8.946

19.932

Overige materiële uitgaven

20.552

7.609

28.161

Bĳdrage aan agentschappen

929

111

1.040

Diverse bĳdragen

929

111

1.040

151.733

22.396

174.129

Ontvangsten

Toelichting
Personele uitgaven
Eigen personeel
Dit betreft diverse reallocaties, voor met name Doc-Direkt om de personele
uitgaven van Doc-Direkt op het juiste instrument te kunnen verantwoorden.
Daarnaast betreft het ook een reallocatie naar artikel 3 ten behoeve van
het Rĳksvastgoedbedrĳf. Door een latere matching van bouwlocaties aan
de ingekochte flexwoningen, moeten deze langer opgeslagen worden op
de beschikbaar gestelde distributielocaties. Hiervoor wordt € 2,9 mln.
beschikbaar gesteld.
Inhuur externen
Dit betreft diverse reallocaties, voor Doc-Direkt (om de personele uitgaven
van Doc-Direkt op het juiste instrument te kunnen verantwoorden) en
het Project werkplek van de toekomst (om zowel de werkomgeving als
ook de Content Services Platform (CSP) aanbesteding te realiseren, is
de specialistische kennis met betrekking tot document management en
andere voorzieningen). Daarnaast betreft het een desaldering (€ 1,5 mln.) in
verband met de ontvlechting van de eindbalans van de Uitvoeringsorgani­
satie Bedrĳfsvoering Rĳk (UBR).
Materiële uitgaven
Bĳdrage SSO's
Het betreft hier meerdere mutaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

36

Er zĳn overboekingen van de andere departementen van in totaal € 5,4 mln.
ter dekking van de gemaakte kosten voor werkplekken door FMH.
Middels een desaldering is er een aanvulling op de raming van de kosten
van € 2,1 mln. voor de HRM-adviseurs en andere P&O dienstverlening die
verricht worden ten behoeve van de agentschappen. Zie ook de toelichting
bĳ de ontvangsten.
Middels een desaldering is er een aanvulling op de raming van de
kosten van € 2,7 mln. van de dienstverlening van de baten-lasten agent­
schappen die via het kerndepartement lopen voor de dienstverleningsover­
eenkomsten (DVA's). Zie ook de toelichting bĳ de ontvangsten.
Er is een reallocatie van € 2,4 mln. van het instrument eigen personeel om
de uitgaven op bedrĳfsvoeringsterrein op het juiste instrument te kunnen
verantwoorden. De uitgaven hebben betrekking op werkzaamheden in het
kader van huisvesting, facilitair, ICT-middelen en overige.
Doc-Direkt verwacht een tekort van 5,4 mln., waarvan € 4,9 mln. op bĳdrage
SSO's en € 0,5 mln. op ICT. Dit komt voor een groot deel door onverwachte
facturen van doorbelastingen van SSC-ICT. Door herprioritering op artikel
11 wordt dit gedekt.
ICT
Hier betreft een desaldering ten behoeve van Doc-Direkt (zie
Bĳdrage SSO's).
Ook zĳn er overboekingen van het ministerie van Sociale Zaken en Werkge­
legenheid en het ministerie van Financiën (beiden € 1,0 mln.) ten behoeve
van ICT voor de doorontwikkelingsopgave van Doc-Direkt. De bĳdrage van
BZK van € 1,0 mln. wordt via reallocatie op artikel 11 ook op het instrument
ICT geboekt.
Overige materiële uitgaven
Het agentschap Uitvoeringsorganisatie Bedrĳfsvoering Rĳk (UBR) is per
1 januari van dit jaar opgehouden te bestaan. Het voormalig UBR onderdeel
Organisatie voor Bedrĳfsvoering en Financiën (OBF) is sinds dit jaar onder­
gebracht onder artikel 11 als een kas- verplichtingendienst. De openstaande
facturen (schulden) komen voor rekening van OBF (€ 8 mln.). Dekking
vindt plaats via de overgedragen liquide middelen van voormalig UBR. Zie
daartoe ook de toelichting bĳ de ontvangsten.
Ontvangsten
Het betreft hier meerdere mutaties.
Het agentschap UBR is per 1 januari van dit jaar opgehouden te bestaan. Het
voormalig UBR onderdeel Organisatie voor Bedrĳfsvoering en Financiën
(OBF) is sinds dit jaar ondergebracht onder artikel 11 als een kas- verplich­
tingendienst. De openstaande facturen (schulden) komen voor rekening
van OBF via de overgedragen liquide middelen (een begrotingsontvangst)
van UBR. Middels een desaldering worden deze middelen nu ingezet
ter dekking van de betaling van deze openstaande facturen (€ 9,5 mln.).
Zie ook de toelichting bĳ het instrument overige materiële uitgaven en
inhuur externen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

37

Er zĳn meerontvangsten van € 2,1 mln. van de HRM-adviseurs en andere
P&O dienstverlening die verricht worden ten behoeve van de agent­
schappen. Middels een desaldering worden de geraamde kosten verhoogd.
Zie ook de toelichting bĳ het instrument bĳdrage SSO's.
Er zĳn meerontvangsten van € 2,7 mln. van de dienstverlening van de
baten-lasten agentschappen die via het kerndepartement lopen voor de
dienstverleningsovereenkomsten (DVA's). Middels een desaldering worden
de geraamde kosten verhoogd. Zie ook de toelichting bĳ het instrument
bĳdrage SSO's.
Er zĳn meer ontvangsten van € 5,4 mln. bĳ Doc-Direct. Middels een
desaldering worden de geraamde kosten verhoogd. Zie ook de toelichting
bĳ het instrument Bĳdrage SSO's.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

38

4.2 Artikel 12. Algemeen
Tabel 24 Algemeen (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)
Art.

12.0

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

46.090

1.060

47.150

Uitgaven

116.340

‒ 48.940

67.400

Algemeen

67.400

116.340

‒ 48.940

Subsidies (regelingen)

1.112

0

1.112

Diverse subsidies

1.053

0

1.053

Koninklĳk Paleis Amsterdam

59

0

59

Opdrachten

605

100

705

(Inter)nationale samenwerking

225

0

225

Diverse opdrachten

380

100

480

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

58

0

58

Diverse bĳdragen

11

0

11

POK - BZK transparant

47

0

47

Bĳdrage aan medeoverheden

70.067

‒ 49.950

20.117

Kwĳtschelden publieke schulden

70.000

‒ 50.000

20.000

Verzameluitkeringen

67

50

117

Bĳdrage aan agentschappen

12.608

400

13.008

Eigenaarsbĳdrage

11.550

0

11.550

POK - BZK transparant

1.053

400

1.453

5

0

5

Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

31.890

510

32.400

Financiën (IXB)

31.890

510

32.400

Ontvangsten

17.968

0

17.968

Diverse bĳdragen

Toelichting
Bĳdrage aan medeoverheden
Kwĳtschelden publieke schulden
De compensatie van de uitgaven en de derving van inkomsten bĳ
medeoverheden vindt plaats op basis van nacalculatie (werkelĳke kosten).
Omdat op dit moment volgens de voorwaarden nog niet kan worden
overgegaan tot betaling, komt het restant van het budget (€ 50 mln.) dit
jaar niet meer tot uitputting en wordt dit budget generaal teruggeboekt. In
het voorjaar wordt gekeken naar de meerjarige raming en welke middelen
nodig zĳn voor de doelstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

39

4.3 Artikel 13. Nog onverdeeld
Tabel 25 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting (incl.
Suppletoire begrotingen,
NvW en amendementen) (1)
Art.

13.0

Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

0

0

0

Uitgaven

0

0

0

Nog onverdeeld

0

0

0

Nog te verdelen

0

0

0

Ontvangsten

0

0

0

Toelichting
Voor artikel 13 zĳn er ten opzichte van de Prinsjesdag suppletoire begroting
2023 geen wĳzigingen te melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

40

5 Agentschappen
5.1 Dienst van de Huurcommissie (DHC)
Exploitatieoverzicht
Tabel 26 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap DHC (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Totaal geraamd (3)
= (1) + (2)

(1) Vastgestelde
(2) Mutaties 2e
begroting (incl.
suppletoire
Suppletoire
begroting
Begrotingen,
NvW en amende­
menten)
Baten
- Omzet

22.987

1.550

24.537

waarvan omzet moederdepartement

12.823

1.971

14.794

0

0

0

10.164

‒ 421

9.743

Rentebaten

0

0

0

Vrĳval voorzieningen

0

0

0

Bĳzondere baten

0

0

0

22.987

1.550

24.537

Apparaatskosten

22.888

1.524

24.412

- Personele kosten

17.995

916

18.911

waarvan eigen personeel

12.700

483

13.183

waarvan inhuur externen

4.700

238

4.938

595

195

790

- Materiële kosten

4.893

608

5.501

waarvan apparaat ICT

2.681

300

2.981

0

0

0

2.212

308

2.520

waarvan omzet overige departementen
waarvan omzet derden

Totaal baten
Lasten

waarvan overige personele kosten

waarvan bĳdrage aan SSO's
waarvan overige materiële kosten
Rentelasten

0

0

0

Afschrĳvingskosten

99

26

125

- Materieel

99

26

125

waarvan apparaat ICT

93

26

119

waarvan overige materiële afschrĳvingskosten

6

0

6

- Immaterieel

0

0

0

Overige lasten

0

0

0

waarvan dotaties voorzieningen

0

0

0

waarvan bĳzondere lasten

0
22.987

1.550

24.537

Saldo van baten en lasten gewone bedrĳfsuitoefening

0

0

0

Agentschapsdeel Vpb-lasten

0

0

0

Saldo van baten en lasten

0

0

0

Totaal lasten

0

Toelichting
Baten
Omzet
De dekking van de Huurcommissie is drieledig: de verhuurderbĳdrage,
de leges (beide opgenomen in de omzet derden) en de bĳdrage van
het moederdepartement.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

41

Waarvan omzet moederdepartement
De bĳdrage van het moederdepartement stĳgt met € 2,0 mln. als gevolg van
de eerste beperkte uitgaven voor de tĳdelĳke tegemoetkoming blokaanslui­
tingen (TTB) en de voorbereidingen op de invoering van de Wet Betaalbare
Huur. In de Uitvoeringstoets van deze laatste wet waren deze voorberei­
dingskosten geraamd op € 3 mln. maar, mede gezien de temporisering van
deze wet, is slechts € 2 mln. benodigd.
Waarvan omzet derden
De legesinkomsten zĳn aangepast aan de te verwachte productie 2023 en
hierdoor met € 0,4 mln. neerwaarts bĳgesteld.
Lasten
Personele kosten
Door het proces van continue werving en de voorbereidingen voor de
Wet Betaalbare Huur is het aantal medewerkers toegenomen en zal in de
resterende maanden van 2023 nog verder toenemen.
Waarvan inhuur externen
De hogere externe inhuur is tĳdelĳk noodzakelĳk voor de voorbereidingsac­
tiviteiten die samenhangen met de Wet betaalbare huur waaronder ook de
aanpassing van de organisatie.
Materiële kosten
De ICT uitgaven en de overige materiële kosten stĳgen overeenkomstig de
toename van het aantal medewerkers en als gevolg van de voorbereidingen
op de Wet Betaalbare Huur.
Kasstroomoverzicht
Tabel 27 Kasstroomoverzicht Baten-lastenagentschap DHC (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
(1) Vastgestelde begroting (incl. (2) Mutaties 2e
Suppletoire Begrotingen, NvW suppletoire begroting
en amendementen)

Totaal geraamd (3) = (1) + (2)

1. Rekening courant RHB 1 januari
+ depositorekeningen

‒ 1.412

0

‒ 1.412

Totaal ontvangsten operationele
kasstroom (+)

27.487

1.550

29.037

Totaal uitgaven operationele
kasstroom (-/-)

‒ 25.189

‒ 1.622

‒ 26.811

2. Totaal operationele kasstroom

2.298

‒ 72

2.226

‒ 65

0

‒ 65

0

0

0

3. Totaal investeringskasstroom

‒ 65

0

‒ 65

Eenmalige uitkering aan
moederdepartement (-/-)

0

0

0

Eenmalige storting door
moederdepartement (+)

0

0

0

Aflossingen op leningen (-/-)

0

0

0

Beroep op leenfaciliteit (+)

0

0

0

4. Totaal financieringskasstroom

0

0

0

821

‒ 72

749

Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde
desinvesteringen (+)

5. Rekening courant RHB
31 december (=1+2+3+4)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

42

Toelichting
Operationele kasstroom
De hogere ontvangsten en uitgaven in de operationele kasstroom zĳn
enerzĳds het gevolg van de extra financiering door het moederdepartement
voor de voorbereidingen op de Wet Betaalbare Huur en anderzĳds het
gevolg van de extra kosten die de voorbereidingen op deze Wet met zich
mee neemt.
5.2 Logius
Exploitatieoverzicht
Tabel 28 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap Logius (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Totaal geraamd (3)
= (1) + (2)

(1) Vastgestelde
(2) Mutaties 2e
begroting (incl.
suppletoire
Suppletoire
begroting
Begrotingen,
NvW en amende­
menten)
Baten
- Omzet

348.626

‒ 18.911

329.715

waarvan omzet moederdepartement

300.787

2.108

302.895

waarvan omzet overige departementen

39.840

‒ 25.918

13.922

waarvan omzet derden

8.000

4.899

12.899

Rentebaten

0

0

0

Vrĳval voorzieningen

0

0

0

Bĳzondere baten

0

0

0

348.626

‒ 18.911

329.715

Apparaatskosten

348.626

‒ 18.936

329.690

- Personele kosten

109.971

8.912

118.883

waarvan eigen personeel

69.153

‒ 4.576

64.577

waarvan inhuur externen

36.021

13.772

49.793

waarvan overige personele kosten

4.797

‒ 284

4.513

238.655

‒ 27.848

210.807
9.309

Totaal baten
Lasten

- Materiële kosten
waarvan apparaat ICT

9.309

0

waarvan bĳdrage aan SSO's

1.252

36

1.288

228.094

‒ 27.884

200.210

waarvan overige materiële kosten
Rentelasten

0

0

0

Afschrĳvingskosten

0

25

25

- Materieel

0

15

15

waarvan apparaat ICT

0

0

0

waarvan overige materiële afschrĳvingskosten

0

15

15

- Immaterieel

0

10

10

Overige lasten

0

0

0

waarvan dotaties voorzieningen

0

0

0

waarvan bĳzondere lasten

0

0

0

348.626

‒ 18.911

329.715

Saldo van baten en lasten gewone bedrĳfsuitoefening

0

0

0

Agentschapsdeel Vpb-lasten

0

0

0

Saldo van baten en lasten

0

0

0

Totaal lasten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

43

Toelichting
Baten
Omzet
De verwachte totale omzet van Logius in 2023 blĳkt € 18,9 miljoen lager
te zĳn dan aanvankelĳk in de begroting was opgenomen. De belangrĳkste
aanpassing betreft de definitieve B&E GDI-opdracht, die € 15,6 miljoen lager
is uitgevallen dan aanvankelĳk begroot was.
Waarvan omzet overige departementen
De omzet voor andere departementen daalt in vergelĳking met de begroting
voor 2023 met bĳna € 25,9 miljoen. Dit is grotendeels het gevolg van
een verschuiving naar omzet voor het moederdepartement, omdat er,
voornamelĳk binnen de doorontwikkelingsopdrachten, andere opdrachten
definitief aan Logius zĳn gegund dan aanvankelĳk in de begroting van 2023
was voorzien.
Lasten
Apparaatskosten
Parallel aan de verlaging van de omzet, die voortvloeit uit de gewĳzigde
opdrachtenportefeuille, zĳn ook de totale apparaatskosten met een gelĳk­
waardig bedrag verminderd. Als gevolg van de omzetbĳstelling is er
ook een verschuiving van materiële kosten naar personele kosten. Een
bĳkomend effect is dat KOOP nu geïntegreerd is en dat dit op basis van
voortschrĳdend inzicht tot verschuivingen heeft geleid in de kostensoorten
ten opzichte van de begroting
Waarvan inhuur externen
Een belangrĳke verklaring van de stĳging kosten inhuur externen is
dat Logius op basis van realisatie beter inzicht heeft verkregen in de
inkoop van dienstverlening als uitbesteed werk (overige materiële kosten)
versus inhuur externen (personele kosten). Hierdoor is er sprake van een
verschuiving van uitbesteed werk naar inhuur. Dit verklaart grotendeels de
toename van externe inhuur van € 36 mln. naar € 49,8 mln. De kosten van
uitbesteed werk onder overige materiële kosten zĳn met een vergelĳkbaar
bedrag gedaald.
Afschrĳvingskosten
Ondanks de samenvoeging van KOOP en Logius op 1 januari 2023 waren
deze kosten nog niet verwerkt in de oorspronkelĳke begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

44

Kasstroomoverzicht
Tabel 29 Kasstroomoverzicht Baten-lastenagentschap Logius (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
(1) Vastgestelde begroting (incl. (2) Mutaties 2e
Suppletoire Begrotingen, NvW suppletoire begroting
en amendementen)

Totaal geraamd (3) = (1) + (2)

1. Rekening courant RHB 1 januari
+ depositorekeningen

72.404

0

72.404

Totaal ontvangsten operationele
kasstroom (+)

348.626

‒ 18.911

329.715

‒ 348.626

18.911

‒ 329.715

Totaal uitgaven operationele
kasstroom (-/-)
2. Totaal operationele kasstroom

0

0

0

Totaal investeringen (-/-)

0

0

0

Totaal boekwaarde
desinvesteringen (+)

0

0

0

3. Totaal investeringskasstroom

0

0

0

Eenmalige uitkering aan
moederdepartement (-/-)

0

0

0

Eenmalige storting door
moederdepartement (+)

0

0

0

Aflossingen op leningen (-/-)

0

0

0

Beroep op leenfaciliteit (+)

0

0

0

4. Totaal financieringskasstroom

0

0

0

72.404

0

72.404

5. Rekening courant RHB
31 december (=1+2+3+4)

Toelichting
Operationele kasstroomoverzicht
In alle jaren is uitgegaan van een exploitatieresultaat dat nihil is. Er
wordt afgerekend op basis van werkelĳk gemaakte kosten. De operationele
kasstroom is aangepast in lĳn met de hierboven beschreven wĳzigingen.
5.3 Rĳksorganisatie Beveiliging en Logistiek (RBL)
Exploitatieoverzicht
Tabel 30 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap RBL (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Totaal geraamd (3)
= (1) + (2)

(1) Vastgestelde
(2) Mutaties 2e
begroting (incl.
suppletoire
Suppletoire
begroting
Begrotingen,
NvW en amende­
menten)
Baten
- Omzet

139.275

‒ 10.328

128.947

waarvan omzet moederdepartement

37.184

‒ 2.048

35.136

waarvan omzet overige departementen

102.001

‒ 8.190

93.811

waarvan omzet derden

90

‒ 90

0

Rentebaten

0

0

0

Vrĳval voorzieningen

0

0

0

Bĳzondere baten

0

0

0

139.275

‒ 10.328

128.947

Apparaatskosten

138.910

‒ 8.313

130.597

- Personele kosten

50.424

1.915

52.339

waarvan eigen personeel

47.575

1.485

49.060

Totaal baten
Lasten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

45

Totaal geraamd (3)
= (1) + (2)

(1) Vastgestelde
(2) Mutaties 2e
begroting (incl.
suppletoire
Suppletoire
begroting
Begrotingen,
NvW en amende­
menten)
waarvan inhuur externen

1.099

1.045

waarvan overige personele kosten

1.750

‒ 615

1.135

- Materiële kosten

88.486

‒ 10.228

78.258

waarvan apparaat ICT

1.454

‒ 125

1.329

waarvan bĳdrage aan SSO's

10.325

2

10.327

waarvan overige materiële kosten

76.707

‒ 10.105

66.602

0

0

0

Afschrĳvingskosten

365

‒ 155

210

- Materieel

100

0

100

waarvan apparaat ICT

35

0

35

waarvan overige materiële afschrĳvingskosten

65

0

65

- Immaterieel

265

‒ 155

110

Overige lasten

0

0

0

waarvan dotaties voorzieningen

0

0

0

waarvan bĳzondere lasten

0

0

0

139.275

‒ 8.468

130.807

Saldo van baten en lasten gewone bedrĳfsuitoefening

0

‒ 1.860

‒ 1.860

Agentschapsdeel Vpb-lasten

0

0

0

Saldo van baten en lasten

0

‒ 1.860

‒ 1.860

Rentelasten

Totaal lasten

2.144

Toelichting
Baten
Omzet
De totale omzet wordt naar verwachting € 10,3 mln. lager, dit heeft twee
oorzaken. De eerste oorzaak is doordat Rĳksbeveiligingsorganisatie (RBO)
niet alle dienstverlening kan leveren als gevolg van personeelstekorten bĳ
de Particuliere Beveiligingsorganisaties (PBO) die een groot deel van de
RBO dienstverlening uitvoert (€ 6,2 mln.).
Daarnaast valt de omzet bĳ Interdepartementale Post- en Koeriersdienst
(IPKD) € 4,1 mln. lager uit, omdat de opdracht van het ministerie van OCW
met betrekking tot het bezorgen van COVID-19 zelftesten eerder is gestopt
dan verwacht vanwege het uitblĳven van de pandemie in 2023.
Lasten
Apparaatskosten
De personele kosten nemen toe door hogere salariskosten (€ 1,5 mln.)
en kosten voor externe inhuur (€ 1,0 mln.). De reden hiervoor is dat RBO
versneld meer eigen personeel aanneemt vanwege de personeelstekorten
bĳ de PBO. De hogere kosten externe inhuur wordt veroorzaakt door meer
inhuur op projecten en de verbetering van de bedrĳfsvoering. De overige
personele lasten vallen lager uit (€ 0,6 mln.) vanwege het doorschuiven van
opleidingen naar 2024.
Materiële kosten
De overige materiële kosten dalen naar verwachting met € 10,1 mln.
voornamelĳk als gevolg van het niet kunnen leveren van de gevraagde
dienstverlening van de PBO’s (uitbesteding) in verband met personeelste­
korten ad € 6,6 mln. Daarnaast is de uitbesteding bĳ IPKD € 2,9 mln. lager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

46

vanwege het eerder stopzetten van de opdracht voor het bezorgen van
COVID-19 zelftesten. Er is ook sprake van een onderuitputting op kosten
met betrekking tot het Wagenpark (€ 0,4 mln.) en overige materiele kosten
(€ 0,2 mln.).
Afschrĳvingskosten
De afschrĳvingslasten vallen circa € 0,2 mln. lager uit dan begroot door
de latere oplevering van het Transport Management Systeem bĳ IPKD.
In lĳn met de regelgeving start de afschrĳving pas na implementatie en
ingebruikname van het systeem.
Saldo van baten en lasten
Als gevolg van minder omzet, die niet volledig kan worden opgevangen
door kostenbesparingen respectievelĳk lagere kosten, ontstaat naar
verwachting een negatief saldo.
Kasstroomoverzicht
Tabel 31 Kasstroomoverzicht Baten-lastenagentschap RBL (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
(1) Vastgestelde begroting (incl. (2) Mutaties 2e
Suppletoire Begrotingen, NvW suppletoire begroting
en amendementen)

Totaal geraamd (3) = (1) + (2)

1. Rekening courant RHB 1 januari
+ depositorekeningen

‒ 4.343

0

‒ 4.343

Totaal ontvangsten operationele
kasstroom (+)

143.738

‒ 8.313

135.425

‒ 138.910

8.313

‒ 130.597

Totaal uitgaven operationele
kasstroom (-/-)
2. Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde
desinvesteringen (+)
3. Totaal investeringskasstroom

4.828

0

4.828

‒ 285

‒ 115

‒ 400

0

0

0

‒ 285

‒ 115

‒ 400

Eenmalige uitkering aan
moederdepartement (-/-)

0

0

0

Eenmalige storting door
moederdepartement (+)

0

0

0

Aflossingen op leningen (-/-)

0

0

0

Beroep op leenfaciliteit (+)

0

0

0

4. Totaal financieringskasstroom

0

0

0

200

‒ 115

85

5. Rekening courant RHB
31 december (=1+2+3+4)

Toelichting
Operationele kasstroom
De mutatie in de operationele kasstroom is het gevolg van lagere omzet
(minder ontvangsten) en als gevolg daarvan lagere inkoopkosten (minder
uitgaven), voornamelĳk als gevolg van minder uitbesteed werk.
Investeringskasstroom
De mutatie wordt veroorzaakt door hogere investeringskosten voor het
Transport Management Systeem bĳ IPKD.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

47

5.4 Rĳksvastgoedbedrĳf (RVB)
Exploitatieoverzicht
Tabel 32 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap RVB (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Totaal geraamd (3)
= (1) + (2)

(1) Vastgestelde
(2) Mutaties 2e
begroting (incl.
suppletoire
Suppletoire
begroting
Begrotingen,
NvW en amende­
menten)
Baten
- Omzet

1.418.476

‒ 77.062

waarvan omzet moederdepartement

174.128

‒ 1.390

172.738

waarvan omzet overige departementen

1.146.722

‒ 79.256

1.067.466

waarvan omzet derden

1.341.414

97.626

3.584

101.210

Rentebaten

0

6.316

6.316

Vrĳval voorzieningen

0

0

0

99.784

14.461

114.245

1.518.260

‒ 56.285

1.461.975

Apparaatskosten

379.634

3.496

383.130

- Personele kosten

300.926

3.320

304.246

waarvan eigen personeel

252.204

397

252.601

waarvan inhuur externen

48.722

2.923

51.645

0

0

0

78.708

176

78.884

waarvan apparaat ICT

19.983

‒ 525

19.458

waarvan bĳdrage aan SSO's

35.916

1.613

37.529

waarvan overige materiële kosten

22.809

‒ 912

21.897

Bĳzondere baten
Totaal baten
Lasten

waarvan overige personele kosten
- Materiële kosten

Rentelasten

89.185

‒ 9.932

79.253

Afschrĳvingskosten

437.289

‒ 57.057

380.232

- Materieel

437.289

‒ 57.057

380.232

0

0

0

437.289

‒ 57.057

380.232

waarvan apparaat ICT
waarvan overige materiële afschrĳvingskosten
- Immaterieel

0

0

0

Overige lasten

612.152

7.207

619.359

waarvan dotaties voorzieningen
waarvan bĳzondere lasten
Totaal lasten

0

0

0

612.152

7.207

619.359

1.518.260

‒ 56.285

1.461.975

Saldo van baten en lasten gewone bedrĳfsuitoefening

0

0

0

Agentschapsdeel Vpb-lasten

0

0

0

Saldo van baten en lasten

0

0

0

Toelichting
Baten
Omzet
Omzet overige departementen
De lagere omzet bĳ overige departementen wordt grotendeels veroorzaakt
door een lagere omzet voor specialties, vanwege het later gereed komen
van diverse projecten en door verminderde huuropbrengsten in het kanto­
renstelsel, vanwege beëindiging van de huur van een object.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

48

Rentebaten
De rentebaten worden gerealiseerd door het ontvangen van rente over de
financiële middelen, die op de rekening-courant van het RVB staan. Het
rentepercentage is in de loop van dit jaar behoorlĳk gestegen.
Bĳzondere baten
De stĳging wordt grotendeels veroorzaakt door de mutatie Onderhanden
Projecten (OHP). Onder deze post vallen met name nog-niet-geactiveerde
uren op lopende projecten.
Lasten
Afschrĳvingskosten
De lagere afschrĳvingskosten zĳn het gevolg van het later dan verwacht
gereed komen van diverse projecten.
Rentelasten
De daling van de rentelasten wordt verklaard door het later gereed
komen van diverse projecten. Deze rentelasten worden, net als de afschrĳ­
vingslasten, pas in rekening gebracht na oplevering en activering van
afgeronde projecten.
Kasstroomoverzicht
Tabel 33 Kasstroomoverzicht Baten-lastenagentschap RVB (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
(1) Vastgestelde begroting (incl. (2) Mutaties 2e
Suppletoire Begrotingen, NvW suppletoire begroting
en amendementen)

Totaal geraamd (3) = (1) + (2)

1. Rekening courant RHB 1 januari
+ depositorekeningen

584.686

0

584.686

Totaal ontvangsten operationele
kasstroom (+)

2.405.236

77.151

2.482.387

‒ 1.994.122

‒ 167.059

‒ 2.161.181

Totaal uitgaven operationele
kasstroom (-/-)
2. Totaal operationele kasstroom

411.114

‒ 89.908

321.206

‒ 599.000

‒ 372.145

‒ 971.145

0

11.081

11.081

3. Totaal investeringskasstroom

‒ 599.000

‒ 361.064

‒ 960.064

Eenmalige uitkering aan
moederdepartement (-/-)

‒ 2.423

0

‒ 2.423

Eenmalige storting door
moederdepartement (+)

0

0

0
‒ 355.237

Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde
desinvesteringen (+)

Aflossingen op leningen (-/-)

‒ 355.237

0

Beroep op leenfaciliteit (+)

599.000

372.145

971.145

4. Totaal financieringskasstroom

241.340

372.145

613.485

5. Rekening courant RHB
31 december (=1+2+3+4)

638.140

‒ 78.827

559.313

Toelichting
Operationele kasstroom
De lagere totale operationele kasstromen zĳn het gevolg van het later dan
verwacht gereed komen van diverse projecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

49

Investeringskasstroom
Het totaal aan investeringen is verhoogd, vanwege een gerealiseerde
aankoop van een object.
5.5 Rĳksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG)
Exploitatieoverzicht
Tabel 34 Exploitatieoverzicht Baten-lastenagentschap RvIG (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Totaal geraamd (3)
= (1) + (2)

(1) Vastgestelde
(2) Mutaties 2e
begroting (incl.
suppletoire
Suppletoire
begroting
Begrotingen,
NvW en amende­
menten)
Baten
- Omzet

112.388

7.000

119.388

waarvan omzet moederdepartement

45.302

16.000

61.302

0

4.000

4.000

67.086

‒ 13.000

54.086

waarvan omzet overige departementen
waarvan omzet derden
Rentebaten
Vrĳval voorzieningen
Bĳzondere baten

0

500

500

26.905

2.112

29.017

0

0

0

139.293

9.612

148.905

Apparaatskosten

138.149

18.112

156.261

- Personele kosten

34.913

6.000

40.913

waarvan eigen personeel

27.612

0

27.612

waarvan inhuur externen

6.268

6.000

12.268

Totaal baten
Lasten

waarvan overige personele kosten

1.033

0

1.033

103.236

12.112

115.348

waarvan apparaat ICT

375

0

375

waarvan bĳdrage aan SSO's

200

0

200

102.661

12.112

114.773

0

0

0

Afschrĳvingskosten

9.936

‒ 600

9.336

- Materieel

7.996

‒ 1.600

6.396

waarvan apparaat ICT

100

0

100

waarvan overige materiële afschrĳvingskosten

7.896

‒ 1.600

6.296

- Immaterieel

1.940

1.000

2.940

Overige lasten

0

0

0

waarvan dotaties voorzieningen

0

0

0

waarvan bĳzondere lasten

0

0

0

Totaal lasten

148.085

17.512

165.597

Saldo van baten en lasten gewone bedrĳfsuitoefening

‒ 8.792

‒ 7.900

‒ 16.692

0

0

0

‒ 8.792

‒ 7.900

‒ 16.692

- Materiële kosten

waarvan overige materiële kosten
Rentelasten

Agentschapsdeel Vpb-lasten
Saldo van baten en lasten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

50

Toelichting
Baten
Omzet
Omzet moederdepartement
De omzet moederdepartement valt naar verwachting hoger uit doordat
diverse, door het moederdepartement gefinancierde, grote projecten niet in
de begroting waren meegenomen.
Omzet overige departementen
Er heeft een verschuiving plaatsgevonden van omzet derden naar omzet
overige departementen.
Omzet derden
Naast voornoemde verschuiving naar de omzet van overige departe­
menten, is bĳ de tariefstelling voor het gebruik van de Basisregistratie
Personen (BRP) in overleg met de gebruikers rekening gehouden met een
tekort van € 18,5 mln. Dit negatieve resultaat wordt verrekend met de schuld
aan de gebruikers uit voorgaande jaren. Ultimo 2022 bedroeg deze schuld
€ 30,8 mln. De afbouw van deze schuld gaat hiermee sneller dan begroot.
Vrĳval voorzieningen
Bĳ het bepalen van de egalisatievoorziening ultimo 2022 is reeds
rekening gehouden met gestegen productiekosten voor reisdocumenten.
De voorziening valt volledig vrĳ in 2023.
Lasten
Apparaatskosten
Inhuur externen
Diverse grote projecten waren niet in de begroting meegenomen. Gezien de
tĳdelĳke aard van deze projecten, worden de werkzaamheden hoofdzakelĳk
uitgevoerd met behulp van externe inhuur.
Materiële kosten
Overige materiële kosten
De overige materiële kosten vallen hoger uit doordat diverse grote
projecten niet in de begroting waren meegenomen. Deze kosten worden
gefinancierd middels separate opdrachten vanuit het moederdepartement.
Daarnaast zĳn de productiekosten voor reisdocumenten, als gevolg van
de sterke inflatie in 2022, sterker toegenomen dan begroot. Hier is reeds
rekening mee gehouden bĳ de berekening van de egalisatievoorziening
ultimo 2022.
Afschrĳvingskosten
Materieel
Doordat beoogde investeringen lager uitvallen dan begroot, zĳn de afschrĳ­
vingskosten ook lager dan begroot. Daarnaast heeft een verschuiving
plaatsgevonden van materiële naar immateriële vaste activa.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

51

Immaterieel
Er heeft een verschuiving plaatsgevonden van materiële naar immateriële
vaste activa. Dit resulteert in hogere afschrĳvingskosten op immateriële
vaste activa.
Saldo van baten en lasten
Het negatieve saldo van baten en lasten komt geheel voort uit de niet
kostendekkende tariefstelling zoals toegelicht bĳ de afname van de omzet
vanuit derden.
Kasstroomoverzicht
Tabel 35 Kasstroomoverzicht Baten-lastenagentschap RvIG (Tweede suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
(1) Vastgestelde begroting (incl. (2) Mutaties 2e
Suppletoire Begrotingen, NvW suppletoire begroting
en amendementen)

Totaal geraamd (3) = (1) + (2)

1. Rekening courant RHB 1 januari
+ depositorekeningen

43.275

21.797

65.072

Totaal ontvangsten operationele
kasstroom (+)

112.388

7.500

119.888

‒ 138.149

‒ 17.200

‒ 155.349

Totaal uitgaven operationele
kasstroom (-/-)
2. Totaal operationele kasstroom
Totaal investeringen (-/-)
Totaal boekwaarde
desinvesteringen (+)
3. Totaal investeringskasstroom

‒ 25.761

‒ 9.700

‒ 35.461

‒ 32.625

12.860

‒ 19.765

0

0

0

‒ 32.625

12.860

‒ 19.765

Eenmalige uitkering aan
moederdepartement (-/-)

0

0

0

Eenmalige storting door
moederdepartement (+)

0

0

0

Aflossingen op leningen (-/-)

0

0

0

Beroep op leenfaciliteit (+)

15.200

‒ 15.200

0

4. Totaal financieringskasstroom

15.200

‒ 15.200

0

89

9.757

9.846

5. Rekening courant RHB
31 december (=1+2+3+4)

Toelichting
In de begroting is voor de stand van de rekening courant RHB uitgegaan van
het saldo ultimo 2021 en de in 2022 begrote mutaties. De daadwerkelĳke
stand ultimo 2022 was echter € 21,8 mln. hoger.
Operationele kasstroom
De ontvangsten van de operationele kasstroom zĳn toegenomen door
financiering van projecten door het moederdepartement. Daartegenover
staat echter een lagere kasstroom als gevolg van de lager dan begrote
tariefstelling BRP.
De totale uitgaven van de operationele kasstroom zĳn toegenomen door
hogere uitgaven aan externe inhuur en productiekosten van reisdocu­
menten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

52

Investeringskasstroom
Diverse investeringen vallen lager uit dan begroot. Daarnaast heeft een deel
van de investeringen reeds eind 2022 plaats gevonden.
Financieringskasstroom
Gezien het saldo rekening courant RHB ultimo 2022 en de afgenomen
investeringswaarde, wordt in 2023 geen beroep gedaan op de leenfaciliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 VII, nr. 2

53