Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 410 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2024

Nr. 18

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORT EN VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT EN DE
STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 oktober 2023
Bijgevoegd sturen wij u de stand van zaken van de moties en toezeggingen die zijn gedaan aan de Tweede Kamer, waarover wij u voor het
verkiezingsreces 2023 graag informeren. Met deze brief worden een aantal
moties en toezegging als afgedaan beschouwd en wordt u geïnformeerd
over de behandeling van de nog lopende moties en toezeggingen. Ook
wordt u geïnformeerd over een klein aantal andere (lopende) activiteiten.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.J. Kuipers
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. van Ooijen

kst-36410-XVI-18
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

1

Stand van zaken moties en toezeggingen verkiezingsreces 2023
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Motie van het lid Tielen over een overzicht van lopende
prehabilitatiepilots
In kader van de motie van het lid Tielen1 vindt uw Kamer hierbij een
overzicht van de lopende prehabilitatie pilots via de NZa-beleidsregel
innovatie (zie het overzicht in de bijlage).
De NZa heeft de Minister van VWS laten weten dat er momenteel twee
prehabilitatie experimenten lopen onder de beleidsregel innovatie voor
kleinschalige experimenten; prehabilitatie voor darmkanker (opgestart
door Maxima Medisch Centrum, Radboud UMC, UMCG, VGZ en CZ) en
prehabilitatie voor vijf heelkundige zorgpaden (opgestart door Radboud
UMC, VGZ, CZ, Menzis en Zilveren Kruis). Het is mogelijk voor andere
instellingen en verzekeraars, om zich aan te sluiten bij een lopend
prehabilitatie experiment van de NZa, in de vorm van een aansluitverzoek.
Diverse instellingen en verzekeraars hebben zich in navolging daarvan bij
de experimenten aangesloten. De stichting Fit4Surgery vervult een
coördinerende rol bij de prehabilitatie experimenten en voert regie op het
landelijk onderzoek naar de effectiviteit van prehabilitatie bij darmkanker.
Met prehabilitatie wordt ingezet op het verbeteren van de fysieke conditie,
voeding status en mentale weerbaarheid van patiënten in een periode
voorafgaand aan een operatie, onder begeleiding van multidisciplinair
samengesteld team van professionals. De doelstelling van de experimenten is uniform:
• Fitter worden van patiënten voorafgaand aan de operatie;
• Sneller herstel na de operatie;
• Minder complicaties;
• Kortere ziekenhuisopname;
• Reductie van zorgkosten
Het is momenteel echter nog onduidelijk in hoeverre voldoende is
aangetoond of prehabilitatie de uitkomsten van de operatie verbetert, en
zo ja, bij welke indicatie en doelgroep. Het Zorginstituut is gestart met een
beoordeling van de effectiviteit van prehabilitatie bij dikke darmkanker, en
zal op basis daarvan een uitspraak doen of prehabilitatie bij dikke
darmkanker voldoet aan stand van wetenschap en praktijk. Op geleide
daarvan kan een eventuele plaats in de reguliere bekostigingssystematiek
worden bepaald.
De motie wordt hiermee als afgedaan beschouwd.
Motie van de leden Ellemeet en Van den Berg over een
maatschappelijke impactanalyse van fysio- en oefentherapie in
het basispakket
De motie van de leden Ellemeet en Van den Berg2 verzoekt de regering
een maatschappelijke impactanalyse te maken van de gevolgen van fysioen oefentherapie in het basispakket en deze (ook) te betrekken bij het
eindadvies van het Zorginstituut over de passende aanspraak.
In navolging daarvan is het Zorginstituut verzocht de maatschappelijke
impact van fysio- en oefentherapie expliciet te belichten in hun
1
2

Kamerstuk 32 793, nr. 677.
Kamerstuk 29 689, nr. 1212.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

2

eindrapport. De Minister van VWS zal de Kamer uiterlijk 31 maart 2024
nader informeren over de uitvoering van deze motie.
Motie Van den Berg over een rapportage inventarisatie gebruik
van AI in de ambulancezorg
Tijdens het ordedebat van 8 maart 2022 is de motie Van den Berg (CDA)
over het in kaart brengen van de ervaringen en resultaten van systemen
met kunstmatige intelligentie ten behoeve van de aanrijtijden van
ambulances aangenomen3. De Minister van VWS heeft bij Ambulancezorg
Nederland (AZN) en Zorgverzekeraars Nederland (ZN) gevraagd geïnformeerd naar de ontwikkelingen rondom kunstmatige intelligentie in de
ambulancezorg. Daarop heeft AZN een rapportage op laten stellen die u
als bijlage aantreft bij deze brief. Het is aan de sector om hier verder mee
aan de slag te gaan.
Hiermee worden de motie en daarbij horende toezeggingen4 als afgedaan
beschouwd.
Drie toezeggingen bij het dertigledendebat over personeelstekorten bij ambulancediensten van 16 maart 2023
De Minister van VWS reageert hierbij op drie toezeggingen, gedaan
tijdens het dertigledendebat over personeelstekorten bij ambulancediensten van 16 maart 2023.
– De Minister van VWS heeft uw Kamer toegezegd, in de tweede helft
van 2023, te informeren over de publicatie van het Sectorkompas
Ambulancezorg5.
Sinds 2016 publiceert AZN jaarlijks het Sectorkompas op haar
website6, met daarin per Regionale Ambulancevoorziening (RAV)
informatie over onder andere de inzetten en responstijden van de
ambulance, patiënt gerelateerde informatie (waaronder klachten) en
informatie over de medewerkers die werkzaam zijn in de ambulancezorg. De resultaten van de metingen op basis van het Kwaliteitskader
ambulancezorg 1.0 zijn ook in het Sectorkompas opgenomen.
In navolging van de toezegging informeert de Minister van VWS uw
Kamer, dat het Sectorkompas elk jaar te vinden is op de website van
Ambulancezorg Nederland.
–

Ook zei de Minister van VWS toe in het najaar het referentiekader
spreiding en beschikbaarheid met uw Kamer te delen7.
Jaarlijks actualiseert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
(RIVM) het referentiekader spreiding en beschikbaarheid ambulancezorg (zie bijlage), op basis van ritgegevens uit het voorgaande jaar,
waarmee kan worden bepaald hoeveel ambulances volgend jaar nodig
zijn voor het uitvoeren van ambulancezorg. Dit referentiekader vormt
de basis voor de gesprekken tussen zorgverzekeraars en RAV’s, die hier
per regio gezamenlijk verdere invulling aan moeten geven.

3

Kamerstuk 29 247, nr. 347.
Handelingen II 2022/23, nr. 62, item 12 en Handelingen II 2022/23, nr. 97, items 6 en 12.
Handelingen II 2022/23, nr. 62, item 12.
6
https://www.ambulancezorg.nl/ (20 oktober 2023).
7
Handelingen II 2022/23, nr. 62, item 12.
4
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

3

–

De derde toezegging gaat over de pilots physician assistant en
verpleegkundig specialist in de ambulancezorg8. In navolging daarvan
vindt uw Kamer, bijgesloten aan deze brief, het rapport met de
uitkomsten van de pilots physician assistant en verpleegkundig
specialist ambulancezorg van Ambulancezorg Nederland. De sector
gaat aan de slag met de uitkomsten en aanbevelingen in het rapport.

De drie toezeggingen worden hiermee als afgedaan beschouwd.
Toezegging tot reactie op het Raad van State advies «Op onze
gezondheid»
Op 18 april jongstleden heeft de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) het advies «Op onze gezondheid» van de over de publieke
gezondheid gepubliceerd. Dit is advies is op 23 mei 2023 aangeboden aan
uw Kamer9. Daarin is toegezegd dat er dit najaar een reactie komt.
Echter, tussentijds is het kabinet gevallen. Daarom is in antwoorden op
Kamervragen van het lid Van Esch (PvdD) over gezondheidsdoelen in de
wet opnemen, van 28 augustus 202310, aangegeven dat – gelet op de
demissionaire status van dit kabinet – de reactie op het advies van de RVS
over de inrichting van het stelsel voor de publieke gezondheidzorg aan het
volgend kabinet zal worden overgelaten.
Toezegging over het wetsvoorstel betreffende de tweede tranche,
van de Wijziging van de Wet publieke gezondheid
Tijdens het commissiedebat over pandemische paraatheid van 10 mei
2023, heeft de Minister van VWS toegezegd, uw Kamer na de zomer het
wetsvoorstel betreffende de tweede tranche, van de Wijziging van de Wet
publieke gezondheid (Wpg), te doen toekomen11.
Met de wetswijziging wordt ten eerste een directe sturingsbevoegdheid
van de Minister van VWS op de directeur publieke gezondheid van de
GGD, voor de medisch-operationele processen via de Landelijke Functie
Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI), tijdens een epidemie wettelijk
geborgd. Dit heeft als doel om zorg te dragen voor de bestrijding van
A-infectieziekten. Ten tweede wordt voorzien in een grondslag om regels
te kunnen stellen die gaan over de wijze waarop GGD-en hun gemeentelijke taken in het kader van de algemene infectieziektebestrijding
uitvoeren. Zo kan via kaderstelling worden bijgedragen aan een meer
uniforme werkwijze van de GGD-en.
Voor de zomer is het wetsvoorstel ter advisering aangeboden aan de Raad
van State. Afhankelijk van de reactietermijn zal de Minister van VWS het
wetsvoorstel dit najaar aanbieden aan de Kamer.
Toezegging over de update van de lijst van kritische middelen
Tijdens het Commissiedebat Geneesmiddelenbeleid van 22 maart 2023
heeft de Minister van VWS toegezegd, uw Kamer in oktober te informeren, over de update van de lijst van kritische geneesmiddelen12.
In de zomer is het Europese Medicijnagentschap (EMA) gestart met de
ontwikkeling van een Europese lijst van kritische geneesmiddelen voor

8

Handelingen II 2022/23, nr. 62, item 12.
Kamerstuk 32 793, nr. 693.
Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 3443.
11
Kamerstuk 36 194, nr. 40.
12
Kamerstuk 29 477, nr. 828.
9

10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

4

het waarborgen van de leveringszekerheid13. Binnen Europa zijn
aangescherpte criteria geformuleerd om tot een goed bruikbare lijst te
komen. Lidstaten moeten op basis van deze criteria voor eind 2023 met
input komen14. Dit is een tijdsintensief traject dat aanzienlijk onderzoek
vereist. De Minister van VWS heeft daarom het Landelijk Coördinatiecentrum Geneesmiddelen (LCG) opdracht gegeven, om samen met
andere belangrijke stakeholders binnen de gezondheidszorg, aan de slag
te gaan met zowel de EU-lijst en een eigen Nederlandse overzicht van
belangrijke en kwetsbare geneesmiddelen. Uw Kamer wordt op de hoogte
gehouden van de ontwikkelingen van deze lijsten.
Toezegging tot een beleidsreactie op het RvS-advies «Met de
stroom mee»
De Minister van VWS heeft tijdens het Commissiedebat Zorgverzekeringsstelsel 21 juni 2023 toegezegd15, voor de begrotingsbehandeling van
VWS, uw Kamer een beleidsreactie te sturen op het RvS-advies «Met de
stroom». Echter, in verband met de huidige demissionaire status van het
kabinet, zal de beleidsreactie op dit RvS-advies aan een volgend kabinet
worden gelaten.
Toezegging tot informeren over de ontwikkelingen van de
ratificatie door Turkije van het met Nederland gesloten sociale
zekerheidsverdrag
Tijdens het algemeen overleg over het «Masterplan Buitenland» op 29 mei
2008, heeft de toenmalige Minister van VWS de toezegging gedaan, om
de Kamer te informeren over de ontwikkelingen ter zake van de ratificatie
door Turkije van het met Nederland gesloten sociale zekerheidsverdrag.
Nederland heeft sinds 1966 een sociale zekerheidsverdrag met Turkije. Dit
regelt onder meer de export van uitkeringen als de AOW, de samentelling
van tijdvakken voor opbouw van sociale zekerheidsrechten en de wijze
waarop zorg in het andere land kan worden afgenomen ten laste van het
land waar betrokkene is verzekerd. In 2000 is een aangepast verdrag uit
onderhandeld, maar dit is nooit geratificeerd door Turkije. In 2008 heeft de
Minister van VWS toegezegd de Kamer te informeren over ontwikkelingen
ter zake van deze ratificatie, maar sindsdien is er nooit iets te melden
geweest. Inmiddels is dit aangepaste verdrag niet meer relevant.
Bovendien is de toezegging overbodig, omdat sinds 1994 de Kamer al
wordt geïnformeerd over in onderhandeling zijnde bilaterale verdragen
door de Minister van Buitenlandse zaken.
De Minister van VWS beschouwt de motie hiermee als afgedaan.
Toezegging over het informeren over de voortgang van het
openbaarmakingsproces van de totale verzameling van COVID-19
gerelateerde chatconversaties
In navolging op de brief van 12 oktober 202216 heeft de Minister van VWS
de openbaar gemaakte chat- en sms-berichten over de overeenkomst
tussen het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) en Relief Goods
13

Deze werkzaamheden worden onder de HMA/EMA taskforce on availability of authorized
medicines verricht. Zie voor meer informatie: Work programme until 2025 of the HMA/EMA
task force on availability of authorised medicines for human and veterinary use (europa.eu)
(9 oktober 2023).
14
Minutes – Executive Steering Group on Shortages and Safety of Medicinal Products (MSSG) –
14 July 2023 (europa.eu) (9 oktober 2023).
15
Kamerstuk 29 689, nr. 1224.
16
Kamerstuk 32 805 nr. 144.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

5

Alliance B.V. (RGA) op 15 december 2022 aan de Kamer verstrekt. Naar
aanleiding hiervan heeft de Minister van VWS toegezegd de Kamer te
informeren over de voortgang van het openbaarmakingsproces van de
totale verzameling van COVID-19 gerelateerde chatconversaties.
Naast de geopenbaarde chatberichten over «de Mondkapjesdeal», op
verzoek van de Volkskrant, zijn er naar aanleiding van een Woo-verzoek
van Magenta/Geenstijl, chat- en sms-berichten uit een appgroep van de
Directie Communicatie van het Ministerie van VWS geopenbaard.
Het Ministerie van VWS stelt in omgang met verschuivende prioriteiten
voor andere verzoeken en rechterlijke uitspraken nog vast hoe verzoeken
over COVID-19 gerelateerde chatconversaties uiteindelijk behandeld
kunnen worden.
In navolging van de reactie op motie Sneller over het reguleren
van risicovolle middelen
In de reactie van de Minister van VWS, op de motie van het lid Sneller17,
is aangegeven met het Coördinatiepunt Assessment en Monitoring
nieuwe drugs (CAM) in gesprek te gaan over de doorlooptijd van
risicobeoordelingen. Hieronder vindt u de uitkomsten van dit gesprek.
Het CAM voert per middel een quick scan of uitgebreide risico-analyse uit.
Per middel wordt gekeken welke informatie nodig is en welke partijen
deze informatie kunnen aanleveren. Het gaat hierbij vaak om een legaal
product, waarbij informatie uit diverse bronnen samengevoegd moet
worden. Het verzamelen, samenvoegen en analyseren van de data kost
tijd. Daarbij is informatie uit bijvoorbeeld een forensisch onderzoek van
groot belang. Op die manier kan objectief worden vastgesteld of een
middel aanwezig was en wat de effecten van het middel waren.
Het CAM streeft naar een zo snel mogelijke doorlooptijd. Daarom zet zij in
op een goede samenwerking met alle mogelijke partners. De Minister
ondersteunt het CAM om de samenwerking en het delen van de informatie zo efficiënt mogelijk vorm te geven en om obstakels weg te nemen.
Dit kan bijvoorbeeld door het sluiten van convenanten, zodat anonieme
data gedeeld kan worden.
Gezien bovenstaande uitkomsten van het gesprek, beschouwt de Minister
van VWS de toezegging als afgedaan.
Reactie op de vraag van de SP over Intravacc
Door de SP is er een vraag over Intravacc gesteld, de vraag luidde als
volgt: «Intravacc wordt nu gekort voor 15% door VWS, waardoor er
moeilijk CAO’s af te sluiten zijn en dat gaat over meer dan honderd
mensen die daar werken die nu in onzekerheid verkeren. Het is nu nog in
eigendom van de staat dus we hebben daar een verantwoordelijkheid
voor en ik wil weten wat de Minister daaraan gaat doen».
In reactie laat de Minister van VWS uw Kamer weten dat dit onjuist is.
Intravacc B.V. is niet gekort. Bij de overgang naar een tijdelijke beleidsdeelneming heeft Intravacc voor een periode van vijf jaar (2021–2025) met
het Ministerie van VWS een overeenkomst gesloten voor het uitvoeren
van projectopdrachten van in totaal 64,4 miljoen euro. In deze overeenkomst is toentertijd reeds vastgelegd dat de opdracht voor de eerste twee
jaar hoger was dan de drie jaren er na. Hierbij is het de bedoeling dat

17

Kamerstuk 35 954, nr. 7 en 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

6

Intravacc B.V. steeds meer commerciële opdrachten aantrekt en daarbij
onafhankelijker wordt.
Bij de oprichting van Intravacc B.V. (1 januari 2021) is met de vakbonden
een eigen CAO afgesproken voor de werknemers. Het is de verantwoordelijkheid van de Raad van Bestuur van Intravacc B.V., als werkgever, om
indien nodig nieuwe CAO-afspraken te maken met de vakbonden. Als
aandeelhouder is het Ministerie van VWS daarin geen partij.
Minister voor Langdurige Zorg en Sport
Motie van voormalig lid Hijink over onderzoeken hoe verslavingszorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking
verbeterd kan worden
De motie van voormalig lid Hijink18 verzoekt de regering om te onderzoeken hoe de verslavingszorg voor mensen met een licht verstandelijke
beperking (LVB) verbeterd kan worden. In navolging hiervan is met
verschillende partijen gesproken, waaronder Verslavingskunde Nederland
(VKN) en Centrum Verslaving & LVB. De Minister voor LZS constateert op
basis van deze gesprekken, dat in de verslavingszorg, in de afgelopen
jaren, is gewerkt aan bevordering van de kwaliteit van de zorg voor
mensen met een LVB. Zo staat de landelijke dag van VKN dit jaar in het
teken van verslavingen en comorbiditeit19, met onder andere aandacht
voor de combinatie verslaving en LVB20. Verbeteringen zitten voornamelijk in de verdere uitrol van de kennis en instrumenten binnen en
buiten de verslavingszorg.
Ongeveer 2,3 miljoen Nederlanders hebben een zwakbegaafdheid of een
LVB21. Deze mensen zijn extra kwetsbaar voor het ontwikkelen van
psychische problemen, inclusief verslavingsproblematiek. Dat maakt de
ontwikkeling van specifieke kennis en instrumenten op het gebied van LVB
en verslaving essentieel, omdat mensen met een LVB kwetsbaar kunnen
zijn voor het ontwikkelen van verslavingsproblematiek en meestal een
aangepaste verslavingsbehandeling nodig is.
Passende verslavingszorg voor mensen met een LVB kan worden
verbeterd door vroege signalering van LVB en verslavingsproblematiek in
de geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg, verstandelijke gehandicaptenzorg, bij de huisarts en praktijkondersteuner, in ziekenhuizen, in de
jeugdzorg, het sociaal domein, het onderwijs en de strafrechtketen.
Daarnaast is samenwerking tussen de verschillende organisaties die zorg
en ondersteuning bieden aan mensen met een LVB van belang. Deze
bevindingen sluiten aan bij het vorig jaar gepubliceerde «Verbetersignalement Zorg voor mensen met een LVB en een gezondheidsprobleem»22
van het Zorginstituut dat inzet op kwaliteitsbevordering en domein
overstijgende samenwerking.
De afgelopen jaren is er gewerkt aan kennisvergaring, ontwikkeling en
-verspreiding en het ontwikkelen van instrumenten, voorlichting en
scholing van professionals, zowel op het gebied van preventie en
18

Kamerstuk 24 077, nr. 520.
Comorbiditeit betekent dat je één of meer (chronische) aandoeningen hebt naast de hoofddiagnose waar de meeste aandacht naar uitgaat.
20
https://www.verslavingskundenederland.nl/landelijke-dag-2023-comorbiditeit-en-verslaving/
(12 september 2023).
21
https://www.ggzstandaarden.nl/generieke-modules/psychische-stoornissen-enzwakbegaafdheid-zb-of-lichte-verstandelijke-beperking-lvb/introductie/introductie
(12 september 2023).
22
https://www.zorginstituutnederland.nl/publicaties/rapport/2022/01/25/zinnige-zorgverbetersignalement-lvb (12 september 2023).
19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

7

(vroeg)signalering als op behandeling en nazorg. Zo zijn bijvoorbeeld de
handleiding «CGT+: cognitief-gedragstherapeutische behandeling van
problematisch middelengebruik bij mensen met een lichte verstandelijke
beperking»23, de handreikingen «(H)erkend en juist behandeld:
handreiking voor implementatie en uitvoering van een LVB-vriendelijke
intake in de verslavingszorg»24, «Middelengebruik en verslaving bij
mensen met een LVB»25 en de leidraad «LVB in het vizier»26 ontwikkeld.
Ook is specifiek voor deze doelgroep een behandelprogramma ontworpen
door Tactus Verslavingszorg.
De Minister voor LZS beschouwt de motie hiermee als afgedaan.
Motie van het lid Den Haan over het vereenvoudigen van
subsidieaanvragen
De motie van het lid Den Haan27 verzoekt de regering te bezien hoe
subsidieaanvragen bij VWS eenvoudiger gemaakt kunnen worden, en in
gesprek te gaan met externe partijen en eenvoudigere subsidieregels te
bepleiten, zodat zorginstellingen met weinig capaciteit ook gemakkelijk
een aanvraag kunnen indienen.
Besloten is dat de formatie en expertise die is opgedaan bij het opzetten
en verantwoorden van de corona-regelingen wordt behouden. Deze
formatie krijgt een structurele plek binnen VWS en wordt met name
ingezet voor het opzetten van nieuwe regelingen. Hierbij wordt ook
expliciet gekeken naar de uitvoerbaarheid en eenvoud van de regelingen
van de uiteindelijke subsidiegebruikers, binnen de vigerende regelgeving
zoals de Comptabiliteitswet en het Uniform Subsidiekader (USK). Tevens
neemt VWS deel aan de evaluatie van het Uniform Subsidiekader (USK)
die momenteel door het Ministerie van Financiën wordt uitgevoerd. Ook
hier zal naar aspecten als uitvoerbaarheid en eenvoud – vanuit rijksbreed
perspectief – worden gekeken.
Hiermee wordt de motie als afgedaan beschouwd.
Toezegging te informeren over de voorbereiding van een
wetsvoorstel ter wijziging van Wlz
In de brief van 17 juni 202228 gaf de Minister voor LZS aan dat, sinds de
inwerkingtreding van de Wet langdurige zorg (Wlz), meermaals door
veldpartijen aandacht is gevraagd voor de vertegenwoordiging bij de
Wlz-aanvraag.
Ingevolge de Wlz dient de cliënt zelf,of zijn wettelijk vertegenwoordiger,
een aanvraag voor een Wlz-indicatie in te dienen. Op dit moment mogen
familieleden van de verzekerde, zonder machtiging, geen Wlz-aanvraag
doen. Dit levert in de praktijk diverse knelpunten op: cliënten hebben
doorgaans geen familielid gemachtigd voor dit doel. Ook komt het voor
dat sommige rechters aanvragen voor mentorschap afwijzen.
Diverse betrokken veldpartijen hebben daarom gevraagd om het mogelijk
te maken dat ook een familielid een Wlz-aanvraag mag doen. Deze
23

https://www.perspectiefuitgevers.nl/product/handleiding-cgt/ (12 september 2023).
https://verslavingskundenederland.nl/documents/2022/10/Herkend-en-juist-behandeld1.pdf
(12 september 2023).
25
https://www.academischewerkplaatskajak.nl/handreiking-middelengebruik-en-verslaving-bijmensen-met-een-lvb/ (12 september 2023).
26
https://www.vgn.nl/nieuws/leidraad-lvb-het-vizier-online (12 september 2023).
27
Kamerstuk 23 235 nr. 228.
28
Kamerstuk 35 943, nr. 7.
24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

8

signalen waren voor de Minister voor LZS aanleiding te starten met de
voorbereiding van een wetsvoorstel. Bij de uitwerking is het van belang
zoveel mogelijk tegemoet te komen aan het zelfbeschikkingsrecht van de
cliënt en te voorkomen dat de waarborgen van de Wet zorg en dwang
(Wzd) doorkruist worden. De afgelopen maanden heeft de Minister voor
LZS vooral gericht op hoe het beste aan dit zelfbeschikkingsrecht
tegemoet kan worden gekomen. Dit heeft nog niet tot voldoende
waarborging geleid en vergt daarom meer tijd.
Echter, gezien de demissionaire status van het kabinet, die met zich
meebrengt om nu geen nieuw beleid in gang te zetten, besluit de Minister
voor LZS op dit moment niet verder te gaan met de voorbereiding van dit
wetsvoorstel en dit over te laten aan het volgend kabinet.
Toezegging openbaarmaking van de aanvraaggegevens van de
Subsidieregeling Coronabanen in de zorg 2022
In de Verzamelbrief COVID-19 van 27 juni jongstleden29 is de Kamer
toegezegd de aanvraaggegevens van de subsidieregeling «coronabanen
in de zorg 2022» openbaar te maken. Aan deze toezegging heeft de
Minister voor LZS begin juli jongstleden uitvoering gegeven, door op de
website van de uitvoerder van de subsidieregeling DUS-I30 de volgende
gegevens te publiceren: de naam en vestigingsplaats van de aanvrager,
het aantal werknemers dat bij de aanvrager een Coronabaan heeft vervuld
en de hoogte van de vastgestelde subsidie.
Hiermee wordt de toezegging als afgedaan beschouwd.
Toezegging analyse subsidies coronabanen in de zorg 2022
Eveneens is in de Verzamelbrief COVID-19 van 27 juni31 jongstleden de
Kamer toegezegd, dat het een nadere analyse van de op grond van de
Subsidieregeling Coronabanen in de Zorg 2022 (COZO 2022) verstrekte
subsidies ontvangt. In navolging daarvan volgt hieronder de nadere
analyse.
Voor COZO 2022 is € 45 miljoen beschikbaar gesteld. Er zijn 134 subsidieaanvragen voor in totaal 1.511 coronabanen ingediend met een totaalbedrag van € 15.678.828. Van deze aanvragen zijn 73 subsidieaanvragers
in aanmerking gekomen voor toekenning met een totaalbedrag van
€ 8.955.433,41. De verpleeg -en verzorgingshuizen hebben de meeste
coronabanen gefinancierd gekregen.

29

Kamerstuk 25 295, nr. 2104.
https://www.dus-i.nl/subsidies/coronabanen-in-de-zorg-2022/documenten/publicaties/2023/07/
12/cozo-2022-overzicht-vaststellingen-per-30-juni-2023 (9 oktober 2023).
31
Kamerstuk 25 295, nr. 2104.
30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

10

De meeste subsidieaanvragen zijn ontvangen van subsidieontvangers uit
Zuid{ Holland en Noord{Holland. In de meeste gevallen is er subsidie
aangevraagd voor de functies van welzijnsassistent en zorgondersteuner.

Afsluitend, met deze analyse wordt de toezegging als afgedaan
beschouwd.
Toezegging bestuursrechtelijke aanpak vermoed misbruik en
oneigenlijk gebruik Coronabanen 2021
In de brieven van 12 april en 27 juni 202332 is toegezegd dat de Minister
voor LZS de Kamer informeert over de voortgang van de bestuursrechtelijke aanpak van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) betreffende de
subsidieregeling Coronabanen in de Zorg 2021 (COZO 2021).
Vorig jaar berichtte de Minister voor LZS uw Kamer33 dat de Nederlandse
Arbeidsinspectie (NLA) en het Openbaar Ministerie (OM) het ministerie
informeerden over vermoedens van misbruik en oneigenlijk gebruik door
54 subsidieaanvragers die gezamenlijk ca. € 15 mln. subsidie hadden
ontvangen. Daarop legde de Minister voor LZS per omgaande en uit
voorzorg de regeling COZO 2022 stil. Op basis van nader onderzoek door
de Dienst Subsidies aan instellingen (DUS-I) van het ministerie
– uitvoerder van deze regeling – en van de NLA verkregen informatie, is
het aantal aanvragen waarbij sprake is van vermoed M&O nadien
bijgesteld tot 103 subsidieaanvragers die op grond van COZO 2021 in
totaal ca. € 20,6 mln. subsidie ontvingen.
In 2021 is er op grond van COZO 2021 voor € 82.634.960,20 subsidie
verleend aan 509 subsidieontvangers voor 6.360 coronabanen. Subsidieontvangers dienen de aanwending achteraf te verantwoorden, opdat
beoordeeld kan worden of de subsidies rechtmatig zijn aangewend.
Beoordeeld is of de gesubsidieerde activiteit, het in dienst nemen en
begeleiden van mensen op een Coronabaan, conform de subsidieregeling
is uitgevoerd. Het merendeel van de verantwoordingen is inmiddels
beoordeeld. Op dit moment zijn 69 subsidies met een totale waarde van
€ 7,2 mln. op nihil (€ 0) vastgesteld, omdat de subsidieontvanger niet
heeft kunnen aantonen dat de subsidie overeenkomstig de regeling is
32
33

Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 216; en Kamerstuk 25 295, nr. 2104.
Kamerstukken 29 282 en 25 295, nr. 460.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

11

aangewend. De bevoorschotte subsidie wordt bij deze subsidieontvangers
binnen de mogelijkheden van wet- en regelgeving teruggevorderd.
Met deze informatie heeft de Minister voor LZS de Kamer geïnformeerd.
Zodoende wordt de toezegging derhalve als afgedaan beschouwd.
Toezegging over verduidelijken van samenwerking in het kader
van Wkkgz
In de beleidsreactie op de Wet kwaliteit, klachten en geschillen in de zorg
(Wkkgz) heeft de Minister voor LZS toegezegd34, dat zij de Wkkgz op het
punt van samenwerking wil verduidelijken. Dat is een wijziging van de
Wkkgz. In verband met de demissionaire status van het kabinet kan de
Minister voor LZS niet zeggen hoe en wanneer deze toezegging verder zal
worden afgedaan.
Stand van zaken Zvw-pgb bonusregeling
In verscheidene brieven35 is uw Kamer in de afgelopen jaren geïnformeerd, dat onderzocht wordt of de pgb-zorgverleners alsnog in
aanmerking kunnen komen voor een zorgbonus.
De zorgbonus voor Zvw-pgb zorgverleners realiseren, is een complexe
(juridische) opgave, aangezien het subsidierecht en de PGB-regelgeving
elkaar in hoge mate uitsluiten (kenbaarheid gegevens). Uw Kamer is
eerder geïnformeerd dat het meer tijd vergde, om te komen tot een
werkwijze die uitvoerbaar, maar ook juridisch en financieel rechtmatig
is36.
De Minister voor LZS verwacht uw Kamer in het eerste kwartaal van 2024
uitsluitsel te kunnen geven over uitvoerbaarheid van de regeling.
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn, Sport
Toezegging over informeren over voortgang uitbreiding
hielprikscreening
De Staatssecretaris van VWS informeert uw Kamer, conform de
toezegging in de Kamerbrief van 19 mei 202237 regelmatig over de
voortgang van de uitbreiding van de hielprikscreening. Momenteel zijn er
twee ontwikkelingen, namelijk rondom adrenoleukodystrofie (ALD) en
carnitine transporter deficiëntie (OCTN2).
Op 17 april 202338 informeerde de Staatssecretaris uw Kamer over het
toevoegen van screening op ALD aan de hielprikscreening. Inmiddels kan
gemeld worden dat de implementatie volgens planning is verlopen en dat
screening op ALD voor jongens sinds 1 oktober 2023 aan de hielprikscreening is toegevoegd. Hierdoor kunnen in Europees en Caribisch
Nederland elk jaar 5 tot 10 pasgeboren jongens met ALD worden
opgespoord. ALD is een zeldzame, ernstige erfelijke stofwisselingsziekte,
die behandelbaar is bij jongens. Zonder behandeling krijgt 1 op de
3 jongens met ALD een ernstige ontsteking in de hersenen. Bij vroege
opsporing en periodieke controle kan dit goed worden behandeld.
34

Kamerstukken 32 402, nr. 76.
Kamerstukken 29 282 en 25 295, nr. 659; Kamerstukken 29 282 en 25 295, nrs. 436 en 439,
Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 2513; en Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 185.
36
Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 185.
37
Kamerstuk 29 323, nr. 170.
38
Kamerstuk 29 323, nr. 175.
35

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

12

Daarnaast ontstaat bij 1 op de 2 jongens met ALD schade aan de bijnieren,
waardoor bijnierschorsinsufficiëntie ontstaat. Ook deze vorm van ALD is
goed behandelbaar. Meisjes met ALD ontwikkelen een andere, veelal
mildere vorm. Deze vorm is niet behandelbaar. De klachten bij meisjes
met ALD ontstaan op volwassen leeftijd (40–60 jaar).
De Staatssecretaris heeft de Gezondheidsraad opnieuw om advies
gevraagd over de wenselijkheid van het opnemen van OCTN2 als
doelziekte in het hielprikprogramma. Als bijlage van deze brief doet de
Staatssecretaris u de adviesaanvraag toekomen. De verwachting is dat de
Gezondheidsraad dit advies medio 2024 oplevert. Uiteraard wordt uw
Kamer over de uitkomst geïnformeerd. Besluitvorming naar aanleiding
van dit advies zal worden genomen door een volgend kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 18

13