2019D13705

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Financiën heeft op 3 april 2019 een aantal
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën over
zijn reactie op het Rapport «Afdekking financiële risico’s DNB; Rol Minister
van Financiën» (Kamerstuk 28 165, nr. 300). De reactie van de Minister is
te raadplegen op de website van de Algemene Rekenkamer (https://
www.rekenkamer.nl/publicaties/brieven/2019/02/19/reactie-de-ministervan-financien-op-het-rapport-afdekking-financiele-risicos-dnb.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Schukkink

nds-tk-2019D13705

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het rapport
«Afdekking financiële risico’s DNB» van de Algemene Rekenkamer en de
reactie van de Minister hierop.
Het komt deze leden voor dat de functievermenging op het Ministerie van
Financiën exemplarisch is voor het pettenprobleem dat bij vrijwel alle
staatsdeelnemingen speelt. Publieke belangen die ten grondslag liggen
aan een deelneming, financiële belangen die de Staat als aandeelhouder
heeft, eventuele opdrachten die via een concessie, subsidieregeling of
contract worden uitgevoerd: het zijn belangen die strijdig met elkaar
kunnen zijn. Dat vraagt om een heldere functiescheiding en een transparante, controleerbare afweging van belangen. Om precies die reden heeft
het kabinet indertijd het aandeelhouderschap in de meeste staatsdeelnemingen overgebracht naar het Ministerie van Financiën.
Het ontgaat de leden van de VVD-fractie waarom die functiescheiding
rond De Nederlandsche Bank (DNB) niet of minder toegepast zou moeten
worden. Kan de Minister toelichten wat wordt bedoeld met de passage
«De Minister wordt om die reden vanuit verschillende invalshoeken
geadviseerd als het gaat over vraagstukken rondom winstuitkering. Dit is
onder andere geborgd door de betrokkenheid van verschillende verantwoordelijke directies. De rol van aandeelhouder is om die reden
gescheiden van de rol van bewaker van de rijksbegroting. In de advisering
aan de Minister komen beide belangen aan de orde.»? Wie zijn aanwezig
bij de aandeelhoudersvergadering van DNB: de beleidsbepalende
ambtenaren of de ambtenaren die zich toeleggen op het overheidsaandeelhouderschap? Waarom wordt het aandeelhouderschap niet volledig
belegd bij de daarin gespecialiseerde directie, zodat beleidsverantwoordelijkheid en aandeelhouderschap in ieder geval intern volledig zijn
gescheiden?
De aanduiding «beleidsdeelneming» is in dezen voor de leden van de
VVD-fractie weinig overtuigend. De idee dat beleid en aandeelhouderschap dermate verweven zijn dat deze in één hand moeten worden
gehouden, wordt nu juist onderuitgehaald door de Algemeen Rekenkamer, zo stellen deze leden vast. Bij alle deelnemingen, beleidsdeelneming of niet, is een kritische aandeelhouder nodig die toeziet op de
winstgevendheid en continuïteit van de vennootschap.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het rapport van de Algemene Rekenkamer «Afdekking financiële
risico’s DNB; rol Minister van Financiën» en de reactie van de Minister.
Deze leden hebben nog enkele vragen naar aanleiding van de reactie van
de Minister.
Naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer heeft de
Minister in zijn brief uiteengezet hoe de verschillende rollen van DNB, die
van de Minister en de verhouding tussen DNB en Minister in die rollen
eruitzien. Daarmee wordt tegemoet gekomen aan de eerste aanbeveling
van de Rekenkamer. De leden van de CDA-fractie vragen de Minister of
het niet de duidelijkheid ten goede komt om wat in de brief is uiteengezet
te vatten in een apart document. De leden van de CDA-fractie vragen de
Minister of het voldoende is om dit enkel in een brief op te sommen.

2

Verder vragen de leden van de CDA-fractie hoe wordt omgegaan met
situaties of scenario’s die niet passen in het stramien dat bekend is. Welke
uitzonderingsgronden kennen de huidige verhoudingen, zo vragen de
leden van de CDA-fractie?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
rapport van de Algemene Rekenkamer over afdekking van financiële
risico’s die DNB loopt en de rol van de Minister van Financiën daarin. Zij
hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie lezen dat in 2016 een invoerfout in de
rekenmodellen van DNB is ontdekt. Wat was het doorslaggevende
argument om dit destijds niet spoediger aan de Tweede Kamer te melden?
Is door DNB, op welk niveau dan ook, zelf verzocht om de invoerfout niet
openbaar te maken, of was dit een zelfstandige beslissing van het
Ministerie van financiën? Zo ja, wat was de reden hiervoor? Is het kabinet
het met deze leden eens dat deze fout eerder gemeld had moeten worden,
juist omdat DNB volledig onafhankelijk is in haar monetair beleid en het
afdekken van de risico’s die daaruit voortkomen, terwijl de Staat wel voor
de gevolgen garant staat? Kan de Minister toelichten welke rijksbegrotingsvoorschriften hier van toepassing waren? Is hij bereid deze op zo’n
manier aan te passen dat in dergelijke gevallen een inlichtingenplicht
komt te gelden die tot spoediger openbaarmaking dwingt?
De leden van de D66-fractie lezen dat in 2013 gekozen is voor het afgeven
van een garantie, met als doorslaggevend argument dat dit niet nadelig
zou zijn voor de krappe begroting. Hoe beoordeelt het kabinet die
beslissing? Waarom is in 2016 wel gekozen voor een kapitaalbuffer en niet
voor een garantie? Waarom waren de argumenten die in 2013 doorslaggevend waren voor de keuze voor een buffer, in 2016 niet langer doorslaggevend? Zijn volgens het kabinet in beide gevallen de belangen van de
Staat als aandeelhouder en als risicodrager expliciet beargumenteerd en
gewogen? Waaruit blijkt dit?
De leden van de D66-fractie begrijpen de aanbeveling van de Algemene
Rekenkamer om te komen tot een explicieter afsprakendocument. Zij
kunnen zich voorstellen dat hierin principe-afspraken worden vastgelegd
over hoe om te gaan met situaties waarin verschillende belangen botsen.
Kan de Minister een nadere beschouwing geven over de (omgang met de)
afweging tussen die belangen? Deze leden benadrukken dat juist de
complexiteit van de relatie tussen de Minister van Financiën en DNB de
noodzaak van transparantie onderstreept en vragen het kabinet of zij dit
steunen en hoe zij dit formaliseren. Deze leden verbazen zich over de nog
altijd ontbrekende notulen van officiële gesprekken tussen de President
van DNB en de Minister van Financiën. Zij vragen of in 2013 en 2016 wel
gedetailleerde schriftelijke afspraken zijn gemaakt over de toekenning van
de garantie, respectievelijk de opbouw van de kapitaalbuffer door DNB. Zo
ja, zijn die openbaar? Zo nee, is het kabinet voornemens om afspraken
waardoor de Staat een grote risico loopt in de toekomst wel schriftelijk
vast te leggen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het rapport van de
Algemene Rekenkamer betreffende de rol van de Minister in de afdekking
van financiële risico’s bij DNB.

3

De leden van de SP-fractie vragen de Minister of hij de afspraken met DNB
over hun kapitaalbeleid inclusief winstafdracht zal vatten in een formeel
document en dit de Kamer zal toezenden. Deze leden vragen de Minister
hoe hij de informatie-uitwisseling met DNB en parlement gaat versterken.
Deze leden vragen de Minister hoe hij precies voor een zichtbare
belangenafweging zal zorgen en of hij deze ook transparant en inzichtelijk
zal maken.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister in welke denkbare situatie
hij geen garantie zou willen geven om de winstafdracht op peil te houden.
Daarbij vragen zij welke nadelen er bestaan aan het geven van deze
garantie. Bovendien vragen zij de Minister waarom hij niet simpelweg
kabinetsbeleid maakt en aan de Kamer voorlegt dat de Staat te allen tijde
garant zal staan voor DNB.

4