Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 666

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 augustus 2008
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij vier fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1.
2.
3.
4.

Besluit Europees Strafregister Informatiesysteem (ECRIS);
Mededeling Herziening werking regionale Adviesraden;
Mededeling Small Business Act;
Mededeling inzake Europese samenwerking op schoolgebied.

De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST121607
0708tkkst22112-666
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

1

Fiche 1: Besluit Europees Strafregister Informatiesysteem (ECRIS)
1. Algemene gegevens
Voorstel: Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de oprichting
van het Europees Strafregister Informatiesysteem (ECRIS) overeenkomstig artikel 11 van Kaderbesluit 2008/XX/JBZ1
Datum Commissiedocument: 27 mei 2008
Nr. Commissiedocument: COM(2008) 332 definitief
Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId
=197051
Nr. Impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
http://ec.europa.eu/governance/impact/cia 2007_en.htm
Behandelingstraject Raad: Raadswerkgroep Legal Data Processing
(E-Justice), CATS, JBZ-Raad (besproken op 24–25 juli 2008).
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Justitie
Rechtsbasis: art. 31 EU-Verdrag en art. 34, lid 2 onder c EU-Verdrag
Besluitvormingsprocedure en rol Europees Parlement: eenparigheid in de
Raad, advies EP
Comitologie: ja, het voorstel stelt een regelgevend comité in.
2. Samenvatting BNC-fiche:
Het doel van het voorliggende besluit is uitvoering geven aan artikel 11
van Kaderbesluit 2008/XX/JBZ betreffende de organisatie en de inhoud
van uitwisselingen van gegevens uit het strafregister tussen de lidstaten.
Ter uitwerking van artikel 11 wordt voorgesteld een geautomatiseerd
systeem voor uitwisseling van gegevens over veroordelingen tussen de
lidstaten te ontwikkelen door het Europees Strafregister Informatiesysteem (ECRIS) op te richten. Het subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel zijn positief. Het voorstel biedt de kans om de kwaliteit van uitwisseling van strafrechtelijke gegevens te verbeteren. Nederland neemt met
instemming kennis van het voorstel, maar is van mening dat nog enkele
punten nader onderzoek en discussie vergen. Hierover vindt nog nader
overleg met de Commissie plaats.
3. Samenvatting voorstel:

1

Dit Kaderbesluit kon nog niet worden aangenomen, omdat het EP zijn advies nog niet had
gegeven. Op 17 juni jl. heeft het EP dat
gedaan.

a) Inhoud voorstel:
De uitwisseling van gegevens over strafrechtelijke veroordelingen
verloopt momenteel overeenkomstig het Verdrag van de Raad van Europa
aangaande de wederzijdse rechtshulp in strafzaken uit 1959. Uit een
analyse blijkt dat deze uitwisseling tekortkomingen kent. Zo blijkt dat
nationale rechterlijke instanties bij het opleggen van straffen vaak alleen
rekening houden met het uittrekstel uit het strafregister van hun eigen
land en in het geheel niet op de hoogte zijn van eventuele in andere
lidstaten uitgesproken veroordelingen. Om die tekortkoming aan te
pakken heeft de Raad in juni 2007 politiek akkoord bereikt over een Kaderbesluit betreffende de organisatie en de inhoud van uitwisselingen van
gegevens uit het strafregister tussen de lidstaten (Kaderbesluit 2008/XX/
JBZ).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

2

Het voorliggende besluit beoogt uitvoering te geven aan artikel 11 van
Kaderbesluit 2008/XX/JBZ. In dat artikel wordt voorgesteld een geautomatiseerd systeem voor uitwisseling van gegevens over veroordelingen
tussen de lidstaten te ontwikkelen door het Europees Strafregister Informatiesysteem (ECRIS) op te richten. In het voorliggende besluit worden
de componenten van een standaardformaat voor de elektronische uitwisseling van gegevens uit de nationale strafregisters vastgesteld, met name
gegevens over het aan de veroordeling ten grondslag liggende misdrijf en
gegevens over de inhoud van de veroordeling, alsook andere algemene
en technische uitvoeringsaspecten van de gegevensuitwisseling.
Het systeem faciliteert de onderlinge uitwisseling van strafrechtelijke
gegevens. De daadwerkelijke strafgegevens blijven alleen geregistreerd in
het nationale strafregister.
b) Impact-assessment Commissie:
N.v.t. (het voorliggende voorstel geeft slechts uitvoering aan bepaalde
aspecten van Kaderbesluit 2008/XX/JBZ. Een effectbeoordeling was
daarom niet nodig).
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid:
De Commissie baseert dit voorstel op artikel 31 EU-Verdrag en artikel 34,
lid 2, onder c, EU-Verdrag. Nederland kan zich in deze rechtsbasis vinden.
b) Functionele toets
• Subsidiariteit: positief.
• Proportionaliteit: positief.
• Onderbouwing: om tot betere uitwisseling van gegevens uit strafregisters tussen de lidstaten te komen, is gecoördineerd optreden op Europees niveau noodzakelijk. Nauwe afstemming met de lidstaten is wel
noodzakelijk om het ERCIS te laten slagen. Het ECRIS voorziet in een
verbetering van de uitwisseling van gegevens. Een voordeel is daarnaast dat het systeem voorkomt dat onnodig rechtshulpverzoeken
worden gedaan, als door elektronische bevraging duidelijk is dat over
een bepaalde persoon geen gegevens in het strafregister aanwezig
zijn.
c) Nederlands oordeel:
Nederland neemt met instemming kennis van het voorstel. Digitale
gegevensuitwisseling en samenwerking op het gebied van het te voeren
informatiebeleid zullen steeds belangrijker worden. Nederland neemt deel
aan het proefproject NJR (Network of Judicial Registers), waarin lidstaten
via een elektronische verbinding tussen hun strafregisters gegevens met
elkaar uitwisselen. Nederland dient eerst het Justitieel Documentatie
Systeem aan te passen voor gegevens kunnen worden uitgewisseld. De
Europese Commissie beschouwt het proefproject NJR als belangrijke
inspiratiebron voor het voorstel. De uitgangspunten uit dit pilot dienen
naar het oordeel van Nederland zo veel mogelijk behouden te blijven.
5. Implicaties financieel
a) Consequenties EG-begroting:
De uitvoering en de werking van het ECRIS zullen budgettaire implicaties
hebben. De daaraan verbonden kosten zullen worden gedekt uit het specifieke programma Strafrecht als onderdeel van het kaderprogramma
Grondrechten en justitie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

3

b) Financiële, consequenties (incl. personele) voor Rijksoverheid en/of
decentrale overheden:
De Justitiële Informatiedienst zal het Justitieel Documentatie Systeem
dienen aan te passen. Dat gebeurt reeds in het kader van het proefproject
NJR. De kosten hiervan worden geschat op € 550 000. Bij de Europese
Commissie is in het kader van het NJR-project een subsidieaanvraag van
€ 385 000 ingediend, zodat Nederland, meer specifiek het ministerie van
Justitie, € 165 000 dient bij te dragen.
c) Financiële, consequenties (incl. personele) bedrijfsleven en burger:
n.v.t.
d) Administratieve lasten voor Rijksoverheid, decentrale overheden en/of
bedrijfsleven en burger: n.v.t.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid:
Alle misdrijven en straffen dienen te worden ondergebracht in de tabelcategorieën en bij de Commissie te worden aangeleverd (artikel 5, eerste
lid). Om de uitwisseling van gegevens zo efficiënt mogelijk te laten
verlopen worden de verschillende feiten ingedeeld in categorieën met
daaraan verbonden codes. De wijze waarop delicten zijn ingedeeld en
benoemd kan per lidstaat erg uiteenlopen. Het is derhalve zeer belangrijk
dat de uitwerking van deze tabelcategorieën goed gebeurt.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen en kaderbesluiten),
dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en
beschikkingen) met commentaar t.a.v. haalbaarheid:
Het besluit treedt in werking op de dag volgend op de publicatie in het
Publicatieblad van Europese Unie. De lidstaten krijgen echter wel tijd om
de nodige maatregelen te nemen om aan het besluit te kunnen voldoen.
Deze termijn wordt bepaald door kaderbesluit 2008/XX/JBZ. Nederland
voorziet geen problemen. Aangezien Nederland deelneemt aan de pilot is
te verwachten dat technische aanpassingen naar aanleiding van de implementatie van het kaderbesluit gering zullen zijn.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling:
In het voorstel is een evaluatiebepaling opgenomen, bestaande uit het
door de Commissie op gezette tijdstippen uitbrengen van verslag (artikel
8, eerste lid).
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
Informatie over het inschakelen van nationale agentschappen, zelfstandige bestuursorganen e.d.
a) Uitvoerbaarheid: n.v.t.
b) Handhaafbaarheid: n.v.t.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
a) Geen.
b) Toelichting implicaties: n.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

4

9. Nederlandse positie
a) Nederlandse belangen en eerste algemene standpunt:
Nederland bouwt graag mee aan de toekomst van Europa, waarin digitale
gegevensuitwisseling en samenwerking op het terrein van het te voeren
informatiebeleid steeds belangrijker zullen worden. Nederland neemt
daarom met instemming kennis van het voorstel voor een besluit van de
Raad betreffende de oprichting van het ECRIS.
Enige punten, onder andere de formulering van classificaties bij de
delictsomschrijving, behoeven volgens Nederland nog nader onderzoek
en discussie. Nader overleg met de Commissie over deze punten zal nog
plaatsvinden. Ook de vraag naar de afstemming van het ECRIS met de
NJR-pilot waaraan Nederland deelneemt, is nog onderwerp van nader
overleg.
Daarnaast acht Nederland het van belang dat wordt gelet op de verhouding met andere initiatieven op het terrein van (strafrechtelijke) gegevensuitwisseling.
Fiche 2: Mededeling Herziening werking regionale Adviesraden
1. Algemene gegevens
Voorstel: Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees
Parlement over de Herziening van de werking van de regionale Adviesraden
Datum Commissiedocument: 18 juni 2008
Nr. Commissiedocument: COM(2008) 364
Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId
=197117
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
niet opgesteld
Behandelingstraject Raad: niet van toepassing
Eerstverantwoordelijk ministerie: ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit
2. Essentie voorstel
In deze mededeling doet de Commissie verslag over het functioneren van
de regionale adviesraden (RAR’s), zoals bepaald bij besluit van 19 juli 2004
(2004/585/EG). Bij dit besluit is een gemeenschappelijk kader voor de
RAR’s opgericht. De regionale adviesraden (RAR’s) zijn opgericht om het
gemeenschappelijk visserijbeleid in staat te stellen voordeel te halen uit
de kennis en ervaring van vissers en andere belanghebbenden, en om
rekening te houden met de uiteenlopende omstandigheden in de communautaire wateren. De RAR’s adviseren de Commissie en de lidstaten en
dragen bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het gemeenschappelijk visserijbeleid.
Het verslag dat nu voorligt, voldoet aan de verplichting van de Commissie
om het Europees Parlement te informeren over de oprichting en het functioneren van de RAR’s. In het verslag analyseert en beoordeelt de Commissie het huidige kader voor de werking van de RAR’s en wordt aandacht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

5

besteed aan de bijdrage die de RAR’s leveren aan het gemeenschappelijk
visserijbeleid, aan de huidige tendensen en aan de verbeteringen van het
raadplegingsproces.
Meer specifiek richt de analyse zich op het geografisch bereik, de structuur, het lidmaatschap en optionele procedures, deelname door nietleden, de bijdrage van de RAR’s aan het besluitvormingsproces in het
kader van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB), de follow-up van
RAR-adviezen en mogelijkheden om de kwaliteit en tijdigheid van de
RAR-adviezen te verbeteren. Verbeteringsmogelijkheden ziet de Commissie met name op het vlak van frontloading, gerichtere en simpelere
vragen vanuit de Commissie aan de RAR, focus op lange termijn strategie
(i.p.v. discussie over korte termijnkwesties), een betere beschikbaarheid
van wetenschappelijke kennis voor de RAR en een ruimere multisectorale
samenstelling van de RAR’s.
De Commissie concludeert dat het juridisch kader voor de RAR’s voldoet,
maar dat op korte termijn binnen de juridische regels verbeteringen
mogelijk zijn. De Commissie zegt toe zich te zullen inzetten voor promotie
van de RAR’s om bredere deelname en zichtbaarheid te bevorderen, de
toegang tot wetenschappelijke informatie voor de RAR’s te verbeteren, de
RAR’s bij strategische gedachteontwikkeling te betrekken, de RAR’s in een
vroeger stadium te betrekken, benchmarks te laten opstellen om de
adviezen en de follow-up van deze adviezen te toetsen en richtsnoeren
voor te stellen voor het financieel beheer van de communautaire cofinanciering.
3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
Het juridische kader rondom de RAR’s wordt niet gewijzigd. Wel komt de
Commissie met een aantal verbeterpunten. Deze verbeterpunten kunnen
in de toekomst leiden tot een verdere ontwikkeling en optimale benutting
van de RAR’s. De subsidiariteit en proportionaliteit van deze voorgestelde
verbeteringen wordt positief beoordeeld. De werking van de RAR’s kan
het beste op Europees niveau worden verbeterd, omdat ook het gemeenschappelijk kader voor de RAR’s op dit niveau is vastgesteld.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Nederland ondersteunt de noodzaak om benchmarks vast te stellen voor
de kwaliteit en tijdigheid van de adviezen, maar Nederland ziet vooral ook
een belangrijke verbetermogelijkheid voor de Commissie waar het de
opvolging van de RAR-adviezen betreft. De communicatie tussen de RAR’s
en de instituties (Commissie/Raad/lidstaten) dient een tweerichtingsverkeer te zijn; binnen de grenzen van tijd, mensen en financiële middelen is
hier nog verbetering in aan te brengen. Dat wil zeggen dat de adviezen
van de RAR’s serieus worden overwogen door de Commissie en dat de
Commissie helder communiceert over haar afwegingen om een advies
wel of niet te volgen. De motivatie van de Commissie om adviezen al dan
niet naast zich neer te leggen is vooral in het geval van afwijking van het
advies erg belangrijk. Tevens dienen er voldoende financiële middelen te
zijn voor de RAR’s, zodat zij hun mandaat adequaat kunnen uitvoeren (in
voorkomende gevallen verwacht de Commissie op zeer korte termijn
advies van de RAR).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

6

Meer in het algemeen is Nederland een groot voorstander van meer en
betere regionale samenwerking, zowel binnen de EU als buiten de EU,
bijvoorbeeld in een regionale Conventie als de Oslo-Parijse (OSPAR)
Conventie ter bescherming van de Noordoost Atlantische Oceaan. In 2002
heeft Nederland zich sterk gemaakt voor het oprichten van de RAR’s. In de
RAR’s ziet Nederland een goed instrument om het draagvlak voor het GVB
te versterken door de betrokkenheid van alle stakeholders en door het
geografisch dichterbij brengen van het Europees vastgestelde visserijbeleid – waarbij voorkomen dient te worden dat het GVB wordt gerenationaliseerd. Daarnaast kunnen de RAR’s een belangrijke bijdrage leveren
aan het bereiken van een level playing field in de visserij.
Ten aanzien van de samenstelling van de deelname acht Nederland het
relevant dat wordt vastgehouden aan de verhoudingen zoals die nu zijn
vastgesteld voor de RAR’s, te weten 2/3 deelname vanuit de visserijsector
(vangst, handel etc.) en 1/3 vanuit andere belanghebbende organisaties
(NGO’s).
Nederland ondersteunt het streven van de Commissie naar het ontwikkelen van strategische lange termijnadviezen door de RAR’s, maar vindt
niet dat de advisering zich hiertoe zou moeten beperken; ook concrete
zaken die direct effect hebben op de duurzaamheid van de visserij dienen
onderwerp te kunnen zijn van advisering door de RAR.
De mededeling heeft geen financiële gevolgen voor Nederland.
Fiche 3: Mededeling Small Business Act
1. Algemene gegevens
Voorstel: Mededeling «Denk eerst klein», Een «Small Business Act» voor
Europa
Datum Commissiedocument: 25 juni 2008
Nr. Commissiedocument: COM(2008) 394
Pre-lex: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2008
:0394:FIN:NL:PDF
Nr. impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
SEC (2008) 2101, 2102, 2103 en Opinie 3856.
Behandelingstraject Raad: Raadswerkgroep Concurrentievermogen en
Groei, Raad voor Concurrentievermogen december 2008 (Raadsconclusies). Al eerder besproken tijdens informele Raad voor Concurrentievermogen van april en juli.
Eerstverantwoordelijk ministerie: ministerie van Economische Zaken
2. Essentie voorstel Ondernemerschap en het MKB zijn van groot
belang voor het concurrentievermogen, de groei en de dynamiek
van de economie, zoals ook erkent in de Lissabonstrategie.
Uit de tussentijdse evaluatie van het moderne MKB-beleid van de EU voor
de periode 2005–2007 (COM(2007) 592) blijkt dat de lidstaten en de EU
voortgang hebben geboekt bij de totstandbrenging van een meer
MKB-vriendelijk ondernemingsklimaat. Meer is echter nodig om het
potentieel van het MKB ten volle te kunnen benutten, aangezien de groei
van het MKB in de EU achterloopt in vergelijking met bijvoorbeeld de VS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

7

De Europese Raad van maart 2008 heeft de Europese Commissie
gevraagd te komen met een Small Business Act (SBA), hetgeen de
Commissie met deze mededeling verwezenlijkt.
Met de SBA wordt een samenhangend beleidskader ontwikkeld om het
belang van ondernemerschap en het MKB in de Europese economie en
maatschappij te benadrukken en te versterken. De Commissie zet in de
SBA tien principes (zie 3) uiteen om het creëren en implementeren van
een ondernemers- en MKB-vriendelijk beleid op zowel EU- als op lidstaatniveau te garanderen. Met deze tien principes beoogt de Commissie om
de erkenning van ondernemerschap te vergroten, het «denk eerst klein»
principe dat inhoudt dat de belangen van MKB bedrijven meewegen in de
beleidsvorming (van wetgeving tot publieke dienstverlening) en de groei
en concurrentiekracht van MKB-bedrijven te stimuleren. Per principe
worden naast reeds bestaande maatregelen ook een aantal nieuwe maatregelen op Europees niveau en aanbevelingen aan de lidstaten voorgesteld. Naast deze tien principes komt de Commissie met een vijftal nieuwe
wetgevingsvoorstellen op EU-niveau om de mogelijkheden van het MKB
binnen de EU verder te versterken (zie onder 3).
De Commissie wenst dat de SBA volledig in de Lissabonstrategie wordt
geïntegreerd en nodigt de lidstaten uit om de voortgang van de, aan de
SBA gerelateerde, beleidsacties in hun nationale hervormingsplannen op
te nemen.
3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
Ja, de Commissie komt met maatregelen of kondigt deze aan in de mededeling. Deze maatregelen zijn op te delen in twee niveaus:
1. concrete nieuwe wetgevingsvoorstellen en
2. tien principes met daar bijhorend maatregelen op Europees niveau en
suggesties aan lidstaten.
1. De nieuwe wetgevingsvoorstellen
De Commissie koppelt vijf nieuwe voorstellen aan de SBA. Daarvan heeft
zij er drie tegelijkertijd of direct na de presentatie van de SBA uitgebracht.
Het gaat dan om de algemene vrijstellingsverordening voor staatssteun
aan het MKB, het voorstel voor een verordening betreffende een statuut
voor een Europees Besloten Vennootschap (COM(2008) 396) en een voorstel voor een richtlijn over verlaagde BTW tarieven (COM(2008) 428).1 De
algemene vrijstellingsverordening is gebaseerd op een autonome
bevoegdheid van de Commissie om bepaalde soorten steunmaatregelen
vrij te stellen van voorafgaande melding.2 Deze verordening is reeds
aangenomen door de Commissie (d.d. 7 juli 2008) en zal in augustus 2008
in werking treden. In voorbereiding zijn een wetgevingsvoorstel voor
verdere modernisering, vereenvoudiging en harmonisatie van de
bestaande regels over BTW-facturering om de lasten voor het bedrijfsleven te verlichten en een voorstel voor een wijziging van richtlijn 2000/
35/EG over betalingsachterstand waarin op Europees niveau de wettelijke
betalingstermijnen en mogelijke boetes bij te late betalingen zijn vastgelegd.
1

De voorstellen rond de Europese B.V. en de
verlaagde BTW tarieven zullen uitgebreid
worden behandeld in aparte BNC fiches.
2
In dit geval gaat het om vrijstellingen van
steun aan het MKB, steun ten behoeve van
onderzoek en ontwikkeling voor het MKB,
werkgelegenheidssteun en regionale steun.

2. Tien Principes
In de SBA zet de Commissie de volgende tien principes uiteen:
1. een gunstig klimaat scheppen voor ondernemers en familiebedrijven,
waarin ondernemerschap beloond wordt;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

8

2. ervoor zorgen dat eerlijke ondernemers die failliet gegaan zijn snel een
tweede kans krijgen;
3. bij het opstellen van regels uitgaan van het principe «denk eerst klein»;
4. ervoor zorgen dat overheden openstaan voor de behoeften van het
MKB;
5. ee beleidsinstrumenten aanpassen aan de behoeften van het MKB:
deelname van het MKB aan de overheidsopdrachten vergemakkelijken
en gebruikmaken van de mogelijkheden van staatssteun voor het MKB;
6. ee toegang van het MKB tot financiering vergemakkelijken en ontwikkelen van een ondernemersklimaat dat tijdige betaling bevordert;
7. het MKB helpen om de mogelijkheden van de interne markt beter te
benutten;
8. bijscholing en alle vormen van innovatie in het MKB bevorderen;
9. het MKB in staat stellen in te spelen op uitdagingen op milieugebied;
10. het MKB steunen en stimuleren om van groeiende markten te profiteren;
Deze tien principes dragen bij aan het bereiken van de drie doelstellingen
van de SBA: het erkennen van het belang van ondernemerschap, het
verankeren van het «denk eerst klein» uitgangspunt en het bevorderen
van de groei en het concurrentievermogen van het MKB. Veel maatregelen die de Commissie in de SBA heeft opgenomen betreffen lopend
beleid. Nieuwe maatregelen die de Commissie naast de vijf wetgevingsvoorstellen aankondigt zijn onder andere:
• de actualisering van het doorlopende vereenvoudigingsprogramma
begin 2009;
• invoering van een MKB toets in de impact assesment bij nieuwe EU
wetgeving;
• ontwikkeling van een vrijwillige gedragscode voor aanbestedende
diensten;
• bezien van mogelijkheden om grensoverschrijdende investeringen
door venture capital fondsen te bevorderen;
• de lidstaten ondersteunen bij het opzetten van hoogwaardige
programma’s om de investeringsgereedheid van ondernemers te
vergroten;
• uitbrengen van een actieplan in 2008 om het gebruik van interoperabele elektronische handtekeningen en elektronische authenticatie te
stimuleren.
Daarnaast nodigt de Commissie de lidstaten uit om actie ten nemen,
waaronder:
• ondernemerschap verankeren in onderwijs in alle middelbare scholen;
• stakeholders, waaronder het MKB, minimaal 8 weken voor het doen
van voorstellen te consulteren;
• de aanbestedende diensten te stimuleren om de toegang voor het
MKB te vergemakkelijken;
• de toegang voor venture capital fondsen opererend binnen de EU tot
de eigen markt te vergemakkelijken;
• te zorgen voor een evenwichtige samenstelling van normalisatiecomités en de normalisatie-instituten te vragen hun businessmodellen
tegen het licht te houden om de kosten van toegang tot normen te
verlagen.
Subsidariteit- en proportionaliteitsoordeel
Nederland ondersteunt de doelstelling van de Commissie om het ondernemingsklimaat meer ondernemers- en MKB-vriendelijk te maken.
MKB-beleid is primair een nationale aangelegenheid, omdat het MKB
vanwege zijn omvang met name gericht is op nationale en regionale
structuren. Een Europese aanpak heeft meerwaarde om de werking van
de interne markt te verbeteren en de regelgeving te vereenvoudigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

9

Daarnaast heeft de EG een rol bij het versterken en verbreden van
publieke/private financieringsinstrumenten voor onder andere risicokapitaal en garanties. De Commissie beoogt dit te bereiken met deze
mededeling, met specifieke aandacht voor de groei en concurrentiekracht
van het MKB. Nederland beoordeelt de subsidiariteit dan ook als positief.
Nederland beoordeelt ook de proportionaliteit als positief. De SBA is een
actieplan dat niet juridisch bindend is . Nederland acht dit voor een
terrein, waarvan de verantwoordelijkheid primair bij de lidstaten ligt, een
geschikt instrument. Het overgrote deel van de maatregelen die de
Commissie voor zichzelf voorstelt, is van het juiste ambitieniveau en de
suggesties voor de lidstaten richten zich op de juiste knelpunten. Bij
sommige suggesties gericht aan de lidstaten gaat de Commissie echter te
ver, doordat deze te gedetailleerd zijn geformuleerd. Voorbeelden hiervan
zijn het consulteren van het MKB 8 weken voordat een voorstel uitkomt,
het verlenen van vergunningen binnen een maand, de gedetailleerde
suggesties rond aanpak van ondernemerschap in het onderwijscurriculum, en de 3-jarige statistiekvakantie. Hiermee krijgen de lidstaten te
weinig ruimte voor een nationale invulling die afgestemd is op de specifieke situatie in de betreffende lidstaat. Hoewel suggesties niet bindend
zijn, had Nederland liever gezien dat de Commissie met meer algemene
suggesties was gekomen.
De aangekondigde voorstellen (zoals het voorstel voor een wijziging van
Richtlijn 2000/35/EG inzake betalingsachterstand, het actieplan interoperabele elektronische handtekeningen en authenticatie) zullen later, na de
presentatie door de Commissie, op eigen merites worden beoordeeld.
Aangezien deze mededeling voornamelijk bestaat uit lopend beleid, heeft
deze mededeling vooralsnog beperkte financiële gevolgen voor de
EU-begroting. Uit de door de EU uitgevoerde Impact Assessment blijkt dat
de voorgestelde maatregelen binnen de huidige EU budgetten kunnen
worden opgevangen. Vooralsnog heeft deze mededeling geen nationale
financiële gevolgen. Eventuele nationale financiële gevolgen dienen te
worden ingepast op de begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen, conform de gangbare regels budgetdiscipline.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Nederland steunt het doel en de integrale aanpak van de Commissie om
het belang van ondernemerschap en MKB stevig in het beleid te verankeren om zo de groei en het concurrentievermogen te versterken. Het
MKB is van groot belang voor economische groei en werkgelegenheid.
Nederland heeft dan ook in het Beleidsprogramma 2007–2011 het belang
van ondernemerschap en MKB stevig geagendeerd. Voor Nederland staan
twee uitgangspunten centraal in de beoordeling van de mededeling:
• De Small Business Act moet zich, zoals ook in het voorstel gebeurt, in
hoofdzaak richten op die zaken waar echt sprake is van toegevoegde
waarde van actie op Europees niveau, zoals het verbeteren van de
werking van de interne markt en het vereenvoudigen van Europese
wetgeving. Daarnaast heeft de Commissie een rol bij het versterken en
verbreden van publieke/private financieringsinstrumenten voor onder
andere risicokapitaal en garanties. De Commissie gaat in een aantal
van haar suggesties aan de lidstaten te ver, door te gedetailleerd voor
te stellen op welke wijze de knelpunten aangepakt dienen te worden.
Dit doet geen recht aan de onderlinge verschillen in de lidstaten. Het
gaat dan bijvoorbeeld om gedetailleerde suggesties rond aanpak van
ondernemerschap in het onderwijscurriculum en rond regelgeving
(verplicht 8 weken vooraf consulteren, vergunningverlening binnen
1 maand en invoering van de 3-jaar statistiekvakantie). Ook de aanbeveling van de Commissie om nationaal instrumenten te ontwikkelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

10

•

voor een financieringsbehoefte tot € 1 mln. is volgens Nederland te
gedetailleerd. De knelpunten rond financieringsbehoeften verschillen
per lidstaat. In Nederland heeft het MKB met name moeite om toegang
te krijgen tot financiering voor bedragen tot € 5 miljoen. Met de kapitaalmarktinstrumenten, zoals de Borgstellingsregeling voor het MKB,
bevordert Nederland de toegang tot financiering.
Daarnaast heeft Nederland ook aangegeven dat de voorgestelde maatregelen moeten aansluiten bij de knelpunten van het MKB in de praktijk. Nederland steunt de Commissie dan ook om geen MKB quota op
te nemen voor overheidsaanbestedingen en het Zevende Kaderprogramma. Dergelijke quota grijpen te zeer in op respectievelijk de inzet van
overheidsmiddelen en de effectiviteit van programma’s. Daarnaast
komen voorkeursmaatregelen onvoldoende tegemoet aan problemen
waarvoor het MKB zich gesteld ziet.

Met de Small Business Act geeft de Commissie een integraal overzicht
van reeds lopende initiatieven gericht op het MKB en wordt een aantal
nieuwe acties geïnitieerd. De integrale aanpak zoals de Commissie deze
voorstelt in de SBA wordt door Nederland verwelkomd. Hieronder wordt
de Nederlandse positie weergegeven ten aanzien van een aantal belangrijke maatregelen en suggesties aan de lidstaten die in de SBA zijn opgenomen.
• Nederland steunt de actieve inzet van de Commissie om de administratieve procedures zo eenvoudig en snel mogelijk te maken en door
concrete acties ter vermindering van de regeldruk door te voeren. Het
initiatief van de Commissie om het «denk eerst klein» principe toe te
passen door op Europees niveau een MKB test in de impact assessments van nieuwe wetgeving op te nemen, door het MKB als specifieke stakeholder vroegtijdig te betrekken bij nieuwe Europese regelgeving en door het definiëren van terreinen waar een lichter regime (of
een vrijstelling) voor het MKB kan gelden, in het kader van de 25%
lastenverlichting, beoordeelt Nederland als positief. Bij het verlichten
van de regeldruk voor het MKB in EU-verband zijn voor Nederland met
name de volgende domeinen prioritair, aangezien daar de EU-lasten
voor het MKB relatief hoog zijn: jaarrekening, statistieken, etikettering
en arbo-regelgeving.
• Ook ondersteuning van het MKB bij het benutten van de kansen van de
interne markt en verbetering van de werking van de interne markt
heeft de steun van Nederland. Deze initiatieven liggen duidelijk binnen
de competentie van de EU.
• Nederland steunt het streven om de grensoverschrijdende mobiliteit
van het MKB te bevorderen. Het voorstel voor een Europees B.V.
statuut kan hieraan een bijdrage leveren. Het voorstel roept nog wel
vragen op, met name over de rechtszekerheid en betrouwbaarheid.
Nederland vindt het belangrijk dat er een rechtsvorm ontstaat die
betrouwbaar en praktisch werkbaar is. Dan zal de Europese B.V. een
toegevoegde waarde hebben.
• Nederland is blij met de goedgekeurde algemene groepsvrijstellingsverordening, waarin ook MKB-vrijstellingen voor staatssteun zijn opgenomen. Door de nadruk op horizontale steun sluit de verordening goed
aan bij het streven naar «minder en beter gerichte» staatsteun. Wat
Nederland betreft is hiermee een afdoende kader geschapen voor
steun aan het MKB.
• De initiatieven van de Commissie om het MKB te faciliteren bij de
toegang tot financiering door implementatie van reeds ingezette
acties, zoals risico kapitaal, garantieregelingen en grensoverschrijdende investeringen door venture capital fondsen, steunt Nederland.
Ook het initiatief van de Commissie om lidstaten te ondersteunen bij
het inrichten van programma’s om de investeringsgereedheid van
ondernemers te bevorderen, steunt Nederland. Veel MKB-ers hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

11

•

•

•

moeite om kapitaal aan te trekken om internationale activiteiten binnen
de EU te financieren. Het zou goed zijn als de Commissie bekijkt of en
hoe zij een rol kan spelen bij het oplossen van de problemen die Europese MKB’ers ondervinden bij het financieren van hun internationale
activiteiten in de EU.
Nederland steunt de gedachte dat MKB-belangen moeten worden
meegenomen bij het tot stand komen van normen. Normalisatie is
primair een activiteit die wordt bepaald door marktbehoeften en die
wordt uitgevoerd door de markt. Haar succes is afhankelijk van het
commitment van stakeholders om deel te nemen. Deelname aan het
totstandkomingproces van normen door alle betrokken partijen, zoals
het MKB en de gebruikers, is hierbij van belang. Nederland vindt het
daarom goed om zowel Europese als nationale standaardisatie-instellingen te vragen hun business models tegen het licht te houden.
De Commissie komt nog met een voorstel over de aanpak van te late
betalingen. Nederland vindt dat de lange betalingstermijnen onderdeel
vormen van een breder probleem, met enerzijds te grote marktmacht
van grote bedrijven en anderzijds beperkt debiteurenbeheer vanuit het
MKB zelf, als oorzaak. Met name voorlichting over het belang van goed
debiteurenbeheer op nationaal niveau zou hierin mogelijk verbetering
kunnen brengen. De Tweede Kamer heeft de motie Aptroot/Vos (II
2007–2008, 31 200 XIII, nr. 62) aangenomen waarin de regering wordt
verzocht de problemen te inventariseren die het MKB in verschillende
sectoren door onvoldoende tegenmacht hebben met de marktmacht
van grote partijen. Over deze inventarisatie en de mogelijke oplossingen van de problemen zal de Tweede Kamer afzonderlijk worden
geïnformeerd.
Nederland deelt de mening van de Commissie dat de lidstaten een
belangrijke rol hebben in de verbetering van de toegang van het MKB
tot aanbesteden. Er blijkt in de praktijk een aantal belemmeringen te
zijn voor het MKB om mee te doen bij aanbesteden, onder andere
hoge lasten, onnodig hoge eisen en informatietekort. Nederland is van
mening dat de Commissie naast de uitgebrachte vrijwillige code of
conduct ook zou moeten onderzoeken op welke wijze de aanbestedende diensten van de Europese lidstaten de richtlijnen naleven en
handhaven. Tevens zal Nederland onder de aandacht brengen dat ook
de Europese instellingen zich bij hun aanbestedingen committeren aan
oplossing van de geconstateerde knelpunten.

Fiche 4: Mededeling inzake Europese samenwerking op
schoolgebied
1. Algemene gegevens
Titel voorstel: Mededeling Betere competenties voor de 21e eeuw: een
agenda voor Europese samenwerking op schoolgebied
Datum Commissiedocument: 3 juli 2008
Nr. Commissiedocument: COM(2008) 425
Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId
=197202
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
niet opgesteld.
Behandelingstraject Raad: Via Raadswerkgroep Onderwijs naar OJC-Raad
van 20–21 november 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

12

Eerstverantwoordelijk ministerie: ministerie van OCenW
2. Essentie voorstel
De Europese Commissie presenteerde op 2 en 3 juli jl. een omvangrijk
sociaal pakket, inclusief richtlijnvoorstellen en mededelingen op het
gebied van sociale zaken en gezondheidszorg. Deze mededeling maakt
hier onderdeel van uit.
Economische en sociale veranderingen in de 21e eeuw brengen nieuwe
mogelijkheden en uitdagingen met zich mee. De Europese Raad heeft
herhaaldelijk gewezen op de sleutelrol van onderwijs en scholing voor
toekomstige groei, concurrentievermogen en sociale cohesie van de Unie.
Een belangrijke uitdaging voor de EU is het intensiveren van de hervorming van schoolsystemen zodat iedere jongere zijn of haar volle potentieel kan ontwikkelen. Schoolonderwijs zou een kernprioriteit voor de
volgende cyclus van het Lissabonproces moeten zijn. Deze mededeling
identificeert gebieden waar verandering nodig is om de scholen in Europa
in staat te stellen jongeren adequaat toe te rusten voor het leven in de 21e
eeuw.
Er wordt een agenda voorgesteld voor het versterken van Europese
samenwerking op het gebied van schoolonderwijs met als aandachtsgebieden:
1. Focus op competenties:
a. actieplannen ontwikkelen en streefcijfers vaststellen om lees-, schrijfen rekenniveau te verhogen;
b. versterken van transversale- en vakcompetenties, vooral «leren te
leren»;
c. een allesomvattende aanpak van de ontwikkeling van competenties.
2. Kwalitatief hoogwaardig leren voor elke leerling:
a. uitbreiden van de toegang tot voorschools onderwijs van hoge kwaliteit;
b. meten en verbeteren van de impact van schoolsystemen op kansgelijkheid en verminderen van kwaliteitsverschillen tussen scholen;
c. vergemakkelijken van overgang tussen verschillende schooltypes en
-niveaus;
d. terugdringen voortijdig schoolverlaten;
e. tijdige steun en een aanpak op maat binnen regulier onderwijs voor
zorgleerlingen.
3. Leraren en schoolpersoneel:
a. zorgdragen dat lerarenopleiding, steun voor beginnende leerkrachten
en professionele ontwikkeling gecoördineerd, coherent, voldoende
gefinancierd zijn en gewaarborgde kwaliteit hebben en verbeteren van
aanbod, kwaliteit en benutting van in-service lerarenopleiding;
b. verbeteren van werving van leraren, zodat de beste kandidaten geselecteerd kunnen worden en goede leraren in uitdagende scholen
geplaatst kunnen worden;
c. verbeteren van werving van schoolleiders en hen in staat stellen te
focussen op verbetering van het leren door leerlingen en ontwikkeling
van schoolpersoneel.
Daarnaast wordt aangegeven dat de vooruitgang op de bestaande
benchmarks op het terrein van primair en voortgezet onderwijs (te weten:
leesvaardigheid, voortijdig schoolverlaten, aantal leerlingen met diploma
bovenbouw middelbaar onderwijs) nog te wensen over laat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

13

3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
De Commissie kondigt in de mededeling geen concrete wet- en regelgeving voor de toekomst aan, maar formuleert een «samenwerkingsagenda» met onderwerpen waarop toekomstige Europese samenwerking
zich zou moeten richten, ter ondersteuning van de lidstaten in hun streven
naar verbetering van het schoolonderwijs.
Deze ondersteuning vindt plaats op basis van vrijwilligheid. De Commissie benadrukt in de mededeling haar rol van ondersteuner van de
lidstaten, door faciliteren van uitwisseling van informatie en goede praktijken («leren van elkaar»). Het is aan de lidstaten of het van deze ondersteuning gebruik wil maken. Lidstaten blijven zelf verantwoordelijk voor
de organisatie en de inhoud van het onderwijs. Nederland zal bij de
uitwerking van deze mededeling alert zijn op subsidiariteits- en proportionaliteitsaspecten.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Dit is de eerste keer dat er vanuit de Europese Commissie een mededeling
verschijnt die een agenda voorstelt voor het funderend onderwijs in zijn
volle breedte. Deze ontwikkeling mag markant genoemd worden en de
Nederlandse inzet zal dan ook voorzichtig zijn: de rol van de EU kan
slechts ondersteunend zijn. Wat Nederland betreft is de belangrijkste
meerwaarde van Europees optreden op dit terrein het faciliteren van het
«leren van elkaar» door de lidstaten.
Veel van de in deze mededeling bepleite initiatieven worden in Nederland
al ondernomen. Zo streeft het kabinet ernaar dat alle doelgroepkinderen
in 2011 bereikt worden met voor- en vroegschoolse programma’s en daarmaast naar het verhogen van de kwaliteit van het voorschools onderwijs
in Nederland. Verder leggen de kwaliteitsagenda’s primair en voortgezet
onderwijs (TK (2007–2008) 31 293, nr. 1 en TK (2007–2008) 31 289, nr. 42) al
nadruk op het leren van de basisvaardigheden lezen en rekenen. Ook
geeft Nederland prioriteit aan het verminderen van voortijdig schoolverlaters en het verbeteren van de doorstroming tussen opleidingen. Bovendien heeft Nederland onlangs het Actieplan Leerkracht van Nederland (TK
(2007–2008) 27 923, nr. 45) uitgebracht, waarin maatregelen genomen
worden om het beroep van leraar aantrekkelijker te maken voor nieuw en
zittend personeel, de leraar te ondersteunen bij zijn professionele ontwikkeling en de school verder te ontwikkelen tot een sterke organisatie.
Momenteel werkt Nederland aan een kwaliteitsagenda voor het opleiden
van leraren waarin een aantal maatregelen aangekondigd zullen worden
ter versterking van lerarenopleidingen (met aandacht voor een goed evenwicht tussen vakinhoud en didactiek/pedagogiek); voor het aantrekkelijker
maken van lerarenopleidingen voor o.a. academici en werkenden en voor
de professionele ontwikkeling van leraren. Ten slotte heeft het idee van
een passend onderwijsaanbod aan zorgleerlingen ook in Nederland de
aandacht.
In de mededeling wordt gesproken over intensivering van hervormingen
van de onderwijsstelsels. Mede in het licht van de uitkomsten van het
recente parlementaire onderzoek Onderwijsvernieuwingen zal van Nederlandse zijde bij de bespreking van de mededeling en eventuele daarop
gebaseerde Raadsconclusies worden benadrukt dat terughoudendheid
betracht moeten worden bij oproepen tot stelsel- en curriculumhervor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

14

mingen en bij het neerleggen van bredere maatschappelijke opgaven bij
het onderwijs. Nederland geeft voorrang aan het versterken van het
primaire proces, onder andere door de positie van de leraar te verbeteren
en door het opbrengstgericht werken in het primair onderwijs te
versterken.
Ook wordt in de mededeling gerefereerd aan kansengelijkheid. Wat
Nederland betreft gaat dit ook om kansen bieden aan alle talenten: het
doorbreken van de zesjescultuur en het aanpakken van de oorzaken van
onderpresteren.
Nederland zal blijvend aandacht vragen voor de vermindering van de
administratieve lastendruk voor lidstaten en onderwijsveld. Het opstellen
van rapportages, monitoring en indicatorenontwikkeling zal tot een
minimum beperkt moeten blijven. Nederland zal eventuele voorstellen
van nieuwe benchmarks op het terrein van schoolonderwijs kritisch
beoordelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 666

15