Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

313
Vragen van het lid Wolbert (PvdA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over terminale patiënten die onnodig in het ziekenhuis liggen
(ingezonden 29 augustus 2014).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 23 oktober 2014) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2014–2015, nr. 29
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Terminale patiënt ligt vaak onnodig in het
ziekenhuis»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
In hoeverre vindt u het wenselijk dat terminale patiënten, indien mogelijk,
zorg ontvangen in eigen thuisomgeving? Deelt u de mening dat dit bijdraagt
aan waardig sterven?
Antwoord 2
Ja. In de brief van 11 december 2013 (Kamerstuk 29 509, nr. 46) geeft de
Staatssecretaris van VWS aan dat uit onderzoek blijkt dat driekwart van de
mensen er voor kiest om thuis te sterven, wanneer de vraag wordt voorgelegd waar zij wensen te overlijden. Eén van de belangrijke uitgangspunten
in het beleid rond palliatieve zorg is dan ook dat de zorg zo dichtbij als
mogelijk is georganiseerd. Huisartsen, (wijk)verpleegkundigen en verzorgenden vervullen een spilfunctie gericht op een zo goed mogelijke zorg en
ondersteuning in de thuissituatie.
Vanaf 1 januari 2015 valt palliatieve terminale zorg thuis onder de aanspraak
wijkverpleging in de Zorgverzekeringswet. Daarmee krijgt de (wijk)verpleegkundige, in samenwerking met de huisarts, een grotere rol in de palliatieve
zorg thuis aan mensen.

1

ah-tk-20142015-313
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Terminale patiënt ligt vaak onnodig in het ziekenhuis, Trouw, 28 augustus 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3
In hoeverre vindt u het vanuit substitutie-oogpunt wenselijk dat terminale
patiënten indien mogelijk zorg ontvangen in eigen thuisomgeving?
Antwoord 3
Ik vind het zeer wenselijk, zeker als dit aansluit bij de wens van de patiënt en
zijn omgeving.
Vraag 4
Wat hebben huisartsen nodig om terminale patiënten minder snel door te
hoeven verwijzen? Wat hebben huisartsen nodig om het waardig sterven
bespreekbaar te maken met patiënt en diens naasten? Wat doet u om
huisartsen hierin te faciliteren?
Antwoord 4
Er zijn diverse initiatieven om te inventariseren wat huisartsen nodig hebben
om het gesprek aan te gaan en om minder snel door te hoeven verwijzen. De
KNMG handreiking «Tijdig spreken over het levenseinde» biedt ondersteuning aan artsen en patiënten bij het spreken over het levenseinde. Ik
ondersteun het project «Passende zorg in de laatste levensfase» van de
KNMG. Bij het publieksdebat «Moet alles wat kan? Debat passende zorg» op
23 september 2013 is uitgebreid aandacht besteed aan het onderwerp.
In het recente rapport van IKNL over palliatieve zorg voor «andere» doelgroepen (bij niet-oncologische doelgroepen, zie www.iknl.nl) zijn verschillende
zorgverleners, waaronder 118 huisartsen, per ziektebeeld gevraagd welke
verbeteringen nodig zijn in hun vakgebied. Huisartsen geven bijvoorbeeld aan
bij dementie behoefte te hebben aan een dementie-specifiek instrument voor
het herkennen en registeren van pijn en bij beroerte (CVA) aan de ontwikkeling van een richtlijn «Palliatieve zorg voor CVA».
De signalen uit bovengenoemde initiatieven zullen we meenemen bij de
verdere ontwikkeling van het Nationale Programma Palliatieve Zorg (NPPZ).
Vraag 5
Welke rol ziet u voor ziekenhuizen en hun specialisten om huisartsen te
ondersteunen in de thuisverzorging van terminale patiënten? Hoe gaat u
samenwerking tussen huisartsen en specialisten stimuleren bij het bieden van
terminale zorg?
Antwoord 5
Ik denk dat die rol bijvoorbeeld ligt bij het bieden van deskundigheid
aangaande palliatieve zorg en advies bij complexe patiënten. Het thema
coördinatie van zorg, waaronder samenwerking tussen eerste en tweede lijn
is één van de vier kernthema’s van het bovengenoemde NPPZ. De samenwerking en coördinatie tussen deze groepen moet verder verbeteren.
Vraag 6
Welke andere knelpunten signaleert u bij de thuisverzorging van terminale
patiënten en wat doet u om deze knelpunten te verhelpen?
Antwoord 6
We blijven investeren in de palliatieve zorg, zodat de zorg nog beter aan de in
de bovengenoemde Kamerbrief genoemde uitgangspunten voldoet (kwaliteit
van leven centraal, ondersteuning voor lichamelijke en psychosociale
problemen, zorg zo dicht bij als mogelijk, extra aandacht voor mantelzorgers,
palliatieve zorg als onderdeel van de reguliere zorgverlening, waar nodig is
specialistische kennis snel beschikbaar). Het niet voldoen aan deze uitgangspunten kan leiden tot knelpunten in de thuisverzorging van terminale
patiënten. Verder is het tijdig bespreekbaar maken van de laatste levensfase
belangrijk, zodat mensen afgewogen keuzes kunnen maken. Daarmee kunnen
ook situaties worden voorkomen zoals omschreven in het bewuste artikel in
Trouw, waarin huisartsen onder druk van stress en familie patiënten toch
maar doorsturen naar het ziekenhuis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden
Bruins Slot en Keijzer (beiden CDA), ingezonden 29 augustus 2014 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 236).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3