Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3071
Vragen van de leden Hoogland (PvdA) en Visser (VVD) aan de Minister van
Infrastructuur en Milieu over het bericht «Miljoenenstrop door kosten aan
Botlekbrug» (ingezonden 16 juni 2016).
Antwoord van Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu) (ontvangen 8 juli 2016).
Vraag 1
Kent u de berichten «Miljoenenstrop door kosten aan Botlekbrug» en
«Onkosten Botlekbrug «schokkend»?1 Herinnert u zich uw antwoorden op de
vele eerdere vragen over problemen met de Botlekbrug?2
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Kunt u de Kamer inzicht geven in alle kosten als gevolg van de aanhoudende
problemen met de Botlekbrug die voor rekening van de rijksoverheid
(Rijkswaterstaat), andere overheden, de aannemer en al dan niet andere
partijen zijn gekomen? Kunt u daarbij in ieder geval ingaan op de kosten –
allen genoemd in het artikel – voor scheepvaartbegeleiding, permanente
monteurs, de sms-dienst, het reviewteam, de vervanging van sensoren,
wijzigingen in het ICT-systeem, analyse bij een noodstop, stroomuitval, extra
controles op de grendels, het nieuw grendelontwerp, reparatiekosten en
«aanvullende maatregelen»?
Vraag 3
Kunt u per kostenpost aangeven waarom de rijksoverheid deze voor haar
rekening neemt en niet de aannemer? Welke afspraken zijn er gemaakt vooraf
in het aanbestedingscontract? Wordt er nu door de storingen afgeweken van
de eerdere afspraken? Zo ja, waarom?

1
2

ah-tk-20152016-3071
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

AD, 14 juni 2016 (landelijk respectievelijk Rotterdam Stad).
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 1231 en 1343, Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2014–2015, nr. 3130, Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Vragen 2016Z10960.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 2 en 3
Rijkswaterstaat heeft geen kennis van kosten die gemaakt zijn door andere
overheden of andere partijen.
Rijkswaterstaat heeft geen inzicht in de kosten die door de opdrachtnemer
A-Lanes B.V. zijn gemaakt voor het afhandelen van storingen. Het gaat dan
over de in het krantenartikel genoemde kosten voor het vervangen van
sensoren, wijzigingen in het ICT-systeem, analyse bij een noodstop,
stroomuitval, extra controles op de grendels, het nieuwe grendelontwerp,
reparatiekosten en aanvullende maatregelen. Er is contractueel bepaald dat
de bouwer van de brug maatregelen neemt voor het herstellen en tegengaan
van storingen (zoals de reparatie van het omloopwiel) en de kosten daarvoor
draagt.
De kosten voor de scheepvaartbegeleiding, voor de permanente aanwezigheid van monteurs op de Botlekbrug in de periode oktober 2015 – februari
2016, voor het opstellen van het reviewrapport en voor de SMS-dienst komen
voor rekening van Rijkswaterstaat. Er is geen contractuele grondslag om deze
kosten op A-Lanes B.V. te laten verhalen. Rijkswaterstaat heeft ervoor
gekozen om deze maatregelen te treffen, vanuit zijn verantwoordelijkheid als
netwerkmanager, om de gevolgen van de storingen voor de gebruiker te
beperken en de beschikbaarheid te vergroten.
Hierna geef ik een nadere toelichting per kostenpost.
Inzet sleepboten: kosten € 1.300.000. Gedurende de tijd dat de noodstopvoorziening niet goed functioneerde zijn er sleepboten voor scheepvaartbegeleiding ingezet om de hinder voor de scheepvaart te beperken.
In het begin maakte de brug na een reset van de noodstopvoorziening eerst
een neerwaartse beweging om daarna omhoog te gaan. Als gevolg van de
neerwaartse beweging kon de categorie middelgrote schepen die de
Botlekbrug passeert, als ze met de stroom meevaren, niet zelfstandig én tijdig
remmen. Daarom heeft Rijkswaterstaat ervoor gekozen om totdat de
noodstop aangepast was de sleepboten in te zetten.
A-Lanes was in december 2015 klaar met deze aanpassing. Bij een noodstop
gaat de brug na een reset sindsdien direct omhoog. De inzet van sleepboten
is in februari 2016 beëindigd.
Permanente aanwezigheid van monteurs: Voor openstelling van de brug in
juli 2015 zijn er met A-Lanes B.V. afspraken gemaakt over onder meer de
permanente aanwezigheid van monteurs ter plaatse van de brug omdat
Spijkenisse nog niet direct gebruik kon maken van de Botlektunnel in
oostelijke richting. Van juli 2015 tot en met september 2015 waren de kosten
die verband houden met de inzet van die monteurs voor rekening van
A-Lanes B.V.
Vanaf oktober 2015 tot en met de eerste week van februari waren de kosten
van de aanwezigheid van monteurs voor rekening van Rijkswaterstaat. In
december 2015 is vervolgens besloten om alleen tijdens de spits monteurs
ter plaatse te hebben omdat de noodstopaanpassingen klaar waren en er een
duidelijke afname was van het storingsbeeld. In februari is op basis van het
toenmalige storingsbeeld besloten de aanwezigheid van monteurs volledig te
beëindigen. De kosten voor Rijkswaterstaat over de gehele periode bedragen
€ 1.370.000. De kosten voor het afhandelen van storingen en het inzetten van
extra expertise hiervoor wordt door A-Lanes B.V. betaald.
Kosten SMS-service (april 2015-heden): er is een SMS-service ontwikkeld om
de gebruikers te informeren over stremmingen. Dergelijke informatievoorziening is een publieke taak van Rijkswaterstaat en valt buiten het contract met
A-Lanes B.V. Van april 2015 tot heden zijn de gemaakte kosten € 37.500.
Reviewrapport: kosten Rijkswaterstaat € 24.500. In de review is met een
brede blik gekeken naar het afhandelen van storingen en naar de processen
rondom het brugproces. Met name deze laatste vallen onder de verantwoordelijkheid van Rijkswaterstaat, zoals het proces rond de bediening vanuit de
verkeerscentrale. In de review zijn ook aanbevelingen opgenomen die daarop
toezien. Bijvoorbeeld de aanbevelingen over de datacommunicatie. De kosten
van het opstellen van het reviewonderzoek zijn daarom 50/50 gedeeld met
A-Lanes B.V.
Alle genoemde bedragen zijn exclusief BTW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 4
Hoe verhouden de kosten die nu voor rekening van de overheid komen zich
tot uw eerdere uitspraak «dat [er] voor het Rijk geen kostenoverschrijdingen
[zijn] als het gevolg van het verhelpen van de storingen»?3
Antwoord 4
Er zijn geen kosten gemaakt door Rijkswaterstaat om de storingen te
verhelpen. De kosten zijn gemaakt om de hinder voor de gebruikers te
beperken en de beschikbaarheid van de netwerken te verhogen. Er is geen
sprake van een overschrijding omdat de kosten van deze maatregelen kunnen
worden opgevangen binnen het projectbudget.
Vraag 5
Hoe verhouden de kosten die voor rekening van de overheid komen zich tot
de gekozen contractvorm Design-Build-Finance-Maintain (DBFM), waarin
verantwoordelijkheid voor ontwerp, aanleg, financiering en onderhoud geheel
bij de aannemer liggen? Kunt u hierbij ook ingaan op andere DFBMcontracten, waarbij sprake kan zijn van storingen, zoals de Coentunnel en
andere projecten? Hoe is het geregeld bij recente storingen zoals in de
A73-tunnel en de nieuwe Ketheltunnel?
Antwoord 5
Bij DBFM-projecten, zoals de A15 Maasvlakte -Vaanplein en Coentunnel, is de
opdrachtnemer integraal verantwoordelijk voor ontwerp, aanleg, financiering
en onderhoud. Er worden prestatieafspraken gemaakt met de opdrachtnemer
in termen van beschikbaarheid van de weg. Indien er, als gevolg van het
uitvoeren van onderhoud of ten gevolge van een storing, sprake is van een
verminderde beschikbaarheid vindt een verrekening plaats. Dit kan in de
vorm van een korting op de beschikbaarheidsvergoeding. Ingeval van een
kritische storing die niet direct invloed heeft op de beschikbaarheid voor het
wegverkeer worden boetepunten opgelegd die ook met de aannemer worden
verrekend. Voor het herstel van dergelijke storingen zijn in het contract
hersteltermijnen opgenomen. De kosten voor herstel komen voor rekening
van de opdrachtnemer.
In de DBFM-contracten zijn ook afspraken opgenomen over de aanrij- en
hersteltijden. Deze afspraken zijn vergelijkbaar met de afspraken die in de
reguliere onderhoudscontracten voor de A73 tunnels en de Ketheltunnel zijn
opgenomen. Overschrijding van de aanrijtijden leidt tot een verrekening. Een
verschil met de DBFM-contracten is dat de opdrachtnemer van reguliere
onderhoudscontracten niet wordt betaald om de weg beschikbaar te houden,
maar om de kwaliteit van de infrastructuur op een vastgelegd niveau te
houden. De kosten van herstel van storingen komen afhankelijk van de
oorzaak en omvang van de herstelmaatregel voor rekening van opdrachtnemer of de overheid.
Indien Rijkswaterstaat ervoor kiest om ingeval van storingen of calamiteiten
vanuit zijn verantwoordelijkheid als netwerkmanager extra maatregelen te
nemen om de hinder van de gebruiker te beperken of om publieke communicatie in te richten, dan komen deze kosten voor rekening van Rijkswaterstaat
en kunnen deze niet verhaald worden op de opdrachtnemers, ongeacht de
contractvorm.
Vraag 6
Deelt u de mening, zoals verwoord in het artikel, dat het nu vooral aankomt
op «finetuning»? Zo ja, wanneer zijn de storingen dan voorbij?
Antwoord 6
Na de review die eind 2015 op verzoek van Rijkswaterstaat door een
onafhankelijke commissie is uitgevoerd, zijn diverse verbetermaatregelen
doorgevoerd waarbij de focus lag op het oplossen van de problemen aan een
aantal kwetsbare onderdelen, zoals de grendels. Het onderzoek naar
mogelijke ontwerpaanpassingen loopt en zal dit najaar worden afgerond
waarna Rijkswaterstaat hierover besluiten neemt. De genomen en nog te
nemen maatregelen gaan hiermee verder dan alleen «finetuning».
3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 3130.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3