Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 399

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 april 2013
In het AO Spoor op dinsdag 2 april heb ik u toegezegd om u voor het VAO
Spoor te informeren over het proces om te komen tot een nieuwe
opdracht voor Keyrail.
In dat AO gaf de Kamercommissie aan te hechten aan een versterkte
positie voor het spoorgoederenvervoer en een duidelijke organisatie van
de beheertaken hiervoor. Tevens is door een aantal Kamerleden aangegeven dat de ordeningsdiscussie met betrekking tot Keyrail zou moeten
plaatsvinden in de bredere ordeningsdiscussie van de Lange Termijn
Spoor Agenda en dat de spoorgoederenvervoerders nadrukkelijk
betrokken worden.
Ik ga hieronder in op deze punten.
Versterken positie spoorgoederenvervoer
Het spoorgoederenvervoer moet verder worden versterkt om – in het
belang van de Nederlandse economie – de verwachte groei van goederenvervoer op het spoor te accommoderen én een groter aandeel van het
spoorvervoer in het totale goederenvervoer te kunnen realiseren. Dit vergt
een innovatieve en specifieke aanpak van dit vervoer. Samen met de
aandeelhouders van Keyrail (de Havenbedrijven van Amsterdam en
Rotterdam en Prorail) ben ik van mening dat met de versterking van de
ketenregie en de 1 loketfunctie deze uitdaging het beste kan worden
vormgegeven. Groei in het spoorgoederenvervoer en de verdere
ontwikkeling van de kwaliteit is voor de economie in Nederland van
essentieel belang. Juist om die redenen ben ik blij dat de beide Havenbedrijven zich sterk en proactief inzetten op dit dossier. De belangen van het
spoorgoederenvervoer en de havenbedrijven zijn gelijkgericht. Daarom is
het van belang om met de havenbedrijven als aandeelhouder een
gezamenlijke aanpak uit te werken. De spoorgoederenvervoerders zullen
hier nadrukkelijk bij betrokken worden.

kst-29984-399
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 984, nr. 399

1

Keyrail wordt de enige regisseur voor het spoorgoederenvervoer
Ten opzichte van de bestaande praktijk wordt meer eenduidigheid
gecreëerd voor de spoorsector, namelijk:
– Er wordt één loket voor het spoorgoederenvervoer gecreëerd waarmee
zowel afspraken voor de Betuweroute als voor het gemengde net
kunnen worden gemaakt over bijvoorbeeld de aanvraag van paden en
de toegangsovereenkomst. Nu heeft een spoorgoederenvervoerder
met twee loketten te maken: Keyrail voor de Betuweroute en ProRail
voor het gemengde net. Beide netten zijn en blijven ook in de toekomst
belangrijk voor de afwikkeling van het spoorgoederenvervoer.
– Er komt één ketenregisseur voor het spoorgoederenvervoer die de
logistieke processen vanaf de aankomst in de haven via de doorvoer
over het spoor tot aan de bestemming ergens in het Europese
achterland zo effectief en efficiënt mogelijk kan vormgeven. Daarbij
gaat het er tevens om dat ook de processen in de spoorketen zo op
elkaar worden afgestemd dat de keten als geheel optimaal kan
presteren en ingespeeld wordt op nieuwe kansen en ontwikkelingen.
Hierdoor kan ook de schaarse spoorcapaciteit efficiënter gebruikt
worden en gaat de kwaliteit van de gehele spoorketen omhoog.
De ketenregiefunctie
Keyrail zal de goederen en de treinen in de praktijk zo efficiënt mogelijk
door de aaneenschakeling van transferpunten (de keten) moeten geleiden.
Vanaf de binnenkomst van een schip in de haven (bijvoorbeeld straks op
de Tweede Maasvlakte), de overslag van de lading op de terminal, de
bundeling van lading op de juiste trein, het kunnen benutten van het
gereserveerde slot van de trein op het spoor (met voorkeur voor de
Betuweroute), de aansluiting van de trein op het gemengde net of het
buitenlandse spoor tot aan de overslag op de terminal in het Europese
achterland: het spoor moet een belangrijke en aantrekkelijke bijdrage
kunnen leveren voor verladers aan het zo soepel en snel mogelijk kunnen
doorvoeren van producten tussen de locaties van aankomst en
bestemming. Tevens is het van belang dat het spoor zo efficiënt mogelijk
wordt benut.
Keyrail als ketenregisseur moet hiervoor op verschillende taakgebieden
opereren en deze in samenhang bezien. Het gaat daarbij voor wat betreft
het spoor om het aanbieden en waarmaken van een passend doorgaand
internationaal goederenpad:
• aan te vragen in de jaarlijkse capaciteitsverdeling en daarnaast zo
mogelijk ad hoc te verkrijgen;
• goed onderhouden met zo min mogelijk hinder van buitendienststellingen (voor onderhoud);
• goed geprijsd t.o.v. de kwaliteit;
• optimale be- en bijgestuurd zodat aansluitingen op de grensovergangen worden gehaald opdat beloofde vertrek- en aankomsttijden
worden waargemaakt.
De logistieke keten gaat echter verder dan het spoor en eindigt vaak
buiten Nederland. De ketenregisseur moet daarom ook in de havenprocessen en in de internationale spoorprocessen bevoegdheden krijgen om
de logistieke processen van zee naar terminal, van terminal naar trein en
vice versa optimaal af te stemmen. Dit jaar moet worden uitgewerkt hoe
die bevoegdheden eruit moeten zien en wat ervoor nodig is om deze in te
vullen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 984, nr. 399

2

Hoe nu verder
In het AO Spoor heeft een aantal Kamerleden aangegeven dat de
ordeningsdiscussie met betrekking tot Keyrail zou moeten plaatsvinden in
de bredere ordeningsdiscussie van de Lange Termijn Spoor Agenda. In
essentie gaat het daarbij om een antwoord op de vraag: moet Keyrail een
aparte BV blijven of zou het een onderdeel van ProRail moeten worden?
Ik heb u tijdens het AO aangegeven dat ik gezien de tijd genoodzaakt ben
om de uitwerking van de inhoud van de opdracht aan Keyrail voor
versterking van de ketenregie en de 1 loketfunctie voort te zetten. Voor de
goede orde: ik ben mij ervan bewust dat de ordeningsdiscussie in het
kader van de Lange Termijn Spoor Agenda de positionering van Keyrail
kan beïnvloeden. Ik ben bereid om geen onomkeerbare stappen te zetten
in de ordening van Keyrail ten opzichte van ProRail voordat de implicaties
van de ordening van de spoorsector in het kader van de Lange Termijn
Spoor Agenda met uw Kamer zijn besproken.
Voorlopig moet toegewerkt worden naar een taakopdracht die Keyrail via
de beheerconcessie van ProRail krijgt, want duidelijkheid is dit jaar (op
hoofdlijnen) noodzakelijk, omdat de huidige exploitatieopdracht van
Keyrail eindigt op 1 september aanstaande. Om de continuïteit van het
beheer van de Betuweroute te borgen, zal ik voor de periode vanaf
1 september afspraken maken met Keyrail, de Havenbedrijven Amsterdam
en Rotterdam en ProRail over de verlengde exploitatie tot aan de
inwerkingtreding van de nieuwe situatie. Keyrail blijft de taken uitvoeren
die zij sinds de opening van de Betuweroute uitvoert.
In deze overgangsperiode kunnen de partijen al wel toewerken naar de
versterking van de ketenregie. De Havenbedrijven, ProRail en Keyrail
willen graag zo snel mogelijk voortgang maken met de gewenste
verbeteringen voor de spoorgoederensector. De invulling van de
ketenregiefunctie vormt namelijk een belangrijk onderdeel van de
maatregelen uit het Aanvalsplan Goederenvervoer. Ik zal de partijen
vragen om alleen die verbeteringen te implementeren die los staan van de
uiteindelijke structuurkeuze. Te denken valt dan aan het gezamenlijk
optrekken van ProRail en Keyrail bij het opstellen van de netverklaring, het
afsluiten van de toegangsovereenkomst en het voeren van overleggen.
Planning nieuwe opdracht aan Keyrail
Op hoofdlijnen is de planning van het proces voor een nieuwe opdracht
aan Keyrail als volgt.
Activiteit

Gereed

Verlenging overeenkomst Staat-aandeelhouders Keyrail van 1 september
2013 tot 1 januari 2015
Voortgangsbrief Lange Termijn Spoor Agenda met analyse implicaties
ordening spoorsector gevolgd door ordeningsdiscussie
Herijken positionering Keyrail n.a.v. ordeningsdiscussie
Concept-beheerconcessie en mogelijk opdracht aan Keyrail gereed voor
voorhang bij Tweede Kamer
Inrichten en aanpassen takenpakket Keyrail en ProRail
Beheerconcessie en opdracht aan Keyrail in werking

1 juni 2013
Najaar 2013
December 2013
Voorjaar 2014
Najaar 2014
1 januari 2015

Volgens deze planning worden onomkeerbare besluiten over de ordening
met betrekking tot Keyrail pas vastgelegd nadat ik met u over de ordening
van de spoorsector heb gesproken in het kader van de Lange Termijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 984, nr. 399

3

Spoor Agenda. Daarnaast kan ik met de aandeelhouders van Keyrail en
ProRail en Keyrail zelf voortvarend aan de slag om de voorbereidingen te
treffen voor de verbeterde ketenregie en de 1 loketfunctie.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 984, nr. 399

4