1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

36 287

Parlementaire Vergadering van de Benelux
Interparlementaire Assemblee

B/ Nr. 2

VERSLAG VAN DE EERSTE PLENAIRE ZITTING 2023
Vastgesteld 13 april 2023
1. Inleiding
Een delegatie van vijftien Kamerleden nam op 17 en 18 maart 2023 deel
aan de eerste plenaire zitting van de Benelux Interparlementaire
Assemblee onder Nederlands voorzitterschap te Den Haag.1
De delegatie bestond uit de Eerste Kamerleden Pim van Ballekom (VVD),
Mirjam de Blécourt-Wouterse (VVD), Saskia Kluit (GroenLinks), Gala
Veldhoen (GroenLinks), Carla Moonen (D66), Bob van Pareren (FractieNanninga), Ton van Kesteren (PVV), Alexander van Hattem (PVV), Rik
Janssen (SP), Hendrik-Jan Talsma (delegatieleider, ChristenUnie) en de
Tweede Kamerleden Roelien Kamminga (VVD), Jan Klink (VVD), Daan de
Kort (VVD), Thom van Campen (VVD) en Faissal Boulakjar (D66).
Naast de Luxemburgse en Belgische parlementariërs woonden ook de
voorzitter, vicevoorzitter en de secretaris-generaal van de Baltische
Assemblee de zitting bij. Centraal stond het themadebat over de grensoverschrijdend treinverkeer voor personen. Minister Hoekstra van
Buitenlandse Zaken lichtte de prioriteiten van het Nederlandse voorzitterschap van de Benelux Unie toe. Op zaterdag werden twee aanbevelingen
en een verklaring over Oekraïne aangenomen en werd het voorzitterschap
van Van Ballekom bekrachtigd.
2. Nederlandse interventies in plenaire debatten
Het themadebat op vrijdag 17 maart ging over de spoorwegagenda voor
reizigersvervoer in de Benelux. Alvorens over te gaan tot het themadebat
werden de ongeveer dertig parlementsleden uit de drie Benelux-landen
welkom geheten in de Eerste Kamer door Voorzitter Jan Anthonie Bruijn
en door de tijdelijke voorzitter van het Beneluxparlement, senator Pim van
Ballekom. In zijn toespraak ging Bruijn onder meer in op de Provinciale
Statenverkiezingen van afgelopen woensdag en de relatie tussen de
provinciale staten en de Eerste Kamer. Ook noemde hij de onlangs
overleden senator Peter Ester (ChristenUnie), die Ondervoorzitter was van
1

kst-36287-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Programma plenaire zitting

Staten-Generaal, vergaderjaar 2022–2023, 36 287, nr. 2

1

het Beneluxparlement. «De zorgvuldige manier waarop hij politiek
bedreef, is een voorbeeld voor ons allen», aldus Bruijn.
Bij de aftrap voor het themadebat memoreerde de Belgische rapporteur
de heer Jef van den Bergh het feit dat 10 jaar geleden de Fyra uit dienst is
genomen en er nog geen goed alternatief voor in de plaats is gekomen.
Hierna kwamen de politiek verantwoordelijken voor reizigersvervoer en
mobiliteit uit de drie Benelux landen en reizigersorganisaties aan het
woord. Staatssecretaris Vivianne Heijnen van Infrastructuur en Waterstaat
benadrukte dat internationaal spoorvervoer momenteel hoog op de
politieke agenda staat. Volgens haar moeten we grensgebieden meer
beschouwen als één arbeidsregio waardoor maatregelen om grensbarrières weg te nemen vanzelfsprekend wordt. «Dit is niet altijd makkelijk.
Daarom zet ik me in om te zoeken naar slimme verbeteringen. Daar waar
al bestaand spoor ligt, kan het relatief gemakkelijk zijn om kansen te
verzilveren», aldus de Staatssecretaris. Als voorbeeld noemde ze de
Drielandentrein tussen Aaken, Heerlen, Maastricht en Luik, waartoe eerder
die week is besloten. Ook liet de Staatssecretaris weten dat, zoals
aangegeven in de brief bij het Werkprogramma Internationaal Spoor, te
werken aan een strategie die ze hoopt in de tweede helft van 2023 te
kunnen presenteren. Freek Bos, directeur van de Nederlandse reizigersorganisatie Rover vroeg de parlementsleden aan te sturen op betaalbaar
treinvervoer. Ook onderstreepte hij dat het vreemd is dat zodra de trein de
grens overgaat treinreizigers een grenstoeslag moeten betalen terwijl
reizigers in de auto niets merken van de grens. In de gedachtewisseling
vroeg Daan de Kort (VVD) verbetering van de toegankelijkheid van de
treinen voor mensen met een beperking, die vaak afhankelijk zijn van het
openbaar vervoer, en Van Pareren vroeg naar de personeelstekorten bij de
spoorwegen.
Op zaterdagochtend 18 maart bespraken de Leden een concept verklaring
over de situatie in Oekraïne. Dit in navolging van de verklaring die was
aangenomen door de leden van de Baltische Assemblee waarmee het
Beneluxparlement nauwe banden onderhoudt. Na een toelichting op de
concept tekst door de Belgische voorzitter van de commissie Buitenlandse
Zaken de heer Vanlouwe merkte de heer Van Pareren op dat hij de
veroordeling van de deportatie van kinderen uit Oekraïne naar Rusland en
het oprichten van een speciaal tribunaal voor de oorlogsmisdaden van
Rusland opgenomen zou willen zien in de verklaring. Carlo Moonen sloot
zich aan bij dit verzoek en de heer Vanlouwe nam de aanvullingen over.
De heer Van Hattem uitte zijn zorgen over de open formulering van de
passage over militaire hulp. Hoe verstrekkend is dat vroeg hij de heer
Vanlouwe, die liet weten dat militaire hulp een bilaterale aangelegenheid
is en blijft. In de met algemene stemmen aangenomen verklaring over de
Russische agressie in Oekraïne veroordeelt het Beneluxparlement de
Russische agressie en de grote gevolgen daarvan voor bepaalde
kwetsbare groepen waaronder vrouwen, kinderen, nationale en etnische
minderheden. Ook verwijst de verklaring naar het uitgevaardigde
arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof tegen de Russische
president (als bijlage toegevoegd aan dit verslag). Ter kennisneming werd
de verklaring aangeboden aan de Baltische Assemblee.
Hierna bespraken de Leden hun reguliere werkzaamheden. Als eerste
bespraken de parlementsleden een aanbeveling over desinformatie (als
bijlage toegevoegd aan dit verslag). Deze roept de regeringen van de drie
landen onder meer op om de samenwerking op dit onderwerp te
intensiveren en samen actie te ondernemen om de content exchange
platforms van de klassieke media en de sociale netwerken te wijzen op
hun verantwoordelijkheden, kwaliteitsjournalistiek en mediaopvoeding te
stimuleren waar mogelijk, en aandacht te hebben voor de vrijheid van

Staten-Generaal, vergaderjaar 2022–2023, 36 287, nr. 2

2

meningsuiting en andere grondrechten bij de implementatie van de
Digital Services Act (DSA). Mevrouw Kamminga wees erop dat in de
Tweede Kamer de commissie Digitale Zaken zich hiermee bezig houdt en
er binnenkort een werkbezoek aan Estland plaatsvindt ter verdieping van
dit thema. De heer Van Kesteren uitte zijn twijfels over media in het
onderwijs en verwees in deze context naar het voorbeeld van Ongehoord
Nederland, dat onwelgevallig nieuws brengt en daardoor wordt tegengewerkt.
Vervolgens werd de aanbeveling van rapporteur Rik Janssen over
overstromingen en waterbeheer besproken (als bijlage toegevoegd aan
dit verslag). Hierin worden de regeringen gevraagd zorg te dragen voor
adequate schadeafhandeling in geval van overstromingen en andere
natuurrampen zowel aan de particuliere kant als aan de kant van de
overheid.
De heer Van Hattem gaf aan enkele bedenkingen te hebben over renaturatie waarbij het meer gaat om natuurdoelstellingen dan waterbeheer en
waterveiligheid. Als voorbeeld noemde hij De Peel, waar dat grote
gevolgen voor het gebied zou hebben. De rapporteurs lieten weten dat het
pleidooi voor renaturatie de Hoogvenen betreft die de sponsfunctie niet
kunnen waarmaken. «De natuur is een inleiding, maar het voornaamste
doel is het waterretentievermogen om te voorkomen dat het sponseffect
verdwijnt,» aldus Janssen. De aanbeveling beoogt een signaal af te geven
naar de regeringen om aan te zetten tot handelen ter voorkoming van
overstromingen. De heer Van Pareren wees erop dat er grote vertraging is
in de schadeafwikkeling en stelde een dwingender formulering van
adequate mechanismen voor schadeafhandeling voor. De rapporteurs
stelden voor na ontvangst van de reactie van de regering dit punt indien
nodig aan te scherpen. De aanbeveling werd met algemene stemmen
aangenomen en zal ook worden neergelegd bij de regeringen van
Duitsland en Frankrijk.
3. Overige
Prioriteiten Nederlands voorzitterschap
Op vrijdagmiddag 17 maart presenteerde Minister Wopke Hoekstra2, als
voorzitter van het Comité van Ministers van de Benelux Unie, de
prioriteiten voor 2023.
«Sinds de oprichting is de Benelux ook binnen die Europese context
steeds een voorloper geweest, maar om in die positie te blijven is het wel
noodzakelijk dat we verder investeren in onze samenwerking,» zei hij.
Minister Hoekstra stelde dat de focus gaat liggen op het versterken van de
interne markt, de duurzame energietransitie, betere grensoverschrijdende
samenwerking en veiligheid en migratie. Als voorbeeld noemde hij dat
Nederland de bekendheid wil vergroten van de juridische instrumenten
die de Benelux ter beschikking heeft. «Er is meer mogelijk dan de meeste
mensen denken, en het is van belang het volledige juridische instrumentarium van de Benelux te benutten, bijvoorbeeld als het gaat over
grensoverschrijdende uitdagingen,» zei Minister Hoekstra. Daarnaast zal
in het kader van bredere politieke samenwerking, vaker gezamenlijk
worden opgetrokken in Benelux-verband voegde hij daar aan toe. «Al
decennia lang laten wij op het Europese en wereldtoneel zien dat je
samen sterker staat. Ook dit jaar zullen we ons weer inspannen om
voorop te lopen op de thema’s die ons continent de komende decennia
zullen vormen. Want daar gaat het om,» sloot hij af.

2

Toespraak door minister Hoekstra voor het Beneluxparlement

Staten-Generaal, vergaderjaar 2022–2023, 36 287, nr. 2

3

Verklaring telewerk
Op zaterdag 18 maart sprak het Beneluxparlement over grensoverschrijdend telewerk wat sinds de coronapandemie enorm is toegenomen,
ook bij grenswerknemers. Voor (grens-)werknemers brengt dit administratieve problemen mee. Het Beneluxparlement deed daarom een oproep
aan de Europese Unie om, samen met de sociale partners, op het
Europese niveau dringend een oplossing uit te werken voor de fiscale en
sociaalrechtelijke problemen op het punt van grensoverschrijdend
telewerk, waarbij gelijke behandeling voorop staat en discriminatie wordt
vermeden, en waarbij een eenvormige definitie wordt gehanteerd van het
begrip «telewerk» (als bijlage toegevoegd aan dit verslag).
Bekrachtiging voorzitter Beneluxparlement
Aan het einde van de zitting werd door Henkdrik-Jan Talsma namens de
Nederlandse delegatie de heer Van Ballekom voorgedragen voor het
voorzitterschap van het Beneluxparlement. De leden van het Beneluxparlement stemden hier unaniem mee in. Van Ballekom was vanaf januari
voorzitter ad interim- in verband met het overlijden van Peter Ester, die de
beoogde voorzitter was.
De voorzitter van de delegatie,
Talsma
De griffier van de delegatie,
Bakker-de Jong

Staten-Generaal, vergaderjaar 2022–2023, 36 287, nr. 2

4