Van der Hoeven
heb in het algemeen overleg aangegeven dat het om een
bedrijf gaat. Het is een bedrijf dat weliswaar van belang
is voor het halen van onze doelstelling, maar wij zijn niet
afhankelijk van één bedrijf. Wij moeten ons dan ook niet
van één bedrijf afhankelijk maken. Het is een onderneming waarin een aantal zaken niet op orde was en niet
op orde is. Er zijn twee bewindvoerders aangewezen om
orde op zaken te stellen. Het is een bedrijf met meer dan
250 dochters die door heel Europa deelnemen. Ik heb
aangegeven dat de subsidietoezeggingen voor gerealiseerde kilowatturen overeind blijven. Zoals het nu
gebeurt, is dat wat onze inzet betreft prima. Ik denk dat
wij daar goed mee bezig zijn. Het kan niet zo zijn dat,
wanneer een bedrijf op omvallen staat, er meteen wordt
geroepen dat de Staat het eigenlijk zou moeten kopen.
Dat is de suggestie die er onderligt.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik suggereer helemaal
niets, laten wij daarover geen misverstand krijgen. Ik heb
deze motie ingediend aangezien er in de krant van
zaterdag nieuwe informatie stond. Dat betreft de relatie
die minister Cramer legt met de systeembanken. Ik neem
aan dat de minister het met mij eens is dat ook bij de
banken niet alles perfect heeft gewerkt, maar in het
algemeen belang is de investering wel gedaan. Voor
Econcern zou je dezelfde soort redenering kunnen
ophangen. Dat was minister Cramer met mij eens.
Minister Van der Hoeven: U zou gelijk hebben als
sprake was van nieuwe informatie, maar als u het artikel
goed leest, weet u net zo goed als ik dat het een
compilatie betreft van eerdere uitspraken. Minister
Cramer heeft er inmiddels ook al iets anders op
gereageerd.
De vergelijking met de banken gaat absoluut niet op.
De banken vormen de financiële ruggengraat van onze
economie. Wat betreft duurzame bedrijven hebben wij
een aantal bedrijven nodig. Dit is er eentje van. Het is
een mooi bedrijf geweest. Dat ben ik met mevrouw Van
Gent eens, maar het is slechts een van de bedrijven. De
vergelijking met de banken gaat van geen kant op. Ik
ontraad deze motie.
De beraadslaging wordt gesloten.
Aan de orde is het spoeddebat over de benoeming
van de voorzitter van de Europese Commissie en
de opvolging van de Nederlandse eurocommissaris.
©
De heer Van Baalen (VVD): Voorzitter. Misschien bewijst
mijn aanwezigheid hier dat een dubbelmandaat mogelijk
is, maar laat ik mij richten op de kern van de zaak. In
Amerikaanse romans heet het ″who done it?″, ofwel: wie
heeft het gedaan? Wie heeft in Warschau uiteindelijk
gezegd: Manuel Barroso moet blijven, hij moet herbenoemd worden voor een tweede termijn? Is dat J.P.
Balkenende, CDA-politicus, die zijn EVP-collega Barroso
graag herbenoemd ziet? Of is dit een standpunt van de
Nederlandse regering en heeft daar gesproken de
premier aller Nederlanders, J.P. Balkenende? Ik wil
hierover graag duidelijkheid. Ik wil tevens vragen of
staatssecretaris Timmermans bij zijn mening blijft. Toen

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

Berlusconi zei dat Barroso moest blijven, zei de
staatssecretaris namelijk: dat is prematuur, het is onjuist
om dit nu op te brengen. Geldt dat dan ook voor wat de
minister-president heeft gezegd? In het Verdrag van
Lissabon – ik ben er volledig van op de hoogte dat dit
nog niet is geratificeerd, het is nog niet door de Ieren
goedgekeurd en dus is het nog niet in werking getreden
– staat: eerst Europese verkiezingen en dan wordt
gesproken over de benoeming van een nieuwe
Commissievoorzitter. Laten wij dit dan ook in de geest
van Lissabon doen. Ik wil dus van de Nederlandse
regering weten of de steun voor herbenoeming van
Barroso een Nederlands regeringsstandpunt betreft of
niet.
In de media zie ik tegenwoordig ook allerlei speculaties gedaan worden door woordvoerders als de heer
Blom of viceminister-president Bos dat de Partij van de
Arbeid nog wel een aantal heel goede opvolgers voor
mevrouw Kroes als eurocommissaris heeft. Ik begrijp dat
het CDA ook een heleboel goede opvolgers heeft, maar
zullen wij niet eerst na de Europese verkiezingen kijken
wie de nieuwe president van de Commissie moet
worden? Zullen wij dan ook niet kijken wie benoemd of
herbenoemd moet worden? Ik wil van de Nederlandse
regering horen dat ook de mogelijkheid dat mevrouw
Kroes wordt herbenoemd nog volledig open is.
De heer Blom (PvdA): Ik sla aan op één zinnetje: ″in de
geest van Lissabon″. Volgens mij is het Verdrag van
Lissabon nog niet geratificeerd door een aantal landen.
Volgens mij is er nog een referendum in Ierland. Volgens
mij geldt op dit moment het Verdrag van Nice. Mijnheer
Van Baalen, u gaat mij toch niet vertellen dat de VVD al
op voorhand wil dat er dingen gebeuren voordat er een
verdrag in werking is getreden?
De heer Van Baalen (VVD): Nee, ik vind – ik refereer
hierbij aan een uitspraak van staatssecretaris Timmermans – dat wij moeten handelen in de geest van wat is
afgesproken bij het Verdrag van Lissabon, los van de
vraag of dat nu wet is. Staatssecretaris Timmermans
vond dat Berlusconi voortijdig had gereageerd door te
zeggen: Barroso moet blijven. Ik vraag de regering of zij
niet vindt dat de premier, in welke kwaliteit dan ook, voor
zijn beurt gesproken heeft. Tevens vraag ik of dit het
Nederlandse regeringsstandpunt is.
De heer Blom (PvdA): Even ter verduidelijking. Vindt u
nu wel of niet dat er stappen moeten worden genomen
voor het Verdrag van Lissabon daadwerkelijk een feit is?
Ik zou dat namelijk een wonderlijke positie van de VVD
vinden.
De heer Van Baalen (VVD): Ik heb net gerefereerd aan
de uitspraken van de staatssecretaris voor Europese
Zaken. Ik heb gerefereerd aan het feit dat de Nederlandse
Staten-Generaal, net als de Nederlandse regering, gezien
het feit dat Lissabon in Nederland geratificeerd is, vindt
dat eerst Europese verkiezingen gehouden moeten
worden en dat pas daarna gekeken moet worden naar de
voorzitter van de Commissie. Ik vraag dus of de regering
dat vindt en of zij meent dat de heer Balkenende als
CDA-politicus heeft gesproken of als premier. Is de
uitspraak dat Barroso moet blijven een regeringsstandpunt?

3 juni 2009
TK 91

91-7149

Van Baalen
Mevrouw Thieme (PvdD): Vindt de heer Van Baalen het
niet één grote farce om te stellen dat pas een voorzitter
moet worden benoemd nadat de Europese verkiezingen
hebben plaatsgevonden? Er is geen sprake van enig
democratisch gehalte bij de benoeming van welke
eurocommissaris of welke voorzitter dan ook, dus wat
maakt het eigenlijk uit of je het ervoor of ernaar doet?
Het is toch sowieso een grote baantjesjagerij? Het heeft
helemaal niets te maken met de democratie.
De heer Van Baalen (VVD): Mevrouw Thieme jaagt
gelukkig geen baantjes na. Daar ben ik heel blij om, maar
zij weet ook dat het Europees Parlement uiteindelijk de
kandidaten hoort, dus ook de kandidaat-voorzitter van de
Europese Commissie, en al of niet instemt met zijn
benoeming. Dat betekent dat het relevant is als er een
bepaalde meerderheid is in het Parlement. Het is relevant
om bij het aanzoeken van een nieuwe of een zittende
voorzitter van de Commissie te kijken naar de samenstelling van het Europees Parlement.
Mevrouw Thieme (PvdD): Dan vraag ik mij af waarom de
heer Van Baalen zich er zo druk over maakt of een CDA-,
een PvdA- of een VVD-persoon of wie dan ook de
voorzitter van het hele Europese bestel wordt. Uiteindelijk gaat het Europees Parlement erover. Dus waarover
maken wij ons nu dan druk als het wel aan het Europees
Parlement zou liggen, wat absoluut niet het geval is.
De heer Van Baalen (VVD): Het Europees Parlement kan
afwijzen. Met Butiglioni is dat gebeurd. Het gaat nu
echter om de positie van de Nederlandse regering over
de herbenoeming van Barroso. Ik heb dat aangegeven.
Verder wil ik niet horen wie de Nederlandse eurocommissaris wordt. Ik wil horen dat de zaak open ligt. Als de
regering zegt: daarover zeggen wij niets, dan zeg ik: dan
had u uw mond moeten houden, ook over Barroso.
De heer Van der Staaij (SGP): Ik begrijp dat de heer Van
Baalen nu de lijn voorstaat dat je helemaal niet over
personen moet spreken, ook als het gaat om de persoon
die door Nederland als commissaris wordt voorgedragen. Is dat de nieuwe lijn van de VVD-fractie? In het
debat dat wij vijf jaar geleden voerden was de boodschap van het VVD-fractie een helder ″kies Kroes″.
De heer Van Baalen (VVD): Ja. De VVD-fractie is niet de
regering. Zo is het nu eenmaal. Dat kan ik ook niet
helpen. Dat betekent dat de Nederlandse regering een
positie inneemt over wie zij voordraagt als commissaris
en ook of zij steun verleent aan de zittende Commissievoorzitter of iemand anders die voorzitter van de
Commissie moet worden. Natuurlijk hebben fracties
daarover een mening. Die mogen zij vrij uiten. Ik vind het
verstandig dat de regering onderhandelt naar welbevinden en ook naar portefeuille. Maar nogmaals: eerst de
verkiezing van het Europees Parlement, dan praten over
de voorzitter. Dan kun je ook nog in die smoke filled
rooms kijken of er in de onderhandelingen over het
voorzitterschap voor Nederland een goede deal te maken
is. Dit betekent dat ik overweeg moties in te dienen,
mochten de antwoorden van de regering niet bevredigend zijn, maar dat zal blijken.
De voorzitter: Ja. U hebt een tweede termijn. Ik denk

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

dat u onze interrupties hier zult gaan missen. Mijnheer
Ormel, u hebt er nog een. Dat mag daar niet.
De heer Ormel (CDA): Ik heb gewacht op het einde van
het betoog van de heer Van Baalen. Uiteindelijk heeft de
VVD-fractie dit spoeddebat aangevraagd. Ik begrijp nu
dat de kernvraag van de heer Van Baalen luidt: komt de
steun aan de heer Barroso van de aanvoerder van het
CDA of van de regering? Ik begrijp dat de heer Van
Baalen zelf druk is met campagnevoeren, en dat al een
tijdje, maar is hij op de hoogte van de brief van de
regering van 27 januari jongstleden, ondertekend door de
minister-president en de minister van Financiën, waarin
klip en klaar staat dat er steun is voor de kandidatuur
van de heer Barroso?
De heer Van Baalen (VVD): Daarom wil ik weten hoe de
uitspraken van de staatssecretaris voor Europese Zaken
over Berlusconi’s steun daarmee te rijmen zijn. Nogmaals, ik wil klaarheid van de regering. Die dient die
klaarheid te geven. Zo niet, dan zal ik moties indienen.
©
De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Voordat ik begin: het
viel mij op dat vijf jaar geleden de Voorzitter met het
volgende begon: ″Ik maak u erop attent dat de ministerpresident, gezien zijn verplichtingen hedenavond, uiterlijk
om 19.00 uur moet vertrekken. Moge ik u vragen met mij
daar rekening mee te houden?″ Ik dacht: sommige zaken
veranderen ook nooit, maar ik weet niet naar welk
programma die minister-president moest.
Voorzitter. Eindelijk een debat en nog wel een debat
over de macht van en in Europa. Als het aan de
PvdA-fractie lag, hadden wij niet gedebatteerd over de
aanstelling van de belangrijkste posten in Europa. De
PvdA-fractie houdt benoemingen liever in de achterkamer. Europa moet dichter bij de burger. Europa moet
eerlijker communiceren. Dat zijn mooie woorden, maar
als zij de kans krijgt, neemt de PvdA het zelf niet zo
nauw. Het CDA en de PvdA zeggen tegen de Nederlandse burgers: stemt u eerst maar, dan hoort u later wel
hoe wij de echt belangrijke beslissingen in Europa gaan
nemen, want dat is voor de burger allemaal veel te
ingewikkeld; breek daar het hoofd maar niet over.
Guy Verhofstadt vergeleek op het laatste D66-congres
treffend de benoemingsprocedure voor de voorzitter van
de Europese Commissie met de benoeming van een
nieuwe paus. Het eerste wat de kardinalen in koor
roepen, is: deze mag niet te katholiek zijn.
De benoeming van Barroso was vijf jaar geleden al
een zwak compromis. De leider mocht vooral geen al te
stevig figuur zijn. Dat is gelukt. Afwezig was Barroso
tijdens de economische en financiële crisis, afwezig bij
de Lissabon Agenda, afwezig bij het tegengaan van
discriminatie van homo’s en vrouwen. Hij steekt geen
vinger uit. Daarom de volgende vragen.
- Waarom kiest de premier voor deze voorzitter van de
Europese Commissie?
- Welke verdiensten dicht hij Barroso toe?
- Droeg de premier het kabinetsstandpunt uit toen hij op
1 mei 2009 in Warschau zijn steun uitsprak?
Kiezers hebben het recht op helderheid, ook als het
gaat om de Nederlandse commissaris. eurocommissaris
Kroes wordt door vriend en vijand gerespecteerd. Zij
hield haar hoofd koel toen lidstaten met staatssteun hun

3 juni 2009
TK 91

91-7150

Pechtold
banken en autoproducenten overeind probeerden te
houden. In Seattle, waar Microsoft is gevestigd, is zij
gevreesd. Bovendien bezet zij een zeer belangrijke post.
Met eurocommissaris Kroes hebben wij een ijzersterke
troef in handen. Waarom speelt het kabinet deze troef
niet ondubbelzinnig uit? Mevrouw Halsema en ik zijn
geen VVD’ers, maar toch steunen wij deze kandidatuur.
Van de PvdA mag het CDA de post van mevrouw
Kroes claimen. Minister Verhagen vindt zelfs dat het CDA
daar recht op heeft. Hij zei deze week: een fatsoenlijke
portefeuille is voor het CDA al genoeg. Ik neem aan dat
een fatsoenlijke portefeuille geen zware portefeuille is.
Zetten wij in op de portefeuille Meertaligheid? Het is
geen grap, die bestaat echt. Gaan wij daarvoor een
CDA’er benoemen? Als er maar een CDA’er op zit. Maar
dan, wij hebben het meegemaakt, tovert minister Bos
plotseling vier uitstekende PvdA-kandidaten uit de hoed.
Het lijkt wel een spelletje kwartetten: mag ik van jou een
burgemeester van de G4, dan krijg jij van mij een
eurocommissaris. Zo speelt het kabinet spelletjes over
het Nederlandse belang in Europa. Openbaar, ho maar!
Welke portefeuilles vindt het kabinet van belang voor
Nederland? Aan welke eisen moet de Nederlandse
eurocommissaris voldoen?
De heer Blom (PvdA): De heer Pechtold staat in het
begin van zijn betoog als een opgewonden standje zijn
mening te geven over de achterkamertjespolitiek
waardoor mevrouw Kroes als eurocommissaris is
benoemd. Wie zat er vijf jaar geleden ook al weer in het
kabinet?
De heer Pechtold (D66): Ik was toen in Wageningen als
burgemeester. Vijf jaar geleden stond hier een echt
opgewonden standje. Dat was nadat de voorzitter de
vraag had gesteld of wij voor zeven uur klaar wilden zijn.
Dat was de heer Bos. Hij zei: ″Waarom voeren wij dit
debat vandaag. Er is de afgelopen weken, maanden en
jaren veel over gesproken door politici. Ik en vele
anderen die hier vandaag aanwezig zijn, hebben
geroepen dat het over moet zijn met de beslissingen in
de achterkamertjes als die ook in de openbaarheid
kunnen worden genomen. Dat gepraat is ons menens.″ Ik
kan zo nog wel even doorgaan.
Vijf jaar geleden was ik burgemeester in Wageningen.
De vicepremier sprak toen vanaf deze plaats over
achterkamertjes. De heer Bolkestein en mijn fractie
waren er helder over. Mevrouw Kroes en mijn fractie
waren en zijn er helder over. Omdat u Rotterdam niet bij
de premier had gemeld en de heer Aboutaleb daar nu zit,
moet kennelijk iets worden terugbetaald. Wij dreigen
straks Meertaligheid te krijgen als portefeuille in Europa.
Dat mag de kiezer aan de vooravond van de Europese
verkiezingen weten.
De heer Blom (PvdA): Het is een fantastisch wollig
antwoord, maar de heer Pechtold geeft geen antwoord
op de vraag. Welke partij zat er vijf jaar geleden in het
kabinet?
De voorzitter: Het is misschien wel een moeilijke vraag.
De heer Pechtold (D66): Mijn partij en daar is dus een
heel goede eurocommissaris uitgekomen: Kroes! En
geen D66’er! Nu dreigen we dadelijk Verburg of Van der
Hoeven op Meertaligheid te krijgen. Nee, het moet maar

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

duidelijk zijn. Ik zeg het niet nog een keer, want ik heb
nog veel meer citaten van die Bos!
De voorzitter: Wat een emotie allemaal!
©
De heer Ormel (CDA): Voorzitter. Het is goed dat we de
dag voor de Europese verkiezingen over Europa spreken.
Het CDA is voor een sterke Europese Unie die de grote
gezamenlijke problemen aanpakt. Virussen, criminelen,
illegale immigranten en veranderingen van het klimaat
zijn niet te stoppen door een grote kaasstolp over
Nederland te zetten en ons daarin te verschuilen tegen
de boze buitenwereld. Hoe hoger de opkomst, des te
duidelijker laten we zien dat onze burgers belang
hechten aan een krachtig Nederland in een sterke
Europese Unie.
Maar laten we de huid niet verkopen voordat de beer
geschoten is en processen in de juiste volgorde
doorlopen. Eerst verkiezingen, dan onderhandelen voor
een zware post in de Europese Commissie en daarna de
personele invulling. Nu een debat is ontijdig en
onverstandig. Het is de afgelopen kabinetten gelukt om
excellente Nederlanders benoemd te krijgen op zware
internationale functies. De laatste twee uitstekende
eurocommissarissen mevrouw Kroes en de heer
Bolkestein zijn voorgedragen door kabinetten waarvan
VVD en D66 deel uitmaakten. Destijds was er kennelijk
geen bezwaar tegen de gevolgde procedure.
De heer Van Baalen (VVD): Voorzitter. Het gaat er heel
eenvoudig om – nu de heer Ormel het woord ″ontijdig″
in de mond neemt – of het niet ontijdig is om Barroso te
steunen voor herbenoeming, zoals de minister-president
heeft gedaan. Ik vraag hem ook in welke kwaliteit hij
denkt dat de minister-president dat heeft gedaan, als
partijpoliticus of als premier.
De heer Ormel (CDA): Ik constateer dat het kabinet een
brief heeft gestuurd naar de Kamer op 27 januari, waarin
staat dat het kabinet van mening is dat Barroso moet
doorgaan met zijn werk. Ik constateer ook dat de heer
Balkenende als partijleider op het EPP-congres in
Warschau de kandidatuur door de andere lidstaten, de
andere EPP-leden van de heer Barroso heeft gesteund.
De heer Van Baalen (VVD): Maar vindt u de scheiding
die u maakt de juiste? De premier is toch altijd de
premier?
De heer Ormel (CDA): Daarom begin ik ook met de
woorden van de premier namens de Nederlandse
regering. Sterker nog, ik denk dat de brief naar aanleiding van vragen van collega Sap van GroenLinks vrij
duidelijk was. Ik herinner u aan uw eigen woorden, toen
u vorig jaar al een pleidooi hield om nota bene de heer
Zalm tot voorzitter van de Europese Commissie te laten
benoemen. Vorig jaar al! In een artikel van Het Financieele Dagblad stelde de heer Van Baalen niet alleen de
kandidatuur van de heer Zalm voor als voorzitter, maar
tegelijkertijd ook van mevrouw Kroes als eurocommissaris. Twee liberalen in één commissie. Het wordt steeds
beter.
De voorzitter: Dit gaat allemaal van uw tijd af!

3 juni 2009
TK 91

91-7151

Ormel
De heer Van Baalen (VVD): U heeft toch wel door dat ik
niet namens de regering spreek? Dat is u toch bekend,
hoop ik?
De heer Ormel (CDA): Ja, dat is mij zeer bekend en niet
alleen mij. Ik denk dat het ganse land dat gelukkig weet!
De voorzitter: Dank u wel!
De heer Ormel (CDA): Voorzitter. Mevrouw Kroes is
dankzij uitstekend werk van de minister-president
benoemd op een belangrijke post in de Europese
Commissie, niet door megafoonpolitiek maar door stille
diplomatie. Als Kamer moeten wij de regering daar dan
ook de mogelijkheid toe bieden. De CDA-fractie verwacht
veel van de minister-president en zal oordelen als het
resultaat bekend is.
Ik kan het toch niet nalaten om met de woorden van
de lijsttrekker van de VVD in Het Financieele Dagblad te
spreken: het maken van een voortijdige keuze dient geen
enkel Nederlands belang. Nederland moet op Europees
niveau in de wandelgangen schaken, alle opties zo lang
mogelijk open houden, alternatieven achter de hand
houden en steun aan kandidaten van andere lidstaten zo
duur mogelijk verkopen. Dat is de taak van de ministerpresident. Spoeddebatjes zoals dit zijn aardig voor
thuisconsumptie, maar kunnen contraproductief werken
voor het Nederlandse belang.
De heer Van Baalen (VVD): U moet niet alleen goed
lezen, maar u moet het even tot u door laten dringen.
Dus om geen voortijdigheid te hebben, om maximaal te
kunnen onderhandelen, spreek je niet nu je steun uit aan
Barroso. Daar wacht je even mee tot de Europese
verkiezingen zijn geweest. Dan zijn de verhoudingen in
het Europees Parlement bekend. Pas daarna ga je
behoedzaam te werk. Dat is niet gebeurd. Dank dat u Het
Financieele Dagblad goed hebt gelezen; dat moet u vaker
doen.
De heer Ormel (CDA): Dank u wel voor deze laatste wijze
les van u in de Kamer, want zo zie ik dat toch wel,
collega Van Baalen.
©
De heer Van der Staaij (SGP): Mevrouw de voorzitter. Ik
heb de afgelopen tijd het genoegen gehad om deel te
nemen aan diverse campagnebijeenkomsten in het kader
van de verkiezingen van het Europees Parlement. Ik ben,
eerlijk gezegd, niet een burger tegengekomen die zich
druk maakte over de aanstellingsprocedure voor
eurocomissarissen of voor de voorzitter van de Europese
Commissie. Wel kwam ik burgers tegen met vragen als:
waar bemoeit Europa zich nu precies wel en niet mee,
wat kost de Europese Unie en wat levert het op? Dat zijn
thema’s die bij burgers leven, heb ik gemerkt, en niet de
aanstelling van eurocommissarissen. Die relativerende
opmerking wilde ik wel even maken, juist omdat er werd
gezegd dat wij per se voor de verkiezingen dit debat
moesten voeren.
Enigszins bevreemdend of paradoxaal is hoeveel
gewicht er wordt toegekend aan de positie van de
Nederlandse eurocommissaris, terwijl wij aan de andere
kant zien dat vanaf 2014 iedere lidstaat de eigen
eurocommissaris verliest. Mijn fractie vindt dat een

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

verkeerde ontwikkeling. Zij vindt de personele verbinding
tussen de lidstaten en de Commissie heel nuttig. Wel stel
ik vast dat een overgrote meerderheid van de Tweede
Kamer dit relativeerde en zonder problemen akkoord
ging.
Wat de Nederlandse eurocommissarissen betreft
hebben wij te maken met artikel 213 van het EG-verdrag.
Dat artikel stelt bekwaamheid en onafhankelijkheid
voorop. Die vereisten verdragen zich simpelweg niet met
een benoeming waarin partijpolitiek de boventoon voert
of met een gepolitiseerd debat over een benoeming.
Mijn fractie voelt er ook helemaal niets voor. De regering
doet een voordracht en de Tweede Kamer kan dit
achteraf controleren. Het ligt niet in de rede om
verantwoordelijkheden van regering en parlement op
oneigenlijke wijze te vermengen. Ik denk dat het
bovendien ook risicovol is om het al in het openbaar
over allerlei personen en de voor- en nadelen daarvan te
hebben. Mijn fractie wil de eigenstandige rol van de
regering respecteren evenals de rol van de Raad, de rol
van de nieuwe voorzitter van de Europese Commisssie
en de rol van het Europees Parlement. Daar komt
praktisch bij dat ik niet weet welke portefeuille Nederland
wil proberen binnen te halen. Het lijkt mij logisch dat
eerst helder wordt welke portefeuille wij graag zouden
willen bezitten en dat vervolgens de beste kandidaat
daarbij wordt gezocht. Ik weet dat er ook sprake is van
een wisselwerking, dat het voordragen van een
kandidaat gebeurt in overleg met de beoogde
commissievoorzitter. Dat is een complex traject dat
vooral een primaire taak voor de regering geeft en niet
voor de Kamer. Ik ben wel benieuwd naar het profiel van
de eurocommisaris dat het kabinet voor ogen staat en
wanneer Nederland met de voordracht komt.
Wat de voorzitter van de Commissie betreft nog het
volgende. Premier Balkenende heeft meerdere malen
aangeduid dat de huidige voorzitter Barroso zijn karwei
zou mogen afmaken. Ik vraag mij in het verlengde van
wat de heer Van Baalen stelde af of het niet wat
voorbarig is om je daar nu al over uit te laten, omdat het
zodanig is vormgegeven dat de voorzitter pas wordt
verkozen nadat de verkiezingen voor het Europees
Parlement hebben plaatsgevonden. Past het in die gang
van zaken niet dat wij eerst de verkiezingen hebben en
daarna pas spreken over de personen die deze posten
moeten bezetten? Hoe verhoudt zich daarmee dat er nu
al door het kabinet een standpunt publiek wordt
gemaakt?
Voorzitter. Ik sluit af. Ik wens de premier en de
regering veel succes met het inbrengen van een zo sterk
mogelijke kandidaat. Laat het een kandidaat zijn die
beseft dat het gaat om Europa dat zijn grenzen kent en
zich bovendien tot kerntaken beperkt.
©
De heer Van Bommel (SP): Voorzitter. eurocommissarissen horen onafhankelijk te opereren van de lidstaten
waar ze vandaan komen en het belang van de Europese
Unie te dienen. Het is regeringen verboden om eurocommissarissen te beïnvloeden. Zo staat het in de verdragen.
Toch praten wij over de volgende eurocommissaris als
was het van het grootste nationale belang. Het kabinet
streeft naar het bemachtigen van een zware portefeuille
voor de Nederlandse eurocommissaris. De vraag is
natuurlijk wat dat, afgezien van prestige voor de persoon

3 juni 2009
TK 91

91-7152

Van Bommel
zelf, voor bijdrage levert aan de invloed van Nederland in
Europa. Volgens mij helemaal niets en zo hoort dat ook.
Ik krijg graag een reactie van het kabinet.
Wie in de kranten de discussie tussen partijen volgt,
kan zien dat het bij de verschillende fracties niet om het
nationale belang gaat en al helemaal niet om het
Europese belang. In plaats daarvan gaat het om ordinair
partijbelang en baantjesjagerij. Opnieuw tonen enkele
partijen zich meester in het spel van de achterkamertjespolitiek en partijpolitieke benoemingen. De VVD doet dat
openlijk met als inzet om opnieuw de VVD’er Neelie
Kroes benoemd te krijgen. Anders dan bij de vorming
van Paars II, toen de VVD’er Frits Bolkestein zijn
eurocommissariaat kon ritselen, heeft de VVD nu geen
sterke onderhandelingspositie. Exit Neelie Kroes dus.
Hoe zit het met de Partij van de Arbeid? Minister Bos
zegt vier kandidaten te hebben voor de post van
Nederlandse eurocommissaris. Staatssecretaris
Timmermans zegt daarentegen dat partijpolitieke kleur
geen rol hoort te spelen. Mogen wij daaruit concluderen
dat de kandidaten van Bos niet allemaal PvdA’ers zijn?
Kan de PvdA daar duidelijkheid over verschaffen of de
staatssecretaris? De premier heeft zijn steun uitgesproken voor een tweede termijn van Commissievoorzitter
Barroso. PvdA-woordvoerder Blom beweert in de
Volkskrant daarentegen dat de premier hier niet namens
het kabinet sprak. Namens wie sprak de ministerpresident dan wel? Overigens sprak Blom in de
Volkskrant uit dat de voorzitter een sociaaldemocraat
moet worden. Ook hier is de politieke kleur belangrijker
dan kwaliteit.
Bij de benoeming van commissarissen moet het alleen
gaan om algemene bekwaamheid en onafhankelijkheid.
Zo staat het ook in de verdragen. Wat de SP-fractie
betreft hoort deze discussie dus niet in de Kamer thuis.
Wij horen een heel andere discussie te voeren. Nu heeft
de Commissie als enige in de EU het recht om wetsvoorstellen in te dienen, het recht van initiatief. Zowel het
democratisch gekozen Parlement als de vertegenwoordigers van de lidstaten hebben dat recht niet. De Europese
Commissie is ook geen democratisch orgaan en
eurocommissarissen worden via een tweetrapsprocedure
gekozen. Het is dus vlees noch vis. Daar moeten wij van
af. De Commissie hoort een puur uitvoerend orgaan te
zijn. Dan past het ook niet om te praten over individuele
benoemingen van ambtenaren, want dat zijn het in feite.
De Europese Commissie hoort uit te voeren wat haar
is opgedragen. Wij hebben er geen behoefte aan om dit
bureaucratische orgaan verder te politiseren. Partijen in
deze Kamer die dat wel proberen en het belang van de
benoeming van de Nederlandse eurocommissaris
vergroten, zouden ook de laatste logische stap moeten
zetten en pleiten voor een democratisch gekozen
Commissie. Doen zij dat niet, dan moeten zij op hun
schreden terugkeren en ons voorstel steunen voor een
puur uitvoerende Europese Commissie.
Heeft de SP dan niets te zeggen over het profiel van
de nieuwe eurocommissaris? Toch wel iets. Wij zijn
absoluut tegen de verlenging van het mandaat van
mevrouw Kroes. Als zij de afgelopen weken iets heeft
laten zien, dan is het dat zij niet de hardwerkende
ambtenaar is die zij zou moeten zijn. Zij is in de
campagne al weken het uithangbord van de VVD. Zij laat
zien dat het marktdenken in de EU nog springlevend is.
Dan toch liever de saaie, onbekende ambtenaar die goed

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

is in het uitvoeren van wat hem is opgedragen en die
vooral geen partijpolitieke ambities heeft.
De heer Van Baalen (VVD): Het interessante is dat
mevrouw Kroes zich in de afgelopen verkiezingscampagne volstrekt op de achtergrond heeft gehouden. Zij
wilde haar werk tot de laatste dag voortzetten. Wij hopen
dat die laatste dag over vijf jaar zal zijn.
De heer Van Bommel (SP): Volgens mij las ik vorige
week in de krant nog uitspraken van mevrouw Kroes in
verkiezingsdebatten. Zij heeft daar dus wel degelijk een
rol in gespeeld. Dat heeft zij niet gedaan als eurocommissaris, maar als lid van de VVD.
De heer Van Baalen (VVD): In dat debat in de Melkweg –
daar doelt u op – heeft mevrouw Kroes uitgelegd wat
haar werk was. Zij heeft geen enkele voorkeur voor een
partij uitgesproken. Zij heeft mensen niet gevraagd om
op de VVD te stemmen. Dat moet u gewoon erkennen.
De heer Van Bommel (SP): Voorzitter ...
De voorzitter: Nee, ik sluit deze discussie.
De heer Van Bommel (SP): De discussie over mevrouw
Kroes is gesloten. Dank u wel.
©
Mevrouw Thieme (PvdD): Mevrouw de voorzitter. De
regering wekt de indruk dat zij streeft naar een Nederlandse afgevaardigde in de Europese Commissie. Alsof
dit ook maar op enigerlei wijze zou kunnen bijdragen aan
de directe belangen van Nederland. Dit is een zeer
oneigenlijke voorstelling van zaken en niets anders dan
kort voor de verkiezingen zand in de ogen strooien van
de kiezer. Het EEG-verdrag zegt immers letterlijk dat de
leden van de Commissie hun ambt volledig onafhankelijk
uitoefenen in het belang van de Gemeenschap, Bij de
vervulling van hun taken vragen noch aanvaarden zij
instructies van enige regering of enig ander lichaam.
Daarnaast is het overduidelijk dat het gaat om een
politieke benoeming, een beloning voor bewezen
diensten zoals eerder de heer Bolkestein en mevrouw
Kroes ten deel viel. De wens van D66 om een helder
profiel op te stellen, klinkt alleszins redelijk, maar een
dergelijk profiel zou de indruk kunnen wekken dat het de
Kamer is die de beste kandidaat benoemt. Dat recht
hebben wij helemaal niet en dan moet ook niet die
suggestie worden gewekt.
De feitelijke situatie is dat er bij de benoeming van een
nieuwe eurocommissaris sprake zal zijn van vriendjespolitiek. Zelfs als de gedroomde kandidaat met het objectief
gezien beste cv zich zou aandienen, maar de kandidaat in
kwestie is geen lid van CDA. PvdA of VVD, is het
uitgesloten dat hij het zou kunnen worden. Dat is
merkwaardig. Kan het kabinet toelichten of geschikte
kandidaten die lid zijn van bijvoorbeeld de PVV, de SP,
D66, de ChristenUnie, de SGP of de PvdD in aanmerking
kunnen komen voor de functie en of zij een eerlijke kans
zouden krijgen? Zo niet, hoe denkt het kabinet deze
oneerlijke selectieronde dan aan de kiezers uit te leggen?
Er is al eerder kritiek geweest op de baantjesjagerij die
zich afspeelt tussen het handjevol Nederlanders dat lid is
van een politieke partij en dan ook nog alleen tussen de

3 juni 2009
TK 91

91-7153

Thieme
mensen die lid zijn van het CDA, de PvdA of de VVD.
Mensen die elkaar de bal toespelen op het punt van
invloedrijke en goedbetaalde banen horen niet bij een
tijd waarin burgers zich walgend afwenden van
graaigedrag en vriendjespolitiek.
Hoe kan worden verklaard dat het aantal burgemeesters dat partijen hebben, openlijk wordt meegewogen in
de afweging welke partij aan de beurt is om een
eurocommissaris te leveren? Verwacht het kabinet dat er
iemand in Nederland is die deze politieke stoelendans
een verheffende bezigheid vindt of die van mening is dat
dit de politiek dichter bij de burgers zal brengen? De
dramatisch lage opkomst die voor morgen wordt
verwacht, is mede te wijten aan de benoemingsspelletjes
zoals wij die vandaag bespreken. Een kabinet dat niet op
zoek is naar de best beschikbare kandidaat maar hooguit
naar de best beschikbare partijgenoot van de grootste
coalitiefracties laat daarmee tevens zien lak te hebben
aan de scepsis van de burgers.
Als Europa al een banenmachine zou zijn, dan zou dat
over banen voor burgers moeten gaan die nu worden
getroffen door de crisis. Niet een banenmachine voor
politieke baantjesjagers die elkaar de bal toespelen. Om
in bavianentermen te spreken: de hoogste positie op de
rots wordt door velen gewenst. Het zijn echter nogal
primitieve achtergronden die de uiteindelijke keuze lijken
te bepalen.
Dat geldt ook voor de voorzitterspositie. Staatssecretaris Timmermans en PvdA-lijsttrekker Berman noemen de
heer Barroso kleurloos en zwak, terwijl hun partijgenoot
Blom Barroso wel een tweede termijn ziet invullen omdat
hij niets verkeerds heeft gedaan. De christendemocraten
willen dat Barroso doorgaat en de PvdA wil dat de
christendemocraten een eurocommissariaat gunnen aan
de PvdA. Handjeklap en vriendjespolitiek.
Als je de mens leert kennen, ga je vanzelf van dieren
houden, zeker in Europees verband. Europa subsidieert
elke melkkoe voor een bedrag van meer dan € 2 per dag
terwijl de helft van de bevolking van minder dan de helft
moet rondkomen.
De voorzitter: Dat komt vanavond aan de orde.
Mevrouw Thieme (PvdD): Europa dumpt nog steeds
zuivel en vlees in ontwikkelingslanden en ontwricht
lokale markten. Als wij Europa laten besturen door
partijtijgers in plaats van door deskundigen, zal daar
weinig verandering in komen, vreest mijn fractie. Verder
blijf ik van mening dat er een einde moet komen aan de
bio-industrie in heel Europa, te beginnen in Nederland.
De heer Blom (PvdA): Mevrouw Thieme doet een aantal
boude beweringen. Hoe komt zij aan die wijsheid?
Mevrouw Thieme (PvdD): Dat heeft te maken met
opvoeding, onderwijs, hier en daar wat levenservaring
en een kritische blik naar het Europa van tegenwoordig
waaruit blijkt dat het een ondemocratisch log apparaat is
dat in stand wordt gehouden door partijen als die van de
heer Blom.
De heer Blom (PvdA): Ik doelde op de uitspraken van
mevrouw Thieme over hoe ″blijkbaar″ baantjes worden
verdeeld binnen de PvdA en de coalitie. Ik wil weleens
weten waar ze die wijsheid vandaan haalt; ik kan me er
namelijk helemaal niets bij voorstellen.

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

Mevrouw Thieme (PvdD): Dan denk ik toch dat u het
hele debat van vandaag heb gemist. Er wordt hier
namelijk gewoon onderhandeld en duidelijk gemaakt wie
welk commissariaat moet krijgen en welke politieke
signatuur die persoon heeft. Daar gaat het helemaal niet
om in Europa; in Europa zou het moeten gaan om de
bestgekwalificeerde kandidaat, maar hier gaat het over
twee liberalen in de Europese Commissie. Het moet gaan
om een uitvoerend orgaan, waarin gewoon de beste
kandidaat moet plaatsnemen. Maar u gaat mee in de
discussie over welke partij nu aan de beurt is; dat
kunnen we allemaal lezen in de krant. De kiezer is niet
gek, meneer Blom.
De heer Blom (PvdA): U kunt dat allemaal lezen in de
krant, wat betekent dat uw verhaal is gebaseerd op
artikelen die in de krant hebben gestaan. U hebt niets
geverifieerd, u hebt niet met mij gepraat, niet met de
staatssecretaris, niet met partijgenoten van mij. Het spijt
me, maar u beweert dingen die nergens op slaan.
Mevrouw Thieme (PvdD): U vindt het kennelijk heel
jammer dat ik niet vaker met u praat. Ik wil dat best
doen; dan kan ik u ook wat meer uitleggen over de
bio-industrie, en over hoe dramatisch Europa daarvoor
is. Maar we hebben het allemaal kunnen lezen: de brief
over de voorkeur van de minister-president voor welke
voorzitter, en dat die voorkeur helemaal te maken heeft
met het christendemocratisch gehalte van die persoon,
maar niets met de beste persoon op de juiste plek.
©
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter. Ik ben
invaller in dit debat, maar ook ik vind dit geen fraaie
vertoning. Het is één dag voor de verkiezingen voor het
Europees Parlement. Misschien is er nog een burger die
via Politiek24 naar dit debat zit te kijken. Die ziet dan dat
het een dag voor die verkiezingen weer gaat over de
poppetjes, terwijl het, als we in het Nederlandse
parlement praten over Europa, over de inhoud zou
moeten gaan. Waarom moet je gaan stemmen voor
Europa? Ik zou zeggen: om de economische crisis, de
voedselcrisis, maar ook de klimaatcrisis gezamenlijk in
Europa op te lossen; om te zorgen voor vrede en
veiligheid; om te zorgen voor een sociaal en duurzaam
Europa, waarin een frisse wind waait en we op een
sociale en duurzame manier met elkaar aan de slag
kunnen gaan.
Maar wat doen we hier? Toch een beetje ver plassen
met de wind tegen. Ik vind het ook een smerige
vergelijking en vroeg me net af of ik het wel zo zou
moeten noemen, maar het kwam echt zo in me op. We
zitten een beetje te pokeren om personen en de kaarten
worden halfslachtig achtergehouden. Laat ik na deze
kritische opmerking dan mijn tijd gebruiken om in deze
kwestie rondom personen de kaarten van GroenLinks
heel helder op tafel te leggen. De kandidaten vliegen ons
om de oren, zij het niet per se hun namen: minister Bos
heeft immers vier goede kandidaten, het CDA heeft
kandidaten en, zo zou ik tegen mevrouw Thieme willen
zeggen, ook GroenLinks heeft wellicht kandidaten.
Over mevrouw Kroes wil ik nog het volgende
opgemerkt hebben. De GroenLinksfractie vindt haar een
stoere vrouw; een stoer wijf zou ik eigenlijk willen
zeggen. Ik bedoel dat echt heel positief en dat zal zij ook

3 juni 2009
TK 91

91-7154

Van Gent
wel begrijpen. Altijd als ik haar zo pittig zie opkomen
voor emancipatie, vind ik haar stoer, vind ik dat ze dat
goed doet. Een GroenLinkser mag dat best weleens
zeggen van een VVD’er, als die als goede Nederlandse
kandidaat goed werk heeft verricht in Europa. Van ons
mag ze dan ook best doorgaan; dat is voor ons geen
taboe. Maar ik heb begrepen dat er, als het om mededinging gaat, een hoge ambtenaar uit Nederland komt en
het vervolgens allemaal heel ingewikkeld wordt om op
die post ook een eurocommissaris te leveren.
Als we het er toch over hebben, zou ik de staatssecretaris en de minister-president – we hebben dus hoog
bezoek in vak-K! – een andere tip willen meegeven. Dat
doe ik in alle openbaarheid, dit is geen achterkamertje;
we staan hier namelijk in het Nederlandse parlement.
De voorzitter: Maar nog maar zeven seconden ...
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ja, voorzitter. Wij
willen de beste persoon op de juiste plek. Zou het dan
niet aardig zijn om voor de milieucommissaris te gaan?
En als het dan allemaal zo werkt en vind ik dat niet zo
fijn, als het dan per se iemand van CDA, PvdA of VVD
moet zijn, wil ik daarvoor ook wel een suggestie doen:
de heer Wijffels zou misschien ook een heel goede
kandidaat zijn. Misschien kan de minister-president hem
er eens over bellen. Kortom, voorzitter, wij willen geen
achterkamertjespolitiek. Wij willen dat het Verdrag van
Lissabon wordt uitgevoerd en er na de verkiezingsuitslag
gewoon gekeken wordt in het Europees Parlement wie
de voorzitter moet worden. Voor het benoemen van de
eurocommissaris moeten wij de beste persoon sturen
zodat wij de meeste kans maken, wat GroenLinks betreft
op de milieuportefeuille.
©
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Voorzitter. Wij zouden het haast vergeten,
maar morgen is het vooral de beurt aan de kiezer om
zich uit te spreken over wie de Nederlandse zetels mag
bezetten in het Europees Parlement. Na de verkiezingen
die de komende dagen in alle lidstaten van de Europese
Unie zullen plaatsvinden, is het de beurt aan de
regeringsleiders om te onderhandelen over een nieuwe
Europese Commissie. Ook voor de Nederlandse
commissaris geldt dat het kabinet hierover onderhandelt.
De werkelijkheid doet anders vermoeden heb ik het idee,
nu in allerlei interviews en debatbijeenkomsten buiten de
Kamer uitspraken worden gedaan over de vraag of het
een feestje voor de sociaaldemocraten of voor de
christendemocraten moet gaan worden.
Maar goed, wij staan hier vandaag en ik maak graag
gebruik van het moment om aan te geven welk profiel de
ChristenUnie voor ogen heeft voor een nieuwe Nederlandse eurocommissaris. Wat de ChristenUnie betreft,
wordt er hoog ingezet op duurzaamheid. De
mededingingsportefeuille is een mooie portefeuille, maar
is het niet tijd voor duurzaamheid? Wij denken aan een
groene portefeuille, bijvoorbeeld op het terrein van
energie, milieu, landbouw of handel. Deze portefeuilles
bieden de kans om in deze tijd van crisis niet alleen te
denken aan economische oplossingen maar de noodzakelijke breedte in de richting van duurzaamheid op te
zoeken. Met zo’n portefeuille kan het kabinet zoeken naar
iemand die gehoor durft te geven aan het appel van

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

Antwerpen, waar een gedurfde beleidsinzet wordt
gevraagd op elk niveau, waarbij terughoudendheid ten
aanzien van de materiële consumptiegroei gepaard gaat
met gedurfde plannen voor een hernieuwde technologische inzet ten bate van zowel de solidariteit als de
duurzaamheid. Dit mede ter voorbereiding van de
noodzakelijke herziening van de Lissabonakkoorden en
de naderende Klimaattop in Kopenhagen. Een duurzame,
Europese Commissie biedt hoop voor een serieuze
voortrekkersrol van Europa op het gebied van klimaat en
milieu. Een duurzame commissie, die milieu en
duurzaamheid niet slechts koppelt aan het laten
voortduren van het eigen comfortabele bestaan maar
juist ook de koppeling weet te maken met ontwikkelingslanden en de vele mensen die daar in armoede leven en
nog het meest de gevolgen van klimaatverandering
voelen.
Pas na het bemachtigen van een portefeuille volgt de
discussie over het poppetje. Ook voor dit profiel zou ik
tot slot wat suggesties willen doen. Christelijk-sociaal lijkt
ons een goed alternatief voor christendemocratisch of
sociaaldemocratisch waar nu zoveel over gekibbeld
wordt. De ChristenUnie ziet bovendien graag dat
opnieuw een vrouw wordt voorgedragen.
De heer Pechtold (D66): In Europa werkt u samen met
de SGP. Vertegenwoordigt u het standpunt van de hele
fractie?
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Ik sta hier niet namens de Europese
fractie te spreken maar namens de Nederlandse
ChristenUniefractie.
De heer Pechtold (D66): U werkt in Europa samen met
de SGP en de commissarissen hebben uiteindelijk te
maken met de fracties daar. Ik vind het fantastisch dat u
zegt: de ChristenUnie gaat voor een vrouw. Wij doen dat
ook; wij hebben zelfs de naam genoemd. Ik ben zo
benieuwd – hij blijft maar zitten – wat de SGP daarvan
vindt en of u mede namens die lijst praat.
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Ik spreek namens de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie. De heer Van der Staaij heeft het
woord gevoerd en u kunt hem daarop bevragen. Ik doe
een suggestie, ook uit respect voor het werk van
commissaris Kroes. Daaruit is ook gebleken hoe goed het
was om destijds een vrouw voor te dragen.
De voorzitter: Het is duidelijk dat de heer Van der Staaij
geen aandrang voelt om te reageren.
De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter. Het is een wat
merkwaardige procedure om via mevrouw Wiegman van
de ChristenUnie te horen wat de SGP ervan vindt. Laat ik
er dit van zeggen: ik heb in mijn termijn bewust geen
voorkeur voor een geslacht genoemd.
De heer Pechtold (D66): Dat het een open mogelijkheid
is, is revolutionair!
De heer Van Bommel (SP): Waarom wilt u afwijken van
de procedure in de verdragen? De verdragen gaan uit
van algemene bekwaamheid en onafhankelijkheid. Sekse
speelt daarbij geen rol. U spreekt nu wel een voorkeur

3 juni 2009
TK 91

91-7155

Wiegman-van Meppelen Scheppink
uit. Vindt u dat het kabinet die voorkeur ook moet
uitspreken of is dit gewoon een proefballonnetje dat
verder door de wind wordt weggedragen?

In tegenstelling tot wat sommige voorgaande sprekers
vinden, zijn wij niet de partij van de baantjesjagers.
Integendeel.

Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Nee, op deze manier maakt u mijn
opmerking toch zwaarder dan zij is. Ik geef alleen een
goede suggestie. Ik refereer aan wat er in het verleden is
gebeurd bij de voordracht van commissaris Kroes. Ik
denk dat dit een succes is geweest. Het zou ontzettend
mooi zijn als een vrouw deze positie weer kan bekleden.
Daar gaat het om, niet meer en niet minder.

Mevrouw Thieme (PvdD): Dat is goed nieuws. Kan ik dus
aannemen dat de PvdA nu afziet van haar claim op die
eurocommissarispost?

De heer Van Bommel (SP): Spreekt u nu een oordeel uit
over het geslacht van de commissaris die daar door
Nederland is neergezet of over de bekwaamheid van de
commissaris?

De heer Blom (PvdA): Ik heb een verrassing voor u. Er is
nooit een claim geweest.
Mevrouw Thieme (PvdD): O, wat er in de krant staat, is
dus allemaal gelogen?

Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Die kunnen heel goed
samengaan, hoor.

De heer Blom (PvdA): Dat hebt u helemaal goed. Als u
doelt op het artikel dat het ANP heeft gepubliceerd over
de verdeling van de commissariaten, kan ik u zeggen dat
dit op louter nonsens is gebaseerd. Als er al met een
ingewijde is gesproken, is dat volgens mijn informatie de
wethouder van Juinen geweest.

De voorzitter: Het woord is aan mevrouw Wiegman.
Mevrouw Van Gent, u moet niet voorzeggen.

Mevrouw Thieme (PvdD): U zegt dus dat de PvdA deze
post niet hoeft?

Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Het lijkt nu net alsof er een soort
tegenstelling wordt neergezet. Dat is niet mijn bedoeling.
Het enige wat ik doe, niet meer en niet minder, is
zeggen: het zou mooi zijn als het opnieuw een vrouw kan
zijn. Het moet echter uiteraard gaan om een bekwame
vrouw, die zeer goed gekwalificeerd is, onafhankelijk is
en voldoet aan alle criteria.

De heer Blom (PvdA): Ik zeg dat dit voor ons op dit
moment helemaal geen prioriteit heeft. Het interesseert
mij nu helemaal niet. Wat mij interesseert, zijn alle
problemen van economische aard die op dit moment in
Nederland en Europa aan de orde zijn. Mij interesseert
dat mensen hun baan kunnen kwijtraken en dat er een
sterke Europese Commissie moet komen die de
economie in Europa weer op gang moet brengen. Daar
legt de PvdA haar prioriteit, niet bij de baantjes.

De voorzitter: Deze vrouw geeft het woord aan
mevrouw Van Gent.
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Het is aan de vrouwen.
Staatssecretaris Timmermans: O, op die fiets!
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik steun u daarin,
mevrouw Wiegman. Ik heb een naam genoemd, maar er
zijn natuurlijk talloze andere namen te noemen. Kruip
vooral niet terug in uw schulp, want wij hebben een
punt. De old boys moeten namelijk wat verder kijken dan
hun neus lang is. Dus mijn complimenten en succes met
de SGP.
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Dank u.
©
De heer Blom (PvdA): Voorzitter. Ik vind het tot nu toe
een enigszins wonderlijk debat. Dat komt omdat dit
debat gaat over een of twee banen in Brussel, terwijl de
verkiezingen van morgen gaan over duizenden banen in
Nederland en misschien wel over miljoenen banen in
Europa. Daar ligt volgens de PvdA toch echt de prioriteit
en niet bij de vraag wie de Nederlandse eurocommissaris wordt en ook niet bij de vraag wie voorzitter wordt
van de Europese Commissie. Ons motto, niet alleen voor
de verkiezingen van morgen maar ook voor de eerstkomende paar jaar, is: werk, werk en nog eens werk. Daar
zou het om moeten gaan en niet om twee baantjes.

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Wij spreken hier
inderdaad niet op wethouder Hekkingniveau, maar ik stel
mijn vragen aan u, want ik wil het helder krijgen. Hebben
de PvdA-fractie en de sociaaldemocraten in Europa nog
geen mening over de eventuele herbenoeming van de
heer Barroso?
De heer Blom (PvdA): Nee, daar heb ik nog geen enkel
idee over. Dat interesseert mij op dit moment ook
helemaal niet. Banen in Europa interesseren mij, niet het
baantje van de heer Barroso, maar banen voor de
hardwerkende mensen in de industrie die hun baan
dreigen kwijt te raken. Voor alle mensen die in onzekerheid verkeren, zijn de Europese verkiezingen heel
belangrijk. Daarom is het belangrijk dat er sterke
Europese commissariaten en een sterke Europese
Commissie komen. Daarom zit ik namelijk in de politiek,
niet om de heer Barroso in het zadel te houden. Ik vind
het belangrijk om voor alle banen te zorgen die mensen
op dit moment dreigen kwijt te raken.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik wil het nog even
checken. U windt zich op, en dat vind ik goed als het om
banen gaat. Dat ben ik met u eens. Moet ik het dan zo
begrijpen, dat u niet alleen namens uzelf spreekt, maar
namens de hele PvdA-fractie, dat u de lijn van de
sociaaldemocraten in Europa doorzet, namelijk dat de
herbenoeming van de heer Barroso nu nog helemaal niet
aan de orde is, dat u zich kunt voorstellen dat het
wellicht niet de beste keuze is – dat vinden wij namelijk –
en dat je een en ander gewoon conform het Verdrag van
Lissabon zou moeten laten plaatsvinden?

3 juni 2009
TK 91

91-7156

Blom
De heer Blom (PvdA): U luistert slecht; de baan van de
heer Barroso interesseert mij helemaal niet op dit
moment.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat vind ik te
gemakkelijk, want als u zegt: het interesseert mij niet,
dan hoeft u geen antwoord te geven. Maar u bent
politicus genoeg om te begrijpen dat het toch wel even
interessant is om antwoord te geven op deze precieze
vraag van mij.
De voorzitter: Dank u wel.
De heer Blom (PvdA): De PvdA vindt het belangrijk dat
wij staan voor banen in Europa, voor al die hardwerkende mensen die hun baan dreigen kwijt te raken.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): U duikt, en dat moet u
niet doen. Geeft u nu gewoon antwoord op mijn vraag.
De voorzitter: U moet niet het woord nemen als ik al
″tot slot″ heb gezegd.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Mijn excuses,
voorzitter, maar mijnheer Blom moet wel antwoord
geven.
De heer Blom (PvdA): U hebt in uw eigen termijn een
aantal voorstellen gedaan voor de benoeming van een
eurocommissaris. Ik zeg: dat interesseert mij op dit
moment helemaal niet. Wat mij interesseert, zijn al die
banen in Europa.
De voorzitter: Dank u wel. Dat punt hebt u gemaakt.
De heer Blom (PvdA): Wij krijgen morgen eerst
verkiezingen. Laten wij die nu eens afwachten. Laten wij
de regering de kans geven om ervoor te zorgen ...
De voorzitter: Mijnheer Blom!
De heer Blom (PvdA): ... dat er een goede eurocommissaris komt. Van welke statuur die is, interesseert mij niet,
als hij maar zorgt voor banen.
De voorzitter: Wat mij interesseert is, dat u stopt met
praten, als ik ″mijnheer Blom″ zeg.
Het woord is aan de heer Van der Staaij.
De heer Van der Staaij (SGP): De heer Blom zegt: laten
wij lekker die verkiezingen afwachten. Vijf jaar geleden
wilde de PvdA-fractie dat uitdrukkelijk niet. Toen vond zij
de achterkamertjescultuur een heel belangrijk probleem.
Het moest allemaal heel anders met de benoeming; er
werden moties over ingediend. Is dat nu allemaal niet
aan de orde en bent u intussen tevreden over de manier
waarop de eurocommissaris wordt aangesteld, anders
dan vijf jaar geleden?
De heer Blom (PvdA): Ik ben natuurlijk nooit helemaal
tevreden. Er zijn natuurlijk altijd verbeteringen te
bedenken, en ik vraag daarom aan het kabinet hoe de
Kamer een grotere betrokkenheid kan krijgen bij de
benoeming van een eurocommissaris. Maar wie dat dan
wordt en van welke politieke statuur deze is, vind ik

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

volstrekt onbelangrijk. Echt hoor, het gaat mij meer om
banen in zijn algemeenheid dan om dat ene baantje.
De heer Van der Staaij (SGP): Vijf jaar geleden gaf uw
fractie aan, de achterkamertjespolitiek een groot
probleem te vinden. Dat bleek uit allerlei onderzoeken:
wij moeten het niet alleen over de inhoud hebben – dat
is ook belangrijk – maar vooral ook over de aanstellingswijze, want daar is van alles mee mis en het moet echt
anders. Vindt u dat nu nog steeds of niet? Of is uw
positie op dit punt afhankelijk van de vraag of u in de
regering of in de oppositie zit?
De heer Blom (PvdA): Volgens mij zit ik tegen een muur
aan te praten. Het interesseert mij op dit moment
helemaal niet. Waar het mij om gaat, is werk in Europa.
Dat vind ik belangrijk. Hoe die ene eurocommissaris er
komt, vind ik veel minder belangrijk dan al die banen die
op dit moment op het spel staan door de economische
crisis. Dat u dit belangrijk vindt, snap ik, maar ik vind die
andere banen veel belangrijker.
De heer Van Bommel (SP): De woordvoerder van de
PvdA staat hier een buitengewoon ongeloofwaardig,
maar vooral schijnheilig toneelstukje op te voeren. Toen
de Volkskrant ernaar vroeg, wilde u wel op de kwestie
ingaan, mijnheer Blom, maar nu vindt u alle banen die
verloren dreigen te gaan, veel belangrijker. Dat vindt
iedereen hier veel belangrijker, maar daar gaat dit debat
helaas niet over. Dit debat gaat onder andere over
uitspraken die u hebt gedaan, uitspraken die uw
partijleider Bos heeft gedaan en uitspraken die uw
lijsttrekker Thijs Berman heeft gedaan over de heer
Barroso. Daar gaat dit debat onder andere over. Kom de
Kamer dus niet lastig vallen met schijnheilige praatjes
over miljoenen banen die verloren gaan, mede dankzij
het beleid van de Partij van de Arbeid in Nederland en
Europa. Daar gaat het u helemaal niet om. Het gaat er nu
om dat u de vragen wilt ontlopen die terecht aan u
worden gesteld. Waarom hebt u zich er wel over
uitgelaten, terwijl u nu net doet alsof het niet belangrijk
is?
De heer Blom (PvdA): Ik constateer dat alle sprekers, met
uitzondering van mevrouw Thieme – dat moet ik haar
nageven – het hebben gehad over banenjagerij. Ik vind
dat helemaal geen belangrijk onderwerp. Dat zeg ik u
nogmaals. Ik vind het op dit moment helemaal geen
belangrijk onderwerp. Het gaat er niet om wie er
eurocommissaris wordt. Het gaat erom dat er een sterke
eurocommissaris komt, die alles kan doen om de banen
in Europa te waarborgen. Daar gaat het mij om. Dat het
u om baantjes gaat, verbaast mij sowieso.
De heer Van Bommel (SP): U hebt daarover uitspraken
gedaan, evenals uw partijleider en anderen van de Partij
van de Arbeid. Of hebben het ANP, de Volkskrant en Thijs
Berman het mis? Iedereen heeft het mis en alleen de
heer Blom ziet het goed. Liggen de zaken zo bij de Partij
van de Arbeid?
De heer Blom (PvdA): Ik ga niet over uitspraken van mijn
partijgenoot Berman, ik ga hoogstens over mijn eigen
uitspraken. De letterlijke vraag die De Volkskrant mij
stelde over de uitlatingen van de minister-president
inzake de opvolging van Barroso was: vindt u dat de

3 juni 2009
TK 91

91-7157

Blom
minister-president daar een mening over mag hebben.
Toen heb ik gezegd: ja, dat vind ik. De PvdA is namelijk
heel erg tolerant. Ik vind dat de minister-president ook
als partijleider van het CDA een mening mag hebben, in
tegenstelling tot sommige van mijn collega’s in de
Kamer. Dat blijf ik vinden. Dat was de letterlijke vraag die
mij is gesteld en daar heb ik dit antwoord op gegeven.
De heer Van Bommel (SP): Voorzitter.
De voorzitter: Nee, mijnheer Van Bommel: tot slot is tot
slot.
De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Het gaat niet om
baantjes, het gaat om banen. Ik denk mee met de heer
Blom. Het gaat om een belangrijke positie. Barroso is de
belangrijkste man als het om dat soort zaken gaat in
Europa. Kan de heer Blom mij vanaf oktober, toen de
Europese crisis ook in de bankenwereld en in de
economie uitbrak, een maatregel noemen die Barroso
heeft geïnitieerd om banen binnen Europa te behouden?
De heer Blom (PvdA): Ik kan mij herinneren dat naar
aanleiding van het uitbreken van de economische crisis
de Europese Commissie in zijn algemeenheid een aantal
stappen heeft genomen, terwijl de landelijke regeringen
het voortouw hebben genomen om oplossingen te
vinden in de economische crisis. Het beste voorbeeld is
nog steeds Nederland. Onze minister van Financiën heeft
met zeer slagvaardig beleid ervoor gezorgd dat
Nederland niet in de grote problemen is gekomen waarin
wij terecht hadden kunnen komen. Wat dat betreft,
hebben wij het hier heel goed gedaan.
De heer Pechtold (D66): Voorzitter. De heer Blom zegt
hier in een mantra: banen, banen, banen.
De heer Blom (PvdA): Dat zou u ook eens moeten doen.
De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Mag ik uitspreken?
De voorzitter: Dit is uw laatste opmerking.
De heer Pechtold (D66): Nu vraag ik de heer Blom een
maatregel te noemen van het afgelopen halfjaar of jaar,
waarin Barroso persoonlijk – want daar hebben wij het
over – uitblonk in het creëren van banen en de heer
Blom kan mij niets noemen. Neem dan Kroes: zij heeft
een Amerikaans bedrijf, Microsoft, meer dan 1 md. boete
oplegt, om daarmee andere computerfabrikanten,
waaronder die in Europa, werkgelegenheid te laten
creëren. Mijnheer Blom, u hebt boter op uw hoofd! U
kunt mij niets noemen aan kwaliteiten van Barroso. U
doet net alsof de positie Kroes niet bestaat en u
onderhandelt het een beetje weg. Met u komen er geen
banen, en zelfs geen baantjes.
De heer Blom (PvdA): Bij mijn haardracht is vrij
makkelijk aan te tonen dat ik geen boter op mijn hoofd
heb. Volgens mij gaat het debat daar ook niet over. Ik
ben het met u eens dat mevrouw Kroes het uitstekend
heeft gedaan. Dat ben ik met u eens.
De heer Van Baalen (VVD): Voorzitter. Ik begrijp iets niet.
De heer Blom zegt: het gaat mij om banen en niet om
baantjes. Ik ben het met de heer Pechtold eens dat het

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

niet om baantjes gaat, maar om belangrijke banen.
Waarom zegt dan staatssecretaris Timmermans: ik
ontken dat het CDA de eurocommissaris mag kiezen?
Blijkbaar is het voor hem van belang. Hij is PvdA-lid. De
politieke leider van de PvdA zegt: ik heb meerdere
kandidaten. De heer Blom zelf heeft zich, zoals de heer
Van Bommel heeft geciteerd, in De Volkskrant uitgelaten
en zijn collega Thijs Berman, de PvdA-lijsttrekker in de
Europese verkiezingen, heeft in de Melkweg afgelopen
vrijdag gezegd: ik steun de herbenoeming van Kroes.
Waar staat de PvdA? Niemand weet het. Weet u het zelf,
mijnheer Blom?
De heer Blom (PvdA): In ieder geval bewijzen al die
uitspraken dat wij zeker niet partijpolitiek bezig zijn, maar
dat wij gaan voor een goede oplossing.
De heer Van Baalen (VVD): Het betekent dat het bij u
gewoon een chaos is.
De voorzitter: Mijnheer Blom, u rondt uw betoog af.
De heer Blom (PvdA): Voorzitter. Ik was klaar.
©
De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Vanmiddag is het
weer een rondje politiek straatvechten geblazen in
verband met de verdeling van politieke banen. Europese
topbanen wel te verstaan. Wie is vanmiddag de beste
straatvechter en wie komt er vanmiddag het slechtste
uit? Want daar gaat het natuurlijk om in dit debat dat zo
nodig moest plaatsvinden, één dag voor de verkiezing
van het Europees Parlement. Dat moet vanwege de
duidelijkheid, aldus VVD-eurolijsttrekker Van Baalen,
want het CDA is laf over eurocommissaris Kroes. Einde
citaat. Het is waar. Het CDA had overduidelijk geen zin in
dit debat vlak voor de verkiezing van het Europees
Parlement. Het CDA heeft daar weinig baat bij en zo vlak
voor een verkiezing kan er ineens nog van alles
gebeuren, waardoor het uit de hand loopt. Ik doel op het
gegeven dat vanmiddag bekend is geworden: een
CDA-kandidaat voor het Europees Parlement, mevrouw
Rena Netjes, heeft laten weten dat zij het EP in wil voor
de islam. Mevrouw Netjes had dat niet vermeld op haar
eigen website voor haar kandidatuur voor het EP. De
vraag of dat netjes was, moet het CDA zelf maar
beantwoorden. In ieder geval heeft mevrouw Netjes haar
inzet voor de islam bij haar CDA-kandidatuur voor het
Europees Parlement alleen kenbaar gemaakt in een
interview op de islamwebsite al-yaqeen.com. Nu zal deze
CDA-doctoranda in de Arabische taal wel weten wat zij
doet, maar ik wil haar toch een beetje helpen om aan
haar streven wat meer bekendheid te geven. Moslims en
dimi’s van Nederland, opgelet: zij is nummer dertien op
de kandidatenlijst van het CDA en gaat dus in het
Europees Parlement voor de islam.
Het CDA kon het verwijt van lafheid dat de heer Van
Baalen die fractie heeft gemaakt, uiteraard niet zo maar
over zijn kant laten gaan, en verklaarde daarom gisteren
geen enkel bezwaar te hebben tegen het vandaag te
houden debat. De heer Van Baalen zelf is in ieder geval
op dit punt wel duidelijk geweest. Mevrouw Kroes,
toevallig ook van de VVD, moet volgens hem eurocommissaris blijven. Om dat te bereiken, moet de ministerpresident dat als eis inzetten bij de onderhandelingen

3 juni 2009
TK 91

91-7158

De Roon
over de opvolging van Barroso. Nadat er nog wat namen
van CDA- en PvdA-gegadigden voor het Eurocommissariaat waren rondgestrooid en in de publiciteit het bericht
kwam bovendrijven dat het CDA de eurocommissaris
mocht leveren, wilde ook GroenLinks wel eens weten
wat nu eigenlijk de inzet van het kabinet was met
betrekking tot mevrouw Kroes. De regering is vervolgens
gevraagd om dat in een brief duidelijk te maken. Op zo’n
vraag wilde de minister-president uiteraard geen
antwoord geven, dus mocht de staatssecretaris voor
Europese Zaken in een briefje aan de Kamer even
uitleggen hoe de benoemingsprocedure volgens het
EG-verdrag is. Volgens dat verdrag komt er eerst een
voordracht van de volgende Voorzitter van de Europese
Commissie en wordt er pas daarna gesproken over de
verdeling van de commissariaatsbaantjes. Zo staat het in
artikel 214 van het EG-verdrag. Dat is een papieren
werkelijkheid, maar het is de vraag of het ook een
politieke werkelijkheid is. Ik hoor op die vraag graag een
reactie van de minister-president.
De voorzitter: De leden die daarin geïnteresseerd zijn,
kunnen bij mij de telling van hun bijdrage komen
checken.
©
Minister Balkenende: Voorzitter. Ik dank de leden voor
hun inbreng in eerste termijn. Ik zal mijn betoog splitsen
in een deel over de Voorzitter van de Europese Commissie en een deel over de Nederlandse Europees commissaris. De staatssecretaris zal ingaan op de punten die
hem meer regarderen.
De termijn van de Europese Commissie verstrijkt dit
jaar. Na de Europese verkiezingen zal men onmiddellijk
beginnen met het proces van de benoeming van de
toekomstige Commissievoorzitter. De benoeming van de
Europese Commissie en haar Voorzitter zal dit jaar
ingewikkelder zijn dan normaal, omdat onzeker is welk
verdrag van toepassing is. Is het Verdrag van Nice van
toepassing, of het Verdrag van Lissabon? Pas nadat het
Ierse referendum in september of oktober is gehouden
en het ratificatieproces is afgerond, zal duidelijk zijn of de
benoeming onder het bestaande Nice of het nieuwe
Lissabon kan plaatsvinden. Zoals bekend, is de inzet van
het kabinet dat het Verdrag van Lissabon in werking
treedt. Wij vinden het van belang dat gedurende de
overgang tussen de beide verdragen zo veel mogelijk
sprake is van continuïteit. Ook andere lidstaten spannen
zich hiervoor in. Het is dan ook goed dat tijdens de
bijeenkomst van de Europese Raad van 18 en 19 juni een
nieuwe Commissievoorzitter zal worden voorgedragen
aan het Europees Parlement. Nederland heeft steun
uitgesproken voor de huidige Commissievoorzitter
Barroso. In mijn brief van eind januari heb ik de Kamer
geschreven dat het kabinet het belangrijk vindt voor
Europa dat de heer Barroso zijn werk kan voortzetten. De
heer Ormel verwees naar deze brief, die is ondertekend
door mij en door de minister van Financiën.
Het Europees Parlement stemt uiteindelijk over de
benoeming. In het Verdrag van Lissabon staat dat de
Europese Raad met gekwalificeerde meerderheid van
stemmen een kandidaat voordraagt bij het Europees
Parlement met inachtneming van de verkiezingen van het
Europees Parlement en na passende raadpleging. Deze
woorden staan niet in het Verdrag van Nice. Ik kom

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

hierop straks nog even terug, want wat er gebeurt na de
Europese verkiezingen is niet onbelangrijk. Het Europees
Parlement heeft de wens uitgesproken om bij de
voordracht van de nieuwe Commissievoorzitter zo veel
mogelijk in de geest van het Verdrag van Lissabon te
handelen. Wij vinden het met andere lidstaten van
belang om aan die wens tegemoet te komen. Dat
versterkt immers de legitimiteit van de nieuwe
Commissievoorzitter. Dat betekent dat het Europees
Parlement geraadpleegd zal worden tussen de Europese
verkiezingen en de Europese raad van 18 en 19 juni en
dat bij de voordracht rekening zal worden gehouden met
de verkiezingsuitslag. De benoeming van de Commissie
komt pas daarna aan de orde. De beoogde Commissievoorzitter zal consultaties met de lidstaten starten over
de samenstelling van de nieuwe Commissie en de
invulling daarvan. Het is de bedoeling om zo snel
mogelijk na het Ierse referendum de voltallige Commissie voor te dragen aan het Europees Parlement.
Dit wat betreft de algemene situatie. Wat gaat er
gebeuren na de verkiezingen, de consultaties, de
voordracht aan de Europese Raad? Er is een concrete
vraag gesteld. De minister-president was aanwezig in
Warschau bij een congres van de Europese Volkspartij.
Daar is een duidelijke voorkeur uitgesproken voor de
heer Barroso. Ik zat daar natuurlijk als politiek leider van
het CDA. Tegelijkertijd ben ik minister-president, maar
het betrof een uitspraak van de EVP, daar in Warschau.
Als u mij vraagt wat ik eerder heb gezegd, dan verwijs ik
naar de brief van eind januari. Ik heb toen als ministerpresident en niet als politiek leider van het CDA of als lid
van de EVP gezegd dat ik vind dat Barroso moet
doorgaan. Ik spreek daarmee namens het kabinet. Laat
daarover geen misverstand bestaan. Waarom vinden wij
dat? Dat vinden wij omdat wij uitstekende ervaringen
hebben met de heer Barroso. Er is het afgelopen jaar
intensief samengewerkt en het lijkt mij goed dat de heer
Barroso daarmee kan doorgaan. Is dat een zekerheid?
Dat zal moeten blijken na de consultatie, na de Europese
verkiezingen, maar onze positie is dezen is helder. Er is
een onderscheid tussen mijn brief van eind januari en
latere uitlatingen en het congres in Warschau. Uiteindelijk is helder wat daar is gebeurd. Ten slotte merk ik op
dat bijvoorbeeld sociaaldemocratische regeringsleiders
zullen kiezen voor de heer Barroso. Dat is het krachtenveld.
De heer Van Baalen (VVD): Vindt de minister-president
het achteraf gezien, gegeven ook dat hij in de geest van
Lissabon wil acteren, niet onverstandig om niet eerst de
Europees Parlementsverkiezingen af te wachten en pas
dan te kijken hoe meerderheden kunnen ontstaan? Is het
niet verstandig om pas dan een keuze te maken of in
ieder geval steun uit te spreken? Hij heeft zichzelf nu
vastgenageld. Er is voor de heer Barroso geen enkele
reden om aardig te zijn voor Nederland: hij heeft de
steun immers al gekregen. Ook in het onderhandelingscircuit over de Nederlandse eurocommissaris, de
portefeuille en de persoon valt eigenlijk geen enkele
invloed meer uit te oefenen. Barroso zit er al en mag
blijven van het CDA en van de Nederlandse regering. Er
is dus slecht onderhandeld.
Minister Balkenende: Ik heb in de afgelopen jaren vaker
dit soort geluiden vanuit deze Kamer gehoord, terwijl wij
megaresultaten binnenhalen. Waarom hebben wij

3 juni 2009
TK 91

91-7159

Balkenende
gekozen voor een duidelijke stellingname ten aanzien
van Barroso? Dat is op basis van de contacten en de
ervaringen van het afgelopen jaar. Wat zou de positie
van Nederland zijn geweest als ik de lijn van de heer Van
Baalen had gevolgd? Wij zouden het enige land zijn
geweest dat in dit stadium een voorbehoud maakt ten
aanzien van de heer Barroso. Denkt de heer Van Baalen
dat dat onze positie ten goede zou komen? Het enige
land dat twijfel zaait? Wanneer ik daar de opmerking van
de heer Pechtold in de richting van de heer Barroso bij
optel, dan verzwakt dat onze onderhandelingspositie
zeer.
De heer Van Baalen (VVD): Als ik de minister-president
goed beluister, ga ik ervan uit dat hij met de heer
Barroso al eens in een door rook gevulde kamer heeft
gesproken en dat hij dus al iets heeft binnengehaald
voor Nederland. Dat is een reden om die steun te
verlenen. Wachten zou immers slecht zijn. Wat heeft de
minister-president binnengehaald?
Minister Balkenende: ik heb helemaal niets binnengehaald. Ik zal ook uitleggen waarom. De heer Barroso
heeft tegen iedereen te kennen gegeven dat hij eerst
heeft af te wachten wat de Europese verkiezingen zullen
opleveren, hoe het ervoor staat met een eventuele
voordracht, hoe de stemming in het Europees Parlement
zal verlopen. Pas dan komt de zaak van de samenstelling
van de Commissie aan de orde. Hij heeft zich in geen
enkele richting uitgelaten over een post en dat is ook
zeer correct. Dat kun je niet doen. Ik heb wel aangegeven
dat ik de ervaringen met deze Commissievoorzitter het
afgelopen jaar heb gewaardeerd. Ik heb waardering voor
de directe contacten en voor het samenspel. Ik zie niet
graag dat deze goede contacten onder druk komen te
staan. Heb ik hiermee iets nieuws gedaan? Nee, want ik
geef aan dat er in het krachtenveld brede steun is voor
de heer Barroso, dat is voor iedereen waarneembaar. Ik
verzeker de leden van de Kamer dat ik er alles aan zal
doen om een zo zwaar mogelijke portefeuille binnen te
halen. Daar zal ik straks iets over zeggen bij de Nederlandse eurocommissaris.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het is natuurlijk altijd
interessant te melden dat je in dit krachtenveld goed
hebt samengewerkt, dat je intensieve contacten met
elkaar onderhoudt en dat je eigen onderhandelingspositie niet verzwakt. Dat begrijp ik. Het is evenwel een
cruciale vraag wat dat allemaal gaat opleveren, wat die
intensieve contacten, de samenwerking en het goede
contact hebben opgeleverd. Ik wil geen personen
beschadigen, maar de heer Balkenende heeft Barroso al
weer de hemel in geprezen. Ik vind echter dat op hem
nog wel het nodige is aan te merken. Ik kijk bijvoorbeeld
naar de sociale insteek, het groen, de maatschappelijke
steun en de positie van Europa. De heer Pechtold spreekt
terecht over de mensenrechten. Ik heb een waslijst bij
mij, maar die zal ik maar niet opnoemen. Ik zie wel graag
dat de minister-president daar inhoudelijk op ingaat. Mijn
stelling is dat Europa fris en nieuw elan nodig heeft en
niet iemand die er al jaren zit en waarvan onze conclusie
is dat hij misschien wel goede contacten heeft, maar te
vaak achterover leunt als hij zou moeten handelen. Ik
krijg daar graag een reactie op.
Minister Balkenende: Dit zo horende, vraag ik mij af of

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

dat de positie van Nederland ten goede komt. Ik vind
overigens dat er nog wel wat op de argumentatie van
mevrouw Van Gent is af te dingen.
Er is gevraagd waar Barroso was bij de economische
crisis. De heer Barroso heeft in dat kader voorgesteld dat
elk land 1,5% van het nationaal inkomen zou moeten
besteden aan stimulering. Hij was dus niet afwezig, maar
wij hebben toen aangegeven dat wat wij deden voor de
financiële sector, de automatische stabilisatoren en de
budgettaire steun in samenhang zou moeten worden
bekeken. Wie heeft in de Europese Raad en daarbuiten
steeds gezegd dat wij ervoor moesten zorgen dat sprake
was van een goed werkende Europese markt en dat wij
niet moesten kiezen voor de weg van het protectionisme? Wie vond dat wij de Europese verdragen
overeind moesten houden? Dat was Barroso! Wie heeft
voorgesteld een project van 5 mld. vanuit Europa te
doen bovenop wat de lidstaten doen met de
stimuleringsmaatregelen? Dat was Barroso! En dan
vraagt mevrouw Van Gent waar de voorzitter van de
Commissie is? Op die manier doen wij hem geen recht.
Nog iets anders. Ik heb intensief met Barroso
samengewerkt toen het ging om het klimaatpakket. De
Europese Commissie heeft daar geweldig veel aan
gedaan. Neem de energiemaatregelen en de discussie
over energie. Daar heeft de Europese Commissie veel
aan gedaan. Ik spreek dus met waardering over het werk
van de Commissie en haar voorzitter. Ik wil daar geen
enkel misverstand over laten bestaan. Ik vind op basis
van onze goede ervaringen dat er reden is voor steun
aan de heer Barroso. Daarom heb ik begin van dit jaar
ook aangegeven, toen hij tegenover mij werd uitgespeeld, dat ik hem steunde. Dat is ook in het belang van
Nederland.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Even iets over de
economische crisis. De voorzitter van de Commissie
kwam pas met zijn voorstel na aandringen van de
lidstaten. Toen kwam hij pas in actie. Vervolgens heeft hij
weinig klaargespeeld. Mijn informatie is wat dat betreft
wel degelijk juist. Ik ben daar niet zo van onder de
indruk.
Ik zal het anders stellen. De heer Balkenende zegt dat
zijn contacten met de voorzitter van alles en nog wat
hebben opgeleverd, maar wat zit er dan verder voor
Nederland in? Je kunt wel een beetje praten over
duurzaam en sociaal, maar ik heb de minister-president
nog niet gehoord over mensenrechten. Het gaat om
concrete resultaten. Ik verzoek de minister-president ook
in te gaan op mijn stelling dat wij een fris geluid nodig
hebben, iemand die met nieuw elan als voorman of
voorvrouw iets maakt van Europa. Dat heeft Barroso,
met alle respect, gewoon te weinig in zich gehad. Het is
de vraag of het er straks, als hij met de hakken over de
sloot overgaat, wel in zit.
Minister Balkenende: Ik ben blij dat mevrouw Van Gent
deze vraag stelt. Neem het thema van het klimaat en de
voorbereidingen voor Kopenhagen. Wij kunnen veel van
de Commissie zeggen, maar niet dat zij niet buitengewoon actief is in het werken aan een goede voorbereiding van de klimaatconferentie. Neem het vaststellen van
criteria en het ervoor zorgen dat de lasten redelijk tussen
de Europese landen worden verdeeld. Daar heeft de
Europese Commissie een goede rol bij vervuld. Neem
het nadenken over de energievoorziening in de toekomst.

3 juni 2009
TK 91

91-7160

Balkenende
De Europese Commissie speelt daar een belangrijke rol
in. Ik wil dat graag genoemd hebben.

De heer Pechtold (D66): Ik denk dat weinig mensen er
nog wat van snappen.

Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Neem het Verdrag van
Lissabon. Wij gaan morgen stemmen voor Europa. Er
komt een nieuw Europees Parlement. In dat verdrag, dat
wij hebben geratificeerd, staat dat het Europees
Parlement een belangrijke adviserende rol in dit soort
benoemingen moet krijgen. Dat gooit u gewoon weg,
doordat u al van te voren een deal heeft gesloten. Ik heb
daar bezwaar tegen.

Minister Balkenende: Hoe komt dat dan?

Minister Balkenende: Ik vind het jammer dat u dat zegt.
Ik stelde zojuist dat de Nederlandse regering goed heeft
geluisterd naar de wens van het Europees Parlement om
bij deze benoeming te handelen in de geest van het
Verdrag van Lissabon. Dat betekent concreet dat het
voorzitterschap van de Europese Raad zich na de
Europese verkiezingen zal vergewissen van opvattingen
binnen het Europees Parlement. Daarmee doen wij recht
aan het gevoel van het Europees Parlement dat er
consultaties zullen plaatsvinden. Dat heeft niets te maken
met achterkamertjes. De Kamer mag best weten dat ik
een groot voorstander ben van het continueren van het
werk van de heer Barroso. Dat mag ik ook zeggen.
Wat gaat er gebeuren? Er zal eerst een consultatie zijn
met het Europees Parlement. Daarna zal er een voordracht komen van de kant van de Europese Raad.
Vervolgens zal gestemd worden door het Europees
Parlement. Deze procedure is glashelder en transparant.
Voorzitter: Van Beek
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dan is het zo dat wij
wel gaan consulteren. Maar wat er ook uit de consultatie
komt, Barroso moet het worden. Want daarover hebt u al
een deal gesloten.
Minister Balkenende: Wie stemt over de Commissievoorzitter? Wie bepaalt dat? Dat is niet de Europese
Raad. Wij dragen voor. Dat is het Europees Parlement.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Als het in de
achterkamertjes door een aantal voormannen en wellicht
een enkele vrouw al gedeald is, dan heb je vervolgens
geen poot om op te staan. Ik wil dus gewoon van u de
heldere uitspraak dat de uitslag van de consultatieronde
belangrijker is dan de deal en dan de uitspraken die u nu
al over Barroso hebt gedaan. Anders is het gewoon fake
en een lege huls. Eén dag voor de verkiezingen moeten
we toch niet willen dat dat beeld blijft bestaan, ministerpresident?
Minister Balkenende: Ik maak groot bezwaar tegen het
doen alsof er sprake is van het doordrukken in achterkamertjes. De besluitvorming over de voorzitter van de
Europese Commissie wordt gedaan door het Europees
Parlement en men stemt bij meerderheid van stemmen.
Dat heeft niets te maken met het feit dat ik een voorkeur
heb. Dat heeft te maken met het feit dat de Europese
Raad volgens de procedure een voordracht doet nadat
een consultatie heeft plaatsgevonden bij het Europees
Parlement. Degene die besluit is niet de Europese Raad
maar het Europees Parlement.

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

De heer Pechtold (D66): Nou, dat komt onder andere
omdat u al drie weken dit debat aan het uitstellen bent.
Ja! Nou u weer.
Minister Balkenende: Nee, want dat bepaalt het
parlement.
De heer Pechtold (D66): Nee, nee, u hebt twee
verzoekjes naar de Griffie gemaild of het op een ander
moment kon. Wij moesten u gisteren met stoom en
kokend water bij Knevel & Van den Brink van vanavond
weghouden zodat u hier vanmiddag kon zijn.
Minister Balkenende: Ach ...
De heer Pechtold (D66): U vraagt: aan wie ligt dat? U
probeert te suggereren dat ik dat ben. Nee, u bent al drie
weken dit debat aan het uitstellen!
Nu naar de inhoud. Dan snappen de mensen het weer.
U zegt: Barroso. Dat hebt u als CDA’er in Warschau
gezegd, dat hebt u in de brief van januari namens de
regering gezegd, maar u hebt er voor Nederland niks
voor teruggekregen, zo zei u. Zojuist refereerde u er even
aan dat u dat mede wilde doen om niet uitgespeeld te
worden tegen Barroso. U refereerde daarmee aan iets
wat ik u een halfjaar geleden vroeg: maakt u de termijn
hier af? Bent u beschikbaar voor een Europese positie?
Een halfjaar geleden wilde u daar geen antwoord op
geven. Maar nu deze steun van u als leider van het CDA
en als leider van het kabinet zo duidelijk is, kunt u
vandaag ook heel helder aangeven dat u uw werk in
Nederland afmaakt.
Minister Balkenende: Ik maak mijn werk in Nederland
af. Dat heb ik steeds aangegeven. Wat eerder dit jaar
speelde, was natuurlijk het voorstel van de Europese
Commissie. Ik heb gezegd dat ik niet eens in beeld wilde
komen. Dat is ook de reden geweest waarom ik geen
enkel misverstand heb laten bestaan toen mijn naam
werd genoemd: het is niet aan de orde.
De heer Pechtold (D66): Dat is voor de goede verstaander een ander verhaal dan dat van een halfjaar geleden,
denk ik. Maar dit is helder. De minister-president geeft
aan – en ik waardeer hem erom – dat hij zijn werk zal
afmaken zolang dit kabinet van hem zit. Dat is goed om
te horen. Maar waarom zet u in op Barroso nu hij zo
weinig gepresteerd heeft? U noemde richting mevrouw
Van Gent wat hij voor de economie heeft betekend. Nee,
dat was het Europees Parlement. Waar was hij toen de
homorechten binnen Europa aan de orde waren? Dit kunt
u niet onderbouwen. Is er nou echt niet een betere
voorzitter te vinden die dit soort zaken wel krachtig
aanpakt in de komende jaren?
Minister Balkenende: U en ik verschillen in de waardering van het werk van de Commissievoorzitter. Ik heb
gesproken over het thema energie, over het thema
milieu en over de economie. Ik kan nog veel meer
dingen noemen. Ik vind het eigenlijk jammer dat in het
Nederlandse parlement op deze manier over het werk

3 juni 2009
TK 91

91-7161

Balkenende
van de Commissievoorzitter wordt gesproken, al is dat
uw goed recht. Dat mag u doen. Ik heb er goede
ervaringen mee. Wij hadden het in de afgelopen tijd over
het miljard terug voor Nederland. Bij de Europese
Commissie heb ik daar gehoor voor gevonden. Ook heb
ik gehoor gevonden toen wij het hadden over de vraag
hoe wij uit de moeilijke fase na het referendum moesten
komen. Wat kunnen wij doen om een oplossing te
vinden? Een wijzigingsverdrag? Ik heb een goed oor
gevonden bij de Europese Commissie toen wij het
hadden over de vraag hoe wij Kopenhagen moeten
voorbereiden. Ik heb steeds goed kunnen samenwerken
met de Commissie. Op basis van al die ervaringen ben ik
tot mijn oordeel gekomen. Daar mag de heer Pechtold
anders over denken. Dit is mijn visie.
Mevrouw Thieme (PvdD): Ik beleef een déjà vu. In 2005
zei de minister-president ook dat ons land het zich niet
zouden kunnen veroorloven om nee te zeggen tegen de
Europese grondwet. Nu zou ons land het zich niet
kunnen veroorloven om als enige land nee te zeggen
tegen Barroso. Het argument om te kiezen voor een
voorzitter zou moeten zijn dat hij goed is en dat hij de
crisis integraal bekijkt. Barroso heeft dat niet gedaan. Hij
is daarmee gediskwalificeerd. Het enige argument dat de
minister-president hanteert, is dat Nederland niet kan
achterblijven en moet meegaan met de rest van Europa.
De mensen die tegen een Europese grondwet hebben
gestemd, hebben Nederland juist opgeroepen om een
eigen koers te varen. Zij hebben Nederland uitgedaagd
om te durven kiezen voor kwaliteit en niet mee te gaan
met de massa in Europa. Waarom gaat de ministerpresident nu wel mee met de massa, door zijn keuze
voor Barroso?
Minister Balkenende: Ik ontzeg mevrouw Thieme haar
mening niet. Maar de consequentie van onze opstelling
zou zijn dat wij als enigen de positie van de heer Barroso
niet veilig stellen. Ik vraag mij af of dit ten goede komt
aan de positie van Nederland. Ik betwijfel dit zeer. Ik ben
ook blij dat wij ons niet zo hebben opgesteld.
Mevrouw Thieme (PvdD): Nederland wil dappere leiders.
Nederland wil mensen die kiezen voor een andere koers.
We hebben het in het debat over de kredietcrisis vaak
gehad over een paradigmaverandering. Dit betekent ook
dat iemand moet beginnen met het aanstellen van
nieuwe leiders. We willen een fris elan met een andere
visie. Barroso past hier niet in. Ik vind dit een gemiste
kans voor Nederland.
Minister Balkenende: Op dit punt verschillen we van
mening.
Ik ben toegekomen aan het tweede deel van mijn
inbreng. Dat betreft de Nederlandse commissaris. Nadat
de beoogde voorzitter van de Commissie is aangewezen,
zal deze vermoedelijk vrij snel met het Europees
Parlement in contact te treden om zich een idee te
vormen van de wensen voor de nieuwe Commissie.
Tevens zal hij met de lidstaten in contact treden voor
informeel overleg over de verdeling van de portefeuilles.
Wij zullen dit contact opzoeken. Voor alle lidstaten geldt
dat deze contacten verkennend van aard zijn. Immers,
pas na het Ierse referendum zal duidelijk zijn of er een
Commissie van 27 zal zijn en of er een Hoge Vertegenwoordiger voor het Externe Beleid, tevens vicevoorzitter

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

van de Commissie zal zijn, of dat onverhoopt onder Nice
een besluit moet worden genomen over de verkleining
van de Commissie. Pas nadat dit duidelijk is, zal de Raad
de lijst van kandidaat-Commissieleden kunnen vaststellen en deze ter goedkeuring voorleggen aan het
Europees Parlement.
Wanneer het kabinet de Nederlandse kandidaat aan de
Commissievoorzitter zal kunnen voordragen, hangt af
van het verloop van de contacten met de Commissievoorzitter en andere lidstaten. Ik wil hierover niet te veel
speculeren. Er moet op basis van ontwikkelingen in
augustus en september zorgvuldig worden gemanoeuvreerd. De Kamer zal begrijpen dat dit een ingewikkeld
onderhandelingsproces is. Er zijn verschillende posten in
het spel. Alle lidstaten hebben wensen en in de regel
meerdere geschikte kandidaten. Dat geldt ook voor
Nederland. De ervaring leert dat voor de vervulling van
de posten naast kennis en kunde ook gekeken wordt naar
bijvoorbeeld geografische spreiding en naar de verdeling
tussen grote en kleine landen. Er zal sprake zijn van
delicate onderhandelingen met de nieuwe Commissievoorzitter. De Kamer kan er evenwel zeker van zijn dat
wij zullen inzetten op een zware portefeuille en dat wij
daarvoor de beste Nederlandse kandidaat zullen
voordragen.
Ik heb goed geluisterd naar de inbreng van de Kamer
vanmiddag. Sommigen laten zich inhoudelijk uit over de
aard van de portefeuille, bijvoorbeeld milieu of duurzaamheid. Sommigen hebben hun voorkeur voor een
vrouw uitgesproken. Ik laat mij vandaag niet uit over de
kandidaten, over het profiel van de kandidaten en over
de portefeuilles. De heer Pechtold heeft gevraagd wat
behoorlijke portefeuilles zijn. De onderhandelingen zijn
buitengewoon ingewikkeld. Ik heb ze al vele keren
moeten en mogen meemaken. Maar het spel moet
subtiel worden gespeeld. We moeten aanvoelen wat tot
de mogelijkheden behoort. Zo is het de vorige keer ook
gegaan. Daarom ga ik helemaal niet speculeren over wat
een wenselijke portefeuille zou zijn, wie daarvoor in
aanmerking komen of welke politieke kleurde positie
krijgt. Ik doe dat niet. De heer Van der Staaij heeft het
volkomen terecht gezegd: de regering regeert en de
Kamer controleert. Dat is de goede lijn. Natuurlijk
luisteren we naar wat in de Kamer wordt gezegd. Dat is
de inbreng van de Kamer waar de heer Blom op doelde.
Maar de regering heeft wel een eigen verantwoordelijkheid. Dit zeg ik ook op basis van eerdere ervaringen.
De voorzitter: Ik geef de heer Pechtold gelegenheid tot
een laatste interruptie.
De heer Pechtold (D66): Voorzitter. De reden voor de
premier om nu al, wat mij betreft prematuur, steun voor
Barroso uit te spreken, werd gevormd door de prestaties
van de afgelopen vijf jaar. Die waren goed. Wat vindt de
premier van de prestaties van commissaris Kroes?
Minister Balkenende: Mevrouw Kroes heeft goed
geopereerd.
De heer Pechtold (D66): Waarom prolongeren we niet
een commissaris die het goed heeft gedaan?
Minister Balkenende: De volgorde is dat wij ons eerst
inzetten voor de zwaarst mogelijke portefeuille die wij
kunnen krijgen en dat wij vervolgens kijken welke

3 juni 2009
TK 91

91-7162

Balkenende
persoon daar het beste bij past. Ik laat mij niet uit over
een zittende Europees commissaris of over andere
kandidaten.
De heer Pechtold (D66): Dat is toch een rare volgorde?
Als je nu een alom, niet alleen in Nederland, maar tot in
Seattle gevreesde commissaris hebt, een van de meest
zichtbare op de zwaarste portefeuilles, dan heb je toch
een ijzersterke kaart? Ik vind de man/vrouwdiscussie
minder belangrijk, maar in dezen is die misschien ook
nog belangrijk, omdat Nederland daarmee laat zien dat
het een ijzersterke vrouw heeft zitten die voor de huidige
post door zou kunnen, en voor mijn part voor een nog
zwaardere post. Volgens mij bestaat er niet eens een
zwaardere post. Dat is dan toch het belangrijkste? Dan ga
je toch niet eerst strijden voor een post en dan pas kijken
of je een kandidaat hebt? Het is toch het diplomatieke
evenwicht van die twee? Dat hebben wij de vorige keer
goed gedaan. Prolongeer dat dan! Ik zou uw eigen
argumentatie over Barroso willen aanhalen om de
termijn van Kroes ook te kunnen verlengen.
Minister Balkenende: Op dit punt verschil ik met de
heer Pechtold van mening over welke strategie wijs is.
Hij zegt: schreeuw van de daken dat de huidige
commissaris door moet op dezelfde functie.
De heer Pechtold (D66): Sluit u het uit?
Minister Balkenende: Ik sluit geen personen of
portefeuilles uit. Ik begeef mij alleen niet in de vraag wat
de meest wenselijke portefeuille voor Nederland is. Noch
laat ik mij uit over de persoon of over de politieke kleur.
Dat doe ik niet omdat het buitengewoon ingewikkelde
onderhandelingsprocessen zijn.
De heer Pechtold (D66): Dan hebben VVD en D66 dit
debat inderdaad prematuur aangevraagd! Wij dachten
door de uitlatingen van CDA’ers en PvdA’ers dat het voor
Kroes een gelopen race was. U zegt nu dat u niet uitsluit
dat u Kroes prolongeert en dat Nederland op die zware
portefeuille blijft inzetten. Dan heb ik de heer Bos met
″vier kandidaten″ en de heer Verhagen met ″het moet
een CDA’er worden″ allemaal verkeerd begrepen. Het
kabinetsstandpunt is dat ook Kroes gewoon mee kan
doen, zelfs voor de huidige portefeuille. Dat is nieuws.
Dat is fantastisch nieuws!
Minister Balkenende: Ik heb gezegd dat dit een
ingewikkeld onderhandelingsproces wordt. Ik zal hierin
mijn verantwoordelijkheid nemen. Ik loop niet vooruit op
welke portefeuille of welke persoon dan ook.
Mevrouw Thieme (PvdD): De minister-president zegt dat
het een buitengewoon ingewikkelde procedure is. Dat
komt doordat partijen als die van de minister-president
het zo ingewikkeld maken door er een politiek spel van te
maken. Als wij gewoon zouden kiezen voor eurocommissarissen op basis van hun capaciteiten, zonder politieke
kleur, en de Commissie gewoon een uitvoeringsorganisatie zou zijn van de Europese Unie, dan hadden
wij dit gesteggel met politieke kleuren helemaal niet
gehad. Waarom kiezen wij niet voor een ander soort
Commissie, zodat die partijpolitieke spelletjes tot het
verleden behoren? Dan begrijpen mensen echt waar
Europa over gaat.

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

Minister Balkenende: De discussie over een ander type
Commissie is onlangs gevoerd rondom het Verdrag van
Lissabon. Er is gekozen voor de invulling van het werk
van de Commissie. U kunt het daarmee oneens zijn,
maar die keuze is gemaakt. Uw andere punt betreft de
kandidaten. Ik heb nadrukkelijk gezegd dat ik mij niet
uitlaat over politieke kleur of portefeuilles. Dat zal blijken
in de onderhandelingen die de komende tijd vorm en
inhoud zullen krijgen. Ik wil dat op een volstrekt
verantwoorde manier doen. Ik begeef mij niet in allerlei
speculaties over personen of portefeuilles.
Mevrouw Thieme (PvdD): Die exercitie zou ik ook
helemaal niet met u willen doen, maar die ingewikkeldheid rondom de benoeming heeft toch alles te maken
met politieke kleur? Of zijn er andere moeilijkheden
waardoor het zo lastig is om een eurocommissaris aan te
stellen? Dat heeft toch alles te maken met politieke
spelletjes? Dat kunt u toch ook niet anders dan beamen?
Minister Balkenende: U hebt mij daar in ieder geval
nooit op kunnen betrappen en zo zit ik er ook niet in.
©
Staatssecretaris Timmermans: Voorzitter. Het begin van
het betoog van mevrouw Van Gent was mij uit het hart
gegrepen. Over 15 uur gaan de stembussen open en dan
moeten mensen een keuze maken over de koers die
Europa naar hun mening moet varen in de komende
jaren. Er zijn zeer grote vraagstukken aan de orde. De
vraag is of de Europese Unie met 500 miljoen mensen in
staat is om haar maatschappelijk model overeind te
houden in het geweld van 1,2 miljard Chinezen en 1,2
miljard Indiërs. Dat is een van de fundamentele vragen
die aan de orde zijn.
Ik zal niet beweren dat een debat op dit moment over
dit vrij beperkte onderwerp daar afbreuk aan doet, maar
het is wel enigszins wrang dat wij het tot dit onderwerp
beperken. Dat neemt niet weg dat het onderwerp van
belang is ook voor de keuzes die in Europa gemaakt
worden. Het is mij iets te gemakkelijk als bijvoorbeeld de
heer Van Bommel over de Commissie spreekt alsof het
geen politiek orgaan is. De Commissie is in hoge mate
een politiek orgaan. De samenstelling van de Commissie
en de door haar gekozen richting hebben politieke
consequenties voor de koers die Europa neemt. Immers,
de Commissie – de heer Van Bommel heeft daar kritiek
op – heeft het recht van initiatief in de Europese Unie.
Het is dus wel politiek.
Mevrouw Thieme heeft het volstrekt bij het verkeerde
eind, en zij maakt er ook absoluut een karikatuur van
door te zeggen: ja, politieke voorkeuren, dat is baantjesjagerij et cetera. Nee, de samenstelling van de Commissie, de balans in de Commissie, heeft in hoge mate een
politieke impact op de koers die Europa kiest. Wij hebben
het dus niet over kleinigheden.
Het is van belang dat Nederland zijn positie in de
discussie nauwkeurig bepaalt. Vandaar dat de ministerpresident nadrukkelijk aangeeft: die ruimte moeten wij
hebben en u zult ons op het resultaat beoordelen.
De heer Van Baalen heeft gevraagd hoe het zit met
mijn uitspraken indertijd naar aanleiding van de
uitlatingen van minister-president Berlusconi meteen na
afloop van de Europese Raad in juli vorig jaar. Ik heb
toen gezegd dat die ontijdig, veel te vroeg waren, omdat

3 juni 2009
TK 91

91-7163

Timmermans
wij daar nog niet aan toe zijn. Dat was een halfjaar
voordat wij in de Europese Raad van december hebben
afgesproken dat wij in juni, tijdens de komende Europese
Raad, een oriëntatie zouden geven van wie de nieuwe
Commissievoorzitter zou kunnen worden. Dat was een
jaar eerder, vorig jaar zomer, nog niet aan de orde.
Vandaar mijn uitlatingen.
Ik geef een indicatie van hoe dit in andere politieke
families verloopt. Ik mag de Partij van de Arbeid
vertegenwoordigen in de sociaaldemocratische politieke
familie, die ook een ontmoeting heeft aan de vooravond
van Europese Raden. Daar is op een gegeven moment
met name door de sociaaldemocratische regeringsleiders
het initiatief genomen, samen met de sociaaldemocratische fractie in het Europees Parlement, om de
vraag voor te leggen hoe wij dit zouden gaan doen:
zullen wij ons gaan verzetten tegen de persoon Barroso
of zullen wij in de dynamiek tussen mogelijk verlengen –
afhankelijk van de uitslag van de Europese verkiezingen –
en de politieke invulling die hij met zijn nieuwe
Commissie wil geven, met hem de discussie aangaan
over de politiek die deze Commissie zal voeren. Die
keuze hebben de sociaaldemocraten op dat moment
gemaakt. De minister-president heeft al aangegeven dat
de sociaaldemocratische regeringsleiders hun steun
hebben uitgesproken voor voortzetting van de ambtstermijn van de heer Barroso. Er ontstaat dan het speelveld
zoals geschetst door de minister-president. In dat kader
moet ook de positie worden bezien die door de
Nederlandse regering is ingenomen op 26 januari van dit
jaar, in de brief die de heer Ormel noemde. Dat is de
tijdlijn van mijn uitlatingen.
De heer Van Bommel (SP): Deze staatssecretaris heeft
zich in het verleden in deze Kamer kritisch uitgelaten
over Commissievoorzitter Barroso. Ook de lijsttrekker van
de Partij van de Arbeid voor het Europees Parlement,
Thijs Berman, noemt Barroso een visieloze man, die
geen tweede termijn verdient. Binnen de PvdA was er
dus lange tijd eenstemmigheid over het optreden van
Barroso. Wat mij nu zo benieuwt, is wanneer voor de
staatssecretaris het keerpunt is gekomen. Wanneer was
hij ineens wel tevreden over Barroso? Wanneer
verdiende Barroso ineens wel een tweede termijn?
Staatssecretaris Timmermans: Mijn kritiek op Barroso
heb ik geuit namens de Nederlandse regering en niet
namens de PvdA. Midden vorig jaar, rond de Europese
Raad, was de Nederlandse regering op een aantal punten
ontevreden over het werk van de Commissie, waar
Barroso leiding aan geeft. Het is logisch dat je het niet
altijd eens bent met wat de Commissie doet. De woorden
van de heer Berman zijn voor zijn eigen rekening. Hij is
lijsttrekker van de PvdA, ik sta hier namens het kabinet.
En voor het kabinet is tussen de zomer van vorig jaar en
nu de prestatie van Barroso aanzienlijk verbeterd. Zeker
in de aanpak van de crisis – de minister-president is
daarop al ingegaan – is de samenwerking met de heer
Barroso uitstekend geweest. Hier wordt terecht alom het
werk van mevrouw Kroes geroemd, maar zij kan dat
doen omdat haar voorzitter, de heer Barroso, haar
daarvoor de ruimte geeft. Die Commissie geeft haar de
ruimte om haar werk te doen. Het Europese systeem van
concurrentiebewaking, van het beperken van de
staatssteun, van het in stand houden van de EMU-regels
loopt butsen en deuken in de crisis op, maar staat nog

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

overeind dankzij het goede werk dat de Commissie onder
leiding van de heer Barroso heeft vervuld.
De heer Van Bommel (SP): Dan kunnen wij in ieder
geval vaststellen dat er een groot verschil van opvatting
is tussen de beoordeling van deze staatssecretaris met
PvdA-achtergrond en de lijsttrekker van de PvdA, die er
toch ook heel erg dicht bovenop zit. De heer Berman
noemt Barroso een visieloze man, maar de staatssecretaris gaat de heer Berman er wel weer mee opzadelen.
Staatssecretaris Timmermans: Als sociaaldemocraten
hebben wij op Europees niveau afgesproken dat wij met
de heer Barroso een gesprek zullen voeren over de koers
die hij met zijn nieuwe Commissie gaat kiezen. Die koers
moet wat ons betreft socialer en meer op werkgelegenheid en op het bieden van garanties voor goede
regelgeving voor de financiële sector gericht zijn. De
PvdA is daar volledig bij betrokken, zowel via de heer
Bos als via mijzelf. In overleg met de nieuwe Commissievoorzitter zal deze koers door sociaaldemocraten op
Europees niveau worden uitgezet. Je kunt kiezen voor
twee smaken. Je kunt zeggen: die man moet weg, wij
willen een ander. Je kunt ook zeggen: hij mag blijven
zitten, maar dan willen wij met hem bereiken dat hij zijn
beleid meer in lijn brengt met wat wij wensen. Door de
sociaaldemocraten zijn daar op Europees niveau
afspraken over gemaakt. Ik kan mij voorstellen dat de
heer Pechtold zich heel sterk maakt voor een liberale
kandidaat voor de Commissie. Hij heeft wel gewezen op
de samenwerking tussen de ChristenUnie en de SGP,
maar hij heeft er niet bij verteld dat een stem op D66 een
stem op Van Baalen is. Dat had hij ook nog wel even
kunnen vermelden.
De heer Van Bommel (SP): De staatssecretaris zegt: wij
gaan met Barroso praten over de koers die hij gaat
varen. Thijs Berman zit er dicht bovenop en zegt dat de
man geen visie en dus ook geen koers heeft. Maar de
staatssecretaris heeft al wel besloten dat hij mag blijven.
De staatssecretaris besluit eerst dat hij mag blijven en
wil daarna gaan praten over de koers.
Staatssecretaris Timmermans: Of Barroso gekozen
wordt tot nieuwe voorzitter van de Commissie is een
zaak van het Europees Parlement. Het Europees
Parlement met, naar ik voor hem hoop, de heer Van
Baalen in het midden zal daarover een besluit nemen.
Dat is de juiste gang van zaken. De regeringsleiders
zullen er een voordracht voor doen. De uitslag van de
verkiezingen zal daarin een factor zijn. Inmiddels hebben
de meeste regeringsleiders – als ik mij niet vergis zijn het
alle regeringsleiders – een duidelijke positie ingenomen,
maar de verkiezingen zullen er een rol in spelen. Ik kan
daar verder niets aan toe- of afdoen.
De heer Van Baalen zal zich herinneren dat hij en ik vijf
jaar geleden hebben gezegd dat de minister-president
hierin verkeerd opereerde, want hij had gewoon met een
naam moeten komen. Dat zou de beste manier van
onderhandelen zijn. De minister-president heeft dat
indertijd gelogenstraft. De heer Van Baalen en ik hebben
toen moeten erkennen dat de minister-president met de
benoeming van mevrouw Kroes op die portefeuille goed
gescoord had. Dat hadden wij twee, de heer Van Baalen
en ik, toen niet verwacht. De PvdA zei vijf jaar geleden
dat het op een andere manier moest. Als er 26 landen

3 juni 2009
TK 91

91-7164

Timmermans
zijn die het op deze manier doen en je zou als Nederland
in je eentje een andere procedure volgen, dan boek je
niet het optimale resultaat voor Nederland in de
combinatie van de best mogelijke portefeuille met de
best mogelijke persoon. Dat is de situatie van dit
moment. Daar zal de Nederlandse regering onder leiding
van de minister-president, die de gesprekken met de
nieuwe Commissievoorzitter zal voeren, inzet op plegen.
Het is uiteraard aan de Kamer om het resultaat te
beoordelen.

Lissabon (te weten artikel 17, lid 7 (TEU));

De heer Ormel (CDA): Ik heb nog een vraag aan de
staatssecretaris. De minister-president heeft zojuist
duidelijk de procedure geschetst die zal plaatsvinden na
de Europese verkiezingen. Er wordt een voordracht
gedaan, waarover het Europees Parlement oordeelt. Dan
gaat het naar de Europese Raad van 18 en 19 juni. Is dit
dan al het nieuwe Europees Parlement? Dat wordt
namelijk pas op 14 juli geïnstalleerd. De consultatie zal
dus plaatsvinden na de Europese verkiezingen, maar met
het oude Europees Parlement. Klopt dat?

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Van Baalen en Pechtold. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 428 (21501-20).

Staatssecretaris Timmermans: Dat klopt. De Europese
Raad kan dus niet verder gaan dan het bereiken van een
politieke consensus over dit onderwerp. Juridisch zal een
en ander afhankelijk zijn van de procedure die vervolgens met de Commissiebenoeming wordt gevolgd.
Daarover heeft het Europees Parlement in de huidige
samenstelling een opvatting, namelijk dat we moeten
handelen in de geest van het Verdrag van Lissabon. We
moeten nog maar afwachten of het Europees Parlement
in de nieuwe samenstelling diezelfde opvatting heeft. Dat
is echter geheel het prerogatief van het Europees
Parlement en dat moeten we daar ook laten.
De voorzitter: Ik wil naar een heel snelle tweede
termijn. Er is een verandering in de sprekersvolgorde,
omdat twee sprekers naar een ander overleg moeten. De
heer Van Baalen voert als eerste het woord.

verzoekt de regering, deze steun opnieuw te bezien in
het licht van de uitkomst van de Europese verkiezingen
en mede afhankelijk te stellen van het behoud van een
zware Nederlandse post in de Europese Commissie,
waarvoor de huidige eurocommissaris Kroes een reële
optie is en blijft,
en gaat over tot de orde van de dag.

©
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter. Uit de
motie blijkt dat de heer Van Baalen en de heer Pechtold
hier ook al bijna één fractie vormen, maar dat even
terzijde.
Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording,
maar mij moet wel iets van het hart. De ministerpresident schetst dapper de formele procedure bij de
benoeming van een Commissievoorzitter, maar zegt
vervolgens dat de informele procedure veel belangrijker
is, met dealen en wheelen en namedropping – in dit
geval van de naam ″Barroso″ – vooraf. Met alle respect
voor wat hij heeft gedaan; de heer Barroso is niet de
beste man op deze plek. Ik wil geen personen beschadigen, maar het kan echt beter. Wij vinden hem een van de
meest passieve voorzitters in jaren waar het sociaal en
groen beleid betreft. Wij vinden het belangrijk dat Europa
serieus genomen wordt en dienen daarom de volgende
motie in over de procedure voor de benoeming van de
Commissievoorzitter.
Motie

©

De Kamer,
De heer Van Baalen (VVD): Voorzitter. De ministerpresident heeft duidelijk geschetst wat hij heeft kunnen
bereiken met zijn vroegtijdige steun voor de herbenoeming van Barroso als Commissievoorzitter. Dat is
een heel dikke nul; dat is niets, heeft hij gezegd. Als deze
procedure leidt tot herbenoeming van mevrouw Kroes,
zodat zij op de stoel blijft waarop zij thuishoort, zal ik de
eerste zijn om lof uit te spreken over de ministerpresident. Ik wil echter toch wat meer zekerheid. Daarom
dien ik de volgende motie in.
Motie

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat Nederland het Verdrag van Lissabon
heeft geratificeerd;
constaterende dat daarin een nieuwe procedure voor het
benoemen van een Europese Commissie is vastgelegd,
waarin een duidelijke rol voor het Europees Parlement is
vastgelegd en er meer recht wordt gedaan aan de uitslag
van de parlementsverkiezingen;
overwegende dat de benoeming van de commissievoorzitter weer lijkt plaats te vinden in achterkamertjes;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de regering voortijdig haar steun heeft
uitgesproken voor de herbenoeming van de heer Barroso
als voorzitter van de Europese Commissie;
overwegende dat de regering hiermee in strijd handelt
met het in de Staten-Generaal geratificeerde Verdrag van

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

draagt de regering op, er in de Europese Raad voor te
pleiten bij de benoeming van de Commissie te handelen
in de geest van het Verdrag van Lissabon en de daarin
omschreven procedure te volgen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden

3 juni 2009
TK 91

91-7165

Van Gent
Van Gent, Van Baalen, Pechtold en Thieme. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 429 (21501-20).
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Deze indieners
vormen een verrassende combinatie, maar soms is dat
helemaal niet erg, zeg ik tegen de heer Pechtold.
De minister-president zegt dat hij wat betreft de
eurocommissaris niet vooruit gaat lopen op welke
portefeuille of persoon dan ook. In eerste termijn heb ik
al gezegd dat er een probleem ligt bij de positie
mededinging. Daar schijnt alweer een deal gesloten te
zijn met een hoge ambtenaar die daar komt te werken
waardoor de post mededinging niet meer beschikbaar is.
In dat geval treedt plan B in werking, zoals de ministerpresident ook zal begrijpen. Dan kun je heel wel
uitkomen op een milieucommissaris omdat Nederland
zich heel vaak afhankelijk opstelt als het gaat om het
groene beleid van Europa. Ik zou daar opheldering over
willen krijgen.
Het gaat hier steeds een beetje over de vraag wie bij
wie zit in de Europese fracties. Dat is heel interessant en
soms zijn het de meest verrassende combinaties. Ik kan
echter iedereen hier verzekeren dat als je op GroenLinks
stemt je gewoon voor de groene fractie in het Europees
Parlement stemt.
©
Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie): Voorzitter. Ik dank de leden van het
kabinet voor hun antwoorden. Ik constateer dat dit debat
verschillende winstpunten heeft opgeleverd. Ook de
D66-fractie is ervan overtuigd geraakt dat het debat
prematuur is en het kabinet heeft in ieder geval de
mogelijkheid gehad helder uiteen te zetten wat de te
volgen procedures zijn. Het heeft daarbij aangegeven zo
veel mogelijk in de geest van Lissabon te gaan handelen.
Het kabinet heeft ook aangegeven te hebben geluisterd naar de wensen van de Kamer. Ik zou zeggen: neem
die ter harte. Ik plaats er ook de volgende oproep aan het
kabinet bij: laat uw groene en duurzame hart spreken
tijdens alle onderhandelingen die volgen. Namens de
ChristenUniefractie wil ik de leden van het kabinet
daarbij veel wijsheid toewensen.
©
De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording. Niet dat wij daarmee
veel zijn opgeschoten, maar ik dank hen in ieder geval
voor hun komst en voor het feit dat zij hebben uitgelegd
dat zij ons om allerlei redenen nog niets willen vertellen.
Heeft dit debat wat opgeleverd? Zeker wel. In de
eerste plaats is weer eens bevestigd dat baantjesverdeling een belangrijk tijdverdrijf is voor de CDA-,
VVD- en PvdA-elite. Voor de D66- en GroenLinkselite is
het een belangrijk tijdverdrijf om daar zo veel mogelijk
een punt van te maken. Een fraaie vertoning, maar niet
heus. Het beeld dat de mensen in het land vaak hebben
dat het in de politiek om baantjesjagerij gaat, is vandaag
weer eens bevestigd. De PVV-fractie heeft eerder
voorgesteld om het aantal eurocommissarissen – nu 27
stuks à € 180.000 per jaar – te reduceren tot één. Eentje
is genoeg. Als dat een Nederlander wordt, is dat
fantastisch, maar dan het liefst een die niet eurofiel is.

Tweede Kamer

Benoeming voorzitter Europese
Commissie

Wij ontnemen de politieke elite daarmee een flink deel
van hun gehakketak over topbanen, maar dat moet dan
maar.
Het tweede resultaat van dit debat is dat wij heel
helder hebben gekregen dat het CDA het niet alleen in
Nederland, maar in heel Europa wil opnemen voor de
islam. Het tot nu toe onbekende CDA-duoraadslid uit
Amsterdam Rena Netjes is met dat streven vanaf
vandaag op de politieke kaart gezet. Ik wens het CDA
nog heel wat meer van dit soort kandidaten.
©
Minister Balkenende: Voorzitter. Ik zeg de leden die het
woord hebben gevoerd in tweede termijn, dank voor hun
inbreng. Het is misschien goed om even terug te komen
op wat de heer Van Baalen zei. Het is volkomen terecht
dat de heer Barroso in dit stadium geen enkele toezegging doet. Als ik ervoor zou kiezen dat hij door moet
gaan als Commissievoorzitter, is het volkomen terecht
dat op grond daarvan geen enkele prestatie wordt
geleverd. Gesteld dat de Commissievoorzitter nu een
bepaalde toezegging zou doen, is wat mij betreft zijn
gezag feitelijk weg, want hij behoort het zo niet te doen.
Bij dit soort benoeming is uiteraard altijd sprake van
lobbywerk. Wat is er de afgelopen tijd gebeurd? De heer
De Hoop Scheffer is secretaris-generaal van de NAVO
geworden. Mevrouw Kroes heeft een zware portefeuille
gekregen. De heer Kok is twee keer voorzitter geweest
van de High Level Group in het kader van de Lissabonstrategie. De heer Rem Koolhaas is lid geworden van de
reflectiegroep. De heer Ruding was lid van de
commissie-De Larosière, die te maken had met de
financieel-economische architectuur. Nederland heeft het
goed gedaan, maar het is ook een kwestie van weten
hoe je contacten moet leggen.
U kunt ervan overtuigd zijn: ik zal mij maximaal
inzetten voor de best mogelijke portefeuille voor
Nederland en voor de best mogelijke persoon op die
plaats. Maar juist omdat het zo’n ingewikkeld vraagstuk
is, past de grootst mogelijke prudentie. Die heb ik
vandaag ook geprobeerd naar voren te brengen.
Er zijn enkele moties ingediend. In de motie van de
heer Van Baalen staat dat de regering in strijd handelt
met het door de Staten-Generaal geratificeerde Verdrag
van Lissabon. Als je aangeeft wat je voorkeur is, heeft
dat niets te maken met handelen in strijd met. Je kunt
het ermee oneens zijn, dat mag, maar het is geen
handelen in strijd met. Mede op deze grond ontraad ik
de motie dan ook. Het verzoek aan de regering staat
overigens ook haaks op het betoog dat ik hier zelf heb
gehouden.
Mevrouw Van Gent heeft geconstateerd dat ook
informele lijnen van groot belang zijn. Zij sprak verder
over de post mededinging en heeft een opmerking
gemaakt over het feit dat een hoge ambtenaar zou zijn
benoemd. Wij weten allemaal dat dat bepaalde consequenties kan hebben. Dat zal moeten blijken. Zij heeft
daaraan verbonden het verzoek om te komen tot een
post die te maken heeft met milieu en duurzaamheid. Ik
neem daar kennis van.
In de motie-Van Gent c.s. staat dat in het nieuwe
Verdrag van Lissabon een duidelijke rol voor het
Europees Parlement is vastgelegd en dat er meer recht
zal worden gedaan aan de uitspraak van de parlementsverkiezingen. Er wordt gesproken over achterkamertjes.

3 juni 2009
TK 91

91-7166

Balkenende
In de motie wordt de regering opgedragen om er in de
Europese Raad voor te pleiten, bij de benoeming van de
Commissie te handelen in de geest van het Verdrag van
Lissabon en de daarin omschreven procedure te volgen.
Ik ontraad deze motie, niet alleen vanwege de toonzetting en vanwege het feit dat het Verdrag nog moet
worden geratificeerd, maar ook omdat wij hebben
aangegeven dat wij feitelijk handelen in de geest van het
nieuwe verdrag, totdat er sprake is van consultatie van
het Europees Parlement. Ik heb geen behoefte aan deze
motie, maar ik wil haar ook ontraden.
Hiermee ben ik gekomen aan het eind van mijn
opmerkingen in tweede termijn. Ik zeg de leden van de
Kamer nogmaals dank voor hun inbreng vandaag.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik stel voor om deze twee moties toe te
voegen aan de stemmingslijst van hedenavond.
Daartoe wordt besloten.
De voorzitter: Ik dank de minister-president en de
staatssecretaris voor hun bijdragen aan het debat.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet
2008 en de Tabakswet ter implementatie van de
richtlijn Audiovisuele mediadiensten (31876).
De algemene beraadslaging wordt geopend.
De voorzitter: Ik heb begrepen dat de heer Jasper van
Dijk, die als eerste op de sprekerslijst staat, te kennen
heeft gegeven dat hij als laatste wil spreken. Ik geef
daarom als eerste het woord aan de heer Bosma.
©

is uiterst mager: omdat de traditionele televisieuitzendingen onder lid 2 vallen, moet dat ook gebeuren
met diensten op aanvraag zo is de rechtvaardiging. Ik
denk dat eerder de juridische noodzaak om deze
Europese richtlijn ingevoerd te krijgen de reden is om
naar dit paardenmiddel te grijpen.
Ik begrijp best dat delen van de richtlijn niet kunnen
worden geïmplementeerd als lid 2 niet van stal wordt
gehaald. Dat maakt het bijzonder moeilijk deze wet te
amenderen. Waarom lid 2, zo vraag ik de minister. Wat
wordt de wereld hier beter van? Hoe kan dat allemaal in
de toekomst uitpakken? Ziet hij met mij potentiële
gevaren? De heer Remkes heeft, zo heb ik begrepen, een
amendement of een motie hierover klaarliggen. Ik ben
benieuwd hoe de minister reageert op de breder
gedragen bezwaren. Afgezien daarvan is de PVV-fractie
sowieso ongelukkig met deze wet. Brussel heeft zich niet
te bemoeien met onze televisie. Europese richtlijnen die
invloed hebben op de Nederlandse media moeten
daarom bij de grensovergang Wuustwezel worden
tegengehouden, desnoods met de hooivork. Hoe vaak
tv-programma’s worden onderbroken en wanneer,
kunnen wij prima zelf uitmaken.
Ik heb nog een enkele detailvraag. Productplaatsing
hoeft niet te worden vermeld als het programma niet is
geproduceerd door de aanbieder van de mediadiensten
zelf. Begrijp ik goed dat productiebedrijven dus zijn
vrijgesteld? Ik denk dat inmiddels de meeste
televisieprogramma’s worden gemaakt door derden. Hoe
komen Endemol of Talpa tenslotte aan hun omzet? Is dit
geen dode letter doordat hierdoor de vermelding van
productplaatsing vrijwel altijd achterwege kan blijven?
Dankzij deze wet heb ik mogen kennismaken met het
begrip ″niet-lineaire audiovisuele mediadienst″. Zo’n
dienst op aanvraag kan bijvoorbeeld een nieuwsvideo
zijn zoals de NOS die vervaardigt en op haar eigen site
plaatst. Vorige week heeft de voorzitter van de Nederlandse Publieke Omroep, de heer Hagoort, gezegd dat hij
die video’s best wil aanbieden aan dagbladen. De
dagbladen hebben het moeilijk en kunnen dus elke hulp
gebruiken, zeker op de electronic superhighway. Omdat
er niet zoiets bestaat als een gratis lunch, zit er een
addertje onder het gras: de heer Hagoort wil als
tegenprestatie dat de dagbladen zwijgen over de
concurrentievervalsing door de publieke omroep, een
klacht die kranten in toenemende mate ventileren. Dat
kan toch niet? Deze nieuwsvideootjes worden vervaardigd met publiek geld. Het kan toch niet zo zijn dat met
belastinggeld de publieke discussie wordt gefrustreerd
en een bedrijfstak die toch al zwaar weer verkeert het
zwijgen wordt opgelegd? Wat vindt de minister van het
aanbod van de heer Hagoort?

De heer Bosma (PVV): Voorzitter. Ik had graag als tweede
gesproken, maar dan moet ik toch maar als eerste.
Het snoepgoed van vandaag zit hem waarschijnlijk in
de relatie tussen artikel 7 van de Grondwet en de
uitbreiding daarvan richting de mediadiensten op
aanvraag. De plaatsing onder artikel 7, lid 2, van de
Grondwet roept vele principiële vragen op. Een
mediadienst onder het tweede lid betekent immers een
ruimere reguleringsbevoegdheid. Terecht trekt professor
Nico van Eijk van de Universiteit van Amsterdam
hierover aan de bel. Het lijkt erop dat de overheid meer
te zeggen krijgt op een gebied waarop de staatsinvloed
juist uiterst beperkt moet zijn. Die invloed kan nog verder
groeien als allerlei multimediale diensten ook onder de
richtlijn gaan vallen en niet onder lid 3, dat veel mee
vrijheid overlaat.
Ik spreek nadrukkelijk over ″kan″, want ik geloof best
dat de minister geen intenties heeft de greep van de
overheid dramatisch uit te breiden. De plaatsing onder
lid 2 opent echter wel de deur voor een vergunningenstelsel plus uitgebreide regulering voor – ik noem maar
wat – eenieder die een videootje op een website zet.
Iedere on-demanddienst moet daarmee rekening houden.
Dit wordt het ″chilling effect″ genoemd. De argumentatie

De heer Remkes (VVD): Voorzitter. Ik realiseer mij
uiteraard dat ook deze minister de gave van het koffiedik
kijken niet is gegeven. Hij zal zelf zeggen dat hij een heel
eind komt. Mijn eerste vraag is of hij eens wat nader zou
kunnen ingaan op de vraag of deze richtlijn en dit
wetsvoorstel niet morgen alweer zijn verouderd, gegeven
de snelheid waarmee de technologische ontwikkelingen
zich voltrekken. Ik durf in ieder geval wel een voorspelling te doen: deze richtlijn zal het niet net als de Richtlijn
Televisie zonder Grenzen een kleine twintig jaar
volhouden, want het zal steeds lastiger worden om

Tweede Kamer

3 juni 2009
TK 91

Audiovisuele mediadiensten

©

91-7167