Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2667
Vragen van het lid Taverne (VVD) aan de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over kiesgerechtigde Nederlanders in het buitenland
(ingezonden 8 mei 2012).
Antwoord van minister Spies (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties),
mede namens de minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 31 mei 2012).
Vraag 1
Kunt u, bij benadering, aangeven hoeveel kiesgerechtigde Nederlanders in
het buitenland wonen?
Antwoord 1
Zoals ook is geantwoord op vragen van de VVD bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2010 (Kamerstukken 2009–2010, Aanhangsel 2200) is het precieze
aantal Nederlanders dat in het buitenland woont onbekend. Nederlanders die
in het buitenland wonen hebben immers geen verplichting om zich bij een
Nederlandse autoriteit te registeren waar zijn woonachtig zijn.
Vraag 2
Kunt u aangeven hoeveel Nederlandse kiesgerechtigden in het buitenland bij
de Tweede Kamerverkiezingen in 2010 hun stem hebben uitgebracht?
Antwoord 2
In de evaluatie van de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 (Kamerstukken II,
2010–2011, 31 142, nr 25, bijlage 4) zijn de cijfers opgenomen van het aantal
kiezers dat zich vanuit het buitenland heeft geregistreerd en daadwerkelijk
aan de verkiezingen heeft deelgenomen. In 2010 hebben zich 46 546 mensen
succesvol geregistreerd. Er zijn vervolgens 39 468 stembescheiden verzonden
(een deel van de kiezers die zich registreert stemt ofwel via volmacht ofwel
alsnog zelf in een stemlokaal in Nederland). In totaal hebben 35 157 kiezers
een briefstem uitgebracht.
Vraag 3, 4 en 5
Kunt u aangeven, mede in het licht van uw uitspraken hierover tijdens het
algemeen overleg inzake verkiezingsaangelegenheden van 1 februari jl., op
welke wijze u bij de Tweede Kamerverkiezingen op 12 september a.s., de
opkomst van Nederlandse kiesgerechtigden in het buitenland wilt bevorderen?

ah-tk-20112012-2667
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Welke rol ziet u weggelegd voor de Nederlandse ambassades en voor
werkgevers in het buitenland bij het geven van voorlichting over de wijze
waarop Nederlandse kiesgerechtigden in het buitenland bij de komende
Tweede Kamerverkiezingen hun stem kunnen uitbrengen?
Heeft u contact opgenomen met de minister van Buitenlandse Zaken en de
voorzitters van Nederlandse en buitenlandse werkgeversorganisaties om af te
spreken hoe zij betrokken zullen worden bij het geven van voorlichting over
de wijze waarop Nederlanders in het buitenland bij de komende Tweede
Kamerverkiezingen hun stem kunnen uitbrengen? Indien dit niet is gebeurd,
bent u dan bereid dit alsnog zo snel mogelijk te doen en de Kamer hierover
binnen twee weken nader te informeren?
Antwoord 3, 4 en 5
Het kabinet acht het van belang dat Nederlandse kiesgerechtigden in het
buitenland hun stem kunnen uitbrengen en wil dat voor zover redelijkerwijs
mogelijk bevorderen.
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft er
allereerst, in samenwerking met de gemeente Den Haag, de ministeries van
Buitenlandse Zaken en Defensie en de vertegenwoordigingen van Nederland
in Aruba, Curaçao en Sint Maarten voor zorg gedragen dat de registratieformulieren voor kiezers in het buitenland zowel via de website als papieren
exemplaren beschikbaar zijn en dat deze zijn verspreid. Op de websites van
Den Haag, Rijksoverheid.nl en het ministerie van Buitenlandse Zaken is
informatie over het registratieproces geplaatst evenals het registratieformulier. De gemeente Den Haag heeft op 5 mei 2012 via de mail respectievelijk
post aan de personen die in de semipermanente registratie (de personen die
zich bij de vorige verkiezingen geregistreerd hebben) zijn opgenomen het
registratieformulier toegestuurd. Daarbij is vermeld dat men het ingevulde
registratieformulier, voorzien van handtekening en kopie paspoort, ingescand
via de mail kan terugsturen aan de gemeente Den Haag. Daarnaast is het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties momenteel in
overleg met de Rijksvoorlichtingsdienst (verantwoordelijk is voor het
uitvoeren van de voorlichtingscampagnes) een campagne op te zetten voor
deze doelgroep. Daarbij zal o.a. gebruik worden gemaakt van de (nieuwe)
website www.verkiezingen2012.nl die binnenkort beschikbaar is. In de
campagne gericht op registratie van Nederlanders in het buitenland, om te
stemmen, zal intensief gebruik worden gemaakt van de mogelijkheden van
het internet. Op Nederlandse websites die veel worden bezocht door
Nederlanders uit het buitenland zullen banners en informatie worden
geplaatst en de mogelijkheden die sociale media, zoals Facebook bieden, zal
gericht worden ingezet. Vrijwel alle ambassades en de Nederlandse vertegenwoordigingen in Aruba, Curaçao en Sint Maarten verstrekken op hun website
informatie over het registratieproces en nemen hierover ook actief contact op
met Nederlandse verenigingen in hun gebied. Radio Nederland Wereldomroep heeft al aandacht besteed aan het registratieproces op de website.
Verder zal contact worden genomen met BVN-tv. Tot slot heeft VNO-NCW zich
bereid verklaard via hun netwerk Nederlandse bedrijven met gedetacheerde
Nederlanders in het buitenland via de Nieuwsbrief te informeren over het
registratieproces met het verzoek dit aan hun aan hun medewerkers te
verspreiden. Daarnaast zal een bericht geplaatst worden op de site van
VNO-NCW in het «verkiezingsdossier». Aan dit dossier wordt nu door
VNO-NCW gewerkt en dit verschijnt binnenkort online.
Vraag 6
Op hoeveel Nederlandse ambassades in het buitenland zullen bij de komende
Tweede Kamerverkiezingen zogenaamde briefstembureaus worden ingericht?
Bent u van oordeel dat dit aantal ten minste op hetzelfde niveau dient te
liggen als bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2010, ook om verwarring bij
Nederlandse kiesgerechtigden in het buitenland te voorkomen? Op welke
wijze zullen Nederlandse kiesgerechtigden in het buitenland worden
geïnformeerd over de al dan niet aanwezigheid van een briefstembureau op
de Nederlandse ambassade in het land van hun verblijf?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 6
In 2010 is besloten om op alle ambassades buiten de EU briefstembureaus in
te stellen. De reden hiervoor was dat vanwege feestdagen de periode tussen
het verzenden van de stembescheiden en de verkiezingsdatum uitzonderlijk
kort was en slechts rond de twintig dagen besloeg. Op de meeste van deze
briefstembureaus zijn in 2010 minder dan 50 stemmen geteld en op veel zijn
zelfs minder dan 10 stemmen ontvangen. Het stemgeheim van de kiezer
kwam hierdoor in sommige gevallen in het gedrang.
Hierom zullen tijdens de komende Tweede Kamerverkiezingen briefstembureaus worden ingericht op de ambassades waar tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 50 of meer stemmen zijn uitgebracht. Ook kiezers uit
aangrenzende of nabij gelegen landen kunnen hun stem sturen naar deze
briefstembureaus waarmee deze een meer regionaal karakter krijgen. Het
betreft de volgende 22 ambassades buiten de EU:
Abu Dhabi, Ankara, Bangkok, Brasilia, Caïro, Canberra, Doha, Jakarta, Kuala
Lumpur, Moskou, Muscat, Nairobi, New Delhi, Ottawa, Paramaribo, Peking,
Pretoria, Singapore, Tel Aviv, Tokio, Washington en Wellington.
Deze informatie is met de kiezers gedeeld via de websites van Buitenlandse
Zaken, de Nederlandse vertegenwoordigingen en de registratiesite van de
gemeente Den Haag. Daarnaast zal deze informatie via de algemene
voorlichtingscampagne en de kanalen die zijn genoemd in het antwoord op
vragen 3, 4 en 5 steeds onder de aandacht van de kiezer worden gebracht.
Naast het instellen van briefstembureaus wordt ook op andere manieren
bevorderd dat zo veel mogelijk Nederlanders in het buitenland een geldige
stem kunnen uitbrengen.
De Nederlandse vertegenwoordigingen (behalve uiteraard de ambassades
met briefstembureaus) in het buitenland zullen faciliteren bij het tijdig
doorzenden van de briefstemmen naar het centrale stembureau in Den Haag.
Diplomatieke en/of commerciële koeriersdiensten zullen hiervoor worden
ingezet. Daarnaast is het postadres van de ambassades beschikbaar gesteld
voor kiezers als veilige weg om de stembescheiden vanuit Nederland te
ontvangen. De stembescheiden kunnen daar worden afgehaald door de kiezer
of worden vervolgens desgewenst doorgestuurd naar de kiezer. Op alle
vertegenwoordigingen zullen rode potloden beschikbaar zijn voor de kiezer
die daarom verzoekt.
Vraag 7 en 8
Is het waar dat kiezers die in Nederland stemmen, dit kunnen doen met een
identiteitsbewijs dat maximaal 5 jaar is verlopen?
Is het waar dat Nederlandse kiesgerechtigden in het buitenland die zich willen
registreren hun Nederlanderschap kunnen bewijzen met een verklaring van
een Nederlandse ambassade, die niet ouder mag zijn dan drie jaar, of met
een kopie van een paspoort dat ten minste geldig moet zijn tot 31 juli 2012?
Wat is de reden voor de verschillen in vereisten ten aanzien van de geldigheid van voornoemde documenten en is er hierdoor niet sprake van
rechtsongelijkheid?
Antwoord 7 en 8
In de Regeling aanwijzing aanvullende documenten identificatieplicht Kieswet
(Stcrt. 2010, 7041) is vastgelegd dat kiezers zich op de dag van de stemming
in het stemlokaal kunnen identificeren met een identiteitsdocument dat
maximaal 5 jaar is verlopen. Deze identificatie dient om vast te stellen dat de
kiezer de rechtmatige houder van de stempas is. Deze regeling heeft vooral
tot doel om ouderen, die niet meer in het maatschappelijk verkeer participeren en daardoor geen behoefte hebben aan een geldig identiteitsdocument,
toch in de gelegenheid te stellen zelf hun stem uit te brengen.
Kiezers buiten Nederland dienen bij registratie blijk te geven van hun
Nederlanderschap door een kopie te overleggen van een Nederlands
paspoort of identiteitskaart die ten minste geldig is op 31 juli 2012 dan wel
een verklaring omtrent het bezit van Nederlanderschap die op dat moment
niet ouder is dan 3 jaar. Dit is het moment waarop de kiesgerechtigheid, in
casu het Nederlanderschap wordt bepaald. Het toestaan van een maximaal
vijf jaar verlopen document zou betekenen dat er een (groter) risico bestaat
dat de persoon die om registratie vraagt, niet langer Nederlander, en dus niet
kiesgerechtigd is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

Er is derhalve sprake van een gerechtvaardigd verschil omdat de documenten
worden gebruikt voor een ander doel. Ik verwijs hierbij overigens ook naar
het antwoord dat mijn ambtsvoorganger in 2010 heeft gegeven op een
vergelijkbare vraag van de VVD (Kamerstukken 2009–2010, Aanhangsel, 2369).
Voor personen die, om hun moverende redenen geen Nederlands paspoort of
identiteitskaart willen aanvragen bestaat de mogelijkheid om een bewijs van
Nederlanderschap te vragen bij onder meer Nederlandse ambassades of
consulaten. Gezien de beperkte functie van dit document kan men dit slechts
gedurende een periode van maximaal 3 jaar gebruiken om het Nederlanderschap aan te tonen. Aangezien paspoorten en identiteitskaarten ook een
functie als reisdocument hebben, is ook hier geen sprake van rechtsongelijkheid.
Vraag 9
Is het waar dat het terugsturen van de voor registratie als kiezer noodzakelijke
bescheiden ook elektronisch kan geschieden? Indien dit waar is, is dan voor
de hier genoemde wijze van retourneren niet een wijziging van de Kieswet
noodzakelijk? Indien dit een juiste aanname is, bestaat dan niet het risico dat
stemmen die worden uitgebracht door Nederlanders die zich via deze weg
hebben geregistreerd, achteraf ongeldig worden verklaard? Indien dit risico
bestaat, hoe denkt u dit dan te voorkomen?
Antwoord 9
Het is inderdaad mogelijk voor kiezers buiten Nederland hun ondertekende
registratieformulier en een kopie van hun paspoort in te scannen en via de
mail terug te sturen. Hier is geen wijziging van de Kieswet voor nodig. Op
grond van afdeling 2.3 van de Algemene wet bestuursrecht staat het
bestuursorganen (in casu de gemeente Den Haag) vrij om het elektronische
verkeer met burgers open te stellen. In overleg met het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de gemeente Den Haag
besloten de mogelijkheid tot elektronische verzending van de registratiebescheiden voor de komende Tweede Kamerverkiezing open te stellen. Er
bestaat geen risico dat de registratie van Nederlanders wordt geweigerd,
omdat zij zich via de elektronische weg hebben willen registreren. Er is ook
geen risico dat daarom hun stembescheiden achteraf ongeldig kunnen
worden verklaard.
De regering heeft overigens in het wetsvoorstel tot wijziging van de Kieswet,
dat inmiddels aan de Kamer is aangeboden, voorgesteld om expliciet in de
Kieswet vast te leggen dat de elektronische weg open staat bij de registratie
van kiezers buiten Nederland. Daardoor is deze voorziening bij toekomstige
verkiezingen uitdrukkelijk wettelijk verankerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4