Schriftelijke vragen van de leden van de vaste
commissies voor Infrastructuur, Waterstaat en
Omgeving en voor Economische Zaken en
Klimaat/Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Vragen over de inwerkingtreding van de Omgevingswet
Ingezonden: 4 oktober 2022
Kenmerk: 170790.28U

1

1. Het functioneren van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)
(1) De leden van de fractie van GroenLinks wijzen erop dat de regering in haar brief constateert,
evenals Deloitte in haar ‘Eindrapportage DSO LV QuickScan Go Live’ 1, dat er bij de Indringend
Ketentesten in de eerste test minder partijen dan beoogd deelnamen. De regering verwoordt dit
als volgt: “Het bleek in zorgvuldigheid en representativiteit op dit moment voldoende om met een
kleine groep te testen”.2 Echter, deze leden wijzen erop dat in de ketentestrapportage wordt
gemeld dat het niet gelukt is meer overheden te betrekken vanwege “gebrek aan mensenkracht en
gereedheid van de lokale systemen”. Dat lijkt toch een andere reden dan in de brief wordt
vermeld, zo menen deze leden. Kan de regering hierop reflecteren?
In april 2022 is het advies van het Adviescollege ICT-toetsing van februari 2022 opgevolgd door
het project ‘Indringend Ketentesten’ te starten. Deze aparte testorganisatie bestaat uit een
kernteam en een projectgroep met vertegenwoordigers van de betrokken organisatieonderdelen.
Zij activeren en ondersteunen de ketentesters die vanuit de bevoegde gezagen deelnemen aan de
IKT testweken. De opdracht van de testorganisatie is om de werking van de end-to-end keten
(DSO-LV en lokale software) onder controle te brengen door de keten representatief te laten
gebruiken, en de daarbij optredende problemen te analyseren en te laten oplossen. De
deelnemers vanuit bevoegde gezagen bepalen wat het belangrijkste is om te testen, in
testtermen: wat de grootste productrisico’s zijn.
De constatering door de leden van de fractie van GroenLinks (en Deloitte) dat er in fase 1 met
minder deelnemers is getest dan oorspronkelijk voorzien is juist. Dat had een aantal
verschillenden redenen waaronder de beschikbare capaciteit bij bevoegd gezagen. Ondanks het
kleinere deelnemersveld, hebben deelnemers van alle typen bevoegde gezagen IKT testen
uitgevoerd tijdens fase 1 zoals beschreven in de rapportage Fase 1 Indringend Ketentesten DSO,
aan uw Kamer aangeboden op 26 augustus jl.3 Ook zijn in IKT fase 1 verschillende testscenario’s
uitgevoerd, zoals het testen van de meest voorkomende Omgevingswet-instrumenten (zie pag. 7
rapportage IKT fase 1) en het testen van de functionaliteit met betrekking tot de toepasbare
regels, de vergunningsketen en samenwerken aan behandelen (zie pag. 9/10 rapportage IKT fase
1). In de voortgangsbrief Omgevingswet die op 14 oktober aan uw Kamer is gezonden, ga ik nader
in op IKT fase 2 en bied ik u het rapport over deze testfase aan.

(2) De leden van de fractie van GroenLinks wijzen erop dat het Adviescollege ICT-toetsing in zijn
advies ‘Advies Landelijke Voorziening Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO-LV)’ van 14 februari
2022.4 Adviseerde om vanaf 1 april 2022 ‘breed’ te testen en het systeem uit te testen door
indringend te testen. Deze leden constateren dat dit in de eerste fase niet is gebeurd. Dit lijkt geen
keuze te zijn, maar een gevolg van de realiteit in het werkveld. De leden van de fractie van
GroenLinks vragen de regering in hoeverre beperktere deelname bij de overige testen tot nu toe
een rol heeft gespeeld. Daarbij vernemen deze leden graag welke conclusies ten aanzien van de
invoeringsgereedheid van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het achterliggende
uitvoeringsapparaat de regering hieruit trekt. Kan de regering in dit kader aandachtspunten
formuleren?
Het beperktere aantal deelnemers in IKT fase 1 heeft geen rol gespeeld bij de IKT testen van fase
2 en verder. Ik constateer dat het indringend testen per testronde verder is versterkt met meer
deelnemers sinds die periode. Ik stel daarbij vast dat er stapsgewijs steeds diepgaander wordt
getest in de DSO keten. Diepgaander testen wil zeggen: met meer (combinaties van) bevoegde
gezagen, met ingewikkelde(re) casuïstiek en met meer variaties in de geteste plannen en regels.
Ik meld ook dat weliswaar uitvoering is gegeven aan het advies van AcICT van februari 2022,
maar dat in de IKT-toetsingsperiode van AcICT (t/m 21 september) de gewenste diepgang en
dekkendheid van deze testen nog niet op het volledige niveau waren. De door u gevraagde
aandachtspunten heb ik opgenomen in de voortgangsbrief van 14 oktober 2022 en de daarbij

1

Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, EG, bijlage 2.
Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, EG, p. 3.
3
Kamerstukken I 2021/22, 33118, EG.
4
Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, DF, bijlage.
2

2

behorende bijlagen, in het bijzonder de beleidsreactie op het advies van AcICT en IKT 2 en de
voornemens rondom IKT 3.
(3) De leden van de fractie van GroenLinks merken op dat het Adviescollege ICT-toetsing
meermaals en dringend, laatstelijk in zijn advies van 14 februari 2022 5, adviseerde een kritiekepad-planning op te stellen. De Kamer heeft hier nadien meerdere malen om verzocht en de
regering heeft daarop aangeven dat de aangescherpte Hoofdroute 2022 als kritieke-pad-planning
moest worden beschouwd.6 Naast de verschillende fracties in de Kamer, constateert Deloitte in
haar rapport ‘Eindrapportage DSO LV QuickScan Go Live’ nu ook dat de kritieke-pad-planning nog
steeds ontbreekt, ook al is er de aangescherpte Hoofdroute 2022.7 Is de regering het met de leden
van de fractie van GroenLinks eens dat ook hier de Kamer niet juist geïnformeerd is over de
bruikbaarheid van de Hoofdroute 2022 als kritieke-pad-planning?
Zoals ik uw Kamer eerder8 heb geïnformeerd is ter invulling van de aanbeveling van AcICT een
aangescherpte Hoofdroute 2022 opgesteld. De aangescherpte Hoofdroute 2022 biedt de mijlpalen
en afhankelijkheden op ketenniveau en is daarmee een voldoende hulpmiddel voor individuele
kritieke pad planningen van bevoegde gezagen en leveranciers waarop wij vervolgens weer zicht
houden. Bijvoorbeeld: de start- en einddata van het indringend ketentesten, de
stabiliseringsperiode van het DSO en de werkzaamheden inzake de tijdelijk alternatieve
maatregelen. Van niet juist informeren is geen sprake.
(4) Kan de regering analyseren hoe het kan dat haar oordeel op dit punt zo afwijkt van het oordeel
van zowel het Adviescollege ICT-toetsing, de leden van verschillende fracties van de Kamer en nu
ook van Deloitte? Hoe wordt op dit moment geborgd dat er voldoende kennis en deskundigheid bij
de programmaorganisatie aanwezig is opdat adviezen van het Adviescollege ICT-toetsing wel
technisch adequaat worden opgevolgd?
Ik heb samen met de bestuurlijke partners invulling gegeven aan het advies van AcICT door de
keuze voor de aangescherpte Hoofdroute 2022. Deloitte merkt in haar rapport op dat dit gebeurt
door een ‘bijgewerkte routekaart’ 2022. De aangescherpte Hoofdroute 22 biedt de essentiële
mijlpalen en afhankelijkheden op ketenniveau en is daarmee een hulpmiddel voor individuele
kritieke pad planningen van bevoegde gezagen en leveranciers. Bijvoorbeeld: de start- en einddata
van het indringend ketentesten, de stabiliseringsperiode van het DSO en de werkzaamheden
inzake de TAM. Bij de aangescherpte Hoofdroute is het zo dat er kritische mijlpalen zijn, met de
optie van alternatieve maatregelen bij het niet halen van de betreffende mijlpaal. Op deze manier
kan er bij het niet halen van een mijlpaal mitigatie plaatsvinden door deze alternatieve maatregel,
dit vindt nu in de praktijk ook plaats. Ik heb uw Kamer meegenomen in mijn overwegingen om te
kiezen voor de aangescherpte Hoofdroute 22. Zie ook de beantwoording van vraag 3 van de leden
van de GroenLinks-fractie.
(5) Hetzelfde geldt voor de stand van zaken rond de Centrale Operationele Ketenregie. Het advies
van het Adviescollege ICT-toetsing voor meer sturing op het operationeel beheer was ook niet
nieuw 9, maar blijkt dus ook tot ver in 2022 niet als bedoeld door het Adviescollege ICT-Toetsing
opgevolgd. Hoe heeft de regering op dit moment geborgd dat de inschattingen en antwoorden
over de juiste mate van regie van het Rijk bij de realisatie van het DSO voortaan wel aansluiten bij
de werkelijkheid in het werkveld?
De sturing op het operationeel beheer vindt plaats vanuit de toekomstige tactische beheerder
(Kadaster) en op dit moment ook nog vanuit het interbestuurlijke ontwikkelprogramma. Met name
deze laatste categorie van taken wordt tot op heden projectmatig gerealiseerd en gefinancierd. In
de achterliggende periode is een transitieplan ontwikkeld om de resterende taken te beleggen in
het beheerconstruct bij de operationele beheerders, als centrale operationele beheertaken onder
aansturing van de Tactische Beheer Organisatie. De wijze van invulling van deze centrale

5

Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, DF, bijlage, p. 6.
Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, DJ, p. 3.
7
Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, EG, bijlage 2, p. 22.
8
Kamerstukken I 2021/22, 33.118, DV, vraag 1 en Kamerstukken I 2021/22, 33.118/34.986 , EG.
9
Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, DF, bijlage, p. 5.
6

3

operationele beheertaken wordt in de sturingslijn Strategisch, Tactisch en Operationele Beheer
Organisatie vormgegeven en geconcretiseerd. Het werkveld kent deze afspraken en sluit daarop
aan.
(6) Recentelijk ontvingen de leden van de fractie van GroenLinks signalen dat in september 2022
bij het Kadaster zich problemen met de energievoorziening hebben voorgedaan en dat de back-upsystemen daarbij niet of niet goed hebben gewerkt. Als gevolg hiervan is de doorgifte van
decentrale omgevingsplannen gestrand. Welke conclusies trekt de regering ten aanzien van de
robuustheid en de stabiliteit van de systemen binnen het DSO-LV wanneer minder dan vier
maanden voor de beoogde invoeringsdatum zowel de primaire als de back-up-systemen nog dit
soort ernstige problemen geven? Kan de regering schetsen hoe de infrastructuur rondom het
Kennis- en exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (Koop) en het Kadaster er op dit
moment uitzien? Wie is waar verantwoordelijk voor? Hoe is er nagedacht over ‘redundancy’
daarin?
Er is een stroomstoring geweest bij een leverancier van OBO Kadaster waardoor de primaire
systemen op één locatie zijn uitgevallen. Dit is uiteraard heel vervelend. De uitwijkomgeving van
het Kadaster functioneert naar behoren en wordt ook regelmatig getest. Door een ongelukkige
samenloop van omstandigheden was dit echter niet het geval ten tijde van de stroomstoring. In
deze periode werd er een wijziging doorgevoerd in het kader van regulier onderhoud. Deze werd
geïmplementeerd met tussenpozen om de reguliere dienstverlening niet te verstoren. Ten tijde van
de stroomstoring was de uitvoering van deze wijziging halverwege, waardoor de uitwijk
functionaliteit niet beschikbaar was voor dit deel van de infra dienstverlening. Inmiddels zijn er
aanvullende maatregelen genomen om te borgen dat de uitwijkfunctionaliteit maar minimaal
onderbroken wordt bij onderhoud. Er is geen sprake van dataverlies. De data vanuit de LVBB is
namelijk na de stroomstoring alsnog geladen.
De bevindingen van Deloitte.
De leden van de fractie van D66 merken op dat in het rapport ‘Eindrapportage DSO LV Quickscan
Go Live’ 10, van Deloitte erop wordt gewezen dat er geen kritieke-pad-planning is opgesteld. In de
aangescherpte Hoofdroute 2022 zijn er wel kritische mijlpalen opgenomen. Daarbij is de optie
opgenomen dat bij het niet halen van de betreffende mijlpaal er alternatieve maatregelen
beschikbaar zijn.
(7) Kan de regering ingaan op de alternatieve maatregelen? Gaat het dan bijvoorbeeld over de
tijdelijke alternatieve maatregel (TAM)?
Dit is inderdaad het geval. Het gaat hier om de beschikbare workarounds en de Tijdelijke
Alternatieve Maatregelen (TAM). Voor een aantal risico’s is als beheersmaatregel een tijdelijke
alternatieve maatregel ingericht. Dit biedt overheden een alternatieve route voor een onderdeel
waarvoor zij om wat voor reden dan ook nog niet in staat zijn het hoofdspoor via DSO-LV te
gebruiken, en wat wel essentieel is voor het functioneren van het DSO-stelsel bij inwerkingtreding
van de Omgevingswet. Zo kunnen gemeenten een wijziging van het omgevingsplan voorbereiden
en bekendmaken met de huidige techniek (TAM IMRO) in plaats van met de nieuwe techniek op
basis van STOP-TPOD. Deze plannen worden via de overbruggingsfunctie zichtbaar in DSO-LV. In
bijlage 1 van de voortgangsbrief van 14 oktober 2022 ga ik nader in op de verschillende TAM’s.
(8) Hoelang blijven de TAM’s beschikbaar voor de decentrale overheden?
Zo lang als nodig. Elke TAM kent nadelen en beperkingen, dat is waarom bevoegd gezagen zo snel
als hun software dat ondersteunt, de reguliere functies willen gaan gebruiken. Voor de tijdelijke
alternatieve maatregelen op basis van IMRO, zoals TAM IMRO Omgevingsplan en de TAM voor een
aantal provinciale instrumenten als voorbereidingsbesluit en reactieve interventie, is het
voornemen op dit moment dat tot één jaar na inwerkingtreding geregeld. In de eerste zes
maanden na inwerkingtreding zal bezien worden of verlenging met een jaar nodig is. Voor de TAM
op basis van dienstverlening, zoals het instellen van behandeldiensten en omgevingsoverleg in het
Omgevingsloket en het verzoekenregister, is de verwachting dat deze zes maanden na

10

Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, EG, bijlage 2.

4

inwerkingtreding niet meer nodig zijn omdat de desbetreffende functionaliteiten dan volledig zijn
geïmplementeerd in decentrale software en overheden hier afdoende mee overweg kunnen. Mocht
blijken dat dit niet het geval is, dan kunnen ook deze tijdelijke alternatieve maatregelen worden
verlengd.
Inbreng n.a.v. de bevindingen van Deloitte en de ‘Eindrapportage DSO LV Quickscan Go
Live’:
De leden van de fractie van de PvdA merken op dat in voormelde rapportage van Deloitte is te
lezen dat er geen kritieke-pad-planning is aangetroffen. Een belangrijk onderdeel van het advies
van het Adviescollege ICT-toetsing is juist gebaseerd op het hanteren van een zogenaamde
kritieke-pad-planning voor de keten als geheel. De leden van de fractie van de PvdA constateren
dat er mogelijk verwarring bestaat over de interpretatie van de door het Adviescollege ICTtoetsing bedoelde kritieke-pad-planning. De regering stelt ervoor gekozen te hebben om de
aanbeveling om een integrale kritieke-pad-planning op te stellen, in te vullen door het opstellen
van de Hoofdroute 2022.11 Tijdens het mondeling overleg van 21 juni 2022 is vervolgens
gesproken over het werken met een “kritisch tijdspad”, maar geen kritieke-pad-planning omdat dit
zou betekenen dat je, als je een kritieke datum niet haalt, automatisch voor uitstel zou moeten
kiezen.12
(9) Kan de regering aangeven hoe zij tot deze interpretatie/definitie is gekomen? Deze leden
verzoeken de regering hierbij gebruik te maken van het advies ‘Advies Landelijk Voorziening
Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO-LV)’ van 14 februari 2022 van het Adviescollege ICTtoetsing.13
Zie het antwoord op de vragen 3 en 4 van de leden van de GroenLinks-fractie.
De leden van de fractie van de PvdA lezen voormeld advies van de Adviescollege ICT-toetsing
over “een zo integraal mogelijke kritieke-pad-planning” anders. Het Adviescollege ICT-toetsing
doelt, naar het oordeel van deze leden, op de onderliggende noodzakelijke gegevens en inzichten
over de diverse onderlinge en volgtijdelijke afhankelijkheden (tussen de activiteiten en de
mijlpalen en tussen de verschillende betrokkenen) op basis waarvan een realistische integrale
kritieke-pad-planning gemaakt kan worden en een nieuwe invoeringsdatum gekozen kan worden.
Als voorbeeld wordt door het Adviescollege ICT-toetsing genoemd “het integreren van het kritieke
pad voor de groep Bevoegd Gezagen die een TAM wil inzetten” en “een realistische marge voor
ongeplande tegenvallers”.14
Gelet op het bovenstaande hebben deze leden de volgende vragen voor de regering:
(10) Kan de regering reflecteren op bovenstaande interpretatie van de term Kritieke-Pad-Planning?
Ik heb de adviezen omtrent de kritieke pad planning van het AcICT uit februari jl. nauwkeurig
bestudeerd. Samen met de bestuurlijke partners, is ervoor gekozen om hier invulling aan te geven
door middel van de aangescherpte Hoofdroute 2022.15 De overwegingen heb ik opgenomen in de
voortgangsbrief van 24 februari jl., in de beantwoording ‘nadere vragen Omgevingswet 3 juni
202216 en de brief van 26 augustus jl. aan uw Kamer.17 In de voortgangsbrief van 14 oktober
2022 ga ik nader in op de nieuwe aanbevelingen van het AcICT. Zie ook vraag 3 en 4 van de leden
van de GroenLinks-fractie.
(11) Is zo’n onderliggende samenhangende analyse gemaakt alvorens er gekozen is voor de

11

Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, DJ, p. 3.
Kamerstukken I 2021/22. 33 118 / 34 986, EH, p. 36.
13
Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, DF, bijlage.
14
Kamerstukken I 2021/22, 33.118/34.986, DF, bijlage, p. 6.
15
route_2022_gezamenlijke_roadmap_naar_invoering_omgevingswet_versie_januari_2021.pdf
16
Kamerstukken I 2021/22, 33.118, DV. Vraag 1
17
Kamerstukken I 2021/22, 33.118/34.986, EG.
12

5

nieuwe invoeringsdatum 1 januari 2023? Zo ja, is deze beschikbaar? Zo nee, waarom achtte de
minister dit niet wenselijk?
Door de samenwerkende partijen zijn in aanloop naar de beslissing om de nieuwe datum van
inwerkingtreding op 1 januari 2023 te bepalen - en in samenwerking met softwareleveranciers - de
mijlpalen en periodes aangegeven voor 2022 in de aangescherpte Hoofdroute 2022. Het gaat om
de mijlpalen: stabiliseringsperiode van het DSO-LV, het gereedkomen van de lokale software, het
verder testen, oefenen en inregelen, en het moment waarop bevoegde gezagen moeten kiezen
voor het volgen van de hoofdroute of een alternatieve route. Zie ook mijn eerder gegeven
antwoorden op 6 mei 2022.18

2. Indringend ketentesten.
De leden van de fractie van D66 merken op dat in de rapportage ‘Rapportage Fase 1 Indringend
Ketentesten Digitaal Stelsel Omgevingswet’ 19 wordt vermeld dat nog niet alle
Omgevingswetinstrumenten in de planketen zijn getest. Ook zijn niet alle ketenstappen getest. Als
redenen hiervoor wordt aangedragen dat nog niet voor alle instrumenten een functionaliteit
beschikbaar is in de lokale software en dat bevoegde gezagen nog beperkt expertise en ervaring
hebben opgebouwd. De leden van de fractie van D66 vinden het lastig om te overzien in hoeverre
nu de functionaliteiten beschikbaar zijn en dus getest. Deze leden stellen de regering dan ook de
volgende vragen om meer inzicht te verkrijgen:
(12) Gaat het om een proportioneel deel van instrumenten en functionaliteiten dat beschikbaar is
en dus getest?
Graag verwijs ik u naar de toelichting van de stand van zaken bij de voortgangsbrief
Omgevingswet, de beleidsreactie op het IKT 2 rapport, de beleidsreactie op AcICT die allen als
bijlagen zijn gevoegd bij de voortgangsbrief van 14 oktober 2022. Daarin ga ik in op de
instrumenten en functionaliteiten en geef ik aan hoe ik hier in de komende periode mee verder ga.
Over het geheel genomen is de taxatie van mijzelf en de bestuurlijke partners dat het DSO zal
voldoen aan het niveau dat is afgesproken voor inwerkingtreding.
(13) Of is juist een proportioneel deel van instrumenten en functionaliteiten niet beschikbaar en
dus niet getest? Graag ontvangt de fractie hier meer inzicht in.
Nee, zie antwoord op vraag 12 van de leden van de D66-fractie.
De leden van de fractie van D66 constateren dat via de koepels van de bevoegd gezagen elders
opgedane bevindingen als mogelijk belemmerend probleem kunnen worden aangedragen. Deze
leden vinden dit een goede zaak.
(14) Kan de regering aangeven of deze belemmeringen echt in de haarvaten worden opgehaald?
Hiermee bedoelen deze leden of de belemmeringen worden opgehaald bij (kleine) gemeenten of
dat het inschattingen zijn van de koepels?
Ja, dit is het geval. Bevindingen kunnen ook langs andere weg dan via de koepels worden
aangedragen. Veel bevindingen en vragen over zowel het DSO als over de Omgevingswet zelf
worden rechtstreeks door gemeenten zelf bij het IPLO ingediend en via die route beantwoord en
opgelost. Het IPLO houdt een lijst bij van gemelde problemen inclusief problemen die zijn
opgelost. Deze is openbaar toegankelijk via: Opgeloste bekende problemen (known issues) Informatiepunt Leefomgeving (iplo.nl). Voorbeelden van recent gemelde problemen die zijn
opgelost zijn een storing in de functionaliteit ‘elders indienen’ en het verschijnen van een
foutmelding als men probeerde een pdf met maatregelen te downloaden in de functionaliteit
Maatregelen op Maat. De werking van de serviceketen heb ik nader uiteengezet in de
voortgangsbrief Omgevingswet van 14 oktober 2022.

18
19

Kamerstukken I 2021/2022, 33118, DN.
Kamerstukken I 2021/22, 33.118/34.986, EG, bijlage 1, p. 7.

6

Naast de serviceketen hebben ook de regionale implementatie ondersteuners (RIO’s) veel
aandacht voor het oplossen van eventuele problemen in hun regio. Ook met hen kunnen alle
gemeenten rechtstreeks contact opnemen. Daarnaast levert ook het Integraal Keten Testen (IKT)
bevindingen op, die zo snel mogelijk worden opgelost.
De leden van de fractie van de PvdA merken op dat het Adviescollege ICT-toetsing in voormeld
advies van 14 februari 202220 adviseerde om het DSO gestructureerd en indringend te testen. Het
doel daarvan is om zo meer zekerheid te verkrijgen over de werkbaarheid en beheersbaarheid van
de DSO-keten als geheel. Het Adviescollege ICT-toetsing is zeer concreet in zijn aanbevelingen
voor het testen met dekkende testscenario’s, constateren deze leden. Bijvoorbeeld over de nietfunctionele aspecten op ketenniveau zoals prestatie-efficiëntie, betrouwbaarheid,
foutbestendigheid en de her-stelbaarheid als onderdeel van de betrouwbaarheid. De regering heeft
aangegeven dit advies over te nemen middels het Integraal Ketentesten (IKT).
De fractie van de PvdA is benieuwd naar de uitgangspunten, opzet en doorlooptijd van de IKT.
Ook vernemen deze leden graag in hoeverre de aanbevelingen van het Adviescollege ICT-toetsing
hierin zijn opgenomen. Daarnaast hebben deze leden de volgende vragen aan de regering te
stellen:
(15) Op 13 april 2022 is het plan van aanpak voor het Integraal Ketentesten vastgesteld door het
Opdrachtgevend beraad Beheer DSO-LV. Is de regering bereid om dit plan van aanpak met de
Kamer te delen?
Ja, daar ben ik toe bereid en zal het plan van aanpak voor het Integraal Ketentesten toesturen.
Deze rapportage moet echter nog worden getoetst op de aanwezigheid van passages die niet
openbaar verstrekt kunnen worden, zoals naam en contactgegevens van ambtenaren. Na het
anonimiseren van persoonsgegevens, zal deze informatie aan uw Kamer worden gezonden.
(16) In de rapportage ‘Eindrapportage DSO LV Quickscan Go Live’ 21 van Deloitte is te lezen dat er
een teststrategie is gemaakt. Is de regering bereid om deze informatie te delen met de Kamer?
Ja, ik ben bereid deze informatie te delen. Na het anonimiseren van persoonsgegevens, zal deze
informatie aan uw Kamer worden gezonden.
(17) Kan de regering aangeven welke aanbevelingen van het Adviescollege ICT-toetsing zijn
verwerkt in de teststrategie en het plan van aanpak? Zijn er ook aanbevelingen niet
overgenomen? Zo ja, welke en waarom zijn deze niet overgenomen?
Deze aanbevelingen zijn opgepakt en verwerkt in de testaanpak voor Indringend ketentesten.
Er is een separate testorganisatie voor Indringend Ketentesten opgezet, aanvullend op de
bestaande testen. Het Indringend Ketentesten (IKT) is sinds april van dit jaar ingezet waarbij de
aanpak, conform het AcICT advies, erop is gericht om – in aanvulling op alle testen die er al zijn de keten stapsgewijs steeds indringender te testen. In de voortgangsbrief van 14 oktober 2022 en
de bijbehorende bijlagen ga ik nader in op het Indringend Ketentesten, de laatste stand van zaken
en het laatste advies van AcICT.
(18) Bij brief van 3 juni 202222 heeft de regering aangegeven dat er sprake was van een fase 1 in
het Integraal Ketentesten in de periode van 19 april 2022 tot 1 juli 2022 en van een fase 2
gedurende acht weken vanaf 1 juli 2022. Na afloop van deze twee testfasen zou dan, met een
grondig getest DSO, volop geoefend kunnen worden met alle betrokken partijen. In voormelde
rapportage van Deloitte lezen de leden van de PvdA-fractie ook over een fase 3 in het Integraal
Ketentesten. Deze leden stellen de regering in dit kader de volgende vragen:
o
o
o

Waarom is besloten tot een fase 3 bij het Integraal Ketentesten?
Welke periode beslaat fase 3?
Hoe verhoudt deze fase 3 zich tot het plan van aanpak en de teststrategie?

20

Kamerstukken I 2021/22, 33.118/34.986, DF, bijlage, p. 4.
Kamerstukken I 2021/22, 33.118/34.986, EG, bijlage 2, p. 12.
22
Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, DV, bijlage, p. 4.
21

7

o

En hoe verhoudt fase 3 van het Integraal Ketentesten zich tot de afspraken over
de oefenfase van een half jaar?

De opzet van het indringend ketentesten is om het tot na inwerkingtreding door te laten lopen.
Met ‘fase 3’ wordt feitelijk de periode na IKT-fase 2 bedoelt. Het digitale stelsel - DSO-LV en de
decentrale software wordt zoals ik u weet stapsgewijs verder doorontwikkeld. Het oefenen is niet
strikt afhankelijk van het IKT-teksten. Het oefenen kan voor het grootste deel van de processen en
functionaliteiten van het digitale stelsel al langer. Bevoegde gezagen zijn in staat om hun lokale
systemen in te richten en aan te sluiten, het stelsel te voorzien van inhoud (vullen) en ermee te
oefenen. In het specifieke deel van de planketen is dit voor een aantal specifieke publicatie en
mutatiescenario’s nog niet het geval geweest. Nog niet alle leveranciers waren voldoende
gevorderd in hun ontwikkeling om deze stap te kunnen zetten en met alle functionaliteiten te
kunnen oefenen.
In de voortgangsbrief Omgevingswet van 14 oktober 2022, ga ik nader in op de invulling van IKTfase 3 en het opvolgen van de adviezen hierover.
De leden van de factie van de PvdA hebben met belangstelling kennisgenomen van de rapportage
‘Rapportage Fase 1 Indringend Ketentesten Digitaal Stelsel Omgevingswet’.23 In deze rapportage is
te lezen dat nog niet alles wat gepland was (in voldoende mate) getest is en dat het aantal
deelnemers beperkter was dan gepland. Hierover hebben deze leden de volgende vragen aan de
regering te stellen:
(19) Wat betekent dit voor de teststrategie en het plan van aanpak?
De teststrategie en aanpak zijn na fase 1 voortgezet waarbij er per IKT-testronde steeds
diepgaander is getest in de DSO keten (het samenhangend geheel DSO-LV en decentrale software)
en met meer deelnemers. Diepgaander testen wil zeggen: met meer (combinaties van) bevoegde
gezagen, met ingewikkelde(re) casussen en meer variaties in de geteste plannen en regels. Op de
website van het interbestuurlijke programma Aan de Slag met de Omgevingswet vindt u de 2wekelijkse IKT-ketentestrapportages.24 Zie verder de antwoorden op vraag 1 van de leden van de
GroenLinks-fractie, vraag 12 van de leden van de D66-fractie en vraag 18 van de leden van de
PvdA-fractie. In de voortgangsbrief van 14 oktober 2022 ga ik nader in op het vervolg van IKT.
(20) In hoeverre is de oorspronkelijke testopzet, binnen de afgesproken termijn, nog haalbaar?
Indien dit niet haalbaar is, is een aangepaste tekstopzet dan voorstelbaar? Zo ja, wat zijn hiervan
de gevolgen?
In de voortgangsbrief Omgevingswet die ik op 14 oktober 2022 aan uw Kamer heb gezonden, ga
ik in op het vervolg van IKT en de aanpassingen die gedaan worden. Zie ook de beantwoording
van vraag 18 van de leden van de PvdA-fractie.
Op enig moment moet, op basis van de resultaten van het Integraal Ketentesten, vastgesteld
worden dat het DSO voldoende stabiel is voor de implementatie. Hierover heeft de fractie van de
PvdA enkele vragen:
(21) Het adviescollege ICT-toetsing geeft als advies om “over de testresultaten te rapporteren in
één totaalbeeld (inclusief de daaronder liggende details), in een onafhankelijke lijn naar het
Opdrachtgevend Beraad”. 25
o
o

Is en wordt deze aanbeveling opgevolgd? Zo nee, waarom niet?
Wat is de conclusie van het Opdrachtgevend beraad naar aanleiding van de
testresultaten? Is de minister bereid deze conclusie te delen?

Deze aanbeveling is opgevolgd. De testresultaten van het IKT zijn openbaar toegankelijk via de
website van het interbestuurlijke programma Aan de Slag met de Omgevingswet, en worden
periodiek gerapporteerd aan Programmaraad en Opdrachtgevend Beraad. Vooralsnog is de
conclusie steeds geweest dat er geen blokkerende bevindingen zijn voor inwerkingtreding van de
Omgevingswet, zoals ook al blijkt uit de openbaar toegankelijke rapportage. Over de stand van

Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, EG, bijlage 1, p. 7.
Rapportages IKT-testweken - Aan de slag met de Omgevingswet
25
Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, DF, bijlage, p. 4.
23
24

8

zaken naar aanleiding van het recente advies van het Adviescollege ICT-toetsing heb ik u
geïnformeerd bij de voortgangsbrief van 14 oktober 2022.
(22) Wie neemt uiteindelijk het besluit of het DSO voldoende stabiel is voor de implementatie? Zijn
de koepelpartners betrokken bij dit besluit?
In het Bestuurlijk Overleg VRO wordt besproken of voldaan is aan de randvoorwaarden voor
inwerkingtreding, waaronder een voldoende stabiel DSO. De stand van zaken hiervan heb ik uw
Kamer toegezonden in de voortgangsbrief van 14 oktober 2022. Het Bestuurlijk Overleg VRO
bestaat uit afgevaardigden van de koepels en ikzelf. Voor DSO-LV is BZK verantwoordelijk, voor de
aansluitingen van de bevoegd gezagen ligt de bevoegdheid en verantwoordelijkheid bij elk
bevoegd gezag zelf. Wel ben ik uiteindelijk stelselverantwoordelijk.

(23) Op basis van welke informatie wordt dit besluit genomen? Is de regering bereid om de
onderliggende ambtelijke adviesnota met de Kamer te delen?
De overwegingen en de achterliggende informatie zijn te vinden in de voortgangsbrief, die ik op 14
oktober 2022 aan uw Kamer heb gezonden. Daarbij is ook de voorafgaande ambtelijke adviesnota
actief openbaar gemaakt. Die treft u hierbij nogmaals in de bijlage aan.

3. De informatievoorziening aan de Kamer
De leden van de fractie van GroenLinks waarderen dat de regering ervoor heeft gekozen om
openheid te betrachten over het feit dat bepaalde informatie de Kamer onvolledig of onjuist heeft
bereikt. Deze leden erkennen dat dit in deze tijd geen eenvoudige positie is om in te nemen.
Openheid is volgens deze leden echter wel een cruciale basishouding om de kwaliteit van het
openbaar bestuur te kunnen verbeteren. De leden van de fractie van GroenLinks wensen de
regering hiervoor te bedanken. Desalniettemin is de regering ervan op de hoogte dat de leden van
de fractie van GroenLinks zich al langer zorgen maken over de mate waarin kan worden vertrouwd
op de aan de Kamer verstrekte informatie. Gelet hierop wensen deze leden de regering de
volgende vervolgvragen te stellen:
(24) In antwoord op de door het lid Moonen (D66) op 9 augustus 2022 overeenkomstig artikel 140
van het Reglement van Orde Eerste Kamer aan de regering gestelde schriftelijke vragen gaf de
regering aan dat op 1 april jongstleden niet kon worden aangevangen met het Indringend
Ketentesten omdat er nog wijzigingen aan het DSO-LV werden gedaan. De regering schrijft dat
“De verwarring in de communicatie is ontstaan doordat (…) er nog wel wijzigingen zijn
doorgevoerd in DSO-LV op basis van het testen en oefenen.”26 Wijzigingen die in april nog
opgeleverd moesten worden, kwamen voort uit het Bestuurlijk Overleg Wonen en Ruimtelijke
Ordening. De achtergrond van de oorspronkelijke vraag was echter niet uit welk bestuurlijk traject
wijzigingen voort konden komen. De vraag achter de vraag was of de oorspronkelijke planning
behaald werd, namelijk drie maanden testen tussen 1 april 2022 en 1 juli 2022, zodat er
voldoende tijd was voor de testen en daarna voldoende tijd overbleef voor minimaal zes maanden
oefenen bij de decentrale overheden.
a) Is het feitelijk juist wanneer de leden van de fractie van GroenLinks stellen dat de
Intensieve Ketentestperiode niet in de periode van 1 april 2022 tot 1 juli 2022 heeft plaats
kunnen vinden, maar later is begonnen en doorliep tot na 1 juli 2022?
Nee, dit is niet juist. De IKT-testperiode is wel degelijk gestart vanaf april 2022. In fase 1 tot aan
juli 2022 zijn er vier IKT-testweken geweest. De rapportage over de bevindingen uit IKT-fase 1
heeft u ontvangen evenals de rapportage over IKT-fase 2. IKT fase 2 liep van juli 2022 t/m
september 2022. De rapportages van elke testweek zijn te vinden op de website van het
interbestuurlijke programma Aan de Slag met de Omgevingswet. Het indringend ketentesten loopt
na inwerkingtreding door in de voortgangsbrief van 14 oktober 2022 aan uw kamer ga ik hier
nader op in.

26

Aanhangsel Handelingen I 2021/22, nr. 10, p 1.

9

b) Is het feitelijk juist dat decentrale overheden in de periode van 1 april 2022 tot 1
september 2022 met enige regelmaat niet hebben kunnen testen en/of oefenen omdat er
nog wijzigingen aan het DSO-LV werden gedaan, ongeacht de oorzaak?
Nee, dit is niet juist. Er geldt een stabiliseringsperiode, met ook een uitzonderingsprocedure. Het
klopt dat er met enige regelmaat kleine wijzigingen aan de software van DSO-LV plaatsvinden.
Bijvoorbeeld om bevindingen uit IKT op te lossen, of om geconstateerde foutjes in de software
(bugs) te herstellen. Dit gebeurt in principe elke twee weken, tenzij er met spoed een probleem
moet worden opgelost – dan gebeurt dit soms ook tussentijds. Deze wijzigingen worden standaard
doorgevoerd buiten kantooruren. In veruit de meeste gevallen ondervinden overheden hier geen
hinder van bij het oefenen of testen. Het is wel juist dat er incidenteel hinder is geweest in de
genoemde periode, onder meer door een stroomstoring bij het Kadaster die alle Kadaster-services
raakte, waaronder DSO-LV maar ook de huidige voorziening www.ruimtelijkeplannen.nl. Geen
enkel softwaresysteem is helemaal ongevoelig voor verstoringen, dit geldt ook voor DSO-LV.
Informatie over storingen wordt zo snel mogelijk via IPLO gecommuniceerd, inclusief verwachte
oplostijden. Zie ook het antwoord op vraag 6.
c)

Op welke wijze reflecteert de regering zelf op de functionaliteit van de ‘stabiliteitsperiode’
zoals het Adviescollege ICT-toetsing dat heeft voorgesteld? 27 Dat had immers tot doel dat
er geen of minimale ― de regering noemde in haar bestuurlijke reactie op voormeld
advies28 één of twee ― wijzigingen in het DSO-LV kwamen zodat decentrale overheden
daar geen last van zouden hebben tijdens de oefenperiode. Deze oefenperiode is met de
beschikbare zes maanden immers al fors ingekort ten opzichte van de perioden die eerder
noodzakelijk werden geacht voor een goede voorbereiding op de uitvoering (oorspronkelijk
twaalf en later negen maanden). Hoeveel wijzigingen hebben er in de periode van 1 april
2022 tot 1 juli 2022 en in de periode van 1 juli 2022 tot 1 oktober 2022 plaatsgevonden
aan het DSO-LV? Is de regering van mening dat de gerealiseerde invulling van de
stabiliseringsperiode voldoende stevig ― lees beperkt ― is geweest?

De regering is van mening dat de gerealiseerde invulling van de stabiliseringsperiode conform het
AcICT-advies hierover en de gemaakte bestuurlijke afspraken is uitgevoerd. Het is niet juist dat er
helemaal of slechts één of twee wijzigingen in DSO-LV kunnen worden doorgevoerd in deze
periode. Let wel: elke bug fix, oftewel oplossing voor een geconstateerd probleem of fout in de
software, die wordt doorgevoerd kan door betrokkenen worden gezien als een wijziging aan DSOLV. En het oplossen van problemen of bevindingen uit IKT en uit het oefenen is gedurende de
stabiliseringsperiode mogelijk en op die manier overeengekomen. AcICT heeft niet geadviseerd
gedurende de stabiliseringsperiode te stoppen met het oplossen van deze bevindingen. Het advies
was om hier de focus op te leggen. Dat is in de afgelopen periode ook gebeurd. Waar wel een
beperking voor gold in de stabiliseringsperiode en alleen via de uitzonderingsprocedure op kon
worden gereageerd (nee, tenzij-principe) waren wijzigingen die impact hebben op lokale software.
Hierop is zoals eerder gemeld29 slechts een uitzondering gemaakt voor een beperkt aantal
aanvullende functionaliteiten die nodig waren voor inwerkingtreding.
d) Zo ja, hoe verklaart de regering dan de resultaten uit het rapport ‘Invoering
Omgevingswet: is iedereen er klaar voor?’ van I&O Research 30, een onderzoek uitgevoerd
op verzoek van Binnenlands Bestuur, onder mensen die zich bezighouden met de uit- en
invoering van de Omgevingswet?
Vanuit de uitvoeringspraktijk komen verschillende signalen. Welke dit zijn, hoe het met de
achtergrond hiervan zit en wat de gevolgen op de inwerkingtreding zijn zet ik voor u uiteen in de
voortgangsbrief over de implementatie van de Omgevingswet van 14 oktober 2022 en de daarbij
behorende bijlagen.

Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, DF, bijlage p. 3.
Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, DJ, bijlage 1.
29
Kamerstukken I 2021/2022, 33118, DN.
30
Raadpleegbaar via: https://cdn.binnenlandsbestuur.nl/2022-09/ABB25_Omgevingswet%202022.pdf.
27
28

10

Vraag 11 van de door de leden de leden Kluit (GroenLinks), Fiers (PvdA), Janssen (SP), Nicolaï
(PvdD), Van Dijk (SGP) en Raven (OSF) op 9 augustus 2022 overeenkomstig artikel 140 van het
Reglement van Orde Eerste Kamer 31 aan de regering gestelde schriftelijke vragen is door de
regering nog niet (afdoende) beantwoord. Het lijkt erop dat de programmaorganisatie moeite had
om onder de opgelegde tijdsdruk het parlement volledig en/of juist te informeren. Is de minister
het met de vragenstellers eens dat de druk op de planning volledig door de regering zelf
georganiseerd is door te verzoeken het koninklijk besluit voor 1 juli te behandelen, zonder dat
daar juridische noodzakelijkheid toe bestond? En dat het bijzonder wrang is om nu te lezen dat de
eigen programmaorganisatie hierdoor blijkbaar niet in staat was om het parlement goed en
volledig te informeren? De vragenstellers zijn van mening dat het recht op volledige en juiste
informatie aan het parlement niet ondergeschikt gemaakt kan worden aan de planning van de
regering. Kan de minister reflecteren op deze constatering en aangeven hoe hij met dit dilemma in
de toekomst om wil gaan?
Ik ben het geheel eens met de vragenstellers dat het recht op volledige en juiste informatie aan
het parlement niet ondergeschikt gemaakt kan worden aan de planning van de regering. De
vaststelling van de datum van de gewenste datum van inwerkingtreding gebeurt in samenspraak
met de bestuurlijke partners die alle bevoegde gezagen in Nederland vertegenwoordigen. Ik hecht
er zeer aan de implementatie van de Omgevingswet met het digitale stelsel in volledige
afstemming met deze partners en in openheid te doen. De datum van 1 juli 2022 was inderdaad
geen juridische termijn, dit was een termijn voor de uitvoeringspraktijk, zodat onder meer de
bevoegde gezagen hun voorbereidingen daarop kunnen inrichten. Het interbestuurlijk belang en de
overwegingen bij mijn verzoek om het Koninklijk Besluit te gaan behandelen heb ik aan u
overgebracht. Dit belang is onderkend in de door uw Kamer aangenomen motie Rietkerk c.s.32 In
de voortgangsbrief van 14 oktober 2022 en de bijbehorende bijlagen ga ik in op de stand van
zaken. Ik zie een zorgvuldig vervolg van de parlementaire behandeling met oog voor de
uitvoeringspraktijk dan ook als een gedeeld belang van regering en parlement.

4. Het rapport ‘Invoering Omgevingswet: is iedereen er klaar voor?’ van I&O
Research
De leden van de fractie van GroenLinks wijzen op voormeld ― door Binnenlands Bestuur op 27
september jongstleden gepresenteerde ― rapport van I&O Research ‘Invoering Omgevingswet: is
iedereen er klaar voor?’.33 In dit rapport worden de bevindingen gepresenteerd uit een onderzoek
onder gemeenteambtenaren die werken aan de invoering van de Omgevingswet. In dit rapport
komt naar voren dat 69 procent van de gemeenteambtenaren tegen invoering van de
Omgevingswet op 1 januari 2023 is. Redenen die daarvoor door de gemeenteambtenaren worden
aangegeven zijn onder andere de dreigende vertraging van urgente planvorming en een slecht
werkend DSO. Daarnaast meldt 39 procent van de ondervraagde gemeenteambtenaren: “We
hebben een aantal serieuze problemen die onze dienstverlening aan indieners belemmeren”. Naar
aanleiding hiervan stellen deze leden de regering graag de volgende vragen:
(25) Welke conclusies trekt de minister uit het onderzoek?
Ik heb met interesse kennisgenomen van de berichtgeving en de informatie die is opgehaald door
Binnenlands Bestuur in samenwerking met I&O research en bij de opdrachtgevers en afnemers
van twee softwareleveranciers (Tercera en IAM4). Daarbij is gevraagd naar de werking het DSO
inclusief de lokale software, dat is dus de software waar de afnemers ook opdrachtgever van zijn.
Ik neem alle signalen over de inwerkingtreding serieus. Er wordt gewerkt aan een zorgvuldige
voorbereiding, zodat de wet verantwoord in werking kan treden. Op verzoek van de Eerste Kamer
heb ik in juni 2022 toegezegd een enquête onder de bevoegde gezagen te houden om inzicht te
geven in de stand van zaken van de uitvoeringspraktijk. Dit onderzoek is uitgevoerd door
TwynstraGudde en door de VNG, het IPO, UvW, de rijkspartijen en de Omgevingsdiensten uitgezet
bij hun achterban, zoals aangegeven in de Kamerbrief van 26 augustus jl. over de toegezegde
rapportages en informatie. De uitkomsten hiervan zijn mede onderdeel van de voortgangsbrief die

Aanhangsel Handelingen I 2021/22, nr. 8, p 4.
Kamerstukken I 2021/22, 33118, DZ.
33
Raadpleegbaar via: https://cdn.binnenlandsbestuur.nl/2022-09/ABB25_Omgevingswet%202022.pdf (p. 15).
31
32

11

14 oktober 2022 aan uw Kamers is gestuurd. Daarin ga ik zoals toegezegd in op de gehele stand
van zaken van de implementatie van de Omgevingswet.
(26) In het geval deze resultaten zouden afwijken van de resultaten van de enquête die de
regering zelf heeft laten uitvoeren; op welke wijze zal de regering deze resultaten betrekken bij de
afweging betreffende het besluit over de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet?
Uiteraard neem ik alle geluiden uit het land serieus, dus ook de signalen uit de verschillende
enquêtes. Waarbij het wel belangrijk is om te stellen dat de onderzoeksopzet en de hoeveel
respondenten verschillen tussen de twee enquêtes. De enquêtes laten een divers beeld zien; waar
de ene partij aangaf klaar te zijn voor een moment van inwerkingtreding op 1 januari 2023, heeft
een andere partij grote zorgen of dit haalbaar is. Er is één grote gemene deler in de
enquêteresultaten, en dat is dat bevoegde gezagen een duidelijke, vastgestelde
inwerkingtredingsdatum nodig hebben om zich op te kunnen richten. Pas dan zullen de laatste
noodzakelijke stappen gezet worden. Het hebben van een datum is daarmee nog belangrijker dan
de datum zelf.
(27) Welke conclusie trekt de regering uit het hoge percentage gemeenteambtenaren dat tegen de
invoeringsdatum van de Omgevingswet van 1 januari 2023 is? En welke conclusies trekt de
regering uit het hoge percentage gemeenteambtenaren dat serieuze problemen bij de invoering of
zelfs chaos voorziet?
Vanuit de uitvoeringspraktijk komen verschillende signalen. Welke dit zijn, hoe het met de
achtergrond hiervan zit en wat de gevolgen op de inwerkingtreding zijn zet ik voor u uiteen in de
voortgangsbrief over de implementatie van de Omgevingswet van 14 oktober 2022 en de daarbij
behorende bijlagen.
(28) Welke garanties kan de regering geven dat die problemen voor de invoeringsdatum van de
Omgevingswet van 1 januari 2023 zijn opgelost?
Zoals al heb gemeld in mijn antwoord op uw eerdere vragen van 12 september 2022: garanties
impliceren dat er waarborgen zijn in het geval zaken niet lopen zoals beoogd. Gezien de grootte
van de huidige stelselwijziging zullen er ongetwijfeld – in eerste instantie - zaken niet gaan zoals
van tevoren bedacht. Dit geldt voor elke invoeringsdatum34 waarbij sowieso drie tot zes maanden
aanloopissues te verwachten zijn, ongeacht de precieze datum van inwerkingtreding. Garanderen
dat alles vlekkeloos zal gaan, kan ik niet. Wel kan ik u melden dat al het mogelijke ondernomen
wordt om eventuele problemen die na inwerkingtreding ontstaan zo snel mogelijk op te lossen. Dit
zodat de dienstverlening aan burgers en bedrijven zo min mogelijk hinder ondervindt en
gebiedsontwikkeling zo soepel mogelijk door kan gaan. Hiertoe heb ik een versterkte serviceketen
en calamiteitenmanagement opgezet, zoals ook door AcICT was geadviseerd. Ook na
inwerkingtreding is de implementatieondersteuning vanuit het interbestuurlijke programma Aan de
Slag met de Omgevingswet nog beschikbaar, de Regionale implementatie ondersteuners blijven
hun werk doen en blijven ook de koepels ondersteuning bieden. In de voortgangsbrief van 14
oktober 2022 en de bijlagen ga ik hier ook op in.
(29) Voor gemeenten die nog niet klaar zijn op het moment van de inwerkingtreding van de
Omgevingswet zou de inzet van de Tijdelijke Alternatieve Maatregel opstellen van Omgevingsdocumenten op basis van de IMRO2012 standaard (TAM-IMRO) soelaas bieden. In de bijsluiter
TAM-IMRO omgevingsplan van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) van 15
september 202235 wordt erkend dat de kwaliteit van de dienstverlening bij het gebruik van die
alternatieve maatregelen “vermindert”. Daarbij wijst de VNG erop dat “TAM-IMRO besluiten als het
ware een extra laag in het DSO vormen. Dit gaat ten koste van de begrijpelijkheid van de regels in
het DSO. Dit raakt zowel particuliere en professionele initiatiefnemers als de gemeentelijke
organisatie, waaronder de vergunningverlening”, aldus de VNG. Erkent de regering dat dit niet een
tijdelijk probleem betreft, maar dat het aan het gebruik van de tijdelijke maatregelen als zodanig
is verbonden?

34
35

Kamerstukken I 2021/22, 33.118, DT.
Raadpleegbaar via: https://vng.nl/artikelen/bijsluiter-tam-imro-omgevingsplan-0.

12

Nee, dat is geen juiste conclusie. Het klopt dat omgevingsplannen die met behulp van TAM IMRO
worden gemaakt als aparte plannen worden getoond, en dus niet als automatisch geconsolideerd
onderdeel van het nieuwe omgevingsplan. Dit leidt inderdaad tot een situatie die minder
begrijpelijk is voor burgers en bedrijven dan wanneer TAM IMRO niet zou zijn gebruikt, omdat de
voordelen van het automatisch consolideren in DSO-LV niet worden benut. Echter, ten opzichte
van de huidige situatie in www.ruimtelijkeplannen.nl is er geen sprake van een sterke
achteruitgang. Want in de huidige voorziening is er geen sprake van automatische consolidatie, en
kunnen daardoor op een locatie meerdere bestemmingsplannen en wijzigingen daarvan van
toepassing zijn, die allemaal als los plan vindbaar zijn. Ten opzichte van het huidige
dienstverleningsniveau is er dus niet of nauwelijks sprake van een achteruitgang. Ten tweede zal
de TAM – IMRO maar beperkte tijd worden ingezet, zoals aangegeven in vraag 28. Uiteindelijk zal
de wijziging die middels de TAM IMRO op het Omgevingsplan is aangebracht alsnog naar STOPTPOD moeten worden omgezet. Het is dus wel degelijk een tijdelijk verschijnsel.
In hoeveel gemeenten zullen die problemen zich gaan voordoen?
In de voortgangsbrief van 14 oktober 2022 ga ik in op de stand van zaken en het vervolg, daarbij
besteed ik ook aandacht aan de tijdelijke maatregelen en hoe hier mee verder wordt gegaan.
Graag verwijs ik u naar deze brief.
(30) Als de dienstverlening vastloopt ― een kwart van de respondenten in het bedoelde onderzoek
verwacht een “chaos”―, welke maatregelen zullen er dan moeten worden genomen?
Helaas bevat het onderzoeksrapport van I&O research geen informatie waaruit kan worden
opgemaakt om welke of om hoeveel bevoegde gezagen dit gaat. Ook kan niet worden opgemaakt
op welke punten de ondersteuning door deze respondenten als te weinig wordt ervaren.
Gemeenten die vinden dat zij te weinig ondersteund worden door het interbestuurlijke programma
Aan de Slag met de Omgevingswet en VNG kunnen zich uiteraard altijd melden bij hun regionale
implementatie ondersteuners (RIO’s) met een verzoek om ondersteuning of om wegwijs te raken.
Het is van belang dat de respondenten bij hun werkgever aangeven welke ondersteuning gemist
wordt, zodat de ondersteuning met de gemeenten en de RIO’s nader vorm kan worden gegeven en
afgestemd kan worden op de behoefte.
(31) Acht de regering het verantwoord om alternatieve maatregelen beschikbaar te stellen
waarvoor geldt dat zelfs de gemeenteambtenaren problemen hebben om te achterhalen welke
regels voor de burger van toepassing zullen zijn?
In de huidige situatie met Ruimtelijke Plannen.nl is het niet voor elke gemeenteambtenaar
eenvoudig om te achterhalen welke regels er gelden. De opzet van TAM-IMRO Omgevingsplan is
zodanig dat deze past in de logica van Ruimtelijke Plannen.nl, een logica die in de praktijk van nu
bekend is. De TAM-IMRO maakt urgente gebiedsontwikkelingen mogelijk in het geval dat de
betreffende gemeente het Omgevingsplan nog niet kan wijzigen. De vindbaarheid van regels wordt
hierdoor niet moeilijker dan in de huidige situatie, zoals ik in antwoord op eerdere vragen ook al
uiteen heb gezet. Wel is het zo dat van de voordelen van het gebruik van STOP-TPOD en DSO-LV
voor het maken van een omgevingsplan geen gebruik gemaakt wordt. Zo vindt er geen
automatische consolidatie plaats, waardoor het voor gebruikers lastiger is om overzicht te houden.
Dit is een nadeel, wel komt het overeen met het huidige dienstverleningsniveau van
www.ruimtelijkeplannen.nl. Dit is uitgelegd op de bijeenkomst waaraan in de vraag wordt
gerefereerd, en dit beeld werd door de aanwezigen herkend.
(32) Uit voormelde bijsluiter van de VNG blijkt dat de zogeheten bruidsschat niet geïntegreerd kan
worden bij het maken van een (pseudo-)omgevingsplan met TAM-IMRO. Ook blijkt dat als de inzet
van TAM-IMRO leidt tot nieuwe voorschriften voor een locatie, de oude voorschriften niet
automatisch vervallen. De gemeenteambtenaren van Eindhoven waarschuwden voorts dat het met
TAM-IMRO niet mogelijk is om te annoteren volgens de nieuwe standaarden, waardoor het niet
mogelijk is om toepasbare regels te maken. Door de VNG worden allerlei adviezen gegeven om
met juridisch ingewikkelde constructies dat soort problemen op te lossen. Is de regering het met
deze leden eens dat de kans bestaat dat een gemeente daarbij een steek laat vallen en dat bij het
gebruik van de alternatieve maatregelen rechtsonzekerheid dreigt?

13

Het is juist de de TAM-IMRO niet de voordelen biedt van de STOP/TPOD. De inzet van de TAM-IMRO
om urgente gebiedsontwikkelingen mogelijk te maken moet zorgvuldig gebeuren. Alle benodigde
informatie hiertoe is beschikbaar en mochten er vragen zijn over de inzet van TAM-IMRO
Omgevingsplan, dan zijn er verschillende mogelijkheden daarop antwoorden te verkrijgen. Over
het algemeen gaan gemeenten, zeker bij het juridisch borgen van gebiedsontwikkelingen,
zorgvuldig te werk. Via de betreffende instructie kunnen zij een goed inzicht verwerven in de
mogelijkheden en beperkingen van de TAM-IMRO en de wijze waarop deze ingezet kan worden.

Het klopt dat als een TAM IMRO-plan gemaakt wordt dat afwijkt van onderliggende
bestemmingsplannen, deze niet automatisch vervallen. Dit is echter in de huidige situatie niet
anders. Als een gemeente nu een bestemmingsplan beperkt wil wijzigen door bijvoorbeeld een
parkeernorm aan te passen, dan maakt zij nu een nieuw plan met daarin een wijziging, oftewel
een parapluplan. Het onderliggende bestemmingsplan wordt ook nog steeds getoond. TAM IMRO
sluit dus op dit punt aan bij de huidige manier van werken van gemeenten. Het klopt ook dat een
TAM IMRO plan niet voorzien kan worden van annotaties in STOP-TPOD. Daarom geldt als
beperking aan het gebruik van deze TAM dat er geen bijbehorende toepasbare regels in het
Omgevingsloket kunnen worden gezet. Dit staat ook duidelijk in de werkafspraken en de
technische handreiking die horen bij TAM IMRO. Dat is over het algemeen ook niet nodig bij
urgente gebiedsontwikkelingen, waar deze maatregel voor bedoeld is, en acht ik dus niet
problematisch.
(33) De VNG erkent in de op 6 september 2022 gepubliceerde ‘Eerste resultaten proef TAM-IMRO
beschikbaar’36 dat “de inhoud van het TAM-IMRO plan op een later moment opnieuw moet worden
vastgesteld als onderdeel van het STOP/TP omgevingsplan” Tegen die nieuwe vaststelling staat
opnieuw beroep open. Heeft de regering zich dit gerealiseerd? Acht de regering dit in
overeenstemming met de eisen van rechtszekerheid? Dit gelet op het feit dat het vaststellen als
onderdeel van het STOP/TP op een later moment geschiedt, waarbij de feiten en belangen die op
dat moment spelen, in de besluitvorming moeten worden betrokken en mogelijk tot een andere
afwegingsresultaat dienen te leiden.
Het is juist dat het ombouwen van TAM-IMRO delen van een omgevingsplan naar STOP/TPOD
formeel een besluit vergt. Besluiten tot wijziging van een omgevingsplan zijn in beginsel
appellabel. Het is nu niet verplicht om de onderdelen van het omgevingsplan die met TAM-IMRO
standaard tot stand zijn gekomen om te zetten naar omgevingsplannen met een STOP/TPOD
standaard. Gemeenten kunnen dat doen op het moment dat het voor hen efficiënt is, bijvoorbeeld
tegelijkertijd met een inhoudelijke wijziging die zij door willen voeren. Mijn beeld is dat deze regels
in het algemeen verwerkt zullen worden in een integraal stuk omgevingsplan in combinatie met
regels uit andere bestemmingsplannen en verordeningen. Daar moet uiteraard beroep tegen open
staan.
(34) In voormelde VNG-bijsluiter erkent de VNG verder dat de inzet van TAM-IMRO gemeenten
met personele problemen zal opzadelen. “Een belangrijk punt is, onder meer, dat medewerkers
moeten worden opgeleid voor en tijd moeten besteden aan het werken met TAM-IMRO. Dit komt
naast het leren werken met STOP/TP en het ‘openhouden van de winkel’ en vormt zo een extra
belasting voor de organisatie”, aldus de VNG.
a.

36

Blijkens het onderzoek van I&O Research geeft bijna de helft van de ondervraagde
gemeenteambtenaren aan dat zij “onvoldoende personeel (hebben) om de implementatie
rond te krijgen”. In het artikel in Binnenlands Bestuur wordt het personeelsgebrek als een
onneembare hobbel aangemerkt: “Ja, we hebben extra geld gekregen voor externe inhuur
van personeel, maar mensen met kennis van zaken zijn niet te vinden”, aldus een
ambtenaar van de gemeente Borsele. Als ook de VNG spreekt over een zware en extra
belasting voor de organisatie en het evident is dat met de huidige krapte op de
arbeidsmarkt voldoende deskundig personeel niet te vinden is, acht de regering het dan
verantwoord om tot invoering van de Omgevingswet over te gaan terwijl bijna de helft van

Raadpleegbaar via: https://vng.nl/nieuws/eerste-resultaten-proef-tam-imro-beschikbaar.

14

de ondervraagde gemeenteambtenaren klagen dat er niet voldoende personeel is om een
verantwoordde uitvoering te kunnen realiseren?
Ik herken het beeld dat personeelstekorten op met name afdelingen planvorming problematisch
zijn voor gemeenten. Net zoals personeelstekorten overal in Nederland op dit moment tot
problemen leiden. Daarom heb ik via de Flexpoolregeling extra middelen beschikbaar gesteld voor
de inhuur van personeel, zoals de vraag ook vermeldt. Het interbestuurlijke programma Aan de
Slag met de Omgevingswet en VNG helpen gemeenten bovendien om prioriteiten te stellen bij de
implementatie van de Omgevingswet en DSO, zodat zij in elk geval aan de minimale criteria voor
inwerkingtreding kunnen voldoen. Het lijkt mij niet verantwoord om het de invoering van de
Omgevingswet te wachten tot de krapte op de arbeidsmarkt voorbij is. Het klopt dat
personeelstekort bij gemeenten een probleem is – maar het klopt ook dat dit probleem niet wordt
opgelost door inwerkingtreding van de Omgevingswet verder uit te stellen. Duidelijkheid over de
inwerkingtredingsdatum stelt bevoegd gezagen in staat om hierop te anticiperen. Ik meldde in
mijn antwoorden op uw eerdere vragen op 12 september 2022, dat de onzekerheid over
inwerkingtreding ertoe dat gemeenten voor plannen die rond of kort na datum van
inwerkingtreding hun beslag moeten krijgen nu deels dubbel werk moeten doen, omdat onzeker is
welk rechtsregime dan van toepassing zal zijn. Om mensen en middelen goed te kunnen
prioriteren en te voorkomen dat er dubbel werk moet worden gedaan heeft de uitvoeringspraktijk
dringend behoefte aan definitieve helderheid over de inwerkingtredingdatum van de
Omgevingswet.
(35) Uit het onderzoek van I&O Research blijkt verder dat in de praktijk voor inwoners en
bedrijven de raadpleegbaarheid van de geldende regels op 1 januari 2023 met het op dit moment
functionerende DSO niet voldoende is. Enkele citaten: “De vindbaarheid van activiteiten in de
aanvraagmodule is slecht. Regels op de kaart is qua performanceveel minder dan het huidige
ruimtelijke plannen” en “Regels op de kaart is niet praktisch en verre van overzichtelijk. Voor
inwoners en bedrijven (en zelfs voor gemeentelijke medewerkers) is de juiste informatie heel
moeilijk te vinden”.
a) Is de regering het met de leden van de fractie van GroenLinks eens dat deze
problemen inherent zijn aan het volgen van een ander systeem, namelijk geen
omschrijving van bestemmingen maar van activiteiten? Als de burger of ondernemer
een activiteit omschrijft die hij zelf voor ogen heeft, maar die omschrijving wijkt af van
die welke in het DSO is gehanteerd, dan verschijnen immers niet de geldende regels
voor de betreffende activiteit.
Wanneer burgers of bedrijven een vergunning- of meldingencheck uitvoeren in het
Omgevingsloket, die dient om na te gaan of hetgeen zij willen gaan doen vergunnings- of
meldingsplichtig is, dan kunnen zij juist zoeken op meer gangbare omschrijvingen in normale
mensentaal als ‘boom omhakken’, ‘schuur bouwen’ of ‘dakkapel plaatsen’. Het Omgevingsloket
koppelt deze omschrijvingen in normale mensentaal aan vergunnings- en meldingsplichtige
activiteiten die mogelijk van toepassing zijn. Na het invullen van de vergunnings- en
meldingencheck kan de initiatiefnemer meteen doorgaan naar het aanvragen van de
desbetreffende activiteiten. De antwoorden die hij al heeft gegeven worden hierbij alvast ingevuld.
Het klopt wel dat als burgers of bedrijven rechtstreeks naar aanvraag indienen gaan in het
Omgevingsloket en niet eerst naar checken, zij bij het aanvragen alleen kunnen zoeken op de
juridische activiteitnaam. Dit voldoet aan de wensen van meer professionele gebruikers, die vaker
het loket gebruiken en weten welke activiteit zij daar moeten hebben. Zij hebben juist behoefte
aan een digitaal formulier met zo min mogelijk toeters en bellen, wat snel in te vullen is door een
geroutineerde gebruiker. De aanname is dat met name deze doelgroep rechtstreeks naar de
aanvraagmodule gaat, en dat minder goed ingevoerde gebruikers eerst de check doorlopen. De
eerste vraag die gesteld wordt aan mensen die vastlopen bij het aanvragen is dan ook doorgaans
of zij eerst de vergunning- en meldingencheck hebben doorlopen.
Ik herken het beeld niet dat in Regels op de Kaart de regels moeilijker te vinden zijn dan in de
huidige functionaliteit. In www.ruimtelijkeplannen.nl is het nu vaak lastig te vinden welke regel het
geldende recht is, omdat de verschillende bestemmingsplannen die op een locatie van toepassing
kunnen zijn niet automatisch met elkaar consolideren. Zeker bij zogeheten parapluwijzigingen,
waarin met één nieuw plan een hele serie onderliggende plannen wordt gewijzigd op bijvoorbeeld

15

het gebied van parkeernormen, leidt dit tot een voor gebruikers vaak onoverzichtelijk resultaat.
Dit probleem wordt door het werken met de nieuwe STOP-TPOD standaarden en DSO-LV uit de
wereld geholpen, omdat dergelijke wijzigingen dan automatisch in de geconsolideerde versie van
het omgevingsplan worden getoond. Mijn beeld is dus dat na inwerkingtreding de inzichtelijkheid
van gemeentelijke regelgeving in de Viewer Regels op de Kaart steeds beter wordt.
(36) Hadden de resultaten uit voormeld door I&O Research onderzoek voorkomen kunnen worden
door eerder een uitvoeringstoets bij uitvoeringsorganisaties, zoals gemeenten, uit te voeren, zoals
naar aanleiding van een vraag van het lid Kluit (GroenLinks) aan de Kamer is toegezegd?37
De bevindingen van I&O Research schetsen een beeld van de ervaringen van contactpersonen bij
een groep gemeenten. Deze resultaten hebben onder meer betrekking op de ervaringen met het
functioneren van een deel van het DSO, de planketen. Dit punt is in beeld, een afzonderlijke
uitvoeringstoets was daarvoor niet nodig en had dat ook niet voorkomen. Wel was het reden om
hiervoor tijdelijke alternatieve maatregelen te ontwikkelen. De aangescherpte Route 2022 bevat
een overzicht van de verschillende mijlpalen op weg naar de invoering.
(37) Hoe beoordeelt de regering de geuite zorgen in verhouding tot de invoering van een
stelselherziening, met name tegen de achtergrond van een land waarin een groot deel van de
bevolking de overheid al tekort vindt schieten in de basistaken?
Het is van belang om de Omgevingswet zorgvuldig en verantwoord in te voeren. Dit zorgt ervoor
dat de verbeterdoelen van het wettelijke stelsel vanaf de start goed kunnen worden gerealiseerd.
Het nieuwe stelsel biedt een pakket aan instrumenten die een belangrijke bijdrage kunnen leveren
aan de maatschappelijke opgaven voor de fysieke leefomgeving. Het is dan ook zaak dat de
voorbereidingen de komende periode verder worden doorgezet, zodat de wet en het bijbehorende
digitale stelsel succesvol kunnen worden ingevoerd.
(38 ) De leden van de fractie van GroenLinks vragen de regering of dit nu het moment is om een
grote stelselherziening in te voeren, waarvan op voorhand duidelijk is dat het in grote delen van
Nederland tot een verslechtering in de dienstverlening zal leiden, tot meer rechtszaken en tot
democratische tekorten bij de realisatie van grote transities. Dit laatste omdat het grootste deel
van de gemeenten nog geen beleid heeft gemaakt om de bevoegdheden om af te wijken van
omgevingsplannen bij de gemeenteraad te beleggen.
In deze vraag van de leden van de fractie van GroenLinks ligt de aanname besloten dat de
stelselherziening tot meer rechtszaken zal leiden. Ook bevat het een inhoudelijk oordeel over de
wetgeving, bijvoorbeeld dat er sprake zal zijn van een democratisch tekort bij de realisatie van
grote transities. De wetgeving van het nieuwe stelsel is met een grote meerderheid in Tweede en
Eerste Kamer aangenomen. Daarin ligt ook de opdracht besloten om dit stelsel in te voeren.
Uiteraard dient de invoering zorgvuldig en verantwoord te gebeuren. Dat bepaalt dan ook het
moment van invoering. Daarmee stopt de verantwoordelijkheid voor een goede uitvoering en het
beheer van het stelsel niet. Zo zullen de effecten, zoals het aantal rechtszaken, worden
gemonitord. Op basis van de monitoring van de feitelijke effecten en opgedane ervaringen zal de
wetgeving worden geëvalueerd. Hiervoor zal, conform een door uw Kamer aangenomen motie, een
onafhankelijke evaluatiecommissie worden ingesteld. Op die manier wordt ook voorzien in
waarborgen voor de toekomst.
(39) De leden van de fractie van de PvdA hebben kennisgenomen van de resultaten van het
genoemde rapport van I&O Research ‘Invoering Omgevingswet: is iedereen er klaar voor?’.38 Op
dit moment zijn de uitkomsten van de enquête van de regering naar de ervaringen bij de bevoegd
gezagen met de voorbereidingen op de invoering van de Omgevingswet er nog niet, maar niet uit
te sluiten is dat de uitkomsten hiervan verschillen van de eerstgenoemde resultaten. Indien de
resultaten substantieel verschillen, verzoeken de leden van de fractie van de PvdA de regering om
serieus te reflecteren op deze verschillen. Wat zegt dit over de opzet van de beide enquêtes? Hoe
verklaart de regering de verschillen in uitkomsten? Hoe weegt de regering de beide uitkomsten
separaat en in onderlinge samenhang? Wat betekent dit verschil voor het antwoord van de

37
38

Toezegging T03130.
Raadpleegbaar via: https://cdn.binnenlandsbestuur.nl/2022-09/ABB25_Omgevingswet%202022.pdf (p. 15).

16

regering op de vraag of de uitvoeringspraktijk klaar is voor invoering van de Omgevingswet per 1
januari 2023?
Graag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 26 van de leden van de GroenLinks-fractie.

5. De enquête onder de bevoegde gezagen
(40) De leden van de fractie van D66 zien de vormgeving van de enquête naar de ervaringen bij
de bevoegd gezagen met de voorbereidingen op de invoering van de Omgevingswet, zoals
toegezegd,39 graag tegemoet. Deze leden wensen de regering verder een compliment te maken
dat een extern bureau, TwynstraGudde, zorgt voor de validatie van de onderzoeksopzet en van de
vragen en voor een beoordeling van de representativiteit van het onderzoek.
In de brief aan uw Kamer van 26 augustus 2022 heb ik de onderzoeksopzet kort beschreven op
hoofdlijnen. De enquête is inmiddels uitgevoerd langs deze hoofdlijnen. Een verantwoording over
hoe het onderzoek is opgezet en uitgevoerd maakt onderdeel uit van het onderzoeksrapport, deze
vindt u bij de voortgangsbrief Omgevingswet en de bijlagen van 14 oktober 2022.
(41) De leden van de fractie van de PvdA hebben kennisgenomen van de door de regering
uitgezette “enquête uitvoeringspraktijk”. Deze leden ontvangen graag de toegezegde informatie
over de vormgeving van de enquête.40 De regering geeft in haar brief van 26 augustus 202241 het
volgende aan: “Zoals toegezegd, ontvangt u de opzet van de enquête”.42 Tot op heden hebben
deze leden bedoelde opzet nog niet ontvangen. Kan de regering aangeven op welke termijn de
Kamer de enquête-opzet alsnog ontvangt?
In de brief aan uw Kamer van 26 augustus 2022 heb ik de opzet van enquête beschreven:
namelijk dat de basis voor de enquête gevormd wordt door de afgesproken minimaal te nemen
eisen en acties43 ter voorbereiding (op de inwerkingtreding) van de Omgevingswet. De enquête
schetst een beeld van de stand van zaken per bevoegd gezag vanuit de mensen in de organisatie
zelf. De betrokken rijkspartijen, provincies, waterschappen, gemeenten en omgevingsdiensten
krijgen de enquête toegestuurd, met het verzoek de vragenlijst ingevuld begin september te
retourneren. Zo is de enquête ook uitgevoerd. In het rapport over de enquête treft u ook een
verantwoording aan over de opzet en uitvoering van het onderzoek. Deze ontvangt u nu dus als
onderdeel van de enquête.
Vooruitlopend op de ontvangst van de enquête-opzet hebben de leden van de fractie van de PvdA
de navolgende vragen.
(42) De belangrijkste vraag die deze leden bij de opzet van de enquête hebben, is de vraag naar
het doel van de enquête. Tijdens het plenaire debat van 28 juni 2022, naar aanleiding van het
mondeling overleg van 21 juni 2022 over de Omgevingswet, is de doelstelling van de enquête aan
bod gekomen.44 Hierbij hebben de leden van de fractie van de PvdA aangegeven graag een goed
en betrouwbaar beeld te krijgen van die uitvoeringspraktijk.45 Kan de regering aangeven wat het
precieze doel van de uitgezette enquête is?
In de Kamerbrief46 van 26 augustus 2022 heb ik de opzet van enquête beschreven. De regering
heeft met deze enquête precies hetzelfde doel als de Kamer: een goed en betrouwbaar beeld
krijgen van de uitvoeringspraktijk.
Zoals verwoord in de enquête: Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de
bestuurlijke partners IPO, VNG, UvW en ODNL hebben invulling aan deze toezegging gegeven door
een enquête te houden onder de afzonderlijke bevoegde gezagen (gemeenten, provincies,
rijkspartijen en waterschappen) en omgevingsdiensten om een landelijk beeld op te kunnen
maken. Doelstelling van de enquête is geweest om in beeld te krijgen waar deze

Toezegging T03418.
Toezegging T03418.
41
Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, EG.
42
Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, EG, p. 2.
43
Minimale acties Omgevingswet | VNG
44
Handelingen I, 2021/22, nr. 35, item 8.
45
Handelingen I, 2021/22, nr. 35, item 8, p. 7.
46
Kamerstukken I 2021/22, 33118, EG.
39
40

17

overheidsorganisaties staan wat betreft de voorbereidingen op de voorgenomen inwerkingtreding
van de Omgevingswet. Doelstelling van de enquête is in beeld te krijgen waar deze
overheidsorganisaties staan wat betreft de voorbereidingen op de voorgenomen inwerkingtreding
van de Omgevingswet. In de voortgangsbrief Omgevingswet van 14 oktober, ga in nader in op de
uitkomsten van de enquête.
(43) Vervolgens is de vertaling van het onderzoeksdoel naar de concrete vragen van belang. Kan
de regering aangeven in hoeverre het doel van de enquête wordt behaald met de uitgezette
enquête? Aangezien TwynstraGudde zorgt voor de validatie van de onderzoeksopzet, verzoeken
deze leden de regering om ook de onderliggende validatie door TwynstraGudde aan de Kamer te
doen toekomen.
Uitgaande van het doel zijn de enquêtevragen geformuleerd door de koepels. IPO, VNG, Unie van
Waterschappen. Om een zo realistisch mogelijk beeld te krijgen en bevoegd gezagen zo min
mogelijk te belasten (want aansluitend bij eerdere monitoring) is ervoor gekozen de minimale
eisen en minimale acties die nodig zijn voor een goede inwerkingtreding als uitgangspunt te
nemen. De partijen hebben de vragenlijsten, voorafgaand aan het uitsturen, gedeeld en besproken
met Twynstra Gudde. De ODNL heeft - voordat Twynstra Gudde betrokken was - de enquête
uitgestuurd aan de omgevingsdiensten en de respondenten gevraagd de resultaten aan haar terug
te sturen. Om verwarring bij de respondenten te voorkomen, heeft ODNL ervoor gekozen om dit
proces in stand te houden. De validatie vindt u in de bijlage bij de voortgangsbrief van 14 oktober
2022 toegestuurde bijlage met het rapport van de enquête.
(44) Kan de regering aangeven waarom de enquête gebaseerd is op de aanwezigheid van de
minimale (technische en procesmatige) maatregelen? Is door de regering overwogen om een
bredere scope te kiezen? Zo ja, waarom is hier niet voor gekozen? Zo nee, waarom niet? Hoe
verhoudt dit zich tot het doel van de enquête?
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 43 van de leden van de
PvdA-fractie.
(45) Om een goed en betrouwbaar beeld te krijgen van de uitvoeringspraktijk is het, naar het
oordeel van de leden van de fractie van de PvdA, belangrijk om ook te vragen naar de (verwachte
of bewezen) werking van de maatregelen. Relevant zijn hierbij de volgende vragen. Hebben
gemeenten de werking al met gebruikers (inwoners/bedrijven) geoefend? Hoe waren de
resultaten? Deze leden merken op dat dit type vragen niet zijn gesteld. Kan de regering aangeven
waarom deze vragen niet gesteld zijn? Hoe verhoudt dit zich tot het doel van de enquête?
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 43 van de leden van de
PvdA-fractie.
(46) Een groot zorgpunt is het gebrek aan personeel bij gemeenten. Hier worden in de enquête
geen vragen over gesteld, terwijl dit mogelijk een forse impact heeft op de vraag of gemeenten er
klaar voor zijn. Kan de regering aangeven waarom deze vragen niet zijn gesteld? Hoe verhoudt dit
zich tot het doel van de enquête?
Deze vraag is niet expliciet gesteld, maar is onderdeel van de beantwoording van diverse vragen,
zodat ook duidelijk is op welke vlakken knelpunten worden ervaren (van personele aard of
anders).
De leden van de fractie van de PvdA merken op dat ook de doelgroep van de enquête relevant is.
Deze leden begrijpen dat de enquête is toegestuurd naar de verantwoordelijke ambtenaar bij de
bevoegd gezagen (slechts één enquête per organisatie) met het verzoek om de enquête in te
vullen na ambtelijke en bestuurlijke consultatie.
(47) Kan de regering aangegeven waarom voor deze werkwijze gekozen is? Waarom is er niet voor
gekozen om alle betrokken uitvoerders de enquête te laten invullen? Wat is het effect van deze
keuze op de representativiteit van deze enquête?
Er is voor deze werkwijze gekozen omdat dit het meest genuanceerde beeld per organisatie geeft
in de volle breedte van inwerkingtredingsactiviteiten.

18

(48) Waarom is door de regering gekozen voor bestuurlijke afstemming? Hoe verhoudt deze keuze
zich tot de doelstelling van de enquête?
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar de antwoorden op vraag 42 en 43 van de leden
van de PvdA-fractie.
De leden van de fractie van de PvdA lezen in de brief van 26 augustus 2022 dat TwynstraGudde
zorgt voor een concept- en een eindrapport.47
(49) Is de regering bereid om beide rapporten aan de Kamer te doen toekomen?
Het betreft een concept dat is aangeboden voor hoor en wederhoor in het kader van een
zorgvuldig adviesproces. Om zowel recht te doen aan het belang van informatie van uw Kamer als
aan de waarborgen van het adviesproces, zal ik het concept en de ambtelijke reactie daarop
vertrouwelijk met uw Kamer delen, ik neem hierover zo snel mogelijk contact op met uw griffie.
De leden van de factie van de PvdA hebben van veel medewerkers bij de bevoegd gezagen
gehoord dat zij opmerkingen die zij relevant achten niet goed kwijt kunnen in de enquête en dat
zij daarom hun meer kwalitatieve bevindingen bij vraag 46 van de enquête invullen.
(50) In het licht hiervan verzoeken deze leden de regering de ruwe data hiervan aan de Kamer te
doen toekomen.
Deze zijn onderdeel van het rapport dat als bijlage bij de voortgangsbrief Omgevingswet van 14
oktober 2022 naar uw Kamer is gestuurd.

47

Kamerstukken I 2021/22, 33 118 / 34 986, EG, p. 2.

19