Omvang van huiselijk geweld in Nederland

Peter G.M. van der Heijden (Universiteit Utrecht)
Maarten J.L.F. Cruyff (Universiteit Utrecht)
Ger H.C. van Gils (BeleidsOnderzoek&Advies (BOA))
Februari 2009
Departement Methoden en Technieken
Faculteit Sociale Wetenschappen
Universiteit Utrecht

Inhoudsopgave:

SAMENVATTING
1. INLEIDING

1

1.1. Beleid en onderzoek inzake huiselijk geweld
1.2. Kennis inzake huiselijk geweld
1.3. Onderzoek met vangst-hervangstmethoden
1.4. Uitvoerbaarheid en voorwaarden
1.5. Probleemstelling en onderzoeksvragen
2. RESULTATEN OMVANGSCHATTINGEN

1
1
1
2
2
5

2.1. Methode en data
2.2. Schattingen voor verdachten
2.3. Schattingen voor slachtoffers

5
9
12

SUMMARY

16

Summary

15

Bijlage 1: koppeling LIS – Gids-Kubus
Bijlage 2: Verantwoording opbouw analysebestand en datacleaning
Bijlage 3: Soorten huiselijk geweld
Bijlage 4: Schattingen met het Poisson regression model en met alleen aangiften als basis
Bijlage 5: leden van de begeleidingscommissie

Voorwoord
Dit rapport bevat schattingen van de omvang van huiselijk geweld in Nederland. Het maken van omvangschattingen van dit verschijnsel is een uitdagend probleem. Op verschillende manieren is de hier
gerapporteerde exercitie voorbereid. In 2006 is in opdracht van het ministerie van Justitie (WODC,
afdeling Extern Wetenschappelijke Betrekkingen) een verkenning uitgevoerd van methoden om moeilijk toegankelijke populaties te schatten. De uitkomst was dat schattingen van dit type populaties en
van moeilijk waarneembare maatschappelijke verschijnselen het beste zijn te maken met zogenaamde
vangst-hervangstmethoden. In 2007 heeft dezelfde opdrachtgever door Bureau Beke in samenwerking
met de Universiteit Utrecht laten onderzoeken welke bestanden gegevens bevatten die zich lenen voor
het schatten van de omvang van huiselijk geweld met genoemde methoden.
Voor de uitvoering van de schattingen zijn we diverse mensen dank verschuldigd. In de eerste plaats
zijn dat Hans Rodenhuis en Timo Pronk van vts Politie Nederland Divisie IV&IT, Vraagunit, die ons
van dienst zijn geweest door het leveren van de benodigde politiegegevens en het interpreteren en
ordenen van die gegevens. Voorts gaat onze dank uit naar de leden van de begeleidingscommissie die
ons met hun verschillende deskundigheden gedurende het onderzoek hebben ondersteund (zie bijlage
4). Ook Jos Kuppens van Bureau Beke verdient bijzondere vermelding vanwege zijn inbreng van kennis van het verschijnsel huiselijk geweld en van de geregistreerde gegevens.
Utrecht, september 2008
Het projectteam
Peter van der Heijden (Universiteit Utrecht), Maarten Cruyff (Universiteit Utrecht) en Ger van Gils
(BeleidsOnderzoek&Advies)

© 2009 WODC, Ministerie van Justitie. Auteursrechten voorbehouden

Samenvatting
Tegen de achtergrond van beleid om huiselijk geweld tegen te gaan, is het van belang om over een
(nieuwe en) betrouwbare schatting van de omvang van het verschijnsel te beschikken. Het onderhavige onderzoek is uitgevoerd naast een slachtofferonderzoek en daderonderzoek.
Het bepalen van de omvang van huiselijk geweld is niet eenvoudig, met name als gevolg van de lage
aangiftebereidheid en daarmee de onderrapportage (het dark number) in registraties. Vangst-hervangst
methoden, die voor dit onderzoek zijn gebruikt, hebben juist tot doel de omvang van de onderrapportage te schatten. De optelling van de rapportage en de onderrapportage leidt dan tot een schatting van
de totale populatie. Met deze schattingsmethoden zijn inmiddels op diverse beleidsterreinen schattingen uitgevoerd, onder meer voor aantallen illegale vuurwapens, illegale vreemdelingen en daklozen.
Een vooronderzoek kwam tot de aanbeveling om de omvangschatting te baseren op het herhaaldelijk
voorkomen van slachtoffers en daders in GIDS-Kubus. Daarnaast zijn de mogelijkheden tot koppeling
van GIDS-Kubus en LIS (Letsel InformatieSysteem) onderzocht. LIS biedt een extra informatiebron
waarbij de gegevens langs een ander kanaal worden verzameld dan voor GIDS-Kubus. De uitkomst
van dat onderzoek is negatief.
De hoofdvragen voor het onderzoek zijn:
1. Hoe groot is de geschatte omvang van het huiselijk geweld in Nederland?
2. Hoe groot is de geschatte omvang van het huiselijk geweld in Nederland gedifferentieerd naar
aantallen incidenten, slachtoffers en daders.

De schattingen die wij presenteren, zijn gemaakt met één variant van de methoden die gebruik maken
van één registratie, te weten met het Zelterman regression model. We proberen het aantal personen
(daders of slachtoffers van huiselijk geweld) te schatten dat nooit is waargenomen op basis van gegevens van personen (daders of slachtoffers) die minimaal één keer zijn waargenomen. Er zijn ook schattingen gemaakt met een andere variant, het zogenaamde ‘zero-truncated Poisson regression model’,
kortweg het Poisson model. De schattingen met het Zelterman model vallen over het algemeen iets
hoger uit dan die met het Poisson model. De Zelterman methode biedt echter belangrijke voordelen.
Als we er van uit moeten gaan dat in de data belangrijke informatie over de relevante populatie ontbreekt, dan geeft het Zelterman model een betere schatting dan het Poissonmodel.
De schattingen zijn gemaakt met gegevens uit registraties van incidenten waarvoor een aangifte of een
melding is gedaan. Voor de politieregio Haaglanden zijn ten behoeve van dit onderzoek geen gegevens over huiselijk geweld geleverd. De omvang van de totale populatie in deze regio is ‘bijgeschat’
met behulp van de gegevens van de politieregio’s Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond en
Utrecht, zijnde de andere drie regio’s waarin de grootstedelijke gebieden zich bevinden.
Er zijn schattingen gemaakt voor aantallen verdachten en voor aantallen slachtoffers. De schattingen
zijn gemaakt voor drie perioden van een jaar, vanaf medio 2004 tot medio 2007. Verder worden de
geschatte populaties onderscheiden naar verschillende kenmerken, te weten: het geslacht en de leeftijd
van betrokkene, verdachte of slachtoffer, het type geweld dat is gebruikt, het type slachtoffer van het
huiselijk geweld, het deel van het land waar het incident heeft plaats gevonden, en de herkomstgroepering van verdachte en slachtoffer. In deze samenvatting bespreken we alleen de totale schattingen en

i

de schattingen van de typen slachtoffers waarop daders van huiselijk geweld zich richten. Beide typen
schattingen zijn gedaan op basis van gegevens over aangiften en meldingen.
Schattingen van de omvang van huiselijk geweld maken vaak melding van aantallen incidenten. Met
Vangst-hervangst methoden zijn, wanneer we gebruik maken van maar één bestand en niet van meerdere, qualita qua geen uitspraken te doen over incidenten. Incidenten zijn per definitie eenmalig en
kunnen (binnen één registratie) dus niet meermalen worden geobserveerd. Dit onderzoek kan verder
geen nieuwe informatie leveren over een gemiddeld aantal geregistreerde incidenten per verdachte of
per slachtoffer. We kiezen er daarom voor om geen uitspraken te doen over aantallen incidenten.
Tabel 1 vermeldt in de eerste kolom met cijfers de schatting voor het aantal verdachten van huiselijk
geweld per jaar in Nederland. De er op volgende kolommen laten zien hoe de schatting is opgebouwd,
nl. uit een schatting met vangst-hervangst methoden op basis van geregistreerde verdachten in GIDSKubus, met betrouwbaarheidsintervallen en een afgeleide schatting voor de regio Haaglanden. De
tabel laat zien dat er de afgelopen jaren in Nederland (inclusief de politieregio Haaglanden) jaarlijks
naar schatting tussen de (ca.) 100.000 en 110.000 personen verdacht zijn van het plegen van huiselijk
geweld. Voor de regio Haaglanden worden 8.000 tot 10.000 verdachten bijgeschat. Voor het eerste
jaar, 2004 – 2005, is de schatting bijna. 105.000 verdachten en voor de twee volgende jaren ruim
110.0001.
Tabel 1. Geschat aantal verdachten Nederland (inc. en ex. bijschatting regio Haaglanden), alle zaken, per jaar,
met 95%-betrouwbaarheidsinterval
Periode
Nederland
Schatting ex. Haaglanden
2004 - 2005
2005 - 2006
2006 – 2007

104.013
110.730
112.708

Ondergrens Bovengrens

95.722
101.668
102.540

90.397
96.598
97.858

Bijschatting Haaglanden

101.047
106.738
107.221

8.291
9.062
10.168

Huiselijk geweld is vaak tegen de partner of ex-partner gericht; 55 tot 60% van de verdachten maakt de partner
of ex-partner slachtoffer. 8 tot 10% van de verdachten richt zich op kinderen en bij ca. 5% van de verdachten is
er sprake van huiselijk geweld jegens ouders (tabel 2).

Tabel 2. Geschat aantal verdachten naar type slachtoffer, alle zaken, per jaar (ex. Regio Haaglanden)
2004 - 2005
(ex-)partner
huisvriend
kind
ouderen
ouders
overige familie
overig

52.303
2.383
9.473
1.053
4.697
10.968
14.834
95.712

2005 – 2006
55%
2%
10%
1%
5%
11%
15%
100%

60.350
4.449
7.819
1.025
5.398
9.523
13.091
101.655

59%
4%
8%
1%
5%
9%
13%
100%

2006 - 2007
66.057
4.202
8.831
1.090
6.910
9.197
6.237
102.524

61%
4%
8%
1%
6%
8%
6%
100%

1

De tabellen geven de exacte uitkomsten van de schattingen weer. Afronden volgens een standaardprocedure neemt de schijnexactheid die de nauwkeurige getallen suggereren niet weg. Het is beter de getallen niet te exact te hanteren.

ii

Tabel 3 vermeldt in de eerste kolom met cijfers de schatting voor het aantal slachtoffers van huiselijk geweld per
jaar in Nederland. De er op volgende kolommen laten zien hoe de schatting is opgebouwd, nl. uit een schatting
met vangst-hervangst methoden op basis van geregistreerde slachtoffers in GIDS-Kubus, met betrouwbaarheidsintervallen en een afgeleide schatting voor de regio Haaglanden.
De tabel laat zien dat er méér slachtoffers dan verdachten worden geschat. De verhouding is ongeveer drie tot
bijna vier slachtoffers bij twee verdachten.
De afgelopen jaren waren in Nederland (inclusief de politieregio Haaglanden) jaarlijks naar schatting tussen de
160.000 en de 200.000 personen slachtoffer van huiselijk geweld. Voor de regio Haaglanden worden met een
andere methode dan met vangst-hervangst 10.000 tot 15.000 bijgeschat. Voor het eerste jaar, 2004 – 2005, is de
schatting ca. 160.000 slachtoffers en voor de twee volgende jaren respectievelijk ruim 175.000 en 197.000.

Tabel 3. Geschat aantal slachtoffers Nederland (inc. en ex. bijschatting regio Haaglanden), alle zaken, per jaar,
met 95%-betrouwbaarheidsinterval
Periode
Nederland
Schatting ex. HaaglanBijschatting HaaglanOndergrens Bovengrens
den
den
2004 - 2005
2005 - 2006
2006 – 2007

161.074
176.700
197.273

150.922
166.097
182.654

139.859
156.183
171.222

161.987
176.011
194.086

10.152
10.603
14.619

iii

1. Inleiding
1.1. Beleid en onderzoek inzake huiselijk geweld
Sinds 2000 hebben verschillende instanties, zoals politie en justitie en de hulpverlening, nieuwe impulsen gegeven aan de bestrijding van huiselijk geweld. Tegen de achtergrond van deze intensivering
van beleid is het van belang om over een (nieuwe en) betrouwbare schatting van de omvang van huiselijk geweld te beschikken. Tot op heden wordt de omvang van huiselijk geweld in Nederland bepaald
op basis van politieregistraties. De onderzoeksrapporten Huiselijk geweld. De voordeur op een kier en
Binnen zonder kloppen spreken van 56.000 en 57.000 incidenten die per jaar bij de politie worden
gemeld of aangegeven in respectievelijk 2004 en 2005. De aantallen voor latere jaren zijn 63.000 voor
2006 en bijna 65.000 voor 20072.
Het onderhavige onderzoek naar de omvang van huiselijk geweld is een van drie deelonderzoeken van
het Landelijk Onderzoek Huiselijk Geweld. Naast de omvangschatting wordt een slachtofferonderzoek
ondernomen waarin de aard van het door slachtoffers ervaren huiselijk geweld en de hulpvraag van
slachtoffers centraal staan. Het derde deelonderzoek gaat over plegers van huiselijk geweld.

1.2. Kennis inzake huiselijk geweld
Voor de bestrijding van huiselijk geweld is het van belang om zicht te hebben op zowel de omvang als
de kenmerken van het verschijnsel. Het bepalen van de omvang is niet eenvoudig, met name als gevolg van de lage aangiftebereidheid en daarmee de onderrapportage (het dark number) in registraties.
Machtsrelaties tussen dader en slachtoffer of gevoelens van schaamte spelen hierbij een grote rol. Het
ministerie van Justitie wil nu de omvang van huiselijk geweld bepalen op basis van de analyse van een
of meer kwalitatief goede registraties.
De hier gerapporteerde omvangschatting is niet het eerste landelijke onderzoek over dit onderwerp. In
1997 werd door Intomart een landelijk onderzoek naar huiselijk geweld uitgevoerd. Het betrof een
grootschalig survey onderzoek (1005 respondenten) op basis van een aselecte steekproef. Het onderzoek is later met een andere wijze van steekproeftrekking en een andere dataverzamelingsmethode
herhaald onder allochtone bevolkingsgroepen. Daarna is er op het terrein van huiselijk geweld in Nederland geen grootschalig prevalentieonderzoek meer uitgevoerd.

1.3. Onderzoek met vangst-hervangstmethoden
Het onderhavige onderzoek moet deze leemte in de kennis over huiselijk geweld opvullen. Het onderzoek maakt gebruik van vangst-hervangstmethoden en van gegevens over slachtoffers èn daders (verdachten) van huiselijk geweld. Een schatting met een vangst-hervangst- methode kan een aanvulling
zijn op het gebruik van surveys. Mogelijke nadelen van surveys, zoals hoge kosten,onderrapportage
tengevolge van selectieve (non)respons en sociaal wenselijk antwoorden, kunnen met vangsthervangstmethoden worden vermeden.
2

Henk Ferwerda, Huiselijk geweld: De voordeur op een kier. Omvang, aard en achtergronden in 2004 op basis van landelijke

politiecijfers, Dordrecht, 2004; Henk Ferwerda, Binnen zonder kloppen. Omvang, aard en achtergronden van huiselijk geweld in 2005 op basis van landelijke politiecijfers, 2006; Henk Ferwerda, Met de deur in huis. Omvang,
aard, achtergrondkenmerken en aanpak van huiselijk geweld in 2006 op basis van landelijke politiecijfers, Dordrecht, 2007;
Henk Ferwerda, Huiselijk geweld gemeten. Cijfers 2007, Factsheet Advies- en Onderzoeksgroep Beke, Arnhem, 2008.

1

Vangst-hervangst methoden bieden interessante perspectieven voor het schatten van de omvang van
huiselijk geweld. De meeste schattingsmethoden zijn gevoelig voor onderrapportage (‘dark number’),
maar vangst-hervangstmethoden hebben juist tot doel de omvang van de onderrapportage te schatten.
De optelling van de rapportage en de onderrapportage leidt dan tot een schatting van de totale populatie. Met deze uit de biologie afkomstige schattingsmethoden zijn inmiddels op diverse beleidsterreinen
schattingen uitgevoerd, onder meer voor aantallen illegale vuurwapens, illegale vreemdelingen en
daklozen.

1.4. Uitvoerbaarheid en voorwaarden
Om de uitvoerbaarheid van een vangst-hervangst omvangschatting voor huiselijk geweld te bepalen,
hebben onderzoeksbureau Beke en de Universiteit Utrecht een vooronderzoek uitgevoerd3. In dit vooronderzoek zijn 17 databronnen uit de justitiële, gezondheids- en hulpverleningsketen onderzocht op
kwaliteit en geschiktheid voor de uitvoering van een vangst-hervangst omvangschatting. Er is gekeken
naar de mogelijkheden om een schatting uit te voeren waarbij huiselijk geweld wordt uitgesplitst naar
fysiek, seksueel en psychisch geweld en waarbij de groepen slachtoffers onder te verdelen zijn naar
geslacht, leeftijd en etniciteit.
Van de 17 beoordeelde bronnen achten de onderzoekers er drie geschikt voor een vangsthervangstschatting. Het zijn het politiebestand GIDS-Kubus, in het bijzonder het onderdeel dat speciaal met het oog op de registratie van huiselijk geweld is opgezet, het Letsel Informatie Systeem (LIS)
van de Stichting Consument en Veiligheid en het Kindermishandeling IT-systeem (KITS). Aangezien
het WODC onlangs onderzoek heeft laten uitvoeren naar kindermishandeling, waaronder de schatting
van de omvang, is KITS voor het hier voorliggende onderzoek buiten beschouwing gelaten.
Het vooronderzoek kwam tot de aanbeveling om de omvangschatting te baseren op het herhaaldelijk
voorkomen van slachtoffers en daders in GIDS-Kubus. Daarnaast is het mogelijk de omvang van huiselijk geweld te schatten op basis van een koppeling van twee of meer bestanden. Het vooronderzoek
bevatte de aanbeveling de mogelijkheden tot koppeling van GIDS-Kubus en LIS nader te onderzoeken. LIS biedt een extra informatiebron waarbij de gegevens langs een ander kanaal worden verzameld dan voor GIDS-Kubus. We hebben onderzocht of deze extra informatie bruikbaar is voor het
maken van een betrouwbare schatting. De uitkomst van dat onderzoek is negatief. Een koppeling bleek
mogelijk, maar leverde te weinig zaken op om een schatting op te baseren. Een kort verslag van het
deelonderzoek is opgenomen in bijlage 1.

1.5. Probleemstelling en onderzoeksvragen
De probleemstelling van het onderzoek is als volgt te formuleren:
Wat is de omvang van huiselijk geweld in Nederland (aantallen slachtoffers, daders en incidenten,
onderscheiden naar een aantal nader te benoemen kenmerken) en op welke manier en met welke gegevensbestanden is deze omvang het beste te schatten?
In het onderzoek zal uitgegaan worden van de definitie van huiselijk geweld zoals deze in 1997 door
Intomart is geïntroduceerd. Deze definitie is ook leidend binnen de registratie door de Nederlandse

3

J.M.M. Kuppens, , P.G.M. van der Heijden, en H.B. Ferwerda, Registraties huiselijk geweld bekeken Een vooronderzoek in
het kader van vangst-hervangstschattingen, WODC, 2007

2

politie.4
Als over ‘verdachten’ of ‘daders’ wordt gesproken, refereren wij aan de personen die door de politie
als verdachte (mogelijke dader) zijn geregistreerd. Dat hoeft nog niet te beteken dat deze personen
door het Openbaar Ministerie als verdachte worden vervolgd. Met andere woorden, we hebben het
over verdachten in de zin van artikel 27, Lid 1 van het Wetboek van Strafvordering5.
De hoofdvragen voor het onderzoek zijn:
3. Hoe groot is de geschatte omvang van het huiselijk geweld in Nederland?
4. Hoe groot is de geschatte omvang van het huiselijk geweld in Nederland gedifferentieerd naar
aantallen incidenten, slachtoffers en daders.
Maar eerst is de volgende operationele vraag beantwoord:
5. Hoe groot is de koppelbetrouwbaarheid van LIS aan GIDS-Kubus?
Het doel van deze vraag is om te bepalen of LIS geschikt is voor koppeling aan GIDS-Kubus om aldus
een vangst-hervangst omvangschatting voor huiselijk geweld te maken. Dit deel van het onderzoek
wordt afzonderlijk gerapporteerd in bijlage 1. Zoals boven vermeld is de uitkomst van dat onderzoek
negatief. Een koppeling van beide bestanden blijkt mogelijk, maar levert te weinig zaken op om een
schatting op te baseren.
Bij de hoofdvragen voor het onderzoek (vragen 1 en 2) gaat het om de vraag of en in welke mate het
mogelijk is om met de beschikbare gegevens schattingen te maken van aantallen incidenten, slachtoffers en daders. Voor zover mogelijk dienen schattingen te worden gemaakt voor:
o Het aantal slachtoffers van huiselijk geweld
Wat is het geschatte aantal slachtoffers verdeeld over:
i) Geslacht
ii) Leeftijd
iii) Etniciteit, waarbij minimaal autochtone Nederlanders en westerse allochtonen worden onderscheiden van niet-westerse allochtonen afkomstig uit Marokko, Turkije, Suriname,
Nederlandse Antillen en Aruba
iv) Aard van het huiselijk geweld
v) Politieregio’s
o Het aantal daders van huiselijk geweld (indien mogelijk)
Wat is het geschatte aantal daders verdeeld over:
i) Geslacht
ii) Leeftijd
iii) Etniciteit, waarbij uiteraard dezelfde onderscheiden worden gemaakt als ten aanzien van
slachtoffers
iv) Aard van het huiselijk geweld
4

Huiselijk geweld is gedefinieerd als ‘geweld dat door iemand uit de huiselijke of familiekring van het slachtoffer gepleegd
is’. Deze kring bestaat uit (ex-) partners, gezinsleden, familieleden en huisvrienden. Centraal hierbij staat de relatie tussen
dader en slachtoffer en niet de locatie van het gepleegde delict. Huiselijk geweld betreft dus niet alleen binnenshuis gepleegd
geweld, maar omvat ook delicten waarbij (ex-)partners , gezinsleden, familieleden en huisvrienden elkaar buitenshuis geweld
aandoen. Huiselijk geweld kan fysiek, seksueel en psychisch van aard zijn, waaronder bedreiging en belaging (‘stalking’).
Huiselijk geweld kan gericht zijn tegen kinderen, tegen volwassen mannen en vrouwen en tegen ouderen (Van Dijk e.a.,
1997).
5
Als verdachte wordt vóórdat de vervolging is aangevangen, aangemerkt degene te wiens aanzien uit feiten of omstandigheden een redelijk vermoeden van schuld aan eenig strafbaar feit voortvloeit.

3

v) Politieregio’s
o Het aantal incidenten van huiselijk geweld
Wat is het geschatte aantal incidenten verdeeld over:
i) Aard van het huiselijk geweld (minimaal fysiek, psychisch, seksueel)
ii) Politieregio’s
Schattingen voor politieregio’s zijn vervangen door schattingen voor de landsdelen Noord, Zuid, Oost
en West. We achten de schattingen niet betrouwbaar genoeg om uitspraken te doen over de omvang
van huiselijk geweld per regio per jaar.

4

2. Resultaten omvangschattingen
2.1. Methode en data

Schatting op basis van één registratie

Het blijkt niet mogelijk om schattingen van huiselijk geweld te maken op basis van gekoppelde registraties. In bijlage 1 wordt gerapporteerd over de koppeling van gegevens uit GIDS-Kubus en LIS.
Koppeling lijkt mogelijk te zijn, maar er komen te weinig incidenten in beide registraties voor om een
schatting op te baseren. We kiezen daarom voor schattingen gebaseerd op één registratie. In deze paragraaf bespreken we kort hoe we kunnen komen tot schattingen op basis van een (enkele) bestaande
registratie waaruit tellingen voor personen zijn af te leiden6.
Als de registratie voortkomt uit observaties van personen, waarbij elke observatie van een persoon tot
een record in de registratie leidt, dan kan de registratie worden gebruikt om een lijst van personen te
maken. Indien bepaalde personen niet in de registratie voorkomen terwijl zij wel tot de populatie behoren, dan geeft de lijst van personen een incompleet beeld van de populatie. Het doel is te komen tot
een schatting van het aantal personen dat niet op de lijst voorkomt, terwijl zij wel van de beoogde populatie deel uit maken. Dat betekent dat we proberen het aantal personen te schatten dat nooit is waargenomen op basis van gegevens van personen die minimaal één keer zijn waargenomen. Bij het maken
van deze schattingen doen wij twee veronderstellingen. In de eerste plaats nemen we aan dat het aantal
keer dat iemand is waargenomen een realisatie is van een Poisson verdeling, m.a.w. een persoon heeft
een bepaalde Poisson parameter die zijn kansen bepaalt om 0, 1, 2, ... keer te worden gesignaleerd. In
de tweede plaats nemen we aan dat de logaritme van deze Poisson parameter een lineaire functie is
van zijn covariaten (zoals geslacht, leeftijd, woonplaats, ...) .
We geven hier kort aan hoe men aan een schatting kan komen van het aantal personen dat nooit is
waargenomen. Stel dat een gesignaleerde persoon (die dus in het bestand zit) een Poisson parameter
heeft die aangeeft dat zijn kans om minimaal 1 keer waargenomen te zijn .25 is. We kunnen verwachten dat, indien er vier personen met een kans van .25 zijn, we er een zullen waarnemen. We hebben
deze ene persoon waargenomen, en we kunnen dus aannemen dat er drie personen rondlopen met
kenmerken als deze persoon die nooit zijn waargenomen. Dit impliceert dat we voor deze ene waargenomen persoon drie niet waargenomen personen bij kunnen schatten. Indien we deze bewerking voor
elke waargenomen persoon toepassen, en de schattingen die we zo voor alle waargenomen personen
krijgen, optellen, dan krijgen we een schatting van het aantal personen dat niet is waargenomen, op
basis van de personen die wel zijn waargenomen, en hiermee hebben we de totale omvang van de populatie geschat.
Populatieschattingen met de hier besproken methode zijn gebaseerd op de aantallen incidenten per
verdachte die (door aangifte of melding) ter kennis van de politie zijn gekomen. Deze frequentieverdeling wordt gekregen door over een bepaalde observatieperiode, bijvoorbeeld één jaar, van elke geregistreerde verdachte van het plegen van huiselijk geweld het aantal maal te tellen dat deze is geobserveerd (tengevolge van een aangifte of melding). Als voorbeeld bespreken we data over verdachten, en
incidenten per verdachte, uit GIDS-Kubus voor de periode medio 2004 – medio 2005 die door ons zijn
geanalyseerd. Dat geeft de volgende frequentieverdeling.

6
De navolgende beschrijving van de methode is gebaseerd op:, Sikkel, D., van der Heijden, P.G.M., & van Gils, G. (2006).
Methoden voor omvangschattingen van verborgen populaties, met name illegalen. (WODC rapport 243, Onderzoek en beleid). Meppel: Boom Juridische Uitgevers., paragraaf 2.3.

5

aantal incidenten
geregistreerd aantal verdachten

0
?

1
2
17.024 2.328

3
459

4
140

5
33

6
14

7
4

8
1

…
...

Er zijn dus (17.024 + 2.328 + … + 1 =) 20.003 verdachten een of meer keren geobserveerd in GIDSKubus. In de verdeling in de tabel ontbreekt echter de nulfrequentie, dit zijn immers de verdachten
(plegers van huiselijk geweld) waarvan geen incidenten ter kennis van de politie zijn gekomen. We
veronderstellen nu dat de geobserveerde frequenties een bepaalde theoretische kansverdeling volgen,
namelijk de Poisson verdeling. Deze verdeling specificeert de kansen dat een persoon uit een bepaalde
populatie nul keer, een keer, twee keer, drie keer, enz. wordt geobserveerd. De vorm van deze verdeling wordt bepaald door de Poisson parameter. Deze parameter is te interpreteren als de ‘zichtbaarheid’ van de populatie; hoe groter de Poisson parameter, des te beter ‘zichtbaar’ (en makkelijker aan te
houden) de leden van de populatie zijn. Ter illustratie zijn hieronder twee Poisson verdelingen met
Poisson parameters van respectievelijk 0,5 en 1,0 getoond.
aantal keer gepakt
kansverdeling (0,5)
kansverdeling (1,0)

0
0,607
0,368

1
0,303
0,368

2
0,076
0,184

3
0,013
0,061

4
0,002
0,015

5
0,000
0,003

6
0,000
0,001

…

Het principe van deze vangst-hervangstmethode is om een Poisson parameter te schatten waarvoor de
theoretische kansverdeling zo goed mogelijk correspondeert met de werkelijk geobserveerde frequenties. Vervolgens kan met deze Poisson parameter de kans op nul aanhoudingen worden berekend en
een schatting gemaakt worden van het aantal niet-geregistreerde verdachten of slachtoffers.
Tot nu toe is steeds van de veronderstelling uitgegaan dat ieder persoon in de populatie dezelfde Poisson parameter heeft. In werkelijkheid lopen sommige subgroepen in een populatie vaak een groter
risico aangehouden te worden en zijn dus beter ‘zichtbaar’ dan andere subgroepen. Nu is het mogelijk
om voor verschillende sub-populaties aparte Poisson parameters te schatten. Indien de Poisson parameters van die sub-populaties inderdaad heterogeen zijn, levert het schatten van aparte Poisson parameters betere en hogere populatieschattingen op7.
Dit schatten van Poisson parameters vindt plaats met een regressiemodel, en wel met (een variant van)
het afgeknotte Poisson regressiemodel (zie van der Heijden et al., 2003, voor details). Voor ieder van
de 20.003 personen is er zo een Poisson parameter te schatten. Op basis van een afzonderlijke Poisson
parameter voor een persoon is er voor deze persoon een schatting te maken van het aantal personen dat
identieke kenmerken heeft maar niet in de registratie is opgenomen. De som van deze 20.003 afzonderlijke schattingen levert dan de schatting op van het totale aantal personen dat niet in de registratie
zit. Indien we hierbij dan 20.003 personen optellen die wel in de registratie zitten, dan resulteert de
schatting van de omvang van de populatie.
Zelterman en Poisson regressie methoden

De schattingen die wij presenteren, zijn gemaakt met één variant van de methoden die gebruik maken
van één registratie, te weten met het Zelterman regression model. Er zijn ook schattingen gemaakt met
een andere variant, het zogenaamde ‘zero-truncated Poisson regression model’, kortweg het Poisson
model. De schattingen met het Zelterman model vallen over het algemeen iets hoger uit dan die met
het Poisson model. Om een indruk te geven van de verschillen zijn in bijlage 3 schattingen voor de
gehele populatie voor de drie jaren met het Poisson model opgenomen.
De Zelterman methode biedt belangrijke voordelen. Als we er van uit moeten gaan dat in de data belangrijke informatie over de relevante populatie ontbreekt, dan geeft het Zelterman model een betere
7

Van der Heijden, P.G.M., M.J.L.F. Cruyff en H.C. Van Houwelingen, Estimating the size of a criminal population from
police records using the truncated Poisson regression model. Statistica Neerlandica, 57, 2003, blz. 289-304.

6

schatting dan het Poissonmodel. De waarde van de parameter van het Poisson model bepaalt hoe groot
de kans is dat er dat binnen een periode van een jaar tegen een pleger van huiselijk geweld ofwel geen,
ofwel een, twee, driemaal, enz. keer een aangifte of melding wordt gedaan. Aangezien we geen informatie hebben over de plegers van huiselijk geweld waarvan geen incident ter kennis van de politie
is gekomen, schatten we de Poisson parameter op basis van de personen waarvan wel een incident
bekend is. Op basis van deze schatting kunnen we het aantal plegers van huiselijk geweld schatten
waarvan géén incident ter kennis van de politie is gekomen8.
Het Poisson model is geldig indien personen met dezelfde kenmerken (covariaten zoals geslacht, leeftijd, enz.) ook dezelfde Poissonparameter hebben. Deze assumptie is geschonden indien belangrijke
informatie ontbreekt (bijvoorbeeld als we niets weten over de neiging tot agressie van betrokkenen; er
is dan sprake van “niet geobserveerde heterogeniteit”). Voor personen met dezelfde scores op de gemeten covariaat maar andere scores op de ontbrekende covariaten wordt dan een identieke Poissonparameter geschat, terwijl deze in werkelijkheid zullen verschillen. Deze niet geobserveerde heterogeniteit leidt tot een onderschatting van de populatieomvang.
Het Zelterman model gaat ook uit van een Poisson verdeling, maar nu wordt de Poisson parameter
geschat op basis van de personen van wie een of twee incidenten ter kennis van de politie zijn gekomen, en worden personen waarvan meer incidenten bekend zijn, buiten beschouwing gelaten9. Het
idee hierachter is dat personen waarvan geen enkel incident bekend is, meer lijken op personen waarvan slechts een of twee incidenten bekend zijn, dan op personen met meer dan twee incidenten op hun
conto. Het Zelterman model is minder gevoelig is voor niet geobserveerde heterogeniteit. Het model
staat bekend als erg robuust.
Aangiften en meldingen

De schattingen zijn gemaakt met gegevens uit registraties van incidenten waarvoor een aangifte of een
melding is gedaan. Met een aangifte stelt de aangever de politie officieel in kennis van een strafbaar
feit. De politie maakt hiervan een proces-verbaal op. Met een melding verschaft de melder de politie
informatie over een waarneming van wat een strafbaar feit kan zijn of in een strafbaar feit kan uitmonden. De politie maakt daarvan aantekening, maar er wordt geen proces-verbaal opgesteld. Meldingen
worden geschrapt als voor hetzelfde incident alsnog aangifte wordt gedaan. Er is voor gekozen om
gegevens van beide typen incidenten te gebruiken vanwege het feit dat het slachtoffers vaak moeilijk
valt om aangifte te doen van huiselijk geweld.
Meldingen en aangiften tezamen resulteren natuurlijk in hogere schattingen dan aangiften alleen. Om
een indruk te geven van de verschillen zijn in bijlage 3 schattingen voor de gehele populatie voor de
drie jaren op basis van aangiften alleen opgenomen (gemaakt met het Zelterman model).
Bijschattingen regio Haaglanden

Voor de politieregio Haaglanden zijn ten behoeve van dit onderzoek geen gegevens over huiselijk
geweld geleverd. De omvang van de totale populatie in deze regio is ‘bijgeschat’ met behulp van de
gegevens van de politieregio’s Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond en Utrecht, zijnde de
andere drie regio’s waarin de grootstedelijke gebieden zich bevinden. Daarom geven we geen schattingen op detailniveau, maar beperken ons tot een vermelding van een bijschatting bij de schatting van
de totale populatie. Verder kunnen we voor de bijschattingen voor de regio Haaglanden geen betrouw8
Voor meer details verwijzen we naar de interne publicatie van Boehning en Van der Heijden, D. Boehning and P.G.M. van
der Heijden (in press). A Covariate Adjustment for Zero-truncated Approaches to Estimating the Size of Hidden and Elusive
Populations. Annals of Applied Statistics
9
Preciezer: de personen worden bij het schatten van de Poissonparameter buiten beschouwing gelaten. Hun Poisson parameter wordt berekend op basis van de parameterschattingen van de personen met 1 of 2 aangiftes. Bij het schatten van de populatie tellen ze weer mee.

7

baarheidsintervallen schatten. We vermelden daarom landelijke schattingen met betrouwbaarheidsintervallen voor de populatie exclusief de politieregio Haaglanden.
Er zijn twee soorten bijschattingen gemaakt. De bijschatting voor het aantal aangiften en meldingen in
de regio verloopt als volgt. Per jaar is het aantal inwoners in de politieregio Haaglanden gedeeld door
het totaal aantal inwoners in de politieregio's Utrecht, Amsterdam-Amstelland en RotterdamRijnmond (uitkomst circa 0.3). Vervolgens zijn alle personen met een of meer aangiftes/meldingen
(dus alle personen in de data) uit de drie politieregio's Utrecht, Amsterdam-Amstelland en RotterdamRijnmond geselecteerd en met de factor 0.3 vermenigvuldigd (dit is naar schatting het aantal personen
in Haaglanden met minimaal 1 aangifte/melding).
Bijvoorbeeld: Stel dat er in de regio's Utrecht, Rotterdam-Rijnmond en Amsterdam-Amstelland tezamen 10.000 personen met een aangifte of melding zijn, dan zijn dat er in de regio Haaglanden naar
schatting 0.3 * 10.000 = 3.000. Stel dat er van die 10.000 in de drie regio's 6.000 mannelijke verdachten zijn, dan schatten we het aantal mannelijke verdachten waarvoor in de regio Haaglanden aangifte
of melding is gedaan van huiselijk geweld op 0.3 * 6.000 = 1.800.
Voor het bepalen van het totaal aantal plegers van huiselijk geweld (inclusief degenen waarvoor geen
aangifte of melding is gedaan) kijken we eerst naar de schatting voor de drie grote regio's tezamen.
Die vermenigvuldigen we weer met de factor 0.3 om de omvangschatting van Haaglanden te krijgen.
Bijvoorbeeld: Stel dat de omvangschatting voor de 3 regio's Utrecht, Rotterdam-Rijnmond en Amsterdam-Amstelland tezamen 30.000 personen bedraagt. We schatten de populatie in de regio Haaglanden
dan op 0.3 * 30.000 = 10.000 personen. Stel dat het aantal mannelijke plegers van huiselijk geweld in
de regio's Utrecht, Rotterdam-Rijnmond en Amsterdam-Amstelland 24.000 bedraagt, dan schatten we
het aantal mannelijke plegers van huiselijk geweld in de regio Haaglanden op 0.3 * 24.000 = 7.200.
Op de beschreven manier wordt rekening gehouden met verschillen in samenstelling van de populatie
tussen de grote steden en de regio’s daarbuiten. De gekozen aanpak zorgt er voor dat de samenstelling
van de geschatte populatie in de regio Haaglanden gelijk is aan een gewogen gemiddelde binnen de
drie andere grote steden regio's.
Schattingen van de omvang van huiselijk geweld

Er zijn schattingen gemaakt voor aantallen verdachten en voor aantallen slachtoffers. De schattingen
zijn gemaakt voor drie perioden van een jaar, te weten jaar 1, medio 2004 – medio 2005, jaar 2, medio
2005 – medio 2006 en jaar 3, medio 2006 – medio 2007.
We hebben schattingen gemaakt van aantallen (unieke) personen die in een bepaald jaar verdacht worden van het plegen van huiselijk geweld, dan wel slachtoffer zijn geworden van huiselijk geweld.
Schattingen van de omvang van huiselijk geweld maken vaak melding van aantallen incidenten. Met
Vangst-hervangst methoden zijn, wanneer we gebruik maken van maar één bestand en niet van meerdere, qualita qua geen uitspraken te doen over incidenten. Incidenten zijn per definitie eenmalig en
kunnen (binnen één registratie) dus niet meermalen worden geobserveerd. Het is natuurlijk mogelijk
om het geschatte aantal verdachten of slachtoffers te vermenigvuldigen met een gemiddeld aantal incidenten dat is geregistreerd. Dit onderzoek kan echter geen nieuwe informatie over zo’n gemiddelde
leveren. De voor de hand liggende gedachte om het aantal slachtoffers (of daders) te vermenigvuldigen met het gemiddeld aantal incidenten in HKS voor slachtoffers (of daders), is niet bruikbaar, omdat
dit gemiddeld aantal incidenten een onderschatting van het werkelijke gemiddelde is. De reden hiervan
is dat incidenten vaak niet in HKS terecht komen. We kiezen er daarom voor om geen uitspraken te
doen over aantallen incidenten.

8

De schattingen van de landelijke populaties (verdachten en slachtoffers) zijn voorzien van betrouwbaarheidsintervallen. Verder worden de geschatte populaties onderscheiden naar verschillende kenmerken, te weten: het geslacht en de leeftijd van betrokkene, verdachte of slachtoffer, het type geweld
dat is gebruikt, het type slachtoffer van het huiselijk geweld, het deel van het land waar het incident
heeft plaats gevonden, en de herkomstgroepering van verdachte en slachtoffer. We rapporteren eerst
de schattingen van de aantallen verdachten en de verschillende kenmerken van de verdachten. Vervolgens komen de aantallen slachtoffers aan de orde.

2.2. Schattingen voor verdachten10
Tabel 1 vermeldt in de eerste kolom met cijfers de schatting voor het aantal verdachten van huiselijk
geweld per jaar in Nederland. De er op volgende kolommen laten zien hoe de schatting is opgebouwd,
nl. uit een schatting met vangst-hervangst methoden op basis van geregistreerde verdachten in GIDSKubus, met betrouwbaarheidsintervallen en een afgeleide schatting (zoals boven uiteengezet) voor de
regio Haaglanden.
De tabel laat zien dat er de afgelopen jaren in Nederland (inclusief de politieregio Haaglanden) jaarlijks naar schatting tussen de (ca.) 100.000 en 110.000 personen verdacht zijn van het plegen van huiselijk geweld. Voor de regio Haaglanden worden 8.000 tot 10.000 verdachten bijgeschat. Voor het
eerste jaar, 2004 – 2005, is de schatting bijna. 105.000 verdachten en voor de twee volgende jaren
ruim 110.00011.
Tabel 1. Geschat aantal verdachten Nederland (inc. en ex. bijschatting regio Haaglanden), alle zaken, per jaar,
met 95%-betrouwbaarheidsinterval
Periode

Nederland
Schatting ex. Haaglanden

2004 - 2005
2005 - 2006
2006 – 2007

104.013
110.730
112.708

95.722
101.668
102.540

Ondergrens Bovengrens
90.397
96.598
97.858

101.047
106.738
107.221

Bijschatting Haaglanden
8.291
9.062
10.168

Alle cijfers in de navolgende tabellen met verbijzonderingen van de schattingen van de omvang van
huiselijk geweld, zijn exclusief de cijfers voor de regio Haaglanden. Omdat de schatting voor deze
regio niet tot stand is gekomen met de vangst-hervangst methode, maar is afgeleid van de gegevens en
schattingen voor de rest van het land, geven we geen cijfers over kenmerken van de populatie in de
deze regio.
Onder volwassenen (18 jaar en ouder) zijn de verdachten van huiselijk geweld overwegend mannen
(83%). Als we kijken naar het huiselijk geweld gepleegd door minderjarigen (tot en met 17 jaar), dan
is het aandeel van jongens iets kleiner dan het aandeel van mannen in het huiselijk geweld van meerderjarigen (17+; ca. 75%). Meisjes zijn verantwoordelijk voor ongeveer een kwart van het huiselijk
geweld van minderjarigen.

10

In de navolgende tabellen wordt afgerond op hele getallen, waardoor de vermelde getallen niet altijd tot de vermelde totalen optellen.
11
De tabellen geven de exacte uitkomsten van de schattingen weer. Afronden volgens een standaardprocedure neemt de
schijnexactheid die de nauwkeurige getallen suggereren niet weg. Het is beter de getallen niet te exact te hanteren.

9

Tabel 2. Geschat aantal verdachten naar geslacht, alle zaken, per jaar
Periode
2004 - 2005
2005 - 2006
2006 – 2007

Jongens (t/m 17 jaar)
3,747
3,674
4,574

Meisjes (t/m 17 jaar)

74%
76%
73%

1,336
1,175
1,722

26%
24%
27%

Vrouwen (17+)

Mannen (17+)

15,266
16,372
16,816

75,372 83%
80,447 83%
79,427 83%

17%
17%
17%

Het plegen van huiselijk geweld is volgens de schattingen in tabel 3 vooral een aangelegenheid van
personen tussen de 18 en 50 jaar. Ruim 80% van de verdachten valt in deze leeftijdscategorie.

Tabel 3. Geschat aantal verdachten naar leeftijd, alle zaken, per jaar
2004 - 2005
t/m 17 jr
18-30 jr
31-40 jr
41-50 jr
51-60 jr
>60 jr
Totaal

5.084
26.153
29.975
23.046
8.511
2.954
95.723

2005 – 2006
5%
27%
31%
24%
9%
3%
100%

4.849
28.631
31.207
24.574
9.123
3.285
101.669

2006 - 2007
5%
28%
31%
24%
9%
3%
100%

6.296
30.555
29.482
24.292
8.772
3.142
102.539

6%
30%
29%
24%
9%
3%
100%

Lichamelijk geweld komt duidelijk het meeste voor. Ca. tweederde van het aantal verdachten heeft
zich (vermoedelijk) schuldig gemaakt aan lichamelijk geweld en nog eens ongeveer 15% heeft er mee
gedreigd (tabel 4). De minder voorkomende vormen van huiselijk geweld zijn psychisch geweld en
belaging12.
Tabel 4. Geschat aantal verdachten naar type geweld, alle zaken, per jaar
2004 - 2005

Bedreiging
Belaging
Lichamelijk
Overig geweld
Psychisch
Seksueel

14.894
2.159
61.437
7.627
3.686
5.907
95.710

2005 – 2006

16%
2%
64%
8%
4%
6%
100%

14.679
1.881
68.958
6.871
3.581
5.682
101.652

2006 - 2007

14%
2%
68%
7%
4%
6%
100%

15.445
2.115
71.059
6.815
2.592
4.497
102.523

15%
2%
69%
7%
3%
4%
100%

Tabel 5 geeft de relatie van het slachtoffer met de verdachte weer. Huiselijk geweld is vaak tegen de
12

Er zijn schattingen die tot een groter aandeel van psychisch geweld komen. Een voorbeeld is het Intomart onderzoek uit
1997 waarin melding wordt gemaakt van een aandeel van 28% ‘geestelijk geweld’ in het totaal van huiselijk geweld (Tom
van Dijk, Sander Flight e.a., Huiselijk geweld aard, omvang en hulpverlening, Intomart, sociaal wetenschappelijk onderzoek,
oktober 1997). Deels zijn de verschillen toe te schrijven aan verschillen in definitie. Bijvoorbeeld wanneer de schattingen
voor belaging, bedreiging en psychisch geweld in tabel 4 worden samengenomen komen we op percentages uit van 20 tot
22%. Verder zijn verschillen in uitkomsten van verschillende onderzoeken mogelijk toe te schrijven aan verschillen in het het
gemak waarmee verschillende vormen van huiselijk geweld in verschillende kanalen worden gerapporteerd. Het is bijvoorbeeld denkbaar dat minder snel bij de politie melding of aangifte wordt gedaan van (bepaalde vormen van) psychisch geweld
dan van bijvoorbeeld lichamelijk geweld, terwijl van psychisch geweld makkelijker melding is te maken in (schriftelijke)
enquêtes.

10

partner of ex-partner gericht; 55 tot 60% van de verdachten maakt de partner of ex-partner slachtoffer.
8 tot 10% van de verdachten richt zich op kinderen en bij ca. 5% van de verdachten is er sprake van
huiselijk geweld jegens ouders.
Tabel 5. Geschat aantal verdachten naar type slachtoffer, alle zaken, per jaar
2004 - 2005
(ex-)partner
huisvriend
kind
ouderen
ouders
overige familie
overig

52.303
2.383
9.473
1.053
4.697
10.968
14.834
95.712

2005 – 2006
55%
2%
10%
1%
5%
11%
15%
100%

60.350
4.449
7.819
1.025
5.398
9.523
13.091
101.655

2006 - 2007
59%
4%
8%
1%
5%
9%
13%
100%

66.057
4.202
8.831
1.090
6.910
9.197
6.237
102.524

61%
4%
8%
1%
6%
8%
6%
100%

Tabel 6 geeft een uitsplitsing van de populatie naar herkomstgroepering volgens de indeling van het
CBS13. Bijna één vijfde van de verdachten is van onbekende achtergrond. Ruim 40% van de verdachten zijn allochtoon. Wat opvalt is dat de eerste generaties allochtonen méér verdachten tellen dan de
tweede generaties. Voor Westerse allochtonen geldt deze constatering niet. Volgens eerder onderzoek
is dit verschil vooral toe te schrijven aan verschillen in de leeftijdsopbouw van de twee generaties.
Ongeveer driekwart van alle 2e generatie allochtonen is jonger dan 20 jaar. Veel huiselijk geweld is
gericht tegen (ex-)partners en kinderen en jongeren onder de 20 hebben nu eenmaal minder vaak (ex)partners of kinderen14.
Tabel 6. Geschat aantal verdachten naar herkomstgroepering, alle zaken, per jaar

Autochtoon
Marokko (2e generatie)
Marokko (1e generatie)
Turkije (2e generatie)
Turkije (1e generatie)
Surinaams (2e generatie)
Surinaams (1e generatie)
Antilliaans (2e generatie)
Antilliaans (1e generatie)
Niet-westers (2e generatie)
Niet-westers (1e generatie)
Westers (2e generatie)
Westers (1e generatie)
Herkomst onbekend
Totaal

2004 - 2005

2005 – 2006

42.401
1.494
4.241
871
2.898
1.426
5.655
367
2.697
837
6.790
3.820
2.927
20.724
97.148

45.992
1.587
4.286
1.135
3.787
2.339
7.101
561
3.217
875
8.133
4.099
3.109
17.786
104.007

44%
2%
4%
1%
3%
1%
6%
0%
3%
1%
7%
4%
3%
21%
100%

2006 - 2007

44%
2%
4%
1%
4%
2%
7%
1%
3%
1%
8%
4%
3%
17%
100%

49.053
2.328
3.905
2.028
4.521
2.713
8.133
1.058
3.160
799
6.120
4.730
3.390
13.316
105.253

47%
2%
4%
2%
4%
3%
8%
1%
3%
1%
6%
4%
3%
13%
100%

13

Voor een toelichting, zie bijlage 2, laatste deel.
F. Willemsen, Huiselijk geweld en herkomstland Een verkennend onderzoek naar de incidentie van huiselijk geweld en
allochtone daders en slachtoffers, Den Haag , WODC , 2007.
14

11

Tabel 7 geeft de populatieschattingen voor vier delen van het land15. De meeste verdachten van huiselijk geweld wonen in het westen van het land. De politieregio’s met de vier grote steden (Utrecht, Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden) bevatten 35 tot bijna 40% van de verdachten
van huiselijk geweld. In de periode 2004 – 2005 zijn er naar schatting 36.000 verdachten in de (politieregio’s van de) vier grote steden gezamenlijk, zijnde 35% van het landelijk totaal, in 2005 – 2006
ruim 39.000, zijnde 36% en de laatste periode ruim 44.000 (44.129), hetgeen gelijk is aan 39% van het
landelijk totaal (inclusief de bijschatting voor de regio Haaglanden).
Tabel 7. Geschat aantal verdachten naar landsdeel, alle zaken, per jaar
2004 - 2005

2005 – 2006

2006 - 2007

Noord
Oost
West
Zuid

9.758
20.238
51.726
22.290

9%
19%
50%
21%

9.427
20.805
56.758
23.738

9%
19%
51%
21%

9.713
18.570
60.623
23.799

9%
16%
54%
21%

Landelijk

104.012

100%

110.728

100%

112.705

100%

2.3. Schattingen voor slachtoffers
Tabel 8 vermeldt in de eerste kolom met cijfers de schatting voor het aantal slachtoffers van huiselijk
geweld per jaar in Nederland. De er op volgende kolommen laten zien hoe de schatting is opgebouwd,
nl. uit een schatting met vangst-hervangst methoden op basis van geregistreerde slachtoffers in GIDSKubus, met betrouwbaarheidsintervallen en een afgeleide schatting (zoals boven uiteengezet) voor de
regio Haaglanden.
De tabel laat zien dat er méér slachtoffers dan verdachten worden geschat. De verhouding is ongeveer
drie tot bijna vier slachtoffers bij twee verdachten.
De afgelopen jaren waren in Nederland (inclusief de politieregio Haaglanden) jaarlijks naar schatting
tussen de 160.000 en de 200.000 personen slachtoffer van huiselijk geweld. Voor de regio Haaglanden
worden met een andere methode dan met vangst-hervangst 10.000 tot 15.000 bijgeschat. Voor het
eerste jaar, 2004 – 2005, is de schatting ca. 160.000 slachtoffers en voor de twee volgende jaren respectievelijk ruim 175.000 en 197.000.

15

De volgende indeling is aangehouden: Noord, de politieregio’s Groningen, Friesland, Drenthe; Oost: IJsselland, Twente,
Gelderland NO, Gelderland Midden, Gelderland Zuid en Flevoland; Westen: Utrecht, Nord-Holland-Noord, Zaanstreek,
Kennemerland, Amsterdam-Amstelland, Gooi- en Vechtstreek, Hollands Midden, Rotterdam-Rijnmond, Zuid-Holland-Zuid;
Zuid: Zeeland, Midden-West Brabant, Brabant-Noord, Barabant-Zuid-Oost, Limburg-Noord, Limburg-Zuid.

12

Tabel 8. Geschat aantal slachtoffers Nederland (inc. en ex. bijschatting regio Haaglanden), alle zaken, per jaar,
met 95%-betrouwbaarheidsinterval
Periode

Nederland
Schatting ex. Haaglanden

2004 - 2005
2005 - 2006
2006 – 2007

161.074
176.700
197.273

150.922
166.097
182.654

Ondergrens Bovengrens
139.859
156.183
171.222

Bijschatting Haaglanden

161.987
176.011
194.086

10.152
10.603
14.619

Net als in het onderdeel over aantallen verdachten, geven we in de navolgende tabellen met verbijzonderingen van de schattingen van de omvang van huiselijk geweld, cijfers weer exclusief de regio
Haaglanden. Omdat de schatting voor deze regio niet tot stand is gekomen met de vangst-hervangst
methode, maar is afgeleid van de gegevens en schattingen voor de rest van het land, geven we geen
cijfers over kenmerken van de populatie in de deze regio.
bij het huiselijk geweld gericht op volwassenen (ouder dan 17 jaar) zijn de slachtoffers van huiselijk
geweld overwegend vrouwen (65%). Bij huiselijk geweld gericht op kinderen is dat niet het geval. De
verdeling meisjes – jongens onder slachtoffers is hier nagenoeg fifty-fifty (tabel 9).

Tabel 9. Geschat aantal slachtoffers naar geslacht, alle zaken, per jaar, met 95%-betrouwbaarheidsinterval
Periode
2004 - 2005
2005 - 2006
2006 – 2007

Jongens (t/m 17 jaar)
12,646
13,969
16,584

Meisjes (t/m 17 jaar)

49%
50%
50%

13,187
13,719
16,645

51%
50%
50%

Vrouwen (17+)

Mannen (17+)

81,700
92,779
96,249

43,388
45,630
53,176

65%
67%
64%

35%
33%
36%

Tabel 10 geeft de geschatte aantallen slachtoffers van huiselijk geweld per leeftijdsklasse. Ook de slachtoffers
zijn overwegend tussen de 18 en 50 jaar: ca. 70% van de slachtoffers bevind zich in deze leeftijdscategorie. Dat
is minder dan het aantal verdachten van deze leeftijd, hetgeen wordt verklaard door het grote aandeel van kinderen onder de slachtoffers (ruim 15%).

Tabel 10. Geschat aantal slachtoffers naar leeftijd, alle zaken, per jaar
2004 - 2005
t/m 17 jr
18-30 jr
31-40 jr
41-50 jr
51-60 jr
>60 jr
Totaal

25.833
41.237
36.435
28.949
12.908
5.560
150.922

2005 – 2006
17%
27%
24%
19%
9%
4%
100%

27.688
45.181
38.802
32.575
14.874
6.977
166.097

2006 - 2007
17%
27%
23%
20%
9%
4%
100%

33.230
50.577
40.174
34.804
16.071
7.798
182.654

18%
28%
22%
19%
9%
4%
100%

13

Slachtoffers van huiselijk geweld ondergaan meestal lichamelijk geweld, of worden daarmee bedreigd.
Ongeveer driekwart van de slachtoffers heeft te maken met de dreiging met lichamelijk geweld of met
lichamelijk geweld zelf (tabel 11). De minder voorkomende vormen van huiselijk geweld zijn psychisch geweld en belaging16.

Tabel 11. Geschat aantal slachtoffers naar type geweld, alle zaken, per jaar
2004 - 2005
Bedreiging
Belaging
Lichamelijk
Overig geweld
Psychisch
Seksueel

22.986
3.600
91.677
10.000
7.280
15.366
150.909

2005 – 2006
15%
2%
61%
7%
5%
10%
100%

25.644
3.814
106.673
9.332
6.435
14.186
166.085

2006 - 2007

15%
2%
64%
6%
4%
9%
100%

29.977
4.302
118.887
10.065
5.245
14.164
182.640

16%
2%
65%
6%
3%
8%
100%

Tabel 12 geeft een overzicht van de relaties van de slachtoffers met de verdachten. Er is al
geconstateerd dat huiselijk geweld zich vaak tegen de (ex-)partner richt. Maar de tabel laat ook zien
dat onder slachtoffers kinderen een belangrijke groep zijn: 40 tot 50% van de slachtoffers is een (ex-)partner van de verdachte en ca. 15% een kind.
Tabel 12 Geschat aantal slachtoffers naar type slachtoffer, alle zaken, per jaar
2004 - 2005

(ex-)partner
huisvriend
kind
ouderen
ouders
overige familie
overig

2005 – 2006

2006 - 2007

66.711
7.204
24.791
2.026
8.411
23.042
18.728

44%
5%
16%
1%
6%
15%
12%

81.139
8.258
25.409
2.274
10.443
22.044
16.519

49%
5%
15%
1%
6%
13%
10%

91.762
9.282
28.550
1.744
13.014
24.726
13.567

50%
5%
16%
1%
7%
14%
7%

150.913

100%

166.086

100%

182.645

100%

Van meer dan de helft van de in GIDS-Kubus geregistreerde slachtoffers is de herkomst niet bekend.
Om die reden laten we de gegevens over herkomstgroepering buiten beschouwing.
Tabel 13 geeft de populatieschattingen voor vier delen van het land17.
De meeste slachtoffers van huiselijk geweld komen voor in het westen van het land, ruim 40%. Bij de
slachtoffers is er een groter verschil tussen de politieregio’s met de vier grote steden (Utrecht, Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden) en het westen van het land. Ca. 30% van de
slachtoffers van huiselijk geweld woont in de vier grootstedelijke regio’s. Deze regio’s tellen in de
16

Zie noot 7, boven.
De volgende indeling is aangehouden: Noord, de politieregio’s Groningen, Friesland, Drenthe; Oost: IJsselland, Twente,
Gelderland NO, Gelderland Midden, Gelderland Zuid en Flevoland; Westen: Utrecht, Nord-Holland-Noord, Zaanstreek,
Kennemerland, Amsterdam-Amstelland, Gooi- en Vechtstreek, Hollands Midden, Rotterdam-Rijnmond, Zuid-Holland-Zuid;
Zuid: Zeeland, Midden-West Brabant, Brabant-Noord, Barabant-Zuid-Oost, Limburg-Noord, Limburg-Zuid.
17

14

achtereenvolgende perioden ruim 44.000 slachtoffers, zijnde 29% van het landelijk totaal, 46.000,
zijnde 28% en ruim 63.000, zijnde 35% van het landelijke totaal aantal slachtoffers (inclusief de bijschatting voor de regio Haaglanden).
Tabel 13. Geschat aantal slachtoffers naar landsdeel, alle zaken, per jaar
2004 - 2005

2005 – 2006

Noord
Oost

13.318
34.050

8%
21%

16.576
37.923

West

75.421

47%

81.258

2006 - 2007

9%
21%

19.851
35.371

10%
18%

97.646

Zuid

38.282

24%

40.941

46%
23%

Landelijk

161.071

100%

175.853

100%

44.404

49%
23%

197.272

100%

15

Summary
In the context of domestic violence policy, it is important to have a new and reliable estimate of the
dimensions of the phenomenon. This study has been conducted to supplement a victim study and perpetrator study. It is no simple matter to measure the dimensions of domestic violence, particularly
because so few victims are willing to file charges, which leads to under-reporting, i.e. the dark number
in registrations. The aim of the capture-recapture methods used in this study is to estimate the size of
the under-reporting. Adding up the reporting and under-reporting then yields an estimate of the total
population. Estimates have been made using these methods in any number of policy fields, e.g. concerning illegal arms, illegal aliens and the homeless.
A preliminary study recommends basing the estimated figures on the repeated appearance of victims
and perpetrators in the Integrated Interactive Databank for Strategic Operational Information (GIDSKubus). In addition, the options for linking the GIDS-Kubus and the Injury Information System (LIS)
have been examined. The Injury Information System is an extra source of information, where data are
accumulated via a different channel than for the GIDS-Kubus. The outcome of this preliminary study
is negative.
The main research questions are:
1. What is the estimated quantity of domestic violence in the Netherlands?
2. What is the estimated quantity of domestic violence in the Netherlands differentiated according to
the numbers of incidents, victims and perpetrators?
The estimates we present have been calculated using one variant of the methods that make use of one
registration, i.e. the Zelterman regression model. We make an effort to estimate the number of individuals (victims and perpetrators) who have never been observed on the basis of data on individuals
(victims and perpetrators) who have been observed at least one time. Estimates have also been made
with another variant, the zero-truncated Poisson regression model commonly referred to as the Poisson
model. The estimates made with the Zelterman are generally somewhat higher than those made with
the Poisson model. There are however important advantages to the Zelterman model. If we have to
assume that important information about the relevant population is missing from the data, the Zelterman model provides a better estimate than the Poisson model.
The estimates have been made using data from incidents that were reported and charges were filed
about. No data on domestic violence were provided on the Haaglanden police region for this study.
The size of the total population in this region was approximated using data from the AmsterdamAmstelland, Rotterdam-Rijnmond and Utrecht police regions, the other three regions where the metropolitan areas are located.
Estimates have been made of the number of suspects and number of victims. The estimates have been
made for three periods of a year from mid-2004 to mid-2007. Distinctions were also drawn as regards
specific features of the estimated populations, i.e. the sex and age of the individual suspect or victim,
the type of violence used, the type of victim of domestic violence, the part of the country where the
incident occurred and the ethnic background of the suspect and victim. In this summary, we solely
address the total estimates and the estimates of the types of victims the perpetrators of domestic violence target. Both types of estimates have been made on the basis of data on files charged and police
reports.
Domestic violence estimates often include the number of incidents. With capture-recapture methods
using only one file rather than various ones, it is impossible to make any statements about incidents.
By definition, incidents are one-time events and cannot be repeatedly observed within one and the
same registration. This research cannot yield any new information about the average number of registered incidents per suspect or per victim. This is why we have decided not to make any statements
about numbers of incidents.

16

In the first column, Table 1 shows the estimated figures on the annual number of suspects of domestic
violence in the Netherlands. The other columns show how the estimates are constructed, i.e. from an
estimate using capture-recapture methods on the basis of registered suspects in the GIDS-Kubus with
reliability intervals and a derived estimate for the Haaglanden region. The table shows that in recent
years in the Netherlands (including the Haaglanden police region), an annual estimated 100,000110,000 individuals are domestic violence suspects. In the Haaglanden region, the approximate figure
is 8,000-10,000 suspects. For the first year, 2004-2005, there are almost an estimated 105,000 suspects, and for each of the two following years, more than 110,000.18

Table 1. Estimated Annual Number of Suspects in the Netherlands (with and without additional estimate regarding the Haaglanden region), All Cases with 95% Reliability Interval
the NetherPeriod
lands
Estimate not including
Approximate figure
Haaglanden
Minimum Maximum
for Haaglanden
2004 – 2005
2005 – 2006
2006 – 2007

104,013
110,730
112,708

95,722
101,668
102,540

90,397
96,598
97,858

101,047
106,738
107,221

8,291
9,062
10,168

Domestic violence often targets the partner or ex-partner. A total of 55-60% of the suspects target
their partner or ex-partner as victim. A total of 8-10% of the suspects target children and 5% of the
suspects use domestic violence against their parents (Table 2).

Table 2. Estimated Annual Number of Suspects in the Netherlands According to Type of Victim, All Cases
2004 – 2005
partner or ex-partner
friend of the family
child
elderly person
parent
other relative
miscellaneous

2005 – 2006

2006 - 2007

52,303
2,383
9,473
1,053
4,697
10,968
14,834

55%
2%
10%
1%
5%
11%
15%

60,350
4,449
7,819
1,025
5,398
9,523
13,091

59%
4%
8%
1%
5%
9%
13%

95,712

100%

101,655

100%

66,057
4,202
8,831
1,090
6,910
9,197
6,237
102,524

61%
4%
8%
1%
6%
8%
6%
100%

18

The tables give the exact outcomes of the estimates. The fact that the figures are rounded off according to a
standard procedure does not detract from the apparent precision that the exact figures suggest. It is better not to
use the figures too precisely.

17

In the first column, Table 3 shows the estimated annual figures on the number of victims of domestic
violence in the Netherlands. The other columns show how the estimates are constructed, i.e. from an
estimate using capture-recapture methods on the basis of registered suspects in the GIDS-Kubus with
reliability intervals and a derived estimate for the Haaglanden region.
The table shows that more victims are estimated than suspects. The ratio is approximately
three to almost four victims to every two suspects.
In recent years, there were an annual estimated 160,000 – 200,000 victims of domestic violence in the Netherlands (including the Haaglanden police region). In the Haaglanden region, 10,000 15,000 were estimated using a method other than the capture-recapture method. For the first year,
2004-2005, there were an estimated 160,000 victims and in the two following years, more than
175,000 and 197,000 respectively.

Table 3. Estimated Annual Number of Victims in the Netherlands (with and without Haaglanden region), All
Cases with 95% Reliability Interval
Period
Estimate not including
Estimate for HaaglanNetherlands
Haaglanden
Minimum Maximum
den
2004 - 2005
2005 - 2006
2006 – 2007

161,074
176,700
197,273

150,922
166,097
182,654

139,859
156,183
171,222

161,987
176,011
194,086

10,152
10,603
14,619

18

De conclusie is dat koppeling van GIDS-Kubus en LIS mogelijk is, maar dat er te weinig tweemaal geregistreerde incidenten worden aangetroffen om een
schatting op te baseren.

1

Over de relevante periode kwamen in totaal 7 cases in aanmerking voor koppeling vanwege overeenkomende waarden voor de koppelvariabelen (4-cijferige
postcode en leeftijd in maanden). Weergegeven zijn de overige gegevens uit beide bestanden die al of niet overeenkomst in overige gegevens laten zien. Het
overzicht laat zien, dat er in 3 gevallen waarschijnlijk sprake is van registratie van eenzelfde incident, in één geval kan worden uitgesloten dat het om eenzelfde incident gaat en in 3 gevallen is er twijfel.

Voorts dient aandacht te worden geschonken aan de definitie en operationalisering van huiselijk geweld voor de extractie van gegevens uit LIS. LIS registreert
namelijk niet primair op huiselijk geweld. Het fenomeen dient via zoeksleutels te worden herleid. In tegenstelling tot de GIDS-Kubus is dus bij LIS niet met
100 procent zekerheid te stellen dat het om huiselijk geweld handelt.

LIS bevat geen duidelijk identificerende koppelsleutels. De koppeling moet tot stand worden gebracht op basis van geboortejaar, geboortemaand, 4-cijferige
postcode en datum letsel. Het geboortejaar en de geboortemaand zijn voor de koppeling omgerekend naar een leeftijd in maanden.

Bijlage 1: koppeling LIS – Gids-Kubus

Match?
√
niet: zie toedracht
?
√
?
? GIDS: partner vrouw; LIS: ex-vrouw
√

Case-nr
1
2
3
4
5
6
7

partner_of_ex_partner
0
0
1
0
0
0
0

ex_vrouw kind ouders overig_fam partner_vrouw
incidentdatum
aangiftedatum
0
0
0
0
21-Dec-2006
1
21-Dec-2006
0
0
0
0
03-Feb-2006
1
03-Feb-2006
0
0
0
0
0
03-Dec-2004
03-Dec-2004
0
0
0
0
29-Jan-2005
1
28-Jan-2005
0
0
0
0
15-Feb-2006
1
15-Feb-2006
0
0
0
0
26-Aug-2006
1
25-Aug-2006
0
0
0
0
09-Nov-2005
1
09-Nov-2005

Geslacht:
1 = man
2 = vrouw

Relatie:
1
2
3
4
5

Kind-ouder
Partner
Ex-partner
Andere bekende
Andere relatie

datum
12/22/2006
12/12/2006
12/2/2004
1/28/2005
2/14/2006
8/25/2006
11/9/2005

datuml
12/21/2006
12/12/2006
12/2/2004
1/28/2005
2/14/2006
8/25/2006
11/9/2005

weergegeven de 7 cases uit Gids_Kubus en LIS waarvoor postcode en leeftijd in maanden vn de personen in kwestie overeenkomen

geslacht
V
M
V
V
M
V
V

geslacht_LIS relatie toedracht
2
5 door broer mishandeld, confusie nek.
4 Knokpartij met scholieren op Tramstation in Amstelveen, vuistslagen kaak, klacht
1
2
2 in huis door partner van de trap geduwd en met vuist op kaak geslagen; kneuzing onderrug, enkel en kaak
2
2 Door vriendje geruime tijd op buik "getrommeld" om een miskraam op te wekken indien ze zwanger zou zijn.
1
1 Mishandeling, door vader met vuisten in elkaar geslagen, wegens slecht rapport, contusie schouder,bovenarm, wang en voorhoofd.
2
3 door ex man top vinger afgebeten.
2
3 Ruzie met een ex-vriendje. Tegen een betonnen muur aangeduwd. Wond pols.

LIS:

persoon_id
28,279
29,293
162,893
100,966
47,937
46,941
40,879

er zijn 3 matches en 3 cases met enige twijfel
de waarden van de variabelen waarop is vergeleken zijn met rood aangegeven

2e kolom geeft (waarschijnlijke) match weer met √

Case-nr
1
2
3
4
5
6
7

GIDS_KUBUS:

2

Bijlage 2: Verantwoording datacleaning en opbouw analysebestand
Vts Politie Nederland Divisie IV&IT, Vraagunit (vanaf hier: de politie) heeft een bestand geleverd met
246.415 records.
Voor het samenstellen van het bestand heeft de politie 6.285 registraties van personen uit meerdere
regio’s samengevoegd tot 3.073 unieke personen.
Deze zijn samengevoegd op basis van:
Centrale registratie vreemdelingen nummer
Gemeentelijke Basis Administratie nummer
Uitgebreide Keno sleutel19

15
4.035
2.235
6.285

De 246.415 records hebben betrekking op incidenten van huiselijk geweld die hebben plaats gevonden
tussen 1 januari 2004 en 30 juni 2007. De registratie is pas sinds 1 januari 2004 operationeel. Volgens
de politie werd de registratie Huiselijk Geweld geleidelijk aan ingevoerd. Hierdoor is het mogelijk dat
de registratie voor de eerste maanden van het jaar 2004 een incompleet beeld geeft. . Om deze redenen
en om te kunnen werken met hele jaren, rekenen we alleen de registraties (met een incidentdatum)
vanaf 1 juli 2004 mee. Er resteren dan 227.107 records.
Er zijn alleen schattingen gemaakt met incidenten geregistreerd met een slachtoffer of een dader, in
totaal is deze informatie voor de geselecteerde periode in 157.356 records (79.162 + 78.194) geregistreerd.

1 Aangever
2 Slachtoffer
3 Verdachte
Total

aantal
69.751
79.162
78.194
227.107

Percent
30.7
34.9
34.4
100.0

De registraties zijn afkomstig uit 24 politieregio’s. Alleen van de regio Haaglanden zijn geen gegevens
bekend. Van 4.246 is niet bekend uit welke regio zij afkomstig zijn. Deze incidenten zijn op basis van
hun PL-code toegekend aan de regio waaruit de registratie afkomstig is.
Een aantal incidenten is ten onrechte meer dan eenmaal geregistreerd. Er zijn 2.503 dubbele registraties binnen hetzelfde korps geïdentificeerd, en 176 incidenten van een verschillend korps met een zelfde datum, zelfde persoon, zelfde rol. Volgens politiefunctionarissen zijn de 176 dubbele registraties
voornamelijk tussen regio’s overgedragen zaken. We behandelen deze dan ook als doublures.
De 2.503 dubbele registraties binnen hetzelfde korps omvatten ook incidenten met een verschillende
locatie e.d., maar waarschijnlijk ook echte dubbelen (bijvoorbeeld op de volgende wijze ontstaan:
iemand belt eerst, en gaat later aangifte doen, en degene die de aangifte opneemt pakt niet de eerdere
registratie erbij, maar begint een nieuwe). Maar meerdere incidenten op dezelfde dag met dezelfde
personen zijn natuurlijk ook mogelijk. Het voert te ver om uit te zoeken welke van deze registraties
doublures zijn. Deze zouden inhoudelijk moeten worden beoordeeld.

19

Keno-sleutel: een combinatie van (delen van) identificerende variabelen zoals geboortedatum, geslacht, naam e.d. gebruikt
voor personen waarvoor CRV-nummer of GBA-nummer ontbreekt.

1

Bij deze onterecht dubbel geregistreerde incidenten moet worden gekozen welk record geregistreerd
blijft en welk uit het analysebestand wordt verwijderd. Uiteraard is gekozen voor het behoud van registraties die de meeste informatie bevatten. De te handhaven records worden in de volgende stappen
geselecteerd:
o Het record waarbij de incidentplaats en/ of het regiokorps bekend is, blijft gehandhaafd
o Record met aangifte blijft gehandhaafd
o Record met latere aangiftedatum blijft gehandhaafd
o De rest van de incidenten: random selectie
Verder is nog een (klein) aantal test-records verwijderd.
Bij 481 van de oorspronkelijke registraties was het geslacht van de betrokkene onbekend. Ook veel
van de overige (persoonlijke) gegevens van deze groep zijn onbekend. Bijvoorbeeld in 237 gevallen is
een leeftijd van ‘-1’ geregistreerd. Van 38 personen kon de politie het geslacht nog achterhalen. De
overige records waarbij het geslacht van de betrokkene onbekend is, zijn uit het analysebestand verwijderd.
Buitenlanders zijn uit het analysebestand verwijderd. Zij behoren immers niet tot de te schatten populaties en zij hebben een oneindig kleine kans geregistreerd te worden. Met buitenlander wordt bedoeld
iemand die niet de Nederlandse nationaliteit heeft en geen vaste woon- of verblijfplaats in Nederland
heeft. Volgens de politie voldeden 137 personen aan deze criteria (niet woonachtig in Nederland, niet
de Nederlandse nationaliteit, zonder GBA- en CRV-nummer). 34 hiervan hebben volgens de gegevens
in het bestand toch een Nederlandse nationaliteit en zijn behouden.
Schattingen zijn gemaakt zowel met aangiften alleen als met aangiften en meldingen samen. Alleen de
schattingen met aangiften en meldingen samen worden in dit rapport gepresenteerd als de schattingen
van de populaties verdachten en slachtoffers van huiselijk geweld.
Het analysebestand bestaat na schoning uit het volgende aantal records (/incidenten).

Ter kennis gekomen door:

Totaal

Rol

Melding

Aangifte

Personen

Incidenten

Slachtoffer
Verdachte

15.708
14.743
30.451

54.182
49.957
104.139

69.890
64.700
134.590

79.123
77.977
157.100

Totaal

Tot slot zijn de data uit GIDS-Kubus aangevuld met data van het Centraal Bureau voor de Statistiek
met gegevens over de herkomstgroepering van de geregistreerde personen.
De definities en indeling zijn als volgt:
Herkomstgroepering
Kenmerk dat weergeeft met welk land een persoon een feitelijke verwantschap heeft, gegeven het
geboorteland van de ouders of van zichzelf.
Dit kenmerk maakt in de eerste plaats onderscheid tussen autochtoon en allochtoon.
Ten tweede geeft het een nadere onderscheiding van de allochtone bevolking naar generatie. Een eerstegeneratieallochtoon heeft als herkomstgroepering het land waar hij of zij is geboren. Een tweedegeneratieallochtoon heeft als herkomstgroepering het geboorteland van de moeder, tenzij dat ook
Nederland is. In dat geval is de herkomstgroepering bepaald door het geboorteland van de vader. Bij

2

de tweede generatie is er ook een onderscheid tussen personen met één of twee in het buitenland geboren ouders.
Ten derde is er een onderscheid tussen westerse en niet-westerse allochtonen. Dit onderscheid is ingegeven door de grote verschillen in sociaal-economische en culturele situatie. Binnen de groep nietwesterse allochtonen worden zoveel mogelijk ook de vier grote doelgroepen van het minderhedenbeleid van de overheid onderscheiden, te weten de herkomstlanden Turkije, Marokko, Suriname en Nederlandse Antillen/Aruba. Afhankelijk van mogelijkheden en doel worden soms meer herkomstlanden onderscheiden.
Autochtoon
Persoon van wie de beide ouders in Nederland zijn geboren.
Allochtoon
Persoon van wie ten minste één ouder in het buitenland is geboren.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen personen die zelf in het buitenland zijn geboren (de eerste generatie) en personen die in Nederland zijn geboren (de tweede generatie). Ook wordt onderscheid
gemaakt tussen westerse en niet-westerse allochtonen.
Eerstegeneratieallochtoon
Persoon die in het buitenland is geboren met ten minste één in het buitenland geboren ouder.
Tweedegeneratieallochtoon
Persoon die in Nederland is geboren met ten minste één in het buitenland geboren ouder.
Westerse allochtoon
Allochtoon met als herkomstgroepering een van de landen in de werelddelen Europa (excl. Turkije),
Noord-Amerika en Oceanië of Indonesië of Japan.
Op grond van hun sociaal-economische en sociaal-culturele positie worden allochtonen uit Indonesië
en Japan tot de westerse allochtonen gerekend. Het gaat vooral om mensen die in het voormalig Nederlands-Indië zijn geboren en werknemers van Japanse bedrijven met hun gezin.
Niet-westerse allochtoon
Allochtoon met als herkomstgroepering een van de landen in de werelddelen Afrika, Latijns-Amerika
en Azië (excl. Indonesië en Japan) of Turkije.

3

Bijlage 3: Soorten huiselijk geweld
Er is een onderscheid gemaakt in de volgende soorten huiselijk geweld: lichamelijk, seksueel, belaging, bedreiging en psychisch. Het soort geweld wordt bepaald aan de hand van de incidentcodes van
BPS en de Maatschappelijke codes van Xpol. Hieronder staat een overzicht van de typen incidenten
die tot huiselijk geweld worden gerekend.
Verder is nog een categorie ‘overig’ onderscheiden. Het kan voor komen, dat een code wordt gekoppeld aan een incident, die niet benoemd is als in aanmerking komend voor huiselijjk geweld, waarvan
de gebruiker toch meent, dat er sprake was van huiselijjk geweld. De gebruiker kan dan zelf toch de
projectcode huiselijk geweld eraan koppelen.
Alleen zijn dat soort codes niet gekoppeld aan een catgeorie geweld in GIDS. Zij vallen daarom in de
categorie ‘overig’.
Omschrijving
Lichamelijk
Overval (gewapende)
Beroving/tasjesroof
Gew. z. l. zonder wapen
Gew. z. l. met wapen
Gew. z. l. met vuurwapen
Geweld met letsel
Gew. m. l. zonder wapen
Gew. m. l. met wapen
Gew. m. l. met vuurwapen
Geweld dodelijk
Geweld dodelijk zonder wapen
Geweld dodelijk met wapen
Geweld dodelijk met vuurwapen
Euthanasie
Openlijk geweld tegen personen
Openlijk geweld goederen
Vrijheidsbeneming
Man/vrouw mishandeling
Mensenhandel
Homogeweld
Kindermishandeling
Vechtpartij (zonder gevolgen)
Ongeval/onwel persoon
Overig misdrijven tegen de persoonlijke vrijheid
Gijzeling/ontvoering
Doodslag/moord
Eenvoudige mishandeling
Zware mishandeling
Overige mishandeling
Seksueel
Zedenzaak
Aanranding
Verkrachting
Incest
Ontucht minderjarige
Kinderpornografie
Kinderprostitutie
Overige zedenzaken
1

Verkrachting
Overige zedenmisdrijven
Incest
Seksueel misbruik kinderen (geen incest)
Omschrijving
Belaging
Stalking
Overlast stalker
Bedreiging
Bedreiging
Bedreiging
Psychisch
Kraken/bezetten
Vernieling/beschadiging
Vernieling auto
Vernieling middelen openbaar vervoer
Vernieling aan openbare gebouwen
Vandalisme/baldadigheid
Dierenmishandeling
Overige vernielingen/beschadigingen
Inbreuk veiligheid
Burenruzie en relatieproblemen
Verdachte situatie
Aandachtsvestiging
Chantage/afdreiging
Persoon in gevaar
Huisvredebreuk
Overlast van/door
vermoedelijk gestoorde/overspannene
Overige overlast
Hulpverlening burger
Overige conflicten
Overige hulpverlening
Diefstal in/uit woning (gen braak)
Diefstal van personenauto
Chantage/afpersing
Vernieling van/aan auto
Huiselijke twist (zonder gevolgen)
Ruzie/twist (zonder gevolgen)
Afhandeling overige meldingen
Huisvredebreuk
Aandachtsvestiging
Signalering persoon
BPS
Soort geweld

2

Bijlage 4: schattingen met het Poisson regression model en met alleen aangiften
Tabel 1. Geschat aantal verdachten, alle zaken, per jaar, met 95%-betrouwbaarheidsinterval, Poisson methode
Periode

Schatting

Ondergrens

Bovengrens

2004 – 2005
2005 – 2006
2006 – 2007

77.607
81.063
80.836

74.142
77.570
77.829

81.072
84.556
77.829

Tabel 2. Geschat aantal verdachten, aangiften, per jaar, met 95%-betrouwbaarheidsinterval, Zelterman methode
Periode

Schatting

Ondergrens

Bovengrens

2004 – 2005
2005 – 2006
2006 – 2007

80.154
83.579
84.862

75.222
78.906
80.293

85.086
88.251
89.431

Tabel 3. Geschat aantal slachtoffers, alle zaken, per jaar, met 95%-betrouwbaarheidsinterval, Poisson methode
Periode

Schatting

Ondergrens

Bovengrens

2004 – 2005
2005 – 2006
2006 – 2007

122.607
142.477
153.021

115.319
134.854
144.530

129.895
150.100
161.513

Tabel 4. Geschat aantal slachtoffers, aangiften, per jaar, met 95%-betrouwbaarheidsinterval, Zelterman methode
Periode

Schatting

Ondergrens

Bovengrens

2004 – 2005
2005 – 2006
2006 – 2007

126.927
151.027
165.614

116.113
139.211
152.916

137.740
162.844
178.312

1

Bijlage 5: Leden van de begeleidingscommissie:
Mieke Kleiman
Ministerie van Justitie
Leontien van der Knaap
Ministerie van Justitie (WODC)
Ivo Molenaar
em. Prof statistiek en meettheorie voor de sociale wetenschappen, RU Groningen
Hans Rodenhuis
vts Politie Nederland
Divisie IV&IT, Vraagunit
Henk van der Veen
Ministerie van Justitie (WODC)

1