Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 468

Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in
verband met de herziening van de regels inzake
de processtukken, de verslaglegging door de
opsporingsambtenaar en enkele andere
onderwerpen (herziening regels betreffende de
processtukken in strafzaken)

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 8 juli
2010 en het nader rapport d.d. 25 augustus 2010, aangeboden aan de
Koningin door de minister van Justitie. Het advies van de Raad van State
is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 7 mei 2010, no.10 001272, heeft Uwe Majesteit, op
voordracht van de minister van Justitie, bij de Raad van State ter
overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van het
Wetboek van Strafvordering in verband met de herziening van de regels
inzake de processtukken, de verslaglegging door de opsporingsambtenaar
en enkele andere onderwerpen (herziening regels betreffende de
processtukken in strafzaken), met memorie van toelichting.

1
De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter
inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.
2
Kamerstukken II, 2009/10, 32 177.

kst-32468-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

In het wetsvoorstel wordt de regeling betreffende de processtukken in het
Wetboek van Strafvordering (Sv) herzien. Het wetsvoorstel maakt deel uit
van het Algemeen kader herziening van het Wetboek van Strafvordering,
dat de volledige herstructurering van het strafrechtelijk vooronderzoek tot
doel heeft. Het wetsvoorstel versterking positie van de rechter-commissaris2 vormt daarin het fundament. Het onderhavige wetsvoorstel strekt in
het bijzonder tot:
– precisering van de verbaliseringsplicht van de opsporingsambtenaar;
– versterking van de rechtspositie van de verdachte bij de samenstelling
van de processtukken;
– wettelijke verankering van de verantwoordelijkheid van de officier van
justitie voor de samenstelling van het procesdossier tijdens het
opsporingsonderzoek;
– omschrijving in de wet van het begrip processtukken;
– introductie van de bevoegdheid om bepaalde informatie buiten de
processtukken te laten en de verstrekking van afschriften te beperken,
indien gewichtige belangen daartoe nopen;
– vergroting van de bemoeienis van de rechter-commissaris met de
samenstelling van het procesdossier;
– de beslissing op het bezwaar tegen het onthouden van stukken door
de rechter-commissaris te laten plaatsvinden in plaats van door de
raadkamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 468, nr. 4

1

De Raad van State onderschrijft de strekking van het wetsvoorstel, maar
maakt opmerkingen over de samenhang tussen het wetsvoorstel
versterking positie rechter-commissaris en het onderhavige wetsvoorstel
en het recht van de verdachte op kennisneming van de processtukken. Hij
is van oordeel dat in verband daarmee aanpassing van het voorstel
wenselijk is.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 7 mei 2010,
no.10 001272, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen
toekomen. Dit advies, gedateerd 8 juli 2010, nr. W03.10 0168/II, bied ik U
hierbij aan.

1

Kamerstukken II 2009/10, 32 177, nr. 3, blz. 4.
Er is sprake van een duidelijke samenhang
tussen deze wetsvoorstellen, die uiteindelijk
alle gezamenlijk in werking treden. Memorie
van toelichting, «Het procesdossier en
betrokkenheid van de verdediging».
3
Advies Raad van State van 14 augustus 2009
over het wetsvoorstel versterking positie
rechter-commissaris (Kamerstukken II 2009/10,
32 177, nr. 4).
4
Kamerstukken II 2009/10, 32 177, nr. 4, blz. 3.
5
Kamerstukken II 2009/10, 32 177, nr. 3, blz. 3.
6
Memorie van toelichting, «Inleiding».

1. Samenhang tussen het wetsvoorstel versterking positie rechtercommissaris en het onderhavige wetsvoorstel
Het wetsvoorstel versterking positie rechter-commissaris bevat belangrijke uitgangspunten voor de herziening van het vooronderzoek in
strafzaken, waarop in de wetsvoorstellen betreffende de processtukken,
het procesdossier en de strafvorderlijke bevoegdheden wordt voortgebouwd.1 Er is voor gekozen de voorstellen die de herstructurering van het
vooronderzoek in strafzaken betreffen, afzonderlijk voor advisering voor te
leggen.2 De Raad heeft er destijds op gewezen dat dit gegeven een
integrale beoordeling van die voorstellen bemoeilijkt.3 In reactie hierop
heeft de regering opgemerkt dat, mocht een aanpassing aan het
raamwerk van de bevoegdheden van de rechter-commissaris nodig
blijken, in deze aanpassing kan worden voorzien bij gelegenheid van een
van die wetsvoorstellen.4
De nieuwe positie van de rechter-commissaris, zoals uitgewerkt in het
wetsvoorstel versterking positie rechter-commissaris, zal als belangrijk
ijkpunt fungeren voor de bevoegdheidsverdeling in de nieuwe regeling
voor de processtukken en het procesdossier.5 Volgens de toelichting
beogen de wetswijzigingen ter versterking van de positie van de rechtercommissaris een actiever optreden van de rechter-commissaris te
bevorderen bij de voorbereiding van het onderzoek van strafzaken op de
terechtzitting, terwijl het onderhavige wetsvoorstel meer in het bijzonder
de bemoeienis van de rechter-commissaris met de samenstelling van het
procesdossier beoogt te vergroten.6
Gelet op de samenhang tussen de wetsvoorstellen acht de Raad het van
belang dat in de toelichting een nadere uiteenzetting wordt gegeven
omtrent de uitwerking van de doelstellingen van het wetsvoorstel
rechter-commissaris in het onderhavige wetsvoorstel. In dat verband
adviseert de Raad in te gaan op de wijze waarop de nieuwe uitgangspunten voor de positie en taakopdracht van de rechter-commissaris
doorwerken in de bevoegdheden en taken in de regeling van de strafvorderlijke processtukken. In het bijzonder acht de Raad van belang dat
gewaarborgd wordt dat de rechter-commissaris tijdig de beschikking heeft
over het gehele procesdossier teneinde de hem toegekende bevoegdheden naar behoren te kunnen vervullen.
De Raad adviseert de toelichting in het licht van het voorgaande aan te
vullen.

2

1. Samenhang tussen het wetsvoorstel versterking positie rechtercommissaris en het onderhavige wetsvoorstel
De Raad van State acht het van belang dat in de memorie van toelichting
een nadere uiteenzetting wordt gegeven omtrent de uitwerking van de
doelstellingen van het wetsvoorstel versterking positie rechtercommissaris. Overeenkomstig het advies van de Raad wordt thans in de
inleidende paragraaf van de toelichting nader ingegaan op de wijze
waarop de nieuwe uitgangspunten voor de positie en taakopdracht van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 468, nr. 4

2

rechter-commissaris doorwerken in de bevoegdheden en taken in de
regeling van de processtukken in strafzaken. Daarbij wordt ook aandacht
besteed aan de tijdige beschikbaarheid van het gehele procesdossier voor
de rechter-commissaris zodat deze de hem toegekende bevoegdheden
naar behoren kan vervullen.
2. Het recht van de verdachte op kennisneming van de processtukken
De Raad stelt voorop dat het voor de waarborging van de rechten van de
verdachte essentieel is dat hij tijdig kennis kan nemen van de processtukken en dat in het belang van de rechtszekerheid duidelijkheid zou
moeten bestaan wanneer dat recht geldend kan worden gemaakt. De wet
blijft op het punt van het ontstaansmoment van het recht op kennisneming van processtukken ongewijzigd. Het voorgestelde artikel 30 Sv
knoopt, evenals het bestaande artikel 30 Sv, aan bij het begrip verdachte
en bepaalt dat de kennisneming van de processtukken de verdachte op
diens verzoek tijdens het voorbereidende onderzoek wordt verleend door
de officier van justitie. Uit de regeling vloeit voort dat op ieder moment in
het voorbereidend onderzoek de verdachte het recht op kennisneming van
de processtukken toekomt.
Vanuit een oogpunt van bescherming van de rechtspositie van de
verdachte acht de Raad het minder wenselijk dat de bepaling van het
vaste ijkpunt geheel aan de rechter wordt overgelaten, zoals de toelichting
stelt.1 Mede gelet op de discussie waarvan de toelichting verslag doet,2
acht de Raad het van belang dat de wet een aanknopingspunt biedt
waarop in ieder geval van de processtukken kennis kan worden genomen.
De Raad suggereert daartoe aan artikel 30, eerste lid, Sv toe te voegen dat
de kennisneming de verdachte in ieder geval toekomt vanaf het eerste
verhoor. De toevoeging aan het voorgestelde eerste lid impliceert dat
kennisneming van processtukken op een eerder moment de verdachte
niet kan worden onthouden, indien hij daarom verzoekt, maar biedt meer
zekerheid dan de voorgestelde tekst doet.
De Raad adviseert artikel 30, eerste lid, Sv in die zin aan te vullen.

1

Memorie van toelichting, «Het ontstaansmoment van het recht op kennisneming».
Memorie van toelichting, «Het ontstaansmoment van het recht op kennisneming». De
onderzoekers van het project Strafvordering
2001 stellen voor het eerste processuele
moment vanaf welk het recht op inzage van de
stukken geldend kan worden gemaakt in de
wet te markeren (M.S. Groenhuijsen & G.
Knigge (red.), Het vooronderzoek in strafzaken. Tweede interimrapport onderzoeksproject
Strafvordering 2001, blz. 488). Volgens het
openbaar ministerie zou de praktijk zeer
gebaat zijn met een duidelijk gemarkeerd
moment waarop de verdachte recht op
kennisneming van de processtukken heeft
(Advies College van Procureurs-Generaal, blz.
6). Ook de Raad voor de Rechtspraak adviseert
dit moment helder in de wet te verwoorden
(Advies Raad voor de Rechtspraak, blz. 3). De
NOvA bepleit als ijkmoment een moment
gelegen voor het eerste verhoor te nemen
(Advies NOvA, blz. 12).

2

2. Het recht van de verdachte op kennisneming van de processtukken
Met de Raad ben ik van mening dat het voor het waarborgen van de
rechten van de verdachte essentieel is dat de verdachte in een vroegtijdig
stadium kennis kan nemen van de processtukken en dat in het belang van
de rechtszekerheid zoveel mogelijk duidelijkheid moet bestaan over het
moment waarop dat recht geldend kan worden gemaakt. Het wetsvoorstel, zoals het aan de Raad van State ter advisering werd voorgelegd, liet
de bestaande wettelijke regeling op dit punt ongewijzigd. Die regeling
houdt in, dat de verdachte op ieder moment in het voorbereidend
onderzoek het recht op inzage in de processtukken heeft, behoudens het
bepaalde in artikel 30, tweede lid, Sv. De Raad adviseert om vanuit een
oogpunt van rechtszekerheid deze regeling aan te vullen met een bepaling
waaruit volgt dat de verdachte het recht op kennisneming in elk geval
toekomt vanaf het eerste verhoor. Dit advies heb ik overgenomen.
Verwezen wordt in dit verband naar het aangepaste artikel I, onderdeel D,
van het wetsvoorstel en de aanvullingen in paragraaf 5.3 van de memorie
van toelichting, onder het kopje «Het ontstaansmoment van het recht op
kennisneming».
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om de navolgende wijzigingen in
het wetsvoorstel en de toelichting aan te brengen.
Aan het voorgestelde artikel 149b, eerste lid, Sv (onderdeel J) is een volzin
toegevoegd. Geëxpliciteerd wordt dat ook de schriftelijke vordering van
de officier van justitie en de beschikking van de rechter-commissaris,
bedoeld in dat artikellid, bij de processtukken dienen te worden gevoegd.
Daarmee wordt zeker gesteld dat uit het dossier ook blijkt dat een beroep
op de regeling is gedaan wanneer de rechter-commissaris de machtiging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 468, nr. 4

3

om voeging van bepaalde stukken of gedeelten daarvan achterwege te
laten, niet heeft verleend.
Aan het wetsvoorstel zijn de artikelen II en III toegevoegd die een
verduidelijking beogen van artikel 153, tweede lid, Sv zoals dat komt te
luiden na inwerkingtreding van artikel I, onderdeel A, van de Wet van
15 september 2005 tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering
(elektronische aangiften en processen-verbaal) (Stb. 2005, 470). Verwezen
zij verder naar de toelichting op genoemde artikelen in het artikelsgewijze
gedeelte van de memorie van toelichting.
Paragraaf 5.4 van de memorie van toelichting is aangevuld met een
passage waarin nader wordt verduidelijkt dat na toepassing van het
voorgestelde artikel 149b, eerste lid, Sv de zittingsrechter, indien hij het
nodig acht dat bepaalde stukken nogmaals op de mogelijkheid van
voeging worden beoordeeld, die beoordeling als regel (wederom) in
handen stelt van de rechter-commissaris (vgl. paragraaf 5.4, onder het
kopje «Bevoegdheid van de officier van justitie inzake het achterwege
laten van voeging», vijfde alinea).
De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande
rekening zal zijn gehouden.
De waarnemend Vice-President van de Raad van State,
P. Van Dijk
Ik moge U hierbij verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van
wet en de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal te zenden.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 468, nr. 4

4