Commissie Financiën

Aan de Voorzitters van de vaste en algemene commissies

Plaats en datum:
Betreft:
Ons kenmerk:

Den Haag, 31 maart 2016
Behandeling van de jaarverantwoording over 2015 in de commissies
2016D13640

Geachte voorzitters,
In deze brief adviseert de vaste commissie voor Financiën u over de behandeling van de jaarverslagen
over 2015.
Verantwoordingsdag
Verantwoordingsdag vindt dit jaar plaats op woensdag 18 mei. Op deze dag biedt de minister van
Financiën de Tweede Kamer de jaarverslagen en de slotwetten over 2015 aan en overhandigt de
president van de Algemene Rekenkamer de resultaten van haar verantwoordingsonderzoek over dat
jaar. Dit zijn belangrijke onderwerpen in het licht van de controlerende taak van de Tweede Kamer en
de uitoefening van haar budgetrecht. Met de aanbevelingen in deze brief wil de commissie Financiën
uw commissie daarbij ondersteunen. Daarnaast informeren wij u in deze brief over de inbrengtermijnen
voor de jaarverslagen en de slotwetten over 2015 en voor de suppletoire begrotingen over 2016, waar
het Presidium toe heeft besloten.
Voorstel voor de behandeling in de commissies
Ten aanzien van de behandeling van de jaarverantwoording in de vaste commissies adviseert de
commissie Financiën de commissies om een besluit te nemen over het volgende:
1.

Departementale jaarverslagen en de bijbehorende rapporten van de Algemene Rekenkamer te
behandelen in een wetgevingsoverleg (WGO’s), waarbij ook expliciet aandacht wordt besteed
aan het financieel beheer en de dechargeverlening.

2.

Het aanstellen van één of meer rapporteurs, die namens de commissie de kwaliteit van de
verantwoordingsstukken beoordelen. Speciaal voor rapporteurs organiseert de commissie
Financiën samen met collegeleden van de Algemene Rekenkamer aan de vooravond van
Verantwoordingsdag, op dinsdag 17 mei, een cursus over het rapporteurschap. Graag ontvangt
de commissie Financiën vóór het meireces van uw commissie de namen van de rapporteurs die
aan de genoemde cursus deelnemen. Daarnaast kunnen rapporteurs voor ondersteuning van
hun taak een beroep doen op het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven (BOR).

3.

Desgewenst kunnen commissies gebruik maken van het aanbod van de Algemene Rekenkamer
om te zijner tijd een technische briefing te verzorgen over hun rapport(en).

In de bijlage bij deze brief treft u uitgebreidere achtergrondinformatie aan over de behandeling van
de jaarverantwoording.

Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
T. 070-3182211
E. cie.fin@tweedekamer.nl

Vastgestelde inbrengtermijnen voor de stukken over 2015 en 2016
Om te bevorderen dat de behandeling van de jaarverantwoording over 2015 en de suppletoire
begrotingen over 2016 vóór het zomerreces zijn afgerond, heeft het Presidium besloten tot de
volgende inbrengdata:
1.

Inbrengtermijn voor de verslagen over de slotwetten 2015 en voor de feitelijke vragen over de
jaarverslagen van de ministers en de rapporten van de Algemene Rekenkamer: donderdag 26
mei 2016, 14.00 uur.
Aan het kabinet en de Algemene Rekenkamer zal worden verzocht de antwoorden uiterlijk
vrijdag 3 juni 2016 bij de Kamer in te dienen;

2.

Inbrengtermijn voor de verslagen over de suppletoire begrotingswetten en voor feitelijke
vragen over de Voorjaarsnota: donderdag 9 juni 2016, 14.00 uur.
Aan het kabinet zal worden verzocht de antwoorden uiterlijk vrijdag 17 juni 2016 bij de Kamer
in te dienen.

Hoogachtend,
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
P.J. Duisenberg
De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
R.F. Berck

Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
T. 070-3182211
E. cie.fin@tweedekamer.nl

Bijlage
Aanbevelingen van de commissie Financiën inzake het plenaire Verantwoordingsdebat
2016 en de commissiebehandeling van de slotwetten en jaarverslagen 2015
A. Plenaire behandeling verantwoordingsstukken
De aanbieding van de verantwoordingsstukken
De formele aanbieding van de verantwoordingsstukken over de uitvoering van de rijksbegroting
2015 vindt plaats in de plenaire zaal op woensdag 18 mei 2016. Dan biedt de minister van
Financiën de slotwetten 2015, de jaarverslagen van de ministeries 2015 en het Financieel
Jaarverslag Rijk 2015 met een korte toespraak aan in de plenaire vergaderzaal van de Tweede
Kamer. Vervolgens zal de president van de Algemene Rekenkamer de Kamer kort toespreken over
enkele hoofdlijnen van het verantwoordingsonderzoek van de Algemene Rekenkamer bij de
jaarverslagen over 2015.
Het Verantwoordingsdebat
Op donderdag 26 mei 2016, in de week na Verantwoordingsdag, vindt het hoofdlijnendebat met de
minister-president en de minister van Financiën plaats. Dit debat wordt mede gevoerd naar
aanleiding van de Verantwoordingsbrief van de minister-president.
Om het Verantwoordingsdebat de aandacht te geven die het naar de mening van de commissie
Financiën verdient, doet de commissie Financiën de aanbeveling dat de fractievoorzitters dit debat
met de genoemde bewindslieden voeren. Dit is in de geest van een in 2004 door de Tweede Kamer
aangenomen motie1 waarin werd uitgesproken dat de derde donderdag van mei zelfs een debat
met het voltallige kabinet zou moeten zijn.
Focus in het Verantwoordingsdebat
De Kamer heeft eerder bepaald dat het focusonderwerp voor de verantwoording over 2015 Tijd
voor uitvoering is. Het kabinet heeft de Kamer vervolgens schriftelijk laten weten deze
onderwerpen centraal te stellen in de verantwoordingsstukken.2 De Algemene Rekenkamer heeft
de Kamer per brief laten weten ook speciale aandacht aan dit onderwerp te besteden in haar
verantwoordingsonderzoek over 2015 en heeft voor specifieke beleidsterreinen aangegeven waar
haar onderzoek nader op ingaat.3 Het ligt in de rede dat commissies/rapporteurs daar ook
aandacht aan besteden, en dan specifiek op één of meer uitvoeringsorganisaties die betrekking
hebben op de betreffende commissie.
B. Commissiebehandeling verantwoordingsstukken
Wetgevingsoverleggen (WGO’s)
De commissie Financiën beveelt aan om de jaarverslagen en de bijbehorende rapporten van de
Algemene Rekenkamer zoveel mogelijk te behandelen in aparte wetgevingsoverleggen (WGO’s).
Rapporteurs: twee invalshoeken
Het kabinet heeft herhaaldelijk toegezegd zich in te zetten voor een verbetering van de kwaliteit
van jaarverslagen en begrotingen. De commissie Financiën beveelt de commissies aan om de
kwaliteit van de verantwoordingsstukken (informatiegehalte, inzichtelijkheid, concreetheid, het
gebruik van beleidsdoorlichtingen, afrekenbaarheid) in gezamenlijkheid goed te beoordelen.
Het verdient daarbij de aanbeveling dat iedere commissie daarvoor één of twee rapporteurs
aanwijst, die zich namens de commissie aan deze vraagstukken wijden. Rapporteurs kunnen voor
de analyse van de stukken een beroep doen op ondersteuning door het Bureau Onderzoek en
Rijksuitgaven (BOR).
Commissies kunnen ook besluiten een rapporteur in te zetten op een specifiek thema dat van
belang wordt geacht. Hiermee kan verdieping worden gezocht op een of meer onderdelen van het

1 Motie van het lid Blok c.s., Kamerstukken II, 2003/04, 29 540, nr. 105H.
2 Brief van Minister van Financiën van 30 november 2015 (Kamerstuk 31 865, nr. 74)
3 Brief van de Algemene Rekenkamer van 18 februari 2016 (Kamerstuk 31 865, nr. 77)

Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
T. 070-3182211
E. cie.fin@tweedekamer.nl

jaarverslag. De commissies wordt aanbevolen tijdig thema’s te benoemen die nader onderzocht
worden.
Ter ondersteuning van de door de commissies aangewezen rapporteurs zal de commissie Financiën
aan ‘de vooravond’ van Verantwoordingsdag - dus op dinsdagavond 17 mei 2016 - een cursus voor
rapporteurs organiseren. In die bijeenkomst krijgen rapporteurs alle informatie die zij nodig
hebben om het rapporteurschap goed te kunnen uitoefenen. Ervaren rapporteurs spreken over hun
ervaringen, het BOR geeft praktische handreikingen en collegeleden van de Algemene Rekenkamer
zullen ingaan op hun rol en het belang van verantwoording.
Technische briefings door de Algemene Rekenkamer
De Algemene Rekenkamer biedt, zoals elk jaar, per jaarverslag een rapport aan met oordelen over
de rechtmatigheid van de uitgaven in 2015 en het door het ministerie gevoerde financieel beheer.
Daarnaast gaat de Algemene Rekenkamer in op de kwaliteit van de beleidsinformatie in het
jaarverslag. Desgewenst kan de commissie op basis van de rapporten van de Algemene
Rekenkamer besluiten om een technische briefing. Indien een commissie een nadere toelichting
wenst, kan zij via de griffier van de commissie het verzoek doen aan de Algemene Rekenkamer
een briefing te verzorgen over hun rapport(en).
Beleidsdoorlichtingen
Het kabinet heeft in diverse brieven aangekondigd dat beleidsdoorlichtingen een belangrijkere rol
gaan spelen in het begroting- en verantwoordingsproces. 4 De Kamer wordt (in een andere brief)
voorgesteld dit zelfs als focusonderwerp te benoemen voor het jaar 2016.
Omdat begrotingen en jaarverslagen weinig beleidsinformatie bevatten, zijn beleidsdoorlichtingen
belangrijke verantwoordingsdocumenten voor de Tweede Kamer om de effectiviteit en de
doelmatigheid van het beleid te kunnen controleren. De uitkomsten van beleidsdoorlichtingen
krijgen onder meer zijn weerslag in de jaarverslagen in de vorm van beleidsconclusies.
De commissie Financiën beveelt eveneens aan dat de commissies/rapporteurs tevens aandacht
besteden aan de kwaliteit en bruikbaarheid van de beleidsdoorlichting(en) en de weerslag daar van
in beleidsconclusies. Zo nodig kunnen commissies afspraken maken met de minister voor
verbetering van beleidsdoorlichtingen de komende jaren. Daarbij brengt de commissie Financiën de
nadrukkelijke opmerking van de minister van Financiën onder uw aandacht dat de inhoudelijke
behandeling door de leden van de Tweede Kamer het cruciale sluitstuk vormt van iedere
beleidsdoorlichting.5
Dechargeverlening
Het sluitstuk van de begrotingscyclus is de goedkeuring van de slotwetten en de dechargeverlening
voor het gevoerde financieel beheer aan de desbetreffende ministers aan de hand van de
betrokken jaarverslagen, conform artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001.
De commissie Financiën adviseert de commissies om bij de behandeling van de jaarverslagen in
wetgevingsoverleggen expliciet aandacht te besteden aan het financieel beheer en aan de
dechargeverlening. Zoals gebruikelijk zal de commissie Financiën de Kamer voor de stemming over
de slotwetten per brief informeren over de uitkomsten van de behandeling van de jaarverslagen
en de slotwetten en adviseren over de dechargeverlening.

4 Kamerstukken 31 031, nrs. 19 en 22, Kamerstukken 31 865, nrs. 26 en 36
5 Brief van Minister van Financiën van 30 november 2015 (Kamerstuk 31 865, nr. 74)

Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
T. 070-3182211
E. cie.fin@tweedekamer.nl