Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 517

Veiligheidsregio’s

Nr. 178

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 november 2019
In het AO terrorismebestrijding van 26 juni jl.1 heb ik uw Kamer toegezegd
nader in te gaan op »de rol van medisch personeel in geval van een
aanslag, het verschil tussen civiel en militair medisch personeel en wie in
welk geval handelt». In deze brief ga ik daar, mede namens de Minister
van Defensie en de Minister voor Medische Zorg en Sport, nader op in.
Medische hulpverlening bij rampen en crises
Op basis van de Wet veiligheidsregio’s is de veiligheidsregio belast met
de coördinatie, aansturing en regie van de geneeskundige hulpverlening
in het kader van rampenbestrijding en crisisbeheersing. Het doel is dat de
geneeskundige hulpverlening onder regie van het openbaar bestuur (het
civiele gezag) naadloos kan opschalen naar grootschalige medische
hulpverlening om (een groot aantal) slachtoffers te kunnen verzorgen. Bij
deze opschaling wordt in beginsel geen onderscheid gemaakt in het soort
ramp of crisis.
Medische zorg bij een ramp of crisis heeft per definitie een urgent
karakter, waarbij het eerste uur in belangrijke mate bepalend is voor een
gunstige uitkomst voor het slachtoffer. Om de slagkracht van de geneeskundige hulpverlening bij een groot aantal gewonde slachtoffers te
vergroten, is het model van Grootschalige Geneeskundige Bijstand (GGB)
ontwikkeld. Dit model is door de veiligheidsregio’s samen met Ambulancezorg Nederland (AZN), GGD GHOR Nederland, het Instituut Fysieke
Veiligheid en het Nederlandse Rode Kruis opgesteld en in 2016 in werking
getreden.
Verder kan het Calamiteitenhospitaal in Utrecht geactiveerd worden
indien extra medische behandelcapaciteit nodig is om grote aantallen
slachtoffers tijdig te kunnen behandelen. Het Calamiteitenhospitaal is een
samenwerkingsverband tussen het Universitair Medisch Centrum Utrecht
1

kst-29517-178
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Kamerstuk 29 754, nr. 521.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 517, nr. 178

1

en de Ministeries van VWS en Defensie. Ook bij een terroristische aanslag
kan dit hospitaal worden geactiveerd, zoals is gedaan bij de aanslag in
Utrecht op 18 maart jongstleden.
Medische hulpverlening bij extreem geweld
Ervaringen met aanslagen zoals in Parijs en Brussel hebben geleerd dat er
bij een terreuraanslag sprake kan zijn van ernstig specifiek letsel – met
name acute bloedingen – en mogelijk een groot aantal slachtoffers. Dat
vraagt om aanvullende voorbereiding en processen tijdens de
hulpverlening.
Door de GHOR-diensten in de veiligheidsregio’s is om die reden in
gezamenlijkheid met Ambulancezorg Nederland en het Landelijk Netwerk
Acute Zorg een protocol vastgesteld met uitgangspunten voor de
medische hulpverlening bij extreem geweld. Het doel hiervan is de
adequate medische zorg onder extreme omstandigheden, zoals aanslagen
en de bescherming van de hulpverleners zo goed mogelijk te combineren.
Deze uitgangspunten zijn vertaald in afspraken tussen de veiligheidsregio’s (onder meer de brandweer) en andere first responders, zoals de
politie. Zo hebben de betrokken hulpdiensten gezamenlijk afspraken
gemaakt over de zonering (hot-, warm- en coldzone) van het incidentgebied ten behoeve van de duiding van gevaar en het handelingsperspectief.
De Academie voor Ambulancezorg heeft een opleiding Tactical
Emergency Casualty Care (TECC) ontwikkeld om ambulancepersoneel te
trainen in het toepassen van de multidisciplinaire afspraken bij extreem
geweld en te trainen in de behandeling van specifieke letsels bij extreem
geweld. Deze opleiding is recent gestart.
Verder zijn in de ambulancesector specifieke voorzieningen aangeschaft
voor de hulpverleners en slachtoffers. Er zijn medische kits beschikbaar in
de ambulance voor de behandeling van slachtoffers van extreem geweld
met specifieke letsels. Veel Regionale Ambulance Voorzieningen (RAV’s)
beschikken inmiddels over deze middelen. Ook zijn vanuit de RAV’s voor
de hulpverleners persoonlijke beschermingsmiddelen (scherfvesten en
helmen) beschikbaar gekomen voor gebruik in situaties van extreem
geweld.
Ondersteuning door Defensie
In geval van inzet van militair personeel bij een ramp of crisis vindt dat
plaats onder civiel gezag. Civiele autoriteiten kunnen op grond van de Wet
Veiligheidsregio’s en de Politiewet bijstand vragen aan Defensie.
Eventuele inzet van militair medisch personeel zal dan binnen de
bovengenoemde protocollen en daarop gebaseerde nadere afspraken
inzake de medische hulpverlening plaatsvinden.
Enkele van de bij de Dienst Speciale Interventies (DSI) ingezette militairen
hebben naast hun operationele hoofdtaak, een geneeskundige neventaak.
Deze zogeheten medic kan tijdens de uitvoering van de operationele taken
eerste-hulp verlenen aan verwonde teamleden en in voorkomende
gevallen, aan andere slachtoffers. Dit gebeurt in situaties waarin de inzet
van een civiel verpleegkundige of arts niet mogelijk is. De medic draagt de
zorg over aan een arts of verpleegkundige zodra dit opportuun is.
Het continueren en waar mogelijk versterken van de samenwerking
tussen verschillende organisaties binnen de veiligheidsketen acht ik
cruciaal voor een goede hulpverlening tijdens een ramp of crisis. In dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 517, nr. 178

2

kader ben ik in nauwe afstemming met alle betrokken veiligheidspartners
bezig met de uitvoering van de agenda risico- en crisisbeheersing. Daarbij
is de verdere professionalisering van de crisisbeheersing, waaronder de
component geneeskundige samenwerking, een speerpunt. Over de
voortgang van de uitvoering van deze agenda wordt uw Kamer begin
volgend jaar nader geïnformeerd.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 517, nr. 178

3