Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 483

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 11 april 2018
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over de brief van 3 april 2018 over de
geannoteerde agenda Informele Raad WSBVC van 17 en 18 april 2018 te
Sofia, Bulgarije (Kamerstuk 21 501-31, nr. 479) en over de brief van
26 maart 2018 over het verslag van de Raad WSBVC, onderdeel Werkgelegenheid en Sociaal Beleid, van 15 maart 2018 (Kamerstuk 21 501-31,
nr. 478).
De vragen en opmerkingen zijn op 5 april 2018 aan de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van 11 april 2018
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Rog
De adjunct-griffier van de commissie,
Kraaijenoord

kst-21501-31-483
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
Minister
Europese pijler van sociale rechten
1. VVD: Is de Minister bereid namens Nederland de Commissie op
het hart te drukken dat vrij algemene bepalingen vanuit de
sociale pijler, niet zonder meer tot concrete voorstellen, richtlijnen en vrij specifieke minimumnormen kunnen leiden?
De leden van de VVD hebben vragen gesteld over de Europese pijler van
sociale rechten. De pijler kan een leidraad vormen voor effectief sociaal en
arbeidsmarktbeleid en de uitwisseling van «best practices» tussen
lidstaten op dit terrein bevorderen. Zo kan de pijler bijdragen aan
noodzakelijke hervormingen in de lidstaten en een proces van opwaartse
convergentie op sociaal terrein stimuleren. Het kabinet staat daarom ook
positief tegenover de pijler. Het kabinet is bovendien voorstander van een
diepere en eerlijkere interne markt, waarbij verdere verdieping van de
interne markt gepaard gaat met een versterking van de sociale dimensie
van de EU. Hier kan de Europese pijler van sociale rechten een bijdrage
aan leveren. De pijler biedt ook een goede gelegenheid om te onderzoeken welke onderdelen van het sociale EU acquis in aanmerking zouden
kunnen komen voor herziening. Op die manier kan de sociale pijler eraan
bijdragen dat het EU acquis goed blijft aansluiten bij de huidige en
toekomstige uitdagingen op sociaal terrein1. Het kabinet acht het hierbij
van belang dat rekening wordt gehouden met het feit dat sociaal beleid in
eerste plaats een verantwoordelijkheid van de lidstaten is. De pijler moet
niet leiden tot een verschuiving van de competentieverdeling tussen de
lidstaten en de EU. De Commissie heeft in het voorstel van de pijler
benadrukt dat dit niet de bedoeling is; de pijler is een politieke verklaring
en juridisch niet bindend. Verder acht het kabinet het van belang dat bij de
implementatie van de pijler voldoende ruimte aan de lidstaten geboden
moet worden om hun beleid af te kunnen stemmen op de nationale of
lokale situatie.
2. VVD: Deelt de Minister dat het kompas in de discussie over de
sociale dimensie van Europa is: het bevorderen van een competitieve interne markt, waar landen gericht zijn op het verbeteren
van hun concurrentiepositie en groei? En niet een Europa wat de
gaten dichtloopt voor landen die er een potje van maken? Hoe
borgt de Minister doorschietende competentieverschuiving in
deze discussie? Welk afwegingskader hanteert de Minister?
Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie wat de stand van
zaken is met betrekking tot de discussie over de sociale dimensie
van Europa en de destijds opgestelde scenario’s. Kan de Minister
inzicht geven in het krachtenveld rond de opgestelde scenario’s?
En welke rol speelt de sociale pijler hierin?
Het kabinet zet in op een diepere en eerlijkere interne markt waarbij
verdere verdieping van de interne markt gepaard gaat met een versterking
van de sociale dimensie van de EU, binnen de huidige competentieverdeling. De EU moet ervoor zorgen dat iedereen kan profiteren van de
voordelen van de interne markt en dat deze voordelen eerlijk verdeeld
worden. Dit heeft de Minister-President november vorig jaar ook
benadrukt op de Sociale top voor eerlijke banen en groei in Gotenburg2.
De Europese pijler van sociale rechten kan hieraan bijdragen. Daarnaast
biedt de integrale benadering van de pijler meerwaarde omdat die het
1
2

Zie het BNC fiche over de Europese pijler van sociale rechten: Kamerstuk 22 112, nr. 2355
Zie verslag sociale top Gotenburg: Kamerstuk 21 501-31, nr. 470

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

2

mogelijk maakt om met een bredere blik te kijken naar de huidige en
toekomstige uitdagingen op sociaal terrein. Het reflectiepaper over de
sociale dimensie van de EU is door de Europese Commissie gepubliceerd
met als doel een discussie met de lidstaten op te starten over de toekomst
van de sociale dimensie van de EU. Ik heb dit reflectiepaper met de
verschillende scenario’s die hierin uiteen zijn gezet verwelkomd omdat dit
een goed startpunt voor discussie vormt. Het reflectiepaper is uitsluitend
bedoeld als discussiestuk, het omvat geen voorstellen en er vindt geen
besluitvorming over plaats.
3. VVD: Kan de Minister inzicht geven in, dan wel vragen aan de
Commissie, welke concrete invullingen van de pijler nog zijn te
verwachten? De leden van de VVD-fractie zoeken meer grip in de
discussie rond de sociale dimensie en hebben de behoefte aan
meer integrale afwegingen tussen voorstellen te kunnen maken.
Graag zien zij een reactie van de Minister tegemoet.
De termijn van de Europese Commissie loopt volgend jaar af. Er worden
daarom geen grote wetgevende pakketten meer verwacht. Recentelijk
heeft de Commissie een voorstel gedaan voor de oprichting van een
Europese arbeidsautoriteit en een aanbeveling uitgebracht over toegang
tot sociale bescherming voor werknemers en zelfstandigen. De BNC fiches
over deze voorstellen heeft u inmiddels ontvangen. Waarschijnlijk komt de
Europese Commissie nog met een voorstel voor een Europees sociale
zekerheidsnummer. Zoals toegezegd tijdens het AO over de raad WSBVC
op 7 maart 2018, wil ik op het moment dat de nieuwe Commissie er is met
de kamer een discussie voeren over de verhouding tussen de EU en de
lidstaten op het sociale domein3.
4. SP: Zij vragen de huidige Minister hoe hij denkt over de sociale
pijler en of hij evenals de leden van de SP-fractie van mening is
dat sociaal beleid een verantwoordelijkheid van de lidstaten zelf
is. Is de Minister bereid tijdens de informele Raad te benadrukken
dat een sociale pijler wat Nederland betreft overbodig is en dit
nooit mag leiden tot een verschuiving van bevoegdheden van
nationaal naar EU-niveau?
Zie beantwoording op vraag 1.
5. SP: Kan de Minister ook reageren op de stelling dat het beter
zou zijn om als EU toe te treden tot het Europees Sociaal
Handvest?
De Europese pijler van sociale rechten en het Europees Sociaal Handvest
streven dezelfde doelen na. Ze zijn complementair en kunnen elkaar
versterken. De Secretaris Generaal van de Raad van Europa was aanwezig
bij de sociale top in Gotenburg en heeft dit daar ook benadrukt. De
Europese pijler van sociale rechten omvat 20 principes die nauw
aansluiten bij de fundamentele sociale rechten van het Europees Sociaal
Handvest. Als zodanig verschilt het ESH qua inhoud niet veel van de
sociale pijler. Toetreding van de EU als organisatie tot het Europees
Sociaal Handvest kan momenteel niet aan de orde zijn. De afzonderlijke
EU lidstaten kunnen er namelijk voor kiezen niet aan alle sociale rechten
te zijn gebonden. De mate van verbondenheid verschilt ook aanzienlijk
tussen de EU lidstaten. Daarom is het dan ook niet mogelijk dat de EU
partij zal worden bij het Europees Sociaal Handvest van de Raad van
Europa. Nederland heeft overigens op 23 januari 2004 het herziene
Europees Sociaal Handvest getekend. Daarbij is ervoor gekozen om ons
3

Kamerstuk 21 501-31, nr. 480

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

3

niet te binden aan één van de rechten uit het handvest: het recht voor
kinderen op les in de moedertaal. Hier is voor gekozen om de inburgering
van migrantenkinderen in Nederland te bevorderen.
6. SP: De leden van de SP-fractie vragen de Minister ook met
betrekking tot de agendapunten «leven lang leren» en «jeugd- en
langdurige werkloosheid» te bevestigen dat dit primair een
verantwoordelijkheid is van individuele lidstaten en dat er
derhalve geen bevoegdheden overgedragen moeten worden aan
Europa.
De aanpak van jeugd- en langdurige werkloosheid is primair een
verantwoordelijkheid van de lidstaten zelf, waarbij de Europese Unie een
aanvullende, ondersteunende rol kan vervullen. Ten aanzien van deze
terreinen het kabinet is geen voorstander van een competentieverschuiving tussen de lidstaten en de Europese Unie.
Leven lang leren
7. VVD: De leden van de VVD-fractie herkennen zich in het belang
van een leven lang leren en hebben nog enkele vragen over de
gedachtewisseling hierover tijdens de informele Raad. Kan de
Minister de inzet van Nederland op dit terrein verder toelichten?
De Minister geeft aan dat de overheid nauw samenwerkt met
diverse actoren. Welke voorbeelden hiervan zullen er vanuit
Nederland worden gedeeld? Is de Minister bereid de aanwezige
landen te vragen hun goede voorbeelden te delen, met name als
het gaat om de ondersteuning van het leven lang leren vanuit de
sociale zekerheid?
In mijn interventie zal ik een aantal punten aanstippen van de Nederlandse inzet, zoals verwoord in de brief «Leven lang ontwikkelen» welke
uw Kamer op 12 maart jl. heeft ontvangen.4 Ik zal ingaan op de ambities
omtrent de leerrekening, de wijze waarop een positieve leercultuur en
ondersteuningsstructuur versterkt kan worden en hoe we een flexibel
scholingsaanbod kunnen bereiken. Als er ruimte is dan zal ik best
practices zoals het House of Skills in Amsterdam en het Twents Fonds
voor Vakmanschap5 toelichten. Ook andere lidstaten zijn uitgenodigd om
hun goede voorbeelden tijden de Raad met hun collega’s te delen.
8. VVD: Gezien de summiere verslaglegging van eerdere Raden
richting de Kamer, is de Minister bereid op dit punt een ruimer
verslag aan de Kamer te doen toekomen?
Bij mijn verslag van de Informele Raad zal ik conform uw verzoek dieper
ingaan op dit debat, tegelijk wijs ik u erop dat alle Raden Werkgelegenheid
en Sociaal beleid voor iedereen volledig online te volgen en integraal
terug te kijken zijn via de website van de Raad.6
9. 50PLUS: In de geannoteerde agenda wordt gesproken over het
faciliteren en stimuleren van een «leven lang leren voor alle
werknemers». De leden van de 50PLUS-fractie vragen of hieruit
4

«Leven lang ontwikkelen» 12 maart 2018, Kamerstuk 30 012, nr. 77
Het House of Skills is het leer-, experimenteer- en matchingscentrum voor met name
middelbaar opgeleiden in de Metropoolregio Amsterdam, waarin bedrijfsleven, brancheorganisaties, werknemers- en werkgeversorganisaties, kennisinstellingen, onderwijs en bestuurders
uit de regio samenwerken. Het Twents Fonds voor Vakmanschap is een initiatief van Twente
Board, de regionale denktank met vertegenwoordigers van overheid, bedrijfsleven en
onderwijs, gericht op bijscholing van m.n. mbo-ers.
6
https://video.consilium.europa.eu/en/webcasts
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

4

begrepen mag worden dat het de inzet van de Minister is om te
bepleiten een leven lang leren te faciliteren en te stimuleren voor
alle werknemers, dus tot de AOW / pensioengerechtigde leeftijd,
en onafhankelijk van het hebben van een startkwalificatie. Kan
het antwoord toegelicht worden? Strekt leven lang leren zich niet
ook uit tot zelfstandige ondernemers (in de brief is alleen sprake
van «werknemers»)?
Het stimuleren van leven lang leren en ontwikkelen is van belang voor de
volledige beroepsbevolking. De primaire verantwoordelijkheid voor leven
lang ontwikkelen ligt bij werkgevers en werkenden. De overheid zorgt
voor de noodzakelijke randvoorwaarden en de ondersteuning van mensen
zonder werkgever/opdrachtgever.
Het budget dat jaarlijks beschikbaar is, is ontoereikend om de hele
werkende beroepsbevolking in korte tijd aanspraak te laten maken op een
budget voor scholing. Daarom is het van belang dat de middelen gericht
worden ingezet, met goede ondersteuningsmogelijkheden. Over de wijze
waarop, zullen nadere afspraken worden gemaakt met sociale partners.
Bijdrage van sociale partners aan de implementatie van de
Europese pijler van sociale rechten
10. VVD: De leden van de VVD-fractie merken op dat er ook
wordt gesproken over de bijdrage van sociale partners aan de
implementatie van de Europese pijler van sociale rechten. De
Minister wijst terecht op de al centrale rol van sociale partners
op veel terreinen. Hoe ziet de Minister in dat licht de rol die de
Europese Commissie hen toekent bij de monitoring over de
uitvoering van de pijler. Wat wordt hieronder verstaan en wat
betekent dit voor de Nederlandse situatie?
Het kabinet is van mening dat, gezien de centrale rol van sociale partners
op veel van de terreinen waar de Europese pijler van sociale rechten over
gaat, sociale partners goed moeten worden betrokken bij de implementatie van de pijler. Het is daarom positief dat de Commissie deze belangrijke rol van sociale partners in de uitvoering van de pijler benadrukt.
Omdat in Nederland al veelvuldig contact plaatsvindt met de sociale
partners op de verschillende thema’s van de pijler zijn er geen directe
consequenties voor de Nederlandse situatie.
Jeugd- en langdurige werkloosheid
11. VVD: Is de Minister het met de leden van de VVD-fractie eens
dat de aanpak van jeugd- en langdurige werkloosheid een
verantwoordelijkheid van de lidstaten zelf is. Is de Minister
bereid dit in te brengen tijdens de informele Raad en er op toe te
zien dat we Europese aanpakken en banenplannen voorkomen?
Ik ben het met de leden van de VVD-fractie eens dat de aanpak van jeugden langdurige werkloosheid een verantwoordelijkheid van de lidstaten zelf
is, waarbij de Europese Unie een aanvullende ondersteunende rol kan
vervullen. Lidstaten kunnen van elkaar leren als het gaat om de aanpak
van jeugd- en langdurige werkloosheid. Europese ondersteuning in de zin
van de uitwisseling van best practices of advisering bij het ontwikkelen
van beleid kan daarbij nuttig zijn. Ik ben daarnaast van mening dat elke
lidstaat zelf moet kunnen bepalen welke maatregelen het nationaal op
deze terreinen neemt. Dit laatste punt zal terugkomen in mijn interventie.
12. VVD: De Europese Rekenkamer heeft op het vlak van jeugdwerkloosheid een aantal zeer kritisch rapporten geschreven over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

5

de werking van een dergelijke aanpak vanuit Europa in algemene
zin en specifiek over het opleggen van de jeugdgarantie. Is de
Minister bereid in de discussie deze kritische noten te herhalen?
Welke budgettaire consequenties heeft het voortzetten van het
Europese jeugdwerkgelegenheidsinitiatief? Waarom vindt
Nederland deze verantwoord? Hoe beoordeelt de Minister in dat
licht de conclusies van de Rekenkamer dat landen in aanmerking
komen voor geld uit het initiatief, maar dit slechts in beperkte
mate effectief is in de ondersteuning van de aanpak jeugdwerkloosheid?
Het huidige Europese jeugdwerkgelegenheidsinitiatief heeft op zichzelf
geen budgettaire consequenties voor Nederland, omdat Nederland dit
initiatief invult via nationaal beleid. Ook wordt er vanuit de EU geen
aanvullende bijdragen van lidstaten gevraagd. Regio’s in lidstaten komen
alleen in aanmerking voor geld uit het initiatief als de jeugdwerkeloosheid
daar 25 procent of meer bedraagt. Omdat Nederland een relatief lage
jeugdwerkloosheid kent, komen regio’s in Nederland hier niet voor in
aanmerking.
Momenteel is het nog niet bekend of het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief
en daarmee de Jeugdgarantie zullen worden voortgezet na 2020. We
zullen de eventuele voorstellen hiertoe moeten afwachten om een
inschatting van de budgettaire gevolgen te kunnen doen.
Ik ben bereid de kritische noten van de Europese Rekenkamer evenals
onze eigen kritische positie ten aanzien van de Jeugdgarantie te herhalen.
13. VVD: De leden van de VVD-fractie constateren dat de
lidstaten tijdens de Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid van
15 februari 2016 een aanbeveling hebben aangenomen die zich
richt op integratie van langdurig werklozen op de arbeidsmarkt.
Wat is het voornemen van de Minister op de gestelde kernpunten
uit deze aanbeveling?
Ten algemene wil ik aangeven dat de «integratie van langdurig werklozen
op de arbeidsmarkt»7 een juridisch niet-bindende aanbeveling aan de
lidstaten is. De Nederlandse beleidsdoelstellingen komen overeenkomen
met die van de aanbeveling maar vanwege nationale (beleids)verschillen
wordt de aanbeveling niet op de letter gevolgd. De aanbeveling kent een
viertal kernpunten. Hieronder noem ik per kernpunt de gerelateerde beleid
en ontwikkelingen in Nederland. Met dit beleid en deze ontwikkelingen is
het kabinet van mening dat Nederland voldoet aan de aanbeveling.
Kernpunt 1: Bevorderen inschrijving als werkzoekende
UWV en gemeenten hebben de taak om mensen zo snel mogelijk weer
naar werk te begeleiden. Mensen die een uitkering ontvangen op basis
van de WW of de Participatiewet hebben daarom de verplichting zich in te
schrijven als werkzoekende en er alles aan te doen om ander passend
werk te vinden.
Kernpunt 2: Eén contactpunt voor de werkzoekende
Nederland kent een duaal stelsel met enerzijds een werkloosheidsverzekering voor werknemers die werkloos worden (WW uitgevoerd door
UWV) en anderzijds een werkloosheidsvoorziening voor overige
werklozen en voor mensen die de maximumduur van de WW hebben

7

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/
?uri=CELEX:32016H0220%2801%29&from=NL

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

6

doorlopen (Participatiewet uitgevoerd door gemeenten). Er is dus sprake
van één contactpunt per regelgeving.
Kernpunten 3 en 4: In de eerste 18 maanden van werkloosheid de
mogelijkheden en behoeften van de betrokkene inventariseren én
bij 18 maanden werkloosheid wordt een arbeidsintegratieovereenkomst afgesloten
De dienstverlening van UWV richt zich erop langdurige werkloosheid
zoveel mogelijk te voorkomen. Daarom wordt niet gewacht tot iemand al
18 maanden werkloos is, maar wordt zo snel mogelijk vastgesteld of
werklozen aanvullende dienstverlening nodig hebben. Alle WW’ers krijgen
in ieder geval online dienstverlening aangeboden. Naast de online
dienstverlening biedt UWV aanvullende persoonlijke dienstverlening aan.
Dit geeft de mogelijkheid om dienstverlening op maat te bieden. De
individuele arbeidsmarktpositie van de WW-gerechtigde is daarbij
leidend. Om de arbeidsmarktpositie te kunnen bepalen, wordt aan
WW-gerechtigden gevraagd de Werkverkenner in te vullen. Met de
werkverkenner wordt bij instroom in de WW de kans op werkhervatting
binnen een jaar geschat. WW’ers met minder dan 50 procent kans op
werkhervatting worden allen direct uitgenodigd voor een werkoriëntatiegesprek. Voor WW-gerechtigden die volgens de Werkverkenner meer dan
50 procent kans hebben op werk binnen een jaar en voor klanten die de
Werkverkenner niet hebben ingevuld, beoordeelt UWV op basis van de
aanwezige informatie (het zogeheten klantbeeld) of aanvullende dienstverlening op korte termijn toch toegevoegde waarde heeft.
In het werkoriëntatiegesprek worden afspraken gemaakt over de
(sollicitatie)activiteiten die de klant zal ondernemen. Dan wordt ook
besproken of extra dienstverlening nodig is, aanvullend op de online
dienstverlening, om de arbeidsmarktpositie van de klant te verbeteren. De
afspraken worden in een werkplan vastgelegd.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de arbeidsondersteuning van
mensen in de bijstand. Op basis van cijfers derde kwartaal 2017 weten we
dat 65 procent langer dan 2 jaar in de bijstand zit. De invoering van de
Participatiewet heeft er bij verschillende gemeenten toe geleid dat
uitkeringsgerechtigden die al langer een uitkering hebben opnieuw zijn
gesproken. Op basis van CBS-cijfers zien we dat afgelopen periode het
aantal re-integratievoorzieningen voor mensen in de bijstand is toegenomen. Deze voorzieningen worden ook ingezet voor mensen die
langdurig met een grote afstand tot de arbeidsmarkt in de bijstand zitten.
De stap van bijstand naar werk is niet voor iedereen eenvoudig. Uit
onderzoek blijkt dat de meerderheid van mensen in de bijstand zichzelf
niet in staat acht om zelfstandig aan het werk te komen. Zij kampen vaak
met lichamelijke en/of psychische belemmeringen. Het is dus van groot
belang dat gemeenten bijstandsgerechtigden in beeld hebben, zodat
maximaal kan worden meegedacht over participatie naar werk of andere
ondersteuning op maat. We laten daarom dit jaar nog een onderzoek
uitvoeren naar hoe gemeenten mensen die al langdurig in de bijstand
zitten weer naar werk begeleiden en welke onderdelen hiervan succesvol
zijn.
14. VVD: Is de Minister van plan vorm te geven aan een betere
registratie van langdurig werklozen? Is de Minister bereid om
binnen de context van deze aanbeveling de motie van de leden
Wiersma en Diertens over een werk-apk (Kamerstuk 30 012, nr.
79) spoedig uit te voeren en te bezien hoe binnen de dienstver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

7

lening van het UWV en gemeenten, zowel de registratie van als
informatie over werkzoekenden kan worden verbeterd?
Zowel over de registratie van (langdurig) werklozen als over de motie van
de leden Wiersma en Diertens over een werk-apk zijn door uw Kamer op
een eerder moment vragen aan mij gesteld. De leden Wiersma en
Nijkerken-de Haan (beide VVD) hebben schriftelijke vragen gesteld over
het bericht «VNO wil UWV-lijsten openbaar» (Telegraaf, 22 maart 2018).
Het lid Gijs van Dijk (PvdA) heeft tijdens de Regeling van werkzaamheden
van 20 maart jl. (Handelingen II 2017/18, nr. 63, item 6) om een brief
gevraagd naar aanleiding van het artikel «Langdurig werklozen vaak
onvindbaar» (Telegraaf, 15 maart 2018). Ik verwacht medio deze maand
uw Kamer hierover schriftelijk te informeren.
15: VVD: hoe ziet de Minister de genoemde arbeidsmarktintegratie-overeenkomst voor langdurig werklozen?
Zoals in mijn antwoord op vraag 13 aangegeven, maakt UWV in het
werkoriëntatiegesprek met de WW’er afspraken over de (sollicitatie)activiteiten die de klant zal ondernemen. Dan wordt ook besproken of extra
dienstverlening nodig is, aanvullend op de online dienstverlening, om de
arbeidsmarktpositie van de klant te verbeteren. De afspraken worden in
een werkplan vastgelegd.
Gemeenten hebben een grote beleids- en uitvoeringsvrijheid om te
bepalen op welke wijze re-integratie instrumenten in het individuele geval
moeten worden ingezet om de kans op een succesvolle uitstroom richting
(uiteindelijk) regulier werk zo groot mogelijk te laten zijn. Om tot een juiste
individuele aanpak te komen voert de gemeente gesprekken met de
bijstandsgerechtigde over mogelijkheden tot en kansen op werk. De
bijstandsgerechtigde is verplicht gebruik te maken van een door de
gemeente aangeboden vorm van voorziening gericht op arbeidsinschakeling en sociale activering, alsmede mee te werken aan een onderzoek
naar de individuele mogelijkheden tot arbeidsinschakeling.
16. 50PLUS: De leden van de 50PLUS-fractie vragen of Nederland
in zijn interventie ook de (gewenste) rol van de rijksoverheid bij
de bestrijding van jeugd- en langdurige werkloosheid zal
belichten.
In mijn interventie zal ik ook ingaan op de rol van de rijksoverheid bij de
bestrijding van jeugd- en langdurige werkloosheid.
17. 50PLUS: Tot slot vragen de leden van de 50PLUS-fractie of de
Minister kan reflecteren op de vraag in hoeverre het Nederlandse
beleid succesvol is om de «één-loket-gedachte» (één
aanspreekpunt) te realiseren voor begeleiding en bemiddeling van
langdurig werklozen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.
Zie in dit verband: Aanbeveling van de Raad van 15 februari 2016
betreffende de integratie van langdurig werklozen op de arbeidsmarkt (2016/C 67/01): aanbeveling (5): «De nodige voorzieningen
te treffen om te zorgen voor continuïteit en één contactpunt aan
te wijzen».
Zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 13 kent Nederland een
duaal stelsel met enerzijds een werkloosheidsverzekering voor
werknemers die werkloos worden (WW uitgevoerd door UWV) en
anderzijds een werkloosheidsvoorziening voor overige werklozen en voor
mensen die de maximumduur van de WW hebben doorlopen (Participa-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

8

tiewet uitgevoerd door gemeenten). Er is dus sprake van één contactpunt
per regelgeving.
Langdurige bijstandsgerechtigden zijn gebaat bij een integrale aanpak
waarbij ook zorg en maatschappelijke participatie worden meegenomen.
De gemeente heeft deze taken in één hand en kan daarom het beste
ondersteuning bieden aan mensen die langdurig in de bijstand zitten.
Voortgangsrapportage Detacheringsrichtlijn
18. VVD: De leden van de VVD-fractie vragen de Minister wat de
juridische gevolgen zijn van de amendering van artikel 1 van de
Detacheringsrichtlijn zoals opgenomen in het onderhandelingsresultaat.
Artikel 1 beschrijft expliciet het doel van de herziene detacheringsrichtlijn:
het vastleggen van regels met betrekking tot arbeidsvoorwaarden en
arbeidsomstandigheden ter bescherming van gedetacheerde werknemers
in de context van dienstverlening. Dit is ook het doel van de huidige
detacheringsrichtlijn. De amendering van artikel 1 heeft dus geen directe
juridische gevolgen.
19. VVD: Kan de Minister het principe van doordetachering, zoals
toegevoegd na onderhandeling met het Europees parlement,
nader toelichten? Wat betekent detachering naar een ander land
voor de termijn van detachering?
Het betreft hier de situatie waarin een uitzendbureau in lidstaat A een
werknemer uitleent aan een onderneming (inlener) in lidstaat B. Deze stelt
de werknemer vervolgens te werk in een andere lidstaat (lidstaat C) dan
de lidstaat (lidstaat A) waarin de werknemer gewoonlijk zijn werkzaamheden verricht. In deze situatie wordt de betreffende werknemer
beschouwd als een werknemer die door het uitzendbureau in lidstaat A
rechtstreeks is gedetacheerd naar lidstaat C. De totale detacheringstermijn
is ook in deze situatie beperkt tot 12 maanden, met een mogelijke
verlenging van 6 maanden.
Zoals aangegeven in de meest recente voortgangsrapportage over de
detacheringsrichtlijn, is in deze situatie het uitzendbureau waarmee de
werknemer een werknemersrelatie heeft verplicht te voldoen aan de
verplichtingen van de herziene detacheringsrichtlijn en de handhavingsrichtlijn. Op de inlenende onderneming rust de verplichting om het
uitzendbureau, voorafgaand aan de detachering naar lidstaat C, te
informeren.
20. VVD: De Minister geeft aan dat het schrappen van de
kan-bepaling voor de Nederlandse situatie acceptabel is omdat
onderaannemers meestal onder een algemeen verbindend
verklaarde cao vallen. Kan de Minister aangeven op welke wijze
hij dezelfde arbeidsvoorwaarden wil borgen, ook als het niet een
algemeen verbindend verklaarde cao is?
Zoals aangegeven in de recente voortgangsrapportage aan uw Kamer,
was in het originele Commissievoorstel een kan-bepaling voor onderaannemingen opgenomen. Deze bepaling is in de algemene oriëntatie van de
Raad geschrapt. Zoals aangegeven in de brief aan uw Kamer van
25 oktober 2017 (Kamerstuk 21 501-31, nr. 459) was dat voor Nederland
acceptabel in het licht van een compromis, temeer daar de onderaannemer in Nederland meestal al, net als de hoofdaannemer, onder de
algemeen verbindend verklaarde cao valt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

9

Indien bedrijven hun onderaannemers contractueel zouden moeten
verplichten om de harde kern van arbeidsvoorwaarden toe te passen ten
aanzien van een cao waarvan de bepalingen niet algemeen verbindend
zijn verklaard, zou dit een verbreding zijn van de werkingssfeer van cao’s
zoals deze nu gelden. Bij niet algemeen verbindend verklaarde cao’s geldt
dat in essentie slechts de leden van de werkgevers- en werknemersverenigingen gebonden worden. De uitbreiding van de werkingssfeer van de
harde kern van arbeidsvoorwaarden van niet algemeen verbindend
verklaarde cao-bepalingen naar onderaannemers zou een uitbreiding
vereisen van de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst.
Op verzoek van het EP bevat het onderhandelingsresultaat nu een
overweging met als strekking dat lidstaten, overeenkomstig artikel 12 van
de handhavingsrichtlijn (Richtlijn 2014/67/EU), maatregelen moeten
nemen om de aansprakelijkheid bij onderaanneming te regelen teneinde
misbruik van gedetacheerde werknemers te voorkomen. Nederland heeft
artikel 12 van de handhavingsrichtlijn reeds geïmplementeerd in de Wet
aanpak schijnconstructies.
21. VVD: Worden er aanvullende voorwaarden gesteld aan de
verlenging na 12 maanden? Waaraan moet worden voldaan om
van de extra 6 maanden gebruik te kunnen maken?
De detacheringstermijn van 12 maanden kan met een gemotiveerde
kennisgeving op verzoek van de dienstverlener worden verlengd door de
lidstaat waar de dienst wordt verleend.
22. VVD: De leden van de VVD-fractie constateren dat de
implementatietermijn flink ingekort is. Deze is teruggebracht
naar een termijn van twee jaar. Hierbij moeten lidstaten de
bepalingen die volgen uit een herziene richtlijn twee jaar na de
inwerkintreding toepassen. Wat betekent dit voor de omzetting
van de herziene richtlijn naar nationale wetgeving? De leden van
de VVD-fractie vragen of een dergelijke haastige implementatie
voldoet aan de zorgvuldigheid waarmee de herziene richtlijn
dient te worden omgezet. En wat zijn de gevolgen als deze
termijn van twee jaar niet wordt gehaald?
In de algemene oriëntatie van de Raad van 23 oktober 2017 was een
langere implementatietermijn opgenomen. De implementatietermijn van
twee jaar is het resultaat van het compromis tussen de Raad en Europees
parlement. Twee jaar is een gebruikelijke termijn voor de implementatie
van Europese richtlijnen. Ook het oorspronkelijke Commissievoorstel ging
uit van een implementatietermijn van twee jaar. Zoals in het BNC fiche
over dit voorstel is aangegeven acht het kabinet deze termijn haalbaar.
De Europese Commissie ziet toe op het tijdig omzetten van EU richtlijnen
in nationale wet- en regelgeving door de lidstaten. Indien een lidstaat een
richtlijn niet binnen de gestelde termijn omzet, kan de Europese
Commissie een inbreukprocedure starten. Bij brief van 27 januari 2017 is
uw Kamer door middel van het BNC-fiche over de mededeling betere
toepassing EU-recht (C(2016)8600) geïnformeerd over het aangescherpte
handhavingsbeleid van de Europese Commissie bij te late implementatie
van richtlijnen.
23. VVD: De leden van de VVD-fractie lezen in de voortgangsrapportage dat de versterkte administratieve samenwerking en de
rol van het Platform Zwart Werk uit het akkoord met het
Europees parlement zijn geschrapt, maar dat op dit punt een
artikel wordt opgenomen in de herziene detacheringsrichtlijn. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

10

leden van de VVD-fractie vragen wat er precies wordt opgenomen
op dit punt. Hoe zal dit artikel eruit zien en welke bevoegdheden
worden er toegekend aan het Platform Zwart Werk? Welke
institutionele waarde krijgt het Platform Zwart Werk na het
opnemen van een artikel in de herziene detacheringsrichtlijn? En
welke inzet heeft de Minister op dit punt?
Nederland is een groot voorstander van versterkte administratieve
samenwerking op het gebied van handhaving. Dat is van belang met het
oog op de bestrijding van fraude en misbruik. Zoals vermeld in de recent
voortgangsrapportage over de herziene detacheringsrichtlijn waren in de
algemene oriëntatie van de Raad al een aantal overwegingen opgenomen
over administratieve samenwerking en was ook een rol voorzien voor het
Platform Zwart Werk. De overwegingen ten aanzien van de versterkte
administratieve samenwerking en de rol van het Platform zijn in het
akkoord met het EP gehandhaafd. De overwegingen geven aan dat het
Platform, binnen zijn huidige mandaat, zaken met betrekking tot misbruik
en fraude kan monitoren en evalueren en administratieve samenwerking
en uitwisseling van informatie kan bevorderen. Er worden geen nieuwe
bevoegdheden aan het Platform toegekend.
Daarnaast is in het akkoord met het EP overeengekomen om een artikel
toe te voegen in de herziene detacheringsrichtlijn over samenwerking
tussen autoriteiten op het gebied van misbruik en fraude.
Recent heeft de Europese Commissie het voorstel voor een verordening
inzake de oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit (ELA) uitgebracht. Het Platform Zwart Werk zal daarin worden opgenomen. De
Nederlandse inzet staat in het BNC fiche over dit voorstel dat uw Kamer
recent heeft ontvangen.
24. SP: Kan de Minister toelichten op welke wijze de termijn van
12 maanden verlengd kan worden? Zijn hier voorwaarden aan
verbonden of betreft het hier slechts een formaliteit?
Zoals aangegeven in de beantwoording van de vragen van de VVD-fractie,
kan de detacheringstermijn van 12 maanden met een gemotiveerde
kennisgeving op verzoek van de dienstverlener met maximaal 6 maanden
worden verlengd door de lidstaat waar de dienst wordt verleend.
25. SP: Ondanks het verkorten van de termijn van 24 naar 12 tot
18 maanden, vrezen de leden van de SP-fractie dat de Europese
race naar de bodem door zal gaan. De enige manier om concurrentie op loonkosten te voorkomen, is om die vanaf dag één
gelijk te stellen aan het land waarin wordt gewerkt. Erkent de
Minister dat?
De herziene detacheringsrichtlijn is een grote stap in de richting van
gelijke beloning voor gelijk werk op dezelfde plek. Met deze gewijzigde
richtlijn gaat vanaf dag 1 van de detachering de zogenaamde harde kern
van arbeidsvoorwaarden incl. beloning gelden. Zoals ik heb aangegeven
in de meest recente voortgangsrapportage over de detacheringsrichtlijn
kan men met betrekking tot beloning dan denken aan geldende periodeloon in de schaal, toeslagen voor overwerk, periodieken, eindejaarsuitkeringen etc. Dit in tegenstelling tot de huidige praktijk («minimum rates
of pay», oftewel laagste loonschalen etc.). Andere arbeidsvoorwaarden
die vanaf dag 1 gelden zijn: arbeidstijden, minimum aantal vakantiedagen,
gezond en veilig werken en gelijke behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

11

De detacheringstermijn van 12 plus 6 maanden is relevant voor het
moment waarop de gedetacheerde werknemer aanspraak kan maken op
de uitgebreide harde kern van arbeidsvoorwaarden, met o.a. het
ontslagrecht uitgezonderd. Onder deze uitgebreide harde kern zouden –
naast alle looncomponenten die onder «remuneration» vallen – bijvoorbeeld ook premies voor O&O-fondsen en verlofregelingen kunnen gaan
vallen, zoals aangegeven in de hiervoor genoemde brief van 25 oktober
2017.
26. SP: De leden van de SP-fractie constateren dat is overeengekomen dat de herziene detacheringsrichtlijn ook toegepast zal
worden op de wegtransportsector wanneer het Mobility Package
eenmaal in werking treedt. Wat is hiervan de reden? Wat de leden
van de SP-fractie betreft zou de herziene Richtlijn, conform de
aangenomen motie van de leden Jasper van Dijk en Gijs van Dijk
(Kamerstuk 21 501-31, nr. 443), direct ook moeten gelden voor de
transportsector, teneinde het tegengaan van oneerlijke concurrentie in Europa tussen vrachtwagenchauffeurs. Want vrachtwagenchauffeurs zitten nu opgescheept met de veel slechtere oude
versie van de detacheringsrichtlijn uit 1996, totdat er een
akkoord is bereikt over de lex specialis over detachering in de
transportsector (uit het road package). Mocht die lex specialis er
komen, wat zijn dan de delen uit de Detacheringsrichtlijn waar de
Minister op 11 april 2018 mee akkoord gaat, die dan van
toepassing zijn op de transportsector? Want een lex specialis
gaat toch boven een algemene wet? Worden onze vrachtwagenchauffeurs niet blij gemaakt met een dode mus? En een andere
mogelijkheid: de onderhandelingen over deze lex specialis lopen
allesbehalve soepel, omdat de belangen van de verschillende
lidstaten zo uiteenlopend zijn. Stel dat er de komende twee jaar
geen deal komt: vindt de Minister het dan acceptabel dat voor de
vrachtwagenchauffeurs de veel slechtere detacheringsregels uit
1996 van toepassing zijn, terwijl alle andere sectoren de nieuwe
regels hebben? En dat terwijl in de transportsector de problemen
ongeveer het grootst zijn?
Zolang de lex specialis nog niet van toepassing is, gelden – op basis van
het akkoord over de herziening van de detacheringsrichtlijn – nog de
bepalingen van de huidige detacheringsrichtlijn van 1996. Hoewel de
voorwaarden van de herziene detacheringsrichtlijn beter zijn, zou het
direct van toepassing verklaren daarvan op de transportsector in de
praktijk voor betrokkenen echter nauwelijks leiden tot verbetering. Het
probleem bij de toepassing van de detacheringsrichtlijn in het transport is
namelijk dat het vaak moeilijk vast te stellen is of er sprake is van
detachering. Dat is afhankelijk van het type vervoersovereenkomst
waaronder de betrokken chauffeur zijn werkzaamheden verricht. Gezien
de specifieke eigenschappen van de transportsector was het niet mogelijk
om in het kader van de herziening van de detacheringsrichtlijn voor dit
vraagstuk nu een oplossing te vinden. De eerst mogelijke gelegenheid
daartoe is de lex specialis in het kader van het Mobility Package. Dat
betekent inderdaad dat de bescherming van chauffeurs de komende
periode nog niet optimaal is. Gezien het feit dat er geen andere
mogelijkheid was om de regels rond de arbeid van chauffeurs anders dan
in het kader van het Mobility Package te regelen, moeten we deze
onbevredigende situatie helaas accepteren.
27. PvdA: De leden van de PvdA-fractie zijn benieuwd waarom er
geen harde horizonbepaling in het akkoord is opgenomen ten
aanzien van het wel onder de herziene detacheringsrichtlijn
brengen van de transportsector. Dit zodat er druk komt te staan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

12

op de onderhandelingen voor de lex specialis voor de transportsector (Mobility Package). Is de Minister bereid daar alsnog voor
te pleiten? Wat is hierbij de inschatting van de Minister van steun
van andere Europese lidstaten om in het kader van die lex
specialis de transportsector alsnog onder de herziene detacheringsrichtlijn te brengen?
Zoals aangegeven in de hierboven genoemde brief van 25 oktober 2017,
wilde een aantal lidstaten in de algemene oriëntatie de wegtransport in
zijn geheel uitzonderen van toepassing van de herziene detacheringsrichtlijn. De algemene oriëntatie van 23 oktober jl. was uiteindelijk een
delicaat evenwicht tussen de uiteenlopende belangen van de diverse
lidstaten. Het opnemen van een horizonbepaling zou in de triloog ten
koste zijn gegaan van dit evenwicht. Daarmee zou er in het Coreper van
11 april 2018 niet voldoende steun zijn voor de met het EP overeengekomen tekst van de herziene detacheringsrichtlijn.
28. PvdA: De leden van de PvdA-fractie vragen de Minister wat
de gevolgen voor de werknemers in de Europese transportsector
zijn als er uiteindelijk geen akkoord komt over het wel onder de
herziene detacheringsrichtlijn brengen van de transportsector. En
wat zijn de gevolgen daarvan voor Nederland? Welke vormen van
in Nederland uitgevoerd internationaal goederenvervoer (door
een buitenlandse transportonderneming op een niet-Nederlandse
Eurovergunning: cabotage, internationaal transport, transitvervoer) vallen wat de Minister betreft nu onder de huidige
detacheringsrichtlijn en op welke wijze en in welke mate wordt
daar nu door de Minister op gehandhaafd? Met andere woorden:
krijgen buitenlandse chauffeurs die in Nederland rijden en daar
dus aan het werk zijn nu volgens Nederlands cao-loon betaald en
hoe wordt daar nu op gehandhaafd?
Zoals hiervoor al werd aangegeven is de vraag of werknemers onder de
bescherming van de detacheringsrichtlijn vallen afhankelijk van de vraag
onder welke vorm van vervoersovereenkomst zij in Nederland opereren.
De huidige detacheringsrichtlijn uit 1996 is in de praktijk niet van
toepassing op transitvervoer, en wel op ritten die in cabotage plaatsvinden. Bij internationaal transport is de toepasselijkheid van de huidige
detacheringsrichtlijn onduidelijk. Als er een contract is met een Nederlandse partij, zal toepasselijkheid wel aangenomen kunnen worden, en als
het gaat om het louter in- of uitladen van goederen is dit weer mede
afhankelijk van andere factoren, zoals bijvoorbeeld de vraag of deze
activiteiten regelmatig in Nederland plaatsvinden. Dat alles is in de
praktijk vaak moeilijk vast te stellen. Om tijdrovende procedures te
voorkomen vindt handhaving van de minimumnormen daarom thans
alleen plaats in die situaties waarin toepasselijkheid van de detacheringsrichtlijn aannemelijk is. Een intensievere handhaving is eerst mogelijk
wanneer de lex specialis harde regels geeft voor het al dan niet toepasselijk zijn van de detacheringsrichtlijn.
Verslag Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid (WSBVC)
15 maart
29. VVD: Ten aanzien van het beleidsdebat over de toekomst van
sociaal Europa na 2020 vragen de leden van de VVD-fractie hoe
het krachtenveld eruit zag. Welke inbrengen zijn er door andere
lidstaten geleverd? Kan de Minister aangeven hoe de Nederlandse
positie binnen het debat zich verhoudt tot andere lidstaten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

13

Tijdens de Raad WSBVC op 15 maart 2018 is gesproken over de toekomst
van een sociaal Europa na 2020. Deze gedachtewisseling stond in het
teken van de sociale dimensie van het nieuwe Meerjarig Financieel Kader
(MFK) voor de periode na 2020. Nederland heeft tijdens dit beleidsdebat
geïntervenieerd volgens de lijn zoals opgenomen in de Geannoteerde
Agenda8 en, onder andere, aangegeven, voorstander te zijn van het
samenvoegen van de vijf huidige sociale fondsen. Het samenvoegen van
verschillende fondsen kan op de steun van een meerderheid van de
lidstaten rekenen. Nederland heeft ook aangegeven voorstander te zijn
van het beperken van het aantal thema’s om zo de effectiviteit van de
fondsen te vergroten. Diverse lidstaten steunden de oproep tot het
beperken van het aantal thema’s en het vergroten van de focus en
effectiviteit van de fondsen maar verschillen bestaan over welke thema’s
prioriteit hebben. Een veel gehoord geluid in het debat was de oproep tot
efficiënter en doelgerichter gebruik van de fondsen met minder administratieve lasten.
Voor een uitvoerig beeld verwijs ik u naar website van de Raad9 waar de
Raden WSB volledig online te volgen en integraal terug te kijken zijn.
30. VVD: Ook ten aanzien van de debatten over arbeidsparticipatie van vrouwen en de loonkloof tussen mannen en vrouwen
vragen de leden van de VVD-fractie om meer inzicht te geven in
de discussie die heeft plaats gevonden. Wat is het krachtenveld
geweest tijdens dit debat?
Tijdens de Raad WSB in maart vond er een debat plaats over de mogelijke
maatregelen om de arbeidsparticipatie van vrouwen te verhogen.
Verschillende lidstaten gebruikten deze sessie om hun bezwaren ten
aanzien van het richtlijnvoorstel Werk-Privebalans kenbaar te maken en
aan te geven dat men nationaal reeds verschillende maatregelen neemt
die hun vruchten (zullen) afwerpen. Daarnaast is er van gedachte
gewisseld over de mogelijke oorzaken van de loonkloof tussen mannen en
vrouwen en wat lidstaten er aan kunnen doen om deze te bestrijden. Uit
dit debat bleek nogmaals hoe multi-causaal dit probleem is en dat
lidstaten daarom een breed pallet aan fiscale, wetgevende en bewustwordingsmaatregelen inzetten om het te bestrijden.
Europese Arbeidsautoriteit (ELA)
31. PVDA: De leden van de PvdA-fractie vragen de Minister of hij
bereid is om bij ontwikkelingen tijdens en rond de informele Raad
Werkgelegenheid en Sociaal Beleid 17 en 18 april 2018 rondom
de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) de Tweede Kamer per brief
hierover te informeren.
Het voorstel voor de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) staat niet op de
agenda van deze Raad en ligt derhalve ook niet ter bespreking voor.
Mochten zich desalniettemin omtrent dit voorstel ontwikkelingen tijdens
deze Raad voordoen dan zal ik dat opnemen in het verslag van deze Raad.

8
9

Kamerstuk 21 501-31, nr. 477.
https://video.consilium.europa.eu/en/webcasts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-31, nr. 483

14