Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

30 481

Rapportage uitspraken van het Europees Hof
voor de Rechten van de Mens

Nr. 7

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 september 2011
Op 21 juni 2011 zond ik u, mede namens de Minister van Veiligheid &
Justitie en de Minister van Immigratie & Asiel, de jaarlijkse rapportage
van uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens over
het jaar 2010 (Kamerstuk 30 481, nr. 6).
Inmiddels is gebleken dat de rapportage twee onjuistheden bevatte
(bladzijde 1 van de bijlage). Het aantal bij het Hof aanhangige verzoekschriften in Nederlandse zaken bedroeg 805 op 1 januari 2010 (niet 568) en
1334 op 31 december 2010 (niet 994).
Aangezien, zoals bekend, de overgrote meerderheid van bij het Hof
ingediende klachten niet aan de Regering wordt voorgelegd, maar door
het Hof zelf wordt afgehandeld, is de Regering voor bovengenoemde
gegevens afhankelijk van door het Hof verstrekte informatie. In dit geval is
de onjuistheid vermoedelijk ontstaan doordat het Hof een categorie
«pending cases allocated to a judicial formation» hanteert. Dat betreft
verzoekschriften die na een eerste beoordeling door de griffie zijn
toegewezen aan hetzij de alleenzittende rechter, hetzij een comité van drie
rechters, hetzij een kamer van zeven rechters. Niet hierin begrepen zijn
verzoekschriften die wel zijn ingediend, maar nog niet in behandeling zijn
genomen. Voor een volledig beeld van de mate waarin Nederland een rol
speelt in de totale zaaklast van het Hof, is ook die laatste categorie
uiteraard van belang. In de gecorrigeerde versie, die ik u hierbij toestuur,
is deze categorie wel verwerkt.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

kst-30481-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 481, nr. 7

1

Jurisprudentie 2010 Europees Hof voor de Rechten van de Mens
I. Inleiding
Onderstaand volgen algemene gegevens met betrekking tot Nederlandse
zaken in het jaar 2010 (Deel II), samenvattingen van uitspraken
(judgments) van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (hierna:
«het Hof») in zaken tegen Nederland uit dat jaar (Deel III), alsmede
samenvattingen van gemotiveerde beslissingen (decisions) tot
niet-ontvankelijkheid van Nederlandse zaken en een opsomming van
gemotiveerde beslissingen tot schrapping van de rol (Deel IV). Vervolgens
is een lijst van Nederlandse zaken opgenomen die op de agenda staan
van het Comité van Ministers van de Raad van Europa in het kader van
het toezicht van dat Comité op de tenuitvoerlegging van Hofuitspraken op
grond van artikel 46, tweede lid, van het EVRM (Deel V). Ook is een
overzicht toegevoegd van in 2010 genomen maatregelen tot tenuitvoerlegging van Hofuitspraken die dateren van vóór dat jaar (Deel VI). Tot slot
is de aard van de aan de Regering gecommuniceerde Hofzaken in
grafieken weergegeven (deel VII). Uitspraken en beslissingen zijn steeds
gerangschikt naar datum en zijn alle te vinden op de website van het Hof,
www.echr.coe.int.
II. Algemene gegevens met betrekking tot Nederlandse zaken1
In het jaar 2010 werden door het Hof met betrekking tot klachten tegen
Nederland
– 971 nieuwe verzoekschriften ontvangen (2009: 682);
– 299 verzoekschriften niet-ontvankelijk verklaard en/of van de rol
geschrapt (2009: 271);
– 0 verzoekschriften apart ontvankelijk verklaard (2009: 2);
– in 248 zaken feitelijke vragen aan de Regering gesteld (2009: niet
separaat geregistreerd);
– 43 verzoekschriften aan de Regering ter kennis gebracht (2009: 81); en
– 4 uitspraken gedaan (2009: 4).
De genoemde uitspraken betroffen
– 2 keer de constatering dat het EVRM was geschonden;
– 1 keer de constatering dat het EVRM niet was geschonden, en
– 1 schrapping van de rol.
Het aantal bij het Hof aanhangige verzoekschriften in Nederlandse zaken
bedroeg
– 805 op 1 januari 2010 en
– 1334 op 31 december 2010.
Voorts zijn in 2010 door het Hof 396 verzoeken tot het treffen van een
voorlopige maatregel ontvangen2, waarvan er
– 211 zijn afgewezen;
– 177 zijn toegewezen en aan de Regering ter kennis gebracht.

1

Cijfermateriaal met betrekking tot alle
lidstaten van de Raad van Europa is te vinden
in de Survey of Activities 2010 van de griffie
van het Hof.
2
Op grond van Regel 39 van de Procedureregels van het Hof.
3
Zie ook de grafieken aan het eind van deze
rapportage.
4
Voor een nadere specificatie van de
vreemdelingenzaken o.a. de verschillende
Dublin-categorieën, zie de grafieken onderaan.

Van de zaken die tot en met 31 december 2010 aan de Regering zijn
toegezonden, hetzij voor het maken van opmerkingen (observations)
hetzij voor het beantwoorden van vragen, en die thans nog aanhangig
zijn3 hebben er
– 377 betrekking op het vreemdelingenrecht4;
– 28 betrekking op het strafrecht;
– 2 betrekking op het burgerlijk recht;
– 1 betrekking op het bestuursrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 481, nr. 7

2

III. Uitspraken (judgments) in zaken tegen Nederland
Mawaka (1 juni 2010, 29031/04)
Klager, onderdaan van de Democratische Republiek Congo (hierna de
DRC), werkte in 1994 als persoonlijk secretaris van een prominent lid van
de Union pour la Démocratie et le Progrès Sociale (hierna: «UDPS»). Dit
prominente lid van de UDPS is in 1994 dusdanig zwaar mishandeld dat hij
later aan zijn verwondingen is overleden. Direct daarop werd klager
gearresteerd en meegenomen naar een gevangenis alwaar hij stelt
mishandeld te zijn. Na enkele weken heeft klager kunnen ontsnappen met
hulp van een bewaker, die net als eiser bleek te behoren tot de Bambalastam. Klager is korte tijd daarna naar België gevlogen. Hij heeft een
asielaanvraag ingediend in Nederland. In juli 1996 is geoordeeld dat
aannemelijk is geworden dat klager in zijn land van herkomst gegronde
vrees heeft voor vervolging in de zin van artikel 1 (A) van het Vluchtelingenverdrag. De door klager ingediende aanvraag om toelating als
vluchteling werd hierbij ingewilligd. Bij de beoordeling van klagers
verzoek tot naturalisatie bleek klager echter in 1997 in België te zijn
veroordeeld tot een gevangenisstraf van twee jaar wegens handel in
verdovende middelen en deelneming aan een criminele organisatie. In
2001 is aan klager het voornemen kenbaar gemaakt zijn verblijfsvergunning asiel in te trekken op grond van artikel 35 van de Vreemdelingenwet. In juni 2004 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad
van State deze intrekking in stand gelaten. Klager heeft daarna tevergeefs
meerdere aanvragen ingediend voor regulier verblijf in Nederland
vanwege verblijf bij zijn echtgenote en hun zoon. Bij het Hof stelt klager
dat zijn voorgenomen uitzetting naar de DRC in strijd zou zijn met de
artikelen 3 en 8 EVRM. Ten aanzien van artikel 3 EVRM stelt het Hof dat de
situatie in de DRC nog steeds zorgwekkend is, met name in de
Kivu-provincies in het noordoosten van het land. Het Hof is echter van
oordeel dat de algemene veiligheidssituatie in de DRC niet dusdanig is dat
reeds om die reden een uitzetting naar dat land strijdig zou zijn met de
vereisten van artikel 3 EVRM. Het Hof benadrukt dat een klacht onder
artikel 3 EVRM ex nunc getoetst moet worden. Er zijn geen aanwijzingen
dat klager risico’s zou lopen vanwege zijn eerdere politieke activiteiten of
vanwege zijn status als gewezen asielzoeker. Het Hof concludeert unaniem
dat geen schending van artikel 3 EVRM heeft plaatsgevonden. Ten aanzien
van artikel 8 EVRM constateert het Hof dat klager sinds het indienen van
zijn klacht is gescheiden van zijn echtgenote. Echter, de band tussen
klager en zijn zoon valt onder de reikwijdte van het begrip familieleven
zoals neergelegd in artikel 8 EVRM. Het Hof benadrukt dat de
ex-echtgenote en de zoon evenmin rechtmatig verblijf in Nederland
hebben. De voorgenomen uitzetting is derhalve niet gericht op het
uiteenhalen van het gezin. Het Hof herhaalt dat een uitzetting doorgaans
slechts een kwestie onder artikel 8 EVRM kan oproepen indien de
gezinsleden rechtmatig in het land verblijven of, in uitzonderlijke gevallen,
indien niet van hen kan worden verwacht dat ze de uit te zetten persoon
volgen. Het Hof concludeert unaniem dat geen schending van artikel 8
EVRM heeft plaatsgevonden.
A. (20 juli 2010, 4900/09)
Klager, geboren in 1972 en van Libische afkomst, wordt door de AIVD
beschouwd als een gevaar voor de nationale veiligheid. Hij ziet het als zijn
islamitische plicht actief deel te nemen aan de gewelddadige jihad. Klager
is sedert 1997 in Nederland. Bij ambtsbericht van 27 augustus 2002 heeft
de AIVD de landelijk Officier van Justitie Terrorismebestrijding geïnformeerd omtrent een Islamitisch rekruteringsnetwerk in Nederland. In het
kader van dit rekruteringsnetwerk werd ook de naam van klager genoemd.
Klager zou – kort gezegd – betrokken zijn bij de facilitering van uitreis van
jihadisten. Op 30 augustus 2002 is klager gearresteerd, hetgeen leidde tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 481, nr. 7

3

het Rotterdamse jihad-proces. Op 5 juni 2003 sprak de Rechtbank
Rotterdam klager vrij. Klager is vervolgens ongewenst verklaard. Op
15 mei 2007 wijst de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
het door klager ingestelde hoger beroep tegen de ongewenstverklaring af.
Bij het Hof stelt klager dat de artikelen 3 en 13 EVRM zijn geschonden. Ten
aanzien van artikel 3 EVRM constateert het Hof unaniem een schending
onder verwijzing naar eerdere jurisprudentie (EHRM, 28 februari 2008,
Saadi tegen Italië, appl. no. 37201/06 en EHRM, 19 februari 2009, A. e.a.
tegen het Verenigd Koninkrijk, appl. no. 3455/05). Het Hof is het met de
Regering eens dat klager nog niet in de negatieve belangstelling stond
van de Libische autoriteiten ten tijde van zijn uitreis uit Libië omwille van
zijn oppositionele activiteiten. Dat werd volgens het Hof anders na de
aanzienlijke aandacht in de media rondom het Rotterdamse jihad-proces
waarbij de naam en nationaliteit van klager werd onthuld. Verder werden
de Libische autoriteiten geïnformeerd over het feit dat betrokkene in
vreemdelingendetentie was geplaatst teneinde hem uit te zetten. Mede op
basis van het feit dat de Libische autoriteiten doorgaans goed geïnformeerd zijn over landgenoten in den vreemde én de algeheel zeer
zorgelijke mensenrechtensituatie in Libië, acht het Hof het voldoende
plausibel dat klager bij terugkeer zal worden onderworpen aan een met
artikel 3 EVRM strijdige behandeling. Ten aanzien van de klacht onder
artikel 13 EVRM constateert het Hof unaniem geen schending. Indien
artikel 3 EVRM ter discussie staat vereist artikel 13 EVRM: (i) een
«independent and rigorous scrutiny», en (ii) een effectieve mogelijkheid
om tenuitvoerlegging van de uitzetting op te schorten. Het Hof stelt vast
dat de klachten onder artikel 3 EVRM zijn beoordeeld in de procedures
inzake de afwijzing van zijn asielaanvraag én de procedures inzake de
ongewenstverklaring. Over het gebruik van het AIVD-ambtsbericht merkt
het Hof het volgende op. De nationale rechter heeft kennis kunnen nemen
van de aan het ambtsbericht ten grondslag liggende documenten met
instemming van beide partijen. Hierdoor wordt niet de onafhankelijkheid
van de nationale rechter gecompromitteerd. Evenmin is hierdoor de toets
van de nationale rechter aan artikel 3 EVRM «less rigorous» geweest. Ten
slotte constateert het Hof dat het AIVD-ambtsbericht betrekking had op
het gevaar voor de nationale veiligheid, niet op de kwestie van refoulement. Bij de beoordeling van zijn klacht onder artikel 3 EVRM stonden
klager derhalve effectieve rechtsmiddelen ter beschikking.
Ramzy (20 juli 2010, 25424/05)
Klager, van Algerijnse nationaliteit, wordt door de AIVD beschouwd als
een gevaar voor de nationale veiligheid. Hij ziet het tot zijn islamitische
plicht actief deel te nemen aan de gewelddadige Jihad. Klager is sedert
1998 in Nederland. In juni 2002 wordt hij aangehouden naar aanleiding
van een ambtsbericht van de AIVD. Op 5 juni 2003 spreekt de Rotterdamse
strafkamer in het zogeheten tweede jihad-proces klager vrij. Klager wordt
vervolgens ongewenst verklaard. In nationale procedures verzet klager
zich hiertegen waarbij hij een beroep doet op artikel 3 EVRM. Bij uitspraak
van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 6 juli
2005 is geoordeeld dat door betrokkene niet aannemelijk is gemaakt dat
hij een reëel risico loopt om bij uitzetting onderworpen te worden aan een
behandeling, als bedoeld in artikel 3 EVRM. Bij het Hof stelt klager dat de
artikelen 3 en 13 EVRM zijn geschonden, laatstgenoemd artikel in verband
met de vraag naar een «effectief rechtsmiddel» tegen het gebruik van
AIVD-ambtsberichten. In oktober 2009 stuurt de Regering het Hof een
AIVD-ambtsbericht waaruit blijkt dat klager een regulier bestaan heeft
opgebouwd in zijn land van herkomst. Als gevolg daarvan heeft het Hof
de gemachtigde van klager gevraagd hierop te reageren. Het Hof besluit
dan ook unaniem de zaak van de rol te schrappen en merkt daarbij op dat
klagers nalaten om zijn procesvertegenwoordigers op de hoogte te
houden van zijn verblijfplaats of tenminste van een mogelijkheid om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 481, nr. 7

4

contact met hem te onderhouden erop duidt dat hij zijn belang bij
voortzetting van de behandeling heeft verloren.
Sanoma Uitgevers B.V. (14 september 2010, 38224/03)
Klager, een uitgever, stelt dat zijn rechten onder artikel 10 EVRM zijn
geschonden, doordat het bedrijf door het Openbaar Ministerie verplicht
werd foto’s van deelnemers aan een illegale straatrace vrij te geven terwijl
aan deze deelnemers geheimhouding was beloofd. Overhandiging van
het fotomateriaal werd noodzakelijk geacht in verband met een strafrechtelijk onderzoek naar ramkraken. Op 31 maart 2009 stelde de Kamer van
het Hof vast dat de inbreuk een wettelijke grondslag heeft in artikel 96a
Wetboek van Strafvordering en dat er een legitiem doel is in het
voorkomen van misdaden. Ingaande op de vraag of de inbreuk noodzakelijk was in een democratische samenleving was de Kamer enerzijds
kritisch op de gevolgde procedure, maar oordeelde zij ten slotte dat de
door de autoriteiten in casu toegepaste balans van belangen geen
schending van artikel 10 EVRM opleverde. Op verzoek van klager werd de
zaak vervolgens voorgelegd aan de Grote Kamer van het Hof. De Grote
Kamer constateert unaniem dat Nederland artikel 10 EVRM, dat mede het
journalistiek verschoningsrecht omvat, heeft geschonden. In casu gaat het
om een bevel tot uitlevering van journalistiek materiaal dat informatie
bevat waarmee journalistieke bronnen kunnen worden geïdentificeerd.
Het Hof overweegt dat dit bevel als zodanig inbreuk maakt op de vrijheid
om informatie te ontvangen en verspreiden zoals neergelegd in art 10 lid
1 EVRM. Het Hof erkent dat het nationale recht voorziet in een wettelijke
grondslag voor deze inmenging, te weten artikel 96a Sv. Maar het Hof
benadrukt ook het belang van afdoende procedurele waarborgen, zoals
rechterlijke toetsing voorafgaand aan het uitleveren van het materiaal. Het
Hof stelt vast dat in Nederland, sinds de inwerkingtreding van artikel 96a
Sv, deze bevoegdheid is toegekend aan de officier van justitie, niet aan de
rechter. Het Hof overweegt dat, hoewel de officier van justitie is gebonden
aan eisen van integriteit, hij of zij in procedurele termen een «partij» is,
die belangen verdedigt die potentieel onverenigbaar zijn met de journalistieke bronbescherming en die nauwelijks kan worden beschouwd als
objectief en onpartijdig. In het onderhavige geval had klager verzocht om
interventie door de rechter-commissaris en was dit verzoek ingewilligd.
Het Hof overweegt dat het er niet van overtuigd is dat de betrokkenheid
van de rechter-commissaris in dit geval een adequate waarborg vormde.
Het Hof wijst in dit verband, ten eerste, op het ontbreken van een
wettelijke basis voor de betrokkenheid van de rechter-commissaris. Ten
tweede wijst het Hof op de adviserende rol van de rechter-commissaris.
Voorts overweegt het Hof dat de gebreken niet zijn hersteld door de ex
post facto toetsing door de rechtbank, die niet in staat was te voorkomen
dat de officier van justitie en de politie de op de CD-rom opgeslagen foto’s
zouden onderzoeken op het moment dat deze in hun bezit was. Nu er voor
klager geen procedure met voldoende juridische waarborgen voorhanden
was, oordeelt de Grote Kamer unaniem dat artikel 10 EVRM is
geschonden.
IV. Gemotiveerde beslissingen (decisions) tot niet-ontvankelijkheid en schrapping van de rol in zaken tegen Nederland1
Niet-ontvankelijk:

1
Uit het veel omvangrijkere aantal beslissingen tot niet-ontvankelijkheid en schrapping
van de rol in zaken tegen Nederland betreft
het hier uitsluitend beslissingen die zijn
gemotiveerd door een Kamer van het Hof.

Schuitemaker (4 mei 2010, 15906/08)
Klaagster ontving sinds 1 september 1983 een uitkering op basis van de
Rijksgroepregeling werkloze werknemers. Vanaf 1 augustus 1996 ontving
zij een uitkering op basis van de Algemene Bijstandswet. Beide regelingen
verplichtten de uitkeringsgerechtigde om inspanningen te verrichten om
«passend werk» te accepteren. Op 1 januari 2004 werd de Wet Werk en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 481, nr. 7

5

Bijstand van kracht. De voorwaarde aan toekenning van een uitkering op
basis van deze wet is dat men «algemeen geaccepteerde arbeid»
aanvaardt, op straffe van een korting op de uitkering. Klaagster maakt
bezwaar tegen deze nieuwe voorwaarde. Nadat de Centrale Raad van
Beroep haar in het ongelijk heeft gesteld, klaagt zij bij het Hof dat de
verplichting onder de Wet Werk en Bijstand om algemeen maatschappelijk aanvaard werk te accepteren en te behouden strijdig is met het
verbod op dwangarbeid, zoals neergelegd in artikel 4 EVRM. Het Hof
constateert dat de verplichting feitelijk een voorwaarde is voor toekenning
van een uitkering en stelt dat staten gerechtigd zijn om voorwaarden te
verbinden aan de toekenning van uitkeringen op basis van sociale
zekerheid. Met name een verplichting om aantoonbare inspanningen te
verrichten om algemeen aanvaard werk te accepteren kan niet onredelijk
worden geacht. Dit geldt temeer daar klaagster niet verplicht was werk te
accepteren dat niet algemeen maatschappelijk aanvaard was of
waartegen gewetensbezwaren bestaan. Het Hof verklaart de klacht
kennelijk ongegrond.
El Morabit (18 mei 2010, 46897/07)
Klager werd na zijn arrestatie als vermeend lid van de Hofstadgroep op
basis van een AIVD-ambtsbericht ongewenst verklaard. Hij klaagde over
een schending van artikel 8 EVRM in verband met het privé- en familieleven met zijn ouders. Het Hof wijst de klacht af omdat klager al meerderjarig was ten tijde van zijn uitzetting en er in die gevallen sprake moet zijn
van een bijzondere afhankelijkheid van zijn ouders teneinde de
bescherming van artikel 8 EVRM te kunnen inroepen. Ook klaagt hij onder
artikel 13 EVRM over het gebrek aan inzage van de aan het
AIVD-ambtsbericht onderliggende documenten. Aangezien de klacht
onder artikel 8 EVRM niet «arguable» is, wijst het Hof ook deze klacht af.
Bousana (18 mei 2010, 21167/08)
Na 414 dagen voorlopige hechtenis wegens verdenking van lidmaatschap
van een criminele organisatie met terroristisch oogmerk claimde klager op
basis van artikel 89 Sv schadevergoeding. Het gerechtshof wees deze
claim af aangezien klager wel degelijk lid was geweest van de Hofstadgroep wetende wat de doelstelling van de groep was, zij het dat zijn rol
ondergeschikt en passief was geweest. Klager stelt dat deze motivering in
strijd is met de onschuldpresumptie, zoals neergelegd in artikel 6, tweede
lid, EVRM. Het Hof verklaart de klacht kennelijk ongegrond aangezien het
gerechtshof niets anders deed dan onderdelen van de vrijspraak van
klager herhalen en de uitspraak geen (vermoeden van) schuld van klager
bevat.
Kemevuako (1 juni 2010, 65938/09)
In 2001 komt klager, afkomstig uit Angola, in Nederland aan. Hij dient een
asielverzoek in, maar dit wordt afgewezen. Ook een later ingediend
verzoek om een verblijfsvergunning wordt afgewezen. Op 15 juni 2009
wijst de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State het door
klager ingestelde beroep af. Op 14 december 2009 stuurt klager het Hof
een fax, waarin hij aankondigt dat hij een klacht wil indienen over
schending van artikel 8 EVRM. Het Hof antwoordt dat klager tot 4 maart
2010 de tijd heeft om een volledig ingevuld verzoekschrift, tezamen met
alle relevante documenten, in te sturen. Op 12 maart 2010 (poststempel
10 maart 2010) ontvangt het Hof deze stukken. Het Hof verklaart de klacht
op grond van artikel 35, eerste lid, EVRM niet-ontvankelijk.
Van Anraat (6 juli 2010, 65389/09)
Klager heeft ten tijde van het regime van Saddam Hoessein aan de Irakese
militaire industrie grote hoeveelheden thiodiglycol geleverd, een
grondstof voor de productie van mosterdgas. Het hiermee gemaakte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 481, nr. 7

6

mosterdgas is door het Irakese regime ingezet tegen strijders en burgers
in de oorlog tegen Iran en in aanvallen gericht tegen de Koerdische
bevolking in het noorden van Irak. Klager is in Nederland vervolgd
wegens medeplichtigheid bij schending van wetten en gebruiken van de
oorlog. Klager is door het gerechtshof ’s-Gravenhage in mei 2007
veroordeeld tot zeventien jaar gevangenisstraf. Het hiertegen ingestelde
cassatieberoep is verworpen. Klager stelt bij het Hof dat zijn veroordeling
onder meer in strijd is met artikel 7 EVRM. Het Hof oordeelt dat niet kan
worden gesteld dat, ten tijde van de handelingen van klager die uiteindelijk tot zijn vervolging zouden leiden, er enige onduidelijkheid was over
het strafbare karakter van het gebruik van mosterdgas tegen hetzij een
tegenstander in een internationaal geschil hetzij een burgerbevolking die
aanwezig is in de gebieden die door dit conflict worden geraakt. Van
klager kon daarom redelijkerwijs worden verwacht dat hij zich bewust zou
zijn van de staat van het recht en indien nodig stappen voor advies
hierover zou nemen. Uit het vorenstaande volgt dat de klacht kennelijk
ongegrond is.
Van den Berg en Sarrì (2 november 2010, 7239/08)
Eerste klaagster (klaagster), van Nederlandse nationaliteit, leeft afwisselend in Spanje en Italië met haar Italiaanse partner. Op 5 april 2000
wordt uit die relatie tweede klaagster geboren (de dochter), over wie de
ouders gezamenlijk het ouderlijk gezag hebben. De relatie tussen beide
ouders verslechtert en in 2003 verzoekt klaagster de rechtbank Utrecht om
haar alleen het ouderlijk gezag over haar dochter toe te kennen. Een
vergelijkbaar verzoek dient zij in bij de rechtbank in Turijn. In een
voorlopige uitspraak kent de Turijnse rechtbank klaagster het ouderlijk
gezag toe in afwachting van een onderzoek van een Italiaanse welzijnsinstantie naar de vraag welke ouder het best voor de dochter kan zorgen. De
rechter bepaalt bovendien dat de dochter in de tussentijd Italië niet mag
verlaten. Niettemin neemt klaagster haar dochter in 2004 mee naar
Nederland. De rechtbank in Turijn beveelt daarop de terugkeer van de
dochter naar Italië. Klaagster geeft geen gehoor aan dit bevel, noch aan
het gelijkluidende advies van de «Centrale Autoriteit» in de zin van het
Verdrag betreffende burgerrechtelijke aspecten van internationale
kinderontvoering (het Haags Verdrag). Daarop verzoekt de Centrale
Autoriteit de rechtbank Amsterdam om klaagster te bevelen haar dochter
naar Italië terug te brengen. De rechtbank weigert dit verzoek op grond
van artikel 13 onder b van het Haags Verdrag: het vertrek van de dochter
uit Italië was onrechtmatig, maar het is volgens de rechtbank in haar
belang om in Nederland te blijven. In 2005 wijst een rechter in Turijn in
hoger beroep het gezag over de dochter toe aan de vader. De uitspraak
van de rechtbank Amsterdam wordt bevestigd door het gerechtshof
Amsterdam. De vader stelt vervolgens cassatie in bij de Hoge Raad, die de
uitspraak van het Gerechtshof vernietigt omdat de verzoekende staat niet
op basis van zijn eigen bevindingen mag oordelen dat is voldaan aan de
criteria van artikel 13 onder b van het Haags Verdrag. De zaak wordt
terugverwezen naar het gerechtshof Den Haag, dat onder meer op basis
van de verklaringen van de dochter zelf oordeelt dat artikel 13 onder b van
het Haags Verdrag niet van toepassing is. Tegen deze uitspraak stelt
klaagster beroep in cassatie in. In 2007 keert de dochter terug naar Italië.
De Hoge Raad wijst het cassatieberoep van klaagster af. De gewone
verblijfplaats (Italië) van de dochter was volgens de Hoge Raad niet
gewijzigd door het verstrijken van de tijd en de vestiging in een andere
staat. Verder was het recht op gezinsleven van klaagster en haar dochter
(artikel 8 EVRM) niet geschonden. Bij het Hof stelt klaagster dat de
beslissing van de Nederlandse autoriteiten om haar dochter van haar te
scheiden in strijd is met artikel 8 EVRM. Het Hof stelt vast dat sprake is
van gezinsleven tussen klaagster en haar dochter en dat daarop een
inbreuk is gemaakt. Het Hof beoordeelt vervolgens of sprake is van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 481, nr. 7

7

eerlijke en proportionele balans tussen de belangen van de dochter, de
beide ouders en de openbare orde. Het Hof overweegt dat de Nederlandse
autoriteiten een nauwkeurige beoordeling hebben uitgevoerd van de
situatie, die tot de conclusie heeft geleid dat de dochter onrechtmatig was
weggehaald uit haar gewone verblijfplaats en er geen redenen waren om
te geloven dat de dochter na terugkeer in een onaanvaardbare situatie
terecht zou komen. Daarbij acht het Hof van belang dat het gerechtshof de
dochter zelf heeft gehoord en haar mening in de beoordeling heeft
betrokken. Verder overweegt het Hof dat klaagster de procedures over het
ouderlijk gezag in Italië heeft voortgezet en dat zij niet geheel verhinderd
wordt om haar gezinsleven met haar dochter uit te oefenen. Het Hof
concludeert dat de inbreuk op het recht op gezinsleven niet disproportioneel is en verklaart de klacht kennelijk ongegrond.
Joesoebov (16 november 2010, 44719/06)
Klager verlaat in 1999 Azerbeidjan en vraagt op 5 juli 2000 asiel aan in
Nederland op grond van het feit dat hij door het Azerbeidjaanse ministerie
van nationale veiligheid wordt gezocht wegens desertie. Dit asielverzoek
wordt afgewezen. Klager wordt artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag
1951 tegengeworpen en ongewenst verklaard. Het Hof verklaart de klacht
onder artikel 3 EVRM niet-ontvankelijk aangezien klager niet binnen
afzienbare termijn bedreigd wordt met daadwerkelijke uitzetting.
Voorzover de klacht zich richt op tegenwerping van artikel 1 F Vluchtelingenverdrag, merkt het Hof op dat deze klacht ratione materiæ buiten de
rechtsmacht van het Hof valt.
Geschrapt van de rol:
Van Dalsum & Schouten
Krops
Registe
Khawarin
Dala
Girgis
Roovers
Elci
Çuban
Niazi
Tobiya
Deveci
Sanogo
R.W.
Ahmed al Saady
Y.O.K.
Hasan Mahamed
Artemi & Gregory
Siewnath

38838/05
26748/07
28620/09
32431/09
47880/07
185/10
22523/08
20528/07
31103/06
14126/06
58877/09
33874/07
32702/07
37281/05
199/10
3051/06
44517/09
35524/06
23784/08

19 januari
23 maart
23 maart
1 april
11 mei
18 mei
18 mei
18 mei
18 mei
15 juni
15 juni
6 juli
9 juli
22 september
23 september
28 september
28 september
11 oktober
19 oktober

Deels ontvankelijk, deels niet-ontvankelijk:
Uitgeversmaatschappij
De Telegraaf B.V. e.a.

39315/06

18 mei

V. Uitspraken in zaken tegen Nederland die geagendeerd zijn door
het Comité van Ministers in het kader van het toezicht op grond
van Artikel 46, tweede lid, EVRM
In zaken voorzien van een * is het inhoudelijk toezicht op de tenuitvoerlegging afgerond, maar moet door het secretariaat van het Comité van
Ministers nog een afsluitende resolutie worden voorbereid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 481, nr. 7

8

Doerga*
Morsink
Brand
Nakach*
Mathew
Schenkel*
Geerings
Voskuil
A.
Sanoma Uitgevers B.V.

50210/99
48865/99
49902/99
5379/02
24919/03
62015/00
30810/03
64752/01
4900/09
38224/03

27 april 2004
11 mei 2004
11 mei 2004
30 juni 2005
29 september 2005
27 oktober 2005
1 maart 2007
22 november 2007
20 juli 2010
14 september 2010

VI. In 2010 genomen maatregelen tot tenuitvoerlegging van
eerdere uitspraken
Doerga (27 april 2004, 50210/99)
Het Hof constateerde een schending van het privé-leven van klager als
bedoeld in artikel 8 EVRM. Klager, gedetineerd in «de Marwei», had de
politie een valse tip gegeven over een op handen zijnde vluchtpoging van
medegedetineerden. Naar aanleiding daarvan werden zijn telefoongesprekken vanaf dat moment op band opgenomen. De opnames werden
bewaard en later gebruikt als bewijs van een strafbaar feit, waarvoor
klager werd veroordeeld. Het Hof constateert dat het opnemen van
telefoongesprekken ten tijde van de feiten van de zaak was gebaseerd op
het huishoudelijk reglement van «de Marwei». Dat reglement bepaalde
onder meer dat opgenomen telefoongesprekken na afluisteren onmiddellijk dienden te worden gewist. Uit het feit dat in casu deze regel niet
verhinderde dat de opnames nog geruime tijd bewaard bleven en konden
worden gebruikt als bewijs in een strafprocedure, leidt het Hof af dat de
regelgeving de vereiste voorzienbaarheid ontbeert, waarmee deze niet
voldoet aan de voorwaarden die een inbreuk op het recht op privé-leven,
als bedoeld in artikel 8 lid 2 EVRM, kunnen rechtvaardigen. Bij de
consultatieronde betreffende de opgestelde Algemene Maatregel van
Bestuur (AMvB) Toezicht telefoongesprekken in justitiële inrichtingen
bleek dat deze AMvB een meer expliciete wettelijke grondslag behoefde.
Daarin is inmiddels voorzien met de Wet van 12 juni 2009 tot wijziging van
het Wetboek van Strafrecht, Wetboek van Strafvordering en enkele
aanverwante wetten in verband met de strafbaarstelling van het
deelnemen en meewerken aan training voor terrorisme, uitbreiding van
de mogelijkheden tot ontzetting uit het beroep als bijkomende straf en
enkele andere wijzigingen (Stb. 2009, 245). De AMvB, het Besluit toezicht
telefoongesprekken justitiële inrichtingen, is op 1 januari 2011 in werking
getreden.
Bocos-Cuesta (10 november 2005, 54789/00)
Klager was veroordeeld vanwege het plegen van ontucht met vier
minderjarigen, met name op basis van de verklaringen die laatstgenoemden tegenover de politie hadden afgelegd. Een verzoek van de
advocaat van klager om de slachtoffers als getuigen te horen was door de
rechtbank en het gerechtshof afgewezen, gelet op de leeftijd van de
slachtoffers en omdat dit zou leiden tot een herleving van de traumatische
ervaring. Klager meende dat het recht op een eerlijk proces vereist dat hij
in de gelegenheid gesteld had moeten worden om de minderjarigen te
horen. Het Hof oordeelde dat klager in de gelegenheid had moeten
worden gesteld om getuigen die bewijs tegen hem hebben geleverd, te
doen ondervragen. Het Hof kwam tot een schending van artikel 6 EVRM.
De praktijk is hierop aangepast, zoals neergelegd in de Aanwijzing auditief
en audiovisueel registreren van verhoren van aangevers, getuigen en
verdachten (Staatscourant van 28 juli 2010, nr. 11885).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 481, nr. 7

9

Tuquabo-Tekle (1 december 2005, 60665/00)
Het Hof constateerde een schending van het recht op familie- en gezinsleven als bedoeld in artikel 8 EVRM, als gevolg van de weigering van de
regering om de in Eritrea verblijvende, vijftienjarige dochter van klaagster
verblijf bij haar familie in Nederland toe te staan. Zoals eerder gemeld in
vorige rapportages is het beleid inmiddels aangepast aan deze uitspraak.
Aan de gemachtigde van klaagster is bericht dat indien de dochter van
klaagster zich tot de ambassade wendt, een machtiging tot voorlopig
verblijf zal worden verstrekt. Op 4 februari 2010 heeft de Nederlandse
ambassade in Khartoum de dochter van klaagster een visum en een
laissez-passer verstrekt. Inmiddels is zij daadwerkelijk naar Nederland
gekomen.
Bij de Regering aanhangige Hofzaken in grafieken
Totaal zaken per categorie

Vreemdelingenzaken per categorie

«Dublinzaken» per categorie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 481, nr. 7

10

Vreemdelingenzaken per nationaliteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 481, nr. 7

11