Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3735
Vragen van het lid Peters (CDA) aan de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media over het bericht «Lerarentekort alleen maar groter door
coronamiljarden» (ingezonden 14 juli 2021).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 13 augustus 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 3639.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Miljarden voor onderwijs: Lerarentekort
wordt er alleen maar groter door»?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het bericht.
Vraag 2
Kunt u aangeven op hoeveel scholen er sprake is van oplopende lerarentekorten en hoe vaak wordt gekozen voor vierdaagse schoolweken en digitaal les?
Gaat het hierbij vooral om basisonderwijs of ook om voortgezet onderwijs en
wat is de verdeling onderling?
Antwoord 2
Scholen in het primair onderwijs hebben ruimte om maximaal zeven weken
per jaar een vierdaagse schoolweek in te roosteren. In het voortgezet
onderwijs gaat veelal om uitval een vak (lesuur) en leidt dit niet tot een
vierdaagse schoolweek of digitaal les. In het najaar ontvangt u de meest
recente cijfers over onderwijsarbeidsmarkt. Het aantal scholen dat een
vierdaagse schoolweek of digitaal les inzet als noodmaatregel maakt daar
geen onderdeel van uit.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat scholen vooral op papier geld hebben uitgegeven aan
extra vacatures, maar deze niet (allemaal) kunnen opvullen? Gaat het hierbij
om scholen die ervoor hebben gekozen om vooral in te zetten op extra

1

ah-tk-20202021-3735
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

RTL Nieuws, 13 juli 2021. https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5241484/
coronamiljarden-investering-onderwijs-lerarentekort-rondgang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

personeel of gaat het ook om scholen die een mix van maatregelen hebben
gekozen uit de zogenaamde menukaart om de achterstanden weg te werken?
Antwoord 3
De scholen starten in het nieuwe schooljaar met hun programma’s om de
corona-gerelateerde vertragingen te herstellen. De periode tot de zomer
hebben scholen gebruikt om op basis van de schoolscan en de menukaart
met het team te bepalen welke maatregelen zij na de zomer willen inzetten.
Gezien de krappe arbeidsmarkt is het opvullen van de vacatures inderdaad
een uitdaging. Scholen krijgen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs
(hierna: Nationaal Programma) handvatten om ze hierbij te ondersteunen en
er is ruimte om maatregelen te kiezen die passen bij hun situatie. Scholen die
te maken hebben met tekorten zullen mogelijk andere maatregelen kiezen
dan scholen die daar geen last van hebben. Tegelijkertijd vragen veel
interventies op de menukaart geen extra leraren, dat is wel het geval bij
klassenverkleining. De overige maatregelen op de menukaart zijn in te vullen
door het eigen personeel met mogelijk extra training, of door bijvoorbeeld
vakkrachten, onderwijsassistenten en ander personeel.
Vraag 4
Kunt u bevestigen dat deze problemen vooral op scholen met een moeilijker
leerlingenpopulatie speelt, zoals scholen in achterstandswijken en het
speciaal onderwijs? Zo ja, komt dit doordat leraren nu vanwege de krappe
arbeidsmarkt ook vaker ervoor kiezen om zich als zzp-er te laten inhuren en
kieskeuriger zijn waar ze werken, of spelen er ook andere factoren mee, zoals
minder uren kunnen werken voor hetzelde salaris?
Antwoord 4
In de onlangs verstuurde Kamerbrief heb ik u gemeld dat we bij de uitvraag
naar de actuele tekorten in de G5 zien, dat doorgaans op scholen met veel
leerlingen met risico op onderwijsachterstanden, en dus een complexe
leerlingenpopulatie, de tekorten groter zijn.2 Daarom ondersteun ik in het
Nationaal Programma scholen met extra uitdagingen, waar het lerarentekort
doorgaans groter zijn. Deze scholen krijgen ook extra geld om het personeel
extra te belonen met een arbeidsmarkttoelage. Hiervoor is € 375 mln.
vrijgemaakt. Door de krapte op de arbeidsmarkt kunnen leraren vaker kiezen
bij welke school zij willen werken. Bij het maken van de keuze op een
bepaalde school te gaan werken en in welke contractvorm- en omvang spelen
voor leraren meerdere factoren mee. Een school dichter bij huis, het concept
van de school en kenmerken van de leerlingenpopulatie zijn een paar van die
factoren.
Vraag 5
Kunt u aangeven in hoeverre deze beweging ook al zichtbaar was na de
salarisverhogingen onder Rutte-III, doordat leraren voor hetzelde werk minder
uren konden gaan werken en ook kieskeuriger werden waar ze gingen
werken? Zo ja, waarom is met dit effect geen rekening gehouden bij de
besteding van het Nationaal Programma Onderwijs?
Antwoord 5
Zoals in het vorige antwoord staat, hebben leraren door de krapte op de
arbeidsmarkt meer te kiezen waar het gaat om de school waar zij willen
werken. Ook de keuze om minder te gaan werken, al dan niet door een
salarisverhoging is een individuele keuze van leraren. Scholen en besturen
stimuleren leraren juist ook om (tijdelijk) meer uren te gaan werken om zo
tekorten aan te pakken.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de inzet op alleen meer personeel, niet gaat zorgen
voor het wegwerken van achterstanden in het onderwijs, ook omdat het gaat
om incidentele gelden? Deelt u de mening dat eveneens ingezet moet worden
op betere scholing van het eigen personeel en andere interventies uit de

2

Kamerstuk 27 923, nr. 418

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

menukaart die ook zonder extra personeel of minder extra personeel
uitgevoerd kunnen worden?
Antwoord 6
Net als u ben ik van mening dat alleen meer personeel niet zorgt voor het
inhalen van achterstanden. Juist daarom werken we met een menukaart met
effectieve maatregelen en hebben scholen de ruimte om die maatregelen te
kiezen die het beste aansluiten bij hun specifieke situatie. Op schoolniveau
kan namelijk, door de teams, worden gekozen hoe de middelen worden
ingezet (conform de huidige werkdruksystematiek). Het Nationaal Programma
biedt ook de ruimte om te investeren in scholing van personeel.
Vraag 7
Bent u bereid om samen met het onderwijsveld te bekijken hoe deze
negatieve effecten van de coronamiljarden kunnen worden opgevangen om
het verder oplopen van achterstanden op de scholen in het algemeen, en de
achterstandscholen en speciaal onderwijs in het bijzonder, tegen te gaan?
Bent u bereid om te bekijken hoe banen op deze scholen aantrekkelijker
gemaakt kunnen worden, zittend personeel verleid kan worden meer uren te
gaan werken en meer ingezet kan worden op andere maatregelen van de
menukaart die samen met andere scholen vormgegeven kunnen worden?
Bent u bereid te bekijken hoe met specifieke scholing van docenten de
achterstanden het beste kunnen worden ingelopen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Met de mix van maatregelen op de menukaart bied ik ruimte aan scholen om
maatregelen te nemen die het beste aansluiten bij hun situatie. Scholen gaan
na de zomervakantie starten met de uitvoering van hun plannen. Om te
stimuleren dat leraren op deze scholen blijven werken, kunnen scholen door
middel met de al eerder genoemde arbeidsmarkttoelage het personeel extra
belonen. Daarnaast zie ik dat schoolbesturen het personeel stimuleert om
meer te gaan werken. Ik monitor het Nationaal Programma en kan hierop
eventueel op bijsturen. Het is aan scholen om samen met hun personeel te
bespreken welke maatregelen het beste aansluiten om de achterstanden te
herstellen, en welke scholing daarvoor eventueel nodig is. Hier is ruimte voor
binnen het Nationaal Programma.
Vraag 8
Bent u tevens bereid het bovenstaande punt mee te nemen in het tussentijdse monitoring-moment van begin volgend jaar?
Antwoord 8
Ik monitor de aanpak van de tekorten en het Nationaal Programma breed en
zal u hier ook over informeren.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Van
Haga (Groep Van Haga), ingezonden 13 juli 2021 (vraagnummer 2021Z13649).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3