Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-04

Ontwikkelingsraad

Nr. 226

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 28 november 2019
De algemene commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over
de brief van 15 november 2019 over de geannoteerde agenda Raad
Buitenlandse Zaken Ontwikkelingssamenwerking van 25 november 2019
(Kamerstuk 21 501-04, nr. 225), over de brief van 29 mei 2019 over het
verslag van de Raad Buitenlandse Zaken Ontwikkelingssamenwerking van
16 mei 2019 (Kamerstuk 21 501-04, nr. 224) en over de brief van 16 juli
2019 over de jaarlijkse brief over EU ontwikkelingssamenwerking
(Kamerstuk 34 952, nr. 80)
De vragen en opmerkingen zijn op 20 november 2019 aan de Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking voorgelegd. Bij
brief van 22 november 2019 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
De Roon
Adjunct-griffier van de commissie,
Konings

kst-21501-04-226
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

1

Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie danken de Minister voor Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking voor de geannoteerde agenda over de
Raad Buitenlandse Zaken / Ontwikkelingssamenwerking van 25 november
2019, die zij aan de Kamer heeft doen laten toekomen. Deze leden hebben
hier nog enkele vragen over.
Ten aanzien van de bespreking over de optimalisatie van de Europese
financieringsarchitectuur voor ontwikkeling vernemen de leden van de
VVD-fractie graag wat de appreciatie van de Minister is ten aanzien van
het Wise Person’s Group (WPG)-rapport. Deelt zij de observatie die in het
rapport naar voren komt dat de huidige financieringsarchitectuur te
gefragmenteerd is? Deelt zij de lange termijn-aanbeveling in het rapport
dat het noodzakelijk is om uiteindelijk toe te bewegen naar één Europees
ontwikkelingsfinancieringsinstituut?
1. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwelkomt het rapport van de Wise Persons Group
en zet in op spoedige uitwerking van en besluitvorming over de
implementatie van de korte termijn aanbevelingen. Nederland
erkent dat de coördinatie vanuit de Commissie en de samenwerking tussen de Europese financiële instellingen verbeterd kan
worden om fragmentatie te beperken en de specifieke expertise
van de betrokken instellingen optimaal te benutten. De
Commissie heeft hiertoe al een aantal goede voorstellen gedaan,
onder andere in het kader van het nieuwe externe financieringsinstrument, het »Instrument voor Nabuurschap, Ontwikkeling en
Internationale samenwerking (NDICI)1» onder het nieuwe
Meerjarige Financieel Kader. Daarnaast ziet het kabinet een
belangrijke rol voor de Raad, specifiek de Raad Buitenlandse
Zaken / Ontwikkelingssamenwerking, voor het geven van meer
strategische sturing.
Het rapport concludeert dat het wenselijk zou zijn om op de
lange termijn één EU ontwikkelingsbank te creëren met de
Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD), een
nieuwe instelling of de Europese Investeringsbank (EIB) als basis.
Het kabinet onderschrijft het advies van het rapport dat verdere
haalbaarheidsstudies benodigd zijn om een positie over de drie
voorgelegde opties te kunnen bepalen. Daarnaast is het kabinet
van mening dat in deze analyse ook de optie van verbetering van
de huidige institutionele inrichting moet worden meegenomen.
Om in de toekomst een afwogen keuze te kunnen maken, zouden
de haalbaarheidsstudies oog moeten houden voor de bredere
context, met aandacht voor de financieringsbehoeften van
ontvangende landen en de private sector en de rol van andere
(multilaterale) ontwikkelingsbanken actief in Sub-Sahara Afrika.
Daarnaast zet Nederland in op de ontwikkeling van heldere
toetsingscriteria waaronder ontwikkelingsimpact, waarborging
bredere EU belangen en efficiëntie (waaronder benutten huidige
expertise).
In de tussentijd roept Nederland de EIB en de EBRD op tot
terughoudendheid op institutionele veranderingen die vooruitlopen op de beslissing van de Raad over de toekomst van de
Europese financiële architectuur.
1

Zie ook het BNC fiche van 17 augustus 2018 (Kamerstuk 22 112, nr. 2682).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

2

En wat is de inzet van de Minister om te bereiken dat Nederlandse
bedrijven ook daadwerkelijk gebruik kunnen en weten te maken van een
nieuwe Europese financiële instelling voor ontwikkeling?
2. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet wil op basis van verdere haalbaarheidsstudies een
positie innemen over de wenselijkheid van een nieuwe Europese
financiële instelling voor ontwikkeling. Daarbij is ontwikkelingsimpact – waaronder bijdragen aan de duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s), klimaat en private sector mobilisatie – voor
Nederland leidend. Daarnaast zal het kabinet oog houden voor de
bredere EU belangen.
Nederland pleit binnen de Europese Unie consequent voor een
open architectuur voor ontwikkelingsfinanciering, waarin
partijen met elkaar concurreren om het behalen van zo veel
mogelijk ontwikkelingsimpact. Een dergelijke architectuur komt
Nederlandse partijen ten goede. Een dergelijke open architectuur
bestaat al onder het huidige Europese Fonds voor Duurzame
Ontwikkeling (EFSD). Mede dankzij Nederlandse inzet is deze ook
verankerd in de Raadspositie over het Instrument voor het
Nabuurschap, Ontwikkeling en Internationale Samenwerking
(NDICI) onder het nieuwe Meerjarige Financiële Kader (MFK).
Wat moet volgens de Minister de rol van Financierings-Maatschappij voor
Ontwikkelingslanden (FMO) hierbij zijn?
3. Antwoord van het kabinet:
Het Wise Persons Group rapport erkent de belangrijke rol van
nationale ontwikkelingsbanken, zoals FMO, in de implementatie
van EU-financieringsinstrumenten. Deze partijen hebben namelijk
ervaring met het opereren in complexe gebieden waar niet of
nauwelijks andere (markt)partijen actief zijn. In alle scenario’s
van het Wise Persons Rapport spelen de nationale ontwikkelingsbanken dan ook een belangrijke rol.
FMO is momenteel al een belangrijke implementatiepartner van
de EU, zo heeft FMO op basis van goede voorstellen, 7,3% van de
garanties vanuit het Europees Fonds voor Duurzame Ontwikkeling (EFSD) ontvangen. Met deze garanties, en met behulp van
de Nederlandse staat, heeft FMO bijvoorbeeld NASIRA opgezet.
Dit programma richt zich onder andere op de financiering van
vrouwelijke en jonge ondernemers en ondernemers met een
migratieachtergrond, voornamelijk in de BHOS focusregio’s.
Deze open architectuur, zoals momenteel verwerkt in de
vormgeving van het «Instrument voor Nabuurschap, Ontwikkeling en Internationale samenwerking (NDICI)» onder het nieuwe
Meerjarig Financieel Kader 2021–2027, zal er naar verwachting
ook voor zorgen dat FMO een belangrijke uitvoerende rol blijft
spelen.
De leden van de VVD-fractie zijn daarnaast van mening dat een grotere
impact en zichtbaarheid van Europese ontwikkelingsfinanciering
belangrijk is. Deelt de Minister de mening van de leden van de VVD-fractie
dat een conform de aanbeveling van het WPG-rapport nieuw op te richten
Europese financiële instelling een breed genoeg mandaat dient te hebben
om competitieve financiering te kunnen verschaffen op zowel het terrein

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

3

van export als ontwikkelingsfinanciering? En dat een dergelijke instelling
ook in staat moet zijn om zowel publiek als privaat gefinancierde
projecten te ondersteunen?
4. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet heeft in afwachting van de verdere uitwerking in de
haalbaarheidsstudies, nog geen positie ingenomen over de
wenselijkheid van de oprichting van één EU ontwikkelingsbank,
noch over een toekomstige inrichting van een dergelijke
instelling. Bij de toekomstige appreciatie van de opties zal
ontwikkelingsimpact voor Nederland leidend zijn maar zal er ook
rekening worden gehouden met de waarborging van bredere
strategische belangen van de Europese Unie, bijvoorbeeld op het
gebied van economie en veiligheid.
In het algemeen beaamt Nederland dat ontwikkelingsfinanciering
in grote mate gebruik moet maken van een combinatie van
verschillende financieringsbronnen, zowel publiek als privaat
gefinancierd, om de mondiale uitdagingen aan te kunnen.
Op dit moment, zo constateren de leden van de VVD-fractie, wordt er
bijvoorbeeld fors geïnvesteerd in infrastructuurprojecten in Afrika. Het
overgrote deel van deze investeringen komt uit Azië. Deze leden zijn
benieuwd naar de visie van de Minister op de Europese financieringsinstrumenten ten aanzien van dergelijke investeringen in Afrika. Hoe kan
ervoor worden gezorgd dat de Europese instrumenten voor ontwikkelingsfinanciering gelijk aan die in Azië of de Verenigde Staten competitiever worden ten aanzien van zulke infrastructuurinvesteringen?
5. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet vindt dat de EU zich rekenschap moet geven van de
actievere rol van andere actoren, zoals Aziatische actoren en de
Verenigde Staten en wil, zoals aangegeven in de China-strategie,
in EU-kader toewerken naar een bewustere inzet van de comparatieve voordelen van de EU in onder andere Afrikaanse landen. De
EU en Nederlandse inzet op ontwikkelingssamenwerking zijn
primair gericht op het behalen van de duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s) en het aanpakken van grondoorzaken van
armoede en instabiliteit, als onderdeel van een breder geïntegreerd buitenlandbeleid. Daarnaast zal de EU blijven inzetten op
behoud van hoge standaarden op het terrein van ontwikkelingsimpact, mens en milieu.
Hoe kan volgens de Minister een nieuwe Europese ontwikkelingsinvesteringsbank Europese bedrijven helpen om gemakkelijker dergelijke
investeringen in Afrika te doen? En deelt de Minister de opvatting van de
leden van de VVD-fractie dat de betrokken financieringen ook gelinkt
zouden moeten zijn aan Europese strategische belangen?
6. Antwoord van het kabinet:
In algemene zin financieren ontwikkelingsbanken vooral
overheden, het lokale bedrijfsleven of financiële intermediairs in
ontwikkelingslanden en zijn ze in veel mindere mate een directe
financier van ontwikkelingsrelevante activiteiten van Nederlandse bedrijven in deze landen. Wel kunnen deze banken
garanties afgeven voor ontwikkelingsrelevante investeringen en
winnen Nederlandse bedrijven geregeld opdrachten via

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

4

ongebonden aanbestedingen van ontwikkelingsbanken, door een
project dat door ontwikkelingsbanken wordt gefinancierd voor te
bereiden of uit te voeren. De inzet van ontwikkelingsbanken
blijkt van meerwaarde voor het realiseren of opschalen van
ontwikkelingsrelevante, innovatieve, Nederlandse oplossingen in
die situaties die de financiële markten nog als te risicovol
ervaart.
De rijksoverheid helpt op verschillende manieren om de toegang
van Nederlandse bedrijven tot multilaterale projecten en financiering te verbeteren. Een gespecialiseerd team binnen de
Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland2 en het diplomatieke
netwerk ondersteunen dagelijks Nederlandse bedrijven en
kennisinstellingen om kansen te creëren en verzilveren binnen
het werkveld van multilaterale organisaties. Uit klanttevredenheidsonderzoeken blijken ondernemers erg positief over deze
dienstverlening.
Het kabinet vindt dat bij de vormgeving van de Europese financieringsarchitectuur ook rekening gehouden moet worden met het
dienen van bredere strategische belangen van de Europese Unie,
bijvoorbeeld op het gebied van economie en veiligheid.
In het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken / Ontwikkelingssamenwerking van 16 mei 2019 vermeldt de Minister dat er doorlopende
gesprekken zijn tussen de Europese Commissie en de EU-lidstaten over de
vormgeving van de financiële architectuur voor duurzame ontwikkeling en
nabuurschap (NDICI). Graag vernemen de leden van de VVD-fractie van de
Minister op welke wijze zij in de Nederlandse inzet bij deze gesprekken
vorm gaat geven aan de motie van het lid Agnes Mulder (Kamerstuk
33 400 V, nr. 35) op basis waarvan de regering de opdracht heeft om zich
in internationale fora in te zetten voor een verdere beperking van
begrotingssteun. Naar de mening van de leden van de VVD-fractie bieden
deze gesprekken een uitgelezen kans om in Europees verband een
hernieuwd pleidooi tegen begrotingssteun te maken. Deelt de Minister
deze mening? Hoe gaat haar pleidooi tegen begrotingssteun vorm
krijgen?
7. Antwoord van het kabinet:
Tijdens het Algemeen Overleg op 3 oktober 2019 over «Onregelmatigheden publieke uitgaven Mali» heb ik aangegeven dat
Nederland zich constructief-kritisch opstelt in discussies en
besluitvorming over begrotingssteun in EU-verband (Kamerstuk
35 300 XVII, nr. 9). Het kabinet vindt dat begrotingssteun door EU
en IFI’s een effectief instrument kan zijn om economische groei
en armoedevermindering te bevorderen, mits deze gericht is op
het bevorderen van hervormingen en gepaard gaat met een
stevige politieke dialoog. Dankzij schaal en expertise zijn deze
multilaterale instellingen beter geschikt om hervormingen te
bevorderen en capaciteit van ontwikkelingslanden op te bouwen.
Begrotingssteun draagt risico’s in zich, maar heeft ook voordelen
zoals het feit dat het direct werken met overheden een
mogelijkheid biedt om met deze landen over nationaal beleid mee
te praten.

2

Zie de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland voor meer informatie:
https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/netwerken-en-contacten/
internationale-organisaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

5

Verder leidt begrotingssteun vaak tot goede ontwikkelingsresultaten, verminderde transactiekosten, minder versnippering van
internationale steun, versterking van het financieel beheer van de
systemen van ontvangende overheden en een betere dienstverlening door overheden. Voor ontwikkeling en effectieve armoedebestrijding is een functionerende overheid, die kan voorzien in de
basale dienstverlening aan de bevolking, essentieel.
Nederland ziet er in de comités voor extern beleid in Brussel op
toe dat de criteria die de EU hanteert bij het verlenen van
begrotingssteun strikt worden nageleefd en daarover verantwoording wordt afgelegd (Kamerstuk 34 952, nr. 80). Het kabinet
zal deze constructief-kritische lijn voortzetten.
Naast een pleidooi tegen begrotingssteun zou de inzet van de Minister bij
de voorgenoemde besprekingen volgens de leden van de VVD-fractie
eveneens gestuurd moeten worden door de motie van het lid Becker
(Kamerstuk 21 501-04, nr. 208), waarin de regering wordt opgedragen om
bij het vastleggen van het nieuwe meerjarige financiële kader voor
Europese ontwikkelingssteun er op aan te dringen om concrete afspraken
te maken over het terugdringen van irreguliere migratie en het terugnemen van uitgeprocedeerde onderdanen. Deelt de Minister deze
opvatting van de leden van de VVD-fractie? Hoe is zij van plan om
uitvoering te geven aan deze motie bij de doorlopende gesprekken tussen
de Europese Commissie en de EU-lidstaten over NDICI?
8. Antwoord van het kabinet:
De motie van het lid Becker verzoekt de regering om aan te
dringen op concrete afspraken over het aanpakken van grondoorzaken van migratie, het terugdringen van irreguliere migratie en
het terugnemen van uitgeprocedeerde onderdanen in een
vervolgverdrag tussen de EU en de ACS (Afrika, Caribisch gebied
en Stille Oceaan)-landen (Post-Cotonou). De onderhandelingen
over een Post-Cotonou verdrag zijn nog gaande. In lijn met de
motie Becker heeft Nederland gepleit voor duidelijke taal in het
EU-onderhandelingsmandaat over het nakomen van afspraken,
onder andere op het gebied van samenwerking bij de aanpak van
irreguliere migratie. In het onderhandelingsmandaat is nu
opgenomen dat partners in de reguliere politieke dialoog aangesproken kunnen worden op het niet nakomen van verplichtingen.
Ook in de onderhandelingen over het Instrument voor het
Nabuurschap, Ontwikkeling en Internationale Samenwerking
(NDICI) voor het nieuwe Meerjarige Financiële Kader heeft
Nederland gepleit voor heldere afspraken over samenwerking op
het gebied van de aanpak van irreguliere migratie. Ook deze
onderhandelingen zijn nog gaande.
Tot slot zouden de leden van de VVD-fractie graag zien dat meer Nederlandse bedrijven en organisaties in aanmerking komen voor de zogeheten
«delegated cooperation arrangements» van de Europese Unie. Wat is de
inzet van de Minister om ervoor te zorgen dat meer Nederlandse
bedrijven en organisaties in aanmerking komen voor Europese
hulpgelden, conform de motie van het lid Becker (Kamerstuk 34 952, nr.
18)?
9. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet zet zich in om Delegated Cooperation Arrangements
te faciliteren. Om gebruik te maken van deze vorm van samenwerking heeft een uitvoerder een accreditatie van de Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

6

Commissie nodig. Met deze accreditatie wordt vastgesteld dat
het financiële systeem van de uitvoerder in lijn is met de eisen
die de Europese Commissie hieraan stelt. Eén van de
voorwaarden voor het verkrijgen van de accreditatie is dat de
organisatie een publiek mandaat heeft. In Nederland zijn RVO,
FMO en het Directoraat Generaal Internationale Samenwerking
(DGIS) van het Ministerie van Buitenlandse Zaken geaccrediteerd.
Om Nederlandse partijen meer gebruik te kunnen laten maken
van de gedelegeerde fondsen, zullen de aanvragen moeten lopen
via de Nederlandse accreditaties. In lijn met de motie Becker
(Kamerstuk 34 952, nr. 18) is een beleidskader opgesteld, waarin
onder andere wordt ingegaan op de voorwaarden waaronder
Nederlandse organisaties gebruik kunnen maken van de DGIS
accreditatie.
Sinds januari 2019 is er binnen het Ministerie van Buitenlandse
Zaken een Steunfaciliteit voor het management van EU-fondsen
(EU-SF). Vanuit de EU-SF worden de mogelijkheden van Delegated
Cooperation samen met de Europese Commissie verkend. Ook
speelt de EU-SF een ondersteunende rol richting ambassades
en/of uitvoeringsorganisaties. Zodra er door bijvoorbeeld ambassades of uitvoeringsorganisaties mogelijke kansen worden
geïdentificeerd voor Delegated Cooperation, wordt de EU-SF
ingeschakeld. Wanneer de Europese Commissie het Ministerie van
Buitenlandse Zaken benadert voor mogelijkheden voor Delegated
Cooperation, kan het ministerie, waar mogelijk, uitvoeringsorganisaties actief benaderen. De EU-SF kan nader adviseren over
onder andere de vorm en inhoud van een programma, het budget,
en financiële verantwoording.
Vragen van de leden van het CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda voor de Raad Buitenlandse Zaken / Ontwikkelingssamenwerking van 25 november 2019. Deze leden hebben daarover de volgende
vragen.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister in kaart te brengen
hoeveel van de 74.4 miljard euro aan uitgaven van de EU aan ontwikkelingssamenwerking in 2018 is besteed in de focusregio’s.
10. Antwoord van het kabinet:
De Europese Commissie rapporteert jaarlijks gedetailleerd over
de inzet van de externe financieringsinstrumenten. In februari
2019 is de rapportage gepubliceerd over verslagjaar 2017 (juli
2016 tot juni 2017).3 Zoals blijkt uit de jaarrapportage, had de
Europese Commissie in verslagjaar 2.017 EUR 17 miljard tot haar
beschikking voor ontwikkelingssamenwerking wereldwijd. De
financiële annexen die bij het staff working document zijn
gevoegd geven inzicht in de verdeling van de fondsen op geografisch en thematisch gebied, afkomstig van het budget van het
directoraat-generaal (DG) Internationale Samenwerking en
Ontwikkeling (DEVCO), het Europees Ontwikkelingsfonds, het
budget van DG Nabuurschapsbeleid en Uitbreidingsonderhandelingen (NEAR), en het budget van andere DG’s. Deze tabel geeft

3

https://ec.europa.eu/europeaid/2018-annual-report-implementation-european-unionsinstruments-financing-external-actions-2017_en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

7

weer dat de bestedingen (disbursements) in de Nederlandse
focusregio’s als volgt zijn in verslagjaar 2017 (in miljoenen):
Sahel
Burkina Faso
Mali
Mauritanië
Niger
Nigeria
Senegal
Tsjaad
Hoorn
Ethiopië
Kenia
Oeganda
Soedan
Somalië
Zuid-Soedan
MENA
Algerije
Egypte
Irak
Jemen
Jordanië
Marokkko
Libanon
Libië
Tunesië
West Bank en Gaza Strip

159
189
33
224
247
47
131
189
131
120
100
231
213
59
101
167
145
195
213
152
57
133
241

Voorts vragen deze leden de Minister om een appreciatie te geven van het
rapport van de WPG over de aanbevelingen over de Europese financieringsstructuur voor ontwikkeling. De leden van de CDA-fractie vragen de
Minister daarbij specifiek in te gaan op de aanbevelingen die ook in de
geannoteerde agenda worden genoemd, namelijk een sterkere coördinerende rol van de Europese Commissie, hoe de meer strategische sturing
vanuit de Raad volgens de Minister vorm moet worden gegeven en of de
Kamer daar ook een rol in heeft, en de aanbeveling om op de lange
termijn een EU-ontwikkelingsbank te creëren.
11. Antwoord van het kabinet:
Zie de beantwoording onder vraag 1 voor de algemene appreciatie van het kabinet van het rapport van de Wise Persons
Group.
Het kabinet omarmt in het bijzonder de aanbeveling dat de
Europese Commissie een sterke coördinerende rol op zich neemt.
Dit betreft onder meer het samenbrengen van betrokken financiële instellingen, EIB, EBRD en nationale ontwikkelingsbanken,
om te spreken over het gezamenlijk bereiken van optimale
effectiviteit en synergie.
Ook omarmt het kabinet de aanbeveling van versterkte strategische sturing vanuit de Raad. Dit betekent dat er naar het
oordeel van het kabinet regelmatiger in de Raad moet worden
gesproken over de inzet en stroomlijning van de Europese
ontwikkelingsfinanciering en de aansluiting op nationale prioriteiten. De Kamer zal op de gebruikelijke manier betrokken blijven
bij de voorbereiding van deze Raden.
De financieringsstructuur zal worden aangenomen in de Raad Economische en Financiële Zaken (Ecofin) van 5 december. De leden van de
CDA-fractie vragen de Minister in hoeverre ze in overleg met de Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

8

van Financiën is over de financieringsstructuur en vragen de reeds
genoemde appreciatie uiterlijk voorafgaand aan het algemeen overleg
Ecofin met de Kamer te delen.
12. Antwoord van het kabinet:
De Raadsconclusies over het versterken van de Europese financieringsarchitectuur voor ontwikkeling zullen naar verwachting
worden aangenomen tijdens de Ecofin van 5 december. De inzet
op de discussie over de Europese financieringsarchitectuur voor
ontwikkeling, waaronder de Raadsconclusies over de opvolging
van het rapport, wordt in nauwe afstemming met de Minister van
Financiën ontwikkeld. De Nederlandse inbreng voor de Raadsconclusies is in lijn met de appreciatie van het Wise Persons Group
rapport, zoals vermeld onder vraag 1.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de achterliggende reden waarom
Nederland en Zweden de aangewezen landen zijn om een presentatie te
verzorgen over Ethiopië en Soedan.
13. Antwoord van het kabinet:
Nederland bepleit reeds langer dat in de Raad Buitenlandse
Zaken/Ontwikkelingssamenwerking vaker overkoepelende,
strategische, en toekomstgerichte vraagstukken moeten worden
besproken. Het gezamenlijk ondersteunen van landen in transitie
is een voorbeeld van zo’n relevant vraagstuk. Nederland en
Zweden agendeerden dit onderwerp in overleg met de Europese
Commissie en de Europese Dienst voor Extern Optreden.
Nederland zal een introductie verzorgen over de situatie in
Ethiopië, mede wegens de Nederlandse ervaring met, en ideeën
over, internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen en
duurzame productieomstandigheden, onder andere in Ethiopië.
Naast de genoemde thema’s vragen deze leden of de Minister daar ook de
grondoorzaken van migratie meeneemt in haar presentatie over Ethiopië
en in haar korte statement over Soedan.
14. Antwoord van het kabinet:
Zoals in de Beleidsnota Investeren in Perspectief aangegeven,
richt het kabinet zich onder meer op het creëren van werk en
inkomen voor jongeren en vrouwen in de focusregio’s, als
onderdeel van het beleid voor de ontwikkeling van de private
sector en de aanpak van grondoorzaken van onder andere
irreguliere migratie. Nederland zal onder meer ingaan op het
verbeteren van investeringsklimaat, de nexus onderwijsarbeidsmarkt, digitalisering en het mobiliseren van de private
sector. Dit zijn thema’s die medebepalend zijn bij de aanpak van
grondoorzaken van irreguliere migratie.
Wat betreft gender en onderwijs in Afrika noemt de Minister in de
geannoteerde agenda drie fondsen waaraan zowel de EU als Nederland
heeft bijgedragen om dit onderwerp aan te pakken. De leden van de
CDA-fractie vragen de Minister om per fonds aan te geven hoeveel
Nederland en hoeveel de EU heeft bijgedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

9

15. Antwoord van het kabinet:
Aan het Global Partnership for Education (GPE) hebben Nederland
en de EU – sinds de oprichting van het fonds in 2003 – cumulatief
respectievelijk USD 702 miljoen en USD 489 miljoen van het
totaalbedrag aan gecommitteerde fondsen (USD 5,6 miljard)
bijgedragen (stand per februari 2019).
Aan Education Cannot Wait (ECW) hebben Nederland en de EU –
sinds de oprichting van het fonds in 2016 – respectievelijk USD
24,5 miljoen en USD 19,1 miljoen bijgedragen.
Aan het International Finance Facility for Education (IFFEd) is tot
op heden door Nederland een bedrag van USD 3,6 miljoen
bijgedragen voor het ontwerp van het instrument zelf. De EU
heeft tot op heden nog niet financieel bijgedragen maar heeft wel
een bedrag van USD 6,7 miljoen toegezegd wanneer het
instrument eenmaal operationeel is. Onder het nieuwe Meerjarig
Financieel Kader van de EU (2021–2027) wordt een substantiële
bijdrage aan IFFEd verwacht. Nederland zal deelnemen aan IFFEd
met een garantie van USD 250 miljoen, voor 23 jaar vanaf 2020.
Tevens vragen deze leden de Minister aangaande het Comprehensive
Partnership met Afrika dat opgesteld zal worden door de nieuwe Europese
Commissie wat daarvan het tijdpad is, hoe de Nederlandse regering
daarbij geconsulteerd wordt en op welke manier de Kamer betrokken
wordt bij de vorming van dit nieuwe partnerschap. Voorts vragen zij aan
de Minister wat de inzet van deze Minister is aangaande dit partnerschap.
16. Antwoord van het kabinet:
De nieuwe Commissie heeft aangekondigd een Comprehensive
Strategy voor Afrika op te zullen stellen. Deze zal mogelijk in de
vorm van een Commissiemededeling gepubliceerd worden. De
nieuwe Commissie heeft zich nog niet uitgesproken over de wijze
van voorbereiding. Wel is de verwachting dat de Raad zich zal
buigen over de door de Commissie voor te stellen strategie. Het
kabinet zal de Kamer op de gebruikelijke wijze betrekken bij zijn
standpuntbepaling.
Het kabinet draagt steevast uit, ook richting de nieuwe
Commissie, dat het veel waarde hecht aan een sterk EU-Afrika
partnerschap. Het kabinet vindt het belangrijk dat deze
gebaseerd is op een gelijkwaardige relatie met ruimte voor een
breed scala aan thema’s. Nederland pleit er dan ook voor dat de
EU niet eenzijdig met prioriteiten voor het partnerschap komt,
maar in goed overleg met de Afrikaanse partners de agenda
vaststelt. Wat Nederland betreft is dit een brede agenda, gericht
op onder andere vrede en veiligheid, banen en investeringen,
digitalisering, klimaat, handel en regionale integratie.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda voor de Raad Buitenlandse Zaken / Ontwikkelingssamenwerking van 25 november 2019. Deze leden hebben hierover nog
enkele vragen.
Allereerst staat de Europese financieringsarchitectuur voor ontwikkeling
op de agenda. De leden van de D66-fractie verwelkomen, net als het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

10

kabinet, het rapport van de WPG over de optimalisatie van de Europese
financieringsarchitectuur voor ontwikkeling. Deze leden ondersteunen de
inzet om bij de haalbaarheidsstudies de financieringsbehoeften van
ontvangende landen en de private sector, net als het huidige speelveld in
Afrika (o.a. de rol van de Wereldbank, Afrikaanse Ontwikkelingsbank en
nationale ontwikkelingsbanken) moeten worden bekeken om de toegevoegde waarde van institutionele veranderingen inzichtelijk te maken. Zij
vragen in eerste instantie op welke termijn de Minister verwacht dat de
haalbaarheidsstudies zullen worden uitgevoerd en aan wat voor externe
partij zij moeten denken die deze studie zou kunnen uitvoeren.
17. Antwoord van het kabinet:
Lidstaten spreken nog over de opvolging van het Wise Persons
Group rapport, inclusief de invulling en vormgeving van de
haalbaarheidsstudies. Het kabinet kan daarom nog geen
uitspraken doen over de verwachte tijdslijnen. Wel is de inzet van
het kabinet dat er bij deze haalbaarheidsstudies een goede balans
wordt gevonden tussen een grondig onderzoek en snelle
afronding om het momentum te behouden.
In de keuze voor een uitvoerder van de haalbaarheidsstudies is
het voor het kabinet van belang dat dit een onafhankelijke partij
is met de relevante financiële- en ontwikkelingssamenwerkingsexpertise.
Daarbij willen de leden van de D66-fractie onderstrepen dat voor hen
voorop staat dat de Europese financieringsarchitectuur voor ontwikkeling
voldoet aan de afspraken die zijn gemaakt in het Akkoord van Parijs. Is de
Minister dit met deze leden eens? Zo ja, op welke wijze is de Minister
bereid deze waarborgen in te brengen in het gesprek binnen de Raad over
de opvolging van het WPG-rapport?
18. Antwoord van het kabinet:
Nederland is het eens met de constatering in het Wise Persons
Group rapport dat klimaat één van de prioriteiten van de
Europese ontwikkelingsfinanciering moet zijn. Nederland spant
zich met gelijkgezinde landen in voor verhoging van het
percentage klimaatrelevante financiering in het EU-instrumentarium voor ontwikkelingssamenwerking en uitfasering van
financiering van fossiele brandstoffenprojecten. Daarnaast zet
het kabinet in op naleving van doelstellingen van het Parijs
Akkoord bij de betrokken instellingen als de EBRD en EIB.
Nederland verwacht dat deze instellingen een voortrekkersrol
innemen en een aanzienlijk deel van hun financiering aanwenden
voor klimaatmitigatie- en adaptatieprojecten. Het kabinet zal dit
standpunt consequent uitdragen.
De leden van de D66-fractie lezen voorts dat de steun aan landen in
transitie, specifiek Ethiopië en Soedan, op de agenda van de komende
Raad staat. Wat betreft Soedan zal Nederland de EU aanmoedigen om een
ondersteunende rol te blijven spelen, onder andere via politieke steun en
door financiële middelen beschikbaar te stellen voor bijvoorbeeld
vreedzame transitie, capaciteitsopbouw en economische hervormingen.
Eerder hebben deze leden al gepleit om een oproep vanuit Europa aan
Soedan om voormalig president Al-Bashir uit te leveren aan het Internationaal Strafhof. Bij de reguliere Raad Buitenlandse Zaken werd deze
oproep in de Raadsconclusies niet opgenomen, omdat het volgens de
Minister van Buitenlandse Zaken (zoals hij stelde tijdens het algemeen
overleg op 3 juli 2019 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 2045) ter voorbereiding op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

11

de Raad Buitenlandse Zaken van 15 juli 2019) in de betreffende Raad
Buitenlandse Zaken geen agendapunt was. Wel gaf de Minister van
Buitenlandse Zaken in datzelfde algemeen overleg aan dat de inzet om
Al-Bashir naar het Internationaal Strafhof te halen, onverminderd blijft. Nu
Soedan voor de aankomende Raad Buitenlandse Zaken / Ontwikkelingssamenwerking op de agenda staat, is de Minister bereid zich in te zetten
deze oproep om uitlevering in de Raadsconclusies op te nemen?
19. Antwoord van het kabinet:
Tijdens de Raad Buitenlandse Zaken Ontwikkelingssamenwerking
wordt over Soedan gesproken in het kader van versterkte
coördinatie onder EU-lidstaten om landen in transitie effectief te
ondersteunen. Er worden geen Raadsconclusies over dit
onderwerp aangenomen. Het kabinet blijft zich onverminderd
inzetten voor samenwerking tussen Soedan en het Internationaal
Strafhof, zodat Al-Bashir en de overige vier verdachten tegen wie
een arrestatiebevel uitstaat, uitgeleverd worden aan het Internationaal Strafhof. Dit heeft de Minister van Buitenlandse Zaken ook
opgebracht in diens gesprek met de premier van Soedan, Abdalla
Hamdok.
In het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken van 11 november jl.
(Kamerstuk 21 501–02, nr. 2082) is voorts te lezen dat Nederland er bij de
premier van Soedan Abdalla Hamdok op heeft aangedrongen mee te
werken aan het uitleveringsverzoek van het Internationaal Strafhof tegen
voormalig president Al-Bashir en het doen van een onafhankelijk
onderzoek naar recente mensenrechtenschendingen tijdens onder andere
de demonstraties van 3 juni jl. Wat was hierop de reactie van premier
Hamdok?
20. Antwoord van het kabinet:
De Minister van Buitenlandse Zaken heeft inderdaad tijdens de
Raad Buitenlandse Zaken van 11 november jongstleden opnieuw
aangedrongen bij premier Hamdok om samen te werken met het
Internationaal Strafhof en het belang herhaald van een onafhankelijk onderzoek naar recente mensenrechtenschendingen tijdens
onder andere de demonstraties van 3 juni jongstleden.
In reactie op het punt van uitlevering van Al-Bashir aan het
Internationaal Strafhof stelde premier Hamdok zich op het
principe van complementariteit van het Statuut van Rome. Dat
wil zeggen dat berechting van Al-Bashir in eerste instantie een
nationale kwestie is. Premier Hamdok verzocht de aanwezigen
het nieuwe Soedan zelf eerst de kans te geven Al-Bashir te
vervolgen voor zijn misdrijven.
Ten aanzien van het onafhankelijk onderzoek naar recente
mensenrechtenschendingen tijdens onder andere de demonstraties van 3 juni jl. gaf premier Hamdok aan dat de resultaten
van dit onderzoek binnen zes maanden verwacht worden.
Tevens is in dit verband de motie van het lid Sjoerdsma c.s. (Kamerstuk
32 735, nr. 254) aangenomen, waarin de regering wordt verzocht binnen
de Europese Unie te pleiten voor persoonsgerichte sancties tegen
sleutelpersonen van het Soedanese leger die vrije verkiezingen blokkeren
en die de uitlevering van Al-Bashir aan het Internationaal Strafhof
tegenhouden. Is de Minister bereid, nu Al-Bashir nog steeds niet is
uitgeleverd, deze motie te betrekken in de inzet voor de komende Raad en
dit in de Raadsconclusies te laten opnemen? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

12

21. Antwoord van het kabinet:
Nee, deze motie zal niet worden betrokken in de inzet omdat,
zoals in het antwoord op vraag 19 is aangegeven, tijdens de Raad
Buitenlandse Zaken Ontwikkelingssamenwerking over Soedan
wordt gesproken in het kader van versterkte coördinatie onder
EU-lidstaten om landen in transitie effectief te ondersteunen. Er
worden geen Raadsconclusies over dit onderwerp aangenomen.
Het kabinet blijft zich via andere kanalen onverminderd inzetten
voor samenwerking tussen het Internationaal Strafhof en Soedan,
en voor persoonsgerichte sancties tegen sleutelpersonen van het
Soedanese leger die vrije verkiezingen blokkeren en die de
uitlevering van Al-Bashir aan het Internationaal Strafhof
tegenhouden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben de stukken voor de Raad
Buitenlandse Zaken / Ontwikkelingssamenwerking gelezen en hebben
daarbij de volgende vragen.
Over de geannoteerde agenda voor de Raad Buitenlandse Zaken /
Ontwikkelingssamenwerking van 25 november 2019 hebben de leden van
de GroenLinks-fractie de volgende vragen. Wat is de appreciatie van de
Minister van het Wieser-rapport?
22. Antwoord van het kabinet:
Voor een appreciatie van het rapport over de Europese financieringsarchitectuur voor ontwikkeling onder voorzitterschap van
dhr. Wieser, verwijs ik u graag naar vraag 1.
Is de Minister bereid om in de Raad te benadrukken dat het tegengaan van
fragmentatie meer vraagt dan een discussie over het al dan niet samenvoegen van de Europese Investeringsbank (EIB) en de Europese Bank voor
Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD)?
23. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet deelt de mening dat het tegengaan van fragmentatie
een breder vraagstuk is dan een eventuele samenvoeging van de
EIB en EBRD. Daarom zal het kabinet in de Raad uitdragen dat de
Europese Commissie, de betrokken instellingen en de lidstaten
zich in eerste instantie moeten richten op een grondige implementatie van de korte termijn aanbevelingen ten behoeve van een
verbeterde samenwerking en stroomlijning van de Europese
ontwikkelingsfinanciering.
In hoeverre wordt de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking effectief
gecoördineerd met ontwikkelingsinstellingen van de EU en van andere
lidstaten? Welke mogelijkheden ziet de Minister om concrete stappen te
zetten om die coördinatie te verbeteren?
24. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet onderschrijft het belang van effectieve coördinatie
van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking met ontwikkelingsinstellingen van de EU en andere lidstaten volledig en brengt
dat ook in praktijk. In de Europese Unie trekt Nederland, waar
relevant, op met EU-instituties en lidstaten om synergie en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

13

effectiviteit van onze inzet te verhogen. De slagkracht van de
Unie is immers groter dan die van Nederland. Deze samenwerking
kent verschillende vormen en kan per land verschillen in intensiteit. Zo kan er bijvoorbeeld een gezamenlijke contextanalyse
worden gedaan, kan er in kaart worden gebracht wat
EU-instituties en lidstaten reeds doen in een land of bepaalde
sectoren, of kunnen er stappen worden gezet voor gezamenlijk
programmeren en gezamenlijk implementeren. Een recent
voorbeeld is de nauwe samenwerking en gezamenlijke financiering van ontwikkelingsactiviteiten in Niger, samen met
Luxemburg.
Nederland neemt waar mogelijk actief deel aan gezamenlijke
programmering en kiest daarbij voor een pragmatische aanpak,
waarbij Nederlandse ambassades proactief bijdragen en
deelnemen aan joint programming processen en effectieve
coördinatie. Bij de inzet van bilaterale middelen wordt meegewogen wat Europese instituties en andere lidstaten al doen in een
land of sector.
Met betrekking tot het onderdeel «Gender en Onderwijs in Afrika» zijn de
leden van de GroenLinks-fractie ermee eens dat het uiteindelijk ook gaat
om het verbeteren van onderwijssystemen, in samenwerking met de
betreffende overheden. Hoe wil de Minister specifiek dat de EU-inzet op
het bevorderen van gendergelijkheid en empowerment van vrouwen, via
onderwijs? Welke concrete interventies zijn hier goede voorbeelden van?
Op welke manier kan de EU hieraan bijdragen op schaal?
25. Antwoord van het kabinet:
Ik verwelkom de blijvende steun van de EU aan het Global
Partnership for Education (GPE). GPE is het enige multilaterale
partnerschap en fonds voor het ondersteunen van overheden bij
het versterken van hun onderwijssystemen. De nadruk ligt hierbij
op het verbeteren van toegang tot en kwaliteit van onderwijs. Het
bereiken van gendergelijkheid – op het gebied van toegang,
deelname en leren – is één van de acht leidende principes van de
GPE. In 2015 maakten 74% van de meisjes in GPE partnerlanden
hun basisschool onderwijs af, vergeleken met 57% in 2002. Ook
maakte in 2018 in 67% van de GPE partnerlanden vrijwel net
zoveel meisjes als jongens het basisonderwijs af. Niet alleen door
haar blijvende steun aan GPE draagt de EU op schaal bij aan het
bevorderen van gendergelijkheid en empowerment van meisjes en
vrouwen via het onderwijs, zij doet dat ook middels de vele
bilaterale programma’s.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat een goede manier
van het inzetten op gender en onderwijs zou zijn om landen te ondersteunen bij het massaal opleiden van vrouwelijke leraressen. Dat slaat
verschillende vliegen in één klap. Het creëert werkgelegenheid voor jonge
vrouwen, en onderzoek laat zien dat het hebben van meer leraressen kan
bijdragen aan de doelstelling dat meer meisjes hun school afmaken. Deelt
de Minister deze analyse en is zij bereid om er in de Raad op aan te
dringen dat de EU hier op inzet?
26. Antwoord van het kabinet:
Ja, die analyse deel ik. Ook de EU is zich zeer bewust van het
belang van leraressen en vrouwelijke schoolbestuurders en de rol
die zij vervullen als rolmodellen. Tevens is de EU zich bewust van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

14

de specifieke uitdagingen die leraressen ervaren, zo blijkt uit de
door de EU opgestelde «Practical Guidance Note: Gender Equality
in Education» welke binnenkort wordt gepubliceerd. De EU zet
zich in op beleid om barrières voor vrouwelijke docenten te
slechten en opleiding, werving en selectie van vrouwelijke
docenten te bevorderen. Ik zie geen noodzaak hier tijdens de
Raad extra op aan te dringen. Wel zal ik het beleid van de EU ten
aanzien van dit onderwerp toejuichen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben tevens een aantal vragen over
de jaarlijkse brief over EU-Ontwikkelingssamenwerking. De leden van de
GroenLinks-fractie hebben zorgen over de financiering van migratiemanagement via het EU Trust Fund for Africa. Hoeveel geld gaat via het EU
Trust Fund naar capaciteitsopbouw van de Libische kustwacht, en wordt
een deel van deze uitgaven toegerekend aan ODA?
27. Antwoord van het kabinet:
Vanuit het EU Trust Fund for Africa wordt een project op het
gebied van grensmanagement in Libië gefinancierd voor een
totaalbedrag van EUR 91,3 mln. Hiermee wordt gewerkt aan
capaciteitsopbouw van de Libische autoriteiten verantwoordelijk
voor de bewaking van de land- en zeegrenzen, waaronder de
Libische kustwacht. De Europese Commissie geeft aan deze
uitgaven als ODA te beschouwen.
Deelt u de zorgen van Amnesty International en Human Rights Watch dat
EU-fondsen op deze manier kunnen bijdragen aan mensenrechtenschendingen, en zorgen geuit in een recent artikel van Euronews dat de EU niet
in staat is om effectief te monitoren?4 Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u
bereid deze zorgen aan de orde te stellen in de Raad?
28. Antwoord van het kabinet:
Als gevolg van het aandringen van het kabinet op intensievere
monitoring bij de Libische kustwacht is hiertoe binnen
EUNAVFOR MED Sophia een monitoringsmechanisme opgericht.
Deze houdt toezicht op het functioneren van de Libische
kustwacht in het algemeen en het onderhoud van het door de EU
geleverde materiaal. Monitoring van de kustwacht vindt
momenteel met name plaats door middel van observatie vanuit
de lucht met drones, maar ook door middel van periodieke
bijeenkomsten met de Libische kustwacht. Het kabinet erkent dat
operatie Sophia zonder maritieme component niet tot een
optimale invulling van het mandaat kan komen. Het kabinet heeft
bij herhaling in EU-verband het belang van het monitoren van de
Libische kustwacht benadrukt en zal dit ook blijven doen in de
geëigende fora.
Tot slot vragen de leden van de GroenLinks-fractie hoe de Minister de
verhouding ziet binnen het EU Trust Fund for Africa tussen korte en
middellange termijn interventies aan de ene kant, en programma’s die
beogen om de grondoorzaken van migratie te adresseren, aan de andere
kant.

4

«EU funds Libyan Coast Guard but has limited monitoring capacity, leaked report suggests»,
Euronews (
https://www.euronews.com/2019/11/03/eu-funds-libyan-coast-guard-but-has-limitedmonitoring-capacity-leaked-report-suggests).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

15

29. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet beschouwt deze als complementair. Via onze
ambassades in de betreffende landen en in Brussel zet Nederland
zich dan ook in om ervoor te zorgen dat korte termijn activiteiten
aansluiting vinden bij lange termijn interventies via het EU Trust
Fund, maar ook in relatie tot andere activiteiten van de EU en
EU-lidstaten in de betreffende landen. Hiermee wordt gepoogd de
effectiviteit en duurzaamheid van interventies te vergroten. Dit is
ook in lijn met de integrale migratieagenda van dit kabinet en de
BHOS-agenda «Investeren in perspectief.»
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben de onderliggende stukken gelezen en
bestudeerd en hebben daarover de volgende vragen en opmerkingen.
De leden van de SP-fractie hebben een aantal vragen over het rapport van
de WPG over de financiële structuur voor ontwikkeling. De Minister geeft
aan de aanbevelingen voor korte termijn, o.a. een meer coördinerende rol
voor de Europese Commissie en meer strategische sturing uit de Raad,
verder te willen uitwerken. Deze leden vragen of de Minister al concrete
plannen heeft voor verdere uitwerking.
30. Antwoord van het kabinet:
Voor de nadere uitwerking van de meer coördinerende rol van de
Commissie en de meer strategische sturing uit de Raad, verwijs
ik u graag naar de beantwoording van vraag 11.
Ook vragen zij wat de positie van de Minister is op de lange termijnplannen. Allereerst vragen de leden van de SP-fractie om opheldering op
de lange termijn-aanbeveling om naar één Europese ontwikkelingsbank te
gaan; wordt hiermee bedoeld dat alle nationale ontwikkelingsbanken
zouden opgaan in één Europese bank? Zo ja, vindt de Minister dit
wenselijk? Deelt de Minister de zorgen van de leden van SP-fractie over
een mogelijke sluipende bevoegdheidsoverdracht van een terrein dat een
intrinsiek onderdeel is van het Nederlandse buitenlandbeleid? Is de
Minister bereid deze overweging mee te nemen naar de Raad? En als
onderdeel te laten opnemen van de haalbaarheidsstudie?
31. Antwoord van het kabinet:
In het rapport van de Wise Persons wordt voorgesteld om de EIB
en de EBRD te hervormen en om in dit proces één EU ontwikkelingsbank op te richten. Daarmee wordt niet geadviseerd dat
nationale ontwikkelingsbanken opgaan in deze Europese bank.
Het kabinet deelt de conclusie van het Wise Persons Group
rapport dat de nationale ontwikkelingsbanken een cruciale rol
spelen in de huidige Europese financieringsarchitectuur voor
ontwikkeling. Deze rol zullen ze in de toekomst blijven spelen,
onder andere via het nieuwe «Instrument voor Nabuurschap,
Ontwikkeling en Internationale samenwerking (NDICI)».
Op dit moment deelt het kabinet de zorgen over een mogelijke
sluipende bevoegdheidsoverdracht op dit terrein niet. Een
strategischere rol van de Raad zal bijdragen aan de politieke
sturing op de EU ontwikkelingsinstrumenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

16

Wat betreft de langere termijn, heeft Nederland nog geen positie
ingenomen over de wenselijkheid van de oprichting van een EU
ontwikkelingsbank, noch over een toekomstige inrichting van
een dergelijke ontwikkelingsbank. Zoals aanbevolen door het
Wise Persons Group rapport, ziet het kabinet graag dat er eerst
verdere haalbaarheidsstudies worden uitgevoerd en dat ook de
verbetering van de huidige institutionele inrichting als optie
wordt meegenomen. Ook zet het kabinet in op vooraf afgestemde
toetsingscriteria voor de toekomstige appreciatie van deze
opties, hierin zal een gepaste governance-structuur een belangrijke rol spelen.
Tot slot vragen de leden van de SP-fractie of de Kamer van tevoren
geïnformeerd gaat worden over de Nederlandse inbreng voor de
Raadsconclusies die hierover zullen worden aangenomen bij de Ecofin op
5 december 2019.
32. Antwoord van het kabinet:
De Nederlandse inbreng voor de Raadsconclusies tijdens de
Ecofin is in lijn met de appreciatie van het Wise Persons Group
rapport. Voor de appreciatie van het rapport, verwijs ik u graag
naar de beantwoording van vraag 1.
Daarnaast hebben de leden van de SP-fractie met begrip kennisgenomen
van de versterkte inzet om de transities van Ethiopië en Soedan te
ondersteunen. Wel vragen deze leden in hoeverre minderheden in
Ethiopië ook op (blijvende) steun kunnen rekenen, gezien het oplaaiende
etnische geweld in het land, deels ook gericht tegen de overheid.5
33. Antwoord van het kabinet:
Het toenemende aantal conflicten langs etnische, religieuze en
politieke lijnen in Ethiopië geeft reden tot zorg. Nederland zal
zeker in situaties van instabiliteit en langdurige ontheemding
blijven bijdragen aan de bescherming van kwetsbare groepen,
zoals minderheden die het risico lopen te worden vervolgd
(LGBTI), slachtoffers van seksueel geweld en kinderen (kinderarbeid en kind-huwelijken). Bescherming van kwetsbare groepen
is een integraal onderdeel van programma’s die Nederland
ondersteunt, zowel in bilateraal als in multilateraal verband.
Met betrekking tot Soedan vragen zij wat de Minister bedoeld met het
bieden van een «sociaal vangnet» aan de noodlijdende bevolking. Doelt zij
hiermee op humanitaire hulp of andere acties die de bevolking ondersteunen? Kan zij dit toelichten?
34. Antwoord van het kabinet:
Momenteel werken donoren met de Wereldbank en VN aan het
opzetten van een sociaal vangnet. Dit sociaal vangnet zou een
fonds moeten zijn dat financiële steun biedt aan de allerarmsten
in Soedan. Er is een steeds grotere groep mensen in Soedan die
vanwege een krimpende economie en hyperinflatie het hoofd niet
boven water kan houden. Wanneer de overheidssubsidies op
brandstof en graan in de loop van volgend jaar worden
5

«PM Abiy Ahmed warns Ethiopia ethnic violence could worsen», Al Jazeera, 26 oktober 2019
(https://www.aljazeera.com/news/2019/10/pm-abiy-ahmed-warns-ethiopia-ethnic-violenceworsen-191026193213861.html).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

17

afgebouwd, krijgt deze groep het nog zwaarder te verduren. De
EU zal naar verwachting een financiële bijdrage leveren aan dit
fonds.
In het verslag van de vorige Raadsbijeenkomst (Kamerbrief van d.d.
16 mei jl.) wordt verwezen naar de oproep van «enkele lidstaten» om het
ontwikkelingsinstrumentarium in lijn te brengen met het Klimaatakkoord
van Parijs en de financiële ondersteuning aan fossiele activiteiten te
beëindigen. De leden van de SP-fractie lezen hierop geen positie van
Nederland en verzoeken de Minister zich hier alsnog achter te scharen,
voor zover zij dat nog niet heeft gedaan. Graag ontvangen deze leden een
toelichting.
35. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet is van mening dat het EU ontwikkelingsinstrumentarium in lijn moet worden gebracht met de Parijs agenda en dat
financiële ondersteuning aan fossiele activiteiten moet worden
beëindigd. Dit is ook de Nederlandse inzet geweest tijdens de
NDICI onderhandelingen en beide elementen zijn opgenomen in
de uiteindelijke Raadspositie6.

6

https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-12457–2019-INIT/en/pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-04, nr. 226

18