Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2804
Vragen van de leden Kwint en Van Kent (beiden SP) aan de Ministers voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media en van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht dat wanbetaling van freelance-journalisten
in de hand wordt gewerkt door de overheid (ingezonden 13 juni 2018).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) mede
namens de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media (ontvangen
16 juli 2018).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Mede mogelijk gemaakt door de
overheid: wanbetaling van freelancers»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4, 5
Deelt u de mening dat journalisten een normale beloning verdienen voor de
werkzaamheden die zij verrichten, zeker gezien de belangrijke democratische
functie die zij hebben? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening dat het schrijnend is dat veel journalisten niet kunnen
rondkomen van hun werkzaamheden terwijl de grote mediabedrijven forse
dividendbedragen uitkeren aan hun aandeelhouders? Zo nee, waarom niet?
Vindt u een tarief van 13 cent per woord acceptabel voor freelance journalisten? Zo ja, waarom?
Bent u bereid richtlijnen en/of minimumtarieven voor zelfstandigen zonder
personeel (ZZP’ers) in de media in te stellen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2, 3, 4, 5
Sommige mensen werken als zelfstandige voor een tarief dat zo laag is dat zij
zich niet kunnen verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid en geen pensioen
kunnen opbouwen. Aan de onderkant van de arbeidsmarkt is daarmee een
groep ontstaan die buiten de bescherming van het arbeidsrecht en de sociale
zekerheid valt, maar voor wie deze bescherming in de ogen van het kabinet

1

ah-tk-20172018-2804
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.villamedia.nl/artikel/mede-mogelijk-gemaakt-door-de-overheid.-wanbetalingfreelancers-is-legaal-geworden?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

wel wenselijk is. Deze problematiek is arbeidsmarkt breed, en speelt daarmee
ook in de journalistiek.
Het kabinet wil dat zelfstandigen aan de onderkant van de arbeidsmarkt meer
bescherming krijgen en dat schijnzelfstandigheid effectief bestreden wordt.
Om dit te bereiken is in het regeerakkoord voor de onderkant van de
arbeidsmarkt voorgesteld dat sprake is van een arbeidsovereenkomst indien
sprake is van een laag tarief (tussen de 15–18 euro per uur) in combinatie
met een lange duur of in combinatie met het verrichten van reguliere
activiteiten. Met deze maatregel wordt voorkomen dat zelfstandigen een
dermate laag inkomen generen, dat zij niet in staat zijn om voorzieningen
voor zichzelf te treffen voor o.a. ziekte, arbeidsongeschiktheid en pensioen.
Deze maatregel is generiek, en beoogt daarmee alle zelfstandigen aan de
onderkant van de arbeidsmarkt te beschermen. In de brief van 22 juni jl. bent
u onlangs geïnformeerd over de stand van zaken van de uitwerking van deze
maatregel.
De Raad voor Cultuur en de Sociaal Economische Raad hebben onlangs een
verkenning en advies over de arbeidsmarkt van werkenden in de culturele en
creatieve sector uitgebracht. Zij wijzen op de zwakke onderhandelingspositie
van werkenden en onderwaardering van creatief werk, ook journalisten. Het
vormgeven van goede arbeidsvoorwaarden is een verantwoordelijkheid van
de sector zelf: werkenden, werkgevers en opdrachtgevers. De Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft daarom aan de cultuursector
gevraagd om een eigen arbeidsmarktagenda op te stellen om deze problematiek te agenderen en adresseren. Dat proces wordt ook door de Minister van
OCW ondersteund. Die agenda wil onder andere «Fair Practice» vormgeven
door de werking van de Wet Auteurscontractenrecht te verbeteren, door
bredere ontwikkeling en toepassing van honoreringsrichtlijnen en door de
aansluiting van de Werkeloosheidswet voor deze sector in beeld te brengen.
De Minister voor Basis-, Voortgezet Onderwijs en media onderzoekt met de
beroepsverenigingen of deze actiepunten ook ruimte voor verbetering van de
positie van journalisten bieden.
Vraag 6
Bent u bereid het collectief onderhandelen voor journalisten mogelijk te
maken, zoals nu ook wordt voorgesteld in de culturele sector? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 6
Zelfstandige journalisten kunnen – net als alle ondernemers – vallen onder de
regels die gelden in het mededingingsrecht. Het Nederlandse mededingingsrecht vloeit voort uit de Europese mededingingsregels. De zelfstandige
ondernemers, waar deze regels zich op richten, hebben zich daaraan te
houden. Ook de Nederlandse overheid is gebonden door deze regels.
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt hier toezicht op. De ACM
heeft aangegeven dat zzp’ers geen collectieve afspraken mogen maken over
tarieven. Dat zijn verboden prijsafspraken die vallen onder het zgn. kartelverbod. De ACM heeft ook aangegeven dat dit anders ligt als het gaat om
dienstverleners die zich in een vergelijkbare situatie als werknemers
bevinden. Deze groep dienstverleners valt niet onder het kartelverbod. Dat
heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie uitgemaakt in de zaak FNV
KIEM. Het Europese Hof heeft uitgemaakt dat zulke dienstverleners in feite
«schijnzelfstandigen» zijn. Het zijn geen «ondernemers» in de zin van het
Europese mededingingsrecht en zij vallen dan ook niet onder de regels die
gelden in het mededingingsrecht. Samen met de Ministers van OCW, J&V en
EZK ben ik aan het verkennen of en hoe het mogelijk is om experimenteerruimte te creëren opdat zzp’ers werkzaam in de culturele en creatieve sector
collectief kunnen onderhandelen. Daarmee geven wij uitvoering aan de motie
Ellemeet/Asscher uit november jl.
Vraag 7
Vinden er arbeidsinspecties plaats bij uitgevers om misstanden op te sporen?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat zijn de resultaten van deze inspecties?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 7
De Inspectie SZW houdt risicogericht toezicht op de naleving van de
arbeidswetgeving, zoals de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
(wml), de Arbeidstijdenwet (Atw) en de Arbeidsomstandighedenwet.
Werknemers kunnen individueel of via een vakbond of ondernemingsraad
melding doen van eventuele misstanden. Bij geconstateerde overtreding van
de relevante arbeidswetgeving kan de Inspectie handhavend optreden met de
bedoeling om bij de desbetreffende bedrijven een gedragsverandering te
realiseren die maakt dat deze bedrijven de arbeidswetgeving gaan naleven. In
die gevallen kan schijnzelfstandigheid onderdeel zijn van de overtreding en
kan daar op worden gehandhaafd. Daarnaast onderzoeken de Belastingdienst
en de Inspectie SZW op welke wijze rapporten van de Belastingdienst en de
Inspectie SZW structureel uitgewisseld kunnen worden. Over eventuele
lopende onderzoeken van de Inspectie doe ik geen mededelingen. De
inspectie SZW is verzocht om in het proces van het meerjarenprogrammering
2019–2022 dat momenteel plaatsvindt, expliciet aandacht aan schijnzelfstandigheid te schenken.
Vraag 8
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het algemeen overleg Media
algemeen en Journalistiek?
Antwoord 8
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3