NEDERLANDSE
VERENIGING

VOOR RECHTSPRAAK

lit I1lII!I i i I I I
• OBD

De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie
Mr. F. Teeven
Postbus 20301
2500 EH DEN HAAG

i

Ienmerk

‘nnctnprsoOn

Onderwerp

Advies op het concept-wetsvoorstel implementatie EU-richtlijn Europees beschermingsbevel

Geachte heer Teeven,
Bij brief van 17juni 2013, met kenmerk 392990, heeft u de Nederlandse Vereniging voor
Rechtspraak (hierna: NVvR) om advies gevraagd over het concept-wetsvoorstel tot
implementatie van richtlijn 201 1/99/EU van het Europees Parlement en deRaad van de
Europese Unie van 13 december 2011 betreffende het Europees beschermingsbevel (PbEU
L 338). Dit advies is voorbereid door leden van de vereniging en is vastgesteld door de
Wetenschappelijke Commissie van de NVvR.
Strekking en achtergrond wetsvoorstel
Dit wetsvoorstel strekt, blijkens de memorie van toelichting, tot implementatie van de richtlijn
2011/99!EU van het Europees Parlement en de Raad van 13december2011 betreffende het
Europees beschermingsbevel. Deze richtlijn is gebaseerd op art. 82, eerste lid, VWEU. Aan
de totstandkoming van deze Richtlijn zijn voorafgegaan: het Stockholmprogramma
(december 2009), het actieplan van de Europese Commissie van april 2010 en de
vaststelling van de routekaart’ door de Raad van Ministers ter versterking van de rechten en
de bescherming van slachtoffers, in het bijzonder in strafrechtelijke procedures, in juni 2011.
Al in januari 2010 had een aantal lidstaten met gebruikmaking van het initiatiefrecht van
art. 76 WVEU een voorstel gedaan dat uiteindelijk tot de Richtlijn heeft geleid. Er is sprake
van inhoudelijke samenhang met de Richtljn2Ol2/29/EU van 25 oktober 2012 inzake
vaststelling van minimumnorrnen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van
slachtoffers van strafbare feiten (PbEU 14 november 2012, L 315).
Advisering
Volgens de memorie van toelichting is de benadering van de Richtlijn weliswaar grotendeels
gebaseerd op het beginsel van wederzijdse erkenning, maar dan niet in de klassieke, zuivere
vorm maar een soepele variant op dit beginsel (...) die de noodzakelijke flexibiliteit geeft aan
de tenuitvoerleggingsstaat”. Dat is, gelet op de soms zeer uiteenlopende wettelijke
regelingen in de lidstaten, volgens de NVvR ook noodzakelijk. Als in het kader van een
strafrechtelijke procedure (bijvoorbeeld de schorsing van preventieve hechtenis onder

I

Lange voorhout 7 • Postbus 30315, 2500 GH Den Haag
Telefoon: 070-3611420 • infonvvr.org • www.nvvr.org

—3

bijzondere voorwaarden), de tenuitvoerlegging van een voorwaardelijke straf of een
voorwaardelijke invrijheidstelling door de staat waarin de preventieve hechtenis of de sanctie
is opgelegd, een beschermingsbevel wordt uitgevaardigd naar een ander land (een land
waar de ‘gevaar veroorzakende persoon’ en de te beschermen persoon zich beiden
bevinden), zal het kunnen voorkomen dat het recht van de tenuitvoerleggende staat de
modaliteit(en) die als voorwaarde(n) islzijn opgelegd, niet kent. Dan zal gegrepen moeten
worden naar een modaliteit die daar zoveel als mogelijk bij in de buurt komt en een
vergelijkbaar beschermend effect heeft. De memorie van toelichting noemt als voorbeeld een
meldingsplicht bij de politie, op flinke afstand van de verblijfplaats van de te beschermen
persoon, wanneer het nationale recht van de tenuitvoerleggende staat geen locatieverbod
kent.
Zoals volgens de NVvR in de memorie van toelichting terecht wordt betoogd, zal het aantal
beschermingsverzoeken klein zijn. De NVvR geeft de staatssecretaris in overweging een
schatting te doen met betrekking tot dat aantal en de in de memorie van toelichting
neergelegde casuïstiek uit te breiden. Zodoende kan een scherper beeld worden gegeven
van wat men zich van de toepassingspraktijk moet voorstellen. In dit verband wijst de NVvR
op een kritisch artikel van de Nederlandse onderzoekers S. van der Aa en J. Ouwerkerk in
de European Journal of Crime, Criminal Law and Criminal Justice, Vol. 19 lssue 4, 2011,
p.267-287 (The European Protection Order: No time to Waste or a Waste of Time?), waarin
wordt geconcludeerd dat de regeling waarschijnlijk alleen maar nuttig zal kunnen zijn voor
een beperkt aantal slachtoffers en in een zeer beperkt aantal situaties. De onderzoekers
wijzen er ook op dat in de schaarse gevallen waarin de regeling zou worden toegepast, de
aan te wenden energie en kosten voor de betrokken ïid-statên aanzienlijk zullen zijn.
De NVvR stelt vast dat de positie van de’ gevaar veroorzakende persoon’ gelijkwaardig zou
moeten zijn aan die van de beschermde persoon (MvT p. 39, toelichting op art. 12). De
NVvR betwijfelt of dat in het wetsvoorstel volledig is uitgewerkt en geeft de staatssecretaris
daarom in overweging hier nadere aandacht aan te besteden. De officier van justitie heeft de
bevoegdheid, maar niet de plicht om de ‘gevaar veroorzakende persoon’ te horen, een
verplichting die hij ten aanzien van de beschermde persoon wel heeft. Wanneer de ‘gevaar
veroorzakende persoon’ niet wordt gehoord, moet deze zijn toevlucht nemen tot een kort
geding dat hij kan aanspannen zodra hij van het beschermingsbevel op de hoogte is gesteld.
Daarmee wordt de ‘gevaar veroorzakende persoon’ in procedureel opzicht ‘op achterstand
gezet’. Daarnaast kan het ook om reden van algemeen belang zinvol zijn om de ‘gevaar
veroorzakende persoon’ te horen, bijvoorbeeld met het oog op risico-inschatting en op grond
daarvan eventueel te nemen maatregelen.
De NVvR kan zich vinden in de keuze die wordt gemaakt voor het openbaar ministerie als
bevoegde autoriteit voor erkenning en tenuitvoerlegging van beschermingsbevelen die
Nederland uit een ander lidstaat ontvangt en in de keuze daarbij voor concentratie bij één
parket, in casu het parket Haarlem.
Nameh t bestuur van de NVvR,
de e
e Commissie

1