Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3174
Vragen van het lid SylvanaSimons (BIJ1) aan de Minister van Buitenlandse
Zaken over de stijging van het aantal afwijzingen van visumaanvragen van
Surinamers en het bericht dat de Minister op het matje is geroepen over het
gebruik van algoritmen in visumaanvragen (ingezonden 22 mei 2023).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 6 juli
2023).
Vraag 1
Beseft u dat Suriname al honderden jaren een verbintenis heeft met
Nederland, dat Surinamers voormalig Rijksgenoten zijn en dat de helft van de
Surinaamse families zich in Nederland bevindt?1
Antwoord 1
Ja, ik ben mij zeer bewust van de nauwe historische banden tussen onze
beide landen.
Vraag 2
Zo ja, waarom vindt u het belangrijk om visa voor Surinamers commercieel
en zakelijk te behandelen zonder daarbij rekening te houden met de
geschiedenis en de familiebanden?
Antwoord 2
Visumverlening of -weigering vindt plaats op basis van de voorwaarden van
de EU visumcode. Dat zijn communautaire afspraken waaraan alle Schengenlanden omwille van een geharmoniseerde en rechtsgelijke behandeling
gehouden zijn. Bij de beoordeling van visumaanvragen wordt conform de
visumcode ook rekening gehouden met de algemene situatie in het land van
verblijf, zoals de economische omstandigheden, politieke stabiliteit en de
historische banden met de lidstaat waar het reisdoel van de aanvrager is
gelegen.

1

ah-tk-20222023-3174
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

https://www.nrc.nl/nieuws/2023/05/01/minister-moet-uitleg-geven-over-algoritme-voor-visaa4163510.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Vindt u het opportuun om, gezien de hoge inflatie in de wereld en zeker in
Suriname, de kosten van het aanvraagproces bij VFS Global zo hoog op te
laten lopen?
Antwoord 3
VFS Global is gemachtigd conform de EU visumcode om een bedrag in
rekening te brengen voor de geboden service. In Suriname is dit bedrag sinds
21 maart 2019 contractueel begrensd op 30 euro per aanvraag.
Vraag 4
Bent u zich bewust van het feit dat de locatie van de Externe Dienstverlener
(EDV) in Paramaribo zich op dezelfde plek bevindt als de ambassade? Zo ja,
waarom geeft u aan dat deze locatie het logistiek makkelijker maakt voor de
aanvragers?
Antwoord 4
Afhankelijk van het aantal klanten en de binnenlandse reisafstanden worden
in een aantal landen visumaanvragen op meer dan één EDV-kantoor
ingenomen. Dat vereenvoudigt de reisbewegingen en bijbehorende kosten. In
andere landen, zoals in Suriname, bevindt het EDV-kantoor zich in de
hoofdstad waar ook de ambassade is gevestigd. Een EDV biedt echter
ruimere openingstijden dan op een ambassade mogelijk is.
Vraag 5
Bent u zich ervan bewust dat VFS Global telefonisch haast onbereikbaar is?
Wat is uw reactie hierop?
Antwoord 5
Nee, daarmee ben ik niet bekend. Uit intern onderzoek door het Ministerie
van Buitenlandse Zaken blijkt dat in de afgelopen periode slechts enkele
signalen zijn ontvangen over telefonische onbereikbaarheid van het VFSkantoor in Paramaribo. Niettemin heeft het ministerie dit onder de aandacht
gebracht van VFS Global.
Vraag 6
Bent u zich ervan bewust dat een verkeerd of onvolledig aanvraagformulier
wordt afgewezen zonder een deugdelijke onderbouwing?
Antwoord 6
Visumaanvragers worden via de websites van VFS Global en van Nederland
Wereldwijd (NWW), alsook in de bevestigingsmail van de visumafspraak en
via informatieborden bij de VFS locatie, geïnformeerd over de documenten
die bij een visumaanvraag ingediend moeten worden. Een desondanks niet
compleet ingediende aanvraag kan inderdaad reden zijn een visum te
weigeren, omdat daardoor niet of onvoldoende kan worden vastgesteld of
een aanvrager kwalificeert voor een visum. In de weigeringsbeschikking die
daarop volgt wordt gemotiveerd op welke grond(en) de aanvraag is
geweigerd. De visumaanvrager kan daartegen in bezwaar gaan indien deze
het niet eens is met de beschikking.
Vraag 7
Vindt u het eerlijk dat men bij een verkeerd of onvolledig ingevulde aanvraag
de volledige kosten opnieuw moet voldoen?
Antwoord 7
Bij een nieuwe aanvraag zullen de kosten opnieuw betaald moeten worden.
Het is de eigen verantwoordelijkheid van een aanvrager om aan de hand van
de beschikbare informatie die voorafgaand aan de visumaanvraag duidelijk
wordt gespecificeerd (zie antwoord op vraag 6) het visumdossier op volledige
wijze te verstrekken.
Vraag 8
Kunt u aangeven in welke mate verkeerd ingevulde formulieren voorkwamen
voordat VFS Global de aanvragen in behandeling nam?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 8
De Consulaire Service Organisatie (CSO) in Den Haag houdt geen statistieken
bij van het aantal niet compleet ingevulde formulieren. Wel kan op basis van
de weigeringsgrond «ontbrekende documenten» worden geconcludeerd dat
in 2022 bij Surinaamse aanvragen circa 85% van de weigeringen (mede)
veroorzaakt werd door niet volledig ingevulde of gedocumenteerde aanvragen. Deze weigeringsgrond is nooit de enige afwijzingsreden. Door het
ontbreken van documenten kan bijvoorbeeld soms ook de solvabiliteit,
reisdoel of sociale binding niet worden aangetoond, en worden deze redenen
eveneens in de weigeringsbeschikking bekend gesteld.
Vraag 9
Wat is de trend in de «vaker ontbrekende gegevens»? Vraagt men niet om
informatie, die niet of moeilijk geleverd kan worden?
Antwoord 9
De EU visumcode stelt de voorwaarden waaraan de aanvrager moet voldoen
om in aanmerking te komen voor een visum. Deze voorwaarden dienen
gestaafd te worden met documenten ongeacht het land van aanvraag. In het
algemeen kan gesteld worden dat deze documenten niet heel uitzonderlijk
van aard zijn en zonder veel moeite overlegd zouden moeten kunnen worden.
Het overgrote deel van de Surinaamse visumaanvragers slaagt daar prima in
en levert een goed dossier in met alle noodzakelijke informatie om de
aanvraag te beoordelen.
Vraag 10
Wat beschouwt u als een «ontoereikende» reden voor bezoek aan Nederland?
Antwoord 10
Bij de beoordeling van een visumaanvraag wordt op basis van de ingediende
documenten o.a. nagegaan of het doel van de reis duidelijk wordt gemaakt.
Indien de benodigde documenten of informatie ter onderbouwing van het
reisdoel niet aan het dossier zijn toegevoegd, bijv. het ontbreken van een
uitnodiging van de referent, kan de reden voor het bezoek niet toereikend
worden vastgesteld.
Vraag 11
Bent u tevreden met een stijging van de afwijzingen van 300% in het geval
van Suriname en 200% in het geval van Turkije? Zo ja, waarom?
Antwoord 11
Nee. Het visumproces is erop gericht om bona fide reizen naar Nederland en
eventueel verder in het Schengengebied te faciliteren. De dienstverlening aan
de klant staat daarin centraal. Een stijging van het weigeringspercentage bij
visumaanvragen is teleurstellend. Die is echter het gevolg geweest van
aanvragers die niet aan de voorwaarden voor visumverlening voldoen.
Vraag 12
Ziet u op basis van deze toenames reden om de inname van visumaanvragen
nader te onderzoeken of aan te passen?
Antwoord 12
De visumwerkprocessen worden regelmatig tegen het licht gehouden en
besproken met de EDV’s en de diplomatieke vertegenwoordigingen wereldwijd. Daarnaast monitort de vertegenwoordiging in elk land het functioneren
van de aldaar gevestigde EDV’s op gezette tijden. Ook evalueert de Europese
Commissie het Schengen visumbeleid van de lidstaten. Tot slot vormt het
klachtenpunt bij NWW een belangrijke bron van informatie. Het ministerie
neemt klachten die o.a. via NWW worden ontvangen serieus, volgt deze op,
en betrekt deze in gesprekken met de EDV ter verbetering van de dienstverlening.
Medio juni heeft een technische missie plaatsgevonden naar Suriname
waarin de werkprocessen zijn onderzocht en waarbij enkele verbeteringsafspraken zijn gemaakt. Daarnaast is visumverlening ook aan de orde geweest
in het gesprek dat ik met Minister Ramdin heb gevoerd tijdens mijn recente
bezoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 13
Klopt het dat er door VFS Global advies wordt uitgebracht aan de Consulaire
Service Organisatie (CSO) om de aanvragen «kort» of «intensief» te bestuderen?
Antwoord 13
Nee, dat is niet juist. VFS Global speelt hierin geen enkele rol.
Vraag 142
Klopt het dat door algoritmes in het beoordelingsproces jonge Surinaamse
mannen automatisch op de stapel «intensief» terechtkomen?
Antwoord 14
Nee, dat is niet juist. Het Informatie Ondersteund Beslissen (IOB) kent niet
automatisch een intensief behandeladvies toe aan alle aanvragen die door
jonge Surinaamse mannen zijn gedaan. Een behandeladvies komt tot stand
op basis van informatie door het Ministerie van Buitenlandse Zaken zelf
verzameld bij een (eerdere) visumaanvraag, informatie van ketenpartners
én/of op basis van een profiel. Een profiel bestaat nooit uit enkel leeftijd,
nationaliteit en geslacht. De nationaliteit, leeftijdsgroep en geslacht zijn drie
van de zeven eigenschappen van een visumaanvraag die gebruikt kunnen
worden bij het opstellen van profielen voor het IOB. Daarnaast kunnen ook
het hoofddoel van de reis, de locatie van de aanvraag, de burgerlijke staat en
het beroep meegenomen worden in de beslisboom. Een profiel bestaat altijd
uit minimaal drie van de zeven kenmerken waarbij er altijd een combinatie
van aanvraaggegevens en persoonsgegevens wordt gebruikt. Een profiel op
basis van alleen leeftijd, geslacht en nationaliteit is dus niet mogelijk; een
combinatie van reisdoel, nationaliteit en geslacht wel.
Vraag 15
Heeft uw gesprek met de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) al plaatsgevonden? Zo ja, klopt het dat zij u ter verantwoording hebben geroepen over het
gebruik van profilerende software bij de beoordeling van visumaanvragen?
Zo ja, wat is de uitkomst van dat gesprek?
Antwoord 15
Ja, het gesprek met de AP heeft op 15 mei jl. plaatsgevonden. Zoals uw
Kamer gemeld3, heeft het ministerie met betrekking tot het IOB bij de
beoordeling van Schengenvisa een informatieverzoek van de AP ontvangen
om aanvullende informatie te bieden over de grondslag, noodzakelijkheid en
de proportionaliteit van de gegevensverwerking gegeven de verplichtingen
die voortvloeien uit de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).
Op 9 mei heeft het ministerie aanvullende vragen van de AP ontvangen.
Mede op basis van het overleg op 15 mei zal het ministerie deze vragen
beantwoorden en aanbieden aan de AP. Over de uitkomsten van de uitwisseling met de AP zal uw Kamer worden geïnformeerd in een brief, waarbij ook
een nadere illustratie van de IOB werkwijze zal worden gegeven4.
Vraag 16
Klopt het bericht dat de functionaris gegevensbescherming van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken in 2022 al adviseerde om te stoppen met het gebruik
van algoritmes, die discriminatie bij deze visumaanvragen in de hand
werken? Zo ja, waarom is zijn advies genegeerd?
Antwoord 16
Het ministerie heeft zich vanaf de ontwikkeling van het IOB in 2015 laten
adviseren door een extern juridisch adviesbureau teneinde binnen de
geldende privacywet- en regelgeving te (blijven) werken. Daarbij is op
verschillende momenten getoetst in hoeverre de werkwijze van het IOB
2

Voor de antwoorden op vragen 14–16: Antwoord op vragen van de leden Dekker-Abdulaziz en
Podt over het bericht over het visumbeleid door het Ministerie van Buitenlandse Zaken |
Tweede Kamer der Staten-Generaal, Kamerstuk 2023D24731 aangeboden op 7 juni 2023.
3
Informatie- en communicatietechnologie (ICT) | Tweede Kamer der Staten-Generaal, Kamerstuk
26 643 nr. 1031.
4
Verzoek van het lid Van Baarle tijdens ordedebat mei 2023, kenmerk: 2023Z08071.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

juridisch toelaatbaar is. De conclusie was dat het gebruik van profielen in het
IOB niet in strijd is met de privacy wetgeving. Dit oordeel werd onderschreven door de toenmalige functionaris gegevensbescherming (FG).
Omdat het ministerie veel waarde hecht aan het FG-oordeel en aan het
voldoen aan wet- en regelgeving heeft het ministerie het advies van de
voormalige FG aangegrepen om (nogmaals) het huidige gebruik van het IOB
door een andere externe partij te laten toetsen. Conclusie van deze externe
toets is dat het ministerie toereikende en relevante argumenten heeft
aangedragen voor het gebruik van het IOB. Het gebruik van het IOB is
daarom voortgezet.
De kritiek van de voormalige FG rondom mogelijke discriminatie is door het
ministerie zeer serieus genomen. Daarom is besloten om naast bovengenoemde second opinion, ook nog andere materiedeskundigen in te roepen,
waaronder de Landsadvocaat. Aan deze materiedeskundigen is gevraagd te
beoordelen in hoeverre het gebruik van het gegeven nationaliteit relevant,
noodzakelijk en proportioneel is binnen het IOB. De conclusies luidden dat er
(i) een wettelijke grondslag is voor het gebruik van nationaliteit binnen het
IOB; (ii) verwerking van gegevens over nationaliteit nodig is vanwege
zwaarwegende algemene belangen en om te voldoen aan een volkenrechtelijke verplichting en dat (iii) het maken van onderscheid naar nationaliteit bij
de beoordeling van een visumaanvraag noodzakelijk en proportioneel is en
niet als discriminatie kan worden gekwalificeerd.
Vraag 17
Hoe gaat u voorkomen dat u dezelfde praktijk hanteert als de Belastingdienst
bij de Toeslagenaffaire, waarbij het verkeerd zetten van een handtekening of
datum op een formulier in combinatie met een bepaalde afkomst er al voor
zorgde dat iemand tot persona non grata werd verklaard?
Antwoord 17
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken werkt uitdrukkelijk niet op een
vergelijkbare manier als de Belastingdienst bij de Toeslagen. Een ontbrekende
handtekening of verkeerd ingevulde datum maken geen onderdeel uit van het
IOB, dus ook niet in combinatie met de afkomst van een persoon.
Daarbij is het van belang om te benadrukken dat het IOB alleen een
ondersteunend advies geeft over de intensiteit van behandeling van de
aanvraag. Het IOB heeft daarmee nooit tot gevolg dat een visumaanvraag
direct wordt toegekend, dan wel wordt geweigerd. Het is te allen tijde aan de
beslismedewerker om het gehele dossier van de aanvrager te beoordelen.
Een visumaanvraag wordt alleen geweigerd indien niet wordt voldaan aan de
voorwaarden van de EU visumcode.
Vraag 18
Deelt u de mening dat er zeer gevoelige informatie (inkomen, bankafschriften,
banknummers, arbeidsovereenkomsten, gekoppeld aan personalia inclusief
sofinummer) van de aanvragers en garantstellers bij VSF Global wordt
aangeleverd? Is dit getoetst aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)? Zo ja, kan dit alsnog geëvalueerd worden?
Antwoord 18
Het gebruik van een EDV, zoals VFS Global, is toegestaan en vastgelegd in de
EU visumcode. Bij het afsluiten van het contract met VFS is tevens een
Verwerkersovereenkomst (Data Processing Agreement), conform art.28 AVG,
opgesteld waarbij het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft getoetst of de
Verwerker voldoet aan de AVG. Daarnaast rust er vanuit de VIS-verordening
de verplichting op de nationale toezichthouder (Autoriteit Persoonsgegevens)
om elke vijf jaar een audit uit te voeren op het gehele Schengenvisum proces
en alle betrokken partijen en systemen. Deze audit werd in 2020 uitgevoerd5,
een jaar later dan aanvankelijk gepland, en zal conform planning in 2024 weer
plaatsvinden.

5

Verslag AVG audit 2020: samenvatting_onderzoek_visum_informatiesysteem_vis.pdf (autoriteitpersoonsgegevens.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

Vraag 19
Kan het zijn dat het verdienmodel van VFS Global ook zit in het afwijzen van
aanvragen, zodat opnieuw € 30,– administratiekosten moet worden voldaan?
Hoe controleert u dit?
Antwoord 19
Nee, dat is niet mogelijk. Het besluit om een visumaanvraag goed te keuren
of af te wijzen wordt uitsluitend door de CSO, centraal in Den Haag genomen.
Een EDV heeft daar geen zeggenschap over, conform de voorschriften van de
EU visumcode.
Vraag 20
Vindt u dat een verbetering van het visumproces in Suriname (lees terugkeer
naar de oude situatie) thuishoort na de «komma», gelet op de excuses inzake
het slavernijverleden, die onlangs zijn gemaakt door premier Rutte namens
de Nederlandse overheid?
Antwoord 20
Het afgelopen jaar zijn er wereldwijd capaciteitsproblemen geweest door een
snelle toename van visumaanvragen na het afschaffen van de Covidreisbeperkingen. Daarbij speelden zaken van verschillende aard, waaronder
op het gebied van personeel en IT-storingen in het NVIS visumsysteem. Het
ministerie erkent de problemen t.a.v. de langere wachttijden voor visumaanvragen die zijn ontstaan en heeft hard gewerkt aan oplossingen. Terugkeer
naar de oude situatie is niet wenselijk en zou ook niet leiden tot verbeteringen in het visumproces. De excuses over het slavernijverleden hebben geen
relatie met visumverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6