Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 200 IV

Jaarverslag en slotwet Koninkrijksrelaties 2014

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN KONINKRIJKSRELATIES (IV)
Aangeboden 20 mei 2015

kst-34200-IV-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

1

Gerealiseerde uitgaven naar beleidsterrein (x € 1.000)

Nominaal en onvoorzien;
0

Waarborgfunctie;
61.867

Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners;
373.090
Gerealiseerde ontvangsten naar beleidsterrein (x € 1.000)

Nominaal en onvoorzien;
0

Waarborgfunctie;
6.186

Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners;
39.304

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

2

Inhoudsopgave
A.

Algemeen
1. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening
2. Leeswijzer

4

B.

Beleidsverslag
1. Beleidsprioriteiten
2. Beleidsartikelen
Artikel 1. Waarborgfunctie
Artikel 2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners
3. Niet-beleidsartikel
Artikel 3. Nominaal en onvoorzien
4. Bedrijfsvoeringparagraaf

8
8
13
13
17
22
22
23

C.

Jaarrekening
1. De verantwoordingsstaat
2. De saldibalans

24
24
25

D.

Bijlage
Afgerond evaluatie- en overig onderzoek

32
32

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

4
6

3

Algemeen

A. ALGEMEEN
1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik het jaarverslag met betrekking tot de begroting van
Koninkrijksrelaties (IV) over het jaar 2014 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties decharge te verlenen over het
in het jaar 2014 gevoerde financiële beheer.
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene
Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de
bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:
a. het gevoerde financieel beheer en materieel beheer;
b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
c. de financiële informatie in het jaarverslag;
d. de betrokken saldibalans;
e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f.
de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2014;
b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot het
onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks schatkist en van
het Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2014
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2014, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over
2014 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid,
van de Comptabiliteitswet 2001).
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

4

Algemeen

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling
doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

5

Algemeen

2. LEESWIJZER
Algemeen
Dit begrotingshoofdstuk valt onder het regime voor «kleine begrotingen»
en heeft geen apart centraal apparaatsartikel. De apparaatsuitgaven zijn
opgenomen onder artikel 2.
Opbouw Jaarverslag 2014
De begroting van Koninkrijksrelaties kent een vertrouwde opbouw waarbij
het jaarverslag de opbouw van de begroting 2014 volgt.
Het jaarverslag 2014 bestaat uit vier delen:
A. Een algemeen deel met de dechargeverlening;
B. Het beleidsverslag 2014 over de prioriteiten en de beleidsartikelen;
C. De jaarrekening 2014;
D. De bijlage.
Het beleidsverslag 2014
In het beleidsverslag 2014 wordt teruggekeken op de resultaten uit 2014.
In de paragraaf «Beleidsprioriteiten» wordt op hoofdlijnen verantwoording afgelegd over het beleid van het afgelopen jaar. Hierin kunt u
lezen welke resultaten zijn behaald bij de gemaakte beleidsafspraken
(prioriteiten) voor 2014.
In de paragraaf «Beleidsartikelen» wordt meer in detail ingegaan op de
verantwoording over de verschillende onderwerpen. De paragraaf kent
per beleidsartikel de volgende opzet:
A. Algemene doelstelling;
B. Rol en verantwoordelijkheid;
C. Beleidsconclusies;
D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid;
E. Toelichting op de financiële instrumenten.
Het jaarverslag Koninkrijksrelaties 2014 bevat ook een bedrijfsvoeringparagraaf. Hierin wordt verslag gedaan over specifieke bedrijfsvoeringpunten voor Koninkrijksrelaties (IV). Voor het verslag over de bedrijfsvoering in algemene zin wordt verwezen naar het jaarverslag van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
De jaarrekening 2014
In de jaarrekening treft u de verantwoordingsstaat voor de begroting van
Koninkrijksrelaties en de saldibalans met toelichting aan. De slotwet wordt
als een apart kamerstuk gepubliceerd.
De bijlage
In de bijlage is een overzicht opgenomen met afgerond evaluatie en
overig onderzoek.
Externe inhuur
Het overzicht Externe inhuur is opgenomen in het jaarverslag van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Topinkomens
Het overzicht Topinkomens is opgenomen in het jaarverslag van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

6

Algemeen

Groeiparagraaf
Het overzicht garanties en achterborgstellingen is gewijzigd in het
overzicht van risicoregelingen. Hieraan is toegevoegd een overzicht met
verstrekte leningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

7

Beleidsverslag

B. BELEIDSVERSLAG
1. BELEIDSPRIORITEITEN
Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden regelt de staatkundige
relatie van de landen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten in het
Koninkrijk. De landen behartigen zelfstandig hun eigen aangelegenheden,
behoudens de Koninkrijksaangelegenheden, en onverminderd de
waarborgfunctie van het Koninkrijk. Het Statuut geeft tevens regels voor
onderlinge samenwerking, bijstand, overleg en de staatsinrichting van de
landen. Sinds 10 oktober 2010 zijn Curaçao en Sint Maarten zelfstandige
landen binnen het Koninkrijk en zijn Bonaire, Sint Eustatius en Saba
openbare lichamen binnen het land Nederland.
Caribisch Nederland
Met het afronden van de staatkundige hervormingen van 2010 is de relatie
tussen Nederland en de openbare lichamen nog niet af. Belangrijke
thema’s zijn en blijven de verdere ontwikkeling van de eilanden, de
evaluatie van de zogenoemde BES-wetgeving van de openbare lichamen,
de evaluatie van de justitiële rijkswetten van toepassing op Caribisch
Nederland, de legislatieve terughoudendheid en de overheidsfinanciën
van de openbare lichamen.
In 2014 is veel aandacht besteed aan de organisatie van de Rijkscoördinatie, vooruitlopend op de evaluatie van de uitwerking van de nieuwe
staatkundige structuur van Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Een
commissie onder voorzitterschap van de heer Van Gastel heeft op
21 maart 2014 aanbevelingen gedaan over het verbeteren van de
Rijkscoördinatie (Kamerstukken II, 2013–2014, 33 750 IV, nr. 35). Het
kabinet heeft deze aanbevelingen overgenomen en zet in op het
versterken van de positie van de rijksvertegenwoordiger, van bestuurlijke
samenhang in Den Haag (onder andere door het positioneren van het
hoogambtelijke voorportaal de Caribisch Nederland-tafel), en op de
totstandkoming van een meerjarenontwikkelprogramma met de eilanden.
Het meerjarenontwikkelprogramma, met focus op economische ontwikkeling, armoedebestrijding en kinderrechten, was een belangrijk
onderdeel van de zogenaamde Caribisch Nederland-week (CN-week) in
juni 2014. Met Bonaire, Sint Eustatius en Saba is voor het eerst gesproken
over een meerjarenontwikkelprogramma. In 2015 vindt hierover besluitvorming plaats.
In 2014 is met de bestuurscolleges van Bonaire, Sint Eustatius en Saba
afgesproken dat er een onderzoek komt naar de hoogte van de vrije
uitkering in het BES-fonds. De resultaten van het onderzoek en de
kabinetsreactie hierop volgen in 2015. Daarnaast heeft de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkijksrelaties in 2014 in totaal € 3,4 mln. extra
beschikbaar gesteld voor economische ontwikkeling voor de sociale
problematiek.
Samenwerkingsbeleid
De beëindiging van de samenwerkingsprogramma’s heeft in 2014 geleid
tot de opheffing van de stichting Antilliaanse Medefinancieringsorganisatie (AMFO). De stichting was verantwoordelijk voor de financiering van
niet-gouvernementele organisaties (NGO’s) die onder andere armoedebestrijding, wijkaanpak, ouderen en jeugd als doelstelling hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

8

Beleidsverslag

De eindafrekening van AMFO is in 2014 opgeleverd evenals de eindevaluatie (Kamerstukken II, 2014–2015, 34 000 IV, nr. 23). Door de continuering
van de financiering van NGO’s via Reda Sosial in Curaçao is de
duurzaamheid van een aantal projecten vooralsnog gewaarborgd.
De projecten van het Onderwijs en Jongeren Samenwerkingsprogramma
(OJSP), het programma Institutionele Versterking van de Bestuurskracht
(IVB), het samenwerkingsprogramma Sociaal-Economisch Initiatief (SEI)
en Plan Veiligheid (PV) zijn door USONA, de uitvoeringsorganisatie van de
Stichting Ontwikkeling Nederlandse Antillen (SONA), in 2014 administratief afgesloten. In 2015 wordt de subsidie definitief vastgesteld en de
eindevaluatie van de samenwerkingsprogramma’s van SONA uitgevoerd.
Voor het Fondo Desaroyo Aruba (FDA) zijn bestuurlijke afspraken gemaakt
over ondermeer de eindevaluatie en de eindafrekening die in 2016
opgeleverd zullen moeten worden.
Waarborgfunctie
De doelstelling van de waarborgfunctie is het borgen van de fundamentele mensenrechten en vrijheden, de rechtszekerheid en de deugdelijkheid van het bestuur. In 2014 is in samenwerking met het Openbaar
Ministerie van Curaçao en het Recherche Samenwerkingsteam (RST) het
project Duradero gestart voor de duur van 3 jaar. Het project Duradero
beoogt een duurzame uitbreiding en versterking van de handhavingscapaciteit in Curaçao ten behoeve van de aanpak van financieel-economische
criminaliteit. Daarnaast is in 2014 een nieuw protocol ondertekend inzake
de flexibel inzetbare pool Koninklijke Marechaussee. Met de ondertekening van dit protocol treedt Aruba per 1 juli 2015 toe. Hiermee wordt het
mogelijk om de flexibele pool van de Koninklijke Marechaussee tot eind
2019 in te zetten in het gehele Caribische deel van het Koninkrijk.
Begin 2014 is in opdracht van de Koninkrijksregering door de Gouverneur
van Sint Maarten een onderzoek ingesteld naar de integriteit van het
openbaar bestuur van het land. Het onderzoeksrapport is eind augustus
aangeboden aan de Rijksministerraad (Kamerstukken II, 2014–2015, 34 000
IV, nr. 8). Uit de rapportage blijkt dat de deugdelijkheid van het bestuur,
met name op het gebied van integriteit, over de hele linie ondermaats is
en zorgelijk. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
heeft beide Kamers toegezegd hetzij op basis van consensus, hetzij op
basis van waarborg te komen tot een samenhangende aanpak.
Bij de behandeling van de begroting voor 2015 in de Tweede Kamer heeft
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aangekondigd
dat hij maatregelen wil nemen ter versterking van de rechtshandhaving in
de landen van het Caribisch deel van het Koninkrijk. In 2015 wordt hier
verder invulling aan gegeven.
Financieel toezicht
Curaçao heeft naar het oordeel van het College financieel toezicht (Cft)
volledig voldaan aan alle onderdelen van de aanwijzing uit 2012. Curaçao
heeft daarmee laten zien in staat te zijn in relatief korte tijd met ingrijpende maatregelen terug te keren naar evenwichtige en houdbare
overheidsfinanciën. Omdat het begrotingsevenwicht naar het oordeel van
het Cft in 2014 in stand is gebleven en voldoet aan de overige normen van
begrotingsevenwicht en rentelast uit de Rijkswet financieel toezicht
Curaçao en Sint Maarten is de weg vrij om te investeren in de maatschappelijke en economische ontwikkeling. Dat laat onverlet dat Curaçao nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

9

Beleidsverslag

financiële aandachtspunten en risico’s over houdt. De risico’s hebben
vooral betrekking op de overheids-NV’s.
Over de ontwikkeling op de overheidsfinanciën van Sint Maarten is het Cft
over heel 2014 genomen niet positief. De begroting 2014 is op 21 januari
2014 (niet tijdig) aan het Cft gezonden. Naar het oordeel van het Cft was
op het moment van toetsing echter wel sprake van een begroting die
voldoet aan de normen uit de Rijkswet financieel toezicht. Dat is in het jaar
2014 niet herzien. Zorgen zijn er bij het Cft over de belastingen en de
betalingsachterstanden. Ook het financieel beheer is blijvend
zorgwekkend op Sint Maarten. Dit blijkt onder andere uit de afkeurende
oordelen van de Algemene Rekenkamer bij de jaarrekeningen. Voor een
uitgebreide verslaglegging wordt verwezen naar de halfjaarrapportage
van het Cft (Kamerstukken II, 2013–2014, 33 750 IV, nr. 55).
Voor Curaçao en Sint Maarten blijft het tijdig opstellen en vaststellen van
de begrotingen, begrotingswijzigingen en jaarrekening een
aandachtspunt. Volgens het Cft worden deze instrumenten van het
budgetrecht van de Staten van deze landen verre van optimaal worden
benut.
De Rijksministerraad heeft in 2014 een aanwijzing gegeven aan de
Gouverneur van Aruba om de begroting van 2014 van een onafhankelijke
rapportage door het secretariaat van het Cft te voorzien. Dat heeft geleid
tot een begrotingswijziging, waarin ook een pad naar een structureel
begrotingsevenwicht vanaf het begrotingsjaar 2018 is vastgelegd. In
december 2014 heeft Aruba met de Rijksministerraad afgesproken ook de
begroting van 2015 te doen toetsen door het Cft, vooruitlopend op
structureel financieel toezicht.
Voorbereiden op evaluaties
De vier rijkswetten op het terrein van Veiligheid en Justitie (Openbaar
Ministerie, Gemeenschappelijk Hof, Politie en de Raad voor de Rechtshandhaving) worden geëvalueerd. De opdracht hiervoor is in 2014
goedgekeurd door de vier ministers van Justitie van de landen en door de
Rijksministerraad. De evaluatiecommissie justitiële Rijkswetten neemt ook
de werking van deze rijkswetten voor Caribisch Nederland mee. Het
eindrapport wordt naar verwachting uiterlijk 10 oktober 2015 opgeleverd.
Voor de evaluatie van de Rijkswet financieel toezicht zijn in 2014 geen
voorbereidingen getroffen. Dat zal, na overleg met de landen, begin 2015
gebeuren.
Waarborging Plannen van Aanpak landstaken Curaçao en Sint
Maarten
Met ingang van 10 oktober 2014 is de Algemene Maatregel van Rijksbestuur Samenwerkingsregeling waarborging plannen van aanpak landstaken Curaçao en Sint Maarten (wederom) verlengd met een periode van
twee jaar. Dit houdt in dat afronding van de plannen van aanpak beoogd
is op uiterlijk 10 oktober 2016. Reden voor deze verlenging is het niet
bijtijds afronden van alle plannen van aanpak.
Vereffening boedel voormalig Nederlandse Antillen
In 2011 is de vereffeningcommissie van start gegaan om te adviseren over
de toedeling van activa en passiva uit de boedel van het per 10 oktober
2010 opgeheven land Nederlandse Antillen. De commissie adviseert de
Ministers van Financiën van Curaçao en Sint Maarten en de Nederlandse
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de verdeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

10

Beleidsverslag

tussen Curaçao, Sint Maarten en Nederland (als rechtsopvolger voor
Bonaire, Sint Eustatius en Saba). Begin januari 2015 is het rapport van de
commissie aangeboden aan de drie rechtsopvolgers van het land
Nederlandse Antillen. De landen zullen in 2015 hun standpunt ten aanzien
van het rapport bepalen en met elkaar bespreken teneinde de vervolgstappen voor de feitelijke vereffening te kunnen zetten.
Beleidsdoorlichtingen
Realisatie beleidsdoorlichtingen
Artikel Naam artikel

1
2

1

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Geheel
artikel?

X1

Waarborgfunctie
Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners

ja

http://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2012D08449&did=2012D08449

Artikel 1 Waarborgfunctie
Conform de begroting 2015 zal de volgende beleidsdoorlichting in 2017
aan de Tweede Kamer worden aangeboden.
Artikel 2 Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners
De volgende beleidsdoorlichting zal in 2016 plaatsvinden, na afronding
van de evaluaties van de programma’s.
Voor het meest recente overzicht van de programmering van beleidsdoorlichtingen, zie http://www.rijksbegroting.nl/2015/voorbereiding/
begroting,kst199443_4.html
Voor de realisatie van andere onderzoeken, zie de bijlage «Evaluatie en
overig onderzoek».
Overzicht van risicoregelingen
Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

Artikel 2 Bevorderen
autonomie Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen
autonomie Koninkrijkspartners

Rente en aflossingen van
leningen aan Aruba

Artikel 2 Bevorderen
autonomie Koninkrijkspartners

Totaal

Voorschotten Europese
Commissie aan Bonaire
(Sociaal
Infrastructuurprogramma/
riolerings- en waterzuiveringsprogramma)
Voorschotten 10e Europees
Ontwikkelingsfonds van
Europese Commissie aan
Curaçao/Sint Maarten/BESeilanden

Uitstaande
garanties
2013

Verleend
2014

Vervallen Uitstaande
2014
garanties
2014

Garantieplafond

Totaal
plafond

6.846

0

1.734

5.112

5.112

5.112

43.600

0

0

43.600

43.600

43.600

21.000

0

0

21.000

21.000

21.000

71.446

0

1.734

69.712

69.712

69.712

Er zijn in 2014 geen uitgaven gedaan op garanties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

11

Beleidsverslag

Voor verdere informatie wordt verwezen naar de toelichting bij de
saldibalans, 13) Garantieverplichtingen.
Overzicht verstrekte leningen (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
Artikel 2 Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners

Begrotingssteun Aruba
Lening Ontwikkelingsbank van de
Nederlandse Antillen (OBNA)
Maatregel Tussenbalans

Uitstaande
lening

Looptijd
lening

7.260

25 jaar

1.340

-

8.687

30 jaar

6.674

30 jaar

785.963

30 jaar

205.540

30 jaar

Totaal
stand
begrotingsreserve t-1

Mutatie
volume
begrotingsreserve t
en t-1

Water- en Energiebedrijf Aruba
Leningen lopende inschrijving Curaçao
Leningen lopende inschrijving Sint
Maarten

Voor verdere informatie wordt verwezen naar de toelichting bij de
saldibalans, 10) Extra-comptabele vorderingen, onderdeel b).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

12

Beleidsartikel 1

2. BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1. Waarborgfunctie
A Algemene doelstelling
Het waarborgen van de rechtszekerheid, deugdelijkheid van bestuur en de
mensenrechten in Aruba, Curaçao en Sint Maarten.
B Rol en verantwoordelijkheid
Elk land in het Koninkrijk heeft de zorg voor de verwezenlijking van de
fundamentele menselijke rechten en vrijheden, de rechtszekerheid en de
deugdelijkheid van bestuur. Het waarborgen hiervan is een aangelegenheid van het Koninkrijk. De Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties is op grond van de verantwoordelijkheid voor het
Statuut, aanspreekbaar op de waarborgtaak van het Koninkrijk. Vanuit
deze verantwoordelijkheid worden de ontwikkelingen met betrekking tot
het functioneren van het openbaar bestuur en de verwezenlijking van de
mensenrechten en de rechtszekerheid in de landen Aruba, Curaçao en
Sint Maarten gevolgd. Het feit dat het Koninkrijk de bevoegdheid heeft in
het kader van de waarborgfunctie op te treden, sterkt de instituties van de
landen in hun taak om de beginselen van de democratische rechtsstaat te
realiseren. De Koninkrijksregering kan maatregelen nemen, als er sprake
is van ernstige inbreuk op fundamentele rechten en vrijheden in een land
of in een situatie waarin rechtszekerheid of deugdelijk bestuur niet langer
gewaarborgd zijn en de interne controlemechanismen feitelijk disfunctioneren. Van geval tot geval zal dan moeten worden bezien of ingrijpen in
de zin van artikel 43, 50 of 51 Statuut, noodzakelijk is en welke maatregel
dan het meest passend is.
C Beleidsconclusies
Evaluatie justitiële rijkswetten en rijkswet Financieel Toezicht 2015
De opdracht voor de evaluatie van de vier rijkswetten op het terrein van
Veiligheid en Justitie (Openbaar Ministerie, Gemeenschappelijk Hof,
Politie en Raad voor de Rechtshandhaving) is in de zomer van 2014
goedgekeurd door de vier Ministers van Justitie van de landen en door de
Rijksministerraad. Voor de evaluatie is een evaluatiecommissie ingesteld
(Staatscourant, 2014, 24569). De Evaluatiecommissie justitiële rijkswetten
neemt ook de werking van deze rijkswetten voor Caribisch Nederland
mee. Het eindrapport wordt naar verwachting uiterlijk 10 oktober 2015
opgeleverd.
Ten aanzien van de evaluatie van de Rijkswet financieel toezicht zijn in
2014 geen voorbereidingen getroffen. De Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties stelt, in overeenstemming met de Rijksministerraad, uiterlijk zes maanden voorafgaande aan een beslissing over het in
stand houden (van een deel) van de verplichtingen op grond van de
Rijkswet financieel toezicht, een evaluatiecommissie in (dus uiterlijk
10 april 2015). Begin 2015 worden hiervoor voorbereidingen getroffen na
overleg met de landen.
Het op dit artikel voorgenomen beleid is in grote lijnen uitgevoerd. De
belangrijkste afwijkingen in de gerealiseerde uitgaven ten opzichte van de
in de oorspronkelijke begroting opgenomen bedragen worden hieronder
toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

13

Beleidsartikel 1

D Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 1 Waarborgfunctie
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
2010

2011

2012

2013

Realisatie
2014

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
2014

Verschil
2014

Verplichtingen:

57.227

66.730

51.896

75.317

118.121

61.821

56.300

Uitgaven:

55.957

57.888

57.818

63.859

61.867

61.821

46

55.957

57.888

57.818

63.859

61.867

61.821

46

0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0

57.818
0
0
40.974
13.745
3.099

63.859
0
0
43.650
17.277
2.932

61.867
6.100
35.380
0
17.226
3.161

61.821
0
0
41.500
15.968
4.353

46
6.100
35.380
-41.500
1.258
-1.192

10.025

2.460

4.497

5.295

6.186

4.857

1.329

1.1

Rechterlijke macht/
samenwerkingsmiddelen
kustwacht
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Grensbewaking
Kustwacht
Kustwacht en grensbewaking
Recherchecapaciteit
Rechterlijke macht

Ontvangsten:

Bij Voorjaarsnota 2014 is de regeling Kustwacht en grensbewaking
gesplitst in twee aparte regelingen te weten Grensbewaking en
Kustwacht.
E Toelichting op de financiële instrumenten
1.1. Rechterlijke macht/samenwerkingsmiddelen Kustwacht
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Grensbewaking
Sinds 2008 levert een flexibele pool van 43 fte van de Koninklijke
Marechaussee (KMar) een bijdrage aan de bestrijding van de geweldscriminaliteit, het grens- en vreemdelingentoezicht, de bestrijding van
mensensmokkel en -handel, en de bestrijding van drugssmokkel via de
luchthavens. De medewerkers van de KMar functioneren daarbij onder
aansturing van de lokale diensthoofden en vallen onder het lokale gezag
(Ministers van Justitie). De kosten van de flexibele pool komen ten laste
van deze begroting.
In 2014 is een nieuw protocol over de inzet van de flexpool met de KMar
getekend met een looptijd tot eind 2019. Met de ondertekening van dit
protocol wordt de inzet per 1 juli 2015 uitgebreid naar Aruba. Hiermee
wordt de inzet van de flexibel inzetbare pool KMar ten behoeve van
ondersteuning in de rechtshandhaving mogelijk in het gehele Caribische
deel van het Koninkrijk.
Kustwacht
De Kustwacht heeft ook in 2014 een belangrijke bijdrage geleverd aan de
maritieme rechtshandhaving, waarbij drugsbestrijding, mensenhandel en
mensensmokkel en illegale immigratie prioriteiten waren. Daarmee was

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

14

Beleidsartikel 1

de Kustwacht voor het Caribische deel van het Koninkrijk een onmisbare
schakel in de rechtshandhavingketen. Daarnaast heeft de Kustwacht een
bijdrage geleverd aan de veiligheid op het water door het uitvoeren van
zoek- en reddingsoperaties (Search and Rescue) en haar toezichthoudende taken uitgevoerd, waaronder visserij- en milieu-inspecties. In
Caribisch Nederland lag het accent op de bescherming van het mariene
milieu, waaronder de Sababank en koraalriffen, en het optreden tegen
illegale (speer)visserij. De uitgaven van de Kustwacht voor het Caribische
deel komen ten laste van deze begroting.
Over de vervanging van de interceptorvaartuigen is in de Kustwachtcommissie overeenstemming bereikt. Het aanbestedingstraject voor twaalf
nieuwe interceptorvaartuigen wordt verder uitgewerkt. Dit leidt tot een
stijging van de uitgaven in 2016 en 2017.
Recherchecapaciteit
Zoals vastgelegd in de Rijkswet politie en het Protocol Recherche
Samenwerkingsteam heeft het Recherche Samenwerkingsteam (RST) als
taak de bestrijding van zware, georganiseerde en grensoverschrijdende
criminaliteit. Daarnaast verricht het RST de afhandeling van internationale
rechtshulpverzoeken op dit gebied. Het RST heeft vestigingen op Aruba,
Bonaire, Curaçao en Sint Maarten, waar men werkt onder gezag van de
lokale Openbaar Ministeries. De kosten daarvan komen ten laste van deze
begroting. De overbesteding is het gevolg van extra capaciteit die is
ingezet voor projecten en meer dan gebruikelijke doorstroom van
personeel.
Prioriteiten voor 2014 waren de aanpak van witwassen, mensenhandel,
wapensmokkel, internationale drugshandel en bendevorming. Gemiddeld
waren er bij het RST ongeveer 70 uit Nederland uitgezonden
medewerkers werkzaam, die uitgezonden worden voor een periode van 3
tot 5 jaar. Dit aantal is aangevuld met 36 medewerkers uit de lokale
korpsen en 15 overige lokaal geworven medewerkers. De betrokken
Ministers van (Veiligheid en) Justitie van de landen en de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stellen gezamenlijk de
jaarstukken van het RST vast in het Justitieel vierpartijenoverleg.
Rechterlijke macht
Nederland stelt op verzoek rechters en officieren van justitie ter
beschikking aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten om op die manier te
komen tot een volledige bezetting van het Gemeenschappelijk Hof en het
Openbaar Ministerie (OM). In 2014 zijn gemiddeld 39 uitgezonden rechters
en officieren van justitie werkzaam geweest. Het OM in Nederland stelt de
betreffende rechterlijke ambtenaren ter beschikking. Vanuit het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wordt het «Voorzieningenstelsel Buitenlandtoelagen Rechterlijke Ambtenaren (VBRA)» bekostigd. In
2014 is gezamenlijk met Curaçao een start gemaakt met het project
Duradero.
De onderbesteding op deze regeling heeft te maken met de overgang van
het VBRA naar het Voorzieningenstelsel Uitzendingen Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties en met het niet geheel uitputten van het budget
voor Duradero.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

15

Beleidsartikel 1

Ontvangsten
De ontvangsten hebben voornamelijk betrekking op de Kustwachtbijdragen die iets hoger zijn uitgevallen dan aanvankelijk verwacht. De
Kustwacht wordt door middel van drie geldstromen gefinancierd. De
Luchtverkenning inclusief integrale exploitatie van Steunpunt Hato wordt
volledig gefinancierd uit de begroting Koninkrijksrelaties. De inzet van
Defensiemiddelen (vaardagen van het stationsschip en vlieguren van de
boordhelikopter) wordt gefinancierd door het Ministerie van Defensie. De
personele en materiële exploitatie-uitgaven en de investeringsuitgaven
worden door alle deelnemende landen gezamenlijk gefinancierd op basis
van een door de Rijksministerraad vastgestelde verdeelsleutel. Het
Ministerie van BZK verzorgt de initiële bijdrage (zie hierboven onder
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken). Vervolgens betalen de
landen hun deel achteraf aan Nederland (Aruba: 11%, Curaçao: 16%, en
Sint Maarten: 4%) op basis van de werkelijke realisatie en geactualiseerde
wisselkoers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

16

Beleidsartikel 2

Artikel 2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners
A Algemene doelstelling
Het ondersteunen van Aruba, Curaçao en Sint Maarten bij het verbeteren
van het bestuur, de rechtszekerheid, de economische ontwikkeling, het
onderwijs en de overheidsfinanciën.
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor het stellen van randvoorwaarden die de rechtmatigheid en
doelmatigheid van de inzet van middelen uit hoofdstuk IV van de
Rijksbegroting garanderen. Aruba, Curaçao en Sint Maarten blijven
volledig verantwoordelijk voor het beleid op de terreinen waarop de
samenwerkingsprogramma’s met Nederland van toepassing zijn.
C Beleidsconclusies
Evaluatie staatkundige positie Caribisch Nederland 2015
Op 10 juni 2014 hebben de gedeputeerden Constitutionele Zaken van de
openbare lichamen en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een opdracht vastgesteld voor de evaluatie van de nieuwe
staatkundige structuur van Bonaire, Sint Eustatius en Saba. De evaluatieopdracht zal worden uitgevoerd door een onafhankelijke evaluatiecommissie. De evaluatiecommissie is ingesteld op 23 september 2014
(Staatscourant, 2014, 27294) en brengt uiterlijk 10 oktober 2015 haar
eindverslag uit aan de opdrachtgevers.
De evaluatiecommissie zal op basis van de evaluatieopdracht een drietal
onderzoeken laten uitvoeren: onderzoek naar de werking van de
wetgeving, onderzoek naar de werking van de nieuwe bestuurlijke
structuur en onderzoek naar de gevolgen voor de bevolking van de
transitie.
Het op dit artikel voorgenomen beleid is in grote lijnen uitgevoerd. De
belangrijkste afwijkingen in de gerealiseerde uitgaven ten opzichte van de
in de oorspronkelijke begroting opgenomen bedragen worden hieronder
toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

17

Beleidsartikel 2

D Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 2 Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
2010

2011

2012

2013

Realisatie
2014

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
2014

Verschil
2014

Verplichtingen:

3.593.418

151.728

64.066

39.846

200.167

21.230

178.937

Uitgaven:

1.688.040

378.666

373.839

247.217

373.090

192.709

180.381

20.513
0
0
0
0
0
0

11.674
0
0
0
0
0
0

9.869
6.928
3.661
814
2.452
2.941
2.941

9.077
7.230
6.887
49
294
1.847
1.847

9.623
7.652
7.291
61
300
1.971
1.971

8.647
5.738
5.488
0
250
2.909
2.909

976
1.914
1.803
61
50
-938
-938

129.460
0
0
0
0
0
0
0
0

90.816
0
0
0
0
0
0
0
0

65.775
0
0
0
3.239
3.239
4.240
4.240
0

19.932
979
979
0
96
96
4.244
4.244
0

14.902
979
963
16
0
0
4.205
4.205
1.831

11.583
954
954
0
0
0
5.009
5.009
0

3.319
25
9
16
0
0
-804
-804
1.831

0

0

0

0

1.831

0

1.831

0
0

0
0

58.296
58.296

14.613
14.613

7.887
7.887

5.620
5.620

2.267
2.267

1.490
0
0
0
0

294
0
0
0
0

183
4
4
179
179

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

1.536.577
0
0
0
0
0

275.882
0
0
0
0
0

298.011
294.461
294.427
34
3.550
3.550

218.208
218.208
218.208
0
0
0

348.565
348.565
348.565
0
0
0

172.479
172.479
172.479
0
0
0

176.086
176.086
176.086
0
0
0

1.162.967

45.794

105.805

34.705

39.304

27.358

11.946

2.1

Apparaat
Personele uitgaven
Eigen personeel
Externe inhuur
Overig personeel
Materiële uitgaven
Overig materieel

2.2

Duurzame economische
ontwikkeling
Subsidies
IUCN
Subsidies Caribisch Nederland
Opdrachten
Overig
Inkomensoverdracht
Pensioenen
Bijdragen aan medeoverheden
Sociaal-economische initiatieven BES
Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
Samenwerkingsprogramma′s

2.3

Raden en commissies
Opdrachten
Overig
Personeel
Eigen personeel

2.4

Schuldsanering
Leningen
Lopende inschrijving
Tijdelijke leenfaciliteit
Bijdragen aan medeoverheden
Schuldsanering

Ontvangsten:

E Toelichting op de financiële instrumenten
2.1 Apparaat
Personeel
Eigen personeel
De formatie van de directie Koninkrijksrelaties is in 2014 deels tijdelijk en
deels structureel versterkt. Tijdelijk was extra inzet nodig voor onder
andere de staatkundige evaluatie van Caribisch Nederland, de afwikkeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

18

Beleidsartikel 2

samenwerkingsmiddelen en de versterking van het financieel beheer.
Structureel wordt er geïntensiveerd op het financieel toezicht, de
coördinatie van Caribisch Nederland en de juridische advisering.
Overig personeel
Hier hebben zich geen bijzondere ontwikkelingen voorgedaan.
Materiële uitgaven
Overig materieel
Hier hebben zich geen bijzondere ontwikkelingen voorgedaan.
2.2 Duurzame economische ontwikkeling
Subsidies
IUCN
In 2006 is door de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties een subsidie toegezegd voor de duur van 10 jaar aan
de Stichting International Union for the Conservation of Nature Nederlands Comité (IUCN NL). De subsidieverlening is bedoeld voor het
veiligstellen van het natuurbeheer op de eilandgebieden van het Caribisch
deel van het Koninkrijk. IUCN stelt de subsidie ter beschikking aan de
Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA), de overkoepelende organisatie
van de natuurparken in het Caribisch deel van het Koninkrijk.
Inkomensoverdracht
Pensioenen
Conform de vaste verrekenkoersregeling Antilliaanse en Arubaanse
pensioenen zijn de voor pensioengerechtigden nadelige koersverschillen
als gevolg van wisselkoersfluctuatie tussen de Antilliaanse gulden (NAF)
en de euro gecompenseerd.
Bijdragen aan medeoverheden
Sociaal-economische initiatieven Bonaire, St. Eustatius, Saba (BES)
In 2013 zijn voor het eerst middelen verstrekt uit het BES-fonds ten
behoeve van de integrale aanpak van de sociaal-economische problematiek van de eilanden. Dit betreft een financiële samenwerking tussen de
Ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het betreft
uitkeringen conform artikel 88 lid 8, van de Wet financiën BES. In 2014
hebben financieel technische redenen (mogelijkheid tot terugvordering)
ertoe geleid dat ophanging aan het BES-fonds (H) niet meer opportuun
werd geacht en deze samenwerkingsmiddelen onder Koninkrijksrelaties
(IV) zijn gebracht. Dit verklaart het verschil met de oorspronkelijke
begroting.
Het gehele budget is uitgeput en diverse projecten die gefinancierd
worden uit deze middelen zijn in uitvoering of reeds afgerond. De
Regeling bijzondere uitkering integrale projecten 2013 is verlengd met
twee jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

19

Beleidsartikel 2

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Samenwerkingsprogramma’s
In 2014 heeft een tussenafrekening van de Stichting Ontwikkeling
Nederlandse Antillen (SONA) en de subsidievaststelling 2007–2013 van de
stichting Antilliaanse Medefinancieringsorganisatie (AMFO) plaatsgevonden. De herinzet van deze meerontvangsten verklaart grotendeels het
verschil met de oorspronkelijk vastgestelde begroting. Voor een belangrijk
deel (€ 1,7 mln.) is dit ten goede gekomen aan Reda Sosial in Curaçao
waarmee de duurzaamheid van een aantal projecten van
non-gouvernementele organisaties op het gebied armoedebestrijding,
wijkaanpak, ouderen en jeugd gewaarborgd is.
Ten aanzien van de gerealiseerde uitgaven kan het volgende worden
toegelicht. De laatste betalingen aan Sint Maarten voor de meerkostenregeling en de uitgestelde betaling aan het solidariteitsfonds (laatste
tranche uit 2010; in het kader van de vereffening van de boedelbalans van
de Nederlandse Antillen) zijn conform planning gerealiseerd.
Voor het overige betreffen de gerealiseerde uitgaven kleinere posten voor
incidentele ondersteuning, projecten zoals het koninkrijksconcert en de
verbetering van Sentro di Detenshon i Korekshon Korsou en de Sociale
Vormingsplicht Aruba.
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft voor
2012–2014 maximaal € 1,0 mln. per jaar bijgedragen aan het Sociale
Vormingstraject Aruba (SVA). In de praktijk is dit bedrag echter altijd lager
gebleken. Zo ook in 2014, waarin een bedrag van afgerond € 0,5 mln. is
uitgegeven. Dit bedrag loopt echter nog op, aangezien nog een klein deel
in 2015 wordt gedeclareerd.
Het SVA is bedoeld voor werkloze, niet naar schoolgaande jongvolwassenen in de leeftijd van 18 tot 24 jaar. Het traject bestaat uit twee delen:
een trainingtraject van vier maanden dat op militaire leest geschoeid is en
een opleidingstraject van zes maanden. Vooralsnog zijn de lichtingen vijf
en zes in training. Aan lichting vijf nemen zestien jongeren deel en aan
lichting zes, vijftien jongeren. De deelnemers van lichting zes ontvingen in
december 2014 hun certificaat voor het afronden van het deel op militaire
leest. Minister Croes heeft inmiddels toegezegd dat Aruba het programma
in elk geval de komende drie jaar zal voortzetten en het derhalve ook in de
begroting van Aruba zal opnemen. Ook de betrokkenheid van Marinierskazerne Savaneta blijft gedurende deze periode gegarandeerd.
De afsluiting van de samenwerkingsprogramma’s verloopt conform
planning. De eindafrekening van AMFO is in 2014 opgeleverd evenals de
eindevaluatie (Kamerstukken II, 2014–2015, 34 000 IV, nr. 23).
De projecten van het Onderwijs en Jongeren Samenwerkingsprogramma
(OJSP), het programma Institutionele Versterking van de Bestuurskracht
(IVB), het samenwerkingsprogramma Sociaal Economisch Initiatief (SEI)
en Plan Veiligheid (PV) zijn door de uitvoeringsorganisatie USONA van de
stichting SONA in 2014 administratief afgesloten zodat in 2015 gestart kan
worden met de eindafrekening en eindevaluatie.
Voor het Fondo Desaroyo Aruba (FDA) zijn bestuurlijke afspraken gemaakt
over ondermeer de eindevaluatie en de eindafrekening die in 2016
opgeleverd zullen moeten worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

20

Beleidsartikel 2

2.4 Schuldsanering
Leningen
Lopende inschrijving
De sanering van schuldtitels en betalingsachterstanden is afgerond. Op
grond van art. 16 van de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint
Maarten heeft Nederland onder nauwkeurig in de Rijkswet omschreven
voorwaarden een lopende inschrijving op alle openbare en onderhandse
geldleningen van de landen Curaçao en Sint Maarten. De geldleningen
waarop wordt ingeschreven moeten passen binnen de normen en criteria
uit de rijkswet. Het College financieel toezicht ziet hierop toe. Het
totaalbeeld van de verstrekte leningen aan Curaçao en Sint Maarten ziet er
als volgt uit:
x € mln.

Verstrekte leningen
Curaçao

Sint Maarten

Geldleningen per 10-10-2010
Lopende inschrijving tot en met 2013
Lopende inschrijving in 2014

658
25
103

132
0
74

Totaal uitstaande leningen

786

206

De lening in 2014 aan Curaçao was bestemd voor de financiering van een
ziekenhuis. Aan Sint Maarten zijn 4 leningen verstrekt voor diverse
investeringen (ook uit het verleden) en aankoop van gronden. Deze
leningen (ruim € 176 mln.) verklaren het verschil met de oorspronkelijke
begroting.
Voor rente en aflossing in het kader van de schuldsanering is € 171 mln.
aan de landen verstrekt in de vorm van een lening.
Ontvangsten
De reguliere rente en aflossingen op leningen aan Aruba, Curaçao en Sint
Maarten worden hier verantwoord. De hogere ontvangsten worden
grotendeels verklaard door meerontvangsten bij de rente op de lopende
inschrijving, rente en aflossingen leningen Aruba en de tussenafrekening
van de Stichting Ontwikkeling Nederlandse Antillen (SONA) en de
subsidievaststelling 2007–2013 van de stichting Antilliaanse Mede
Financierings Organisatie (AMFO).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

21

Niet-Beleidsartikel 3

3. NIET-BELEIDSARTIKEL
Artikel 3. Nominaal en onvoorzien
Beleidsartikel 3 Nominaal en onvoorzien
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
2010

2011

2012

2013

Realisatie
2014

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting
2014

Verschil
2014

Verplichtingen:

0

0

0

0

0

1.223

-1.223

Uitgaven:

0

0

0

0

0

1.223

-1.223

3.1

Loonbijstelling
Algemeen
Algemeen

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

103
103
103

-103
-103
-103

3.2

Prijsbijstelling
Algemeen
Algemeen

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

726
726
726

-726
-726
-726

3.3

Onvoorzien
Algemeen
Algemeen

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

394
394
394

-394
-394
-394

3.1 Loonbijstelling
Algemeen
Een deel van het budget is ingezet voor de versterking van de formatie
van Koninkrijksrelaties.
3.2 Prijsbijstelling
Algemeen
Een deel van het budget is ingezet voor de versterking van de formatie
van Koninkrijksrelaties.
3.3 Onvoorzien
Algemeen
Het budget is ingezet voor de versterking van de formatie van Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

22

Bedrijfsvoeringsparagraaf

4. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
Inleiding
In de bedrijfsvoeringsparagraaf wordt ingegaan op de aandachtspunten
en relevante verbeteringen in de bedrijfsvoering in het verslagjaar 2014.
De bedrijfsvoeringsparagraaf heeft het karakter van een uitzonderingsrapportage. Voor de algemene en BZK brede onderwerpen wordt verwezen
naar de bedrijfsvoeringparagraaf van het jaarverslag van hoofdstuk VII
(BZK). In deze bedrijfsvoeringsparagraaf komen de verplichte elementen
en specifieke onderwerpen voor hoofdstuk IV aan de orde, te weten de
rechtmatigheid en de totstandkoming van de beleidsinformatie.
1. Rechtmatigheid
De Auditdienst Rijk heeft in haar controle over 2014 geen rechtmatigheidsfouten geconstateerd die de tolerantiegrenzen overschrijden.
2. Totstandkoming beleidsinformatie
De totstandkoming van de beleidsinformatie in het jaarverslag voldoet
aan de eisen die daaraan worden gesteld in de Rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën.
Totstandkoming niet financiële beleidsinformatie
In het jaarverslag van 2013 heeft de Auditdienst Rijk (ADR) opmerkingen
gemaakt over de totstandkoming van de niet financiële informatie. Na
afronding van het jaarverslag zijn begin 2014 maatregelen aangekondigd
om monitoring en toetsing van de niet financiële informatie te versterken.
Deze maatregelen hebben geleid tot een verbetering in de totstandkoming
van de niet financiële informatie.
BZK is voornemens nog twee maatregelen te nemen om de totstandkoming en kwaliteit van de niet financiële informatie in het jaarverslag van
2015 verder te verbeteren. De eerste maatregel is het ontwikkelen van een
controleprogramma voor de bijlagen bij het jaarverslag voor de totstandkoming van de niet financiële informatie. De tweede maatregel betreft het
maken van eenduidige kwaliteitsafspraken met daarnaast afspraken over
de structuur en inhoud van het dossier.
Beleidsdoorlichtingen en evaluaties.
In de begroting voor 2014 stond geen beleidsdoorlichting vermeld.
3. Financieel en materieel beheer
Misbruik- en oneigenlijk beleid
Het Ministerie van BZK heeft met de stichtingen waaraan samenwerkingsmiddelen zijn verstrekt afgesproken welke normen gehanteerd worden ten
aanzien van het financieel beheer en de accountantscontrole. Dit is
vastgelegd in controleprotocollen. Een dergelijke werkwijze is ook
afgesproken met de stichting die de besteding van de restmiddelen op
Curaçao uitvoert.
Voor de overige aspecten van het financieel en materieel, waaronder
fraude en fraudebestrijding, wordt u verwezen naar de bedrijfsvoeringsparagraaf van het Ministerie van BZK (VII).
4. Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Voor de overige aspecten van de bedrijfsvoering wordt u verwezen naar
de bedrijfsvoeringsparagraaf van het Ministerie van BZK (VII).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

23

3

1
2

Art.

Beleidsartikelen
Waarborgfunctie
Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners
Niet beleidsartikelen
Nominaal en onvoorzien

Totaal

Omschrijving

1.223

192.709

21.230
1.223

61.821

255.753

0

27.358

4.857

32.215

Uitgaven Ontvangsten

61.821

84.274

Verplichtingen

Oorspronkelijk vastgestelde begroting

-1-

Verantwoordingsstaat 2014 van Koninkrijksrelaties (IV) (bedragen x € 1.000)

1. DE VERANTWOORDINGSSTAAT

C. JAARREKENING

0

200.167

118.121

318.288

Verplichtingen

0

373.090

61.867

434.957

0

39.304

6.186

45.490

Uitgaven Ontvangsten

Realisatie

-2-

-1.223

178.937

56.300

234.014

Verplichtingen

-1.223

180.381

46

179.204

0

11.946

1.329

13.275

Uitgaven Ontvangsten

Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting

3=(2–1)

Jaarrekening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

24

Jaarrekening

2. DE SALDIBALANS
Saldibalans per 31 december 2014 van Koninkrijksrelaties (IV) (Bedragen x € 1.000)
Activa

31–12-’14

31–12-’13

434.957

311.076

1)

Uitgaven ten laste van
de begroting

3)

Liquide middelen

8.178

24.656

4)

Rekening-courant
Rijkshoofdboekhouding

0

5)

Rekening-courant
RHB Begrotingsreserve

6)

8)

Passiva

31–12-’14

31–12-’13

2)

Ontvangsten ten
gunste van de
begroting

45.490

40.000

0

4a)

Rekening-courant
Rijkshoofdboekhouding

402.491

298.124

0

0

5a)

Begrotingsreserves

0

0

Uitgaven buiten
begrotingsverband
(intra-comptabele
vorderingen)

4.859

5.340

7)

Ontvangsten buiten
begrotingsverband
(intra-comptabele
schulden)

13

2.948

Kas-transverschillen

0

0

447.994

341.072

447.994

341.072

0

0

9a)

Tegenrekening
openstaande rechten

0

0

Subtotaal

Subtotaal

9)

Openstaande rechten

10)

Extra-comptabele
vorderingen

1.021.063

853.604

10a)

Tegenrekening
extra-comptabele
vorderingen

1.021.063

853.604

11a)

Tegenrekening
extra-comptabele
schulden

0

0

11)

Extra-comptabele
schulden

0

0

12)

Voorschotten

378.866

386.045

12a)

Tegenrekening
voorschotten

378.866

386.045

13a)

Tegenrekening
garantieverplichtingen

69.713

71.446

13)

Garantieverplichtingen

69.713

71.446

14a)

Tegenrekening
open-staande
verplichtingen

1.057.361

1.174.800

14)

Openstaande
verplichtingen

1.057.361

1.174.800

15)

Deelnemingen

2.152

2.306

15a)

Tegenrekening
deelnemingen

2.152

2.306

2.977.149

2.829.273

2.977.149

2.829.273

TOTAAL

TOTAAL

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

25

Jaarrekening

Toelichting op de saldibalans per 31 december 2014
Ad 1) en 2) Begrotingsuitgaven en -ontvangsten 2014
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar waarvoor de
Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 3) Liquide middelen
De post liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken en de
contante gelden aanwezig in de kluis van de kasbeheerders. Het bedrag is
als volgt opgebouwd:
(Bedragen in €)
a) Vertegenwoordiging van Nederland in Aruba, Curaçao en Sint
Maarten
b) College financieel toezicht
c) Bank lopende inschrijving

2.561.101
247.152
5.368.761

Totaal

8.177.014

Ad a) Deze post wordt voornamelijk bepaald door de storting van de
Stichting Antilliaanse Medefinancieringorganisatie in verband met de
subsidievaststelling 2007–2013.
Ad 4a) Rekening-courant
Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven.
Opgenomen zijn de bedragen conform Rekening-courant afschriften en
het saldobiljet van genoemd departement. De volgende Rekeningcourantverhouding is opgenomen in de balans:
(Bedragen in €)
a)
b)
c)
d)

Rekening-courant FIN/RHB
Rekening-courant FIN/RHB Cft Bonaire
Rekening-courant FIN/RHB Cft Saba
Rekening-courant FIN/RHB Cft Sint Eustatius

Totaal

388.093.140
9.087.757
1.522.143
3.787.313
402.490.353

Ad 6) Uitgaven buiten begrotingsverband
Het bedrag aan uitgaven buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen in €)
a)
b)
c)
d)

Vorderingen kasbeheerders Rijksdiensten
Intra-comptabele voorschotten
Intra-comptabele debiteuren
Overige vorderingen

Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

212.392
436.183
3.980.217
229.427
4.858.219

26

Jaarrekening

Ad a) Vorderingen kasbeheerders Rijksdiensten
De vorderingen van de Vertegenwoordiging van Nederland op Aruba,
Curaçao en Sint Maarten en het College financieel toezicht (Cft) bestaan
uit diverse vorderingen op ministeries en derden.
Ad b) Intra-comptabele voorschotten
Het saldo heeft betrekking op voorschotten salaris, verhuis- en studiekosten verstrekt aan uitgezonden personeel. De posten worden verrekend
met het te betalen salaris.
Ad c) Intra-comptabele debiteuren
De saldi op de bankrekeningen in beheer bij het College financieel toezicht
(Cft) zijn in 2012 overgeboekt naar de bankrekeningen van de openbare
lichamen en zijn opgenomen als vordering (€ 3,9 mln.).
Ad d) Overige vorderingen
Deze post bestaat voornamelijk uit vorderingen op een ander begrotingshoofdstuk.
Ad 7) Ontvangsten buiten begrotingsverband
Het bedrag aan ontvangsten buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen in €)
a) Intra-comptabele schulden

12.264

Totaal

12.264

De schulden van de Vertegenwoordiging van Nederland op Aruba,
Curaçao en Sint Maarten bestaan uit diverse af te dragen belastingen en
betalingen die onderweg zijn.
Ad 10 en 10a) Extra-comptabele vorderingen
Het saldo per 31 december 2014 kan als volgt worden gespecificeerd naar
de mate van liquiditeit:
(Bedragen in €)
Korte termijn
(< 1 jaar)

Lange termijn
(> 1 jaar)

Totaal

a) Algemeen
b) Leningen

5.597.354
0

0
1.015.464.720

5.597.354
1.015.464.720

Totaal

5.597.354

1.015.464.720

1.021.062.074

Ontstaansjaar
(Bedragen in €)
t/m 2011
2013
2014

813.153.338
26.661.723
182.247.013

Totaal

1.021.062.074

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

27

Jaarrekening

Ad a) Algemeen
De vorderingen hebben met name betrekking op de doorberekening van
de kosten van de uitvoering van de kustwacht voor Aruba, Curaçao en
Sint Maarten (€ 5,1 mln.).
Ad b) Leningen
(Bedragen in €)
Gehanteerde
koersen
a) Begrotingssteun Aruba
b) Lening OBNA
c) Maatregel Tussenbalans
d) Water- en Energiebedrijf (akte
263-JZ/1995)
e) Leningen lopende inschrijving
Curaçao
f) Leningen lopende inschrijving Sint
Maarten

Valuta

in €
in €
in €
AFL 0,42

Euro

7.260.483
1.340.106
8.687.258
15.889.727

6.673.685

in €

785.963.135

in €

205.540.053

Totaal

1.015.464.720

Ad a) Begrotingssteun Aruba
In 1985 tot 1988 is aan Aruba een begrotingssteun verleend in de vorm
van een lening van € 45,4 mln. met een jaarlijkse rente van 2,5%. Vanaf
eind 1994 vindt aflossing plaats in 25 jaarlijkse termijnen van € 1,8 mln.
Eind 2018 zal de laatste aflossing plaatsvinden.
Ad b) Lening OBNA
Dit betreft een lening aan de Ontwikkelingsbank van de Nederlandse
Antillen (OBNA) ten behoeve van aanvullende liquiditeiten steun.
Ad c) Maatregel Tussenbalans
In het kader van de maatregel Tussenbalans zijn met ingang van 1991
begrotingsleningen verstrekt aan Aruba ter financiering van projecten,
waarvan een bepaald rendement verwacht mag worden. De leningen
hebben een looptijd van 30 jaar, waarvan de eerste acht jaar vrij van
aflossing zijn. Het jaarlijkse rentepercentage is 2,5%. In 2025 zullen de
laatste aflossingen plaatsvinden.
Ad d) Water- en Energiebedrijf Aruba (akte 263-JZ/1995)
Het betreft een begrotingslening ten behoeve van het Water- en Energiebedrijf NV gevestigd te Aruba. De lening is verstrekt voor het aldaar
verrichten van een groot aantal investeringen voor de renovatie en
uitbreiding van het Water- en Energiebedrijf. Deze leningsovereenkomst is
opgesteld in Arubaanse valuta ad AFL 28 mln. (€ 10,9 mln.). Inmiddels is
er op deze lening een bedrag van € 4,0 mln. afgelost. De lening heeft een
looptijd tot 30 juni 2026 waarvan de eerste acht jaar vrij van aflossing zijn.
Het jaarlijkse rentepercentage is 2,5%.
Ad e) Leningen lopende inschrijving Curaçao
Op 15 oktober 2010 heeft de Nederlandse Staat vijf leningen verstrekt aan
het land Curaçao. De maximale looptijd van de langstlopende lening is 30
jaar. De Rijkshoofdboekhouding van het Ministerie van Financiën voert het
beheer over deze leningen, de belasting vindt evenwel plaats op
Hoofdstuk IV.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

28

Jaarrekening

Op 16 september 2013 heeft de Nederlandse Staat een lening van ANG 60
mln. verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening heeft een looptijd van 30
jaar. Ook hiervoor geldt dat de Rijkshoofdboekhouding het beheer over
deze lening voert.
Op 2 juni 2014 heeft de Nederlandse Staat een lening van ANG 250 mln.
verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening heeft een looptijd van 30 jaar.
Ook hiervoor geldt dat de Rijkshoofdboekhouding het beheer over deze
lening voert.
Ad f) Leningen lopende inschrijving Sint Maarten
Op 21 oktober 2010 heeft de Nederlandse Staat een vijftal leningen
verstrekt aan het land Sint Maarten. De maximale looptijd van de
langstlopende lening is 30 jaar. Op 12 oktober 2012 heeft de Nederlandse
Staat een volgende lening verstrekt. De maximale looptijd van deze lening
is 5 jaar. De Rijkshoofdboekhouding van het Ministerie van Financiën
voert het beheer over deze leningen, de belasting vindt evenwel plaats op
Hoofdstuk IV.
Op 2 juni 2014 heeft de Nederlandse Staat drie leningen aan Sint Maarten
verstrekt voor een bedrag van ANG 150 mln. Aan Sint Maarten is op
21 november 2014 eveneens een lening verstrekt van ANG 30,2 mln. De
maximale looptijd van deze leningen is 30 jaar. De Rijkshoofdboekhouding
van het Ministerie van Financiën voert het beheer over deze leningen, de
belasting vindt evenwel plaats op Hoofdstuk IV.
Ad 12 en 12a) Voorschotten
De saldi van de per 31 december 2014 openstaande voorschotten en van
de in 2014 afgerekende voorschotten worden hieronder per jaar gespecificeerd:
(Bedragen in €)
Ontstaansjaar

Stand
1-1-2014

Verstrekt
2014

Afgerekend
2014

Stand
31-12-2014

t/m 2010
2011
2012
2013
2014

174.371.534
40.632.118
105.394.196
65.646.920
0

0
0
0
0
65.082.712

– 1.178.252
– 3.664.764
– 28.741.796
– 38.582.484
– 94.760

173.193.282
36.967.354
76.652.400
27.064.436
64.987.952

Totaal

386.044.768

65.082.712

– 72.262.056

378.865.424

De saldi van de per 31 december 2014 openstaande voorschotten worden
hieronder per artikel gespecificeerd:
(Bedragen in €)
Artikel Omschrijving
1
2

Waarborgfunctie
Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners

Totaal

66.961.258
311.904.166
378.865.424

Toelichting:
Artikel 1: Waarborgfunctie
De openstaande voorschotten op dit artikel betreffen voornamelijk de
voorschotten aan het Ministerie van Defensie voor de inzet van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

29

Jaarrekening

Kustwacht in het Caribisch gebied (€ 35,1 mln.). Ook zijn er voorschotten
verstrekt aan het Korps Landelijke Politiediensten ten behoeve van de
inzet van het Recherche Samenwerkingsteam (€ 25,5 mln.). De
voorschotten worden in 2015 en volgende jaren afgewikkeld na ontvangst
van de goedgekeurde jaarrekeningen.
Artikel 2: Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners
Een groot deel van de openstaande voorschotten op dit artikel betreft de
voorschotten aan de Stichting Ontwikkeling Nederlandse Antillen (SONA)
(€ 183,2 mln.) ten behoeve van de uitvoering van projecten. De laatste
stortingen voor de SONA zijn eind 2012/begin 2013 gedaan. Ook zijn er in
het kader van de «Arubadeal» voorschotten verstrekt aan de Centrale
Bank van Aruba (€ 91,1 mln.). Dit betreft de samenwerkingsmiddelen die
onder verantwoordelijkheid van de stichting Fondo Desaroyo Aruba (FDA)
worden besteed. In januari 2013 is het laatste Nederlandse voorschot voor
FDA gestort. Om de afsluiting van de samenwerkingsprogramma’s in
goede banen te leiden zijn de landen en stichtingen in juli 2013 schriftelijk
geïnformeerd over de afspraken die hierover eerder gemaakt zijn. SONA
zal ultimo 2015 afrekenen en de stichting FDA per ultimo 2016.
Ad 13 en 13a) Garantieverplichtingen
Het bedrag aan garantieverplichtingen is als volgt opgebouwd:
(Bedragen in €)
Garantieverplichtingen per 1 januari 2014
Aangegane verplichtingen in 2014

71.446.458
0

+/+

71.446.458
Tot betaling gekomen in 2014
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere begrotingsjaren

0
1.734.283
1.734.283

Totaal

-/-

69.712.175

De openstaande garantieverplichtingen zijn als volgt opgebouwd:
1. Garantie Atradius
De garantieverplichting op de leningen die door Atradius (€ 5,1 mln.)
verstrekt zijn, hebben betrekking op een overeenkomst van het Rijk
voor het garant staan van Nederland voor de aflossing en rente van
deze leningen door het Land Aruba. Tot op heden is er geen beroep
gedaan op deze garantstelling. Aruba betaalt consequent en de
garantie loopt contractueel in 2019 af.
2. Bankgarantie Europese Commissie ten behoeve van Bonaire
De bankgarantie ten behoeve van de voorschotten aan Bonaire
verstrekt door de de Europese Commissie (€ 43,6 mln.) hebben
betrekking op het Sociaal Infrastructuur-programma en het Bonaire
riolerings- en waterzuiveringsprogramma. Deze garantie is in 2014
verlengd tot 1 juli 2015. Nader onderzoek geeft aanleiding te
veronderstellen dat er mogelijk een beroep op deze garantie gedaan
zal worden.
3. Bankgarantie Europese Commissie ten behoeve van 10e Europees
Ontwikkelingsfonds (EOF)
De bankgarantie ten behoeve van de voorschotten aan Curaçao, Sint
Maarten en de BES-eilanden (€ 21,0 mln.) verstrekt door de Europese
Commissie hebben betrekking op het 10e EOF-programma en is
opgebouwd uit projecten ten behoeve van de infrastructuur,
ontwikkeling haven en woningbouw. De garantieverplichting heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

30

Jaarrekening

betrekking op het uitvoeren van diverse projecten in het kader van
subsidieverstrekking van de EU. De landen/openbare lichamen
dienen garant te staan voor de uitvoering. In geval van de BESeilanden staat Nederland garant, in geval van Curaçao en Sint
Maarten staat Nederland garant tegenover de EU, maar is van beide
landen een volledige garantie (€ 16 mln.) gekregen.
Ad 14 en 14a) Openstaande verplichtingen
Het bedrag aan openstaande verplichtingen is als volgt opgebouwd:
(Bedragen in €)
Verplichtingen per 1 januari 2014
Aangegane verplichtingen in 2014

1.174.799.598
318.287.329

+/+

1.493.086.927
Tot betaling gekomen in 2014
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere begrotingsjaren

434.956.720
769.849
435.726.569

Totaal

-/-

1.057.360.358

Ad 15 en 15a) Deelnemingen
Het bedrag aan deelnemingen is als volgt opgebouwd:
(Bedragen in €)

Arubaanse Investeringsbank
(AIB)

Bedrag

Koers

NAF 5.123.424

0,42

2.151.838

Financiering Deelnemingen en Participaties
Het verwerven van aandelen door de staat in privaatrechtelijke ondernemingen wordt conform het gestelde in de Regeling Departementale
Begrotingsadministratie, tegen de oorspronkelijke aankoopprijs extracomptabel vastgelegd. In bovenstaande tabel wordt inzicht verkregen in
de deelnemingen in de Arubaanse Investmentbank (AIB) via de Nederlandse Participatie Maatschappij voor de Nederlandse Antillen (NPMNA).
De Nederlandse staat is geen juridisch eigenaar van de deelneming, maar
staat wel garant en draagt daarom het risico.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

31

Bijlage

D. BIJLAGE
Evaluatie- en overig onderzoek
Artikel

Titel/ onderwerp

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1. Waarborgfunctie: Rechtelijke
macht/samenwerkingsmiddelen
kustwacht

Waarborgfunctie
http://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
detail?id=2012D08449&did=2012D08449

3. Overig onderzoek
1. Waarborgfunctie: Rechtelijke
macht/samenwerkingsmiddelen
kustwacht
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie

2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie

2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie

2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie
2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie

2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners: Bevorderen autonomie

Protocol flexibele inzet pool Koninklijke Marechaussee
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2013/06/
17/rapport-evaluatie-flexibele-pool-koninklijke-marechaussee.html
Evaluatie Uitvoeringsorganisatie Stichting Ontwikkeling Nederlandse
Antillen (USONA)
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2007/04/
13/evaluatie-usona.html
Evaluatie samenwerkingsprogramma: bestuurlijke ontwikkeling Nederlandse
Antillen 2002–2006
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2008/02/
13/evaluatie-samenwerkingsprogramma-bestuurlijke-ontwikkelingnederlandse-10-antillen-2002–2006.html
Mid-term Evaluatie Onderwijs en Jongeren Samenwerkingsprogramma
(OJSP)
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2011/03/
18/onderzoeksrapportage-midterm-evaluatie-ojsp-2008---2012-curacao-ensint-maarten.html
Mid-term Evaluatie Sociaal Economisch Initiatief (SEI)
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2011/10/
13/eindrapport-sei-curacao.html
Mid-term Evaluatie Institutionele Versterking van de Bestuurskracht (IVB)
Curaçao
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-145306.pdf
Mid-term Evaluatie Institutionele Versterking van de Bestuurskracht (IVB) St.
Maarten
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-145305.pdf
Onderwijsverbetering in Caribisch Nederland
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/03/
01/onderwijsverbetering-in-caribisch-nederland.html
Samenwerkingsbeleid Stichting Antilliaanse Medefinancieringsorganisatie
(AMFO)
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/10/
24/eindevaluatie-amfo.html
Kleine evaluatie Caribisch Nederland
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/03/
12/rapport-commissie-kleine-evaluatie-caribisch-nederland.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 IV, nr. 1

Jaar van
afronding

2012

2013

2007

2008

2011

2011

2011

2011

2014

2014

2014

32