Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 000 XVII

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar
2019

34 952

Investeren in Perspectief – Goed voor de Wereld,
Goed voor Nederland

Nr. 68

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juni 2019
Met deze brief wordt uw Kamer nader geïnformeerd over de verschuiving
van de bilaterale hulpinspanning naar de focusregio’s, in reactie op de bij
de begrotingsbehandeling aangenomen motie Van Haga (Kamerstuk
35 000 XVII, nr. 30). Daarnaast geeft de brief meer informatie over de
publicatie van gegevens en resultaten over ontwikkelingssamenwerking
op het internet, naar aanleiding van de motie van de leden Van Haga en
Van Weerdenburg (Kamerstuk 35 000 XVII, nr. 32).
Verschuiving naar de focusregio’s
Zoals aangekondigd in de BHOS-nota Investeren in Perspectief
(Kamerstuk 34 952, nr. 1), verschuift het geografische zwaartepunt van het
Nederlandse ontwikkelingsbeleid naar de focusregio’s West-Afrika/Sahel,
Hoorn van Afrika, en Midden-Oosten en Noord-Afrika (MENA). In de nota
is aangegeven dat het thematische programmabudget in de focusregio’s
in de loop van deze kabinetsperiode toeneemt met ten minste een derde.
De HGIS-nota geeft jaarlijks het overzicht per land van de gedelegeerde
middelen (d.w.z. middelen in beheer bij een ambassade) en per regio van
de centrale financiële inzet (d.w.z. middelen in beheer bij de beleidsdirecties op het departement in Den Haag), beide uitgesplitst naar de
beleidsthema’s van de BHOS-begroting. De Kamerbrief over de focusregio’s (Kamerstuk 34 952, nr. 33) van 13 november 2018 bevat meer
informatie over het karakter van de landenrelaties binnen en buiten de
focusregio’s.
De intensivering in de focusregio’s beperkt zich niet tot het programmabudget. Zo is de personele capaciteit en thematische expertise op een
flink aantal posten versterkt. Ook worden in het kader van het geïntegreerde buitenlandbeleid dwarsverbanden gelegd met onder meer de
veiligheidsproblematiek. Een voorbeeld hiervan is de Nederlandse

kst-35000-XVII-68
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 XVII, nr. 68

1

betrokkenheid bij de regionale G5-Sahel troepenmacht en de recente
toetreding van Nederland tot de Sahel Alliantie. Binnen deze alliantie
werken donoren aan een beter gecoördineerde inzet van OS-middelen in
de betreffende Sahel-landen.
Bij de verschuiving van thematische programma’s naar de focusregio’s
speelt een aantal overwegingen en uitdagingen. Vanwege de complexe
context in de focusregio’s kunnen sommige thematische programma’s
beperkingen ondervinden bij het realiseren van de beoogde resultaten.
Ook vragen sommige thematische doelstellingen nadrukkelijk om inzet
buiten de focusregio’s. Deze overwegingen zijn aan de orde bij onder
meer de ondersteuning van private sector ontwikkeling en de bijdrage aan
de wereldwijde klimaatdoelstellingen (zie hieronder).
Van invloed is ook dat Nederland samen met andere donoren bijdraagt
aan een flink aantal internationale programma’s en fondsen dat zich in
brede zin richt op (arme) ontwikkelingslanden.1 Deze zijn van groot belang
voor het bereiken van resultaten op de kernthema’s van het Nederlandse
beleid. Meerdere landen van onze focusregio’s behoren tot de groep van
begunstigden, vaak omdat de problemen en achterstanden juist daar
groot zijn. Als het mogelijk is, oefent Nederland invloed uit op de
geografische focus zodat deze nog meer op de focusregio’s komt te
liggen. Een voorbeeld is de Global Financing Facility (zie hieronder).
Doorgaans is het voor de doelstellingen, effectiviteit en efficiëntie van
deze programma’s van belang dat individuele donoren niet de ruimte
krijgen om elk hun eigen geografische accenten te benoemen. Nederland
respecteert dat.
Ook vergt de opbouw van programma’s in nieuwe landen in de focusregio’s de nodige tijd: dit moet zorgvuldig gebeuren, in overleg met de
overheid en bij voorkeur in coördinatie met andere spelers. Dit geldt
bijvoorbeeld voor de nieuwe Nederlandse inzet in Niger en Burkina Faso.
Nieuwe programma’s moeten hier en elders onderdeel zijn van geïntegreerd beleid, waarbij synergie en samenhang bestaat tussen de
verschillende onderdelen.
Zorgvuldigheid is ook gewenst bij de afbouw van de bilaterale inzet met
gedelegeerde middelen in Indonesië, Ghana en Rwanda en de vermindering van gedelegeerde middelen die is voorzien in Benin, Mozambique
en Bangladesh. De hierbij vrijvallende middelen worden primair ingezet in
de focusregio’s.
Tegen deze achtergrond is de geografische verschuiving in volle gang en
wordt de bilaterale hulpinspanning over de volle breedte van het beleid
meer op de focusregio’s gericht, in lijn met de motie Van Haga. Hieronder
volgt een overzicht van stappen op elk van de themabudgetten van de
BHOS-begroting. Humanitaire hulp staat niet in dit overzicht: zoals
aangegeven in de BHOS-nota, draagt Nederland bij aan humanitaire hulp
waar deze het hardst nodig is, zonder vooraf een eigen landenvoorkeur
aan te geven. Gezien de humanitaire situatie in de focusregio’s, zal hier in
de praktijk wel een belangrijk deel van de beschikbare middelen terecht
komen.

1

Voorbeelden: CGIAR (Consultative Group for International Agricultural Research) voor
internationaal landbouwkundig onderzoek t.b.v. voedselzekerheid, CGAP (Consultative Group
to Assist the Poor) voor inclusieve financiering en microkredieten, de vaccinatie alliantie GAVI
(Global Alliance for Vaccines and Immunisation), GPE (Global Partnership for Education) voor
het vergroten van de toegang tot en betere kwaliteit van basisonderwijs, GFF (Global Financing
Facility) voor innovatieve financiering van gezondheid, GFATM (Global Fund to Fight AIDS,
Tuberculosis and Malaria).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 XVII, nr. 68

2

Private Sector Ontwikkeling (PSD)
Op het thema versterking private sector en arbeidsmarkt (artikel 1.3) zijn
nieuwe programma’s overwegend op de focusregio’s gericht. Het
Challenge Fund for Youth Employment zal uitsluitend open staan voor
activiteiten in deze regio’s. Een nieuw programma om jongeren van
scholing naar werk te helpen (Nexus Skills-Jobs) wordt uitgevoerd in
Burundi en zeven landen in de focusregio’s: Burkina Faso, Niger, Senegal,
Ethiopië, Somalië, Libanon en Jordanië. Het Innovatiefonds is
overwegend gericht op de focusregio’s.
Ook bij andere onderdelen van het PSD-instrumentarium zet Nederland
sterker in op de focusregio’s. Zo geven de PSD-coaches bij RVO extra
aandacht aan het identificeren van projecten in de focusregio’s. Voor
fondsen in beheer bij FMO zijn afspraken gemaakt om investeringen
sterker te richten op de focusregio’s of worden de mogelijkheden hiervoor
onderzocht. Ook intensiveert Agriterra de samenwerking met (jonge)
boeren in de Hoorn en West-Afrika, zoekt het Vakbondsprogramma
aansluiting in Tunesië en hanteert het CBI (Centrum Bevordering Importen
uit Ontwikkelingslanden) inmiddels een kortere landenlijst met daarin
meer landen in de focusregio’s. Verder werkt Nederland met IFC (International Finance Corporation van de Wereldbankgroep) aan een
PSD-programma specifiek voor de MENA-regio. De posten in de focusregio’s krijgen bovendien meer PSD-middelen ter beschikking voor
verbetering van het lokale ondernemingsklimaat.
Hierbij blijft het PSD-bedrijfsleven instrumentarium open staan voor de
PSD-landenlijst van in totaal 70 lage- en middeninkomenslanden (waarvan
22 in de focusregio’s). Bij de doelstellingen van het PSD-beleid –
waaronder ondernemen voor de SDGs, verduurzaming van waardeketens,
leefbaar loon en bestrijding kinderarbeid en het bevorderen van publiekprivate partnerschappen – is het mobiliseren van het (Nederlandse)
bedrijfsleven en privaat kapitaal cruciaal; dit rechtvaardigt de bredere
inzet van het PSD-bedrijfsleven instrumentarium, ook buiten de focusregio’s. Het revolverende en vraag-gestuurde karakter van sommige
financiële instrumenten en het belang van risicospreiding spelen daarbij
ook een rol.
Voedselzekerheid en Water
Op het gebied van voedselzekerheid (artikel 2.1) en water (artikel 2.2)
voorziet het beleid in een flinke uitbreiding van activiteiten in de focusregio’s.
Het ministerie heeft consultaties gehouden met Nederlandse organisaties
met praktijkervaring in de Sahel-regio, ter voorbereiding van de
uitbreiding van de inzet op voedselzekerheid. Op dit moment worden
programma’s ontwikkeld voor een geïntegreerde aanpak van klimaat,
water en voedselzekerheid in Mali, Burkina Faso en Niger. Daarbij wordt
ook gekeken naar aansluiting bij lopende projecten van onder meer
Duitsland, de Europese Commissie en IFAD (International Fund for
Agricultural Development).
In de Sahel worden programma’s voor drinkwater, sanitaire voorzieningen
en hygiëne (WASH) uitgebreid, in samenwerking met onder meer UNICEF
en LuxDev (het OS-agentschap van Luxemburg). In Mali wordt het
programma voor waterbeheer uitgebreid. Samen met de Wereldbank zet
Nederland in de Sahel ook in op grensoverschrijdende samenwerking op
het gebied van waterbeheer, waaronder in het instabiele gebied rond het
Tsjaadmeer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 XVII, nr. 68

3

In de Hoorn staat al een stevig programma voor duurzame landbouw en
voeding. Nieuwe accenten in deze regio zijn klimaat en samenhang van
honger en conflict. Daartoe worden programma’s ontwikkeld die zijn
gericht op het vergroten van weerbaarheid in de landbouwsector. In
Ethiopië is een nieuw waterprogramma in ontwikkeling, in Zuid-Soedan
wordt het bestaande waterprogramma geïntensiveerd. In beide landen
gaat het om zowel WASH-voorzieningen als waterbeheer. De financiering
van het Nile Basin Initiative (het partnerschap van tien landen rond het
stroomgebied van de Nijl) wordt voortgezet.
In de MENA-regio zijn voedselzekerheidsprogramma’s in voorbereiding in
Jordanië en Irak en wordt in Tunesië en Egypte onderzocht op welke
manier samenwerking in de landbouwsector kan bijdragen aan hogere
productiviteit en meer weerbaarheid tegen klimaatverandering. Dit zal in
samenhang met de inzet op water en klimaat vorm krijgen. In de
MENA-regio is waterschaarste een oud, maar groeiend probleem. In
zowel Egypte, Jordanië als Irak zijn programma’s in ontwikkeling voor
efficiënter watergebruik in de landbouw, hergebruik en het tegengaan van
verzilting. Verder draagt Nederland bij aan betere waterverdeling binnen
(grensoverschrijdende) stroomgebieden, ondersteund door onderzoek en
training.
Klimaat
Er wordt actief gestreefd naar een toename van het deel van de Nederlandse klimaatfinanciering (artikel 2.3) dat in de focusregio’s terecht komt.
Voor klimaatadaptatie gaat het bijvoorbeeld om het weerbaarder maken
van landbouwproductie tegen onregelmatige regenval en het tegengaan
van landdegradatie in de Sahel en de Hoorn. Bij klimaatmitigatie wordt
gewerkt via regionale en mondiale programma’s, maar ook daar
bevordert Nederland waar mogelijk besteding in de focusregio’s. Een
voorbeeld is het Regional Off-Grid Electrification Project for West Africa
(ROGEP).
Het nieuwe klimaatfonds Dutch Fund for Climate and Development
(DFCD) beoogt minimaal een kwart van de middelen in de focusregio’s te
besteden en een kwart in de minst ontwikkelde landen. Onder de nieuwe
afspraken over het Access to Energy Fund (AEF) voor transitie naar
duurzame energie, streeft fondsmanager FMO naar investering van
minimaal de helft van de middelen in de focusregio’s.
Nederland steunt diverse partnerschappen, zoals het Nationally Determined Contributions Partnership (NDCP). Ook daar wordt waar mogelijk
nadruk op de focusregio’s gelegd. In het geval van NDCP gaat het om
Mali, Ethiopië en Jordanië. De Nederlandse bijdrage aan wereldwijde
klimaatfondsen kent geen specifieke geografische focus, maar Nederland
zet zich in voor nadruk op de lage-inkomenslanden vanwege de synergie
met armoedebestrijding. Veel landen in de focusregio’s vallen in deze
categorie.
SRGR en HIV/aids
Op het gebied van seksuele en reproductieve gezondheid en rechten
(SRGR) en HIV/aids (artikel 3.1) wordt de verschuiving richting de
focusregio’s voor een belangrijk deel gerealiseerd door forse ophoging
van programma’s in onder meer Ethiopië en Mali en met nieuwe
programma’s in Niger, Burkina Faso en Oeganda. Het vernieuwde SRGR
Partnerschapsfonds zal zich expliciet gaan inzetten op landen in de
focusregio’s en landen met aanzienlijke achterstanden op het gebied van
SRGR.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 XVII, nr. 68

4

Nederlandse bijdragen aan multilaterale fondsen zoals UNFPA (UN
Population Fund), GAVI (Global Alliance of Vaccines and Immunisation) en
GFATM (Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria) worden niet
geografisch geoormerkt; deze organisaties hanteren criteria en landenlijsten die scherp zijn afgebakend op basis van de doelstellingen. Zo staat
GAVI open voor vaccinatieprogramma’s in de armste landen met grootste
behoefte aan vaccins en hanteert GFATM een specifieke lijst voor de
armste en zwaar getroffen landen. Een behoorlijk deel hiervan valt al
binnen de focusregio’s.
Nieuw is Nederlandse steun aan de Global Financing Facility (GFF), dat
beoogt op een innovatieve manier de financiering voor gezondheid te
vergroten. Nederland zet daarbij in op het bieden van meer keuzevrijheid
op het gebied van SRGR aan (jonge) mensen in ontwikkelingslanden Dit
multi-donor trustfund werkt in lage inkomenslanden en lage middeninkomenslanden. Nederland heeft binnen GFF beperkte mogelijkheden om te
sturen richting focusregio’s, maar zet zich hier wel voor in. Zo zullen bij de
komende uitbreiding vier van de negen landen in de focusregio’s liggen
(Tsjaad, Mauritanië, Niger en Somalië).
Vrouwenrechten
Gendergelijkheid en de empowerment van vrouwen is als dwarsdoorsnijdend doel geïntegreerd in de andere beleidsthema’s en volgt de
verschuiving van deze programma’s naar de focusregio’s. Specifieke
activiteiten gericht op vrouwenrechten en gendergelijkheid (artikel 3.2)
zijn al meer gericht op de focusregio’s en deze beweging wordt doorgezet
in vervolgprogramma’s. De middelen voor uitvoering van resolutie 1325
(nationale actieplannen voor het tegengaan van geweld tegen vrouwen)
gaan naar landen in de focusregio’s, aangevuld met Colombia en DRC.
Ook het aan posten gedelegeerde genderbudget is primair gericht op
landen in de focusregio’s, aangevuld met DRC, Bangladesh en Mozambique. Het programma ter opvolging van FLOW (Funding Leadership and
Opportunities for Women) zal zich meer richten op de focusregio’s. Het
programma Leading from the South draagt via het African Women
Development Fund bij aan projecten in de MENA-regio. In de vervolgfase
hiervan wordt het accent op financiering van activiteiten in focusregio’s
verder versterkt.
Maatschappelijk middenveld
Van de programma’s voor versterking van het maatschappelijk
middenveld (artikel 3.3), zoals de huidige Strategische Partnerschappen
voor pleiten en beïnvloeden, valt ongeveer dertig procent al binnen de
focusregio’s. Het nieuwe beleidskader «Versterking Maatschappelijk
Middenveld» zal zich voor een groter deel gaan richten op de focusregio’s,
terwijl inzet in overige lage- en middeninkomenslanden beperkt mogelijk
blijft. Uw Kamer wordt binnenkort geïnformeerd over het vervolgkader.
Met het fonds Voice draagt Nederland bij aan het versterken van de
positie van gemarginaliseerde en gediscrimineerde groepen in tien
landen, waarvan de helft in de focusregio’s (Oeganda, Kenia, Mali, Niger,
Nigeria).
Onderwijs
Nederland draagt op het gebied van onderwijs (artikel 3.4) – opnieuw – bij
aan het Global Partnership for Education (GPE). Dit internationale
programma is gericht op ondersteuning van kansrijke onderwijsplannen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 XVII, nr. 68

5

van vooral lage inkomenslanden en enkele lage middeninkomenslanden:
uitbreiding van de toegang tot en versterking van de kwaliteit van
basisonderwijs. Grofweg de helft van de middelen van GPE valt in de
focusregio’s. Daarnaast wordt het bestaande Orange Knowledge
Programma meer op de landen in de focusregio’s gericht. Ook zijn naar
aanleiding van afspraken in het Regeerakkoord extra beurzen (ter waarde
van EUR 10 miljoen) ter beschikking gesteld in de focusregio’s. Nederland
draagt tevens bij aan het fonds Education Cannot Wait, dat gericht is op
onderwijs voor kinderen in crisissituaties, waaronder in de focusregio’s.
Verder overweegt Nederland een bijdrage aan IFFEd (International
Finance Facility for Education), een financieringsinstrument dat de
multilaterale banken momenteel ontwikkelen, specifiek voor lage
middeninkomenslanden. Meerdere landen in de focusregio’s kunnen
hiervoor kwalificeren.
Opvang en bescherming in de regio en migratiesamenwerking
Het kabinet zet sterk in op het verbeteren en in stand houden van veilige
en duurzame opvang van vluchtelingen en ontheemden in de regio van
herkomst (artikel 4.2). Nederland werkt in partnerschap met de
Wereldbank, IFC, UNHCR, UNICEF en ILO aan onderwijs en werk voor
mensen die langdurig ontheemd zijn in acht landen in de focusregio’s: in
Libanon, Jordanië, Irak en Egypte en in Oeganda, Kenia, Ethiopië en
Soedan. Daarnaast biedt Nederland steun aan Colombia voor de opvang
en sociaaleconomische integratie van vluchtelingen uit Venezuela.
Ook programma’s via NGO’s op het gebied van opvang in de regio en
migratiesamenwerking (inclusief de recente subsidieregeling op dit
terrein) worden hoofdzakelijk uitgevoerd in de focusregio’s.
Veiligheid en Rechtstaatontwikkeling
De programma’s op het gebied van veiligheid en rechtstaatontwikkeling
(artikel 4.3) waren al voor een belangrijk deel gericht op de focusregio’s.
Doel is om daar verder uit te breiden.
De intensivering in de Sahel-regio betreft met name een nieuw
programma gericht op versterking van de strafrechtketen in Mali, Niger en
Burkina Faso. Hier ligt ook een verband met de Nederlandse steun voor de
G5 Sahel. De beoogde uitbreiding van programma’s in de MENA-regio
heeft te maken met complexe en snel veranderende politieke- en
veiligheidssituaties. Het accent binnen de al substantiële inzet in Irak zal
inhoudelijk verschuiven van korte termijn stabilisatie naar meer langere
termijn programma’s. Hierbij ligt de nadruk op het versterken van de
capaciteit van Irak op conflictpreventie en op accountability en transitional
justice.
In Noord-Afrika wordt met name geïntensiveerd in Tunesië om de
ontwikkeling van een inclusieve democratische rechtstaat te ondersteunen
en verdere conflicten te helpen voorkomen. In de Hoorn van Afrika wordt
de inzet in Somalië uitgebreid op het gebied van rechtstaatontwikkeling
en democratiseringsprocessen.
Gegevens over OS op het internet
In lijn met de motie Van Haga en Van Weerdenburg verkent het departement de mogelijkheden voor het verder inzichtelijk maken van de
resultaten van ontwikkelingssamenwerking (Kamerstuk 35 000 XVII, nr.
32). Met de Resultatenrapportage Ontwikkelingssamenwerking in beeld
2018 van 15 mei jl. zijn enkele volgende stappen gezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 XVII, nr. 68

6

Zoals eerder toegezegd, is voorafgaand aan deze resultatenrapportage
een gebruikersonderzoek uitgevoerd. Diverse gebruikers van de
rapportage zijn geraadpleegd, waaronder de Tweede Kamer en partnerorganisaties. Op basis hiervan zijn aanpassingen doorgevoerd om de
website gebruiksvriendelijker te maken. Zo kan de bezoeker nu snel
navigeren tussen de belangrijkste resultaten van de verschillende landen
en de thema’s en is er meer ruimte voor context en geleerde lessen.
Opzet van de resultatenrapportage
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken presenteert jaarlijks een
online overzicht van behaalde resultaten van ontwikkelingssamenwerking, geïllustreerd aan de hand van voorbeeldprojecten. Dit
overzicht is een aanvulling op het Jaarverslag Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking waarin aan de hand van vijftien
indicatoren verslag wordt gedaan over de voortgang en resultaten
van het beleid.2
De resultatenrapportage wordt gelijktijdig met het jaarverslag
aangeboden. De data voor resultatenrapportage en jaarverslag zijn
in dezelfde periode opgehaald. De resultatenrapportage kan
zodoende gezien worden als een aanvulling op het jaarverslag.
In het verleden werd de resultatenrapportage in september
gepubliceerd en bevatte zij de resultaten van het voorgaande
kalenderjaar. Door de koppeling van resultatenrapportage en
jaarverslag is dat niet meer mogelijk: in mei bestaat nog geen
volledig beeld van de resultaten van het voorgaande kalenderjaar,
omdat uitvoerende organisaties tijd nodig hebben om resultaten en
impact te verzamelen en daarover te rapporteren.
Het resultaat is een resultatenrapportage die gebaseerd is op
rapportages van uitvoerders die zijn ontvangen en goedgekeurd in
de periode van 1 oktober 2017 tot 30 september 2018.3 Deze
methode zal ook in de toekomst worden gehanteerd. Vanwege de
verandering in meetperiode is het niet goed mogelijk de resultaten
uit de huidige rapportage te vergelijken met de vorige editie. Met de
volgende resultatenrapportages zal dat wel weer kunnen.
De rapportage is online Nederlandstalig beschikbaar op www.osresultaten.nl en Engelstalig op www.dutchdevelopmentresults.nl.
Beide pagina’s zijn geïntegreerd met rijksoverheid.nl. Naast
resultaten per thema en per land, is er specifieke aandacht voor de
SDGs en resultaten die via het EU externe financieringsinstrumentarium zijn bereikt.
Vervolgens is de nieuwe resultatenrapportage verder geïntegreerd met de
pagina’s op rijksoverheid.nl over beleid, doelstellingen en nieuws over
ontwikkelingssamenwerking. Beide onderdelen behouden hun eigen
webadres, maar zijn qua look and feel en wat betreft onderlinge links
volledig met elkaar verbonden. Voor de gebruiker voelt dit als één
«OS-portaal».
De volgende stap is het integreren van IATI-data, zoals deze zijn weergegeven op websites als openaid.nl, met de beleids- en resultaatinformatie
op het OS-portaal. Met de huidige resultatenrapportage zijn de eerste
2

Deze 15 indicatoren zijn op verzoek van de Kamer opgenomen in de memorie van toelichting.
Ze zijn terug te vinden in zowel het jaarverslag als de resultatenrapportage.
3
De rapportageperiode brengt met zich mee dat nieuwe beleidsaccenten zoals onderwijs en de
geografisch verschuiving naar focusregio’s zoals uiteengezet in de BHOS-nota Investeren in
Perspectief (Kamerstuk 34 952, nr. 1) nog maar beperkt zichtbaar in de rapportage, en dat een
deel van de behaalde resultaten is terug te voeren op beleid van het vorige kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 XVII, nr. 68

7

stappen gezet, in de vorm van links naar specifieke pagina’s op
openaid.nl. Met de resultatenrapportage 2020 moet dit een meer
structurele invulling krijgen. Daarover zal met partijen zoals openaid.nl
worden gesproken. Ook wordt nagegaan of integratie vanuit het oogpunt
van kosten en beheerlast verantwoord is. De Kamer ontvangt nadere
informatie over de uitkomsten hiervan.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 XVII, nr. 68

8