Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

30 669

Dierziekte blauwtong

Nr. 20

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 september 2023
Met deze brief informeer ik de Kamer dat helaas een besmetting met
blauwtongvirus (BTV) op een viertal schapenhouderijen is vastgesteld.
Het is voor het eerst sinds 2009 dat in Nederland een besmetting met BTV
is vastgesteld. Voor de betreffende houders is dit schrikken en voor de
zieke dieren erg vervelend. De besmetting vormt geen gevaar voor
mensen, maar er zijn wel gevolgen voor de sector. De EU-vrijstatus die
Nederland sinds 2012 had voor deze ziekte komt hiermee helaas te
vervallen. Ik begrijp dat daar zorgen over kunnen bestaan en ben daarom
hierover in gesprek met de betreffende sectoren.
De casus
Op 3 en 4 september ontving de NVWA meerdere verdenkingen van
blauwtong. De meldingen werden gedaan door dierenartsen van twee
verschillende praktijken en betroffen vijf verschillende schapenhouders in
de gemeente Wijdemeren (provincie Noord-Holland) en de gemeente
Stichtse Vecht (provincie Utrecht). De klinische verschijnselen op de
verschillende houderijen leken op elkaar: dieren hadden koorts, waren
lusteloos en hadden ontstekingen in de bek en soms aan de poten. De
NVWA heeft alle bedrijven op 4 september bezocht en monsters genomen
voor onderzoek bij het nationale referentielaboratorium Wageningen
Bioveterinary Research (WBVR) in Lelystad. De positieve uitslagen op vier
locaties werden op 5 september aan het einde van de middag bekend. Het
serotype is nog niet bekend, deze uitslag volgt later.
De ziekte
BTV is een virusziekte die vooral voorkomt bij schapen en runderen, maar
ook andere herkauwers kunnen gevoelig zijn. Het virus wordt verspreid
door knutten, niet door direct contact tussen dieren. BTV is geen zoönose,
en dus niet gevaarlijk voor mensen. Nederland heeft eerder in de periode
2006–2009 BTV-besmettingen gekend, toen van serotype 8. Sinds 2012

kst-30669-20
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 669, nr. 20

1

had Nederland een EU-vrijstatus en is jaarlijks gemonitord op aanwezigheid van de ziekte.
BTV is een EU-gereguleerde dierziekte volgens de Diergezondheidsverordening (Vo(EU) 2016/429). Het betreft een zogenaamde categorie-C ziekte,
wat betekent dat de ziekte meldingsplichtig is, maar niet bestrijdingsplichtig. Wel bestaat de mogelijkheid om, binnen EU-kader, een vrijwillig
bestrijdingsprogramma te starten.
Maatregelen
Europese regelgeving schrijft enkele verplichte en optionele maatregelen
voor bij het vaststellen van een besmetting. De besmette bedrijven
worden tijdelijk door de NVWA geblokkeerd in afwachting van de
resultaten van het bron-en contactonderzoek. Dit betekent dat er tijdelijk,
uitgezonderd naar de slacht, geen dieren of levende producten afgevoerd
mogen worden. Tevens moeten deze bedrijven, waar mogelijk, insectenwerende maatregelen nemen bij hun dieren. De NVWA zal een epidemiologisch onderzoek starten, waaronder ook screening van bedrijven in het
gebied, om de verspreiding van BTV in de regio in beeld te brengen. Deze
maatregelen kunnen na verloop van tijd worden ingetrokken als blijkt dat
deze niet meer bijdragen aan het voorkómen van de verspreiding van
BTV. Dit zal ik samen met de NVWA beoordelen.
Daarnaast wijzigen per direct de certificerings-eisen voor de handel in
levende herkauwers en hun levende producten (sperma, eicellen en
embryo’s). Omdat Nederland niet meer vrij is van BTV gelden aanvullende
voorwaarden voor de handel naar andere EU-lidstaten, zoals quarantaine
of extra testen. De sectoren zijn over deze wijzigingen geïnformeerd. Ook
dat handel met derde landen kan worden beïnvloed door deze
besmettingen.
Vaccinatie tegen BTV is één van de belangrijkste instrumenten voor een
veehouder om een besmetting met BTV te voorkomen. Vaccinatie tegen
BTV is in Nederland en de EU ook toegestaan en breed geaccepteerd. Om
te kunnen starten met vaccineren is het nodig om eerst het serotype van
deze besmetting te kennen. Dan kan worden bezien of er een toegelaten
vaccin beschikbaar is in Nederland of in de EU. Ik vind het belangrijk dat,
als er een geschikt vaccin beschikbaar is, houders en dierenartsen hier
snel over kunnen beschikken. Ik zal mij hier actief voor inzetten en ben
hierover met sectoren in overleg.
Gevolgen
Besmettingen met BTV kunnen leiden tot wisselende ziekteverschijnselen,
van symptoomloos tot zeer ernstig. Normaliter is de ziekte niet dodelijk,
maar door complicaties (zoals slecht eten) kan sterfte toch voorkomen.
Dieren besmetten elkaar niet onderling, verspreiding vindt plaats door
knutten, die zich door zelf te vliegen, of met de wind, eenvoudig over
grotere afstanden kunnen verplaatsen. Hierdoor is het vrijwel onmogelijk
om de ziekte te beperken op een locatie of in een regio. We moeten dus
helaas rekening houden met het feit dat er meer positieve gevallen
gevonden worden de komende periode.
De gewijzigde certificeringseisen zullen daarnaast merkbare economische
gevolgen hebben voor de sector. Ik heb hier oog voor en blijf nauw met
hen in contact, onder andere om hen tijdig van alle informatie te voorzien
om aan de nieuwe voorwaarden te kunnen voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 669, nr. 20

2

De NVWA brengt de situatie de komende dagen verder in beeld. Tevens
zullen we nader bezien welke vereisten en mogelijkheden de Europese
regelgeving biedt. Op basis van de informatie die de komende dagen
beschikbaar komt zal ik onder andere de deskundigengroep dierziekten
raadplegen om advies en expertbeoordeling ten behoeve van het
vormgeven van de verdere aanpak. Wanneer er meer duidelijkheid is zal ik
de Kamer opnieuw informeren.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
P. Adema

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 669, nr. 20

3