Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 957

Wijziging van de Gaswet en van de
Mijnbouwwet betreffende het minimaliseren van
de gaswinning uit het Groningenveld

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 15 juni 2018
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
INHOUDSOPGAVE
I.
1.
2.
2.1
2.2
2.3
3
3.1
3.2
3.3
4.
5.
6.
7.
8.
8.1
9.
II.

kst-34957-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

ALGEMEEN
Aanleiding
Hoofdlijnen
Minimaliseren gaswinning uit Groningen
Risico’s
Andere aansturing
Inhoud wetsvoorstel
Veiligheidsbegrip
Maatschappelijk belang van leveringszekerheid
Besluitvormingsproces Groningenveld
Verhouding tot het EVRM
Verhouding tot het Europees recht
Verhouding tot nationale regelgeving
Toezicht en handhaving
Adviezen
Uitvoerings- en handhavingstoets SodM
Consultatie
ARTIKELEN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

2
2
3
3
4
6
8
8
9
10
14
14
15
15
15
15
15
15

1

I. ALGEMEEN
1. Aanleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Graag willen zij enkele opmerkingen
maken en een paar vragen stellen.
Deze leden willen hierbij benadrukken dat zij de insteek van het
wetsvoorstel, dat een nieuwe juridische procedure beoogt om gaswinning
uit het Groningenveld te minimaliseren volgens het «nooit meer dan
nodig principe», van harte ondersteunen. Ook ondersteunen zij van harte
het principe dat veiligheid voor inwoners en het (maatschappelijk)belang
van leveringszekerheid in de procedure moet worden afgewogen.
De leden van de CDA-fractie stellen vast dat met het voorliggende
wetsvoorstel het eigendom van de vergunninghouder verder wordt
gereguleerd om de veiligheid te borgen en ervoor te zorgen dat niet meer
gas gewonnen wordt dan nodig. Deze leden hopen dat dit meer duidelijkheid geeft en daarmee vertrouwen geeft aan de inwoners in
Groningen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel en hebben daarover nog een aantal
kritische vragen.
De leden van de D66-fractie vragen de regering hoe met voorliggend
wetsvoorstel rekening is gehouden bij de raming van de Voorjaarsnota
2018. Voorts vragen zij in hoeverre de brief van de Minister van Economische Zaken en Klimaat van 6 juni 2018 (Kamerstuk 33 529, nr. 474) dit
wetsvoorstel beïnvloed.
Tevens vragen deze leden of een eventuele wijziging in kosten voor
schadevergoeding en versterking mee zijn genomen in de ramingen van
de Voorjaarsnota 2018. Hoe verhoudt de snellere afbouw zich tot de
bijstelling in de Voorjaarsnota als gevolg van de volumeraming gas?
Indien de snellere afbouw en de daaruit voortvloeiende eventuele
wijziging in kosten voor de schadeafhandeling en de versterkingsoperatie
nog niet zijn verwerkt in de begroting, wanneer zal dit dan gebeuren?
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van voorliggend
voorstel. Zij zijn verheugd dat de strijd van de Groningers er eindelijk toe
heeft geleid dat de gaswinning omlaag gaat. Wel zijn deze leden kritisch
op het tempo. Ook maken deze leden zich grote zorgen over de afhandeling van schades en het stilleggen van de versterkingsoperatie. Het is
zeer teleurstellend dat de hoop van de Groningers zo snel alweer teniet
wordt gedaan.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
voorliggende wetsvoorstel. Deze leden zijn ontevreden over het gebrek
aan communicatie richting de belanghebbenden in Groningen. Volgens
deze leden hadden er veel meer activiteiten ondernomen kunnen worden
om de betrokkenen op een goede manier te betrekken bij deze wetswijziging. Deze communicatie is van groot belang gezien het grote
wantrouwen wat heerst in de regio en de zorgen die leven bij de
gedupeerden. Deze leden hechten er aan deze wetswijziging zorgvuldig te
behandelen, gezien de enorme impact hiervan op de Groningers. Deze
leden hebben nog een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Zij hebben hierbij enkele vragen en
opmerkingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

2

Deze leden vragen hoe wordt omgegaan met budgettaire gevolgen van
besluiten die onder het nieuwe kader worden genomen. Op welke wijze
wordt de Kamer hiervan op de hoogte gebracht en betrokken?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij vinden het belangrijk om
de winning van Gronings gas zo snel mogelijk af te bouwen, in het belang
van de veiligheid van de Groningers en in het belang van de omslag naar
een fossielvrije economie. In het verleden is vaak gebleken dat dat het
maximumniveau van winning ook een richtpunt werd voor de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), met als dieptepunt het recordniveau
van winning in 2013. Daarmee stond niet de veiligheid, maar het zoveel
mogelijk winnen van aardgas voorop. Deze leden hechten daarom bij dit
wetsvoorstel aan het vooropstellen van de veiligheid van de Groningers.
De leden van de 50PLUS-fractie danken de regering voor het toezenden
van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden hebben hier nog wel
enkele vragen over.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Zij steunen gelet op de veiligheidsrisico’s het voorstel om de Minister meer bevoegdheden te geven om de
gaswinning vanuit het Groningenveld te sturen. Zij hebben nog wel
enkele vragen.
2. Hoofdlijnen
2.1 Minimaliseren gaswinning uit Groningen
De leden van de VVD-fractie vragen de regering nader in te gaan op de
situatie met betrekking tot het afsluiten van de gasputten. Welk plan is er
met betrekking tot de afsluiting van de gasputten? Worden de gasputten
definitief afgesloten? Zo ja, per wanneer? Zo nee, waarom niet?
De leden van de CDA-fractie willen dat de gaswinning uit het Groningenveld op de korst mogelijke termijn naar 0 gaat. Hiervoor worden nu
vele maatregelen, als het afbouwen van het gasgebruik door de industrie
en de bouw van de stikstofinstallatie in Zuid-Broek, genomen en deze
leden staan daar volledig achter. Zij zien op deze manier dat van de
recordwinning in 2013 onder het vorige kabinet van 53 miljard kuub is
gegaan naar 42,5 in 2014, naar 35 in 2015, onder druk van de uitspraak
van de Raad van State in november 2015 naar 27,5 miljard kuub, en met
het winningsbesluit in het gasjaar 2016–2017 24 miljard kuub en in het
gasjaar 2017–2018 21,6 miljard kuub. Deze leden vragen of we niet dit
gasjaar 2017–2018 nog onder de 20 miljard kuub zouden kunnen
uitkomen, gezien het advies van het SodM van 1 februari 2018. Of kan dat
alleen met het voorliggende wetsvoorstel, zo vragen zij?
Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie of de het winningsbesluit
voor het gasjaar 2018–2019 aan kan sluiten bij het voorliggende
wetsvoorstel, zodat in het winningsbesluit voor komend gasjaar net zoals
de operationele strategie de graaddagensystematiek gevolgd moet
worden en dat daarmee een lagere winning vastgelegd kan worden? Zo
nee, waarom niet?
De leden van de D66-fractie vragen of advies over leveringszekerheid van
alleen Gasunie Transport Services (GTS) voldoende is om de objectiviteit
te kunnen waarborgen. GTS was de partij om te constateren dat er in een
koud jaar nog 27 miljard kuub gewonnen zou moeten worden, terwijl
bijvoorbeeld TNO beargumenteerde dat dit veel minder kon zijn indien de
opslag bij Norg efficiënter zou worden ingezet. Tevens vragen deze leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

3

door wie en hoe wordt bepaald hoeveel gas noodzakelijk is om het
systeem operationeel te houden en in hoeverre dit objectief kan worden
vastgesteld.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn positief over het feit dat het doel
van deze wetswijziging, namelijk het zo snel mogelijk terugbrengen van
de gaswinning naar nul, duidelijk in de memorie van toelichting staat
opgenomen. Deze leden zouden echter dit ook graag in de wetstekst zien.
In het wetsvoorstel staat slechts opgenomen dat het van belang is dat de
inzet van het Groningenveld wordt geminimaliseerd. Volgens deze leden
kan dat duidelijker worden geformuleerd. Kan de regering hierop ingaan?
De leden van de SP-fractie merken op dat het wetsvoorstel regelt dat dat
er niet meer wordt gewonnen dan noodzakelijk. Deze leden stellen dat er
(te) veel onduidelijkheid blijft bestaan over wat dat strikt noodzakelijk is.
Waarom staat niet in de wet zelf wat de stappen richting nul gaan zijn?
Deze leden vragen de regering waarom dit tijdspad niet in de wet is
opgenomen. In hoeverre biedt de wet ruimte om naar vraag te blijven
winnen, dat wil zeggen wat gebeurt er wanneer de plannen van de
industrie of gebouwde omgeving achter blijven? In hoeverre kunnen en
zullen er dwingende maatregelen genomen worden om richting 2022 en
2050 de beloofde vermindering te halen?
Wat wordt er verstaan onder het «systeem operationeel houden», zo
vragen de leden van de SP-fractie. Is dat de huidige gasvraag of wordt er
op enig moment uitgegaan van een minimale basisinfrastructuur waar
alleen huishoudens en kwetsbare infrastructuur onder vallen?
De leden van de SP-fractie menen dat meer ingezet moet worden op
verduurzaming van de energievoorziening in plaats van Groningergas op
te willen vangen met andere gasbronnen. Zij vragen inzichtelijk te maken
hoeveel gevraagd gaat worden in de richting van kleine velden en
geïmporteerd gas. Hoe is het mogelijk dat het meer winstgevend wordt
gemaakt om gas te winnen op de Noordzee? Waarom verplaatsen van het
probleem waar ook veel meer ingezet kan worden op verduurzaming? Zij
vragen ook ten aanzien van de kleine velden in te zetten op een gerichte
afname en verduurzaming waar mogelijk en zo gaswinning als sluitstuk te
zien.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom ervoor is gekozen GTS het
voortouw te laten nemen in de bepaling hoeveel gas er gewonnen dient te
worden? Hoeveel gas is er benodigd om het systeem operationeel te
houden, en hoe komt deze hoeveelheid tot stand?
2.2 Risico’s
Als het aan de leden van de VVD-fractie ligt moet veiligheid altijd centraal
staan in de procedure. De veiligheid van Groningers wordt verbeterd door
het aanpakken van de oorzaak van de risico’s, namelijk de aardbevingen
als gevolg van winning. Het onmiddellijk terugbrengen van de winning
brengt echter ook risico’s met zich mee. Dit zou gevolgen hebben voor
zowel de Nederlandse samenleving als voor onze buurlanden. Daarom
willen deze leden graag een toelichting krijgen op de passage over
volksgezondheidsrisico’s en gebieden die mogelijk onleefbaar worden als
geen gas wordt geleverd. Welke scenario’s zijn er over gebieden die
onleefbaar worden zonder levering van gas? Graag ontvangen zij een
toelichting per gebied.
De leden van de D66-fractie lezen dat het begrip veiligheidsbelang is
geïntroduceerd wat de twee componenten veiligheid en leveringsze-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

4

kerheid in één begrip integreert. Hoe verhoudt zich dit tot «veiligheid
voorop»?
Deze leden lezen dat indien bedrijven van het gas af worden gesloten dit
negatieve consequenties kan hebben. Kan de regering procentueel
aangeven hoe groot de kans is dat ieder van deze risico’s optreedt?
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het juist dat huishoudens en
andere essentiële sociale diensten als laatste worden afgeschakeld.
Tegelijkertijd kan er wel een beroep worden gedaan op huishoudens en
bedrijven om zo min mogelijk gas te gebruiken, gelijk zoals ook in andere
landen met waterschaarste een beroep wordt gedaan op huishoudens om
zo min mogelijk water te gebruiken. Dit kan bijvoorbeeld door middel van
media-optredens van bewindspersonen. Is de regering bereid een appel te
doen op huishoudens en bedrijven om zo min mogelijk gas te gebruiken
zodat Groningen zoveel mogelijk kan worden ontzien?
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het van belang dat er een
gedetailleerder afschakelplan wordt verwerkt in de wet. In de lijst van
vragen en antwoorden over gaswinning Groningen (Kamerstuk 33 529, nr.
471) is ook al toegezegd dat er een zogenaamd «Bescherm- en Herstelplan
Gas» wordt ontwikkeld. Is de regering bereid een uitgebreider afschakelplan op te nemen in de wet?
De leden van de SP-fractie vinden het onbegrijpelijk dat de veiligheid van
de Groningers gelijk wordt gesteld aan de leveringszekerheid van
(buitenlandse) afnemers. Waarom deze schofferende houding richting
Groningen?
De leden van de SP-fractie hebben verschillende vragen over het
veiligheidsniveau. Wat is het algemene veiligheidsniveau elders in
Nederland? Wat is het individueel risico op overlijden voor Nederlanders
die niet in Groningen wonen? Is het risico dat iemand als gevolg van het
bezwijken van een gebouw komt te overlijden in bijvoorbeeld de provincie
Utrecht 1 op de 100.000 per jaar? Hoe groot is dit risico op dit moment
voor inwoners van Groningen?
Is het veiligheidsniveau binnen vijf jaar gelijk aan de rest van Nederland?
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de regering twee soorten
veiligheidsrisico’s onderscheidt. De veiligheidsrisico’s voor Groningers en
veiligheidsrisico’s als gevolg van de leveringszekerheid. De Afdeling
advisering van de Raad van State wees er ook al op dat het moeilijk is
deze als gelijkwaardig te beschouwen. In de reactie op het advies van de
Afdeling advisering van de Raad van State lijkt de regering te zeggen dat
het slechts een onderscheid betreft in belangen die afgewogen dienen te
worden. Kan de regering duidelijk maken hoe deze belangen zich nu tot
elkaar verhouden? Kan de regering duidelijk maken hoe zij de veiligheid
van Groningers beoordeelt ten opzichte van de leveringszekerheid? Kan
de regering bevestigen dat de fysieke veiligheid van Groningers voorop
staat? Op welke wijze is de wet aangepast naar aanleiding van het advies
van de Afdeling advisering van de Raad van State? Kan de regering
aangeven wat wordt bedoeld met de zin: «De weging van tussen deze
belangen is daarmee geen mathematische maar een bestuurlijke
afweging, waarbij ik een zwaarwegende betekenis hecht aan veiligheid»?
Wat betekent zwaarwegend in dezen? Wordt hiermee de fysieke veiligheid
van Groningers bedoeld, of het tweeledige veiligheidsbegrip zoals in het
oorspronkelijke wetsvoorstel? Onder welke omstandigheden acht de
regering het denkbaar dat de fysieke veiligheid van Groningers in de
bestuurlijke afweging ondergeschikt wordt?
De leden van de PvdA-fractie vragen welke status de prioriteitenlijst heeft
uit paragraaf 2.2.3 van de memorie van toelichting. Is het niet zaak om zo
snel mogelijk van het gas af te gaan, en tegelijkertijd op alle fronten deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

5

uitdaging aan te gaan? Of is deze lijst slechts relevant indien er nergens
veilig gas gevonden kan worden, in Groningen noch vervangend?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de Onderzoeksraad
voor Veiligheid in 2015 en vorig jaar constateerde dat de veiligheid en de
positie van burgers ondergeschikt is geweest aan economische belangen
bij gaswinning in de provincie Groningen. Deze leden lezen in de memorie
van toelichting dat het begrip «veiligheid» uit twee componenten bestaat:
de veiligheid voor de Groningers vanwege het seismische risico en de
veiligheid van afnemers. De Afdeling advisering van de Raad van State
wijst terecht op het feit dat deze twee componenten van geheel verschillende aard zijn. Bovendien is het wetsvoorstel bedoeld om de directe
risico’s voor de Groningers zoveel en zo snel mogelijk te minimaliseren.
Op welke manier komt het veiligheidsbelang van de Groningers voorop te
staan? Komt het feit dat de twee componenten van veiligheid geheel
verschillend van aard zijn en dat de veiligheid van de Groningers voorop
staat voldoende terug in het wetsvoorstel, bijvoorbeeld in artikel 52a en
52d? Waarom kiest de regering voor het benoemen van beide componenten in één definitie in artikel 52a? Zijn de voorgestelde artikelen geen
verslechtering voor het veiligheidsbelang van de Groningers ten opzichte
van de huidige artikelen 33 en 35 in de Mijnbouwwet? Zo nee, waarom
niet?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen in dit verband ook wat wordt
bedoeld met de tekst «in hoeverre wordt voldaan aan de veiligheidsnorm
van 10–5» in lid a van artikel 52d. Geldt de veiligheidsnorm niet als
absolute norm, waarbij geen sprake kan zijn van «in hoeverre»? Kan de
regering meer toelichting geven op de ministeriële regeling over de
invulling van de veiligheidsnorm?
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat op enkele plaatsen
wetsartikelen vervallen of vervangen worden, zoals de artikelen 33, 35 en
36 van de Mijnbouwwet. Opvallend is dat de term «schade» als gevolg
van mijnbouwactiviteiten in relatie tot gebouwen of infrastructurele
werken een aantal keer wegvalt. Deze leden hechten aan de verplichting
van de vergunninghouder om het voorkomen van schade door mijnbouwactiviteiten en/of bodembeweging wettelijk goed te blijven verankeren.
Blijft de verplichting om schade te voorkomen overeind? Zo ja, op welke
manier?
De leden van de 50PLUS-fractie merken op dat wordt gesteld dat de
Minister de operationele strategie vaststelt, en daarbij het maatschappelijk
belang en veiligheidsbelang betrekt. De Minister heeft zelf ook al gesteld
dat dit twee heel verschillende grootheden zijn, die beiden altijd beter
kunnen, en dat de uitkomst niet vooraf al op een schaal gelegd kan
worden. De Minister geeft ook aan een zwaarwegende betekenis te
hechten aan veiligheid. Zou de regering situaties kunnen schetsen waarin
het maatschappelijk belang boven de veiligheid wordt gesteld, evenals
een situatie waarin de veiligheid wel boven het maatschappelijk belang
wordt gesteld?
2.3 Andere aansturing
De leden van de VVD-fractie merken op dat de regering met deze
wetswijziging beoogt minder gas uit het Groningenveld te winnen en
geeft de Minister de bevoegdheid om de NAM te verplichten het minimaal
noodzakelijke gas te winnen («nooit meer dan nodig»). De netbeheerder
van het landelijk gastransportnet (GTS) maakt hierbij een raming van de
behoefte aan gas. De Minister verzoekt op basis van deze raming de NAM
een of meerdere operationele strategieën voor te stellen, waaraan diverse
eisen worden gesteld. Hierop volgend worden het Staatstoezicht op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

6

Mijnen (SodM), TNO en de Mijnraad om advies gevraagd over de
operationele strategie en worden regionale overheden in de gelegenheid
gesteld om hierop advies uit te brengen. Deze leden onderschrijven dit
stappenplan, maar het roept wel de vraag op of door de nieuwe winningsplicht niet langer de aandeelhouder NAM, maar de Staat verantwoordelijk
is voor toekomstige schade die ontstaat bij de gaswinning. Graag horen
de leden van de VVD-fractie dan ook van de regering of zij voornemens is
deze verplichting voor de aandeelhouder explicieter toe te voegen aan de
wet dan dat nu het geval is. Zo ja, in welke vorm? Zo nee, waarom niet?
De leden van de D66-fractie lezen dat voor de winning van gas uit kleine
velden alleen de veiligheid, maar niet de leveringszekerheid, een rol
speelt. Zij de regering dit nader toe te lichten.
Deze vragen of de regering bereid is om naast de (technische) adviezen
van onder andere het SodM en TNO ook de adviezen van het onderzoek
Gronings Perspectief mee te nemen in het uiteindelijk advies van de
Mijnraad, zodat ook de sociaal-maatschappelijke impact wordt meegewogen in de vast te stellen operationele strategie.
De leden van de D66-fractie vragen de regering toe te lichten waarom niet
is gekozen voor het verplicht overnemen van het advies van de Mijnraad.
De leden van de GroenLinks-fractie achten het van groot belang dat er de
grootst mogelijke openheid en mogelijkheid tot inspraak is rondom de
nieuwe systematiek (de raming en de operationele strategieën). Deze
leden zijn van mening dat de wet en de memorie van toelichting op dit
punt sterk kunnen worden verbeterd. Is de regering bereid hier meer
mogelijkheden voor te scheppen?
De leden van de SP vragen wat er precies wordt verstaan onder «een zo’n
veilig mogelijke winning binnen de bandbreedte van leveringszekerheid».
Welke waarde wordt aan welk belang toegekend? Welke risico’s worden
door de regering acceptabel geacht om aan de vraag van de industrie en
buitenlandse afnemers te voldoen? Heeft die vraag eenzelfde waarde als
de veiligheid van Groningers? Welke bandbreedte wordt gehanteerd ten
aanzien van leveringszekerheid? Waaruit bestaat de marge naar boven en
naar beneden toe? In hoeverre is een zo laag mogelijke levering het
uitgangspunt van de regering?
De leden van de SP-fractie verbazen zich over het feit dat er in dit
wetsvoorstel een winningsplicht voor de NAM wordt geïntroduceerd.
Waarom acht de regering dit nu, op het moment dat voor het eerst wordt
gesproken over het verminderen van de gaswinning naar nul, onmisbaar
in het wetsvoorstel? Waarom dreigt er naar inziens van de regering te
weinig gewonnen worden waar dat eerder geen risico was? Dat dit nodig
zou zijn om aan de levering aan buurlanden te kunnen voldoen, achten
deze leden niet overtuigend aangetoond.
De aan het woord zijnde leden vragen hoe de introductie van het begrip
winningsplicht zich verhoudt tot de aansprakelijkheid van de NAM. Door
de regering wordt gesteld dat dit niet afdoet aan de aansprakelijkheid van
de NAM, maar is dit ook juridisch houdbaar? Op welke wijze wordt dit in
het wetsvoorstel daadwerkelijk verankerd? De leden van de SP-fractie
wijzen in dit verband ook op de twee in het wetsvoorstel voorgestelde
zorgplichten. Enerzijds dient de NAM de gevolgen van een «zwaar
ongeval» voor mens en milieu te beperken, anderzijds dient de Minister
alle maatregelen te nemen om te voorkomen dat als gevolg van
gaswinning uit het Groningenveld de veiligheid wordt geschaad. Heeft dit
tot gevolg dat de NAM niet meer aansprakelijk gesteld kan worden voor
schade als gevolg van onveilige situaties die veroorzaakt worden door
gaswinning uit het Groningenveld? Welke gevolgen heeft dit voor de
aansprakelijkheid van de Staat?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

7

In hoeverre dreigt er een juridisch vacuüm te ontstaan tot de aangekondigde wettelijke schaderegeling? De leden van de SP-fractie missen in het
wetsvoorstel de samenhang met de wijze waarop de schadeafhandeling
in de nabije toekomst ingericht gaat worden en spreken de vrees uit dat,
indien dit wetsvoorstel in werking treedt voordat de publieke schadeafhandeling een feit is, de Groningers (weer) tussen wal en schip gaan
vallen.
De leden van de SP-fractie vragen of het klopt dat de dreigings- en
risicoanalyse wordt opgesteld door de NAM. Waarom wordt deze
belangenverstrengeling toegestaan? Is de regering bereid hier een grote
rol voor de SodM te overwegen?
3. Inhoud wetsvoorstel
3.1 Veiligheidsbegrip
De leden van de VVD-fractie ondersteunen van harte het principe dat
veiligheid voor inwoners en het (maatschappelijk) belang van leveringszekerheid in de procedure moet worden afgewogen. Kan de Minister
nogmaals toelichten hoe deze drie belangen met elkaar in verhouding
staan en waarom er voor gekozen is om veiligheid en het (maatschappelijk) belang van leveringszekerheid in elkaars verlengde te zien? Graag
hoort de VVD-fractie in het antwoord van de regering welke risico’s zij ziet
als het maatschappelijk belang van leveringszekerheid minder zwaar
wordt meegewogen en hoe zij tot deze analyse komt.
De leden van de CDA-fractie krijgen de indruk dat het advies van de
inspecteur-generaal bij SodM en de Afdeling advisering van de Raad van
State niet gelijk luiden ten aanzien van de veiligheidsafweging. Hoe
verhouden volgens de regering deze adviezen ten aanzien van de
veiligheidsafweging zich tot elkaar?
Deze leden zijn overtuigd van de zwaarwegende betekentis die de
regering hecht aan veiligheid ten opzichte van leveringszekerheid als
verwoord in reactie op het advies van de afdeling advisering van de Raad
van State. Zij delen deze zwaarwegende betekenis aan de veiligheid van
de Groningers. Waarom is ervoor gekozen om niet de veiligheid in
Groningen een zwaardere weging te geven in de wet, zo vragen deze
leden. Hoe kan voor de opvolgers van de huidige Minister meer borging
gegeven aan de weging van de veiligheid van de inwoners van
Groningen, ook ten opzichte van de leveringszekerheid?
De leden van de CDA-fractie merken op dat na het eerste SodM-advies
van eind 2012 om zo snel als mogelijk terug te gaan met de gaswinning,
in de jaren 2014 en 2015 met het beroep op de leveringszekerheid meer
gas werd gewonnen dan nodig was. Hoe wordt met dit wetsvoorstel
voorkomen dat leveringszekerheid wordt uitgelegd zoals in die jaren? In
de jaren 2014 en 2015 stond de conversiecapaciteit zo goed als niet aan.
Hoe wordt ervoor gezorgd dat de conversiecapaciteit maximaal gebruikt
wordt, en in ieder geval voor meer dan 80% van de capaciteit? In hoeverre
is de conversiecapaciteit ingezet in het afgelopen en het huidige gasjaar,
zo vragen de leden van de CDA-fractie?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn bezorgd over het gelijkschakelen
van het veiligheidsbelang aan de leveringszekerheid. Deze leden zijn van
mening dat de veiligheid voor de Groningers van het allerhoogste belang
is en dat daar op dit moment te weinig waarde aan wordt gehecht. Deze
leden delen op dit punt de mening van de Afdeling advisering van de Rad
van State dat de veiligheid voor omwonenden voorrang heeft boven het
onduidelijk gedefinieerde maatschappelijk belang. Bovendien is de
afweging van belangen ondoorzichtig vormgegeven. Deze mening is
breed gedeeld, blijkt uit de internetconsultatie. Is de regering van mening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

8

dat al het mogelijke wordt gedaan om de veiligheid van de Groningers te
garanderen? Is de regering bereid de wet op dit punt te verbeteren en de
veiligheid van de Groningers centraal te stellen?
De leden van de SP-fractie vinden het onbestaanbaar dat er niet volledig
voor de veiligheid van de Groningers wordt gekozen. Waarom kent de
regering de belangen maatschappelijk belang, veiligheidsbelang van
Groningen en leveringszekerheid hetzelfde gewicht toe? Wanneer de
veiligheid van de Groningers uitgangspunt is, de reden dat de gaswinning
omlaag zal gaan, waarom het begrip veiligheidsbelang vertroebelen met
leveringszekerheid? Deze leden stellen dat de koppeling tussen leveringszekerheid en veiligheidsbelang los gelaten moet worden en er eenduidig
gesteld moet worden dat in het afwegingskader het veiligheidsbelang van
de Groningers boven de overige belangen moet prevaleren. Zij vragen de
regering voorgesteld afwegingskader te heroverwegen.
De leden van de SP-fractie vragen of wordt erkend dat de oorzaak van de
bevingen de komende jaren nog niet weggenomen zal worden. Wat
betekent dit voor de huizen en de veiligheid van de bewoners die nu
onveilig zijn? Wordt verwacht dat door de vermindering van winning
tussen 2022 en 2050 de huizen die nu als onveilig zijn beoordeelt, de
komende vijf jaar wel als veilig beoordeelt zullen worden? Zo nee,
waarom wordt dan niet per direct de versterking van deze woningen
voortvarend ter hand genomen?
Waarom wordt gesteld dat bij het betreuren van een of meerdere doden
als gevolg van een aardbeving de winning wel opeens lager zou kunnen?
Is het niet een kwestie van prioriteit om alles op alles te zetten om doden
te voorkomen, zo vragen de leden van de SP-fractie. Zij verbazen zich
erover dat hier de suggestie gewekt wordt dat er doden moeten vallen
voor de winning ook echt drastisch omlaag kan.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering enerzijds onder
het veiligheidsbelang de veiligheidsrisico’s als gevolg van het niet kunnen
voorzien van eindafnemers van de benodigde hoeveelheid laagcalorisch
gas schaart en anderzijds het maatschappelijk belang dat verbonden is
aan het niet kunnen voorzien van eindafnemers van de benodigde
hoeveelheid laagcalorisch gas. Kan de regering nader duiden waarom zij
onderscheid heeft gemaakt tussen enerzijds de veiligheidsrisico’s en
anderzijds het maatschappelijk belang met betrekking tot het eventueel
niet kunnen leveren van voldoende laagcalorisch gas? Wat verstaat zij in
dit verband onder veiligheidsrisico’s respectievelijk het maatschappelijk
belang? Waarom heeft de regering ervoor gekozen de veiligheidsrisico’s
als gevolg van mogelijke aardbevingen en de veiligheidsrisico’s van
mogelijk onvoldoende levering onder een noemer te brengen en niet,
zoals het SodM adviseert, gesplitst?
3.2 Maatschappelijk belang van leveringszekerheid
De leden van de VVD-fractie merken op dat de Afdeling advisering van de
Raad van State in zijn advies opmerkt dat het maatschappelijk belang in
het wetsvoorstel niet wordt gedefinieerd. De leden van de VVD-fractie
horen graag of de regering voornemens is dit in de tekst op te nemen en
zo ja, in welke vorm? Graag ontvangen zij een toelichting.
De leden van de D66-fractie hebben vragen over het begrip «maatschappelijk belang van leveringszekerheid». De Afdeling advisering van de Raad
van State spreekt van «werkgelegenheid». Deze leden vragen of deze
definitie juist geïnterpreteerd is of dat het om een breder economisch
belang gaat. Kan de regering deze definitie nader toelichten? Voorts
vragen zij hoe het risico van het maatschappelijk belang van leveringsze-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

9

kerheid zich verhoudt tot het begrip veiligheidsbelang en hoe zwaar de
kans op het risico van onvoldoende leveringszekerheid voor het
maatschappelijk belang meeweegt ten opzichte van het risico voor het
veiligheidsbelang. Daarnaast vragen deze leden of de weging van
leveringszekerheid niet extra zwaar meetelt omdat het zowel verwerkt is in
het begrip «veiligheidsbelang» als in het begrip «maatschappelijk belang
van leveringszekerheid». Daarnaast hebben de leden van de D66-fractie
vragen bij de mogelijkheid dat alleen in uitzonderlijke situaties de
afweging kan leiden tot lagere winning, bijvoorbeeld wanneer een of
meerdere doden vallen te betreuren. In hoeverre is de regering van
mening dat juist meer het voorzorgsprincipe leidend moeten zijn?
3.3 Besluitvormingsproces Groningenveld
De leden van de VVD-fractie vragen de of de regering uitsluitsel kan geven
over de verantwoordelijkheid voor toekomstige schade. Deelt de regering
de mening van deze leden dat de aandeelhouder NAM niet aan tafel hoort
te zitten? Hoe worden de afspraken, die in het Akkoord op Hoofdlijnen met
Shell en Exxon Mobile worden belegd, bij deze wet betrokken? Tevens
vragen de leden van de VVD-fractie de regering in te gaan op de vraag of
GTS voldoende in staat is zijn nieuwe taak goed uit te voeren? Graag een
toelichting. Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie zich af per
wanneer welk deel van de gaswinning in Groningen moet worden
geminimaliseerd door het omzetten van hoogcalorisch gas naar laagcalorisch gas en welk deel wordt geminimaliseerd door de ombouw van
grootverbruikers. De wet kan nu immers gelezen worden als dat GTS ook
gas moet gaan converteren met als doel de winning van het gas uit het
Groningenveld te minimaliseren en dat dit op verschillende manieren
bereikt kan worden. Autoriteit Consument en Markt (ACM) merkt in haar
advies op dat het de vraag oproept of de taakomschrijving voor GTS wel
voldoende concreet en toetsbaar is. Kan de regering hier nader op
ingaan?
De leden van de CDA-fractie hopen dat de regering spoedig uitvoering kan
geven aan het regeerakkoord door onafhankelijk schadeherstel en
versterking wettelijk te verankeren. Op welke termijn wordt verwacht dat
dit wetsvoorstel gereed is voor consultatie? Of ziet de regering mogelijkheden dat via een wijziging op deze wet nog te regelen? Ziet die aansprakelijkheid op alle vormen van door mijnbouw veroorzaakte schade (dus
niet alleen aardbevingsschade)?
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre het wenselijk is om op
basis van adviezen van marktpartijen vast te stellen wat noodzakelijk is
om het gasnet systeem operationeel te houden. Is er geen onafhankelijke
partij beschikbaar die hierover kan adviseren, zo vragen bovengenoemde
leden.
De leden van de D66-fractie vragen waarom er voor de bewoording «kan»
in paragraaf 3.4.3 is gekozen. Zij vragen of dit ook wil zeggen dat het gaat
om aanpassingen die vrijwillig gedaan kunnen worden of dat de adviezen
van de Minister als dwingend moeten worden opgevat, en de vergunninghouder dus verplicht is ze uit te voeren.
Deze leden vragen in hoeverre het voorliggende wetsvoorstel voldoende
flexibiliteit biedt (ten opzichte van een algemene maatregel van bestuur of
ministeriële regeling) om aanpassingen te maken op basis van nieuwe
wetenschappelijke inzichten over de verwachte bodembeweging en
bodemdaling bij de bepaalde niveaus van winning.
De leden van de D66-fractie vragen of er voldoende «checks-andbalances» zijn ingebouwd om ervoor te zorgen dat er geen belangrijke
afwijkingen over het hoofd worden gezien wanneer alleen langdurige en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

10

substantiële afwijkingen van de operationele strategie aan de Minister
worden gemeld.
Deze leden merken op dat de operationele strategie wordt voorgesteld
aan de inspecteur-generaal der mijnen, die als hoofd van de toezichthouder enkel zich richt op de veiligheid en niet op leveringszekerheid. Wat
betekent deze uitgangspositie ten opzichte van de nieuw geïntroduceerde
term «veiligheidsbelang», waar veiligheid en leveringszekerheid als twee
componenten in zijn geïntegreerd?
Kan de regering toelichten waarom zij het wenselijk acht om naast de
inspecteur-generaal de inschatting van de vergunninghouder over
bovengrondse effecten ook door een tweede onafhankelijke instantie te
laten toetsen?
Voor de D66-fractie van D66 zijn inspraak en advies vanuit de regio op de
besluiten rondom de gaswinning uit het Groningerveld erg waardevol,
maar hen komt nog niet duidelijk genoeg naar voren wat precies de
waarde is van het advies dat de regionale overheden kunnen geven en
hoe de regering van plan is dit te wegen in zijn besluit voor de operationele strategie(en) van de vergunninghouder. Kan de regering dit nader
toelichten?
De leden van de D66-fractie constateren dat de Afdeling advisering van de
Raad van State het nodig acht om de «aangewezen bevoegdheid van de
Minister om de verschillende belangen tegen elkaar af te wegen in ieder
geval in zoverre te begrenzen dat veiligheid voor de omwonenden
voorrang heeft boven het in artikel 52d genoemde maatschappelijk belang
van leveringszekerheid». Deze leden vragen waarom de regering er niet
voor gekozen heeft het genoemde «maatschappelijk belang van leveringszekerheid» te schrappen.
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat bij veel betrokkenen er
zorgen zijn over de aansprakelijkheid. In de memorie van toelichting
wordt ook toegegeven dat het voorstel wat voorligt niet ideaal is en er een
permanentere oplossing hiervoor zou moeten komen. Deze leden vragen
zich af of de regering met zekerheid kan stellen dat de maatregelen
rondom aansprakelijkheid die in het wetsvoorstel staan voldoende zijn om
stand te houden bij een eventuele rechtsgang?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen in de reactie van het SodM dat
het voorliggende wetswijziging aanzienlijk minder handvatten geeft aan
het toezicht en de handhaving op het voorkomen van schade. Deze leden
zijn hier bezorgd over. Kan de regering ervoor zorgen dat het SodM meer
aanknopingspunten krijgt om te controleren en te handhaven? Is de
regering bereid om af te zien van de nadere specificatie van het adviesrecht van het SodM en het huidige artikel 127 van de Mijnbouwwet in
stand te houden?
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het van belang dat ook
belangengroepen een expliciet adviesrecht hebben over de voorgenomen
operationele strategieën. Deze organisaties hebben vaak veel ervaring en
kennis in huis waardoor zij uitstekend hierover kunnen adviseren. Is de
regering bereid dit op te nemen in de wet?
De leden van de SP-fractie vragen een betere duiding van de bandbreedte
binnen de graaddagensystematiek. Wanneer is er het afgelopen
decennium sprake geweest van een zeer koude winter? Hoeveel opeenvolgende dagen per zo’n koud jaar was er hoeveel meer gas nodig? Welke
andere opties zijn er om deze piekvraag op te vangen? Zijn deze mogelijkheden onderzocht?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

11

De leden van de SP-fractie vragen wat het minimale en het maximale
inzetpercentage is van de beschikbare conversiecapaciteit. Zij vragen een
verdere toelichting op het besluit de installaties in Pernis en Zuidbroek
buiten de capaciteit te houden. Er wordt toch ook op andere wijzen bij de
winning rekening gehouden met onvoorziene piekmomenten? Hoeveel
«back-up» systemen worden naast elkaar in de lucht gehouden?
De leden van de SP vinden de argumentatie dat de kwaliteitsloze
gasmarkt essentieel is voor de leveringszekerheid niet afdoende. Zij
vragen hierop een verdere toelichting. Zij vragen de regering duidelijk te
maken in hoeverre de leveringszekerheid in gevaar zou komen.
De leden van de SP-fractie merken op dat veiligheid wordt gekoppeld aan
het streven van marktpartijen naar een minimalisering van de gaswinning.
Deze leden zijn van mening dat veiligheid van inwoners van Groningen
nooit afhankelijk mag zijn van binnen- en buitenlandse marktpartijen.
Waarom plaatst de regering het belang van marktpartijen hiermee boven
de veiligheid van de Groningers? Wanneer de regering meent dat dit niet
het geval is, waarom wordt dan ingezet op een vrijblijvend streven van
bedrijven, die winst en commercieel belang nastreven waar minimalisering van de gaswinning lijnrecht tegenover staat, in plaats van het in de
wet verankeren dat de vraag van deze bedrijven omlaag moet? De leden
van de SP-fractie vragen waar het vertrouwen van de regering op is
gebaseerd dat deze bedrijven tegen hun eigen commercieel belang in
zullen streven naar een vermindering van de vraag? Deze leden menen
dat de verantwoordelijkheid voor een lager winningsniveau bij de staat
ligt en niet bij bedrijven. Zij zien hier graag een toelichting op.
De leden van de SP-fractie vragen of zij het goed begrijpen dat de NAM
aan de Minister een operationele strategie voorstelt. Ook nu nog is de
NAM het uitgangspunt van de winningsplannen? Deze leden vinden het
onvoorstelbaar dat de regering de NAM zelf voorstellen over de hoogte
van de winning laat doen. Is de Minister hier alleen de uitvoerende partij,
zo vragen deze leden. Zeker de zin dat de Minister aan de NAM kan
vragen rekening te houden met effecten op bodembeweging (lees:
aardbevingen) stuit de leden van de SP-fractie tegen de borst. Waar neemt
de regering zelf haar verantwoordelijkheid over de hoeveelheid te winnen
gas? Dat hier het beeld wordt neergezet dat de NAM bepaalt en de
Minister draait, vinden zij onbegrijpelijk.
De leden van de SP vragen of zij het goed lezen dat de NAM als vergunninghouder over de analyse gaat die bepalend is voor de beoordeling van
effecten van gaswinning op woningen, gebouwen en andere infrastructuur. Zo ja, hoe kan het dat de NAM zo’n bepalende rol toebedeeld
krijgt, gezien de houding van de Groningers naar de NAM? In hoeverre
helpt dit het vertrouwen in een objectieve versterking verder? Welke
belangenverstrengeling ziet de regering? Deze leden vragen waarom de
analyse over de verwachte bodemdaling niet bij het SodM of eventueel
KNMI is belegd maar toch opnieuw voor de NAM is gekozen.
De leden van de SP vragen waarom de regering heeft gekozen de huidige
formulering van de zorgplicht te schrappen en deze te vervangen voor de
veel bredere en vage formulering dat «de Minister hiertoe alle maatregelen die redelijkerwijs van hem gevergd kunnen worden (zal) nemen».
Dit roept bij deze leden veel vragen op. Wat wordt hier precies onder
verstaan? Wat is nu afdwingbaar? Waarom wordt hierbij verwezen naar
een toekomstige regeling waarvan nu nog niets bekend is? In hoeverre
dreigt er een juridisch vacuüm te ontstaan tot de aangekondigde
wettelijke schaderegeling? In hoeverre wordt de NAM nog gedwongen tot
het nemen van preventieve maatregelen? Wie is verantwoordelijk voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

12

versterkingsopgave, de schades en het nemen van preventieve maatregelen? Bij wie liggen de financiële risico’s?
De leden van de SP-fractie vragen de oude zorgplicht in stand te houden
tot een nieuwe regeling daadwerkelijk voorligt.
Volgens de leden van de SP-fractie lijkt het een gegeven dat de komende
jaren Groningen niet veiliger zal zijn dan voor het besluit de gaswinning te
verminderen. De seismische activiteit vermindert immers pas in de jaren
na een substantieel lagere winning, waar op dit moment in de praktijk nog
geen sprake van is. Deze leden vinden het dan ook onbegrijpelijk dat er
niet met vaart verder wordt versterkt. Is het immers niet zo dat de huizen
die nu gevaarlijk zijn dat de komende vijf tot tien jaar ook zullen zijn? Zij
roepen de regering dan ook met klem op de versterking zo snel mogelijk
te hervatten.
De leden van de SP-fractie vragen wat onder «langdurige en substantiële
afwijkingen» van de operationele strategie die aan de Minister moeten
worden gemeld, wordt verstaan. Welke marges worden gehanteerd en
hoe worden deze vastgelegd?
De leden van de SP-fractie menen dat er teveel rollen bij de NAM worden
belegd. Zeker in het licht dat er meermaals is gesteld dat dit bedrijf geen
plek aan tafel meer hoort te hebben. De NAM gaat over de operationele
strategie, de achterliggende modellen, de analyse hiervan en de risicoinschatting. Waarom is hiervoor gekozen? Bij welke andere organisaties
en instanties had dit ook ondergebracht kunnen worden? Hoe worden al
deze verschillende belangen door de NAM gewogen en hoe is er toezicht
op de uiteindelijke weging van de NAM? Zowel het SodM, TNO en de
Mijnraad «kijken» mee, maar hoe vindt de uiteindelijke afweging plaats?
Deze leden benadrukken nogmaals dat de enige rol van de NAM is het
betalen van de schades. Dat de NAM in het hele proces deze machtspositie blijft innemen, vinden deze leden niet alleen onbegrijpelijk maar ook
tegen alle gewekte verwachtingen ingaan.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze wordt geborgd dat de
uiteindelijke besluitvorming en afwegingen die daartoe hebben geleid op
transparante en controleerbare wijze verloopt.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen op welke termijn de publieke
schadeafhandeling wettelijk zal worden geregeld. Op welke manier is in
de tussenliggende periode gegarandeerd dat de risicoaansprakelijkheid
voor de vergunninghouder in combinatie met de winningsplicht blijft
bestaan? Is het buiten toepassing verklaren van artikel 6:178, onderdeel c,
van het Burgerlijk Wetboek voldoende om de volledige aansprakelijkheid
van de vergunninghouder te blijven garanderen?
Deze leden vragen naar de gevolgen van dit wetsvoorstel voor het tempo
en de omvang van de versterkingsopgave in de provincie Groningen.
De leden van de 50PLUS-fractie merken op dat met dit wetsvoorstel wordt
geregeld dat de Minister de finale stem heeft in het bepalen van de
hoeveelheid te winnen gas. De winningsplicht. In de memorie van
toelichting wordt inzake deze kwestie gesteld dat desondanks de
aansprakelijkheid voor schade bij de NAM blijft liggen. Het artikel uit het
Burgerlijk Wetboek dat in zulks voorziet, wordt buiten werking gesteld,
zodat de NAM haar risicoaansprakelijkheid niet kan afschuiven. In de
memorie van toelichting wordt het volgende gesteld: «Het ligt in de
bedoeling om, zoals aangekondigd in het regeerakkoord, op een later
moment te voorzien in een meer definitieve voorziening voor de publieke
afhandeling van schade als gevolg van bodembeweging ({). Bij het
wetsvoorstel dat deze meer definitieve voorziening zal regelen, zal in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

13

eerste plaats een grondslag worden geboden voor de publieke schadeafhandeling. Hierbij zal in beschouwing worden genomen of de in
voorliggend wetsvoorstel voorgestelde lijn van het buiten toepassing
laten van artikel 6:178 van het Burgerlijk Wetboek gehandhaafd moet
blijven, of dat een andere voorziening getroffen moet worden om er voor
te zorgen dat de schade als gevolg van bodembeweging door gaswinning
uit het Groningenveld en de gasopslag Norg op een gelijkwaardige wijze
voor vergoeding in aanmerking komt.» Er moet dus nog nader gewogen
worden op welke wijze de risicoaansprakelijkheid sterker wettelijk
verankerd wordt. De leden van de 50PLUS-fractie memoreren dat stellen
de Minister over deze constructie in het debat over de gaswinning
Groningen op 7 juni 2018 zei «het is juridisch houdbaar, maar niet fraai»
en «een niet erg houdbare constructie». Dat stelt deze leden niet gerust.
Zij vragen de regering een heldere juridische onderbouwing te geven
waarom dit punt werkelijk juridisch, en dus waterdicht, houdbaar is. Ook
de Afdeling advisering van de Raad van State geeft aan dat met introductie van deze winningsplicht de vraag rijst of de vergunninghouder nog
wel aansprakelijk blijft. Het is volgens de toelichting niet de bedoeling dat
dit verschuift, maar houdt deze constructie werkelijk stand bij de hoogste
rechter? Welke garantie biedt de regering, zeker gezien het feit dat voor de
publieke schadeafhandeling een separaat wetsvoorstel komt?
De leden van de SGP-fractie merken op dat de Afdeling advisering van de
Raad van State aangeeft dat in het wetsvoorstel niet is geregeld dat de
kosten van de versterkingsopgave voor rekening van de vergunninghouder blijven. In het nader rapport en de memorie van toelichting wordt
hier verder niet op ingegaan. Deze leden horen graag hoe de regering dit
wil gaan regelen.
4. Verhouding tot het EVRM
De leden van de CDA-fractie achten, gezien het veiligheidsbelang van de
bewoners in Groningen en het algemeen belang van de leveringszekerheid, de regulering van het eigendomsrecht van de vergunninghouder
gerechtvaardigd. Dienaangaande vragen zij of de winningsvergunning
met de regulering nog over kan gaan in handen van een andere eigenaar
en wat dat doet met de aansprakelijkheden.
De leden van de D66-fractie vragen welke verschillende grondrechten
naast het eigendomsrecht verbonden zijn met de leveringszekerheid van
de afnemers van het gas.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de regering in het kader van
het EVRM stelt dat sprake is van regulering van het eigendomsrecht van
de vergunningshouder. Geldt dit ook voor het gas dat in de grond blijft
zitten? Kan de regering daar uitgebreid op ingaan? In hoeverre is advies
ingewonnen van de Landsadvocaat op dit punt?
5. Verhouding tot het Europees recht
De leden van de SP-fractie vragen een precieze duiding van plichten die
Nederland heeft ten aanzien van de levering aan huishoudens van andere
lidstaten. Is er een situatie denkbaar dat de gaswinning minder snel
omlaag kan door Europese verplichtingen?
Hoe verhoudt de winningsplicht zich tot de vraag van buitenlandse
afnemers? Deze leden merken nogmaals op dat er geen wettelijke
verankering is om de vraag ook daadwerkelijk te minimaliseren. Dat dit
wordt gezien als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van bedrijven, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

14

Europese Unie en de staat vinden de leden onbegrijpelijk. Zij benadrukken
nogmaals dat dit bij uitstek een publieke zaak is.
6. Verhouding tot nationale regelgeving
De leden van de CDA-fractie vragen of er precedenten zijn van wetsbepalingen die artikel 178, onderdeel c, van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek
buiten toepassing stellen.
7. Toezicht en handhaving
De leden van de CDA-fractie vragen hoe gekeken wordt of de winning
door de vergunninghouder het actuele temperatuurprofiel van dat jaar
aansluit bij de graaddagensystematiek en de daarbij passende operationele strategie.
8. Adviezen
8.1 Uitvoerings- en handhavingstoets SodM
De leden van de D66-fractie lezen dat de inspecteur-generaal adviseert een
splitsing van het veiligheidsbegrip te maken in twee begrippen
(seismische veiligheid en veiligheid leveringszekerheid), wat de afweging
van belangen navolgbaar en inzichtelijker maak. Dit advies is echter niet
overgenomen. Omdat de inspecteur-generaal zich echter enkel op de
veiligheid en niet op leveringszekerheid richt terwijl de Minister belangen
afweegt, maar het wel wenselijk is als beiden dezelfde terminologie
kunnen gebruiken, vragen deze leden of dit niet voor onduidelijkheid en
interpretatie fouten kan leiden.
De leden van de SP-fractie merken op dat belangrijke adviezen van het
SodM niet zijn opgevolgd. Dat alleen een basis is gecreëerd voor een later
systeem dat het bestaande meet- en regelprotocol moet vervangen,
vinden ook deze leden bij lange na niet voldoende. Zij vragen om een
verdere toelichting waarom het advies een zelfde systeem als het huidig
meet- en regelprotocol wettelijke vast te leggen niet is opgevolgd. De
verwijzing naar het creëren van een basis vinden zij niet afdoende.
Worden de rapportages van de NAM inzake seismiciteit en bevingsrisico
voor gebouwen niet ter beschikking gesteld aan het SodM? Worden nu
alle rapportages die het SodM van belang acht en waar zij om vroeg ook
beschikbaar gesteld of blijven er verzochte rapportage achterwege? Zo ja,
waarom is daarvoor gekozen?
9. Consultatie
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering de maatschappelijke
gevolgen van het meerjarig afschakelen van een groot deel van de
bedrijven en kantoren in Nederland niet aanvaardbaar acht. Hiermee lijkt
te worden geïmpliceerd dat de (tijdelijke) veiligheidsrisico’s als gevolg van
gaswinning wel aanvaardbaar worden geacht door de regering. Deze
leden vragen om een reflectie op deze uitspraak.
II. ARTIKELEN
Artikel I, onderdeel B (wijziging artikel 10a Gaswet)
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de raming die wordt
gemaakt door de beheerder van het gastransportnet van groot belang is
voor de hoeveelheid gaswinning en daarmee ook de veiligheid van
Groningen. Deze raming en de gehanteerde uitgangspunten en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

15

afwegingen moeten volkomen transparant, toegankelijk en controleerbaar
zijn. In het huidige voorstel wordt dit nauwelijks geborgd. Is de regering
bereid om dit op een betere manier te borgen? Onder andere experts,
medeoverheden en belangengroepen moeten ook de mogelijkheid krijgen
ideeën en inzichten in te brengen waarmee de raming wellicht naar
beneden kan worden bijgesteld. In het huidige voorstel is hier geen ruimte
voor. Is de regering bereid deze ruimte te scheppen?
Artikel II, onderdeel C (hoofdstuk bijzondere regels voor het Groningenveld)
Artikel 52c
De leden van de CDA-fractie vragen of er niet heel veel verschillende
uitkomsten mogelijk zijn op basis van de graaddagen systematiek en
daarmee ook heel veel verschillende operationele strategieën. Hoe
nauwkeurig dient de operationele strategie aan te sluiten bij de graaddagensystematiek? Hoe dicht moet het tegen de effectieve temperatuur en
omstandigheden en daarmee gasgebruik aanzitten aan het einde van het
jaar?
De leden van de D66-fractie vragen wat er gebeurt wanneer de vergunninghouder maar één mogelijke operationele strategie presenteert die
onvoldoende aansluit bij de gewenste seismische veiligheid en leveringszekerheid veiligheid (het veiligheidsbelang).
De leden van de GroenLinks-fractie hechten er belang aan dat ook de
operationele strategie volkomen transparant, toegankelijk en controleerbaar is en dat alle betrokken partijen hierover kunnen adviseren. Is de
regering bereid om deze zaken beter in de wet te waarborgen?
Artikel 52d
De leden van de CDA-fractie vragen hoe nauwkeurig de operationele
strategie de kaders gaat aangeven van de winning ten aanzien van de
winningshoeveelheid.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de Minister een ruime
bevoegdheid heeft om een afweging te maken tussen de verschillende
belangen waarbij onduidelijk is hoe die afweging wordt gemaakt. Is de
regering van mening dat er genoeg transparantie over de beweegredenen
rondom de belangenafweging is? Is dit niet een «black box»? Ook het
SodM vindt de afweging onvoldoende zichtbaar en navolgbaar. Hoe
oordeelt u over de suggestie van het SodM hierover?
De leden van de SGP-fractie lezen in het voorgestelde artikel 52d dat bij de
belangafweging met betrekking tot de operationele strategie in het
bijzonder gekeken zal worden naar onder meer de maatschappelijke
ontwrichting als gevolg van bodembeweging veroorzaakt door de
winning van gas uit het Groningenveld. Het wekt de indruk dat de
gevolgen van bodembeweging pas gaan tellen als ze heel groot zijn. Deze
leden ontvangen graag een nadere duiding van het begrip «maatschappelijke ontwrichting».
Artikel 52e
De leden van de CDA-fractie vragen waarom er voor gekozen is om een
aantal doden of gewonden in de wet op te nemen als een mogelijkheid
voor tijdelijke maatregelen, maar niet een bepaalde mate van seismiciteit
aanhakend bij het Meet- en Regelprotocol. Zou met tijdelijk ingrijpen bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

16

een bepaalde seismiciteit niet juist die gewonden of doden voorkomen
kunnen worden?
De leden van de D66-fractie vragen of de tijdelijke maatregel voortvloeiend uit artikel 52e, tweede lid, a, niet teveel ruimte biedt voor de
regering om (nog) meer gas uit het Groningerveld te winnen dan
wenselijk is, gelet op de veiligheidsrisico’s veroorzaakt door de
gaswinning. In hoeverre bestaat hier dan niet de kans dat de veiligheidsrisico’s als gevolg van het niet kunnen voorzien van eindafnemers van de
benodigde hoeveelheid laagcalorisch gas zwaarder worden gewogen dan
de veiligheidsrisico’s voor Groningers?
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het voorstel om slechts de
mogelijkheid te bieden voor het opleggen van een tijdelijke maatregel
indien een aardbeving leidt tot dodelijke slachtoffers of ernstige verwondingen te mager. Ook bijvoorbeeld een dijkdoorbraak zou moeten kunnen
leiden tot een tijdelijke maatregel. Is de regering bereid het aantal
situaties uit te breiden? Ook het SodM stelt een uitgebreidere definitie
voor, namelijk «een onvoorziene verandering in de seismiciteit leidt tot
een substantiële verandering van de inschatting van de seismische
risico’s.» Bent u bereid het voorstel van het SodM overnemen?
Artikel 52g
De leden van de CDA-fractie vragen in hoeverre met het derde lid de basis
wordt gecreëerd voor onafhankelijke versterking. Hoever gaat de
bevoegdheid van de Minister om op basis hiervan maatregelen op te
leggen aan vergunninghouder, medeoverheden en de vergunninghouder,
zo vragen deze leden.
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat het Meet- en Regelprotocol (MRP) een belangrijk instrument is voor de veiligheid van
Groningen. Deze leden vragen de leden te overwegen het MRP weer op te
nemen in de wet, zoals de SodM ook aanraadt. Is de regering hiertoe
bereid?
Artikel 52h
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de houder van de winningsvergunning geen rapportage naar het SodM hoeft te sturen. Deze leden
hechten er aan dat het SodM ook over deze rapportages beschikt. Kan de
regering toelichten waarom deze suggestie van het SodM niet is
overgenomen?
Deze leden lezen ook dat de suggestie van het SodM om «waargenomen
bodembeweging» te veranderen in «opgetreden bodembeweging» niet is
overgenomen. Kan de regering toelichten waarom deze suggestie niet is
overgenomen? Hiermee wordt namelijk de mogelijkheid dat meetapparatuur niet functioneert gedekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

17

Artikel 52i
De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat er ook omtrent
gasopslag een gedegen risicoafweging moet plaatsvinden. In het
wetsvoorstel ontbreekt dit. Is de regering bereid dit in de wet op te
nemen?
De voorzitter van de commissie,
Diks
De griffier van de commissie,
Nava

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 957, nr. 6

18