Roemenië
Samenvatting
Het Roemeense herstel- en veerkrachtplan (Recovery and Resilience Plan; RRP) is onderverdeeld
in 15 componenten, die bestaan uit 171 hervormingen en investeringen. Van de middelen zal 41%
worden besteed aan de groene transitie en 21% aan de digitale transitie. Het plan voldoet volgens
de Europese Commissie (de Commissie) aan het do no significant harm (DNSH)-vereiste, dat
inhoudt dat maatregelen in het plan geen (significante) afbreuk mogen doen aan de Europese
klimaat- en duurzaamheidseisen. De grootste investeringen vinden plaats op gebied van duurzaam
transport (7,6 miljard euro); onderwijs (3,6 miljard euro); zakelijke ondersteuning en R&D (2,6
miljard euro); gezondheidszorg (2,5 miljard euro) en de renovatie van gebouwen (2,2 miljard
euro). Het Roemeense RRP omvat in totaal 14,2 miljard euro aan subsidies en 14,9 miljard euro
aan leningen.
Aansluiting op landspecifieke aanbevelingen
Met de voorgenomen maatregelen geeft Roemenië volgens de Commissie goede invulling aan de
landspecifieke aanbeveling om te investeren in de groene transitie en investeringen te vervroegen
ten behoeve van het economisch herstel. Roemenië investeert onder meer in watermanagement,
(her)bebossing, afvalbeheer en verduurzaming van gebouwen. Het RRP voorziet in de introductie
van een nieuw belastingsysteem voor transport in lijn met het “de vervuiler betaalt principe”; in de
invoering van een kilometerheffing voor zwaar wegvervoer; en in de introductie van een
sloopregeling voor kleine auto’s en bussen. Daarnaast bevat het plan investeringen in spoor- en
weginfrastructuur. Volgens de Commissie is de constructie van wegen in lijn met het DNSHprincipe. De Commissie acht deze investering namelijk verdedigbaar omdat Roemenië een grote
achterstand heeft op het gebied van wegen, en investeert in het Europese grensoverschrijdend
hoofdwegennet dat moet voldoen aan de zogenaamde TEN-T standaarden. Bovendien worden er
flankerende maatregelen genomen o.a. door ca. 28.000 elektrische laadpalen te plaatsen,
duurzaam transport financieel te stimuleren en te werken aan een strategie om een beweging
richting spoor- en watertransport te stimuleren. Hoewel het kabinet kanttekeningen plaatst bij
deze investering omdat de constructie van wegen naar verwachting zal leiden tot een hogere
uitstoot van broeikasgassen, kan het kabinet zich ook vinden in de overwegingen van de
Commissie.
De voorziene maatregelen in de energiesector adresseren de landspecifieke aanbeveling die
gericht is op de verlaging van CO2 emissies en vergroting van de energie-efficiëntie. Roemenië is
van plan kolencentrales uit te faseren, met een totale sluiting die gepland staat voor 2032.
Hiervoor in de plaats wordt geïnvesteerd in de duurzame energiecapaciteit (wind- en zonneenergie) en vinden er investeringen in waterstof- en gasinfrastructuur plaats.
Met een breed pakket aan hervormingen en investeringen in o.a. cloud, cybersecurity, 5Gnetwerken, digitaal onderwijs en een elektronisch identiteitsbewijs geeft Roemenië gehoor aan de
aanbevelingen op het gebied van de digitale transitie. Naast digitalisering neemt Roemenië ook
andere onderwijsmaatregelen. Roemenië is voornemens de toegang tot vroeg onderwijs te
verbeteren, vroegtijdig schoolverlaten tegen te gaan, beroepsopleidingen en trainingen te
verbeteren, in onderwijsinfrastructuur te investeren en een hervorming van pre-universitair
onderwijs door te voeren.
Roemenië is van plan delen van haar belasting- en pensioensysteem, en het begrotingsraamwerk
aan te passen. Het begrotingsraamwerk wordt o.a. versterkt door gebruik te maken van
meerjarige budgettaire planning. De pensioenhervorming dient de pensioenkosten te stabiliseren
op 9,4% van het BBP, en bestaat o.a. uit een nieuwe berekeningsformule, indexatieregels en
prikkels om vroege pensionering tegen te gaan. Hiermee geeft Roemenië invulling aan de
aanbevelingen op het gebied van houdbaarheid van de overheidsfinanciën en pensioenen.
Roemenië heeft aanbevelingen gekregen om de voorspelbaarheid van de publieke besluitvorming
te verbeteren en te investeren in het concurrentievermogen van de economie, o.a. door meer R&D
en de integratie van lokale aanbieders in Europese waardeketens. Roemenië is voornemens de
bureaucratie voor het MKB te verlagen en te investeren in de verbetering van de toegang tot

financiering voor het MKB. Daarnaast worden er “competentiecentra” opgericht om de
fragmentatie van onderzoek en innovatie tegen te gaan. Om de toeristische sector te ontwikkelen
investeert Roemenië in musea, cultuur, filmproductie en fietspaden.
De maatregelen die Roemenië heeft opgenomen op het gebied van openbaar bestuur zijn
daarnaast van groot belang. Dit pakket omvat o.a. maatregelen om de onafhankelijkheid van het
justitieel apparaat te vergroten, corruptie aan te pakken door het ontwikkelen van een nieuwe
anti-corruptie strategie en het openbaar aanbesteding systeem te verbeteren. Dit is lijn met de
aanbeveling om het openbaar aanbesteding systeem en het besluitvormingssysteem te
verbeteren.
Om de regionale ongelijkheden te adresseren waarvoor de Commissie aandacht heeft gevraagd in
de landspecifieke aanbevelingen is Roemenië voornemens een “lokaal fonds” op te zetten. Dit
fonds dient ter promotie van lokale openbare sociale diensten, onderwijs, gezondheidszorg,
huisvesting en ruimtelijke ordening door gebruik te maken van groene en digitale oplossingen. Het
lokaal fonds completeert het duurzaam vervoer onderdeel van het Roemeense herstelplan door
hiervoor middelen te reserveren.
Roemenië kent diverse uitdagingen op sociaal terrein. Het RRP voorziet o.a. in de aanpassing van
regelgeving ter preventie van scheiding van kinderen van hun ouders, maatregelen om personen
met een handicap zoveel mogelijk te laten meedraaien in de samenleving en een hervorming om
de bepaling van het minimumloon te verbeteren. De uitdagingen op het gebied van
gezondheidszorg adresseert Roemenië onder andere door zorguitgaven effectiever te maken en te
investeren in de basisgezondheidszorg.
De Commissie oordeelt dat het plan in voldoende mate een significant deel van de landspecifieke
aanbevelingen van 2019 en 2020 adresseert. Het kabinet kan zich vinden in het oordeel van de
Commissie.
Mijlpalen en doelen
Het voorgestelde uitvoeringsbesluit omvat 507 mijlpalen en doelen. De Commissie stelt dat de
reikwijdte en de aard van de mijlpalen en doelen over het algemeen alomvattend en coherent is.
Het tijdspad van mijlpalen en doelen is passend, hervormingen en investeringen vinden gedurende
de gehele looptijd van de faciliteit plaats. Daarnaast zijn grote hervormingen en investeringen
opgesplitst in meerdere mijlpalen en doelen. Het kabinet kan zich vinden in de geformuleerde
mijlpalen en doelen, die een voldoende mate van concreetheid hebben. De huidige politieke en
economische situatie in Roemenië heeft mogelijk een effect op de absorptiecapaciteit. Om die
reden is het des te belangrijker dat de invulling van de mijlpalen en doelen, die een voorwaarde is
voor uitbetalingen, goed wordt gemonitord.
Controlesystemen
De Commissie concludeert dat over het algemeen de relevante actoren voor controle en audit
duidelijk zijn gedefinieerd en dat de verdeling van de functies van de auditautoriteit goed is
uiteengezet. Het IT systeem voor het monitoren van de status van de mijlpalen en doelen is nog
niet operationeel. Daarnaast moet het wettelijk kader voor het institutioneel raamwerk nog worden
geïmplementeerd. Voor deze wet en het IT systeem zijn mijlpalen opgenomen in het
uitvoeringsbesluit. Deze mijlpalen dienen te worden voltooid voordat een eerste betaalverzoek kan
worden gedaan. De Commissie zal er dus op toezien dat het controlesysteem toereikend is voordat
verdere financiering mogelijk is.
Eindoordeel kabinet
Op basis van bovenstaande kan het kabinet zich vinden in de positieve beoordeling van het
Roemeense herstelplan door de Commissie. Het kabinet kan zich ook vinden in de mijlpalen en
doelen en bijbehorende bedragen die in de uitvoeringshandeling zijn opgenomen. Het kabinet is
daarom voornemens in te stemmen met de voorgestelde uitvoeringshandeling van de Raad.