Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2821

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 september 2019
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 1 fiche dat
werd opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: Herschikking verordening Europees Instituut voor Innovatie en
Technologie (EIT) met besluit Strategische Innovatie Agenda EIT
2021–2027
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-22112-2821
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2821

1

Fiche: Herschikking verordening Europees Instituut voor
Innovatie en Technologie (EIT) met besluit Strategische Innovatie
Agenda EIT 2021–2027
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Voorstel voor een BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE
RAAD betreffende de strategische innovatieagenda van het Europees
Instituut voor innovatie en technologie (EIT) 2021–2027: Het innovatietalent en de innovatiecapaciteit van Europa stimuleren
Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT
EN DE RAAD betreffende het Europees Instituut voor innovatie en
technologie (herschikking)
b) Datum ontvangst Commissiedocument
12 juli 2019
c) Nr. Commissiedocument
COM (2019) 330 (besluit); COM (2019) 331 (verordening)
d) EUR-Lex
COM(2019) 330; COM(2019) 330 ANNEX; COM(2019) 331;
COM(2019) 331 ANNEX
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
SWD(2019) 330; SWD(2019) 331; SEC(2019) 275
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Concurrentievermogen.
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat in nauwe samenwerking
met het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
h) Rechtsbasis
Artikel 173, lid 3 VWEU
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
Het Europees Instituut voor Innovatie en Technologie (EIT) is een in 2008
opgericht onafhankelijk EU-orgaan met de taak om belangrijke
maatschappelijke uitdagingen aan te gaan door de innovatiecapaciteit en
de innovatieprestaties van de EU te verbeteren. Deze maatschappelijke
uitdagingen zijn gekoppeld aan thema’s zoals klimaat, energie, zorg en
voedsel. Het EIT brengt de kennisdriehoek (onderwijs, onderzoek en
innovatief ondernemerschap) bij elkaar en stimuleert zo de samenwerking
en kennisoverdracht. Het voorliggende voorstel van de Europese
Commissie (hierna Commissie) bevat zowel een herschikking van de
bestaande EIT-verordening1 als de nieuwe strategische innovatieagenda
(SIA) van het EIT voor de periode 2021–2027. De inhoud van beide
voorstellen kan als één worden bezien en daarom zal vanaf nu worden
gesproken over het «EIT-voorstel». De Commissie houdt in het
EIT-voorstel grotendeels vast aan de huidige vorm van het EIT.

1

Verordening (EG) nr. 294/2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2821

2

Het EIT zal onderdeel gaan uitmaken van Pijler 3 «Innovatief Europa» van
Horizon Europe om de synergie te versterken met de European Innovation
Council (EIC), andere onderdelen van Horizon Europe2, als ook andere
Europese programma’s, zoals Erasmus en Digital Europe.
Binnen het EIT wordt vastgehouden aan de Kennis en Innovatiegemeenschappen (KIG’s) als belangrijkste instrument, waarmee thematisch de
Europese samenwerking wordt bevorderd. Dit door middel van het
opzetten van regionale ecosystemen in de vorm van colocatie centra
(CLC’s), waarmee (wetenschappelijke) kennis en innovatieve toepassingen
sneller aan elkaar kunnen worden gekoppeld.3 Naast de acht bestaande
KIG’s wil de Commissie in 2022 een nieuwe KIG starten op het thema
«Cultuur en Creatieve Sector» en in 2025 op een nog nader te bepalen
thema. Om dit te financieren wil de Commissie het financieringsmodel
aanpassen, waarbij de KIG in de levenscyclus van maximaal 15 jaar
– stapsgewijs – steeds minder EIT-financiering ontvangt en waar na de
periode van 15 jaar de kaderpartnerschapsovereenkomst en de
EIT-financiering bij een positieve evaluatiebeoordeling wordt vervangen
met een «memorandum van samenwerking».4 Om de impact van de KIG’s
te vergroten wil de Commissie de toegankelijkheid van de KIG’s bevorderen zodat meer partners (bedrijven, kennisinstellingen etc.) deel kunnen
nemen. Er wordt voorgesteld om hiervoor de regionale innovatieregeling
(regional innovation scheme, RIS) sterker in de KIG’s te verankeren en hier
10% van het KIG-budget voor te oormerken.
Om de innovatiecapaciteit van het hoger onderwijs te versterken wil de
Commissie een nieuwe actie introduceren om hogeronderwijsinstellingen
de kans te bieden om via het EIT hun ondernemers- en innovatiecapaciteit
te vergroten. In deze nieuwe actie zal 25% van het budget gereserveerd
worden voor minder innovatieve landen en regio’s.
Bovendien wil de Commissie de communicatie naar partners en lidstaten
verbeteren door minstens twee keer per jaar bijeenkomsten te organiseren voor vertegenwoordigers van lidstaten; oproepen en projecten van
het EIT te vermelden in het European Funding and Tender Opportunities
Portal om zoveel mogelijk partijen de kans te geven om deel te nemen; en
de regelgeving te vereenvoudigen door de regels om deel te nemen te
harmoniseren met de «regels voor deelname» van Horizon Europe. Het
evaluatiemechanisme wordt uitgebreid door middel van een KIG-evaluatie
voor het einde van het 7e en 14e operationele jaar en de monitoring wordt
versterkt door deze meer te harmoniseren met Horizon Europe. Ten slotte
stelt de Commissie voor om de governance te versterken door de
verantwoordingsplicht van de directeur naar de raad van bestuur en de
onafhankelijkheid van de interne audit te onderstrepen.

2

Horizon Europe is het negende Europese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie in de
periode 2021–2027. In het huidige kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (Horizon
2020) maakt het EIT geen onderdeel uit van de pijlerstructuur. In het voorstel voor Horizon
Europe zijn de EIC en EIT samen ondergebracht in pijler 3. De EIC is gericht op het stimuleren
en opschalen van disruptieve innovatie.
3
Een KIG bestaat uit meerdere CLC’s (hubs) verspreid over Europa. Een hub is verantwoordelijk
voor de regionale implementatie van de KIG-strategie en zorgt voor het bijeenbrengen van
partners in de kennisdriehoek. Zo is er op de High Tech Campus Eindhoven een hub gevestigd
van de KIG EIT Digital waar onder andere de TU Eindhoven, TU Delft, Philips en TNO bij
betrokken zijn.
4
In de periode van het Kaderprogramma Horizon Europe (2021–2027) zal dit gelden voor de
KIG’s «EIT Digital», «EIT Climate-KIC» en «EIT InnoEnergy».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2821

3

b) Impact assessment Commissie
Het impact assessment zet een aantal aandachtpunten uiteen die
geadresseerd moeten worden in het EIT in de komende periode:
• het effect van de KIG’s en de integratie binnen de kennisdriehoek
vergroten door een doeltreffend en efficiënt EIT-financieringsmodel;
• de innovatie- en ondernemingscapaciteit van het hoger onderwijs
vergroten door institutionele veranderingen in instellingen voor hoger
onderwijs in Europa te bevorderen;
• het regionale bereik van het EIT vergroten om regionale verschillen op
het gebied van innovatiecapaciteit in de EU aan te pakken.
Om de aandachtspunten op de juiste manier te adresseren worden de
volgende beleidsopties overwogen:
1. Basisoptie: voortzetting van de bestaande activiteiten van het EIT met
alleen de nodige aanpassingen om het voorstel in overeenstemming te
brengen met het voorstel voor Horizon Europa.
2. Voortbouwend op de basisoptie, inclusief de goedkeuring van een
aantal technische maatregelen om de werking van het EIT te verbeteren en een actie om het onderwijs in ondernemerschap in heel Europa
te bevorderen.
3. Optie 3 verschilt van optie 2 doordat bij deze optie wordt voorzien in
de oprichting van een EIT-hub in elke lidstaat om het effect van de
EIT-activiteiten in heel Europa te vergroten.
In het EIT-voorstel heeft de Commissie voor optie 2 gekozen. Volgens het
impact assessment zal dit leiden tot aanzienlijke verbeteringen van het EIT
in de volgende programmeringsperiode.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Het Kabinet hecht belang aan Europese investeringen in onderzoek en
innovatie vanwege de toegevoegde waarde voor zowel het Europese
wetenschapsniveau als de innovatie- en concurrentiekracht, als ook het
oplossen van maatschappelijke uitdagingen die worden gelinkt aan de
thema’s van de KIG’s. De essentie van het Nederlandse beleid voor
Horizon Europe is dat het gericht moet zijn op excellentie en impact.5 Dit
was dan ook de Nederlandse inzet bij de onderhandelingen die hebben
geleid tot het akkoord op hoofdlijnen van Horizon Europe. Hierin is de
Nederlandse inzet grotendeels behaald.6
In lijn met de EIT-doelstellingen zet het Kabinet in op het bijeenbrengen
van de kennisdriehoek en het vinden van oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen, wat tot uiting komt in het beleid van de Nationale
Wetenschapsagenda (NWA)7 en het missie gedreven topsectoren- en
innovatiebeleid8, als ook de Centres of Expertise (CoE) en de Smart
Industry Fieldlabs. De relevantie van het EIT voor het Nederlandse beleid
vertaalt zich ook in de succesvolle deelname van Nederlandse partijen in
het EIT. Het hoofdkantoor van de KIG omtrent klimaat (EIT Climate-KIC) is
gevestigd in Amsterdam en er zijn CLC’s gevestigd in Eindhoven (EIT
Digital en EIT InnoEnergy), Utrecht (EIT Climate-KIC) en Helmond (EIT
Urban Mobility). Er wordt veel aandacht besteed aan het versterken van
5

Dit houdt in dat het beste wetenschappelijke onderzoek en de meest innovatieve ideeën
gestimuleerd moeten worden.
Kamerstuk 22 112, nr. 2791.
7
Kamerstuk 29 338, nr. 207.
8
Kamerstuk 33 009, nr. 70.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2821

4

de innovatiecapaciteit van bedrijven en kennisinstellingen, onder andere
door het stimuleren van innovatieve startups en opschaling om sneller
nieuwe producten, processen en diensten op de markt te brengen.9
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het Kabinet is van mening dat de grondgedachte achter de oprichting van
het EIT nog van toepassing is en dat het EIT-model van een door innovatie
gedreven integratie van de kennisdriehoek nog steeds relevant is voor het
Europese innovatielandschap.10 Het is een aanvulling op nationale
initiatieven op het gebied van de kennisdriehoek, het draagt bij aan
ontwikkelingen op het terrein van onderwijs, onderzoek, innovatief
ondernemerschap en het versterkt de Nederlandse en Europese concurrentiekracht.11 Het Kabinet kan zich daarom goed vinden in verdergaande
borging van het EIT in Horizon Europe.
Kennis en Innovatiegemeenschappen
De voortzetting van de KIG’s als belangrijkste instrument binnen het EIT
wordt positief ontvangen. De KIG’s hebben een belangrijke toegevoegde
waarde voor nationale initiatieven doordat ze partijen toegang tot een
internationaal kennis- en innovatienetwerk verschaffen. Ook wordt positief
gekeken naar de keuze om in 2022 een nieuwe KIG te lanceren op het
gebied van de culturele en creatieve sector. De sector is van belang voor
het kennis- en innovatievermogen van Nederland. Volgens de meest
recente cijfers van het CBS droeg de culturele en creatieve sector voor
3,7 procent (bbp) bij aan de Nederlandse economie. Dit gaat gepaard met
een aandeel van 4,5 procent in de totale werkgelegenheid.12 De sector
heeft flexibele denkkracht, is gewend om over domeinen heen samen te
werken en denkt buiten gebaande paden. Deze kenmerken zijn belangrijk
om tot antwoorden te komen op de grote maatschappelijke vraagstukken
en kunnen een zinvolle betekenis geven aan nieuwe technologische
mogelijkheden. Voor de deelgebieden binnen de voorgestelde nieuwe KIG
ziet het Kabinet mogelijkheden voor zowel de creatieve industrie als de
cultuur- en erfgoeddomeinen. Binnen de deelgebieden ontbreekt echter in
voldoende mate het thema duurzaamheid, net zoals innovaties in het
beheer en behoud van cultureel erfgoed en de bijdrage van erfgoed aan
oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken inclusief de kwaliteit van
de leefomgeving. Bij de inrichting van de KIG’s is het van belang dat
dezelfde definitie van de culturele en creatieve sector wordt gebruikt als in
de verordening van Creative Europe.13 Het voornemen om het thema van
de tweede nieuwe KIG in nauwe relatie tot het partnerschappenlandschap
in het Strategisch Plan van Horizon Europe vast te stellen wordt gesteund.
Het Kabinet staat achter de economische verduurzaming van de KIG’s en
onderschrijft dan ook het streven van de Commissie om de
EIT-financiering per KIG geleidelijk te verminderen. De aanname dat een
KIG na 15 jaar zonder EIT-financiering in gelijke vorm kan functioneren
wordt door het Kabinet in twijfel getrokken, omdat een KIG ook niet
marktconforme acties omvat. Het is van belang dat de belangrijke functie
van het EIT voor Europese samenwerking en de toegevoegde waarde van
9

Kamerstuk 32 637, nr. 374.
Zoals bevestigd in de (externe) interim- evaluatie van het EIT in 2017; European Commission
(2017). Evaluation of the European Institute of Innovation and Technology (EIT).
11
De Europese EIT-gemeenschap levert resultaten op: meer dan 600 nieuwe producten en
diensten zijn op de markt gebracht, meer dan 1250 startende en innovatieve ondernemingen
hebben steun ontvangen, er is meer dan 89 miljoen euro aan buitenlandse investeringen
opgehaald en er zijn meer dan 6000 banen gecreëerd.
12
CBS (2015) Satellietrekening cultuur en media 2015.
13
COM(2018) 366 final.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2821

5

de KIG’s op het gebied van kennisoverdracht, innovatie en onderwijs niet
verloren gaan. Daarom ziet het Kabinet in de evaluatie voor het 14eoperationele jaar van de KIG graag terug in hoeverre een KIG zelfstandig kan
blijven functioneren zonder EIT-financiering, en of de Europese toegevoegde waarde op de maatschappelijke uitdagingen hiermee niet verloren
gaat. Dit oordeel moet leidend zijn in het besluit om het wel of niet (in
mindere mate) te blijven financieren. In de keuze om wel of niet een
nieuwe KIG op te zetten in 2025 dient de Commissie dan ook rekening te
houden met de uitkomsten van de evaluatie omtrent de drie oudste
KIG’s.14 Indien uit de evaluatie blijkt dat een KIG na 15 jaar niet volledig
onafhankelijk van EIT-financiering kan functioneren, maar er wel nog
sprake is van eerdergenoemde meerwaarde, dan kan worden overwogen
om de financiering bedoeld voor de nieuw op te zetten KIG in 2025 te
gebruiken voor verdere financiering van één of meerdere bestaande KIG’s.
Losstaand van bovenstaande zijn er zorgen over de overgang van Horizon
202015 naar Horizon Europe vanwege de voorgestelde jaarlijkse verdeling
van middelen gegeven de levenscyclus van de KIG. De Commissie dient
hier aandacht aan te besteden zodat de consistentie van de werkzaamheden van de KIG’s niet in het geding is.
De manier waarop de Commissie de toegankelijkheid voor nieuwe
partners wil verbeteren blijft onduidelijk. Zo ontbreken concrete plannen
voor het sterker betrekken van de industrie. Zeker met het oog op de
vermindering van EIT-financiering voor KIG’s wordt de betrokkenheid van
en cofinanciering door partners belangrijker en zullen hier concrete
stappen genomen moeten worden. Daarnaast zal het sterker verankeren
van de RIS de keuzevrijheid van de KIG’s voor nieuwe partners beperken.
Hiermee wordt de aantrekkelijkheid voor deelname van partners die niet
onder de RIS vallen verminderd. Het Kabinet zal daarom de Commissie
vragen hoe zij de betrokkenheid van partners en dan in het bijzonder het
bedrijfsleven denkt te versterken. De inzet op maatschappelijke uitdagingen vraagt daarnaast om betrokkenheid van andere stakeholders zoals
NGO’s en burgers.
Versterken innovatiecapaciteit hogeronderwijsinstellingen
De nieuwe actie voor het stimuleren van innovatie en ondernemerschap
bij hogeronderwijsinstellingen wordt positief ontvangen. Het Kabinet zet
erop in dat dit op een open en transparante manier gebeurt zodat zoveel
mogelijk hogeronderwijsinstellingen, ook niet-KIG partners, bereikt
worden. Met name hogescholen kunnen profiteren van deze actie, omdat
zij door hun praktijkgerichte onderzoek van nature sterk zijn in samenwerkingen tussen onderwijs, onderzoek en ondernemerschap. De definitie
voor hogeronderwijsinstellingen kan gebruikt worden zoals geformuleerd
in het Erasmusprogramma.16 Ook de sterkere positie van onderwijs in de
KIG’s om hiermee ondernemerschaps- en innovatievaardigheden te
stimuleren en dat dit in het perspectief van een leven lang leren wordt
geplaatst wordt gesteund. Hier zou echter meer aandacht besteed moeten
worden aan innovaties in onderwijs zoals blended learning, online
learning en virtual en augmented reality.

14

Dit zal gelden voor de KIG’s «EIT Digital», «EIT Climate-KIC» en «EIT InnoEnergy».
Het huidige kaderprogramma voor onderzoek en innovatie in de periode 2014–2020.
16
COM(2018) 367 final.
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2821

6

Versterken regionale en internationale impact
Het Kabinet herkent het belang om de innovatiecapaciteit en impact in alle
regio’s van Europa te versterken en is van mening dat andere instrumenten, zoals het «widening participation»-instrument17 in Horizon
Europe en het Cohesiebeleid hier toe dienen en dat het oormerken van
budget voor regionale spreiding niet past binnen het EIT.18 Indien na
besluitvorming blijkt dat toch een dergelijke strategie gericht op geografische spreiding wordt geïmplementeerd, is het Kabinet van mening dat
àlle minder innovatieve regio’s in Europa hiervoor in aanmerking moeten
komen, en niet enkel regio’s in minder innovatieve landen.
Het ontplooien van internationale activiteiten met het oog op de mondiale
maatschappelijke uitdagingen wordt gesteund. Dit zal in nauwe samenwerking met de Commissie en de raad van bestuur van het EIT moeten
gebeuren en conform de kaders van zowel Horizon Europe als andere
relevante EU-beleidsmaatregelen.
Synergie/regelgeving/communicatie/evaluatie/monitoring/governance
Het Kabinet steunt de ambitie van de Commissie om sterke synergiën te
leggen met een groot aantal onderdelen van Horizon Europe en overige
Europese programma’s19 en moedigt verdere concretisering van deze
plannen aan. Zo zou de synergie tussen de verschillende thematische
KIG’s sterker terug kunnen komen in het voorstel. Ook de intentie om de
regelgeving te vereenvoudigen wordt goed ontvangen. Door het verlagen
van administratieve lasten wordt de toegankelijkheid van alle partijen
vergroot. In lijn met het voorstel beoogt het Kabinet dat de regels voor
deelname binnen het EIT zo ver als mogelijk de regels voor deelname van
Horizon Europe volgen. Ook worden de voornemens ter verbetering van
de communicatie naar de partners en lidstaten aangemoedigd.
Het Kabinet staat positief ten aanzien van de mogelijkheid tot het
verstrekken van meerjarige subsidies, het versterken van het evaluatiemechanisme, de aanpassingen op het gebied van de governance en het
stroomlijnen van de rapportage- en toezichtsysteem voor KIG’s met het
toezichtsysteem van Horizon Europe.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Het belang van het EIT en de waarde die het instrument heeft voor het
Europese innovatieve landschap wordt erkend in Europa. Lidstaten die
momenteel minder betrokken zijn bij het EIT-instrument willen dit graag
anders zien en zullen naar verwachting meer inzetten op de regionale
reikwijdte van het instrument. Ook het Europees Parlement blijft naar
verwachting positief staan ten opzichte van het EIT-instrument. Zo heeft
de ITRE (Industry, Research and Energy) in een eerdere fase een budgetverhoging voorgesteld en is er gepleit voor een sterkere verankering van
de creatieve sector in het deelakkoord van Horizon Europe.

17

Met name deelnemers uit minder onderzoek- en innovatie-intensieve landen (EU-13)
verwerven minder financiering uit Horizon Europe. In het akkoord op hoofdlijnen voor Horizon
Europe is een percentage voor regionale spreiding van middelen «widening participation»
afgesproken, zie Kamerstuk 22 112, nr. 2791.
18
Conform de Nederlandse inzet dat excellentie en impact de leidende selectiecriteria zijn in het
toekennen van de middelen binnen Horizon Europe.
19
Erasmus, Digital Europe Programme, Cohesion Policy Funds, InvestEU, Creative Europe en
Single Market Programme (COSME).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2821

7

4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
De beoordeling ten aanzien van de bevoegdheid voor de verordening en
het besluit is positief. De voorgestelde rechtsgrondslag is artikel 173, lid 3
VWEU voor zowel het besluit als de verordening. Overeenkomstig
artikel 173, lid 1, dragen de Unie en de lidstaten er zorg voor dat de
omstandigheden nodig voor het concurrentievermogen van de industrie
van de Unie, aanwezig zijn. Op basis van artikel 173, lid 3 VWEU kan de
EU-maatregelen nemen om een betere benutting van het industriële
potentieel van het beleid inzake innovatie, onderzoek en technologische
ontwikkeling te stimuleren. Het kabinet kan zich vinden in de gekozen
rechtsgrondslag, omdat de juiste rechtsgrondslag is gekozen. Ook de
vorige instrumenten die met deze voorstellen worden herschikt, waren
gebaseerd op de voorloper van deze rechtsgrondslag. Het betreft hier een
parallelle bevoegdheid van de EU (artikel 4, derde lid, VWEU). Dit betekent
dat de uitoefening van de bevoegdheid op dit terrein door de Unie, de
lidstaten niet verhindert hun bevoegdheid uit te blijven oefenen.
b) Subsidiariteit
De beoordeling ten aanzien van de subsidiariteit voor de verordening en
het besluit is positief. Naast nationale inspanningen is het volgens het
Kabinet van belang dat deze ook op Europees niveau worden voortgezet.
Het bevorderen van onderzoek en innovatie op EU-niveau leidt tot
schaalvoordelen en een optimale benutting van «kennisspillovers».20
Europese middelen voor onderzoek en innovatie kunnen nationale
inspanningen versterken en bieden meerwaarde omdat ze voor bundeling
op Europees niveau zorgen en grensoverschrijdende samenwerking
stimuleren.
c) Proportionaliteit
De beoordeling ten aanzien van de proportionaliteit voor de verordening
en het besluit is positief. De voorgestelde vorm en inhoud van het
voorstel staan in een evenredige verhouding tot het doel: belangrijke
maatschappelijke uitdagingen aan gaan door de innovatiecapaciteit en de
innovatieprestaties van de EU te verbeteren. Het optreden van de
Europese Unie vereist geen harmonisatie van de wet- en regelgeving van
de lidstaten.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
Het Kabinet is van mening dat de benodigde EU-middelen gevonden
dienen te worden binnen de in de Raad afgesproken financiële kaders van
de EU-begroting 2014–2020 en dat deze moeten passen bij een prudente
ontwikkeling van de jaarbegroting. De kabinetsinzet voor het volgende
MFK is leidend voor een integrale afweging van middelen voor de periode
na 2020; Nederland wil niet vooruitlopen op de besluitvorming over het
volgende MFK. De financiële gevolgen die de Commissie voorstelt in de
verordening moeten in het licht worden gezien van de bredere budgeton20

Kennisspillovers zijn voordelen van kennis die toevloeien aan andere landen/partijen dan de
landen die deze kennis hebben ontwikkeld. Het is daarbij wel nodig dat lidstaten en bedrijfsleven ook zelf investeren in onderzoek en innovatie, omdat zij anders positieve spillovers niet
kunnen absorberen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2821

8

derhandelingen voor Horizon Europe en het Meerjarig Financieel Kader.
Mogelijke gevolgen voor de nationale begroting worden ingepast op de
begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen, conform de
regels van de budgetdiscipline.
De Commissie stelt als totaalbudget voor het EIT voor de periode
2021–2027 een bedrag voor van € 3 miljard. Dit is gebaseerd op drie
hoofdonderdelen, zoals weergeven in Tabel 1.
Tabel 1: Overzicht voorstel budget EIT 2021–2017
EIT

3,00

(100%)

– KIG’s

2,50

(83,3%)

0,40

(13,3%)

0,10

(0,3%)

– Nieuwe actie HEIs
1

– Administratieve lasten
1

Maximale kosten van 3%, streven is een lager bedrag van 73 miljoen EUR.

b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Het EIT heeft geen directe financiële consequenties voor de rijksoverheid
en/of decentrale overheden.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Zowel kennisinstellingen (o.a. universiteiten, hogescholen en UMC’s),
bedrijfsleven (mkb, grootbedrijf), onderzoeksinstellingen (o.a. TO2, KNAW
en NWO) als overheden kunnen in aanmerking komen voor de middelen
die ter beschikking worden gesteld via het EIT-instrument ten behoeve van
het bereiken van de doelstellingen.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Deelnemers die gebruik maken van financiering uit het EIT-instrument
moeten voldoen aan de regelgeving die de Commissie oplegt bij het
verstrekken van middelen. Administratieve lasten zijn daarbij een
aandachtspunt. Het Kabinet hecht hier belang aan, zoals hierboven ook is
beschreven, en zal de Commissie vragen om te concretiseren hoe de
intentie om de regeldruk en administratieve lasten voor partijen te
verminderen, wordt vormgegeven.
e) Gevolgen voor concurrentiekracht
De verwachting is dat het EIT zal blijven bijdragen aan het versterken van
de Europese concurrentiekracht. De samenwerking in de driehoek
onderzoek-onderwijs-(innovatief) ondernemerschap wordt middels het EIT
gestimuleerd. Dit leidt aannemelijk tot kennisspillovers die de Europese
concurrentiekracht op het gebied van onderzoek en innovatie ten goede
komt, omdat er onder andere sneller en meer innovatieve producten en
diensten voor de samenleving beschikbaar komen. Bovendien wordt
hiermee de kwaliteit van vaardigheden onder de beroepsbevolking
versterkt. Dit leidt aannemelijk tot een hogere productiviteit en impact
(zowel wetenschappelijk, als maatschappelijk en economisch), en
daarmee een sterkere positie van bedrijven en kennisinstellingen in de
wereld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2821

9

6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Beide voorstellen hebben geen gevolgen voor nationale en/of decentrale
regelgeving. Beide voorstellen behoeven geen verdere tenuitvoerlegging
of uitvoering door middel van Nederlandse wet- en regelgeving. Voor
zover in Nederlandse wet- en regelgeving wordt verwezen naar het EIT,
behoeft dit geen aanpassing, omdat het EIT wordt voortgezet en geen
naamswijziging ondergaat. Er is geen toepassing van de lex silencio
positivo voorzien in beide voorstellen.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
Noch de voorgestelde verordening noch het voorgestelde besluit bevat
een grondslag voor het vaststellen van gedelegeerde of uitvoeringshandelingen. Door de voorgestelde wijzigingselementen in de herschikkingsvoorstellen is er ook geen aanleiding om alsnog te pleiten voor dergelijke
grondslag. Beide voorstellen bieden voldoende flexibiliteit door de
voorgestelde aanpassingen.
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
Het streven is om het EIT, als onderdeel van Horizon Europe, in 2021 in
werking te laten treden. Dit is haalbaar als de bredere onderhandelingen
over het MFK tijdig afgerond worden.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Het monitor- en evaluatiesysteem van het EIT zal bestaan uit verschillende
elementen:
• Het continue verzamelen van monitoringsgegevensgegevens. Ook zal
worden gestreefd naar een nauwe afstemming van de monitoring van
het EIT met die van Horizon Europe.
• De periodieke evaluaties van de EIT-activiteiten, met daarbij de
activiteiten die door de KIG’s, zullen in 2023 en 2026 door de Commissie worden uitgevoerd overeenkomstig de EIT-verordening en de
Horizon Europe-verordening. De evaluatie van de prestaties van het
EIT zal door de Commissie bij de algemene halftijdse en
ex-postevaluatie van het Horizon Europe-programma worden gebruikt.
• Ook zal het EIT een evaluatie van elke KIG uitvoeren vóór het einde van
het 7e en het 14e operationele jaar.
e) Constitutionele toets
N.v.t.
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
a) Uitvoerbaarheid
N.v.t.
b) Handhaafbaarheid
N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2821

10

8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Het EIT zal onderdeel zijn van het nieuwe Kaderprogramma voor
onderzoek en innovatie, Horizon Europe. Horizon Europe zal samenwerking met derde landen stimuleren op basis van gemeenschappelijk
belang en wederzijds voordeel. Horizon Europe zal zich richten op
duurzame ontwikkeling door onder andere bij te dragen aan de doelstellingen van de Sustainable Development Goals (SDGs) van de Verenigde
Naties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2821

11