Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 929

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 11 juli 2022
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Volkshuisvesting en
Ruimtelijke Ordening en de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over
de brief van 19 november 2021 over gezamenlijke opgave opvang en
huisvesting vergunninghouders (Kamerstukken 32 847 en 19 637, nr. 855).
De vragen en opmerkingen zijn op 10 december 2021 aan de Minister voor
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en de Staatssecretaris van
Justitie en Veiligheid voorgelegd. Bij brief van 8 juli 2022 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Hagen
De griffier van de commissie,
De Vos

kst-32847-929
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

1

Inleiding
Met veel belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag van de
vaste commissie voor Binnenlandse Zaken over haar reacties en vragen
bij de Kamerbrief «Gezamenlijke opgave opvang en huisvesting vergunninghouders», die op 19 november 2021 door de toenmalige Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris van
Justitie en Veiligheid naar de Kamer is verstuurd. Ik dank de leden van de
VVD-fractie, de D66-fractie, de PVV-fractie, de SP-fractie, de SGP-fractie,
de DENK-fractie en de BBB-fractie voor hun belangstelling.
Graag ga ik, mede namens de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
in op de gestelde vragen van de leden van de verschillende fracties.
Daarbij heb ik de volgorde van het verslag zoveel mogelijk aangehouden.
De beantwoording van deze schriftelijke vragen heeft te lang op zich laten
wachten. Mijn oprechte excuses hiervoor.
De afgelopen weken is de situatie in de gehele migratieketen (in-, door- en
uitstroom) verder onder druk komen te staan. De acuut verslechterende
situatie in de asielopvang maakt het noodzakelijk dat er tijdelijk een
nationale crisisstructuur is ingericht. Hierin zijn ook de medeoverheden en
veiligheidsregio’s betrokken. Over de aanpak die ons voor ogen staat om
de problematiek van asielopvang en huisvesting van vergunninghouders
te verlichten bent u bij brief van 24 juni jl. geïnformeerd (Kamerstuk
19 637, nr. 2911).
Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersonen
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief inzake gezamenlijke opgave opvang en huisvesting vergunninghouders. Deze leden hebben nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie willen graag weten wanneer de Kamer de
beantwoording van de vragen en opmerkingen uit de vorige schriftelijke
inbreng kan tegemoet zien?
De antwoorden op de schriftelijke vragen over de evaluatie van de
Tijdelijke regeling stimulering huisvesting vergunninghouders heb ik bij
deze beantwoording bijgevoegd.
De leden van de VVD-fractie weten dat er drie landelijke pilots zijn gestart
in Rotterdam, Haarlemmermeer en Castricum naar aanleiding van de
motie Koerhuis uit 2018. Deze leden vragen de Minister wat de stand van
zaken is van deze drie pilots. Ook vragen deze leden hoeveel flexwoningen er zijn geplaatst in deze pilots en hoeveel de rijksbijdrage is
geweest per gemeente per flexwoning?
Over de pilots waar de leden van de VVD-fractie naar verwijzen is
recentelijk een eindevaluatie afgerond.1 Het oorspronkelijke doel van de
pilot in Castricum was om 80 bewoners te huisvesten in flexwoningen. Uit
de eindevaluatie blijkt dat er door de gemeente op één locatie 48
woonunits zijn gerealiseerd, waarvan 16 voor vergunninghouders. De
woonunits betreffen voormalige studentenwoningen uit Amsterdam, die
nu worden hergebruikt. De woningen zijn gasloos.

1

Eindrapport: Eindevaluatie pilots flexibele huisvesting | Rapport | Home | Volkshuisvesting
Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

2

Het aanvankelijke doel voor de pilot in Haarlemmermeer was om op korte
termijn verruiming van het woningaanbod te creëren, de flexwoningen te
laten ontwikkelen en beheren door derden, en doelgroepen te mixen. In
de eindevaluatie valt te lezen dat er inmiddels stappen zijn gezet voor het
realiseren van flexwoningen op twee locaties; Sarabande en Oosterdreef.
De verwachting is dat in 2022 in totaal 70 tot 90 flexwoningen zullen zijn
gerealiseerd op deze locaties; de flexwoningen worden ontwikkeld door
en blijven in eigendom van derden. Wat betreft het huisvesten van
verschillende doelgroepen op één locatie is de gemeente tot de conclusie
gekomen dat niet alle locaties zich lenen voor het huisvesten van
verschillende doelgroepen. Het streven is wel nog steeds om 50%
vergunninghouders en 50% andere spoedzoekers te huisvesten. Met de
laatste categorie wordt gedoeld op studenten, arbeidsmigranten en
ouder-kind gezinnen die met spoed een woning zoeken.
In Rotterdam is bij aanvang de ambitie gesteld om 750 tot 1.000 flexibele
woonruimtes te realiseren, voor de duur van tien jaar. Eind 2021 zijn 30
flexwoningen gerealiseerd. De verwachting van de gemeente is dat de
overige 700 tot 1.000 woningen eind 2022 gerealiseerd zullen worden. De
doelgroepen van de flexwoningen in Rotterdam zijn studenten, young
professionals, vergunninghouders, (kwetsbare) jongeren, herhuisvestingskandidaten, mensen die gaan scheiden en stadsnomaden.
De drie gemeenten hebben elk € 300.000 subsidie ontvangen van het Rijk.
De rijksbijdrage per gemeente per flexwoning kan pas berekend worden
als definitief vastgesteld kan worden hoeveel flexwoningen uiteindelijk
gerealiseerd zijn. Dit is voor alle drie de pilots nog niet mogelijk.
De leden van de VVD-fractie zien dat de regering dertien extra landelijke
pilots start voor flexibele opvang- en/of huisvestingsoplossingen van
vergunninghouders. Deze leden vragen wat de stand van zaken is van
deze dertien pilots. Zij zien graag een stappenplan van deze pilots
tegemoet. Is de Minister bereid dit stappenplan voor het uitgestelde
commissiedebat Woningbouwopgave naar de Kamer te sturen? Ook
willen deze leden weten welke stappen voor ons liggen, welk concept
flexwoningen wordt gekozen, wanneer deze flexwoningen zullen zijn
geplaatst en wanneer deze pilots zullen zijn afgerond. De leden van de
VVD-fractie vragen de regering hoeveel de rijksbijdrage zal zijn per
gemeente per flexwoning en zien graag hiervan een overzicht. Voorts
hebben deze leden vernomen dat deze rijksbijdrage hoger is dan bij de
eerder drie gestarte landelijke pilots. Zij willen weten of dit klopt en hoe
dit komt?
Op 6 december 2021 is de Regeling specifieke uitkering vergunninghouders gepubliceerd. Middels deze regeling ontvangen dertien
gemeenten een financiële bijdrage voor het realiseren van huisvesting
voor vergunninghouders. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties heeft hiervoor 14,9 miljoen euro beschikbaar gesteld.
Hiermee worden tot eind 2023 bijna 800 woonruimtes voor vergunninghouders gerealiseerd, naast 600 woonruimtes voor andere aandachtsgroepen. Het gaat hierbij niet om pilots, daarom zijn er geen stappenplannen bij het Rijk beschikbaar, maar om concrete projecten voor de
huisvesting van vergunninghouders en andere doelgroepen. De verantwoordelijkheid voor de planning en uitvoering van deze projecten ligt bij
de gemeenten die de middelen hebben ontvangen. Voorwaarde voor de
regeling was dat in 2022 de eerste woningen worden opgeleverd en dat
uiterlijk 2023 het volledige project is gerealiseerd. De projecten waaraan
middelen zijn toegekend betreffen vooral transformaties van kantoorgebouwen en locaties voor flexwoningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

3

De hoogte van de uitkering verschilt van project tot project en hangt
samen met de geraamde kosten en benodigde bijdrage van deze beoogde
projecten. Gemeenten ontvingen gemiddeld een bijdrage van zo’n
€ 11.000 per wooneenheid. De Rijksbijdrage per woning is daarmee hoger
dan bij andere regelingen zoals de eerdere Regeling Huisvesting
kwetsbare doelgroepen uit 2020 en de Woningbouwimpuls. Dat komt met
name door de grote urgentie om snel (tijdelijke) huisvestingsmogelijkheden voor vergunninghouders te realiseren. Zo kunnen zij beginnen met
integreren en participeren in de samenleving en wordt de druk op de
COA-opvang verlicht. De projecten zijn geselecteerd op de snelheid
waarmee ze gerealiseerd kunnen worden. Daar zitten ook enkele projecten
tussen die meer kosten.
De leden van de VVD-fractie constateren dat het amendement Koerhuis
om 100 miljoen euro beschikbaar te stellen voor het plaatsen van
flexwoningen voor vergunninghouders is aangenomen. Graag zien deze
leden een stappenplan tegemoet van de uitvoering van dit amendement.
Zij willen graag weten hoe gemeenten zich hiervoor kunnen inschrijven.
De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat er goed wordt
omgegaan met het beschikbaar gestelde bedrag. Kan de Minister in het
stappenplan ook toelichten hoeveel flexwoningen zullen worden geplaatst
door middel van dit amendement?
In de Kamerbrief over de invulling 10*€ 100 miljoen voor additionele
woningbouw (5 november 2021, Kamerstuk 32 847, nr. 827) is 10*€ 10
miljoen beschikbaar gesteld voor de huisvesting van aandachtsgroepen.
Om invulling te geven aan het amendement van Koerhuis is expliciet in de
regeling opgenomen dat ook voor flexwoningen, naast permanente
woonruimtes, een bijdrage kan worden aangevraagd. De nieuwe regeling
aandachtsgroepen van 37 miljoen gaat in september open, wij kijken naar
de mogelijkheid om dit te vervroegen naar 1 augustus. Gemeenten
kunnen dan een aanvraag indienen via het loket van de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO). Na toekenning van de aanvragen zullen
we bekend maken hoeveel woonruimtes deze regeling heeft opgeleverd,
waaronder ook het aantal flexwoningen.
In de geconsulteerde regeling is uitgegaan van € 6.000 per woning; naar
aanleiding van consultatiereacties heb ik nog in overweging dit bedrag op
te hogen. Voor de regeling kunnen ook flexibele woonruimten in
aanmerking komen die minimaal tien jaar beschikbaar zijn voor bewoning
door aandachtsgroepen. Dat kan via een tijdelijk of vast huurcontract. De
woningen zelf mogen binnen deze periode van tien jaar verplaatst worden
naar andere tijdelijke locaties binnen dezelfde gemeente. De locatie en
bewoning van deze woonruimte mag dus flexibel worden ingericht, mits
de bewoners minimaal tien jaar lang uit aandachtsgroepen bestaan.
Sinds de Stimuleringsaanpak Flexwonen in 2019 naar de Kamer is
verstuurd zijn er gemiddeld 5.000 flexwoningen per jaar opgeleverd. De
ambitie uit het regeerakkoord is om die productie te verhogen naar 15.000
flexwoningen per jaar. De vele initiatieven voor het bouwen van flexwoningen die we in Nederland zien blijven vaak echter nog hangen op de
businesscase, waarin factoren als exploitatietermijnen en eindwaardes
door de vele onbekenden te beperkend zijn. Hiervoor willen we samenwerkingsverbanden voor het oppakken van de flexwoningbouwopgave
stimuleren, waarin wordt gekeken naar projectuitvoering en risicodeling.
Daarnaast zullen wij net als voor transformatie ook prestatieafspraken
maken met regio’s gemeenten over de bouw van flexwoningen en blijven
we inzetten op verdere kennisdeling en ontwikkeling van faciliteiten die
processen rondom het starten van flexwoningbouwprojecten kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

4

helpen stroomlijnen. Dit geld wordt dus ingezet om op langere termijn, op
een duurzame manier het flexwonen te stimuleren.
De taskforce Versnelling tijdelijke huisvesting ondersteunt gemeenten bij
het realiseren van flexwoningen en het transformeren van gebouwen. Dat
doet zij onder meer door het bij elkaar brengen van vraag en aanbod naar
locaties en bouwcapaciteit, het uitvoeren van haalbaarheidsstudies,
ondersteunen bij besluitvormingprocessen en het doorlopen van
vergunningtrajecten. De taskforce richt zich zowel op ontheemden uit
Oekraïne als op andere aandachtgroepen, waaronder vergunninghouders.
Het kabinet heeft € 100 miljoen vrijgemaakt voor financiële ondersteuning
van projecten.
De leden van de VVD-fractie constateren dat de motie van het lid Bisschop
om een expertteam vergunninghoudershuisvesting op te richten «Oordeel
Kamer» heeft gekregen. Deze leden zien graag hoe de Minister deze
expertise gaat inrichten binnen het expertteam woningbouw van het RVO.
De motie van het lid Bisschop verzoekt de regering een kenniscentrum op
te richten waar kennis, expertise en goede voorbeelden over de
huisvesting van vergunninghouders worden samengebracht (Kamerstuk
19 637, nr. 2799). Met de oprichting van de ondersteuningsstructuur bij
het programma «Een
thuis voor iedereen» geeft het kabinet daar gehoor aan. Onderdeel van de
ondersteuningsstructuur is een team van experts dat ondersteuning biedt
bij de huisvesting van verschillende aandachtsgroepen. De opgedane
inzichten en ervaringen van het expertteam woningbouw worden
meegenomen bij het op te richten expertteam.2
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief met
betrekking tot de Gezamenlijke opgave opvang en huisvesting vergunninghouders. Zij hebben nog enkele vragen die zij aan de regering willen
voorleggen.
De leden van de D66-fractie maken zich zorgen over de kwaliteit van de
(crisis)noodopvang. Deze leden vragen wat er concreet wordt gedaan om
te voorkomen dat deze noodopvanglocaties (en eventuele crisislocaties) –
zeker gedurende de koudere wintermaanden- onder de kritische ondergrens zakken, bijvoorbeeld op het gebied van privacy? Daarnaast vragen
deze leden welke stappen er zijn ondernomen naar aanleiding van de brief
van de Nationale ombudsman en het College voor de Rechten van de
Mens van 8 november jl. waarin zij hun zorgen uitten over de noodopvang
in Heumensoord? Is het al mogelijk om de bewoners van de noodopvanglocaties perspectief te bieden op structurelere opvang?
Gezien de druk op de opvangcapaciteit ziet het COA zich genoodzaakt om
asielzoekers op te vangen op tijdelijke noodopvanglocaties. Dergelijke
locaties hebben in veel gevallen een lager kwaliteitsniveau en zijn minder
geschikt voor langdurig verblijf. Dit is een onwenselijke situatie, maar
gezien de huidige situatie is opvang en begeleiding in dit soort noodlocaties wel noodzakelijk. Het COA werkt er hard aan om locaties te
verwerven met een regulier kwaliteitsniveau, zodat iedereen met recht op
opvang een bed heeft, begeleid kan worden én de locaties met het laagste
kwaliteitsniveau kunnen sluiten.
Voorts constateren de leden van de D66-fractie in de aanbiedingsbrief dat
additionele stappen op het gebied van huisvesting van vergunninghouders noodzakelijk worden geacht. Deze leden vragen in hoeverre het
mogelijk is om de buffercapaciteit vanuit het COA te vergroten zodat niet
2

Kamerstuk 32 847, nr. 883

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

5

alleen tijdens piekmomenten vergunninghouders kunnen worden
gehuisvest, maar ook bij leegstand deze ten behoeve kunnen komen van
bijvoorbeeld studenten of andere spoedzoekers?
De opvangplekken van het COA zijn primair bedoeld om asielzoekers op te
vangen waarvan de asielaanvraag in behandeling is bij de IND of die
wachten op een rechterlijke uitspraak. Nadat een asielzoeker een
verblijfsvergunning heeft ontvangen, worden gemeenten verantwoordelijk voor de huisvesting. Het aanhouden van buffercapaciteit bij COA is
dan ook bedoeld om bij pieken asielzoekers op te vangen. Voor vergunninghouders is het belangrijk dat zij snel uitstromen zodat zij kunnen
beginnen met integreren en participeren in de samenleving. In de
uitvoeringsagenda flexibilisering asielketen is evenwel opgenomen dat er
ruimte komt om deelcapaciteit (indien deze in voldoende mate
beschikbaar is) in te zetten voor flexibel gebruik, ook voor bijvoorbeeld
studenten of andere spoedzoekers.
De leden van de D66-fractie lezen in de brief van de Minister aan de
decentrale overheden dat de meest effectieve manier om de druk op COA
te verlichten, de uitstroom van vergunninghouders naar huisvesting in
gemeenten is. Deze leden onderschrijven dat; zodra vergunninghouders
gehuisvest zijn kunnen zij meedoen in de samenleving. Deze leden vragen
op welke wijze de uitstroom vanuit het COA (verder) wordt gestimuleerd,
zodat meer vergunninghouders kunnen worden gehuisvest?
Het huisvesten van vergunninghouders is de snelste manier om zowel de
druk op het COA te verlichten, als ook de vergunninghouder zelf zo snel
en goed mogelijk te kunnen laten beginnen aan zijn of haar leven in de
Nederlandse maatschappij. Het merendeel van de vergunninghouders
wordt gehuisvest in een corporatiewoning. In de huidige krappe woningmarkt kan het lastig zijn om vergunninghouders tijdig te huisvesten.
Daarom wordt ingezet op het toevoegen van nieuwe woningen.
Speerpunt zijn de «tussenvoorzieningen», waar vergunninghouders (en
andere aandachtsgroepen) tijdelijk kunnen wonen alvorens door te
stromen naar de reguliere woningmarkt (bijvoorbeeld in afwachting van
gezinshereniging). Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) onderzoekt met
gemeenten en woningbouwcorporaties hoe de realisatie van wooneenheden voor vergunninghouders te ondersteunen en te versnellen. De
ondersteuning varieert van het inzetten van kennis en expertise tot het ter
beschikking stellen van gebouwen en gronden.
Een andere wijze waarop het Rijk de uitstroom vanuit het COA probeert te
stimuleren is de hotel- en accommodatieregeling (HAR) die het vorige
kabinet heeft opgesteld. Gemeenten kunnen alvast aan hun taakstelling
voldoen terwijl zij verder zoeken naar geschikte permanente woonruimte.
De HAR geeft gemeenten, die moeite hebben om de taakstelling te
behalen, de mogelijkheid de aan hen gekoppelde vergunninghouders
voor maximaal zes maanden onderdak aan te bieden in hotels en
andersoortige accommodaties binnen de gemeentegrenzen, terwijl zij
verder werken aan het vinden van (definitieve of tijdelijke) huisvesting.
Daarnaast ondersteunt de taskforce Versnelling tijdelijke huisvesting
gemeenten bij het realiseren van flexwoningen en het transformeren van
gebouwen. Dat doet zij onder meer door het bij elkaar brengen van vraag
en aanbod naar locaties en bouwcapaciteit, het uitvoeren van haalbaarheidsstudies, ondersteunen bij besluitvormingprocessen en het doorlopen
van vergunningtrajecten. De taskforce richt zich zowel op ontheemden uit
Oekraïne als op andere aandachtgroepen, waaronder vergunninghouders.
De leden van de D66-fractie vernemen dat er met de Transformatiefaciliteit
een bijdrage geleverd kan worden aan de huisvesting van vergunning-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

6

houders door het transformeren van (leegstaand) vastgoed. Deze leden
vragen in welke mate er al van de Transformatiefaciliteit gebruik wordt
gemaakt met als doel vergunninghouders te huisvesten? Deze leden
vragen daarnaast in welke mate de Transformatiefaciliteit aansluit bij de
behoeften van gemeenten als het aankomt op het huisvesten van
vergunninghouders?
Gemeenten zijn op zoek naar meer huisvestingsmogelijkheden voor
vergunninghouders, zodat zij aan hun taakstelling kunnen voldoen en
vergunninghouders kunnen beginnen met het inburgeringstraject.
Tussenvoorzieningen zijn hiervan een voorbeeld. Transformatie biedt
grote kansen voor het creëren van tussenvoorzieningen voor vergunninghouders, en ook voor eventuele andere spoedzoekers. De Transformatiefaciliteit kan hierbij helpen, door een voorfinanciering te bieden op locaties
die geschikt zijn voor transformatie. Zo komen woningbouwprojecten
sneller van start. Er kan tot 3,5 miljoen euro worden geleend per project.
Er hebben zich nog geen aanvragen tot leningen voorgedaan met als
specifieke doelgroep vergunninghouders. Ik moedig gemeenten en
ontwikkelaars aan om opties voor transformatie ten behoeve van
vergunninghouders en andere spoedzoekers te onderzoeken, en attendeer
ze erop dat de Transformatiefaciliteit uitkomst kan bieden bij problemen
met de financiering van de voorfase. Omdat het een revolverend
instrument is kunnen gemeenten telkens opnieuw van de faciliteit
profiteren.
De leden van de D66-fractie vernemen dat er als voorwaarden voor
opvangplekken worden gesteld er minimaal 300 plekken per reguliere
opvanglocatie worden gesteld. Deze leden vragen waarom er voor een
dergelijke ondergrens is gekozen? In hoeverre is het mogelijk bepaalde
voorwaarden – zoals bijvoorbeeld het loslaten van de eis dat kleinere
locaties gekoppeld moeten worden aan een bestaande locatie – (tijdelijk)
te versoepelen om zo meer opvangcapaciteit mogelijk te maken, en wat
zou hiervoor nodig zijn?
Vanuit een efficiëntie perspectief is een locatie van 300 tot 500 opvangplekken voor het COA optimaal om te exploiteren. Kleinere locaties
vragen om relatief meer medewerkers om asielzoekers te begeleiden. In
de huidige arbeidsmarkt is dat niet altijd goed te realiseren. Kleinere
locaties vragen daarnaast het nodige van zorg- en onderwijsvoorzieningen.
Wel moet daarbij worden aangetekend dat de ondergrens van 300
opvangplekken per locatie de afgelopen maanden vaak is losgelaten. In
enkele gevallen hebben andere partijen daarbij een deel van de
bemensing verzorgd. Voor specifieke doelgroepen is het zelfs juist
gewenst dat locaties kleiner zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van de opvang
van alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Het kabinet constateert
dat er echter ook onvoldoende (kleinschalige) opvang is voor deze
specifieke doelgroepen.
De leden van de D66-fractie lezen in het rapport «Een thuis voor iedereen»
dat een grotere inzet op het gemengd huisvesten van verschillende
spoedzoekers niet alleen kan bijdragen aan huisvestingsmogelijkheden
voor vergunninghouders, maar ook voor een snellere integratie kan
zorgen. Deze leden vragen of het kabinet dit onderschrijft en op welke
wijze (het beheer van) gemengde huisvestingslocaties mogelijk wordt
gemaakt?
Het kabinet deelt de constatering uit het rapport «Een thuis voor
iedereen». Het gemengd huisvesten van verschillende aandachtsgroepen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

7

op de woningmarkt draagt bij aan integratie, vergroot participatie, sociale
inclusie en de leefbaarheid in wijken en buurten. Met het programma
«Een thuis voor iedereen», als onderdeel van de Nationale Woon- en
Bouwagenda, wordt uitvoering gegeven aan de aanbevelingen uit het
gelijknamige rapport. Dit programma is op 11 mei aan de Tweede Kamer
aangeboden. Overigens ondersteunt het kabinet het gemengd huisvesten
van verschillende doelgroepen ook nu al door hier ruimte voor te bieden
in financiële regelingen. Bij de regeling voor huisvesting van vergunninghouders die het Rijk afgelopen najaar heeft opengesteld, konden
gemeenten een subsidieaanvraag doen voor projecten die gemengde
bewoning toestond, met een ondergrens van 33% woningen bestemd
voor vergunninghouders.
De leden van de PVV-fractie lezen in de verdeling van 1.200 extra
opvangplekken dat 60% wordt verdeeld op basis van «eerdere prestaties».
Betekent dit dat provincies die eerder niet aan hun doelstelling voldeden,
nu extra worden gestraft?
Nee, dat is niet het geval. Aan de Landelijke Regie Tafel Migratie en
Integratie van 18 november 2021 is afgesproken dat een zevental
provincies gevraagd zou worden een extra bijdrage aan de reguliere
opgave te leveren, omdat de provincies Drenthe, Flevoland, Friesland,
Gelderland en Groningen naar verhouding al meer hadden bijgedragen
aan de asielopvang. Voor het verdelen van de 1.200 plekken over de zeven
provincies is afgesproken de verdeelsystematiek vanuit de Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen te hanteren. De Uitvoeringsagenda en
bijbehorende verdeelsystematiek zijn in 2020 door betrokken partners in
gezamenlijkheid opgesteld en vastgesteld. De systematiek houdt rekening
met inwoneraantal (weging 40 procent) en het aandeel opvangplekken dat
nu al binnen de provincies aanwezig is (weging 60 procent).
In het overzicht van voorwaarden aan locaties lezen de leden van de
PVV-fractie dat locaties kleiner dan 100 plekken alleen mogelijk zijn als dit
hotels, vakantieparken etc. zijn en waar wordt gewerkt met eigen
personeel. Is de Minister het met deze leden eens dat dit volslagen
krankzinnig is? Onze eigen mensen staan jarenlang op de wachtlijst,
kunnen geen woning krijgen, slapen bij vrienden op de bank of zijn
aangewezen op de daklozenopvang, terwijl vergunninghouders hier
worden ontvangen met een vakantie in een hotel of op een vakantiepark?
Hoe legt de Minister dit uit aan al die Nederlandse woningzoekenden?
In Nederland hebben we een belangrijke maatschappelijke opgave zorg te
dragen voor onderdak voor iedereen. Die verantwoordelijkheid beperkt
zich niet tot alleen de mensen met een Nederlandse nationaliteit, maar
geldt ook voor mensen die in Nederland asiel aanvragen.
De leden van de PVV-fractie lezen in het Besluit tijdelijk onderdak in hotels
en andere accommodaties dat vergunninghouders maar liefst zes
maanden gepamperd kunnen worden in een hotel inclusief eetgeld,
leefgeld en een toelage. Kan de Minister aangeven hoeveel gemeenten
zich al hebben gemeld voor deze idiote regeling? Om welke hotels gaat
het? Hoeveel bedragen eetgeld, leefgeld en toelage?
Sinds de inwerkingtreding van het Besluit tijdelijk onderdak in hotels en
andere accommodaties op 6 november 2021 en de onlangs gerealiseerde
verlenging van de regeling (waarbij ook doelgroep is uitgebreid) hebben
circa 10 gemeenten bij het COA een verzoek gedaan om de aan hen
gekoppelde vergunninghouders tijdelijk onderdak te bieden in hotels- en
andere accommodaties. Via dit besluit is aan 125 vergunninghouders
tijdelijk onderdak geboden in een gemeente (peildatum 30 mei 2022). Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

8

is aan de gemeente om overeenkomsten te sluiten met uitbaters van
hotels- en andere accommodaties. Op rijksniveau wordt niet bijgehouden
welke hotels en andere accommodaties het hier betreft.
Net als vergunninghouders op reguliere COA-locaties ontvangen
vergunninghouders aan wie tijdelijk onderdak is geboden (voor de
maximale duur van zes maanden) eet- en leefgeld zoals geregeld in de
Regeling verstrekkingen asielzoekers en andere categorieën vreemdelingen 2005. Omdat deze groep deels is uitgesloten van verstrekkingen die
op een reguliere locatie wel genoten worden, wordt een wekelijkse
financiële toelage van 75 euro uitgekeerd, bijvoorbeeld voor het betalen
van de kosten voor openbaar vervoer. Dit bedrag is lager dan de
bijstandsnorm, en wordt na maximaal zes maanden tijdelijk onderdak
stopgezet.
De leden van de PVV-fractie lezen dat zelfs het «expertteam
woningbouw», onderdeel van de praat- en overlegclub van de Minister,
wordt gebruikt om lokale overheden te helpen met woonruimte voor
vergunninghouders. Voor hoeveel reguliere woningprojecten heeft dit
expertteam gezorgd in samenspraak met gemeenten, of zijn zij vooral
druk met het huisvesten van vergunninghouders?
Het Expertteam Woningbouw werkt aan woningbouwvraagstukken die
vragen om een maatwerkoplossing. Deze woningbouwvraagstukken raken
diverse thema’s, zoals stikstofproblematiek bij woningbouw, de Woningbouwimpuls, zelfbouw en complexe gemeentelijke procedures. Het
expertteam brengt woningbouwprojecten niet tot uitvoering, maar draagt
bij aan deze projecten door het bieden van advies en ondersteuning bij
het oplossen van belemmeringen. Op deze manier helpt het expertteam te
voorkomen dat een woningbouwproject onnodige vertraging oploopt.
Gemeenten die gebruik wilden maken van de eerder aangehaalde
Regeling specifieke uitkering vergunninghouders konden aanspraak
maken op een versnellingskamer van het Expertteam Woningbouw. In
2021 heeft het Expertteam Woningbouw 10 versnellingskamers met het
thema Vergunninghouders georganiseerd. In totaal zijn in 2021 85
(digitale) versnellingskamers georganiseerd met uiteenlopende thema’s.
Afgelopen woensdag 8 december werd bekend dat dertien gemeenten
voor twee jaar € 14,9 miljoen krijgen om 800 extra woningen voor
vergunninghouders te realiseren. Denkt de Minister niet dat onze eigen
woningzoekenden ook graag voor deze woningen in aanmerking hadden
willen komen, zo vragen de leden van de PVV-fractie. Hoe kan het dat
Nederlandse woningzoekenden jarenlang op een woning moeten wachten
en aan hun lot worden overgelaten, terwijl voor de huisvesting van
vergunninghouders alles uit de kast wordt getrokken, zoals allerlei
regelingen, hotelarrangementen en miljoenensubsidies?
Vergunninghouders moeten snel kunnen integreren, participeren en
bijdragen aan de Nederlandse samenleving. Tijdige huisvesting is hierbij
van groot belang. Ook zorgt een snelle doorstroom naar huisvesting
ervoor dat de maatschappelijke impact evenals de financiële kosten die
gepaard gaan met de opvang in COA beperkt blijven. Om deze reden heeft
het vorige kabinet een regeling beschikbaar gesteld om extra (tijdelijke)
woonruimte te creëren om vergunninghouders te huisvesten. Door op
deze manier bij te dragen aan het verruimen van het woningaanbod
probeert het kabinet te bewerkstelligen dat vergunninghouders kunnen
worden gehuisvest, zonder de druk op de reguliere woningmarkt direct te
verhogen. Menging van doelgroepen was evenwel mogelijk; om voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

9

regeling in aanmerking te komen diende ten minste 33% van de woningen
gerealiseerd te worden voor vergunninghouders
Dat neemt niet weg dat we meer moeten bouwen voor alle woningzoekenden. In het programma Woningbouw, dat op 11 maart is gepubliceerd,
beschrijf ik de aanpak om de woningbouw te versnellen met als doel de
realisatie van 900.000 woningen tot en met 2030 en het bereiken van
100.000 nieuwe woningen per jaar in deze kabinetsperiode. We sturen op
wat wordt gebouwd, voor wie wordt gebouwd en waar wordt gebouwd,
passend bij de woonwensen en -behoeftes van mensen. We streven
ernaar dat ten minste twee derde van de nieuwe huur- en koopwoningen
betaalbare zijn voor mensen met een lager- en middeninkomen.
Het programma «Een thuis voor iedereen», dat op 11 mei is gepubliceerd,
heeft als doel te zorgen voor voldoende betaalbare woningen voor alle
aandachtsgroepen met een evenwichtige verdeling over gemeenten en
met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding.
De leden van de SP-fractie hebben diverse vragen over de huidige vraag
naar woonruimte voor vergunninghouders.
Ten eerste willen de leden van de SP-fractie informeren naar het aanbod
van woningen voor vergunninghouders. Kan de regering toelichten
hoeveel sociale huurwoningen de afgelopen jaren zijn verdwenen?
Hoeveel sociale huurwoningen zijn er het afgelopen decennium verkocht,
geliberaliseerd en gesloopt? Kan de regering verklaren waarom het er zo
veel zijn en wat zij gaat doen om te voorkomen dat er de komende jaren
nog meer verdwijnen? Deelt de regering de mening van de SP-fractie dat
als het aantal sociale huurwoningen het afgelopen jaren niet drastisch
was afgenomen het veel makkelijker zou zijn geweest om het huidige
aantal vergunninghouders te huisvesten?
In onderstaande tabel is per jaar weergegeven hoeveel woningen
corporaties in totaal in bezit hadden en hoeveel zij er elk jaar aankochten,
verkochten (incl. verkoop aan andere corporaties), sloopten en liberaliseerden.3 Over de ontwikkeling en samenstelling van het bezit, inclusief
verkoop, sloop en liberalisatie, worden lokale prestatieafspraken gemaakt
tussen huurdersorganisaties, gemeenten en woningcorporaties binnen de
kaders en regels uit de Woningwet en lagere regelgeving.
De regering deelt niet de mening van de leden van de SP-fractie dat het
veel makkelijker zou zijn geweest om vergunninghouders te huisvesten
als het aantal corporatiewoningen op het niveau van 2012 was gebleven.
De ontwikkelingen in onderstaande tabel hebben een zeer beperkt effect
op het totaal aantal corporatiewoningen dat in een jaar verhuurd kan
worden. Wel is het kabinet van mening dat de afgelopen jaren meer
woningen gebouwd hadden moeten worden. Om die reden zet het kabinet
in op het vergroten van de bouwproductie, waaronder sociale woningen
van corporaties voor haar doelgroep en aandachtsgroepen in het
bijzonder.

Totaal (x1.000)
Aankoop
Verkoop
Sloop
Liberali-satie

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2.418
4.400
17.200
10.500
nb

2.422
7.000
24.500
9.800
3.500

2.408
3.600
26.600
9.700
4.800

2.402
303
17.076
10.179
2.600

2.390
1.741
15.667
7.479
2.700

2.384
2.883
11.416
9.139
2.100

2.375
4.151
12.175
6.874
3.100

2.381
8.477
11.631
8.045
2.400

2.383
13.202
20.009
7.171
1.900

3

Kamerstuk 35 925 VII, nr. 10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

10

Dan hebben de leden van de SP-fractie nog vragen over de urgentieverklaringen. Kan een overzicht gegeven worden welke gemeenten wel en
welke gemeente niet urgentieverklaringen verstrekken aan vergunninghouders? Is er een bepaald patroon te ontdekken in welke gemeente wel
en welke gemeente niet urgentieverklaringen aan vergunninghouders
verstrekt?
Uit het onderzoek van Companen (november 2021) blijkt dat 162
gemeenten een huisvestingsverordering hebben waarin een regeling voor
urgente groepen is opgenomen (46% van alle gemeenten). Het betreft het
merendeel van de gemeenten in de provincies Noord- Holland,
Zuid-Holland en Utrecht, alsmede delen van Gelderland en NoordBrabant.
Er zijn vijf doelgroepen die in de meeste huisvestingsverordeningen
worden benoemd. Dit zijn verleners of ontvangers van mantelzorg, sociaal
urgenten, stadsvernieuwingsurgenten, medisch urgenten en vergunninghouders. Deze groepen worden in ongeveer driekwart tot 95% van de
huisvestings-verordeningen met een urgentieregeling benoemd. Het is
niet bekend welke gemeenten vergunninghouders als urgentiecategorie
hebben aangemerkt.
In gemeenten zonder huisvestingsverordening waar wel afspraken met de
corporaties worden gemaakt over het met voorrang huisvesten van
groepen, worden de medisch urgenten, mensen die uitstromen uit
instellingen en vergunninghouders veel genoemd. In gemeenten waar
geen afspraken zijn, noemen de corporaties veelvuldig medisch urgenten,
mensen die uitstromen uit instellingen, sociaal urgenten en vergunninghouders als groepen die in aanmerking komen voor voorrang bij
woningtoewijzing. De doelgroepen die voor urgentie of directe bemiddeling in aanmerking komen, lijken behoorlijk stabiel. Gemeenten is in de
enquête gevraagd of er wel eens doelgroepen afvallen. Veel gemeenten
geven aan dat dit niet gebeurt. De gesprekken die met gemeenten en
corporaties zijn gehouden bevestigen dit beeld. Men heeft doorgaans een
vastomlijnd beeld van wat de doelgroepen zijn en bouwt daarop voort.
Alle onderscheiden doelgroepen zijn in sommige gemeenten met een
huisvestingsverordening met een urgentieregeling de afgelopen periode
afgevallen, maar het betreft per doelgroep slechts enkele procenten van
deze gemeenten. Er is niet gerapporteerd per gemeente.4
De leden van de SP-fractie horen graag of het klopt dat de taakstellingen
aan gemeenten al jaren niet worden gehaald? Kan de regering toelichten
om hoeveel vergunninghouders het gaat en dit verklaren? Wat doet het
Rijk wanneer gemeenten achterlopen bij het halen van taakstellingen?
Deelt de regering de mening van de leden van de SP-fractie dat het in
tijden van relatief lage instroom van vluchtelingen het cruciaal is dat de
taakstellingen worden gehaald om te voorkomen dat, zoals nu het geval
is, ten tijde van een hoge instroom er niet een grote achterstand is?
Er is vrijwel continue sprake van een zekere achterstand op de
taakstelling. De omvang verschilt en door de tijd zijn er ook verschillen in
welke gemeenten met achterstanden te maken hebben. Dat heeft allerlei
achterliggende oorzaken, variërend van de krappe woningmarkt tot
vertragingen in het behandelen van asielaanvragen waardoor de
taakstelling hoger was dan het aantal personen dat daadwerkelijk
4

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/03/29/voorrang-bij-toewijzing-socialehuurwoningen-2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

11

gehuisvest kon worden. Begin 2021 kregen gemeenten te maken met een
taakstelling die twee keer zo hoog was als in de voorgaande perioden,
waardoor de achterstand opliep tot 5.500 personen. Eind 2021 was deze
achterstand teruggebracht tot 3.700. Ook in de eerst helft van 2022 is deze
achterstand verder ingelopen tot circa 1.800.
Wanneer een gemeente achterloopt, zal de provincie als toezichthouder
het gesprek aangaan met de gemeente. De provincie kan besluiten actie te
ondernemen op basis van de interbestuurlijke interventieladder, met als
uiterste gevolg indeplaatsstelling door de provincie. Soms zijn er echter
verschoonbare redenen waarom gemeenten achterlopen op de
taakstelling; bijvoorbeeld de bovengenoemde situatie waarin er te weinig
vergunninghouders zijn voor de taakstelling.
Het is te allen tijde van belang om de taakstelling te halen, niet alleen in
tijden van lage instroom. In mei heb ik provincies gevraagd het toezicht
op de taakstelling te versnellen en verscherpen op gemeenten met
laakbare achterstanden. Daarnaast worden vanuit het Rijk inspanningen
geleverd om gemeenten zo goed mogelijk te ondersteunen bij het halen
van de taakstelling. Zo heeft het Rijk afgelopen najaar een financiële
regeling voor de huisvesting van vergunninghouders opengesteld, en
heeft het Ministerie van JenV de hotel- en accommodatieregeling
ingesteld waarmee gemeenten vergunninghouders tijdelijk kunnen
huisvesten in een hotel of andersoortige accommodatie. De vergunninghouders tellen in dat geval mee voor de taakstelling. Het RVB heeft de
opdracht gekregen gemeenten ondersteuning aan te bieden voor het
concretiseren van locaties voor bijvoorbeeld tussenvoorzieningen voor
vergunninghouders.
De leden van de SP-fractie hebben vragen over de vergunninghouders die
zich in asielzoekerscentra bevinden. Wat is het meest recente cijfer van het
aantal vergunninghouders dat recht heeft op een woning? Zitten die
vergunninghouders verspreid over de diverse AZC’s? Hoe wordt er voor
gezorgd dat deze vergunninghouders, hoewel zij in een AZC verblijven,
aan de inburgering in Nederland kunnen beginnen? Welke kosten gaan
gepaard met de opvang van deze ca. 12.000 vergunninghouders in AZC’s?
Vergunninghouders houden na vergunningverlening een recht op opvang
bij het COA. Afgesproken is dat zij uiterlijk veertien weken na vergunningverlening doorstromen naar huisvesting in de gemeente. Momenteel
verblijven circa 15.000 vergunninghouders bij het COA (een derde van de
COA-bezetting), waarvan 8.500 langer dan 14 weken wachten op een
woning. De achterstand op de taakstelling huisvesting vergunninghouders
was op 1 juli ruim 1.800. Daarnaast begint per 1 juli een nieuwe
taakstelling.
De kosten per vergunninghouder voor verblijf in een AZC zijn € 64,20 per
dag. Wat de totale kosten zijn voor de opvang van deze ca. 14.000
vergunninghouders hangt af van de verblijfsduur in de opvang. De
opvang van 14.000 vergunninghouders gedurende 14 weken kost ruim
€ 88 miljoen.
Klopt het dat wanneer er geen achterstanden waren met de huisvesting
van vergunninghouders er op dit moment geen tijdelijke AZC’s nodig
zouden zijn om de huidige hoge instroom op te vangen? Welke lessen
trekt het kabinet hier uit?
Nee. Ook zonder achterstanden in de huisvesting van vergunninghouders
zou een uitbreiding van de opvangcapaciteit bij COA nodig zijn geweest.
Het is van belang dat er in meer gemeenten opvanglocaties komen en dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

12

gemeenten zich maximaal blijven inzetten om vergunninghouders te
huisvesten en de achterstanden in te halen. Om dat te ondersteunen staat
de Hotel- en accommodatieregeling ook in 2022 nog open. Daarnaast is
14,9 miljoen euro uitgekeerd aan gemeenten ten behoeve van het
huisvesten van vergunninghouders, waardoor tussen nu en eind 2023
naar verwachting 800 woonruimtes (waaronder tussenvoorzieningen)
extra voor vergunninghouders worden gerealiseerd.
Dan hebben de leden van de SP-fractie nog enkele kritische vragen over
de zogenaamde tussenvoorzieningen. Klopt het dat deze tussenvoorzieningen soberder zijn dan reguliere woningen? Klopt het dat deze
tussenvoorzieningen nodig zijn omdat het kabinet niet wist te voorkomen
dat massaal sociale huurwoningen de afgelopen jaren zijn verdwenen? Zo
nee, waarom niet? Zit er een limiet aan de tijd waarvoor deze tussenvoorzieningen beschikbaar zijn? Zo nee, waarom niet? En hoe wordt gewaarborgd dat deze «tijdelijke» woningen geen «permanente» woningen
worden? Gaat de bouw van tijdelijke woningen en tussenvoorzieningen
niet ten koste van de bouw van reguliere woningen? Zorgt het huisvesten
in tijdelijke woningen en tussenvoorzieningen er niet voor dat het tekort
aan reguliere woningen op de lange termijn juist toeneemt? Wat betekent
het intrekken van een tussenvoorziening of tijdelijke woning voor de
plaats op de wachtlijst? Wordt de vergunninghouder dan onderaan de lijst
geplaatst en moeten zij dan wachten totdat alle 12.000 wachtende
vergunninghouders, de vergunninghouders die in de tussentijd een
verblijfsvergunning krijgen en andere groepen die speciale aandacht
verdienen gehuisvest zijn of worden zij juist bovenaan de wachtlijst in de
betreffende gemeente geplaatst?
De tussenvoorzieningen waaraan de leden van de SP-fractie refereren zijn
nieuwe toevoegingen aan de woningvoorraad, geschikt voor verschillende spoedzoekers, waaronder vergunninghouders. Dankzij deze
voorzieningen zijn deze spoedzoekers dus niet afhankelijk van de reguliere
woningmarkt, en verhogen zij de druk op de krappe woningmarkt niet
verder. Doordat vergunninghouders en andere spoedzoekers dankzij
tussenvoorzieningen sneller kunnen worden gehuisvest, kunnen zij eerder
beginnen met integreren en participeren in Nederland – of in het geval
van andere aandachtsgroepen; hun leven weer oppakken. Tussenvoorzieningen zijn niet intrinsiek tijdelijk, maar de bedoeling is dat de bewoners
er maar tijdelijk verblijven. De locatie zelf kan heel goed voor langere tijd
bestaan. In alle gevallen geldt dat de woonruimtes, net zoals reguliere
woningen, moeten voldoen aan de eisen uit het Bouwbesluit, dan wel het
Bouwbesluit voor tijdelijke bouw. Dat betekent dat deze voorzieningen
niet ten koste gaan van reguliere woningen, maar juist een fatsoenlijke
overbrugging vormen tot er meer reguliere woningen beschikbaar komen.
Er wordt vanuit het Rijk geen maximumtermijn opgelegd voor bewoning
van een tussenvoorziening; zolang woonruimten aan het Bouwbesluit
voldoen is er geen wettelijke maximum termijn voor de bewoning. In de
ene gemeente zal het makkelijker zijn om de vergunninghouder aan
vervolghuisvesting te helpen dan in de andere. Wat het verblijf in een
tussenvoorziening betekent voor de urgentiestatus van vergunninghouders is onder andere afhankelijk van de huisvestingsverordening of de
gehanteerde urgentieregeling, dit kan dus lokaal verschillen. In elk geval
wordt het gemeenten sterk geadviseerd om over de vervolghuisvesting
goede afspraken te maken met corporaties en de vergunninghouders zelf.
De leden van de SP-fractie vragen aandacht voor een bijzondere groep die
zich nu in AZC’s bevinden. Het gaat dan om de evacuees uit Afghanistan.
Zij zijn namelijk te gast in Nederland omdat ze voor Nederland hebben
gewerkt en vallen daarom niet onder de categorie van reguliere asielzoekers. Zij zijn niet gevlucht, maar geëvacueerd. Kan de regering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

13

toelichten hoe er bij het huisvesten van asielzoekers en deze evacuees
onderscheid tussen deze groepen wordt gemaakt? Worden deze evacuees
ook onder aan de wachtlijst geplaatst?
De IND beslist voortvarend in de procedures van de evacués uit Afghanistan. Zij krijgen daarmee snel duidelijkheid over hun verblijfstatus en
daarmee hun toekomst. Na vergunningverlening, volgen zij het reguliere
huisvestingstraject (waarbij de gemeente waaraan de vergunninghouders
is gekoppeld binnen 14 weken na vergunningverlening huisvesting dient
te organiseren). Gemeenten zijn geïnformeerd over en daarmee ook
bekend met de mogelijkheden om vergunninghouders (waaronder
evacués uit Afghanistan) tijdelijk onderdak te bieden in een hotel of
andere accommodatie wanneer de gemeente niet binnen de 14-weken
termijn huisvesting kan realiseren.
Onder de groep evacués bevinden zich tevens personen met de Nederlandse nationaliteit die op het moment dat ze in Nederland arriveerden,
vergezeld zijn van Afghaanse familieleden zonder verblijfsrecht. Deze
gemengde huishoudens zijn opgevangen door zowel het COA als het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Het COA
en BZK werken samen bij het bemiddelen naar huisvesting. Gemeenten
worden voor deze specifieke categorie evacués verzocht om hen versneld
te huisvesten dan wel gebruik te maken van het hierboven genoemde
besluit. Alle geëvacueerde huishoudens die vorig jaar door BZK zijn
opgevangen, zijn inmiddels naar duurzame huisvesting in gemeenten
bemiddeld.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de brief en de
bijbehorende bijlagen. Deze leden maken zich zorgen over de trage
voortgang in de asielstroom. Maar ook zijn zij bezorgd over de effecten
van de voorrangsregeling voor vergunninghouders op de krappe
woningmarkt, waardoor bijvoorbeeld starters nog moeilijker een woning
kunnen vinden. Zij hebben daarover enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie lezen dat er stappen worden gezet om
tijdelijke woonvoorzieningen te realiseren. Welke stappen worden gezet
om deze woonvormen niet alleen te stimuleren, maar ook te versnellen?
De regeling specifieke uitkering vergunninghouders is in het leven
geroepen om gemeenten te stimuleren om snel tijdelijke woonvoorzieningen te realiseren voor vergunninghouders. De regeling eist van
gemeenten dat zij op zeer korte termijn, vóór 2023, de eerste woningen
opleveren die bestemd zijn voor huisvesting van vergunninghouders.
Daardoor maakte deze regeling het voor de betreffende gemeente
mogelijk om door te gaan naar de volgende fase van actie.
Daarnaast ondersteunt de taskforce Versnelling tijdelijke huisvesting
gemeenten bij het realiseren van flexwoningen en het transformeren van
gebouwen. Dat doet zij onder meer door het bij elkaar brengen van vraag
en aanbod naar locaties en bouwcapaciteit, het uitvoeren van haalbaarheidsstudies, ondersteunen bij besluitvormingprocessen en het doorlopen
van vergunningtrajecten. De taskforce richt zich zowel op ontheemden uit
Oekraïne als op andere aandachtgroepen, waaronder vergunninghouders.
De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat het inzetten op
leegstaande kantoorgebouwen en niet-zelfstandige woonruimten om
vergunninghouders te huisvesten kansrijk is om de druk in de asielstroom
en op de woningmarkt te verlichten. Deelt de regering deze mening en
hoe worden deze mogelijkheden gestimuleerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

14

Ja. Met de Regeling specifieke uitkering vergunninghouders is hier ook
expliciet ruimte voor gemaakt. Binnen de regeling wordt door meerdere
gemeenten ingezet op de transformatie van kantoorgebouwen en andere
leegstaande gebouwen. Ook de op korte termijn te openen regeling
aandachtsgroepen geeft hiervoor de ruimte. Daarnaast ondersteunt de
eerder aangehaalde taskforce gemeenten en andere partijen bij transformaties. Ten slotte wordt, in samenwerking met het Rijksvastgoedbedrijf,
ook bezien in hoeverre rijksgronden en niet meer in gebruik zijnde
rijksgebouwen- en gronden ingezet kunnen worden voor transformatie tot
woonruimten.
Structurele oplossingen en langjarig beleid zijn van groot belang om
problematiek rond het huisvesten van vergunningshouders te voorkomen,
zo vinden de leden van de SGP-fractie. Ondanks de fluctuatie in en de
onzekerheid over de asielinstroom, zijn structurele oplossingen noodzakelijk om plotselinge problemen het hoofd te bieden. Hoe wordt dit
concreet vormgegeven, en hoe wordt samen met relevante partners
langjarig beleid opgesteld?
Het kabinet streeft al langer naar een duurzame en stabielere asielopvang.
De gebeurtenissen sinds afgelopen zomer (evacuaties Afghanistan, komst
van grotere aantallen nareizigers, reguliere instroom en de oorlog in
Oekraïne) hebben de opvangcapaciteit nog meer onder druk gezet en
maken zichtbaar dat de huidige werkwijze onhoudbaar is. Om te komen
tot een duurzaam en stabiel opvanglandschap worden verschillende lijnen
uitgewerkt. Eerste prioriteit op dit moment voor het kabinet, is voldoende
reguliere opvangcapaciteit realiseren in samenwerking met provincies en
gemeenten. Daarnaast wordt, naast het versterken van de bestuurlijke
samenwerking tussen Rijk en medeoverheden op het gebied van
asielopvang en het uitvoeren en actualiseren van de Uitvoeringsagenda
flexibilisering asielketen, dwingend juridisch instrumentarium verkend in
de vorm van een taak voor gemeenten (of provincies) in de asielopvang.
Ook wordt gekeken of bestaand juridisch instrumentarium op het gebied
van ruimtelijk ordening kan worden ingezet om die opvangcapaciteit te
realiseren. Bij brief van 25 mei jl. is uw Kamer daarover geïnformeerd
(Kamerstuk 19 637, nr. 2901). Voor de doorstroming van vergunninghouders wordt ingezet op de realisatie van nieuwe woonruimten en
tussenvoorzieningen. Zoals in eerdere antwoorden aangegeven, wordt dit
financieel ondersteund via diverse regelingen en is praktische ondersteuning beschikbaar via de aangehaalde taskforce en het RVB.
De leden van de SGP-fractie vragen naar de ontwikkelingen in de hotel- en
accommodatieregeling. Hoe vaak is daar gebruik van gemaakt en hoeveel
plekken zijn daarmee gerealiseerd? Indien dit achterloopt, hoe kunnen de
voorwaarden versoepeld worden zodanig dat deze regeling effectiever
wordt?
Het besluit tijdelijk onderdak in hotels en andere accommodaties is op
verzoek van gemeenten in korte tijd ontworpen. Sinds de inwerkingtreding van het besluit op 6 november 2021 en de recent gerealiseerde
verlenging van de regeling (waarbij ook doelgroep is uitgebreid) hebben
ca tien gemeenten bij het COA een verzoek gedaan om de aan hen
gekoppelde vergunninghouders tijdelijk onderdak te bieden in hotels- en
andere accommodaties. Via dit besluit is aan 125 vergunninghouders
tijdelijk onderdak geboden in een gemeente (peildatum 30 mei 2022). Het
maximumaantal van 2500 vergunninghouders dat via deze regeling
tijdelijk onderdak geboden kan worden en ook wordt beoogd is daarmee
helaas nog niet bereikt. De regeling is met ingang van 7 mei jl. met drie
maanden verlengd en de doelgroep is uitgebreid met referenten en
nareizigers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

15

De leden van de SGP-fractie vragen naar een overzicht van het gebruik en
inzet van de middelen van de ondersteuningsmaatregelen vanuit het Rijk
voor (tijdelijke) huisvesting.
In 2021 zijn er een tweetal regelingen gepubliceerd waarmee gemeenten
financiële ondersteuning konden aanvragen voor het realiseren van
huisvesting voor vergunninghouders. Dit betrof de Regeling specifieke
uitkering vergunninghouders waarmee 800 woningen voor vergunninghouders zullen worden gerealiseerd, en de Regeling huisvesting
aandachtsgroepen waarmee ruim 900 vergunninghouders worden
gehuisvest.
Het verschil tussen de regelingen is dat de eerste specifiek inzet op het
versneld huisvesten van vergunninghouders omwille van de actuele
urgentie rondom de asielketen in Nederland, de tweede regeling is gericht
op de huisvesting van alle aandachtsgroepen. In 2022 wordt opnieuw een
regeling aandachtsgroepen opengesteld.
De leden van de DENK-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de stukken met betrekking tot de gezamenlijke opgave opvang
en huisvesting van vergunninghouders. De leden van de DENK-fractie
hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de DENK-fractie willen allereerst hun waardering uiten voor
de inzet van het ministerie, provincies en gemeenten in de realisering van
extra opvangplekken. De leden van de DENK-fractie vrezen echter, dat de
omstandigheden waaronder vluchtelingen verblijven in tijdelijke
opvangplekken, zoals sport- en evenementenhallen, boten, zorgcentra,
hotels, kazernes en tenten, «onder de humanitaire ondergrens zakken». De
leden van de DENK-fractie wensen te vragen hoe de regering ervoor gaat
zorgen dat we niet «onder de humanitaire ondergrens zakken».
Gezien de druk op de opvangcapaciteit ziet het COA zich genoodzaakt om
asielzoekers op te vangen op tijdelijke noodopvanglocaties. Dergelijke
locaties hebben soms een lager kwaliteitsniveau en zijn minder geschikt
voor langdurig verblijf. Dit is een onwenselijke situatie, maar gezien de
huidige situatie is opvang en begeleiding in dit soort locaties wel
noodzakelijk. Het COA werkt er hard aan om locaties te verwerven met
een regulier kwaliteitsniveau, zodat iedereen met recht op opvang een
bed heeft én de locaties met het laagste kwaliteitsniveau kunnen sluiten.
Daarnaast onderzoekt het COA doorlopend of het mogelijk is om het
kwaliteitsniveau in noodopvanglocaties te verhogen.
De leden van de DENK-fractie hebben kennisgenomen van de zorgwekkende berichten over de vrees dat (beoogde) noodopvanglocaties niet
geschikt zijn voor verblijf, met name tijdens de wintermaanden. Met grote
zorg wenst de DENK-fractie de regering te vragen hoe zij ervoor gaat
zorgen dat alle vluchtelingen een voldoende verwarmd onderkomen
hebben deze winter.
Het heeft de voorkeur om asielzoekers op te vangen op locaties met een
regulier kwaliteitsniveau. Dat lukt nu echter niet altijd. Noodlocaties
hebben een lager doch adequaat kwaliteitsniveau. Dat betekent ook dat de
locaties zijn verwarmd.
Het COA werkt er hard aan om locaties te verwerven met een regulier
kwaliteitsniveau, zodat iedereen met recht op opvang een bed heeft én de
locaties met het laagste kwaliteitsniveau kunnen sluiten.
De leden van de DENK-fractie hebben kennisgenomen van de zorgwekkende berichten van het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk over de
noodopvang. De leden van de DENK-fractie vragen hoe de regering er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

16

concreet voor gaat zorgen dat de humanitaire omstandigheden in de
noodopvang verbeteren?
Het heeft de voorkeur om asielzoekers op te vangen op locaties met een
regulier kwaliteitsniveau. Dat lukt nu echter niet altijd. Noodlocaties
hebben een lager doch adequaat kwaliteitsniveau. Het COA werkt er hard
aan om locaties te verwerven met een regulier kwaliteitsniveau, zodat
iedereen met recht op opvang een bed heeft én de locaties met het
laagste kwaliteitsniveau kunnen sluiten.
Voorts vragen de leden van de DENK-fractie of de regering concreet en
afzonderlijk in kan gaan op de volgende zorgen van Vluchtelingenwerk
over de noodopvang: het gebrek aan privacy en rust, het gebrek aan de
mogelijkheid om zelf te koken, tenten die te koud zijn, onvoldoende
beschikbaarheid van wifi, kinderen die niet naar school gaan en het
gebrek aan activiteiten.
Zoals in antwoord op eerdere vragen al is aangegeven heeft het de
voorkeur om asielzoekers op te vangen op locaties met een regulier
kwaliteitsniveau. Dat lukt nu niet altijd. Toch wordt door het COA
geprobeerd om de noodlocaties, en daarbij behorende begeleiding,
dusdanig in te richten dat het zoveel mogelijk overeenkomt met locaties
met een regulier kwaliteitsniveau. Op veel noodlocaties bestaat er geen
mogelijkheid om zelf te koken. Dit komt echter overeen met veel reguliere
locaties. Aan het begin van het asielproces ontvangen asielzoekers geen
eetgeld, maar krijgen zij maaltijden uitgereikt.
Op alle locaties is tenminste wifi aanwezig in de gezamenlijke ruimtes. Het
verschilt per locatie in welke mate de wifi locatiedekkend is.
Noodlocaties worden vaak in een heel korte tijd gerealiseerd. Daardoor is
het niet altijd mogelijk om ook meteen onderwijs te organiseren voor
kinderen. Het gaat namelijk om onderwijs voor nieuwkomers dat niet op
elke school wordt aangeboden. Bij het openen van elke nieuwe noodlocatie is het aan gemeenten om de regie te nemen zodat zo snel mogelijk
onderwijs beschikbaar komt. Het COA kan daarbij eventueel een faciliterende rol spelen.
Uw zorgen komen overeen met de door de leden van de D66-fractie geuite
zorgen over de kwaliteit van de (crisis)noodopvang. Ik zet vol in op de
uitstroom van de vergunninghouders naar gemeenten, zodat er weer
voldoende opvangcapaciteit bij het COA ontstaat. Dat zal een belangrijke
bijdrage leveren aan het voorkomen van deze onwenselijke vormen van
noodopvang.
Tijdens het debat over de huisvesting van vergunninghouders hebben de
leden van de DENK-fractie kennisgenomen van de antwoorden van de
Staatssecretaris op vragen over buffercapaciteit. De leden van de
DENK-fractie wensen te vragen hoeveel buffercapaciteit aan opvanglocaties er in een gemiddelde situatie door het COA wordt aangehouden en
hoeveel deze buffercapaciteit aan opvanglocaties bedraagt ten opzichte
van de totale capaciteit in een gemiddelde situatie. Voorts wensen de
leden van de DENK-fractie te vragen of in retrospectief deze aangehouden
buffercapaciteit als voldoende wordt geacht door de regering, of dat de
regering de mening is toegedaan dat in de toekomst een grotere
buffercapaciteit aangehouden moet worden. Ook wensen de leden van de
DENK-fractie te vragen hoe flexibele woningen in de toekomst ingezet
worden als buffercapaciteit en of daar al concrete aantallen over te delen
zijn.
Sinds 2021 zijn er middelen beschikbaar voor het COA om buffercapaciteit
aan te houden. Gezien de druk op opvangcapaciteit is het nog niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

17

mogelijk geweest om buffercapaciteit te realiseren. Alle nieuwe opvangplekken die nu worden gerealiseerd worden meteen benut. Wel onderzoekt het COA de mogelijkheid om locaties te realiseren die ook voor
andere doelgroepen, zoals studenten (tijdelijk) inzetbaar zijn wanneer het
aantal asielzoekers afneemt. In dat geval gaat het echter om het gebruik
van een COA-locatie voor tijdelijke huisvesting; niet de realisatie van
flexwoningen.
Het lid van de BBB-fractie heeft met toenemende bezorgdheid kennisgenomen van de brief van de regering over de gezamenlijke opgave opvang
en huisvesting vergunninghouders.
Het lid van de BBB-fractie neemt waar dat in de meeste gemeenten de
wachttijden voor een sociale woning nog steeds oplopen, vaak tot 10 jaar
of meer. Dit komt enerzijds door een tekort aan nieuw beschikbare
woningen, anderzijds door een toenemend percentage woningen dat niet
regulier beschikbaar is. De woonvraag van burgers met urgentieverklaringen, bemiddeling voor burgers of instanties met een specifieke woonof zorgvraag die ook voorrang krijgen en vergunninghouders zorgt er voor
dat het aantal vrij beschikbare woningen voor jong en oud in de praktijk
nog lager uitpakt.
Het lid van de BBB-fractie ziet net als de regering dat de meest effectieve
manier om de druk op de COA-opvang te verlichten de uitstroom van
vergunninghouders naar huisvesting in gemeenten is. Dit is voor deze
nieuwe Nederlandse burgers bovendien de start van een waardevolle
bijdrage aan de Nederlandse samenleving. Als vergunninghouders te lang
in de opvang verblijven, belemmert dat hun integratie en participatie en
zijn zij niet optimaal beschikbaar voor de arbeidsmarkt.
Het lid van de BBB-fractie snapt de spagaat waarin de regering verkeert:
als je veel vergunninghouders voorrang geeft, gaat dat ten koste van lang
wachtende Nederlanders omdat er te weinig huizen zijn. Dus moeten er
meer huizen komen, maar dat gaat niet vanwege de door onszelfopgelegde stikstof beperkingen.
Volgens het lid van de BBB-fractie zijn we dit land langzaam aan het
vastreguleren. Dus blijft de enige voorlopige optie om de instroom aan de
voorkant te beperken, zodat het systeem ruimte krijgt om te ademen. Is de
regering het hier mee eens? Of ziet zij andere uitwegen om uit deze
vicieuze cirkel te komen?
De ambitie die het kabinet zichzelf in het coalitieakkoord heeft gesteld, is
om meer grip op migratie te krijgen. Het gaat daarbij om migratie in brede
zin; niet enkel asiel. Op dit moment is het migratiesaldo historisch gezien
erg hoog. Daarom is het van belang om te weten wie er binnenkom, wie
mag blijven, wie moet vertrekken en waarom het migratiesaldo hoog is.
De kabinetsinzet stoelt daarbij op twee pijlers die naast elkaar staan en
gelijktijdig en in samenhang worden uitgevoerd: het verbeteren en
versterken van legale migratie en parallel het beperken van irreguliere
migratie, bestrijden van overlast en misbruik en bevorderen van terugkeer
bij onrechtmatig verblijf. Het doel is om migratie zoveel mogelijk
gestructureerd te laten verlopen en om ongewenste migratiebewegingen
zoveel mogelijk te beperken. Dat is nodig om de druk op voorzieningen,
zoals huisvesting, te beperken en het draagvlak voor migratie in de
samenleving te behouden en versterken. Daarbij heeft het kabinet steeds
oog voor de vraag in hoeverre migratie aansluit bij de draagkracht en
behoefte van de Nederlandse samenleving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

18

Het lid van de BBB-fractie vindt dat we moeten zorgen dat vergunninghouders een plek krijgen om te wonen, zodat ze kunnen werken en
integreren in de samenleving. Maar dit mag niet ten koste gaan van
Nederlanders die al jaren op een woning wachten. Dat is oneerlijk. Ook zij
hebben dringend woningen nodig. En zij wachten al veel langer.
Volgens het lid van de BBB-fractie zijn dan ook onorthodoxe maatregelen
nodig om dit probleem aan te pakken. Maatregelen met oog voor de
vergunninghouders, we zoeken ruim 14.000 plekken in 2022, maar ook
met oog voor al die burgers die al jaren op een woning wachten. Een
noodplan waarbij huisvesting voor vergunninghouders en draagvlak
onder en huisvesting voor de reeds hier wonende Nederlanders
samengaan en het uitgangspunt zijn. Vindt de regering het ook een goed
idee om flexibele huisvesting te plaatsen waarbij iedere gemeente per
plek voor een vergunninghouder ook flexibele huisvesting plaatst met
twee plekken voor reguliere woningzoekenden? En vindt de Minister het
ook een goed idee om hierbij aan die gemeenten een premie van 15.000
euro te verstrekken voor iedere gerealiseerde plek via dit systeem?
Ik vind gemengde woonvormen ook bij flexibele huisvesting van belang,
mede omdat dit het lokale draagvlak voor dergelijke projecten vergroot.
Daarom heb ik hiervoor bij de eerder genoemde regelingen expliciet
ruimte gelaten. Gemeenten hebben daar ook gebruik van gemaakt. De
wenselijke verhouding tussen verschillende doelgroepen kan het best
lokaal bepaald worden, aan de hand van de situatie op de lokale woningmarkt. Vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wordt via regelingen alleen een bijdrage gegeven als er een
financieel tekort is en projecten voldoen aan de per regeling gestelde
voorwaarden. Generiek een premie van 15.000 euro geven aan
gemeenten per gerealiseerde plek is wat mij betreft nu niet aan de orde.
Het lid van de BBB-fractie meent dat een forse investering gewenst is en
getuigt van gezond verstand om dat deze ten goede komt aan het
draagvlak voor huisvesting van vergunninghouders en ook nog eens een
impuls geeft aan de Nederlandse economie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 847, nr. 929

19