Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 812

Wijziging van onder meer de Wet educatie en
beroepsonderwijs inzake regionale
samenwerking voortijdig schoolverlaten en
jongeren in een kwetsbare positie

Nr. 8

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 maart 2018
Scholen en gemeenten zijn – dankzij alle door hen verrichte inspanningen
de afgelopen jaren – klaar om de stevige samenwerking rondom
voortijdig schoolverlaten (vsv) nog verder te verbreden naar een integrale
aanpak voor alle minder zelfredzame jongeren. Minister Slob voor
Basisonderwijs, Voortgezet onderwijs en Media (BVOM) en ik zijn daarbij
hun partners. Samen zetten we ons in om alle jongeren gelijke kansen te
kunnen bieden in het onderwijs, op de arbeidsmarkt en in de samenleving. In deze brief leest u met welke maatregelen wij scholen en
gemeenten ondersteunen:
– In het bestuursakkoord heb ik met de mbo-sector afgesproken dat in
de nieuwe kwaliteitsafspraken minder zelfredzame studenten één van
de landelijke prioriteiten zal zijn. De huidige systematiek van beloning
van het terugdringen van vsv zal daarbij – met behoud van ambitie –
op de schop gaan en in een bredere context plaatsvinden waarbij ook
doorstroom op school en naar werk van deze studenten wordt
betrokken;
– Verder heb ik in het bestuursakkoord afgesproken dat de afschaffing
van de cascadebekostiging vanaf 1 januari 2019 geleidelijk over de
periode van 3 jaar wordt doorgevoerd;
– Het regionaal investeringsfonds mbo zal ik continueren, waarbij ik
specifiek aandacht zal blijven vragen voor regionale samenwerking
tussen onderwijs en bedrijfsleven voor studenten uit de entreeopleiding.
– Minister Slob en ik werken gezamenlijk met de vo- en mbo-sector in
het programma Sterk beroepsonderwijs aan de overgang van het vo
naar het mbo;
– Voor jongeren die niet meteen een diploma halen maak ik het mogelijk
dat zij een vakcertificaat kunnen behalen. Met meer maatwerk in het
beroepsonderwijs zal het voor hen gemakkelijker zijn om later in hun
loopbaan alsnog een diploma te behalen;

kst-34812-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 812, nr. 8

1

–

Om de samenwerking tussen scholen uit het mbo, v(s)o, gemeenten,
de arbeidsmarkt en het zorgdomein te versterken zal uw Kamer dit
voorjaar het wetsvoorstel1 gericht op een structurele borging van de
vsv-aanpak behandelen.

De succesvolle vsv-aanpak heeft ervoor gezorgd dat meer jongeren een
startkwalificatie halen waarmee zij hun kansen op werk en economische
zelfstandigheid vergroten.2 In 2002 verlieten nog 71.000 jongeren tussen
12 en 23 jaar het onderwijs zonder een startkwalificatie te hebben
gehaald.3 Scholen en gemeenten hebben dat aantal teruggebracht tot
23.793 nieuwe vsv’ers in 2017, wat vrijwel gelijk is aan het jaar
daarvoor.4De uitval moet echter verder omlaag, in het belang van de
toekomst van de jongeren. Om de kabinetsdoelstelling van verdere
reductie naar 20.000 duizend vsv’ers in 2020 te behalen is dus nog genoeg
werk aan de winkel.
Anne (19 jaar) volgde een entreeopleiding in de beroepsopleidende
leerweg (bol). Door een instabiele en onveilige thuissituatie vond ze
het moeilijk om zich op school te concentreren. Anne wilde heel
graag aan het werk in een restaurant, maar gaf aan het niet vol te
houden op school. Daarom heeft Anne zelf een baan bij een
restaurant gevonden en in overleg met haar zorgcoördinator
besloten om haar opleiding in de beroepsbegeleidende leerweg (bbl)
voort te zetten. Anne ging 4 dagen in de week werken in het
restaurant en had veel contact met begeleiders van school en de
gemeente. Dat ging heel goed, maar door haar thuissituatie,
geldproblemen en het lastig kunnen vinden van huisvesting lukte het
niet om de lessen op school te volgen. Anne zag het niet meer zitten
en wilde stoppen met school. De zorgcoördinator en Anne gingen
samen met een maatschappelijk werker, psycholoog en een
jobcoach van de gemeente op zoek naar een oplossing. Anne is
gestopt met de opleiding, maar heeft nu wel woonruimte en een
vaste aanstelling bij het restaurant. Daar volgt ze nu intern een
opleiding, zodat ze volwaardig mee kan draaien in het bedrijf en
mogelijk verder door kan groeien.
Ondanks de forse daling van het aantal uitvallers is het halen van een
diploma of het vinden van werk voor een kleine groep jongeren in alle
onderwijsniveaus helaas niet zo vanzelfsprekend. Door de uiteenlopende
problemen waar ze mee kampen, zoals een beperking, lastige thuissituatie
of schulden, zijn ze (tijdelijk) minder zelfredzaam en hebben ze een extra
steun in de rug nodig om hun talenten te ontplooien, werk te vinden en te

1

Kamerstuk 34 812, nr. 2.
CPB, 2018, De waarde van startkwalificatie op de arbeidsmarkt, Den Haag. Uit dit onderzoek
blijkt dat jongeren met een startkwalificatie 1,5 keer vaker werk vinden dan jongeren zonder
startkwalificatie.
3
Een startkwalificatie is een diploma op niveau havo, vwo of mbo niveau 2 en hoger.
4
Vorig jaar is gemeld dat 22.948 jongeren zonder startkwalificatie het onderwijs hebben
verlaten. Dankzij een kwaliteitsslag is voor het eerst gebruik gemaakt van een volledig
geautomatiseerd proces bij de bestandsvergelijking t.b.v. de vsv-telling. Daardoor zijn alle
inschrijvingen nu nog scherper in beeld en zijn onterechte of dubbele inschrijvingen uit de
vsv-bestanden gehaald. Als het geautomatiseerde proces voor de cijfers van 2015/2016 was
gebruikt, zou het voorlopige cijfer over 2015/2016 op 23.522 zijn uitgekomen. Alle informatieproducten over vsv in 2015/2016 zijn gebaseerd op de oude – niet geautomatiseerde –
systematiek. Dit geldt ook voor de berekening van de bekostiging van de individuele instellingen m.b.t. de resultaten over 15/16.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 812, nr. 8

2

behouden.5 Om ook deze jongeren te helpen zijn niet alleen durf en
creativiteit nodig, maar vooral een brede samenwerking tussen onderwijs,
leerplicht/RMC, de dienst Werk en Inkomen, en partijen uit het
zorgdomein. Door haar doorzettingsvermogen lukte het Anne om werk te
vinden, maar ze kreeg daarbij ook de steun in de rug bij het vinden van
werk. De afgelopen jaren hebben deze partijen in het hele land grote
stappen gezet om de samenwerking te verbeteren en dit soort initiatieven
op te zetten.
Samen met Minister Slob en in afstemming met de Ministers van SZW,
VWS en J&V wil ik deze ontwikkeling nog een stap verder brengen door in
het hele land partners de ruimte te geven om die creativiteit te tonen. In
deze brief licht ik deze aanpak nader toe.
Aandacht voor het bestrijden van vsv blijft nodig
Door de succesvolle vsv-aanpak halen meer jongeren een startkwalificatie
en hebben zij meer perspectief op werk. Vanaf 2008 heeft de regering dit
gestimuleerd met het programma «Aanval op de Uitval» door scholen en
gemeenten subsidie te geven om op regionaal niveau maatregelen te
nemen om uitval te bestrijden. Maar ook door individuele scholen een
financiële beloning te geven als ze het uitvalpercentage wisten terug te
dringen. Deze aanpak heeft geleid tot een stevige samenwerking tussen
scholen, gemeenten en andere partners in de regio voor jongeren.
Door vroeg te interveniëren kunnen we voorkomen dat jongeren uitvallen.
Dankzij de informatievoorziening over verzuim en uitval, is in beeld welke
jongere begeleiding nodig heeft. Met het verschijnen van deze brief
komen ook alle uitvalcijfers beschikbaar voor de scholen, gemeenten en
regio’s (via de portal www.onderwijsincijfers.nl). De stabilisering van het
aantal nieuwe vsv’ers in 2017 laat zien dat er een groep jongeren met
complexe problematiek is voor wie blijvende aandacht nodig is. Specifiek
de omvang van de uitval in niveau 3 en 4 blijft een aandachtspunt. Het
grootste deel van de uitvallers komt uit het mbo en is ouder dan 18 jaar.6
Ik roep alle betrokkenen op om met behulp van deze gegevens een
analyse te maken van waar de uitval plaatsvindt en daarop gepaste actie
te nemen om de uitval verder terug te dringen.
De RMC-functie7 van de gemeente pakt steeds meer de coördinerende rol
in de regionale samenwerking op en zoekt de verbinding met partners uit
het arbeidsmarkt- en zorgdomein. Om de samenwerking in de regio
structureel een extra duw in de rug te geven behandelt uw Kamer dit
voorjaar een wetsvoorstel gericht op de borging van de aanpak van
voortijdig schoolverlaten.8 Het wetsvoorstel brengt scholen en gemeenten
in positie om samen maatregelen te nemen die niet alleen vsv
voorkomen, maar minder zelfredzame studenten ook helpen bij de

5

De term «minder zelfredzame jongeren» is breed te definiëren als jongeren die extra hulp
nodig hebben om op de juiste plek te komen en te blijven: school, werk, zorg of een combinatie
daarvan. Daarbinnen bevinden zich bepaalde groepen die de afgelopen jaren specifiek zijn
afgebakend, zoals (potentiële) vsv’ers en jongeren in een kwetsbare positie, welke een groter
risico lopen om uit te vallen tijdens de overstap naar vervolgonderwijs of werk. Het is van
belang dat scholen en gemeenten zich onverminderd in blijven zetten voor de maatregelen die
zijn ingezet voor jikp en de aanpak van vsv en blijf ze daarbij ondersteunen met onder andere
beleid, financiële middelen en informatieproducten.
6
Net als het jaar daarvoor verliet in 2016/2017 slechts 0,4% van de vo-leerlingen het onderwijs
verlaten zonder een startkwalificatie te hebben gehaald. Het gros van de vo-leerlingen haalt
dus een diploma op havo- vwo-niveau of studeert, na uitstroom zonder diploma, door op het
mbo.
7
Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten.
8
Kamerstuk 34 812, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 812, nr. 8

3

overstap naar vervolgonderwijs, de arbeidsmarkt of naar een combinatie
van werk en leren, al dan niet geflankeerd door zorg.
De regering wil jongeren meer mogelijkheden tot ontplooiing en een beter
perspectief op werk bieden. De Staatssecretaris van VWS verkent, samen
met de Staatssecretaris van SZW, Minister Slob en mij, hoe een
maatschappelijke diensttijd hen kan helpen zich persoonlijk te ontwikkelen, nieuwe vaardigheden te leren, een netwerk op te bouwen en
werkervaring op te doen. De maatschappelijke diensttijd kan ook minder
zelfredzame jongeren aanzetten tot het volgen van een opleiding en het
behalen van een startkwalificatie. Ik denk hierbij met name aan jongeren
die ouder zijn dan 18 jaar en dus niet meer kwalificatieplichtig zijn.
In de beantwoording van de vragen bij de begroting voor 2018 heb ik
aangegeven in deze brief nader in te gaan op de verandering in de
instroom in het mbo als gevolg van de invoering van de kwalificatieplicht.9 De instroomgegevens laten geen noemenswaardige verandering
zien. De piek van het effect van de invoering van de kwalificatieplicht
(verhoogde instroom) ligt in 2008. Er is een lichte stijging te zien in het
aantal 17-jarigen dat instroomt, namelijk met 2.662 deelnemers op een
totaal van ruim 40.000 instromers. In de jaren erna volgt de instroom in
het mbo weer de oude trend.
Minder zelfredzame studenten als prioriteit in de kwaliteitsafspraken
De ondersteuning van minder zelfredzame studenten in het onderwijs en
bij het vinden en behouden van werk is één van de drie landelijke
speerpunten in de nieuwe kwaliteitsafspraken. De nieuwe tranche
kwaliteitsafspraken zijn een belangrijk onderdeel van het bestuursakkoord
dat ik op 7 februari met de mbo-sector heb gesloten. Iedere school stelt
een kwaliteitsagenda met speerpunten op en doet dat samen met de
partners uit haar werkgebied. Een onafhankelijke commissie kijkt daarbij
of de kwaliteitsagenda’s met gemeenten, werkgevers en andere partners
zijn afgestemd. Voor het mbo als geheel is op jaarbasis ruim € 400 mln.
beschikbaar voor de kwaliteitsagenda’s.
In tegenstelling tot de huidige afspraken zal ik mbo-scholen met de
nieuwe kwaliteitsafspraken niet meer apart belonen voor het tegengaan
van uitval. In plaats van een aparte beloning voor vsv beloon ik
mbo-scholen als zij de door hen in betrokkenheid van externe partners
gestelde doelen realiseren. Specifiek voor de ondersteuning van minder
zelfredzame studenten zijn het verhogen van de doorstroom van de entree
opleiding naar mbo niveau 2, van niveau 2 naar niveau 3 en het voorbereiden van jongeren op de arbeidsmarkt belangrijke uitdagingen. De
doorstroom van entreestudenten naar niveau 2 is de afgelopen twee jaar
gestegen van 68 procent naar 74 procent. De doorstroom van niveau 2
naar niveau 3 blijft stabiel rond 60 procent. Van de studenten met een
entreediploma heeft slechts 56 procent een jaar na diplomering een baan
van meer dan 12 uur per week; voor studenten met een diploma op
niveau 2 is dat 76 procent. Daarom zal ik mbo-scholen vragen om in de
kwaliteitsagenda’s in samenspraak met werkgevers en gemeenten
maatregelen te nemen om dit te verbeteren.

9

Kamerstuk 34 775 VIII, nr. 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 812, nr. 8

4

Stevig inzetten op betere samenwerking van onderwijs met
bedrijfsleven
Naast het sluiten van kwaliteitsafspraken stimuleer ik scholen, gemeenten
en werkgevers ook via het regionaal investeringsfonds mbo om studenten
uit de entreeopleiding en niveau 2 de overstap naar werk te laten maken.
Dat doen ze door jongeren in de praktijk te laten leren, daar goede
begeleiding op te zetten, en ze perspectief op een baan te bieden. Ieder
heeft daar een rol en verantwoordelijkheid in en neemt die ook. In 2015,
2016 en 2017 hebben zeven samenwerkingsverbanden voor entree
onderwijs een subsidiebedrag toegekend gekregen. Een goed voorbeeld
hiervan is GreenPort GroenStart.
Het Clusius College, werkgevers en 18 gemeenten in Noord-Holland
Noord werken onder de naam GreenPort GroenStart samen om
jongeren die zijn vastgelopen op school te laten leren en werken in
de agrarische- of groene sector. Het traject is bedoeld voor jongeren
die buiten en in de praktijk willen werken. Door uit te gaan van de
mogelijkheden van jongeren kan maatwerk worden geleverd. Na het
behalen van het Entreediploma kunnen studenten doorstromen naar
niveau 2. Gediplomeerde jongeren worden ook geholpen bij het
vinden van werk.
De gewijzigde motie van de leden Kwint en Özdil roept op om een proef te
starten om studenten uit de entreeopleiding en niveau 2 twee jaar te
begeleiden bij de start op de arbeidsmarkt.10 In de praktijk gebeurt dit al.
Onder meer het Drenthe College werkt al samen met gemeentes door
gemeentelijke jobcoaches in het mbo te laten werken om studenten al op
school te ondersteunen bij het vinden van werk. Ik bekijk nu samen met
de MBO Raad, Ingrado, Divosa en SBB hoe de proef te starten en te leren
van de initiatieven die er al zijn. Een flink aantal regio’s heeft al interesse
getoond. Ik informeer uw Kamer in juni over de opzet van deze proeven.
Jongeren die (nog) geen startkwalificatie kunnen halen ondersteun ik
door:
– De mogelijkheid te bieden om een vakcertificaat te krijgen van de
mbo-school. Dat vakcertificaat moet op een voor werkgevers inzichtelijke manier beschrijven wat iemand wél kan en kent. Voor het
zomerreces zal ik uw Kamer informeren over de concrete vormgeving
van het vakcertificaat en het invoeringstraject.
– Het samenhangend pakket aan maatregelen uit het bestuursakkoord
met de mbo-sector uit te voeren. Dat moet leiden tot meer flexibilisering in het opleidingsaanbod. Voor uitgevallen jongeren moet de route
terug naar het onderwijs immers open blijven, al dan niet in combinatie met een baan. Dat vraagt van instellingen de nodige flexibiliteit in
de organisatie, bijvoorbeeld als het gaat om instroommogelijkheden of
het bieden van een onderwijsprogramma op maat, passend bij eerder
opgedane kennis en (werk)ervaring. Samen met de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid stuur ik uw Kamer een brief met
maatregelen gericht op het stimuleren van een leven lang ontwikkelen.
Een algemeen overleg hierover is op 13 maart gepland.
Zorgen voor soepele overgangen in het onderwijs
Minister Slob en ik willen de samenwerking tussen het praktijkonderwijs
(pro) en mbo bevorderen. Indien het past bij de leerling, moet het
gemakkelijker worden door te kunnen stromen naar het mbo en de
arbeidsmarkt. Steeds meer leerlingen uit het pro en vso leren al door op
10

Kamerstuk 34 775 VIII, nr. 120.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 812, nr. 8

5

het mbo. Uiteindelijk haalt ruim een kwart van alle pro-leerlingen een
diploma op mbo niveau 2.11 Toch geven scholen uit het pro en mbo aan
dat pro-leerlingen soms lastig de overstap naar het mbo maken en het
risico lopen om uit te vallen. Aan de hand van het bijgevoegde
onderzoek12 naar doorstroom van het pro naar mbo brengen wij samen
met pro- en mbo-scholen de mogelijkheden tot verbetering in beeld.
Pro-scholen dragen bij aan dit succes door samen met leerlingen en
ouders te kijken of een leerling de overstap naar vervolgonderwijs kan
maken of beter op zijn/haar plaats is op de arbeidsmarkt. De samenwerking tussen praktijkscholen en mbo-scholen in Friesland is hiervan een
goed voorbeeld. Daarnaast stromen vso-leerlingen vaker door naar niveau
3 en 4 in het mbo. Van de vso-leerlingen die naar het mbo gaan haalt 62%
binnen 4 jaar een mbo-diploma. Onze ambitie is dat dit percentage
omhoog zal gaan. Het is positief om te zien dat een groot deel van de oud
vso-leerlingen in het mbo een diploma haalt op een hoger niveau dan
waarop zij instroomden.13
Minister Slob en ik werken aan het verbeteren van de aansluiting tussen
het vmbo en mbo. Het is goed om te zien dat de nieuwe wet die de
toelating tot het mbo regelt, mbo-scholen ertoe heeft gebracht het
toelatingsbeleid aan te passen. Veel mbo-scholen passen nu nog
nadrukkelijker dan voorheen de filosofie van een «warm welkom» toe. Een
goed voorbeeld hiervan is het ROC Midden Nederland, dat handelt uit het
principe dat iedere student welkom is. De intakers kijken naar wat de
student wel kan en begeleiden hem of haar naar de juiste plek. Met het
programma Sterk Beroepsonderwijs zorgen we ervoor dat het vmbo,
waaronder ook het vso, en mbo worden erkend als onderwijs met
perspectief, dat ruimte biedt voor verschillen en dat trots op praktijkgericht leren uitstraalt. Het moet in 2021 voor vmbo-bb leerlingen mogelijk
zijn om in de regio waar deze leerling naar school gaat een opleiding mbo
niveau 2 af te ronden binnen het vmbo. Het mbo blijft hierbij verantwoordelijk voor de examinering en diplomering. Jongeren hebben zo minder
last van twee verschillende onderwijssystemen en kunnen met minder
drempels door naar een startkwalificatie. Dit voorjaar ontvangt u een brief
met nadere toelichting op het programma Sterk Beroepsonderwijs en de
vertaling van maatregelen vmbo-mbo uit het regeerakkoord (bijlage bij
Kamerstuk 34 700, nr. 34).
Werken aan stevigere verbinding tussen onderwijs en zorg
Om de samenwerking tussen mbo-scholen, gemeenten en andere
partners voor studenten die (zorg)ondersteuning nodig hebben te
stimuleren, heb ik maatregelen als het eerder genoemde wetsvoorstel vsv
en de kwaliteitsafspraken in voorbereiding. In West-Brabant laten scholen
zien wat die samenwerking op kan leveren.
In West-Brabant hebben vo-scholen, mbo-scholen en gemeenten de
handen ineen geslagen om het zorgwekkend ziekteverzuim terug te
dringen. Hiervoor hebben ze de M@ZL-aanpak gestart, wat staat
voor Medische Advisering van de Ziekgemelde Leerling. Als een
leerling vaak door ziekte afwezig is, gaat de mentor snel met de
leerling in gesprek en stuurt hem/haar door naar de GGD-arts.
Doordat de GGD-arts al in een vroeg stadium wordt ingeschakeld,
kan de jongere snel worden geholpen. Door de samenwerking van
school, leerplichtambtenaren en GGD-artsen zijn het zorgwekkend
11

KBA Nijmegen, 2018, Doorstroom van praktijkonderwijs naar mbo, 2018, blz. 28.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
13
https://www.onderwijsincijfers.nl/themas/transities-in-het-onderwijs/studiesucces-van-pro--envso-leerlingen/studiesucces-van-vso-leerlingen
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 812, nr. 8

6

ziekteverzuim en doorverwijzing naar zwaardere vormen van
(jeugd)zorg in West-Brabant teruggelopen, en vallen minder
jongeren uit. Het project M@ZL laat zien dat studenten erbij gebaat
zijn als het mbo ook partners van buiten de instelling, zoals uit de
jeugdgezondheidszorg, bij het vormgeven van het ondersteuningsaanbod betrekt.
Samen met de MBO Raad kijk ik, op basis van aanbevelingen van het
Nederlands Jeugdinstituut, hoe we betrokkenen kunnen ondersteunen bij
het vormgeven van de samenwerking rondom passend onderwijs. Uit
onderzoek blijkt dat in het mbo sprake is van een toegenomen bewustzijn
dat studenten met een ondersteuningsbehoefte extra aandacht behoeven,
zowel tijdens de intake als tijdens het verloop van de opleiding.14
Tegelijkertijd heeft minder dan de helft van de instellingen regelmatig
overleg met gemeenten over passend onderwijs, terwijl hier voor beiden
een grote meerwaarde in kan zitten. Het schoolmaatschappelijk werk is
stevig ingebed in de zorgstructuur van het mbo. Schoolmaatschappelijk
werkers zijn de verbindende schakel tussen de ondersteuners binnen het
mbo en zorgaanbieders buiten de instelling. Dat blijkt ook uit de bijgevoegde evaluatie van het schoolmaatschappelijk werk in het mbo.15 Om
de afstemming met gemeenten te stimuleren voeg ik de huidige middelen
(€ 15 mln.) die eerst via een subsidie werden verstrekt, toe aan het budget
voor de kwaliteitsafspraken. Mbo-scholen betrekken gemeenten namelijk
bij de vormgeving van de kwaliteitsagenda’s, waarmee de samenwerking
rondom het schoolmaatschappelijk werk een stimulans krijgt.
Ik ga samen met onze partners onderzoeken hoe we knelpunten van
integrale voorzieningen op het gebied van onderwijs, zorg en vinden van
werk op kunnen lossen. Voor een kleine groep jongeren met zware
problematiek op verschillende vlakken is die oplossing hard nodig. Net als
in Amsterdam werken veel scholen en gemeenten al lange tijd samen in
speciale gezamenlijke voorzieningen, maar lopen tegen de grenzen van
wat mogelijk is aan.
De Amsterdamse Plus en ROC op Maat zijn onderwijsvoorzieningen
voor 600 jongeren tussen 16 en 27 jaar die gedurende het schooljaar
uitvallen binnen het onderwijs, dagbesteding of uit een hulpverleningsinstantie komen. Het zijn jongeren met vaak zware gedragsproblematiek die worden behandeld door een jeugdzorginstelling en/of
worden begeleid door reclassering, politie en justitie. Ze krijgen
mbo-onderwijs in groepen van maximaal 13 leerlingen, waarbij ze
worden begeleid door een vaste mentor. De school heeft een breed
ondersteuningsaanbod en werkt samen met instanties buiten de
school. Door de zware problematiek ligt het accent niet alleen op
onderwijs, maar helpt de school de jongeren om te re-integreren in
de samenleving en hebben ze veel zorg. Daarom willen de
gemeente, ROC van Amsterdam en ROC Top de voorziening
omvormen tot een integrale voorziening die een kwetsbare groep
jongeren helpt te re-integreren in de samenleving en tegelijkertijd
onderwijs en zorg biedt en ze daarna helpt bij het vinden van werk.
De ROC’s zijn met de gemeente in gesprek om te kijken hoe de
tijdelijk gefinancierde voorziening om kan worden gevormd tot een
brede basisvoorziening voor hele kwetsbare jongeren.

14
15

NRO, 2017, Evaluatie passend onderwijs.
KBA Nijmegen, 2018, Schoolmaatschappelijk werk in het mbo; een evaluatie van de invulling
en meerwaarde van SMW in het mbo, raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 812, nr. 8

7

Oproep: samen bereik je meer
Met deze maatregelen versterken we onze partners in de regio om minder
zelfredzame jongeren volwaardig deel te laten nemen aan de samenleving. Op de bestuurlijke Jongvolwassenentop van 27 november 2017
hebben gemeenten, maatschappelijke organisaties en ministeries uit de
domeinen onderwijs, werk, zorg, en veiligheid in een manifest aangegeven om de komende 4 jaar samen te zoeken naar slimme manieren om
ervaren knelpunten integraal aan te pakken, zodat ook minder zelfredzame
jongeren tussen de 16 en 27 jaar hun weg vinden naar onderwijs, werk of
andere zinvolle dagbesteding. In het Interbestuurlijk Programma hebben
alle overheden dit onderwerp benoemd als gezamenlijk thema in het
sociaal domein. Voor de minder zelfredzame jongeren werken partners in
een landelijke en regionale aanpak samen aan de oplossing van inhoudelijke knelpunten. Daar waar het meer fundamentele knelpunten betreft,
heeft de regering een interdepartementaal beleidsonderzoek16 in
voorbereiding. U kunt dit onderzoek rond de zomer van 2018 verwachten.
Ik heb er alle vertrouwen in dat de samenwerking in het hele land zich nog
verder gaat vormen tot een sluitende aanpak voor alle minder zelfredzame
jongeren. Daarom roep ik alle mbo-scholen op om samen met partners uit
het onderwijs, de gemeenten, werkgevers en anderen het lef te tonen om
ook minder zelfredzame studenten aan een diploma en/of baan te helpen.
Zodat niet alleen Anne uit de inleiding van deze brief, maar alle jongeren
die extra aandacht nodig hebben, trots kunnen zijn op wat ze bereikt
hebben.
Mede namens de Minister voor Basisonderwijs, Voortgezet Onderwijs en
Media,
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven

16

Bijlage bij Kamerstuk 34 775, nr. 80.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 812, nr. 8

8