Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

297
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de coronapersconferenties van het
kabinet (ingezonden 25 september 2023).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 24 oktober 2023).
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het artikel «Veel te veel technocratie, daar in Den
Haag»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Kunt u reflecteren op de analyse van de drie wetenschappers in het artikel die
de coronapersconferenties onder de loep namen, die zeggen dat die
onderhevig waren aan «hardnekkige technocratische framing»? Bent u het
daar, in retrospectief, mee eens?
Zo ja, onderkent u dan dus ook dat het kabinet – bewust – met veel te grote
stelligheid een wetenschappelijke waarheid rondom de coronamaatregelen en
de coronavaccinaties heeft gecreëerd, die er helemaal niet was? Waarom
heeft het kabinet zich bediend van deze communicatiestrategie? Zo nee,
waarom is dat volgens u niet zo? Kunt u een uitgebreide uiteenzetting geven?
Antwoord 2 en 3
De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) gaat in zowel zijn eerste als tweede
deelrapport over de aanpak van de coronacrisis uitgebreid in op de overheidscommunicatie en persconferenties van het kabinet. De kabinetsreacties
op beide deelrapporten reflecteren uitgebreid op de lessen die daaruit zijn
getrokken.2

1

de Volkskrant, 22 september 2023, «Veel te veel technocratie, daar in Den Haag» (https://
www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2023/veel-te-veel-technocratie-daar-in-den-haag~v900538/).
2
Kamerstuk 25 295, nr. 1827; en Kamerstuk 25 295, nr. 1999.

ah-tk-20232024-297
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Vraag 4
Onderkent u dat door deze manier van communiceren en het schermen met
«de wetenschap» als waarheid, de informatievoorziening naar – en beeldvorming van burgers over het coronabeleid en de coronavaccinaties zeer sterk
en feitelijk onjuist beïnvloed is en dat zij daarmee dus actief verkeerd zijn
voorgelicht door het kabinet? Zo nee, waarom is dat volgens u niet zo?
Waarom bent u van mening dat de burger wel eerlijk is geïnformeerd, terwijl
bewust (wetenschappelijke) informatie voor hen is achtergehouden?
Antwoord 4
Nee, ik onderken de stellingname in deze vraag niet. Naarmate er nieuwe
wetenschappelijke inzichten bekend werden, is dit open en transparant in de
publiekscommunicatie verwerkt.
Vraag 5
Onderkent u dat de informatie en de beeldvorming die door het kabinet
tijdens de persconferenties werd verspreid zeer belangrijk is geweest voor het
draagvlak voor de coronamaatregelen en de bereidheid van mensen om zich
te laten vaccineren tegen COVID-19? Zo ja, onderkent u dan dus ook dat als
het kabinet minder stellig een wetenschappelijke waarheid had verkondigd,
het coronabeleid waarschijnlijk veel minder goed was geaccepteerd en veel
minder mensen zich hadden laten vaccineren? Hoe heeft dit meegewogen in
de communicatiestrategie van het kabinet?
Antwoord 5
De persconferenties hadden tot doel om een breed publiek te informeren en
waren daarmee een belangrijk middel om draagvlak te creëren voor de
beleidskeuzes. Feitelijke informatie is en blijft het fundament van alle
overheidscommunicatie. Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan het zo
effectief mogelijk overbrengen van die feitelijke informatie.
Vraag 6
Onderkent u dat het kabinet «de wetenschap» en wetenschappers, zoals
leden van het Outbreak Management Team (OMT), bewust en op een onjuiste
manier heeft ingezet (onder andere bij de persconferenties) voor een agenda
die niet wetenschappelijk en medisch, maar voor een groot deel politiek
gestuurd was? Kunt u uitleggen wat hiervoor de beweegredenen waren en
vindt u niet dat deze wetenschappers hiermee onterecht een te grote
verantwoordelijkheid voor het coronabeleid in hun schoenen geschoven
kregen, terwijl deze aan het kabinet toebehoorde?
Antwoord 6
Nee, ik onderken de stellingname in deze vraag niet. Het Outbreak Management Team (OMT) was één van de adviseurs van het kabinet ten tijde van de
coronapandemie. Hun medisch-wetenschappelijke adviezen lagen mede ten
grondslag aan de gemaakte beleidskeuzes. Om de gemaakte beleidskeuzes te
kunnen onderbouwen, is ook verwezen naar deze adviezen. Het is mijn
verantwoordelijkheid om helder te communiceren over de inhoud van het
advies en het besluit dat op basis van het advies genomen is. De persconferenties hadden tot doel om mensen te informeren.
Vraag 7
Realiseert u zich dat heel veel mensen ervan uitgaan dat de overheid hen
voorziet van accurate en volledige informatie, dat zij op de overheid
vertrouwen om hen eerlijk voor te lichten in tijden van crisis en dat de
overheid daarmee dus een grote verantwoordelijkheid draagt om informatie
te verspreiden die eerlijk en (op dat moment) feitelijk juist is? Vindt u dat de
overheid deze verantwoordelijkheid heeft genomen, of had de communicatie
achteraf gezien wat u betreft anders gemoeten?
Antwoord 7
Dat realiseer ik mij terdege. Daarom is en blijft feitelijke en wetenschappelijk
gefundeerde informatie het fundament van alle overheidscommunicatie. Voor
een reflectie op de geleerde lessen verwijs ik u naar de kabinetsreactie op de
deelrapporten van de OvV (zie mijn antwoord op vraag 2 en 3).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Vraag 8
Kunt u uitleggen waarom het kabinet stelselmatig heeft volgehouden dat de
coronavaccinaties «de enige uitweg» uit de coronacrisis waren en «de
wetenschap» als onderbouwing en bewijs daarvoor aanvoerde, terwijl
diezelfde wetenschap ook liet zien dat er met betrekking tot de effectiviteit
van de coronavaccins om verspreiding van het SARS-COV-2-virus te
voorkomen en bescherming tegen dit virus te bieden, nog maar weinig met
enige zekerheid te zeggen viel? Waarom heeft het kabinet niet open en eerlijk
gecommuniceerd over de vele wetenschappelijke onzekerheden en onduidelijkheden met betrekking tot de coronavaccins en mensen daarmee actief
belangrijke informatie onthouden, op basis waarvan zij een beslissing
moesten nemen over het wel of niet ondergaan van een (experimentele)
medische interventie en de daarbij behorende risico’s?
Antwoord 8
Zie mijn antwoorden op de schriftelijke vragen van het lid Van Haga (Groep
Van Haga) van 6 juli 2022.3
Vraag 9
Aangezien er geen wetenschappelijke zekerheden waren over de effectiviteit
van de coronamaatregelen en de coronavaccinaties, maar in ieder geval wel
(wetenschappelijk) duidelijk was dat bepaalde (gezondheids)risico’s aan deze
interventies waren verbonden, waarom heeft het kabinet er dan voor gekozen
om bewust en actief deze risico’s te nemen, daar mensen niet transparant
over te informeren en bovendien niet uit te leggen dat de beleidskeuzes die
werden gemaakt uiteindelijk een politieke afweging en verantwoordelijkheid
waren, in plaats van een «wetenschappelijke»?
Antwoord 9
Zie mijn antwoorden op de schriftelijke vragen van het lid Van Haga van
13 oktober 20224 en 31 mei jl.5
Vraag 10
Kunt u uitleggen waarom het kabinet, nu de coronacrisis voorbij is, plotseling
niet meer «de wetenschap» als leidraad neemt en weigert te onderkennen dat
die wetenschap inmiddels in toenemende mate laat zien dat het coronabeleid
en de maatregelen niet effectief waren en veel schade hebben aangericht en
dat de mRNA-coronavaccinaties mogelijk hebben geleid en nog zullen
(kunnen) leiden tot (ernstige) gezondheidsschade?
Antwoord 10
Ik neem nadrukkelijk afstand van de stellingname dat het kabinet de
wetenschap niet meer als leidraad zou nemen. Het door de indiener
geschetste beeld dat wetenschappelijk onderzoek in toenemende mate zou
uitwijzen dat de coronamaatregelen en de COVID-19-vaccins niet effectief en
zelfs schadelijk zijn geweest, is misleidend. Ik ben hier in de beantwoording
van voorgaande schriftelijke vragen van het lid Van Haga al meermaals
uitgebreid op ingegaan.

3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3766, antwoord op vraag 15 en 16.
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 805, antwoord op vraag 4 t/m 6.
5
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2978, antwoord op vraag 5.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3