Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 301

Wijziging van de Wet op de huurtoeslag (recht
op huurtoeslag voor Oekraïense ontheemden)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 14 maart 2023
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag van de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken van 23 februari 2023. In het
navolgende ga ik, mede namens de Staatssecretaris van Financiën, in op
de vragen uit het verslag.
De leden van de SP-fractie vroegen of de regering kan aangeven welk
juridisch onderscheid te maken valt in het recht op huurtoeslag voor
Oekraïense ontheemden en andere ontheemden die niet vallen onder de
tijdelijke bescherming zoals vastgelegd in de richtlijn genoemd in de
memorie van toelichting en of de regering kan aangeven welke (groepen)
ontheemden op dit moment niet onder de genoemde richtlijn vallen en
dus via deze weg geen aanspraak kunnen maken op het recht op
huurtoeslag.
Voorts vroegen deze leden hoe deze Richtlijn 2001/55/EG zich verhoudt tot
ontheemden die vanwege conflicten, andere dan de verschrikkelijke
oorlog in Oekraïne, hun thuisland hebben moeten verlaten en of de
regering nader kan reflecteren op de bijzondere juridische status die volgt
uit Richtlijn 2001/55/EG.
De leden van de SP-fractie vroegen tot slot of expliciet kan worden
aangegeven hoe de regering de verschillen ziet tussen ontheemden
afkomstig uit Oekraïne en ontheemden uit andere conflictgebieden, en
waarom dan een verschil volgt in het toekennen van het recht op
huurtoeslag.
In het geval van een massale toestroom van ontheemden, kan de
Europese Unie maatregelen vaststellen rondom een gemeenschappelijk
stelsel voor tijdelijke bescherming. Bij Uitvoeringsbesluit van de Raad van
de Europese Unie kan vastgesteld worden dat er een massale toestroom
van ontheemden is. Een bepaalde groep ontheemden krijgt dan tijdelijke
bescherming en valt onder de specifieke Richtl(n 2001/55/EG, waarin is
vastgelegd welke voorschriften er zijn rondom de tijdelijke bescherming
van deze ontheemden. Zoals de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

kst-36301-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 301, nr. 6

1

op 8 maart 2022 schreef (Kamerstukken II 2021/22, 32 317, nr. 750) ligt een
dergelijke aanwijzing voor de hand wanneer sprake is van een massale
toestroom van ontheemden uit een gebied waardoor de nationale
asielsystemen overbelast dreigen te raken. Om dat te voorkomen, kan op
EU-niveau worden besloten dat de betrokken groep tijdelijke bescherming
geniet en daarmee een direct verblijfsrecht krijgt.
De voorschriften van Richtlijn 2001/55/EG houden onder andere in dat
deze ontheemden vanaf dag één dat zij in Nederland (en andere lidstaten)
verblijven toegang tot de arbeidsmarkt hebben, recht hebben op sociale
bijstand, financiële ondersteuning en medische zorg en recht hebben op
een fatsoenlijk onderkomen.
Een belangrijk verschil met vluchtelingen die niet tot de groep die
tijdelijke bescherming geniet, behoren, is dat ontheemden die tijdelijke
bescherming genieten direct rechtmatig verblijf houden in de Europese
Unie en in Nederland voor de duur van de tijdelijke bescherming. Deze
ontheemden komen hierdoor niet in aanmerking voor opvang door het
Centraal Orgaan Asielzoekers en worden in plaats daarvan direct
opgevangen door de gemeenten. De combinatie van het verblijfsrecht en
het recht om in Nederland te werken maakt dat ontheemden desgewenst
zelf in huisvesting kunnen voorzien. Zoals de Staatssecretaris van
Financiën – Toeslagen en Douane, de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en ondergetekende op 15 juni 2022 schreven
(Kamerstuk 36 045, nr. 95) kiest het kabinet er daarom voor om de
ontheemden die tijdelijke bescherming genieten aanspraak te laten maken
op huurtoeslag onder de reguliere voorwaarden die daarvoor gelden.
Op dit moment vallen enkel ontheemden die gevlucht zijn wegens het
gewapende conflict in Oekraïne onder de richtlijn 2001/55/EG. In de brief
van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid van 18 juli 2022 is deze
groep nader beschreven (Kamerstukken II 2021/22, 19 637, nr. 2945). Er
zijn door de Raad van de Europese Unie geen andere groepen
ontheemden op grond van Richtlijn 2001/55/EG aangewezen om tijdelijke
bescherming te krijgen. Dit betekent dat ontheemden uit andere landen
juridisch een andere status hebben dan Oekraïense ontheemden.
Ontheemden uit andere landen volgen de reguliere asielprocedure en zijn
daarbij gebonden aan opvang en huisvesting door het Centraal Orgaan
Asielzoekers. Als gevolg van het koppelingsbeginsel, waarin het recht op
sociale voorzieningen wordt gekoppeld aan een verblijfsvergunning,
hebben deze ontheemden pas aanspraak op huurtoeslag wanneer zij een
geldige verblijfsstatus hebben gekregen.
De Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 301, nr. 6

2