Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1157
Vragen van de leden Mei Li Vos en Kerstens (beiden PvdA) aan de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Staatssecretaris van Financiën
over het bericht «DHL: overheid dwingt ons tot aannemen zelfstandige
bezorgers» (ingezonden 9 januari 2017).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Staatssecretaris van Financiën (ontvangen 8 februari 2017).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «DHL: overheid dwingt ons tot aannemen
zelfstandige bezorgers»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Constaterende dat DHL stelt dat het liefst vaste mensen in dienst heeft
vanwege de kwaliteit, de uitstraling, de trainbaarheid van mensen en de
betrokkenheid bij het bedrijf, deelt u de mening dat vaste medewerkers meer
bieden op deze factoren? Wat vindt u van de stelling dat zelfstandigen vooral
ongeschikt zijn voor productiewerk?
Antwoord 2
Het kabinet kan zich voorstellen dat de genoemde factoren eerder door vaste
medewerkers dan door zelfstandigen aangeboden kunnen worden. Tegelijkertijd is het kabinet van mening dat elk bedrijf het beste zelf kan inschatten in
hoeverre werknemers of zelfstandigen meer bieden op die factoren.
Waar bezorgers een vrije keuze ervaren tussen de ene of de andere vormgeving van de arbeidsrelatie, en deze in overeenstemming is met wet- en
regelgeving, is het niet aan de overheid om ze de ene of de andere kant op te
dwingen. Ik vind het wel een zorgelijke ontwikkeling als steeds meer
werknemers worden vervangen door zelfstandigen, wanneer deze zelfstandigen in een afhankelijke positie verkeren en zich gedwongen zien om een
steeds lagere beloning te accepteren. Dat is dan ook een belangrijke reden
voor de Wet DBA die gericht is op het tegengaan van schijnzelfstandigheid.

1

ah-tk-20162017-1157
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://fd.nl/ondernemen/1180605/dhl-overheid-dwingt-ons-tot-aannemen-zelfstandigebezorgers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat vindt u ervan dat DHL het gevoel heeft te worden gedwongen om meer
met flexkrachten te werken, terwijl DHL dat eigenlijk niet wil? Welke
maatregelen zijn er genomen om de prikkel tussen enerzijds vaste werknemers en anderzijds flexkrachten en zzp’ers kleiner te maken, en welke
maatregelen zullen nog worden genomen?
Antwoord 3
Elk bedrijf heeft de vrijheid om te bepalen op welke wijze de arbeidsrelaties
van dat bedrijf worden vormgegeven. Wel is het kabinet van mening dat
voorkomen dient te worden dat keuzes worden gedreven door verschillen in
instituties (werknemer en zzp’er) in plaats van door gezamenlijke wensen van
werkenden en werk- en opdrachtgevers. Als het gaat om het verkleinen van
de verschillen tussen vaste en flexibele werknemers zijn met de Wet werk en
zekerheid verschillende maatregelen genomen om de verschillen te verkleinen. Zo is onder meer het wettelijke regime dat geldt voor tijdelijke- en
oproepcontracten aangescherpt en heeft een ieder (zowel vaste als tijdelijke
werknemers) bij beëindiging van de arbeidsovereenkomst na twee jaar
dienstverband recht op een transitievergoeding die lager is dan de vergoeding die de rechter voorheen toekende bij ontbinding van de arbeidsovereenkomst en veelal alleen voorbehouden was aan vaste werknemers.
Als het gaat om het verkleinen van het kostenverschil tussen werknemers aan
de onderkant van de arbeidsmarkt en zzp’ers merk ik op dat met ingang van
2017 dit verschil voor werknemers die tot 125% van het WML verdienen met
de invoering van het lage inkomensvoordeel (LIV) fors is verkleind. Voor
werknemers met een loon tussen 100% en 110% van het wettelijk minimumloon (WML) krijgt een werkgever 2.000 euro per jaar (bij 38 of meer gewerkte
uren gemiddeld per week), voor werknemers met een loon tussen 110% en
125% WML 1.000 euro. Voor deeltijders (minimaal 24 uur gemiddeld per
week) krijgt de werkgever LIV naar rato.
Vraag 4, 5
Hoe wordt voorkomen dat het uitstel van de handhaving van de Wet
Deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) ertoe leidt dat de prikkel
om met zelfstandigen te werken wordt vergroot in sectoren waarin dat
ongewenst is, zoals de postsector?
Wat gaat u doen tegen schijnzelfstandigheid in de postsector? Wat gaat u
doen om goedwillende werkgevers zoals DHL te beschermen tegen werkgevers die oneerlijke concurrentie bedrijven door te werken met fiscale
constructies en constructies met schijnzelfstandigen?
Antwoord 4, 5
Vraag 4 gaat er van uit dat het in bepaalde sectoren ongewenst zou zijn om
met zelfstandigen te werken. Die mening deelt het kabinet niet. Zolang sprake
is van echte zelfstandigheid en er dus feitelijk buiten dienstbetrekking wordt
gewerkt, is er (ongeacht de sector) geen aanleiding om die zelfstandigheid als
ongewenst aan te merken. Zoals in het antwoord op vraag 3 is aangegeven,
dienen keuzes gebaseerd te worden op gezamenlijke wensen van werkenden
en werk- en opdrachtgevers in plaats van verschillen tussen de instituties.
De handhaving van de Wet DBA is opgeschort tot in ieder geval 1 januari
2018, tenzij sprake is van kwaadwillenden. In de tussentijd wordt verkend wat
de mogelijkheden zijn om te komen tot een herijking van de criteria die
gelden voor het aannemen van het bestaan van een arbeidsovereenkomst.
Verder wijs ik in dit verband op de invoering van het LIV waar ik bij het
antwoord op vraag 3 ben ingegaan, welke maatregel het in dienst nemen van
werknemers aan de onderkant van de arbeidsmarkt kan bevorderen.
Vraag 6
Is het waar dat het werken met zelfstandigen 20 procent goedkoper kan
uitpakken dan werknemers in een vast dienstverband? Deelt u de mening dat
dit verschil bijdraagt aan de race naar de bodem als het gaat om arbeidsvoorwaarden? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 6
In bijgaande figuur is een vergelijking gemaakt van de belasting- en
premiedruk tussen zelfstandigen en werknemers bij vergelijkbaar netto
inkomen. Een dergelijke vergelijking van de belasting- en premiedruk is lastig,
omdat zzp’ers en werknemers niet zonder meer vergelijkbaar zijn, gelet op
onder meer de verschillende functies van hun inkomen, het verschil in
risicoprofiel en in de (collectieve) verzekeringspositie.
Deze vergelijking is eerder gemaakt in het kader van het IBO ZZP.2 Toen is de
vergelijking voor de situatie in 2015 weergegeven in figuur 3.33 van dat
rapport (zie bijlage 4 bij het IBO ZZP voor de verantwoording). In de in het
IBO ZZP opgenomen figuur is het verschil in belasting- en premiedruk tussen
de 24% en 43%, afhankelijk van het inkomensniveau, wanneer de aanname
gemaakt wordt dat een zzp’er reserveringen maakt voor pensioen, ziekte,
arbeidsongeschiktheid en leegloop. Wanneer aangenomen wordt dat een
zzp’er deze reserveringen niet (geheel) maakt, is het verschil flink groter. In de
kabinetsreactie4 op het IBO ZZP heeft het kabinet geconstateerd dat de
verschillen in regelgeving het voor werkenden relatief interessant maken om
als zzp’er te werken en voor werkgevers of opdrachtgevers om werk door een
zzp’er uit te laten voeren.
In het kader van de parlementaire behandeling van de Miljoenennota 2017 is
uw Kamer een geactualiseerde versie van die figuur gezonden.5 De hierna in
deze antwoordenset opgenomen figuur is opnieuw geactualiseerd op basis
van de laatst bekende cijfers. Zoals hiervoor bij het antwoord op vraag 3 is
aangegeven is met de introductie van het LIV dit verschil voor werknemers
tot 125% WML fors verkleind, wat bijdraagt aan het voorkomen van een race
to the bottom waar door de vragenstellers op wordt gedoeld. Dit is in de
figuur te zien door de relatief geringe extra loonkosten voor werknemers op
het minimumniveau.

2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2015/10/02/eindrapport-ibo-zelfstandigenzonder-personeel
Rapport ibo zelfstandigen zonder personeel, p. 38.
4
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2015/10/02/kamerbrief-nnb-volgt-naministerraad
5
Kamerstuk 34 550, nr. 44
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Figuur: Kosten IB-ondernemer en werknemer bij gelijk netto besteedbaar inkomen inclusief en exclusief reserveringen voor pensioen, ziekte,
arbeidsongeschiktheid en leegloop, 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4