Aan de Minister voor Rechtsbescherming

Directoraat-Generaal
Straffen en Beschermen
Directie Sanctie- en
Slachtofferbeleid
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl/jenv

WODC-onderzoek uitsluiting religieuze gemeenschappen

Datum
14 februari 2023
Ons kenmerk
4469293

Concipiënt

1.
Aanleiding
In uw kabinetsreactie op de petitie ‘Bestraf het Sociaal Doodverklaren bij de
Jehovah’s Getuigen’ van 17 mei 20221 heeft u het WODC-onderzoek naar uitsluiting
aangekondigd. Naar aanleiding van een vraag van het lid Van Nispen (SP) over het
onderzoek tijdens het commissiedebat Slachtofferbeleid van 1 juni 2022, heeft u
toegezegd de Tweede Kamer te informeren over de opzet en reikwijdte van het
onderzoek naar uitsluiting. Met bijgaande brief geeft u hier invulling aan.
2.
Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd akkoord te gaan met verzending van bijgaande brief aan de
Tweede Kamer.
3.

Kernpunten
December 2022 heeft het WODC een contract gesloten met de Open
Universiteit om het onderzoek naar uitsluiting uit te voeren.

Voor DGSenB is de positie van slachtoffers en betrokkenen die te maken
krijgen met uitsluiting relevant in het kader van toekomstig beleid.

Het doel van het onderzoek is om 1) zicht te krijgen op het fenomeen
uitsluiting en de gevolgen voor betrokkenen en 2) zicht te krijgen op
maatregelen in Nederland en in andere landen om met uitsluiting om te
gaan dan wel uitsluiting te voorkomen.

Aangezien u beleid ontwikkelt voor alle slachtoffers, ongeacht achtergrond
en context, betreft het een onderzoek naar het brede fenomeen van
uitsluiting van ex-leden door verschillende religieuze gemeenschappen. Er
worden geen uitspraken gedaan op het niveau van de gemeenschap.

De onderzoeksgroep bestaat uit sociaalwetenschappers en juristen.

Het onderzoek omvat bureauonderzoek, interviews en een internationale
rechtsvergelijking.

Verwachte oplevering van de onderzoeksresultaten is najaar 2023.


1

Tweede Kamerstukken, Vergaderjaar 2021-2022, 35925-VI, nr. 147.
Pagina 1 van 2

4.
Toelichting
Zie vorenstaande informatie.
4.1 Politieke context
In het debat Strafrechtelijke onderwerpen van 5 oktober 2022 verbond het lid
Van Nispen (SP) de aanpak van psychisch geweld (in de privésfeer) met het
fenomeen uitsluiting bij de gemeenschap van Jehovah’s Getuigen. Op basis van
de uitkomsten van het onderzoek Naar een aparte strafbaarstelling van psychisch
geweld? Voor- en tegenargumenten is het kabinet van mening dat er geen aparte
strafbaarstelling moet komen voor psychisch geweld en zet daarom in op
versterking van de strafrechtelijke aanpak van psychisch geweld binnen de
mogelijkheden die het Wetboek van Strafrecht reeds biedt. Desondanks pleitte
het lid Mutluer (PvdA) tijdens het debat Strafrechtelijke onderwerpen van 2
februari 2023 voor een internationale rechtsvergelijking. U bent toen bij het
standpunt gebleven dat een aparte strafbaarstelling niet nodig is om de
strafrechtelijke aanpak te verbeteren.

Directoraat-Generaal
Straffen en Beschermen
Directie Sanctie- en
Slachtofferbeleid
Datum
14 februari 2023
Ons kenmerk
4469293

Wat betreft het fenomeen uitsluiting zal in het onderzoek naar uitsluiting van exleden door religieuze gemeenschappen wel een internationale rechtsvergelijking
gemaakt worden om te bezien wat voor maatregelen getroffen kunnen worden.
Belangrijk is dat hierbij, naast strafrechtelijke maatregelen, ook gekeken wordt
naar civielrechtelijke en andere mogelijke maatregelen. Bovendien kunnen de
gevolgen van uitsluiting ook breder zijn dan enkel psychisch geweld. Zo spelen
discriminatoire aspecten mogelijk ook een rol.
4.8 Communicatie
De onderzoekers hebben begin februari 2023, in afstemming met DGSenB en het
WODC, een informatiebrief over het onderzoek naar uitsluiting gestuurd naar
relevante (koepels van) religieuze gemeenschappen.
5.

Informatie die zich niet leent voor openbaarmaking

5.1 Toelichting
De persoonsgegevens van de ambtenaren zijn niet openbaar ter bescherming van
de persoonlijke levenssfeer. Er is geen andere informatie die zich niet leent voor
openbaarmaking.

Pagina 2 van 2