4
Vragenuur: Vragen Marijnissen
Vragen van het lid Marijnissen aan de minister-president,
minister van Algemene Zaken over de afgeblazen verhuizing
van Unilever naar Rotterdam.
De voorzitter:
Dan zijn we nu toegekomen aan de vragen van mevrouw
Marijnissen namens de SP aan de minister-president — die
ik van harte welkom heet — over de afgeblazen verhuizing
van Unilever naar Rotterdam. Ik zie een aantal fractievoorzitters in de zaal, die waarschijnlijk gaan interrumperen.
Voor hen gelden dezelfde regels als voor anderen met
betrekking tot de duur van de interruptie. Die is 30 seconden.
Mevrouw Marijnissen.

Mevrouw Marijnissen (SP):
Jarenlang was hij erover in gesprek. 2 miljard had hij ervoor
over, en nog meer dan dat. Hij luisterde niet naar de ambtenaren, niet naar de deskundigen, niet naar de oppositie
en, misschien nog wel het ergste, hij luisterde niet naar de
mensen in het land. 2 miljard, plus zijn geloofwaardigheid,
had premier Rutte ervoor over; alles om zijn oud-collega's
van Unilever te behagen.
En nu? Nu wordt hij in zijn hemd gezet, voor schut gezet
door zijn eigen vrienden. Rutte bleef vasthouden, maar zijn
vrienden besloten anders. Unilever komt helaas toch niet
naar Nederland. Nu gaat deze premier, die altijd zei dat
deze maatregel heus niet voor één bedrijf genomen zou
worden, opeens de cadeaubon van 2 miljard aan buitenlandse aandeelhouders heroverwegen, omdat één bedrijf
anders besluit. Zo wordt duidelijk dat ons land helemaal
niet geregeerd wordt door Mark Rutte. Ons land wordt
geregeerd door Unilever. Deze premier gedraagt zich als
zijn loopjongen. Dat waar een heel land al een jaar lang
naar vraagt, krijgt Unilever met één telefoontje voor elkaar.
Een jaar lang verdedigde deze premier hier met ál zijn vezels
de maatregel. De hele oppositie kreeg een veeg uit de pan,
want we zouden onverantwoorde risico's nemen. Weet u
nog? De structuur van de economie zouden we op het spel
zetten, simpelweg omdat wij niet miljarden cadeau wilden
doen aan buitenlandse aandeelhouders, maar die wilden
investeren hier in de Nederlandse samenleving, daar waar
het hoort.
Voorzitter. Het is een schoffering van de volksvertegenwoordiging. Het is een minachting van de democratie. Uren,
dagen spraken we in dit parlement over het afschaffen van
de dividendbelasting. Maar de premier vertrok geen spier.
Hij zet hier het vertrouwen van mensen in deze premier op
het spel en misschien nog wel erger: het vertrouwen van
mensen in het functioneren van onze democratie. Wij willen
geen premier die zich voor het karretje van de multinationals laat spannen. Hoe denkt de premier nog geloofwaardig
te kunnen zijn en dit beschaamde vertrouwen te kunnen
herstellen?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Marijnissen

De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de minister-president.

Minister Rutte:
Voorzitter. Ik dank mevrouw Marijnissen voor deze vraag.
Deze coalitie probeert een aantal dingen te bereiken. Wij
willen investeren in de publieke sector, wij willen de lasten
verlichten voor de mensen in het land, en wij willen ook
zorgen voor een goed investeringsklimaat. Daarom is
onderdeel van het regeerakkoord en van alle plannen voor
volgend jaar een heel pakket gericht op het vestigingsklimaat in het land. Dat is gericht op banen, dat is erop gericht
bedrijven aan te trekken, bedrijven hier te behouden en
daarmee ook die gemoeide werkgelegenheid hier te
behouden. Daarbij gaat het niet alleen om hoofdkantoren,
maar ook om al die andere besluiten die bedrijven nemen.
Waar komen onze investeringen in research and development, de leveranciers van die bedrijven, de adviseurs die
ze inhuren, maar ook cateraars en schoonmakers, vandaan?
Het is dus van groot belang dat we in dit land grote internationale bedrijven hebben, maar ook heel veel bedrijven die
toeleveren zodat ook het midden- en kleinbedrijf ervan kan
profiteren.
De aankondiging van Unilever van afgelopen vrijdag is
teleurstellend. Dat is gewoon waar; het is echt teleurstellend. Het kabinet heeft gezegd dat het gek is om nu zomaar
door te stomen gegeven deze aankondiging. Het is een
relevant gegeven, en daarom hebben we besloten om even
opnieuw naar het hele pakket voor het vestigingsklimaat
te kijken.
Mevrouw Marijnissen (SP):
De premier geeft aan dat het raar is om nu zomaar door te
stomen. Maar mag ik hem eraan herinneren dat hij gewoon
doorstoomde toen zijn eigen ambtenaren zeiden dat het
niet deugde? Hij stoomde gewoon door toen alle economen
in Nederland zeiden: dit gaat niet werken. Hij stoomde
gewoon door toen hij van de complete oppositie een motie
van afkeuring aan zijn broek kreeg. Toen stoomde de premier gewoon door. Ik vraag me af: heeft de premier nou
van zijn fouten geleerd? En hoe gaat hij het nou doen? Want
mag dit keer de gekozen volksvertegenwoordiging er wel
wat van vinden, voordat minister-president Rutte de multinationals weer een ander cadeau in het vooruitzicht stelt
waar we dan aan vastzitten?
Voorzitter. We willen geen nieuw debacle over herinneringen aan memo's of memo's die er wel of niet zijn. Dus kan
de premier nu vast vertellen of hij al contact heeft met de
multinationals over wat daar dan in de plaats van zou
moeten komen? Is hij bereid om eerst met de Kamer hierover te spreken, voordat hij verdergaat op de heilloze weg
van de race naar beneden, om het multinationals steeds
meer naar de zin te maken ten koste van alles?
Minister Rutte:
Voorzitter. Dit hebben we gedaan in opdracht van de Kamer.
De Kamer heeft gevraagd aan partijen om te kijken of ze
het eens konden worden over een regeerakkoord. Dat is
uiteindelijk gelukt. Dat waren vier partijen: ChristenUnie,
D66, CDA en VVD. Het is een opdracht van de Kamer om

9 oktober 2018
TK 10

10-4-1

een kabinet te vormen. Onderdeel van de plannen van het
kabinet is dat wij zeggen: er moet een goed pakket komen
voor het bedrijfsleven. In dat pakket zit bijvoorbeeld ook de
aanpak van de brievenbus-bv's. Ik zag mevrouw Marijnissen
gisteren nog bij een concert van U2. Zij kent dat probleem
van de brievenbus-bv's; die willen wij aanpakken. Ik geloof
dat ze dat met mij eens is. Wat wil je uiteindelijk bereiken?
Dat banen hier blijven, dat banen hier komen en dat er
genoeg R&D-investeringen in dit mooie land zijn. Dat pakket
zat in het regeerakkoord.
Mevrouw Marijnissen heeft ook gevraagd naar de contacten.
In algemene zin geldt dat ik met heel veel mensen contact
heb: met vakbonden, met werkgevers, met ngo's, met
maatschappelijke organisaties, met bedrijven. Daar kunnen
we heel vaak open over zijn — dan staat het ook in de
openbare agenda — maar dat kan niet altijd. Dat kan alleen
als ook die organisaties openbaarheid accepteren.
Mevrouw Marijnissen (SP):
Ik vind dit ongelofelijk! De premier geeft gewoon geen
antwoord op de vraag. Een jaar lang gaat het hier al over
het afschaffen van de dividendbelasting en over 2 miljard.
Maar inmiddels gaat het over de vraag: wie is er eigenlijk
de baas in dit land? Dat zijn helaas niet de mensen. Het is
helaas niet de volksvertegenwoordiging. Het is zelfs niet
het kabinet. Het is Paul Polman van Unilever. Ik dacht toch
echt dat ik vandaag de premier naar de Kamer had gevraagd
om antwoord te geven op mijn vragen, maar ik luister nu
al minutenlang naar iemand die zich zo voor het karretje
van de multinationals heeft laten spannen dat hij het zelf
niet eens meer in de gaten heeft.
Voorzitter. Dat gaat zo niet. En ik weet dat het eigenlijk niet
kan, maar ik zou eigenlijk wel graag op dit moment een
motie in willen dienen.
De voorzitter:
Nee, dat kan niet.
Mevrouw Marijnissen (SP):
En als dat nu niet kan, dan zal ik het zeker doen op het
moment dat ik de gelegenheid daartoe krijg. Wij laten de
premier hier niet mee wegkomen, wij willen een premier
die er is voor álle Nederlanders.

afspraken gemaakt over een heel pakket gericht op ons
investeringsklimaat.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Marijnissen. Dan ga ik naar de heer
Wilders namens de PVV.
De heer Wilders (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Wie in de geschiedenisboekjes kijkt,
ziet dat er de afgelopen honderd jaar geen premier zo op
z'n bek is gegaan als premier Rutte. Hij is afgegaan als een
gieter, en niet een beetje! Hij heeft een mokerslag gekregen
van zijn eigen vriendjes van multinational Nederland. Hij
heeft de maatregel door de strot moeten duwen; het werd
"meloenen" genoemd door z'n coalitiegenoten. Niemand
in Nederland wilde die dividendmaatregel. Vervolgens is
zijn oude werkgever degene geweest, mevrouw de voorzitter, die hem het meest heeft vernederd. Die heeft gebeld
en gezegd: Mark, we lusten het niet; wel je geld maar we
komen niet naar Nederland. Dus voorzitter, ik heb eigenlijk
maar één vraag. Een premier die zo heeft geblunderd, die
zo af is gegaan, die niemand meer steunt, wat doet u hier
nog? Wat doet u hier nog? Waarom treedt u niet af?
Waarom gaat u niet gewoon weg en bevrijdt u Nederland
van de ellende die Mark Rutte heet?
Minister Rutte:
Nou, ik zie niet heel veel aanknopingspunten in deze vraag
om tot samenwerking met de heer Wilders te komen, dat
merk ik wel. Maar ik ga het toch maar niet doen, omdat het
nog niet af is. We hebben de afgelopen jaren vreselijk hard
gewerkt in dit land, ook met heel veel steun van de oppositie, om het land uit de crisis te halen. Dat is gelukt en we
zitten nu in een nieuwe fase. We moeten ervoor zorgen dat
we investeren in de publieke sector, dat we de mensen laten
voelen dat het beter gaat met het land, ook in hun portemonnee. Tegelijkertijd maken we ons zorgen over en dragen
we oplossingen aan voor andere dingen waar mensen
bezorgd over zijn, zoals integratie, migratie et cetera. Daar
werkt het kabinet hard aan. Dat is een waanzinnig mooie
uitdaging en een waanzinnig mooie opdracht. Dat motiveert
mij enorm om door te gaan, ondanks de opbeurende
woorden van de heer Wilders.
De voorzitter:
Tweede vraag. De heer Wilders.

Minister Rutte:
Die heeft u. Dat is goed nieuws. Die premier staat hier, want
het is mijn taak en die van het hele kabinet en van de hele
coalitie, met steun ook van veel oppositiepartijen, om ervoor
te zorgen dat er in dit land werkgelegenheid is, dat we met
elkaar het geld opbrengen om ook te kunnen investeren in
de publieke sector. Daardoor is het nu ook mogelijk om 6
miljard extra uit te geven aan de kwaliteit van onze publieke
sector. Maar dat geld moet wel ergens worden opgebracht.
Dat wordt opgebracht door bedrijven: kleinere en middelgrote bedrijven en grote ondernemingen. Je hebt dat hele
scala aan bedrijven nodig. Die zorgen op zichzelf ook weer
voor het leeuwendeel van de banen hier in Nederland. Dus
is het mijn taak en de taak van het hele kabinet en van de
hele coalitie om ervoor te zorgen dat hier banen zijn, blijven
en komen. Daartoe hebben wij in het regeerakkoord

De heer Wilders (PVV):
De minister-president kan er een grap van maken, maar
heel Nederland ziet dat wat daar staat, de premier die daar
staat, aangeschoten wild is en nul gezag heeft, niet alleen
door zijn geblunder maar ook door het feit dat hij persisteert
dat die 2 miljard nu naar bedrijven moet gaan, terwijl de
mensen in heel Nederland, zelfs van uw eigen achterban,
vinden dat dat geld naar de burgers zou moeten gaan die
de crisis hebben betaald. Dus als u dan toch blijft zitten, tot
mijn grote spijt, waarom kiest u er dan niet voor om met
die 2 miljard de btw-verhoging op boodschappen niet door
te laten gaan? Niet de bedrijven spekken, de bedrijven die
u een mes in de rug steken, die de 2 miljard niet willen
hebben. Waarom besteedt u dat geld niet om volgend jaar

Tweede Kamer

9 oktober 2018
TK 10

Vragenuur: Vragen Marijnissen

10-4-2

de boodschappen niet te verhogen? Als u dat ook niet doet,
dan zijn er twee redenen waarom u moet gaan.
Minister Rutte:
Dan moet de heer Wilders wel het hele verhaal vertellen.
Hij wijst nu alleen op de btw-verhoging, maar het hele
verhaal is dat die btw-verhoging, en nog veel meer, teruggaat in de portemonnee van hardwerkend Nederland, dat
uiteindelijk de lasten met miljarden dalen voor werkenden,
inclusief de btw-verhoging. Dus die gaat helemaal terug en
er gaat nog meer terug, en dat is ook terecht omdat het enen-en moet zijn de komende jaren: én investeren in de
publieke sector én zorgen voor een goed vestigingsklimaat
én ervoor zorgen dat de mensen in het land ook in hun
portemonnee merken dat het beter gaat. Dus de heer Wilders moet dan wel het hele verhaal vertellen, voorzitter.
De heer Klaver (GroenLinks):
Deze minister-president heeft echt een dreun van jewelste
gekregen. Wat een fiasco, die hele dividendbelasting. Hij
denkt nog steeds met dezelfde langspeelplaat hiermee weg
te komen in de Tweede Kamer; alsjeblieft. Die dividendbelasting trekt u terug omdat één bedrijf heeft gezegd: we
gaan ons niet meer vestigen in Nederland. Hoe kun je dan
nog zeggen "ik voel tot in heel mijn vezels dat dit nodig is
voor Nederland"? Dat is ongeloofwaardig. Voorzitter, ik wil
ervoor waken dat het geld dat nu vrijkomt nu de dividendbelasting niet langer doorgaat, weer naar de lobby gaat
van het grote bedrijfsleven. Mijn hele concrete vraag aan
deze minister-president is: geef de Tweede Kamer en de
samenleving inzicht in alle lobbycontacten die er op dit
moment zijn met het grote bedrijfsleven en hun lobbyisten.
Minister Rutte:
Die tweede vraag heb ik net al beantwoord in de richting
van mevrouw Marijnissen. Maar toch even over de inleidende opmerking van de heer Klaver. Wat dit kabinet
beoogt — ik denk dat dat cruciaal is voor dit land — is
ervoor te zorgen dat wij, nu het beter gaat, niet veronachtzamen waarom het beter gaat. Het gaat in de eerste plaats
beter omdat 17 miljoen mensen bereid waren om in een
hele moeilijke fase de afgelopen jaren moeilijke maatregelen
te nemen, maar ook omdat we in dit land gelukkig, of het
nou kleine bedrijven zijn of middelgrote of grote ondernemingen, bedrijven hebben die bereid zijn hier te ondernemen en hier te investeren. Dat is cruciaal voor de werkgelegenheid, voor banen voor heel normale Nederlanders.
Daarvoor zouden we allemaal moeten opkomen. Dit kabinet
beoogt dus, naast investeringen in de publieke sector, naast
lastenverlichtingen voor de burgers, er ook voor te zorgen
dat dit een land is waarin het goed is om te ondernemen.

dividendbelasting ingetrokken. Het is ongeloofwaardig wat
de minister-president hier zegt. Ik verwacht van hem dat
hij ingaat op de concrete vraag die ik heb gesteld, want wij
laten ons nu niet wegsturen. Ik wil dat dit kabinet inzicht
geeft in alle contacten die er op dit moment zijn met het
grote bedrijfsleven, met alle multinationals, met hun lobbyisten, met de topmannen en -vrouwen. Ik wil weten welke
contacten er zijn, want het geld dat nu is vrijgespeeld, die
2 miljard, mag niet opnieuw naar die grote multinationals
gaan. Ik wil daar graag een toezegging op van de ministerpresident.
Minister Rutte:
Voorzitter. Die vraag heb ik net al beantwoord richting
mevrouw Marijnissen. Ik zal het zo nog een keer doen, maar
ik ga eerst naar het eerste punt. Dat hele pakket gericht op
ons vestigingsklimaat inclusief de maatregel om de dividendbelasting af te schaffen is erop gericht om bedrijven
hier te houden, om bedrijven hiernaartoe te halen en om
een gelijk speelveld te creëren voor als er nieuwe bedrijven
ontstaan — de Booking.coms van de toekomst; grote
ondernemingen die voortkomen uit de ICT-revolutie — die
moeten kiezen waar ze zich gaan vestigen, in Engeland of
hier. Daartoe is die maatregel rond de dividendbelasting
er. Die is dus niet voor één bedrijf, maar om te zorgen voor
een level playing field met het Verenigd Koninkrijk. Vervolgens is er afgelopen vrijdag een relevante ontwikkeling
geweest. Die hebben we opnieuw te wegen. Je gaat niet
zomaar doorstomen als dat gebeurt.
Nou naar de tweede vraag van de heer Klaver. Ik heb die
net al beantwoord. Ik heb contacten met vakbonden, met
werkgevers, met bedrijven, met ngo's, met maatschappelijke organisaties. Daar kan ik heel vaak open over zijn —
dan vindt u ze terug in de openbare agenda — maar dat
kan niet voor alle contacten. Dat kan alleen als ook de
gesprekspartner accepteert dat die contacten openbaar zijn.
De heer Asscher (PvdA):
Voorzitter. Wat een treurige afgang. We zien hier een premier in de robotstand, terwijl hij gewoon excuses had
moeten maken. Een week geleden kregen wij hier in de
Tweede Kamer te horen dat je een onaanvaardbaar risico
neemt met de structuur van onze economie als je die
belasting niet afschaft. Het is toch wat. Dat is in dit parlement gezegd. Maar één telefoontje van Paul Polman op
vrijdagochtend en via de persconferentie gaan we opnieuw
heroverwegen. Als je zo met het parlement omgaat, als je
dat soort grote woorden hier gebruikt die niks waard zijn,
waarom zou de Tweede Kamer of iemand anders deze
premier dan nog wel geloven?

De heer Klaver (GroenLinks):
Voorzitter. Dit is echt volstrekt ongeloofwaardig. Ik hoop
dat de minister-president dat goed inziet. Dit is volstrekt
ongeloofwaardig. Nog niet zo lang geleden stonden we
hier voor de Politieke Beschouwingen. Toen zei de premier:
we nemen die maatregel van de dividendbelasting niet voor
één bedrijf; die is belangrijk voor het vestigingsklimaat voor
heel veel bedrijven in Nederland. Nu is er één bedrijf dat
zegt zijn hoofdkantoor niet in Nederland te willen vestigen
en gelijk wordt de maatregel van het afschaffen van de

Minister Rutte:
Omdat hier een minister-president van een kabinet staat
dat ervoor wil zorgen dat nu Nederland uit de crisis is —
we hebben met z'n allen in Nederland ook de prijs van die
crisis betaald — er ook in de toekomst genoeg banen zijn
en genoeg geïnvesteerd kan worden in de publieke sector,
iets wat de afgelopen jaren niet kon vanwege het feit dat
we moesten bezuinigen vanwege de ernstige crisis. Daar
zijn we uit. Onze economie groeit inmiddels twee keer zo
snel als de Belgische en de Franse en meer dan een procent
sneller dan de Duitse. Dat komt, zeg ik tegen de heer

Tweede Kamer

9 oktober 2018
TK 10

Vragenuur: Vragen Marijnissen

10-4-3

Asscher, doordat we ook in de afgelopen jaren moeilijke
maatregelen hebben durven te nemen. De heer Asscher
was daar ook bij betrokken. We moeten er nu voor zorgen
dat die banen de komende jaren hier ook blijven en dat er
banen hiernaartoe komen. Er zijn veel dingen aan de hand
in de wereld op dit moment. Denk aan het goedkope geld,
de brexit, het niet-level playing field met het Verenigd
Koninkrijk, maar ook al die andere zaken waarbij er sprake
is van concurrentie in Europa, zoals de bedrijfsbelastingen.
Daartoe hebben wij een heel pakket gemaakt in het
regeerakkoord. Er is afgelopen vrijdag een relevante ontwikkeling geweest. Het is logisch dat we die opnieuw wegen.
De heer Asscher (PvdA):
Voorzitter. Het is geen antwoord op de vraag. Het is inderdaad een soort Rutte-robot die hetzelfde blijft vertellen,
maar mijn vraag was specifiek. Die ging over wat hier
gezegd is. Daar staat de man die tot in al z'n vezels gelooft
dat we de dividendbelasting moeten afschaffen, maar één
telefoontje later en hier staat een man zonder vezels, die
geen schim meer is van wie hij was. De vraag is oprecht.
Je kunt niet hier in de Kamer dat soort hele grote woorden
gebruiken en die via een persconferentie wegnemen. De
vraag is: waarom zouden Nederlanders, voor wie dit
ongelofelijk belangrijk is, waarde hechten aan de woorden
van deze premier in deze Kamer als hij zo omgaat met de
dividendbelasting?
Minister Rutte:
Omdat mensen weten dat dit kabinet en deze ministerpresident als doel hebben om, nu we uit de crisis komen,
ervoor te zorgen dat we met z'n allen bewaken dat we onze
werkgelegenheid op dit hoge niveau houden. Daarvoor is
het nodig dat bedrijven hier willen komen en hier willen
blijven. Daartoe hebben we een heel pakket gemaakt in het
regeerakkoord dat gericht is op het bedrijfsleven. Onderdeel
van dat pakket — ja — is het afschaffen van de dividendbelasting, een belangrijke maatregel om te zorgen voor een
level playing field tussen het Verenigd Koninkrijk en
Nederland in een situatie waarin een aantal zeer grote
ondernemingen zowel in het Verenigd Koninkrijk als in
Nederland actief zijn. Maar er zijn wel relevante ontwikkelingen, zoals afgelopen vrijdag. Die heb je dan opnieuw te
wegen.
De heer Azarkan (DENK):
Je zult het leiderschap van Rutte maar gevolgd hebben, dat
je je mee hebt laten slepen in het avontuur en dat je het
gelooft ook, die brede afweging, het vestigingsklimaat. Je
bent met hem op reis gegaan. En bij de eerste de beste
tegenslag, bij het eerste het beste bedrijf dat zegt dat het
niet komt, zegt Rutte eigenlijk: ja, dat avontuur waarin ik
jullie wilde meenemen, gaat dadelijk helemaal niet door;
ik ga dat nog eens heroverwegen. Wat blijft er dan over, zo
vraag ik aan meneer Rutte, van uw geloofwaardigheid?

alleen voor het op orde brengen van de overheidsfinanciën
voor de lange termijn, niet alleen om sterke pensioenen te
houden et cetera, maar ook om een land te zijn waarin het
aantrekkelijk is om te investeren. In die mix van maatregelen
is dit een belangrijke maatregel om ervoor te zorgen dat er
een level playing field is tussen het Verenigd Koninkrijk en
Nederland, zeker als een aantal grote ondernemingen
daarmee te maken heeft en we ook weten dat misschien
andere bedrijven om die reden niet naar Nederland zouden
willen komen als we zo'n situatie handhaven. Tegelijkertijd
is er een relevante ontwikkeling geweest afgelopen vrijdag,
waarbij blijkt dat een van de grootste bedrijven in Europa
een besluit heeft moeten uitstellen over de vraag of het
geheel naar Nederland komt. Dat is een relevant feit. Het
is logisch dat je dat opnieuw weegt.
De heer Azarkan (DENK):
De minister-president spreekt zichzelf in dit verhaal gewoon
tegen. Het eerste deel is het verhaal dat hij ingestudeerd
heeft over het vestigingsklimaat en over een level playing
field, terwijl de enige die 0% dividendbelasting heeft, het
Verenigd Koninkrijk is. Dus er ontstaat helemaal geen level
playing field in Europa. Alleen, wij volgen de Engelsen in
dit geval. Dat is een slecht verhaal. Óf u gelooft erin dat dit
een goede maatregel is, maar zet die dan door. Óf u gelooft
er niet in en dan zegt u bij de eerste de beste tegenslag dat
u die maatregel gaat heroverwegen. Wat is het nu?
Minister Rutte:
De maatregel staat in het pakket omdat een aantal zeer
grote ondernemingen te maken heeft met het niet hebben
van dat level playing field. Dat gaat om ondernemingen die
zowel in Groot-Brittannië actief zijn, waar geen dividendbelasting wordt geheven, als in Nederland, waar wel dividendbelasting wordt geheven. Een van die zeer grote ondernemingen heeft besloten een besluit om volledig naar
Nederland te komen nu uit te stellen, om dat terug te halen
van de aandeelhoudersvergadering en zich opnieuw te
beraden. Dat is op zichzelf een relevant gegeven dat ook
hoort te worden gewogen. Je kunt niet zomaar doorstomen
als dat gebeurt. De maatregel zelf is zéér verdedigbaar, niet
alleen vanwege die grote ondernemingen, maar ook omdat
andere bedrijven mogelijk bereid zouden zijn om naar
Nederland te komen en omdat er bedrijven zijn, bijvoorbeeld in de ICT-sector, die zich moeten afvragen waar zij
zich gaan vestigen. Zij hebben hier ook mee te maken. In
hun vestigingskeuze kiezen zij vaak tussen het Verenigd
Koninkrijk en Nederland.

Minister Rutte:
Wat wij aan het doen zijn, is ervoor zorgen dat wij, behalve
het land veilig houden, een sterke economische structuur
hebben. Dat is mijn baan. Daartoe is het noodzakelijk dat
we alle maatregelen nemen, niet alleen voor de portemonnee van de burger, niet alleen voor de publieke sector, niet

De heer Van Rooijen (50PLUS):
Ik hoor de minister-president nu al drie keer zeggen — de
laatste keer was net tegen de heer Azarkan — dat de dividendbelasting eigenlijk moet worden afgeschaft vanwege
het level playing field tussen Nederland en Engeland. Er
zijn twee bedrijven die daarmee te maken hebben en
potentieel misschien een derde, dat nu niet in beeld is.
Daarmee verengt u toch het hele debat dat u eerst heel
breed trok naar de economische structuur van Nederland
die in gevaar was tot "we moeten zorgen dat we hetzelfde
doen wat Engeland doet, namelijk de dividendbelasting
opheffen"? Dat is toch een rare redenering? U trekt het eerst
heel breed en daarna praten we in de Kamer een jaar lang
als Brugman. En dan belt een andere man, meneer Polman,

Tweede Kamer

9 oktober 2018
TK 10

Vragenuur: Vragen Marijnissen

10-4-4

u vrijdagmorgen op, die zegt: we komen niet naar Nederland. Vervolgens gaat u heroverwegen. Óf u houdt vast aan
uw voorstel omdat het breed getrokken was maar inmiddels
niet meer óf u trekt het nu in. Wat gaat u doen, en wanneer?
Minister Rutte:
De heer Van Rooijen moet me dan wel compleet citeren. Ik
wijs op een paar zeer grote ondernemingen die zowel in
het Verenigd Koninkrijk als in Nederland actief zijn. Ik wijs
erop dat er ook vanwege de brexit andere bedrijven zijn in
het VK die kunnen overwegen naar Europa te komen. Ik
wijs erop dat er grote investeringen plaatsvinden in de
wereld op het gebied van ICT. Nederland heeft een paar
van die hele grote ondernemingen, die bij een keuze tussen
het Verenigd Koninkrijk en Nederland wel degelijk ook kijken
naar dit soort aspecten van taxation, van bedrijfsbelastingsituaties. Dan is het niet hebben van een level playing field
een nadeel voor Nederland. Dat is slecht voor de structuur
van onze economie. Vandaar dat in dat hele pakket voor
het bedrijfsleven deze maatregel zit. Het is belangrijk voor
de structuur van onze economie om die maatregel te hebben. Tegelijkertijd heeft afgelopen vrijdag een van die zeer
grote bedrijven besloten om een voor Nederland positief
besluit van de directie om naar Nederland te komen,
opnieuw te overwegen en dat punt weg te halen van de
aandeelhoudersvergadering. Dat is ook een relevant gegeven.
De heer Van Rooijen (50PLUS):
We hebben nu een jaar een debat voor spek en bonen
gevoerd. Ik heb dat vorige week ook tegen minister Hoekstra
gezegd. Kunt u zeggen wanneer die heroverweging tot een
eind komt? Wij moeten morgen de vragen bij het Belastingplan gaan stellen. Wij kunnen daar toch niet aan beginnen
als u niet vandaag in een ander debat of morgen zegt: wij
trekken die maatregel in of we handhaven die? Anders
kunnen wij het wetsvoorstel bronbelasting 2020 ook niet
behandelen. Wij staan hier voor joker. Meneer Polman belt
en loopt dwars door de porseleinkast, en wij kunnen ons
werk niet meer doen! Dat is toch niet een ordelijke parlementaire behandeling van een belastingplan?
Minister Rutte:
Dat doen wij zo snel mogelijk, maar wel stap voor stap.
De voorzitter:
Nee, nee, nee, nee, meneer Van Rooijen. Niet meer.
De heer Van der Staaij.
De heer Van der Staaij (SGP):
Ik vond het eigenlijk wel bijzonder dat een Kamermotie
waarin werd gevraagd om alternatieve plannen voor de
afschaffing van de dividendbelasting — dat is de motieKlaver c.s., die ik graag medeondertekend heb — eerst
verworpen is maar vervolgens toch uitgevoerd wordt. Dat
is een bijzondere geste in de richting van de oppositie, zij
het dat het nog wel even heeft geduurd en er nog wel íets
meer voor nodig was. Maar ik vond de vraag die de heer
Van Rooijen aan de orde stelde, wel terecht. Het is van

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Marijnissen

belang om er snel duidelijkheid over te krijgen. Wanneer
denkt de minister-president dat die duidelijkheid er kan zijn?
Minister Rutte:
Dat doen we zo snel mogelijk. Maar ik kan dat nu niet op
een dag of een week prikken. We doen het zo snel mogelijk.
De heer Van der Staaij (SGP):
Ik neem aan dat "zo snel mogelijk" betekent dat de behandeling van het Belastingplan, waar dit voorstel onderdeel
van is, wel gewoon tijdig voortgang kan vinden, zodat er
niet alleen voor de Kamer maar, belangrijker nog, ook voor
de mensen en de bedrijven in het land duidelijkheid komt
en ze weten waar ze aan toe zijn.
Minister Rutte:
Vanzelfsprekend bekijkt het kabinet bij die planning ook het
feit dat de Kamer op dit moment in gesprek is, of althans
schriftelijk in gesprek begint te komen, over het Belastingplan en bekijkt het wat dat betekent voor de termijnen. Dat
is uiteraard onderdeel van de precieze planning, vanzelfsprekend. Eens.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
De Partij voor de Dieren maakt zich grote zorgen over de
volstrekte vanzelfsprekendheid waarmee de minister-president de belangen van het grote bedrijfsleven kennelijk eenop-een ziet als gelijkstaand aan het publieke belang. Er is
geen Nederlander die denkt: die minister-president staat
er voor mij. Iedereen denkt: die minister-president staat
daar voor Unilever. Hij heeft de samenleving ervan proberen
te overtuigen dat we een "onverantwoord risico" zouden
nemen als we de dividendbelasting niet afschaffen. Vrijdag
is gebleken dat dat niet waar is. Nu is er vanmorgen hier
in Den Haag door het gerechtshof een uitspraak gedaan
waarbij de rechter sprak over "een reëel en dreigend gevaar"
van de klimaatverandering, waar dit kabinet te weinig tegen
doet. De minister-president heeft één kans om al die burgers
nu te laten zien dat hij wel degelijk staat voor het algemeen
belang, namelijk door nu toe te geven en te zeggen: we
gaan niet in cassatie en het geld dat we besparen, gaat naar
het klimaatbeleid.
Minister Rutte:
Ik sta hier voor maar één belang: het nationale belang, het
Nederlandse belang. Dat betekent in dit geval: banen in
Nederland. Voor banen hebben we nodig een sterke economie, een sterke structuur van onze economie, een sterk
kleinbedrijfsleven, een sterk middelgrootbedrijfsleven maar
ook grote bedrijven, zodat we met elkaar in staat zijn om
de banen te creëren voor de mensen in het land en ook de
belastingen op te brengen die noodzakelijk zijn voor ons
onderwijs en onze gezondheidszorg. Mevrouw Ouwehand
wijst bij haar vragen daarnaast op een andere ontwikkeling
die zich vandaag voordeed. Daarvoor geldt vanzelfsprekend
dat het kabinet zal doen wat de rechter vraagt. Vanzelfsprekend worden rechterlijke uitspraken opgevolgd. Dat zullen
we dus doen. We beraden ons daarnaast op cassatie, niet
omdat we de uitspraak niet zouden uitvoeren, maar omdat
we principieel willen beoordelen — we zijn nu aan het kijken
of we in cassatie gaan — of het aan de rechter is om dit

9 oktober 2018
TK 10

10-4-5

soort bestuurlijke, politieke beslissingen te nemen. De uitspraak ligt er, en dus wordt die uitgevoerd.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
De minister-president blijft volharden in zijn mantra dat wat
híj ziet als het publieke belang, ook het publieke belang ís,
terwijl heel Nederland ziet dat de minister-president hier
de belangen van de multinationals probeert te verkopen
als het publieke belang. Nu zegt de rechter voor de tweede
keer: als er al sprake is van een reëel en dreigend gevaar,
dan is dat die klimaatverandering. De minister-president
noemt het eufemistisch: er is een ontwikkeling geweest
vanochtend. Het kabinet heeft een keiharde tik op de vingers
gekregen en het enige wat deze minister-president kan doen
om zijn geloofwaardigheid te redden, is zeggen: ik ga staan
voor het publieke belang, wij zijn ons kapot geschrokken,
wij schamen ons diep en wij gaan nu werk maken van het
klimaatbeleid.
Minister Rutte:
Voorzitter. Mevrouw Ouwehand combineert nu twee
onderwerpen. Ik wil ze toch graag uit elkaar trekken. Het
ene onderwerp is dat ik hier sta, dat het kabinet hier staat
voor banen in Nederland. De taak van de politiek is het land
veilig houden en zorgen voor een sterke economie waarin
de mensen ook aan de slag kunnen komen. Dat kan bij de
overheid zijn, maar in heel veel gevallen ook bij het
bedrijfsleven. Het bedrijfsleven heeft nog een belangrijke
extra functie, behalve al die mooie banen en innovatie,
namelijk ervoor zorgen dat wij met elkaar, de burgers en
de bedrijven, het geld kunnen opbrengen om te investeren
in het onderwijs en te investeren in de gezondheidszorg.

Minister Rutte:
Wij praten hier over het regeerakkoord. In het regeerakkoord
is een hele passage gewijd aan het vestigingsklimaat. Dit
overstijgt dus het kabinet. Het kabinet is, zeg maar, de
aannemer van de vier coalitiefracties. Wij praten hier over
het regeerakkoord en wij willen opnieuw die passage in het
regeerakkoord wegen. Dat doen wij in de coalitie. Dat doen
wij stap voor stap en zodra het klaar is, krijgt u daar
bescheid van.
Mevrouw Marijnissen (SP):
Ik vind dit ongelofelijk. Ik dacht echt dat wij de ministerpresident naar de Kamer hadden geroepen, maar wij kunnen volgende keer net zo goed de woordvoerder van Unilever er bij vragen. Ik vind dit echt een debacle en voor
zover er nog enige geloofwaardigheid van de ministerpresident was op dit punt, dan is die, volgens mij, na vandaag wel weg.
Minister Rutte:
Dat laat ik dan aan mevrouw Marijnissen, maar het was
goed om het er even over te hebben.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn wij aan het einde van het vragenuur gekomen. Ik schors de vergadering tot 15.00 uur en dan
gaan wij afscheid nemen van de heer Pechtold van D66.
De vergadering wordt van 14.55 uur tot 15.02 uur geschorst.

Dan haar tweede vraag over de Urgenda-uitspraak. Daar
heb ik net op geantwoord. Vanzelfsprekend voeren wij
rechterlijke uitspraken uit. Als het kabinet zegt dat het
overweegt om in cassatie te gaan, is dat niet omdat wij die
uitspraak niet zouden uitvoeren, maar omdat wij met de
rechterlijke macht in Nederland nog wel principieel willen
wegen of dit een taak is voor de rechter of een taak voor
de politiek.
Mevrouw Marijnissen (SP):
De minister-president refereerde in zijn antwoord op de
vragen van de heer Asscher aan antwoorden die hij zou
hebben gegeven op mijn vraag, maar ik heb dat eigenlijk
zelf ook niet gehoord. Daarom wil ik die vraag hier opnieuw
stellen. Wij hebben hier de Algemene Beschouwingen
gehad, wij hebben de Financiële Beschouwingen gehad, er
is hier uren en dagen gesproken over de afschaffing van
de dividendbelasting en er kon niks. De hamer was nog niet
gevallen na de Financiële Beschouwingen of de telefoon
ging, Unilever belde en opeens kon alles. De vraag is heel
terecht door mij en door de heer Asscher gesteld en ik stel
hem hier opnieuw. Ik vind dat u antwoord moet geven op
de vraag hoe u gaat voorkomen dat er een nieuw hoofdstuk
ontstaat in dit dividenddebacle waarbij de coalitie opnieuw
in de achterkamer gaat besluiten waar het miljardencadeau
dan naartoe moet. Hoe gaat u ervoor zorgen dat het hier
wordt besproken, in de gekozen volksvertegenwoordiging,
daar waar het hoort?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Marijnissen

9 oktober 2018
TK 10

10-4-6