Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 317

JBZ-Raad

Nr. 32

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 januari 2011
Onderstaand doe ik u de kabinetsreactie op de Mededeling EU-Interne
Veiligheidsstrategie in actie (COM (2010) 673) van de Europese Commissie
toekomen.
De mededeling bouwt voort op de bestaande afspraken tussen de
lidstaten en de EU-instellingen en het Stockholm Programma. Het betreft
voorstellen om de komende vier jaar doeltreffender samen te werken
teneinde ernstige en georganiseerde criminaliteit, terrorisme en cybercriminaliteit te bestrijden en voorkomen, onze buitengrenzen beter te
beherenen te zorgen voor meer veerkracht bij natuurrampen en bij door
de mens veroorzaakte rampen.
Met de kabinetsreactie wordt tevens uitvoering gegeven aan de brief d.d.
16 december 2010 van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie
(2010Z18031/2010D52260) om uw Kamer te informeren over de wijze
waarop de uitwerking van de EU-Interne Veiligheidsstrategie ter hand
wordt genomen alsmede op welke wijze uw Kamer wordt geïnformeerd
over de geboekte voortgang bij de uitwerking van de strategie.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

kst-32317-32
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

1

De EU-Interne Veiligheidsstrategie in actie: vijf stappen voor een
veiliger Europa
Aanleiding
Naar aanleiding van de Mededeling «De EU-Interne Veiligheidsstrategie in
actie: vijf stappen voor een veiliger Europa» treft u hierbij een reactie van
het kabinet aan op de mededeling, waarin wordt uiteengezet wat de inzet
van Nederland zal zijn naar aanleiding van de voorstellen in de mededeling.
Veel van de huidige veiligheidsproblemen zijn van grens- en sectoroverschrijdende aard, waardoor de interne en externe veiligheidsdimensies
steeds meer verstrengelt raken. Geen enkele lidstaat kan op eigen kracht
het hoofd bieden aan deze bedreigingen. Burgers en bedrijven maken zich
hier zorgen over. Vier op de vijf Europeanen wil, volgens de Eurobarometer1, dat de EU krachtiger optreedt tegen georganiseerde criminaliteit
en terrorisme.
Nu het Verdrag van Lissabon van kracht is en in het Stockholm
Programma en het bijbehorende actieplan de nodige richtsnoeren zijn
vastgelegd, kan de EU tot verdere actie overgaan. In de EU-Interne
Veiligheidsstrategie, die begin 2010 onder het Spaanse Voorzitterschap
werd aangenomen, zijn de uitdagingen, beginselen en richtsnoeren in
verband met de aanpak van deze vraagstukken binnen de EU vastgesteld
en is de Commissie verzocht om maatregelen voor te stellen voor de
tenuitvoerlegging van de strategie. Deze mededeling – de EU-Interne
Veiligheidsstrategie in actie – bouwt voort op de bestaande afspraken
tussen de lidstaten en de EU-instellingen en het Stockholm Programma.
Het betreft voorstellen om de komende vier jaar doeltreffender samen te
werken teneinde ernstige en georganiseerde criminaliteit, terrorisme en
cybercriminaliteit te bestrijden en voorkomen, onze buitengrenzen beter
te beherenen te zorgen voor meer veerkracht bij natuurrampen en bij door
de mens veroorzaakte rampen.
Inhoud Mededeling
Met de op 22 november 2010 verschenen mededeling wil de Europese
Commissie een discussie starten met de lidstaten, de JBZ-agentschappen
en het Europees Parlement over de Interne Veiligheid van de EU. De
mededeling beoogt:
– strategische doelen voor de interne veiligheid vast te stellen;
– specifieke acties te identificeren om deze doelen te bereiken en daarbij
de betrokken actoren en tijdsplanning vast te stellen;
– een duidelijk proces ter implementatie van de EU-Interne Veiligheidstrategie voor te stellen.
Deze mededeling omvat een inventarisatie van de meest urgente
veiligheidsproblemen waarmee de EU de komende jaren te maken heeft.
Er worden vijf strategische doelstellingen en specifieke acties voor
2011–2014 voorgesteld, die – naast de lopende inspanningen en initiatieven – zullen bijdragen aan een veiligere EU.

1

Standaard-barometer 71.

De Europese Commissie formuleert de volgende acties op de vijf
strategische doelen:
1) verstoren van internationale criminele netwerken
Voor het verstoren van internationale criminele netwerken is het
noodzakelijk de wederrechtelijk verkregen winsten op te sporen en te
confisceren om hiermee de prikkels voor de criminele activiteiten te
ontnemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

2

Voorgestelde acties:
1. Identificeren en ontmantelen van criminele netwerken:
– Het opzetten van een EU-Passenger Name Record Systeem
(EU-PNR), waartoe in 2011 een voorstel door de Commissie
wordt ingediend.
– Revisie EU-wetgeving tegen witwassen in 2013.
– Richtsnoeren voor het gebruik van bankrekeningregisters ten
behoeve van het traceren van criminele geldstromen.
– De Commissie zal een strategie opstellen in 2012 inzake het
verzamelen, analyseren en uitwisselen van informatie over
criminele financiële transacties.
– meer gezamenlijke acties en Joint Investigation Teams.
2. Beschermen van de economie tegen criminele infiltratie
– In 2011 komt de Commissie met een voorstel om lidstaten te
helpen bij de monitoring van corruptiebestrijding.
– Inzetten van de bestuurlijke aanpak. Volgend jaar moet er een
netwerk met nationale contactpunten hiervoor zijn opgericht.
Voorts geeft de Commissie subsidie aan projecten m.b.t. de
bestuurlijke aanpak.
– Effectievere handhaving van de intellectuele eigendomsrechten,
via het toekomstige actieplan van de Commissie tegen namaak
en piraterij en eventuele aanpassing van wetgeving. Ook zullen
Commissie en lidstaten binnen nationale douanediensten
contactpunten opzetten en de beste praktijken uitwisselen.
3. Ontneming crimineel verdiend vermogen
– In 2011 komt de Commissie met een voorstel voor een richtlijn
op het gebied van confiscatie.
– Lidstaten moeten voor 2014 zogenoemde «Asset Recovery
Offices» opzetten en er worden gemeenschappelijke indicatoren
voor de beoordeling van de prestaties van dergelijke bureaus
ontwikkeld.
2) voorkomen van terrorisme en het adresseren van radicalisering en
rekrutering
De Commissie zet in op preventie en doet beroep op lidstaten bij de
uitvoering van de acties. De focus ligt hierbij niet alleen op de
georganiseerde terroristen, maar ook op de zogenoemde «lone
wolves».
Voorgestelde acties:
1. Versterken lokale overheden met het oog op preventie van
radicalisering en rekrutering
– Opzetten in 2011 van een «EU Radicalisation Awareness
Network».
– De Commissie organiseert in 2012 een ministeriele conferentie
over preventie van radicalisering en rekrutering.
– De Commissie ontwikkelt een handboek met acties en ervaringen om lidstaten te ondersteunen.
2. Afsnijden van tegoeden en materialen en het volgen van transacties van terroristen
– In 2011 presenteert de Commissie een voorstel om de tegoeden
van terroristen te kunnen bevriezen.
– De Commissie en lidstaten dragen zorg voor de implementatie
van het CBRN Actieplan (Chemische, Biologische, Radiologische
en Nucleair) en het Europees Actieplan voor de beveiliging van
explosieven.
– In aansluiting op het Terrorist Financing Tracking Programme
(TFTP) van de Verenigde Staten wil de Commissie in 2011
EU-beleid ontwikkelen voor het ontsluiten en analyseren van
financial messaging data.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

3

3. Beveiliging transport
– In 2011 verschijnt een Mededeling met betrekking tot
Transportveiligheidsbeleid.
3) verhogen van het niveau van veiligheid voor burgers en
bedrijfsleven in cyberspace
De Commissie stelt een brede EU-benadering voor op het gebied van
cybersecurity met als acties: het vergroten van bewustzijn van de
dreiging onder EU-burgers en de acties die zij zelf kunnen ondernemen, een nauwere samenwerking met de private sector en het
vergroten van de EU-capaciteit om cyberaanvallen beter te kunnen
pareren.
Voorgestelde acties:
1. Het creëren van meer capaciteit bij handhaving en de rechtelijke
macht
– In 2013 komt de Commissie met een voorstel om binnen de
bestaande structuren een EU Cybercrime Centre op te richten.
– De lidstaten worden verzocht in samenwerking met het
European Police College (CEPOL), Europol en Eurojust capaciteiten te ontwikkelen voor onderzoek en vervolging van cybercrime.
2. Samenwerking met de private sector ten behoeve van de bescherming van burgers
– In samenwerking met de Commissie, Europol, European
Network and Information Security Agency (ENISA) en de private
sector dienen lidstaten zorg te dragen voor goede informatievoorziening aan burgers over voorzorgsmaatregelen op het
terrein van cybersecurity en cybercrime en dienen burgers
incidenten makkelijk te kunnen melden.
– De Commissie zal in 2011 richtlijnen presenteren voor de
samenwerking op het terrein van de aanpak van illegale content
online.
3. Vergroten capaciteit om cyberaanvallen te kunnen pareren
– Alle lidstaten en EU-instanties dienen in 2012 een goed
functionerend Computer Emergency Response Team (CERT) en
noodplannen te hebben en regelmatig nationaal en internationaal te oefenen.
– De Commissie is voornemens in samenwerking met de lidstaten
en ENISA een Europees informatievoorziening en alertering
systeem (EISAS) te ontwikkelen ten behoeve van burgers.
4) vergroten van veiligheid door grensbeheer
De Commissie doet praktische voorstellen om meer en nauwere
samenwerking te bewerkstelligen tussen Frontex, Europol en
Douaneautoriteiten.
Voorgestelde acties:
1. Het toekomstig Europees Grensbewakingssysteem (EUROSUR)
optimaal benutten en het versterken van operationele samenwerking van verschillende diensten aan de zeegrenzen met het oog op
de bestrijding van mensen- en drugssmokkel.
– De Commissie zal in 2011 een wetgevingsvoorstel presenteren
betreffende de oprichting van Eurosur.
– In het kader van de ontwikkeling van geïntegreerde en operationele actie aan de zeegrens, zal in 2011 een proefproject starten
aan de zuidelijke of zuidwestelijke EU-grenzen.
2. Frontex versterken aan de buitengrenzen
– Vanaf 2011 zal de Commissie jaarlijks een verslag uitbrengen,
met een gezamenlijke bijdrage van Frontex en Europol, over
specifieke grensoverschrijdende vormen van criminaliteit, zoals
mensenhandel en smokkel van illegale goederen.
3. Gemeenschappelijk, hoogwaardig en uniform risicobeheer voor
goederenverkeer over de buitengrenzen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

4

–

De Commissie zal initiatieven ontplooien om de capaciteit op
het terrein van risicoanalyse en -oriëntatie te vergroten.
– De Commissie zal voor de aanpak van gemeenschappelijke
risico’s een analyse van de douane-informatie op EU-niveau
ontwikkelen.
– De Commissie zal in 2011 onderzoeken hoe de capaciteit op het
gebied van risicoanalyse en -oriëntatie op EU-niveau kan
worden opgevoerd en eventueel met voorstellen komen.
4. Verbeteren van de samenwerking op nationaal niveau
– De lidstaten moeten vanaf 2011 nationale gezamenlijke
risicoanalyses ontwikkelen, waarbij alle relevante veiligheidsautoriteiten worden betrokken, zoals politie, grenswacht en
douane.
– In 2012 komt de Commissie met suggesties voor betere
coördinatie van de grenscontroles door de verschillende
nationale autoriteiten.
– Uiterlijk in 2014 zal de Commissie, in samenwerking met
Frontex, Europol en het Europees Ondersteuningsbureau voor
asielzaken (EASO), minimumnormen en beste praktijken
ontwikkelen voor samenwerking tussen verschillende instanties.
5) Europa’s weerbaarheid vergroten bij rampen en crises
De Commissie komt met een coherente benadering van crisispreventie
en -management voor alle soorten van rampen en crises. Ook wordt
een voorstel gedaan voor uitvoering van de solidariteitsclausule.
Voorgestelde acties:
1. Volledige gebruikmaking van de solidariteitsclausule
– Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse
Zaken en Veiligheidsbeleid komen in 2011 met een voorstel
m.b.t. de solidariteitsclausule
2. Een «all hazard approach» voor dreigingen- en risicoanalyse
Risicoanalyse:
– De Commissie heeft aan het einde van 2010 richtlijnen voor
risicoanalyse voor rampenrespons gebaseerd op een multihazard en multi-risk benadering en rekening houdend met alle
soorten rampen gepresenteerd.
– In 2011 en 2012 dienen de lidstaten nationale risicoanalyses en
risicomanagement strategieën te hebben ontwikkeld.
– in 2012 presenteert de Commissie op basis van deze nationale
risicoanalyses en strategieën een crosssectoraal overzicht van
toekomstige dreigingen (natuurlijke en door mensen
veroorzaakt).
– In 2011 komt de Commissie met voorstellen op het terrein van
risico’s voor de volksgezondheid.
– vanaf 2013 zal de Commissie, in samenwerking met de EU
Counter Terrorisme Coördinator en lidstaten, reguliere
overzichten van actuele dreigingen verstrekken. Hiertoe worden
lidstaten in 2012 uitgenodigd hun eigen dreigingsanalyse te
maken en het wederzijds begrip van verschillende definities
dreigingsniveau te bevorderen.
3. Versterken van de samenwerking tussen de diverse situation
awareness centres
– In 2011 komt de Commissie met een voorstel om vertrouwelijke
informatie te beschermen in het kader van een effectieve
coördinatie tussen EU-instellingen.
– In 2012 wil de Commissie de samenwerking tussen de verschillende situation awareness centres hebben versterkt, o.a. op
gebied volksgezondheid, civiele bescherming, nucleair risico
monitoring en terrorisme.
4. Ontwikkelen van een Europese Respons Capaciteit t.b.v. rampenbestrijding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

5

–

In lijn met de Mededeling «Naar een krachtigere Europese
respons bij rampen: de rol van civiele bescherming en humanitaire hulp» (COM (2010) 600) zal een Europese responscapaciteit
worden opgezet. Wetgevingsvoorstellen worden in 2011
verwacht ten behoeve van de implementatie.

Inzet van het kabinet
Het kabinet verwelkomt in algemene zin de mededeling van de Commissie. Het aanpakken van veiligheidsproblemen en het vergroten van het
veiligheidsgevoel bij de burger is een speerpunt van dit kabinet. In dit
verband realiseert het kabinet zich goed dat veel veiligheidsproblemen
niet bij onze landsgrenzen beginnen of eindigen en dat effectieve
internationale samenwerking bij het aanpakken van deze (grensoverschrijdende) problemen van groot belang is.
Het kabinet is van mening dat veel van de voorgestelde strategische
doelen en voorgestelde acties goed aansluiten en versterkend kunnen
werken bij de prioriteiten die op nationaal niveau zijn geformuleerd. Het
kabinet is derhalve voornemens om bij veel van de voorgestelde acties
een actieve bijdrage te leveren. De uitwerking van de strategie kan eerst
worden beoordeeld nadat de Commissie concrete voorstellen heeft
gedaan. Het kabinet zal bij de beoordeling van de toekomstige voorstellen
verschillende aspecten meewegen, waaronder het resultaat voor de
burgers, de toegevoegde waarde ten opzichte van bestaande Europese en
nationale instrumenten, de praktische uitvoerbaarheid door de organisaties die een rol hebben in de rechtshandhaving en algemene principes
zoals subsidiariteit en evenredigheid. De implementatie van Europese
regelgeving op het terrein van het strafrecht laat in de praktijk te wensen
over. De omzetting in de nationale regelgeving van lidstaten en de
uitvoering in de praktijk vergen veel tijd en organisatorische aanpassingen. De implementatietermijnen die in de Europese wetgeving zijn
opgenomen, worden vaak niet gehaald. Het kabinet heeft hierop in
Europees verband gewezen bij de voorbereiding van het Stockholm
Programma. Ook bij de vaststelling en uitwerking van de EU-interne
veiligheidsstrategie verdient dit aspect aandacht. De voorstellen moeten
vergezeld gaan van goede impactanalyses en de effecten voor de
implementatie moeten tijdig bekeken worden. De maatregelen moeten
realistisch zijn.
Hoewel het kabinet deze mededeling in grote lijnen kan ondersteunen, zijn
er ook noties die niet in de mededeling zijn opgenomen, maar waar dit
kabinet wel waarde aan hecht. Zo legt de Commissie de verantwoordelijkheid voor de monitoring van de implementatie van de voorgestelde
acties voornamelijk bij zichzelf. Het kabinet is van mening dat hier ook een
rol voor de lidstaten zelf is weggelegd en ziet derhalve een belangrijke rol
voor het Comité voor de Interne Veiligheid van de EU (COSI) waar alle
EU-lidstaten en de EU-agentschappen, zoals Europol, Eurojust en Frontex,
vertegenwoordigd zijn. Het kabinet heeft dit al eerder aangegeven in
EU-verband en zal zich ook in de toekomst hardmaken voor een rol van de
lidstaten, via COSI, bij de monitoring van de implementatie van de
mededeling.
Ook ziet het kabinet een belangrijke relatie tussen de strategische doelen
uit de mededeling en de onlangs tot stand gekomen EU-beleidscyclus
voor georganiseerde en ernstige criminaliteit. Deze beleidscyclus beoogt
het proces van prioriteitstelling op het terrein van georganiseerde en
ernstige criminaliteit op basis van dreigingsanalyses (o.a. OCTA) verder te
stroomlijnen en nog beter aan te laten sluiten op de behoeften uit de
operationele praktijk. Hoewel deze cyclus zich beperkt tot georganiseerde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

6

en ernstige criminaliteit, is het voornemen uitgesproken de mogelijkheden
te onderzoeken om dergelijk cycli op andere veiligheidsterreinen tot stand
te brengen op vergelijkbare wijze als deze beleidscyclus. De Commissie
vermeldt de beleidscyclus wel in de mededeling, maar het kabinet had
graag gezien dat de beleidscyclus integraal was opgenomen in de
mededeling. Het kabinet zal in EU-verband het belang benadrukken van
de samenhang tussen deze beleidscyclus en de strategische doelen en
voorgestelde acties in de mededeling.
Een meer geïntegreerde en multidisciplinaire benadering van veiligheid
vraagt om een geïntegreerde benadering van de financiering van die
aanpak. Thans zijn verschillende fondsen aan te spreken voor operaties op
verschillende terreinen. In de praktijk blijkt echter een behoefte aan een
fonds dat middelen kan verstrekken aan sectoroverstijgende operaties.
Strategisch doel 1: verstoren van internationale criminele
netwerken
Het kabinet kan de voorstellen die gedaan worden met betrekking tot het
eerste strategische doel, het verstoren van internationale netwerken in
grote lijnen, ondersteunen. Het kabinet is met name verheugd met de
aandacht voor de multidisciplinaire en geïntegreerde aanpak van
criminaliteit. Nederland heeft veel goede ervaringen met de bestuurlijke
aanpak van criminaliteit en wil deze ervaringen graag delen met andere
lidstaten. Het opzetten van een netwerk van nationale contactpunten op
dit gebied en de financiering vanuit de Commissie van proefprojecten die
betrekking hebben op praktische aspecten van de bestuurlijke aanpak kan
hier goed aan bijdragen. Het kabinet zal, in overleg met de Commissie en
het EU-voorzitterschap, een actieve rol willen spelen bij (het organiseren
van) bijeenkomsten van bovengenoemde netwerken.
Het voorstel voor een EU-PNR-systeem ziet het kabinet graag op korte
termijn tegemoet. Het kabinet hecht aan een goed evenwicht tussen het
belang van PNR voor de rechtshandhaving (incl. terreurbestrijding)
enerzijds en een zorgvuldig stelsel van gegevensbescherming anderzijds.
Versterking van de operationele samenwerking, bijvoorbeeld in gemeenschappelijke operaties of gemeenschappelijke onderzoeksteams (Joint
Investigation Teams, JIT’s), is van groot belang. Het Nederlandse
Openbaar Ministerie kan, indien opsporingsonderzoeken daar aanleiding
toe geven, andere lidstaten benaderen voor het opzetten van specifieke
JIT’s. Hierbij moet aangesloten worden bij de behoeften van de praktijk.
Ook COSI kan bij het opzetten van gezamenlijke operaties en onderzoeksteams een aanjagende rol spelen.
Het kabinet vindt dat misdaad niet mag lonen en ziet derhalve de
voorstellen op het gebied van financieel-economische criminaliteit en
ontneming met belangstelling tegemoet. Opgemerkt zij dat Nederland
reeds bestaande kaderbesluiten op het gebied van inbeslagneming
(Kaderbesluit 2003/577/JBZ) en confiscatie (Kaderbesluiten 2005/212/JBZ
en 2006/783/JBZ) telkens tijdig en volledig heeft geïmplementeerd en de
uitvoering daarvan reeds ter hand heeft genomen. Ook kent Nederland
reeds een bureau dat als taak heeft om er voor te zorgen dat criminele
tegoeden worden afgenomen: het Bureau Ontnemingswetgeving
Openbaar Ministerie. Daarmee voldoet Nederland nu reeds aan de eis
uiterlijk in 2014 een dergelijk bureau op te richten. Het kabinet is
overigens bereid – en doet dat ook al – om lidstaten die hun ontnemingsbureaus nog moeten opzetten, hierbij zo nodig te assisteren. Bij onderhandelingen over een nieuwe richtlijn zal de inzet van het kabinet dan ook
zijn om bij de uitvoering van de reeds tot stand gekomen kaderbesluiten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

7

gebleken knelpunten zoveel mogelijk op te lossen. Ook zal bij deze
onderhandelingen de inhoudelijke samenhang met de onderhandelingen
over een Europees onderzoeksbevel moeten worden bewaakt. Voor het
kabinet zijn voorts van belang de door de Commissie voorgestane
uitbreidingen van de mogelijkheden om confiscatie bij derden mogelijk te
maken en te stimuleren dat ook in andere lidstaten vermogensbestanddelen kunnen worden geconfisceerd die niet tot de directe opbrengsten
van een strafbaar feit behoren. Ten slotte ondersteunt het kabinet het
streven om de onderlinge erkenning van bevelen tot confiscatie zonder
veroordeling tussen de lidstaten te vereenvoudigen. Bij de onderhandelingen over een richtlijn over confiscatie tenslotte zal de inhoudelijke
samenhang met het Europees onderzoeksbevel moeten worden bewaakt.
Met betrekking tot het nieuw op te richten monitoringsmechanisme op het
gebied van corruptie, is de meerwaarde ten opzichte van de bestaande
mechanismen (VN, GRECO, OESO) vooralsnog onduidelijk. Het is van
belang dat overlap met de bestaande mechanismen wordt voorkomen.
Het kabinet zal bij de totstandkoming van het voorstel de Commissie hier
op wijzen.
De Commissie plaatst ook een effectievere handhaving van de intellectuele eigendomsrechten in kader van de interne veiligheidsstrategie,
onder de noemer van de bescherming van de economie tegen criminele
infiltratie. In haar werkprogramma voor 2011 heeft de Commissie een
voorstel aangekondigd voor een Richtlijn inzake strafrechtelijke
handhaving van intellectuele eigendomsrechten. In het Stockholm
Programma is onderkend dat namaak een ernstige bedreiging is voor
consumenten en voor economieën. Aangekondigd is dat de Unie dit
verschijnsel beter moet onderzoeken. Het kabinet ziet de studies en
voorstellen met belangstelling tegemoet.
Strategisch doel 2: voorkomen van terrorisme en het adresseren
van radicalisering en rekrutering
Terrorisme zal de aankomende jaren in Nederland en elders in de wereld
een reële bedreiging blijven vormen. Alhoewel er de afgelopen jaren
vooral in Europees kader veel tot stand is gekomen, blijft het noodzakelijk
om te blijven werken aan het tegengaan van dreigingen die voortvloeien
uit terrorisme, zowel op het terrein van wet- en regelgeving, als operationeel en beleidsmatig. Het kabinet zal zich daarvoor nationaal, Europees
en internationaal blijven inzetten. In de Interne Veiligheidsstrategie
worden op het terrein van Counter Terrorisme belangrijke voorstellen
gedaan die veelal aansluiten bij de Europese Counter Terrorisme strategie,
waarmee het kabinet in grote lijnen kan instemmen, zoals eerder
aangegeven in het BNC-fiche over deze strategie (Kamerstukken 22 112,
nr. 1062). Nederland kan op informele én strikt vertrouwelijke basis de
andere partners informeren over wijzigingen in dreigingen en dreigingsniveaus als het gaat om dreigingsniveaus en -analyses, waarbij het niet zal
gaan om operationele informatie. Indien andere lidstaten daar ook aan
meewerken zal er meer begrip ontstaan over het gebruik van de dreigingsniveaus in de lidstaten. Nadere Commissie-maatregelen, of het opstellen
van een dreigingsoverzicht zijn daarvoor niet nodig. Het kabinet
verwelkomt de initiatieven ten aanzien van het adresseren van radicalisering en rekrutering. De voorgestelde aanpak sluit aan bij het Nationale
Actieplan Polarisatie en Radicalisering. Het kabinet zal zich inzetten voor
de samenhang met voorstellen onder de andere strategische doelen en
het externe veiligheidsbeleid van de EU.
Het kabinet is met de Commissie van mening dat het tegengaan van
financiering van terrorisme prioritair is. Onder het EU-externe beleid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

8

beschikt de EU reeds over een uitgebreid en beproefd systeem om
tegoeden te bevriezen van terroristen en terroristische groeperingen (de
EU-bevriezingslijst). Eventuele voorstellen van de Commissie t.a.v.
bevriezing van tegoeden zullen dan ook mede beoordeeld worden op hun
toegevoegde waarde ten opzichte van het bestaande instrumentarium.
Een eventueel voorstel dient eveneens te voorzien in adequate procedurele waarborgen rondom «listing» en «de-listing» van natuurlijke en
rechtspersonen.
Het kabinet staat positief tegenover de mogelijke ontwikkeling van een
eigen EU Terrorist Financing Tracking Programme (TFTP) en zal een
actieve en constructieve rol spelen in het kader van de haalbaarheidsstudie daarnaar die de Europese Commissie voor 1 augustus 2011 moet
afronden, dat laatste ingevolge het goedkeuringsbesluit van de
1 augustus jl. in werking getreden TFTP-overeenkomst tussen de EU en de
VS.
Het kabinet meent dat bevordering van de beveiliging van goederenvervoer door de lucht prioriteit behoeft. De pakketten die onlangs vanuit
Jemen richting VS werden verstuurd laten zien dat internationale
samenwerking met betrekking tot versterking van luchtvaartveiligheid,
ook waar het gaat om luchtvracht, essentieel is. Het is daarbij wel van
belang om tot een samenhangend pakket aan maatregelen te komen om
te voorkomen dat maatregelen elkaar overlappen en daardoor onnodige
economische schade toebrengen aan de luchtvaartindustrie. Vanzelfsprekend dient de Douane, waar deze maatregelen zien op het (commercieel) goederenvervoer, een prominente rol te vervullen. De mededeling
van de Commissie besteedt aan bovenstaande relatief weinig aandacht.
Bovendien dient gestreefd te worden naar meer congruentie met (de
maatregelen uit) het Europees Actieplan voor de beveiliging van
explosieven. Nederland ziet met belangstelling uit naar de aangekondigde
mededeling over vervoersveiligheid. Gegeven de grote verschillen tussen
landgebonden vervoerssystemen in de lidstaten is er een gedegen
onderbouwing nodig voor een eventueel permanent comité voor
veiligheid van vervoer over land.
Strategisch doel 3: verhogen van het niveau van veiligheid voor
burgers en bedrijfsleven in cyberspace
Het kabinet hecht veel belang aan het verhogen van het niveau van
veiligheid voor burgers en het bedrijfsleven in cyberspace. Het kabinet is
dan ook content met de aandacht voor dit terrein en kan instemmen met
de voorgestelde activiteiten op het gebied van cyberspace. De voorstellen
sluiten aan bij reeds eerder genomen maatregelen en nieuwe initiatieven
die uitgewerkt worden in de Nederlandse Cyber Security Strategie (NCSS)
en het bijbehorende actieplan, dat in maart 2011 aan de Staten-Generaal
wordt aangeboden. Deze strategie wordt in samenwerking met relevante
partners uit het bedrijfsleven opgesteld.
Nederland beschikt reeds over een aantal in de EU-veiligheidsstrategie
genoemde instituten, zoals een meldpunt cybercrime en een team
hightech crime, dat samenwerkt met Europol. Ook binnen Nederland is
het streven om meer capaciteit bij de handhaving en rechtelijke macht te
creëren. Zo streeft het kabinet ernaar om de komende jaren het aantal
cybercrimezaken dat wordt aangepakt substantieel te verhogen. Het
kabinet zal erop aandringen dat uitbreiding van de capaciteit ook in
Europees verband zowel in kwantitatieve als in kwalitatieve zin zal
gebeuren. Verder zorgt Nederland reeds enkele jaren via ondermeer
voorlichtingscampagnes voor informatie over veilig internetgebruik. Voor
de Rijksoverheid beschikt Nederland over een goed functionerend CERT

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

9

(GOVCERT.NL) en ook het bedrijfsleven beschikt over CERT-functies. Het
doel van de CERTS is te komen tot een verhoging van het niveau van
informatiebeveiliging door samenwerking, kennisdeling en de afhandeling
van ICT-gerelateerde incidenten en grootschalige calamiteiten. Het kabinet
kan de initiatieven om een Europees cybercrime centrum en een Europees
informatievoorziening- en alerteringsysteem (EISAS) te ontwikkelen
vanuit de bestaande structuren steunen, mits deze de samenwerking
tussen de reeds bestaande organisaties versterkt zonder dat er onnodige
administratieve lasten uit volgen.
Het kabinet mist in de mededeling nog een aantal aspecten en zal daar
actief aandacht voor vragen. Zo wil het kabinet meer inzicht in de
mogelijke synergie in de aanpak van de verschillende aspecten rond de
veiligheid in cyberspace door de lidstaten. Tevens ontbreekt de link met
doelstelling vijf van de interne veiligheidsstrategie waar het gaat om de
bestrijding van rampen en crises die bijvoorbeeld door cyberaanvallen
worden veroorzaakt. Verder vindt het kabinet het belangrijk dat, zoals ook
in de Digitale Agenda wordt beoogd, een bredere afstemming en
samenwerking zowel binnen als buiten Europa tussen de relevante
partijen gaat plaatsvinden teneinde de veiligheid in cyberspace te
vergroten. Het is in die samenwerking van belang dat de verschillende
verantwoordelijkheden en bevoegdheden van zowel de lidstaten als de
Commissie worden gerespecteerd. In het bijzonder geldt dat ook voor de
EU en NAVO, gegeven de herziening van het NAVO cyberdefence-beleid.
Een ander aandachtspunt zijn de gevaren die voortvloeien vanuit
terrorisme. Zowel als het gaat om misbruik van cyberspace (fondsen- en
rekrutenwerving, radicalisering) als ontwrichting. Het kabinet meent dat
dit perspectief nu nog niet voldoende is meegenomen en zal daar actief
de aandacht voor vragen.
Strategisch doel 4: vergroten van veiligheid door grensbeheer
Het kabinet steunt de Commissie in het streven naar een intensiever
gemeenschappelijke beheer van de buitengrenzen, waardoor smokkel,
grensoverschrijdende illegale activiteiten, maar ook terrorisme op
Europees niveau effectiever en efficiënter kunnen worden aangepakt.
Efficiënte controle van de EU-buitengrenzen is ook van cruciaal belang
voor de ruimte van vrij verkeer.
De voorstellen van de Commissie sluiten aan bij actuele thema’s van het
kabinet: veiligheid, innovatie en mobiliteit. De concrete activiteiten die in
de mededeling worden genoemd die hieraan bijdragen zijn in lijn met het
kabinetsbeleid. Zo ondersteunt het kabinet het principe dat het verhogen
van de veiligheid en het versnellen van het grenspassageproces kunnen
worden bereikt door het in een vroeg stadium verkrijgen van passagiersen goederengegevens die vervolgens door verschillende diensten in het
grenspassageproces worden geanalyseerd. Hierdoor kunnen mogelijke
hoge risico’s vroegtijdig worden onderkend waardoor de autoriteiten die
werkzaam zijn in het grenstoezichtproces gerichter kunnen acteren.
Het kabinet acht het, net als de Commissie, van belang dat het grenstoezicht effectiever en efficiënter wordt ingezet ten behoeve van de
bestrijding van illegale migratie en grensoverschrijdende criminaliteit. Het
kabinet sluit zich bij de Commissie aan voor wat betreft de instrumenten
die dit belang kunnen dienen: intensiever gebruik van technologie, de
introductie van geautomatiseerde grenscontrolesystemen, het Visum
Informatie Systeem (VIS) en het Schengen Informatie Systeem (SIS II). De
voorbereidingen in Nederland met betrekking tot de implementatie van
het VIS lopen op schema. Hoewel het kabinet in beginsel positief staat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

10

tegenover het idee van een in- en uitreissysteem dient te worden
opgemerkt dat de ontwikkeling van een in- en uitreissysteem een enorme
organisatorische stap is die veel tijd en kosten vergt. Ook met het oog
hierop, dient de ontwikkeling van een in- en uitreissysteem te worden
bezien in samenhang met lopende activiteiten zoals de implementatie van
het VIS, SIS II, de richtlijn inzake API-gegevens en het EU PNR-initiatief.
Het kabinet onderschrijft het principe van het verhogen van de veiligheid
en de mobiliteit door het gebruik van passagiersgegevens. Op die manier
kunnen immers mogelijke risico’s vroegtijdig worden onderkend,
waardoor de autoriteiten die werkzaam zijn in het grenstoezichtproces
gerichter kunnen acteren. Het kabinet investeert de komende jaren in het
programma vernieuwing grensmanagement (PVGM), waaronder het
project PARDEX. Dit project is bedoeld om sneller, en beter passagiersgerelateerde informatie te verzamelen, te analyseren en te verspreiden. Dit
moet leiden tot een verbetering van de informatiepositie van de betrokken
organisaties in relatie tot de informatie over de identiteit van personen die
Nederland in- en uitreizen, dan wel transfereren en hier al dan niet
rechtmatig verblijf genieten. Hierdoor zullen Nederlandse handhavingsdiensten doeltreffender kunnen acteren. Het kabinet investeert – en zal dit
blijven doen – in contacten met de EU-instellingen om de ervaringen en
geleerde lessen die worden opgedaan met PVGM te delen. Deze ervaringen kunnen gebruikt worden bij Europese initiatieven op het terrein
van grensmanagement.
Het kabinet onderschrijft tevens het standpunt dat de komende jaren in
alle lidstaten een uniforme en hoogwaardige vorm van risicobeheer, met
betrekking tot goederenverkeer over de buitengrenzen, gewaarborgd
dient te worden. De basis daarvoor moet gevormd worden door het
Gemeenschappelijk Kader voor Risicobeheer, zoals verankerd in het
communautaire douanerecht.
Het kabinet is geïnteresseerd in de resultaten van het onderzoek dat door
de Commissie ingesteld zal worden om te beoordelen hoe de capaciteit
op het gebied van risicoanalyse en -oriëntatie op EU-niveau kan worden
opgevoerd. Gezamenlijke risicoanalyses door de verschillende diensten
op het terrein van grenscontroles wordt door Nederland gesteund.
Verder onderschrijft het kabinet het standpunt dat door het EUROSURsysteem de informatiepositie aan de maritieme buitengrens wordt
bevorderd. Het kabinet is voornemens om met de buurlanden aan een
onderdeel van de pilot EUROSUR deel te nemen.
Ook acht het kabinet de versterking van Frontex van belang. Door de
wijziging van de Frontex-verordening zal Frontex flexibeler worden en
meer operationele slagkracht krijgen. Dit gebeurt onder andere door de
inrichting van speciale Joint Support Teams, bestaande uit grenswachten
uit verschillende deelnemende lidstaten. Verwerking van persoonsgegevens kan wat het kabinet betreft alleen als het gaat om taken die
Frontex in de Verordening zijn toebedeeld.
De bestrijding van mensenhandel is een prioriteit van het kabinet. Het
kabinet zal, net als de voorgaande jaren, de nodige maatregelen treffen
om mensenhandel tegen te gaan. In dit verband ziet het kabinet dan ook
het rapport van de Commissie over mensenhandel en -smokkel met
belangstelling tegemoet. Daarnaast is het kabinet geïnteresseerd in het
rapport en de voorstellen van de Commissie over het intensiveren van de
samenwerking van de verschillende nationale diensten (politie, grenswacht en douane) op het terrein van de grenscontroles. Het verrichten van
gezamenlijke operaties en controles past binnen de visie van het kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

11

Strategisch doel 5: Europa’s weerbaarheid vergroten bij rampen
en crises
De doelstelling van het kabinet op het terrein van rampen en crisisbeheersing is een efficiënte, effectieve en adequate (regionale) samenwerking wat betreft generieke en specifieke capaciteitsinzet op grond van
gedeelde all-hazard risico’s en dreigingen. Het kabinet ziet veel van haar
inbreng terug in de mededeling en is dan ook content dat het thema
civiele bescherming de aandacht krijgt die het verdient. Het kabinet steunt
het uitgangspunt van de Commissie om te komen tot een coherente
benadering van crisispreventie en -management voor alle soorten van
rampen, zoals overstromingen, terrorisme, schaarste en grieppandemie.
Het kabinet hecht er belang aan om in het kader van de uitwerking van de
Interne Veiligheidsstrategie voorrang te geven aan de uitvoering door
lidstaten van de risicoanalyse en het daaropvolgende, door de Commissie
opgestelde, sectoroverschrijdende overzicht. Deze zullen inzicht geven in
de gezamenlijke dreigingen en risico’s in de EU en daarmee een impuls
kunnen zijn voor effectieve en efficiënte samenwerking en een verstevigde
koppeling tussen risico- en dreigingsanalyse en beleidsvorming. Door
intensievere samenwerking tussen de verschillende beleidsdomeinen op
basis van de uitkomsten van risico- en dreigingsanalyses kan een
coherente afweging plaatsvinden over de noodzaak en wijze van inzet van
fondsen, middelen en expertise. Om recht te doen aan de all-hazard
aanpak acht het kabinet het van belang dat samenwerking plaats vindt
tussen de belangrijke instituten van de EU. Daarnaast zou ook de
samenwerking met de Verenigde Naties, het Rode Kruis, en de NAVO
(civiel-militaire samenwerking) verder versterkt kunnen worden.
De solidariteitsclausule bepaalt dat lidstaten gezamenlijk optreden in het
geval dat één lidstaat getroffen wordt door een natuurramp, door de
mens veroorzaakte ramp of terroristische aanslag. De Commissie en de
Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid
komen in 2011 met een voorstel voor de uitwerking van de solidariteitsclausule. Het kabinet ziet deze uitwerking graag tegemoet. Het kabinet
acht het van belang dat bij de uitwerking de juiste balans wordt gevonden
tussen optreden in de geest van solidariteit tussen lidstaten en de
nationale verantwoordelijkheid van de lidstaten om op een crisis
voorbereid te zijn. Het is in de eerste plaats de nationale verantwoordelijkheid van de lidstaten om te voorzien in de noodzakelijke maatregelen
op het terrein van preventie en respons tegen mogelijke dreigingen om
haar burgers te beschermen.
Bij het ontwikkelen van Europese responscapaciteit ten behoeve van
rampen- en crisisbestrijding zijn de uitgangspunten voor het kabinet dat
nieuwe initiatieven gericht op versterking van de EU rampenrespons
vraaggestuurd zijn, gebaseerd zijn op concrete lacunes in de hulpverlening en aansluiten op bestaande structuren. Tevens moet de responscapaciteit zo veel als mogelijk «generiek» zijn, dat wil zeggen gericht op
inzet bij meerdere crisistypen. De voorstellen aangaande de Europese
responscapaciteit dienen gericht te zijn op inzet binnen de Europese Unie.
Bij inzet buiten de EU dient te worden uitgegaan van de coördinerende rol
van de VN bij de internationale rampenrespons, die volgens de Commissie door versterkte EU-coördinatie kan worden ondersteund. Besluitvorming over de inzet van responscapaciteiten moet een nationale
verantwoordelijkheid zijn, mede omdat de inzetkosten door de lidstaten
worden gedragen. Ook militaire middelen vormen een mogelijk
instrument bij rampenrespons en crisisbeheersing. De inzet van militaire
middelen vergt wel een andere besluitvormingsprocedure. Het kabinet zal
in EU-verband deze standpunten actief uitdragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

12

Implementatie Strategie
Het kabinet onderschrijft het belang van een geïntegreerd Europees
veiligheidsbeleid, waarin veiligheidsdreigingen coherent worden
aangepakt. Het kabinet erkent de verwevenheid tussen de voorliggende
interne veiligheidsstrategie, de Europese veiligheidsstrategie en het
bredere buitenlands- en veiligheidsbeleid (GBVB), inclusief het
veiligheids- en defensiebeleid van de Unie. De Hoge Vertegenwoordiger
voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid en zijn Europese Dienst
voor Extern Optreden (EDEO) zullen een belangrijke rol moeten spelen in
het garanderen van een geïntegreerde benadering. In het licht van de
samenhang tussen interne en externe veiligheid kan verdere samenwerking tussen JBZ- en GVDB-actoren daar eveneens aan bijdragen, mits
samenwerking zich richt op concrete onderwerpen die vanuit de optiek
van zowel externe veiligheid als interne veiligheid relevant zijn. Een
voorbeeld van een situatie waarin dit de moeite waard zou kunnen zijn, is
de situatie in de Sahel. Drugs- en mensenhandel (doorvoerroute naar
Europa) en de terroristische dreiging (Al Qaeda in de Islamitische
Maghreb) kunnen slechts effectief worden tegengaan als de veiligheid en
de stabiliteit in deze fragiele regio worden verbeterd. Hiertoe dienen het
EU-interne en het EU-externe beleid, inclusief ontwikkelingssamenwerking, nauw op elkaar aan te sluiten.
Rapportage over voortgang
Veel van de voorstellen in de Mededeling zijn tevens aangekondigd in, of
volgen uit, het Stockholm Programma. Derhalve zal het kabinet uw Kamer
jaarlijks rapporteren over de voortgang van de implementatie van de
EU-Interne Veiligheidsstrategie als uitwerking van het Stockholm
Programma, zoals toegezegd in het BNC-fiche inzake het Actieplan ter
uitvoering van het Stockholm Programma (Kamerstukken 22 112,
nr. 1027).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 32

13