> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag
Directie Publieke
Gezondheid
Crisisbeheersing en
Infectieziekten

L.

Bezoekadres
Parnassusplein 5
2511 VX Den Haag
T 070 340 79 11
F 070 340 78 34
www.rijksoverheid.nl
Inlichtingen bij

Datum
Betreft

4 november 2019
Q-koorts
Kenmerk
1513643-189234-PG a
Uw brief
17 maart 2019

Beste L.,
Dank je wel voor je brief. Ik begrijp dat je een hele hoop vragen hebt en met deze
brief probeer ik die allemaal zo goed mogelijk te beantwoorden. Ik weet dat
chronische Q-koorts en het Q-koortsvermoeidheidssyndroom (QVS) grote
gevolgen hebben op het leven van patiënten, en wellicht geldt dit ook voor jouw
moeder. Ik leef daarom ook mee met alle mensen die op welke manier dan ook te
maken hebben gekregen met deze ziekte. Daarom heeft het kabinet ook besloten
voor deze patiënten een gebaar te maken, een financiële tegemoetkoming.

Bijlage(n)
2
Correspondentie uitsluitend
richten aan het retouradres
met vermelding van de
datum en het kenmerk van
deze brief.

Allereerst wil ik jou mijn excuses maken voor mijn late reactie op je brief. Ik heb
besloten de financiële tegemoetkoming nog te wijzigen, en wilde je pas daarna
een antwoord sturen. Hierover heeft een medewerker van mijn ministerie met jou
gebeld in juni. In deze brief lees je mijn antwoord.
Periode
Zoals je weet, hadden we tussen 2007 en 2010 in Nederland een grote uitbraak
van Q-koorts. In die periode zijn heel veel mensen ziek geworden. De overheid
heeft maatregelen getroffen om de uitbraak onder controle te krijgen en de
negatieve gevolgen voor mensen zoveel als mogelijk te voorkomen.
Zoals je zegt, heeft een uitbraak inderdaad een aanloop en een uitloop. Voor 2007
was Q-koorts bij mensen een zeldzame infectie. Deskundigen hebben vastgesteld
dat de epidemie duurde van 2007 tot 2010. Daarna nam het aantal meldingen
snel af. Daarom kon in 2010 het einde van de uitbraak worden vastgesteld. In
2011 kreeg het RIVM nog weinig meldingen van Q-koorts, en daarbij was er ook
geen gebied meer aan te wijzen waaruit meer meldingen kwamen dan uit andere
gebieden. Desalniettemin, hadden we het jaar 2011 toch meegenomen in de oude
financiële regeling.

Pagina 1 van 3

Tijdens het debat in de Tweede Kamer over Q-koorts op 12 maart dit jaar hebben
Kamerleden mij gevraagd om nogmaals te kijken naar de periode van de
epidemie. Kort samengevat gaf de Kamer aan: kijk nou nog eens goed naar de
aanloop en uitloop. Dit heb ik gedaan en zo heb ik besloten de regeling aan te
passen. Voor de zekerheid hebben we in de nieuwe beleidsregel nu ook de jaren
2005, 2006, en 2012 meegenomen. Hierover heb ik een brief aan de Kamer
gestuurd. Deze Kamerbrief en de nieuwe, aangepaste regeling stuur ik je mee met
deze brief.

Directie Publieke
Gezondheid
Crisisbeheersing en
Infectieziekten
Kenmerk
1513643-189234-PG

Je gaf in je brief ook aan dat je moeder onder de oude regeling niet in aanmerking
komt voor de tegemoetkoming. Nu dat we deze hebben aangepast en deze ook
weer opnieuw open staat, verandert dit de situatie misschien voor haar. Ik kan dat
niet met zekerheid zeggen. Experts oordelen daarover. Mocht je moeder toch nog
een aanvraag willen indienen, dan kan zij dit doen via deze link: https://www.dusi.nl/subsidies/q-koorts.
Cognitieve gedragstherapie
In jouw brief schrijf je ook vragen te hebben over de cognitieve gedragstherapie
voor mensen met het Q-koortsvermoeidheidssyndroom (QVS). In 2011 heeft de
overheid opdracht gegeven om een richtlijn op te stellen voor mensen met het
QVS. Een richtlijn is een document waarin de beste zorg wordt beschreven voor
een bepaald ziektebeeld. Zo’n richtlijn wordt gemaakt door deskundigen
(waaronder verschillende artsen met verschillende specialisaties) en de
vertegenwoordigers van patiënten, en hierin wordt dan door hen vastgesteld wat
deze beste zorg is. De overheid heeft geen invloed op de inhoud van de richtlijn.
Sinds 2011 is er veel onderzoek gedaan naar Q-koorts en het QVS. Daarom vond
ik het nodig dat de richtlijn herzien zou worden en heb ik het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM) hier opdracht voor gegeven. Sinds 2017 komen
deskundigen en de vertegenwoordigers van patiënten bij elkaar om te praten over
wat er in de richtlijn moet staan. De nieuwe richtlijn is nu te vinden op de website
van de Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding van het RIVM:
https://lci.rivm.nl/richtlijnen/q-koortsvermoeidheidssyndroom.
Ik lees dat jij je zorgen maakt dat cognitieve gedragstherapie bedoeld is voor
patiënten die geestelijk of psychisch niet in orde zijn. Daar maken meer mensen
zich zorgen over. Op dat punt merk ik graag het volgende op:
Cognitieve gedragstherapie, die ook genoemd wordt in de nieuwe richtlijn, is
bedoeld om patiënten met het QVS met hun klachten om te leren gaan. Bij
sommige mensen blijven klachten na een infectieziekte (of een andere ernstige
ziekte) heel lang aanwezig en zien artsen weinig mogelijkheden om de klachten te
verhelpen. Dat geldt vooral voor klachten als chronische vermoeidheid (wat
betekent dat je altijd moe bent). Dan kan het wel helpen om mensen te leren
omgaan met die klachten. Het behandelen van chronische vermoeidheidsklachten
met cognitieve gedragstherapie wordt daarom veel gedaan en de inhoud van de
behandeling verschilt per patiënt. Sommige patiënten leren heel voorzichtig
actiever te worden, maar voor anderen is het juist van belang om niet teveel op
een dag te doen. Misschien helpt het niet bij iedereen, maar er zijn ook veel
patiënten die zich na de cognitieve gedragstherapie beter voelen omdat ze beter
met hun klachten om kunnen gaan, zo laten de deskundigen die de richtlijn
maakten mij weten. Voor die mensen staat de cognitieve gedragstherapie dan ook
in de richtlijn.
Pagina 2 van 3

Vaccinatie van de geiten
Verder maak ik op uit jouw brief dat jij je ook zorgen maakt over de boeren die
hun geiten of schapen niet hoeven te laten inenten. Er geldt inderdaad een
vaccinatieplicht voor bedrijven met meer dan 50 melkgeiten of melkschapen
(maar ook voor geiten en schapen op bedrijven die openstaan voor het publiek –
zoals bij lammetjesaaidagen of de kinderboerderij- en voor geiten en schapen die
naar keuringen of shows gaan). De deskundigen hebben verschillende keren in
adviezen gezegd dat andere schapen en geiten, zoals hobbygeiten en
vleesschapen een beperkte rol spelen in de verspreiding van Q-koorts. Vaccinatie
bij deze dieren is daarom niet verplicht.

Directie Publieke
Gezondheid
Crisisbeheersing en
Infectieziekten
Kenmerk
1513643-189234-PG

Daarnaast lees ik dat je ongerust bent dat sommige bedrijven misschien een
manier hebben gevonden om de regels voor vaccineren te ontduiken door de
dieren van het bedrijf over meerdere eigenaars te verdelen. Ik denk dat ik je
daarover gerust kan stellen. Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedsel
(LNV) heeft regels over hoe je om moet gaan met dieren die op één adres staan
maar meerdere eigenaren hebben. Op deze manier moeten toch alle 50 of meer
schapen of geiten op één adres gevaccineerd worden.
Vergoeding voor de boeren
Ik begrijp uit je brief dat het oneerlijk voelt dat de boeren in die periode een
vergoeding hebben ontvangen. Om te voorkomen dat de ziekte zich zou
verspreiden, heeft de overheid de geiten van deze boeren moeten laten inslapen.
Volgens de wet moeten de boeren dan een schadevergoeding ontvangen.
Samenwerking
We moeten er natuurlijk alles aan doen om te voorkomen dat zo’n uitbraak van Qkoorts ooit weer voorkomt. In Nederland wonen we met alle burgers in een heel
dichtbevolkt land, met ook veel boerderijen met veel dieren. We moeten dus goed
voorbereid zijn op zoönosen, ook als er op dit moment geen probleem is.
Zoönosen is een verzamelnaam voor alle ziekten die overgedragen kunnen worden
van dier op mens, dus ook Q-koorts. In samenwerking met het ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), werken wij met de boeren, de
mensen uit de zorg en de dierenartsen samen en hebben wij een plan gemaakt
wat we de risicostructuur zoönosen genoemd hebben. Binnen deze
zoönosenstructuur wordt alles wat er gebeurt rond zoönosen goed in de gaten
gehouden. Deskundigen die zich met dierengeneeskunde bezig houden bespreken
wat er speelt met de deskundigen die gespecialiseerd zijn in de gezondheid van
mensen. Als het nodig is geven zij een advies over welke maatregelen we kunnen
nemen. Die structuur blijkt goed te werken, zo leert de ervaring, en zorgt ervoor
dat zo’n uitbraak in de toekomst voorkomen kan worden.
Ik hoop dat ik hiermee al je vragen beantwoord heb en je een beetje gerust heb
kunnen stellen.
Hoogachtend,
de minister voor Medische Zorg
en Sport,

Bruno Bruins
Pagina 3 van 3