Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3420
Vragen van de leden Van Nispen en Leijten (beiden SP) aan de Minister van
Justitie en Veiligheid over de fraudezaak bij het kantoor van Pels Rijcken
(ingezonden 11 juni 2021).
Mededeling van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
2 juli 2021).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Fraude bij Pels Rijcken – de onderste
steen moet boven»?1
Vraag 2
Wat vindt u van de suggestie van de auteurs van het artikel om wettelijk te
regelen dat het Hof bij de afwikkeling van massaclaims meer/beter toezicht
moet houden; bijvoorbeeld door benoeming van een rechter-commissaris die,
net als bij de afwikkeling van een faillissement door een curator, toezicht
houdt op de afwikkeling van de boedel en betalingen aan crediteuren?
Vraag 3
Kunt u uiteenzetten welke eisen het Hof precies stelt aan de voorwaarden
voor uitkering, de behandeling van de groep benadeelden en andere
waarborgen, bij de afhandeling van massaclaims? Zou het niet wenselijk zijn
om deze eisen wettelijk vast te leggen, zodat dit voor alle partijen duidelijk is?
Vraag 4
Waarom is het notarissen toegestaan om voor een collega-notaris van
hetzelfde kantoor naamswijzigingen van stichtingen (met maar één bestuurder) te verrichten? Acht u een dergelijke handelwijze wenselijk? Bent u het
ermee eens dat een notaris van een ander kantoor waarschijnlijk kritischer is
bij dergelijke constructies?
Vraag 5
Wat is uw mening over de bestuurlijke bemensing van de via Pels Rijcken
opgerichte claimstichtingen waarin regelmatig aan het kantoor gerelateerde
personen fungeren maar ook die van het accountantskantoor dat Pels Rijcken

1

ah-tk-20202021-3420
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Marcel Pheijffer & Jeroen Princen, Fraude bij Pels Rijcken – de onderste steen moet boven,NJB,
aflevering 21, pp. 1714–1727, 28 mei 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

controleert? Wat is uw mening van de ons-kent-onscultuur (waarin notarissen, advocaten en accountants elkaar de bal toespelen) die deze casus
kenmerkt?
Vraag 6
Vindt u het een goed idee om, analoog aan faillissementen, in de wet op te
nemen dat bij zaken in het kader van de Wet collectieve afwikkeling massaschade (WCAM) concept-uitdelingslijsten aan de rechtbank worden toegezonden, zodat deze aldaar gecontroleerd kunnen worden om daarna te worden
gedeponeerd, waarna crediteuren daartegen nog bezwaar kunnen maken en
zich desnoods alsnog kunnen melden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke
termijn kunnen we een dergelijke wijziging van de wet verwachten?
Vraag 7
Heeft het Bureau Financieel Toezich (BFT) voldoende financiële middelen om
zijn toezichtstaak naar behoren uit te kunnen voeren, met name als het gaat
om het toezicht op het notariaat? Graag een uitgebreide reactie.
Vraag 8
Vindt u dat de 6 fte die het BFT heeft aan toezichtcapaciteit voldoende is voor
het financieel toezicht op het notariaat? Zo ja, kunt u dit onderbouwen en ook
garanderen dat andere kantoren hun zaakjes dus wel op orde hebben?
Vraag 9
Kan het BFT het verloop van derdenrekeningen bij alle notariskantoren
adequaat onderzoeken?
Vraag 10
Toetst het BFT slechts de bewaringspositie van notariskantoren en of deze
positief is of wordt ook nadrukkelijk gekeken naar mutaties op derdenrekeningen? Controleert het BFT ook het verloop van alle escrow-rekeningen die
door notarissen niet gekoppeld zijn aan de reguliere notariële kwaliteitsrekening van het kantoor?
Vraag 11
Controleert het BFT jaarlijks welke (neven)functies notarissen vervullen –
bijvoorbeeld bij stichtingen zoals degene die door de notaris van Pels Rijcken
is gebruikt – en ook of zij daarmee al dan niet in een positie verkeren om
gelden oneigenlijk te onttrekken aan kantoorcliënten?
Vraag 12
Klopt het dat Pels Rijcken in het verleden in de hoedanigheid van landsadvocaat ook optrad voor het BFT?
Vraag 13
Welke partij staat het BFT nu – indien nodig – bij, gegeven het feit dat Pels
Rijcken, het kantoor van de landsadvocaat, nu zelf nadrukkelijk onderwerp is
van onderzoek door het BFT? Welke voorzieningen zijn er in dezen getroffen
sinds het moment van de start van het BFT-onderzoek?
Vraag 14
Kan de overheid wel zaken blijven doen met Pels Rijcken, zolang de onderste
steen in deze fraudezaak nog niet boven is? Zo ja, waarom?
Vraag 15
Klopt het dat het Openbaar Ministerie (OM) in deze zaak aan het wachten is
op het «zelfonderzoek» van Pels Rijcken en tot die tijd geen actie onderneemt? Zo ja, wat vindt u van die opstelling? Is dat hoe het OM volgens u
aan waarheidsvinding zou moeten doen?2

2

Website NRC, «Zo geraffineerd was de grootste fraudezaak ooit binnen de Nederlandse
advocatuur niet. Toch is tien miljoen euro nog zoek», 9 juni 2021 (https://www.nrc.nl/nieuws/
2021/06/09/honderd-dagen-verder-maar-over-de-megafraude-bij-pels-rijcken-is-nog-altijd-veelonduidelijk-a4046734)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 16
Was de stelling van het OM in maart dat Pels Rijcken «slachtoffer» zou zijn in
deze zaak niet wat voorbarig? Ziet het OM Pels Rijcken nog steeds louter als
slachtoffer, ook nu Pels Rijcken zelf heeft aangegeven dat naar aanleiding van
het Deloitte-onderzoek maatregelen nodig waren om dergelijke fraude in de
toekomst te voorkomen?
Vraag 17
Worden er, nu de bij de fraude betrokken notaris is overleden en deze niet
meer kan worden vervolgd, nog handhavingsmaatregelen overwogen door
het OM en/of het BFT tegen andere individuen en/of Pels Rijcken?
Vraag 18
Wordt er ook nader onderzoek ingesteld naar het (dis)functioneren van het
accountantskantoor dat Pels Rijcken controleerde, maar dat ook andere rollen
in deze casus had? Zo nee, waarom niet? Zo ja, heeft u daartoe een verzoek
aan de Autoriteit Financiële Markten (AFM) gedaan?
Vraag 19
Bent u bereid te laten onderzoeken hoe het toezicht vanuit het notariaat en de
advocatuur in deze kwestie heeft gefunctioneerd, welke lessen er moeten
worden getrokken en welke maatregelen moeten worden genomen om
misstanden in de toekomst te voorkomen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 20
Bent u op de hoogte van het feit dat het BFT heeft laten weten dat zijn
onderzoek naar Pels Rijcken vanwege de wettelijke geheimhoudingsplicht niet
openbaar gemaakt zal worden en evenmin aan u mag worden verstrekt?
Waarom schreef u op eerdere schriftelijke vragen dan toch in antwoord op
vraag 10 en 11 dat u na afronding van het BFT-onderzoek nader in zou gaan
op deze kwestie?3 Krijgt u dat onderzoek nu wel of niet te zien?
Vraag 21
Bent u bereid een beroep te doen op Pels Rijcken om het onderzoek dat het
heeft laten uitvoeren door Deloitte alsnog openbaar te maken, juist omdat het
hier een kantoor betreft dat ook de landsadvocaat levert? Zo nee, waarom
niet?
Vraag 22
Wilt u de Kamer laten weten op welke termijn zij nader wordt geïnformeerd
over de afloop, reikwijdte, inhoud en bevindingen in de diverse onderzoeken
die naar aanleiding van deze kwestie zijn ingesteld?
Mededeling
Hierbij deel ik u mede dat de schriftelijke vragen van de leden Van Nispen en
Leijten (beiden SP), van uw Kamer aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over de fraudezaak bij het kantoor van Pels Rijcken (ingezonden 11 juni 2021)
niet binnen de gebruikelijke termijn kunnen worden beantwoord, aangezien
nog niet alle benodigde informatie is ontvangen.
Ik streef ernaar de vragen zo spoedig mogelijk te beantwoorden.

3

Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1947

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3