Signaalrapportage ILT
Fraude met tachografen staat handhaving rij- en rusttijden in de
weg
In deze signaalrapportage wijst de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) op
risico’s van moeilijk te detecteren en aan te pakken fraude met tachografen. Dit
maakt de handhaving van de rij- en rusttijden moeilijk.
Handhaving rij- en rusttijden moeilijk
In 2017 en 2018 voert de ILT een strafrechtelijk onderzoek uit naar
tachograaffraude in vrachtwagens. Dat heeft de inspectie in samenwerking met
de politie en het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie (OM) uitgevoerd.
Uit dit onderzoek blijkt dat fraudeurs nu printplaten en software aan passen om
handhaving te bemoeilijken. De fraude met tachografen neemt steeds geavanceerdere vormen aan. De ILT vraagt zich af of de tachograaf nog wel een
betrouwbaar handhavingsinstrument is.
De inspectie maakt zich daarom zorgen over de arbeidsomstandigheden van
vrachtwagenchauffeurs en de verkeersveiligheid: niet voldoen aan wettelijk
voorgeschreven tijden kan invloed hebben op het rijgedrag.
Tot slot tast de fraude het level playing field in de branche aan. Mogelijk is de
daling van het aantal overtredingen van de rij- en rusttijden die de ILT
constateert te verklaren uit moeilijk detecteerbare fraude met tachografen.
Conclusies onderzoek
Uit de onderzoeken van 2017 en 2018 en voorgaande jaren concludeert de ILT:
1. Eenvoudige fraude was eerder makkelijk te vinden door de handhaver. Dit
zijn fraudes met bijvoorbeeld magneten of het rijden met andermans
bestuurderskaart. Nieuwe vormen van tachograaffraude zijn nu bij
weginspecties niet of nauwelijks zichtbaar, maar soms pas na een uitgebreid
onderzoek.
2. Daar komt bij dat de ILT de installateurs die een gemanipuleerde tachograaf
inbouwen en de leveranciers van de tachograaf moeilijk aan kan pakken: er
staat geen straf op het bezit van een gemanipuleerde tachograaf.
3. Daarnaast staan de straffen voor fraude met tachografen niet in verhouding
tot de winst die criminelen met de manipulaties behalen.
Verschillende controles in 2017 en 2018 laten manipulatie van de rij- en
rusttijden zien van 5 tot 30%1. Bij de beantwoording van Kamervragen
(kst20162017-2435) in 2017 geeft de ILT aan dat zij, bij gerichte inspecties, 1 op
de 6 vrachtwagens aantreft met enige vorm van manipulatie van de rij- en
rusttijden. Uit eenvoudig te manipuleren tachografen, niet of nauwelijks te
traceren geavanceerde manipulaties in combinatie met een geringe pakkans en te

1

Bij een Benelux controle zijn in Nederland 10/33 vrachtwagens gemanipuleerde
tachografen gevonden (30%):
- in Zeeland (10/2017) zijn 11 vrachtwagens gevonden met gemanipuleerde tachografen bij
in totaal 222 gecontroleerde vrachtwagens (5%);
- bericht in Evofenedex (11/2017) geeft aan dat 6% van de gecontroleerde vrachtwagens
een gemanipuleerde tachograaf had;
- in België (05/2017) wordt gemeld dat 25% van de gecontroleerde vrachtwagens een
gemanipuleerde tachograaf had.
In de berichtgeving wordt geen onderscheid gemaakt tussen makkelijk detecteerbare fraude
en geavanceerde fraude.

lage sanctionering concludeert de ILT dat zij een goede handhaving van de rij- en
rusttijden niet meer kan garanderen.
De Euro Contrôle Route (ECR), een samenwerkingsverband van Europese
handhavingsdiensten, trekt dezelfde conclusie en heeft hiervoor aandacht
gevraagd bij de Europese Commissie. De inspectie blijft in Europees verband
zoeken naar nieuwe detectietechnieken om manipulaties van tachografen te
voorkomen.
Mogelijke beïnvloeding verkeersveiligheid
Als vrachtwagenchauffeurs en vervoerders zich niet houden aan de wettelijke
eisen voor rij- en rusttijden dan kan dit de verkeersveiligheid beïnvloeden.
Waarnemingen van de ILT
De ILT onderscheidt bij tachograafmanipulatie in ieder geval 4 verschillende
soorten van fraude:
1. De chauffeur onderneemt bijna altijd actie om de manipulatie te starten. Zo
begint (gedwongen of vrijwillig) de eigenlijke fraude.
2. De eigenaar van de vrachtwagen gaat bijna altijd akkoord met de inbouw van
de gemanipuleerde tachograaf.
3. De installateur van de tachograaf, erkend door de Dienst Wegverkeer (RDW),
past de manipulatie toe en/of creëert de mogelijkheid van manipulatie van de
tachograaf door de chauffeur. Deze fraude is cruciaal en nu nog lastig aan te
pakken. Wanneer deze fraude aangepakt kan worden draagt dit bij aan een
afname van het gebruik van gemanipuleerde tachografen.
4. De levering van een gemanipuleerde tachograaf door een handelaar of
producent.
Bovengenoemde fraudepraktijken maken dat de ILT onvoldoende kan handhaven
op de rij- en rusttijden.
Tijdens het strafrechtelijk onderzoek in 2017 en 2018 onderzocht de ILT vijf
gemanipuleerde tachografen. Deze heeft een door de RDW erkende installateur in
vrachtwagens aangebracht. De eigenaar blijkt de softwarematig gemanipuleerde
tachografen te hebben gekocht bij een Oost-Europees bedrijf. De erkenning
houder moet de tachograaf uitlezen, ijken, onderzoeken en de resultaten melden
aan de RDW. Hierbij moet hij ook melden of hij manipulaties heeft aangetroffen.
Dat heeft de installateur in deze gevallen niet gedaan. De ILT heeft het procesverbaal van het onderzoek aan het OM overgedragen. De Officier van Justitie
moet nog besluiten of en wanneer hij tot vervolging overgaat.

2

Werking tachograaf
Een tachograaf combineert de functies van een klok en een snelheidsmeter. Hij bestaat uit 4
verschillende onderdelen:
1. Een op de aandrijflijn van de vrachtwagen gemonteerde bewegingssensor.
2. De bewegingssensor geeft het signaal aan de tachograaf door.
3. Het scherm op het dashboard van de vrachtwagen.
4. De chauffeurskaart.
De tachograaf legt de rij- en rusttijden als volgt vast: De chauffeurskaart is
persoonsgebonden en bewaart de gegevens die de tachograaf registreert. Daaruit blijkt onder
andere of de vrachtwagen rijdt, welke chauffeurskaart er in de tachograaf zit en welke
werkplaats de tachograaf heeft gekeurd.

Wettelijke bepalingen
De wettelijke bepalingen voor de rij- en rusttijden zijn vastgelegd in de Arbeidstijdenwet (ATW)
als implementatie van de Europese verordening 165/2014 (EU 165/2014). De verordening
bevat een verbodsbepaling voor de manipulatie van de tachograaf. Voor de vervoersbranche
verwijst de Nederlandse wet naar het Arbeidstijdenbesluit vervoer (ATB-v). Hierin staan
precieze regels over de rij- en rusttijden voor chauffeurs en het toezicht hierop. Dit besluit
verwijst naar de Regeling Controleapparaten 2005 (RC2005). Daarin staan regels over
goedkeuring en gebruik van tachografen, erkenning van installateurs van tachografen en de
controlerende taak van de Dienst Wegverkeer (RDW).

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) werkt aan veiligheid, zekerheid en
vertrouwen in transport, infrastructuur, milieu en wonen.
December 2018
Dit is een publicatie van:
Inspectie Leefomgeving en Transport
Postbus 16191 | 2500 BD Den Haag
T 088 – 489 00 00
www.ilent.nl
3