Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 127

Regels met betrekking tot versnelde
ontwikkeling en verwezenlijking van ruimtelijke
en infrastructurele projecten (Crisis- en
herstelwet)

Nr. 8

TWEEDE NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 28 oktober 2009
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 1.1, eerste lid, onderdeel b, wordt «artikel 2.3, derde lid»
vervangen door: artikel 2.3, tweede lid.
B
Na artikel 1.6 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 1.6a
Na afloop van de termijn voor het instellen van beroep kunnen geen
beroepsgronden meer worden aangevoerd.
C
Artikel 1.9 wordt vervangen door twee artikelen, luidende:
Artikel 1.9
De administratieve rechter vernietigt een besluit niet op de grond, dat
het in strijd is met een geschreven of ongeschreven rechtsregel of een
algemeen rechtsbeginsel, indien deze regel of dit beginsel kennelijk niet
strekt tot bescherming van de belangen van degene die zich daarop
beroept.
Artikel 1.9a
De artikelen 1.5 tot en met 1.9 zijn van overeenkomstige toepassing in
hoger beroep.

KST136342
0910tkkst32127-8
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

1

D
In artikel 1.11 wordt na «opgesteld» ingevoegd: ten behoeve van een
besluit.
E
Artikel 2.3 wordt als volgt gewijzigd:
1. Het eerste lid wordt als volgt gewijzigd:
a. Aan het slot van de eerste volzin wordt ingevoegd: dat deel uitmaakt
van het bestemmingsplan.
b. In de tweede volzin wordt «Het plan» vervangen door: Het gebiedsontwikkelingsplan.
2. Het tweede lid vervalt.
3. Het derde tot en met veertiende lid worden vernummerd tot tweede
tot en met dertiende lid.
4. Het tweede lid (nieuw) wordt als volgt gewijzigd:
a. In onderdeel a vervalt: ruimtelijke plannen en.
b. In onderdeel c wordt « plan» vervangen door: gebiedsontwikkelingsplan.
c. In onderdeel d vervalt: plannen,.
d. In onderdeel e wordt «plan» telkens vervangen door: gebiedsontwikkelingsplan.
5. In het vijfde lid (nieuw) wordt «derde lid» vervangen door: tweede
lid.
6. In het zesde lid (nieuw) wordt «zesde lid» vervangen door: vijfde lid.
7. In het zevende lid (nieuw) wordt «zevende lid» vervangen door:
zesde lid.
8. In het negende lid (nieuw) wordt «in het zesde lid» vervangen door
«in artikel 2.3, derde lid, van de Crisis- en herstelwet» en wordt «in het
zevende lid» vervangen door: in artikel 2.3, zesde lid, van de Crisis- en
herstelwet.
9. In het tiende lid (nieuw) wordt «derde lid» vervangen door: tweede
lid.
10. In het twaalfde lid (nieuw) wordt «elfde lid» vervangen door: tweede
lid, onderdelen b en c.
11. In het dertiende lid (nieuw) wordt «zesde lid» vervangen door: vijfde
lid.
F
Artikel 2.10, negende lid, wordt als volgt gewijzigd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

2

1. «Wet van 18 december 2008» wordt vervangen door: wet van
18 december 2008.
2. Na «(Regelgeving burgerluchthavens en militaire luchthavens)»
wordt ingevoegd: (Stb. 561).
3. «projectbesluit, als bedoeld» wordt vervangen door: projectbesluit
als bedoeld.
G
Artikel 2.13, tweede, derde en vierde lid, alsmede de aanduiding «1.»
voor het eerste lid vervalt.
H
Artikel 2.17, tweede lid, alsmede de aanduiding «1.» voor het eerste lid
vervalt.
I
Artikel 3.5 wordt als volgt gewijzigd:
1. In onderdeel 1 wordt «de artikelen 1.1, onderdelen J en AA»
vervangen door: de artikelen 1.1, onderdeel J en onderdeel AA, onder 1,
8.2, onderdeel B, onder 5, 8.3, onderdeel A, onder 5, 8.5, onderdeel B.
2. In onderdeel 2, onder b, wordt «19ia en 19ib» vervangen door: 19ia
en 19kd.
J
Artikel 3.8 wordt als volgt gewijzigd:
1. Onderdeel G wordt als volgt gewijzigd:
a. De aanhef komt te luiden: Na artikel 19i wordt een artikel ingevoegd,
luidende:.
b. Artikel 19ia vervalt.
c. Artikel 19ib wordt vernummerd tot 19ia.
2. Na onderdeel I wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
Ia
Na artikel 19kc wordt een paragraaf ingevoegd, luidende:
§ 2a. Nadere regels met betrekking tot stikstofdepositie
Artikel 19kd
1. Bij besluiten over het toepassen van artikel 19c en het verlenen van
een vergunning als bedoeld in artikel 19d, eerste lid, betrekt het bevoegd
gezag niet de gevolgen die een handeling kan hebben door het veroorzaken van stikstofdepositie op voor stikstof gevoelige habitats in een
Natura 2000-gebied in de volgende gevallen:
a. de handeling is gebruik dat op de referentiedatum werd verricht en is
sedertdien niet of niet in betekenende mate gewijzigd, en heeft sedertdien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

3

per saldo geen toename van stikstofdepositie op de voor stikstof
gevoelige habitats in een Natura 2000-gebied veroorzaakt;
b. de handeling is een activiteit die na de referentiedatum is begonnen,
of een gebruik dat na de referentiedatum in betekenende mate is
gewijzigd, waarbij is verzekerd dat, in samenhang met voor die activiteit
getroffen maatregelen, de stikstofdepositie op de voor stikstof gevoelige
habitats in een Natura 2000-gebied als gevolg van die activiteit of dat
gebruik per saldo niet is toegenomen of zal toenemen.
2. Met betrekking tot de bepaling van de door handelingen en maatregelen als bedoeld in het eerste lid veroorzaakte of te veroorzaken
stikstofdepositie kunnen bij ministeriële regeling regels worden gesteld.
Daarbij kan onder meer worden geregeld dat hiervoor bij of krachtens
andere wetten bijgehouden of aan een bevoegd gezag overgelegde
gegevens kunnen worden gebruikt.
3. Onder «referentiedatum» als bedoeld in het eerste lid wordt
verstaan:
a. 7 december 2004, of
b. de datum waarop het desbetreffende gebied is aangewezen ter
uitvoering van richtlijn 79/409/EEG dan wel, ingeval dit eerder is, de
datum waarop het desbetreffende gebied door de Europese Commissie
tot een gebied van communautair belang is verklaard ter uitvoering van
artikel 4, tweede lid, van richtlijn 92/43/EEG, voor zover die aanwijzing,
onderscheidenlijk verklaring plaatsvindt na 7 december 2004.
4. Onder «voor stikstof gevoelige habitats in een Natura 2000-gebied»
wordt voor de toepassing van dit artikel en de artikelen 19ke en 19kf
verstaan: voor stikstof gevoelige natuurlijke habitats en habitats van
soorten in een Natura 2000-gebied ten aanzien waarvan op grond van
artikel 6, eerste lid, van richtlijn 92/43/EEG een verplichting geldt tot het
treffen van instandhoudingsmaatregelen.
Artikel 19ke
1. Het bevoegd gezag draagt er zorg voor dat passende maatregelen
worden genomen om verslechtering van de kwaliteit van de voor stikstof
gevoelige habitats in een Natura 2000-gebied te voorkomen, en om de in
het beheerplan voor het desbetreffende Natura 2000-gebied ten aanzien
van die habitats beschreven resultaten, bedoeld in artikel 19a, derde lid,
onderdeel a, te verwezenlijken.
2. Ter uitvoering van het eerste lid kan het bevoegd gezag aan degene
wiens handelen stikstofdepositie veroorzaakt op voor stikstofgevoelige
habitats in een Natura 2000-gebied de verplichting opleggen om binnen
een door het bevoegd gezag te stellen termijn:
a. de nodige preventieve of herstelmaatregelen te treffen, met
inachtneming van door het bevoegd gezag gegeven instructies;
b. de handeling te staken of te beperken, of
c. informatie over de handeling te verstrekken.
3. Een verplichting als bedoeld in het tweede lid kan worden voorgeschreven voor:
– afzonderlijke gevallen bij beschikking, dan wel
– categorieën van gevallen bij algemeen verbindend voorschrift, voor
zover de verplichting betrekking heeft op inrichtingen als bedoeld in
artikel 1.1, eerste lid, van de Wet milieubeheer, of het drijven daarvan, en
zij geen betrekking heeft op handelingen waarvoor Onze Minister het
bevoegd gezag is.
4. Het bevoegd gezag stelt belanghebbenden in de gelegenheid hun
zienswijze uit te brengen over een voornemen tot het opleggen van een
verplichting als bedoeld in het derde lid, tenzij de verslechtering het
opleggen van een verplichting terstond noodzakelijk maakt.
5. Het is verboden in strijd te handelen met een verplichting als bedoeld
in het tweede lid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

4

6. Onder «bevoegd gezag» als bedoeld in het eerste, tweede, derde en
vierde lid, wordt verstaan:
a. Onze Minister, indien de handeling een krachtens artikel 19d, vierde
lid, aangewezen project of andere handeling is, of de handeling plaatsvindt in of gevolgen heeft voor categorieën van gebieden die krachtens
dat lid zijn aangewezen;
b. in andere gevallen dan die, bedoeld in onderdeel a:
– gedeputeerde staten, ingeval de verplichting voor één of meer
afzonderlijke gevallen wordt voorgeschreven;
– provinciale staten, ingeval de verplichting voor categorieën van
gevallen wordt voorgeschreven. De artikelen 2, vijfde lid, en 2a, tweede
lid, zijn van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat voor
«gedeputeerde staten» wordt gelezen: provinciale staten.
Artikel 19kf
1. Gedeputeerde staten kunnen ter vermindering van de stikstofdepositie in een Natura 2000-gebied in elk geval, indien artikel 19kd niet
van toepassing is, aan het verlenen van een vergunning als bedoeld in
artikel 19d, eerste lid, de voorwaarde verbinden dat de stikstofdepositie
op de voor stikstof gevoelige habitats in een Natura 2000-gebied die
wordt veroorzaakt door de handeling waarop de aanvraag van de
vergunning betrekking heeft, niet groter is dan de door gedeputeerde
staten geregistreerde en voor die handeling beschikbaar gestelde afname
van stikstofdepositie op deze habitats als gevolg van de beëindiging van
een of meer bepaalde andere handelingen.
2. Gedeputeerde staten, onderscheidenlijk provinciale staten, kunnen
bij het toepassen van artikel 19ke, tweede lid, in elk geval de verplichting
opleggen dat de stikstofdepositie op de voor stikstof gevoelige habitats in
een Natura 2000-gebied die wordt veroorzaakt door het desbetreffende
handelen, geheel dan wel voor een bepaald deel, niet groter is dan de
door gedeputeerde staten geregistreerde en voor dit handelen
beschikbaar gestelde afname van stikstofdepositie op deze habitats als
gevolg van de beëindiging van een of meer bepaalde andere handelingen.
3. De onderdelen K en L komen te luiden:
K
In artikel 45, eerste lid, wordt «16 en 19d» telkens vervangen door:
6, 19d, en 19ia in samenhang met 16,» en wordt na «19a» ingevoegd: een
passende maatregel als bedoeld in de artikelen 19c, eerste lid, en 19ia in
samenhang met 19c, een oplegging van een verplichting of het geven van
instructies als bedoeld in artikel 19ke, tweede lid.
L
Artikel 57 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid wordt «16 en 19d» vervangen door «16, 19d, en 19ia
in samenhang met 16» en wordt «artikel 19c» vervangen door: de
artikelen 19c, 19ib in samenhang met 19c, en 19ke.
2. In het vierde lid wordt «16 en 19d» vervangen door «16, 19d, en 19ia
in samenhang met 16» en wordt na «verlenen» ingevoegd: , en waarvoor
zij ingevolge de artikelen 19c, 19ia in samenhang met 19c, en 19ke,
bevoegd zijn verplichtingen op te leggen en instructies te geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

5

K
In artikel 3.9, onderdelen H, onder 3, en L, onder 2, wordt «het
inpassingsplan» vervangen door: de beheersverordening.
L
Na artikel 3.9 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 3.9a
De Reconstructiewet concentratiegebieden wordt als volgt
gewijzigd:
A
Artikel 27, derde lid, tweede volzin, vervalt.
B
Na artikel 27 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 27a
1. In gevallen als bedoeld in artikel 27, derde lid, stelt de gemeenteraad
binnen een jaar nadat het reconstructieplan onherroepelijk is geworden
een bestemmingsplan of een beheersverordening als bedoeld in de Wet
ruimtelijke ordening overeenkomstig het reconstructieplan vast.
2. De bevoegdheid tot het invorderen van rechten terzake van door of
vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten die verband houden
met het reconstructieplan, wordt opgeschort tot het tijdstip waarop het
bestemmingsplan dan wel de beheersverordening is vastgesteld
overeenkomstig het reconstructieplan. De bevoegdheid vervalt indien het
bestemmingsplan dan wel de beheersverordening niet binnen zes
maanden na het verstrijken van de in het eerste lid gestelde termijn is
vastgesteld.
C
Artikel 29 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het derde lid wordt «27, derde lid» vervangen door: 27a, eerste lid.
2. In het vierde lid wordt «27, derde lid, in samenhang met artikel 1.13
van de Wet ruimtelijke ordening» vervangen door: 27a, eerste lid.
M
Artikel 3.10 wordt als volgt gewijzigd:
1. In onderdeel B, onder 2, het vierde lid, wordt «19ia en 19j, eerste tot
en met derde lid en vijfde lid,» vervangen door: 19j, eerste tot en met
derde lid en vijfde lid, en 19kd.
2. Onderdeel C komt te luiden:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

6

C
Artikel 11 wordt als volgt gewijzigd:
1. Het zevende lid komt te luiden:
7. Indien ter uitvoering van het wegaanpassingsbesluit handelingen
worden verricht waarvoor krachtens artikel 15 van de Wegenverkeerswet
1994 een verkeersbesluit is vereist, is dat artikel niet van toepassing.
2. Het tiende lid komt te luiden:
10. De gemeenteraad stelt binnen een jaar nadat het wegaanpassingsbesluit onherroepelijk is geworden een bestemmingsplan of een
beheersverordening als bedoeld in de Wet ruimtelijke ordening overeenkomstig het wegaanpassingsbesluit vast. Voor zover een ontwerp van een
bestemmingsplan zijn grondslag vindt in het wegaanpassingsbesluit
kunnen zienswijzen geen betrekking hebben op dat deel van het
ontwerpplan.
N
Artikel 3.12, onderdeel B, wordt als volgt gewijzigd:
1. Onderdeel 1 komt te luiden:
1. Het eerste lid wordt als volgt gewijzigd:
a. Na de eerste volzin worden twee volzinnen ingevoegd, luidende:
Indien krachtens het tiende lid toepassing wordt gegeven aan artikel 19j
van de Natuurbeschermingswet 1998 of toepassing wordt gegeven aan
het elfde lid wordt het tracébesluit vastgesteld mede in overeenstemming
met Onze Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Indien niet
binnen drie weken na het daartoe strekkende verzoek van Onze Minister
overeenstemming is bereikt tussen Onze Minister en Onze Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit legt Onze Minister dit voor aan
Onze Minister-President, Minister van Algemene Zaken.
b. In de vijfde volzin (nieuw) wordt «ouder zijn dan twee jaar zijn»
vervangen door: ouder zijn dan twee jaar.
2. Na onderdeel 2 wordt een onderdeel ingevoegd, luidende: 2a. Het
achtste lid komt te luiden:
8. De gemeenteraad stelt binnen een jaar nadat het tracébesluit
onherroepelijk is geworden een bestemmingsplan of een beheersverordening als bedoeld in de Wet ruimtelijke ordening overeenkomstig
het tracébesluit vast. Voor zover een ontwerp van een bestemmingsplan
zijn grondslag vindt in het tracébesluit kunnen zienswijzen geen betrekking hebben op dat deel van het ontwerpplan.
3. In onderdeel 3, het tiende lid, wordt «19ia en 19j, eerste tot en met
derde lid en vijfde lid,» vervangen door: 19j, eerste tot en met derde lid en
vijfde lid, en 19kd.
O
Artikel 3.15 wordt als volgt gewijzigd:
1. In onderdeel bA, artikel 2.9a, tweede lid, wordt na «gemeentebestuur» ingevoegd «, provinciaal bestuur of Onze betrokken Minister» en
wordt «artikel 2.12, eerste lid, onder c, onder 3°» vervangen door: artikel
2.12, eerste lid, onder a, onder 3°.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

7

2. Onderdeel B vervalt.
P
Na artikel 3.16 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 3.16a
Artikel 34 van de Wet bereikbaarheid en mobiliteit komt te luiden:
Artikel 34
De gemeenteraad stelt binnen een jaar nadat een in artikel 3, eerste lid,
bedoeld besluit onherroepelijk is geworden een bestemmingsplan of een
beheersverordening als bedoeld in de Wet ruimtelijke ordening overeenkomstig dat besluit vast. Voor zover een ontwerp van een bestemmingsplan zijn grondslag vindt in dat besluit, kunnen zienswijzen geen
betrekking hebben op dat deel van het ontwerpplan.
Q
Artikel 3.21 wordt als volgt gewijzigd:
1. Onderdeel B, artikel 5.12b, wordt als volgt gewijzigd:
a. In het eerste lid wordt «artikel 3a» vervangen door: artikel 4a.
b. Het vierde lid wordt vervangen door twee leden, luidende:
4. In de gevallen waarin het derde lid van toepassing is, stelt de
gemeenteraad een bestemmingsplan of een beheersverordening als
bedoeld in de Wet ruimtelijke ordening vast overeenkomstig de onderdelen van het programma, bedoeld in het derde lid. Dit geschiedt binnen
een jaar na de datum van inwerkingtreding van de Crisis- en herstelwet of,
ingeval van een wijziging van dat programma die of nieuw programma
dat na die datum wordt vastgesteld, binnen een jaar nadat die wijziging of
dat programma onherroepelijk is geworden.
5. Voor zover een ontwerp van een bestemmingsplan zijn grondslag
vindt in de onderdelen van het programma, bedoeld in het derde lid,
kunnen zienswijzen geen betrekking hebben op dat deel van het ontwerp
van het bestemmingsplan.
c. Onderdeel 2 wordt als volgt gewijzigd:
1°. In onderdeel a, aanhef, wordt «derde lid,» vervangen door: derde lid
wordt.
2°. Onderdeel b vervalt.
2. Onderdeel H vervalt.
R
In artikel 3.22, onderdeel 2, wordt «19ia, vijfde lid» vervangen door
«19ke, vijfde lid» en wordt «19ib» telkens vervangen door: 19ia.
S
Artikel 3.24, onderdelen Db en Dc, komt te luiden:
Db
Artikel 3.41 wordt als volgt gewijzigd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

8

1. Het eerste lid, tweede volzin, komt te luiden: Artikel 3.40, tweede
volzin, is van overeenkomstige toepassing.
2. Het tweede lid alsmede de aanduiding «1.» voor het eerste lid
vervalt.
Dc
Artikel 3.42 wordt als volgt gewijzigd:
1. Het eerste lid, tweede volzin, komt te luiden:
Artikel 3.40, tweede volzin, is van overeenkomstige toepassing.
2. Het tweede lid alsmede de aanduiding «1.» voor het eerste lid
vervalt.
T
Artikel 3.24a wordt als volgt gewijzigd:
1. In de aanhef wordt «Wet ruimtelijke ordening» vervangen door: Wet
ruimtelijke ordening.
2. In onderdeel D, onder 1, wordt «onderdeel c» vervangen door
«onderdelen a en c» en wordt «van het inpassingsplan» vervangen door:
van het bestemmingsplan of de beheersverordening.
U
In artikel 5.1, tweede lid, onderdeel c, wordt «artikel 2.3, derde lid»
vervangen door: artikel 2.3, tweede lid.
V
In artikel 5.2 wordt «artikel 2.3, zevende lid» vervangen door: artikel 2.3,
zesde lid.
W
Artikel 5.3 komt te luiden:
Artikel 5.3
1. De artikelen 1.4 en 1.6 tot en met 1.9 zijn niet van toepassing indien
beroep wordt ingesteld tegen een besluit dat is bekendgemaakt voor het
tijdstip van inwerkingtreding van deze wet, dan wel hoger beroep wordt
ingesteld tegen een uitspraak die voor dat tijdstip is bekendgemaakt.
2. De artikelen 1.4 en 1.9 zijn voorts niet van toepassing, indien hoger
beroep wordt ingesteld tegen een uitspraak omtrent een besluit dat is
bekendgemaakt voor het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet.
X
In artikel 5.5b wordt «wegaanpassingsbesluit» vervangen door:
tracébesluit.
Y
Artikel 5.7 wordt als volgt gewijzigd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

9

1. In onderdeel 1 wordt «artikel 2.3, zesde lid» vervangen door: artikel
2.3, vijfde lid.
2. In onderdeel 4, onder b, wordt «projectbesluit, als bedoeld»
vervangen door: projectbesluit als bedoeld.
3. In onderdeel 6, onder b, wordt «het tweede lid» vervangen door: het
derde lid.
Z
In bijlage II wordt in nummer 5, kolom 2, «Prov Limburg» vervangen
door: Prov Noord-Brabant.
Toelichting
Deze tweede nota van wijziging voorziet op een aantal punten in
aanvulling van de voorgestelde Crisis- en herstelwet. Daarnaast zijn
enkele wetstechnische en redactionele verbeteringen aangebracht.
In de toelichting op de onderdelen van deze nota van wijziging wordt
nader op de verschillende wijzigingen ingegaan.
Onderdeel A
Dit betreft de aanpassing van een verwijzing als gevolg van de
wijzigingen in artikel 2.3 van het wetsvoorstel (zie de toelichting bij
onderdeel E).
Onderdeel B
Naar aanleiding van het besprokene tijdens de rondetafelbijeenkomst in
de Tweede Kamer en een aantal vragen en opmerkingen over dit
onderwerp in het Verslag achten wij het wenselijk om te bepalen dat in
beroepsprocedures waarop de voorgestelde Crisis- en herstelwet van
toepassing zal zijn, na afloop van de beroepstermijn geen nieuwe
beroepsgronden meer kunnen worden aangevoerd. Daardoor wordt het
beter mogelijk om binnen de termijn van zes maanden uitspraak te doen.
Onderdeel C
Artikel 1.9
Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is uiteengezet, kiest de
regering er voor om in het kader van deze Crisis- en herstelwet het
relativiteitsvereiste enigszins af te zwakken, om te voorkomen dat de
rechter regelmatig prejudiciële vragen moet stellen over het beschermingsbereik van een norm. Een aantal vragen in het Verslag en het
besprokene tijdens de rondetafelbijeenkomst over deze wet in de Tweede
Kamer was hiervoor de aanleiding. Voorts is van de gelegenheid gebruik
gemaakt om in artikel 1.9 enige redactionele verbeteringen aan te
brengen.
Artikel 1.9a
Artikel 1.9a van het wetsvoorstel stelt buiten twijfel dat de bijzondere
procesrechtelijke bepalingen van de voorgestelde Crisis- en herstelwet
niet alleen in beroep, maar ook in hoger beroep zullen gelden.
Onderdeel D
De aanhef van artikel 1.11 van het wetsvoorstel wordt aangevuld met
«ten behoeve van een besluit». Deze toevoeging wordt aangebracht om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

10

hetgeen in de toelichting op dat artikel staat ook in de wetstekst zelf tot
uitdrukking te brengen, namelijk dat de uitzonderingen die in dit artikel op
de merregelgeving worden gemaakt alleen gelden voor een milieueffectrapport dat ten behoeve van een te nemen besluit wordt opgesteld voor
de in bijlage II genoemde concrete projecten.
De uitzondering in onderdeel a betreft het achterwege laten van de
beschrijving van alternatieven in het milieueffectrapport. Het is echter
denkbaar dat voor die projecten, voorafgaand aan het te nemen besluit,
ook nog een kaderstellend plan moet worden opgesteld. In het MER ten
behoeve van een dergelijk plan, moeten wel alternatieven worden
opgenomen (op grond van richtlijn 2001/42/EG). Artikel 7.10 van de Wet
milieubeheer geldt zowel voor de plan-MER als voor de besluit-MER.
Indien men in het algemeen alternatieven uitsluit, door niet te regelen dat
het om een MER ten behoeve van een besluit moet gaan, kan men ook tot
de conclusie komen dat in een op te stellen plan-MER geen alternatieven
beschreven hoeven te worden. Door deze toevoeging wordt dat eventuele
misverstand weggenomen.
Onderdeel E
In de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven dat het
gebiedsontwikkelingsplan onderdeel zal gaan uitmaken van het bestemmingsplan. Het gebiedsontwikkelingsplan kan worden vastgesteld tegelijk
met en als onderdeel van het bestemmingsplan, maar dat hoeft niet.
Indien het gebiedsontwikkelingsplan wordt vastgesteld zonder gelijktijdige wijziging of vaststelling van het bestemmingsplan vormt het
gebiedsontwikkelingsplan na vaststelling onderdeel van het bestemmingsplan.
De wijziging van artikel 2.3, eerste lid, van het wetsvoorstel voorziet
hierin. Als gevolg van die wijziging kunnen het tweede lid van dat artikel
vervallen.
De overige wijzigingen betreffen aanpassingen van verwijzingen als
gevolg van het vervallen van het tweede lid.
Onderdeel F
Dit betreft wetstechnische verbeteringen.
Onderdeel G
Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is aangekondigd wordt
de termijn voor de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
met betrekking tot beroepen aangaande projectuitvoeringsbesluiten gelijk
getrokken met de termijnen van afdeling 2 van de voorgestelde Crisis- en
herstelwet, zijnde zes maanden.
Onderdeel H
Bij nader aanzien bestaat voor het toezicht met betrekking tot de
projectuitvoeringsbesluiten geen noodzaak voor een bevoegdheid tot het
binnentreden van woningen zonder toestemming van de bewoner. Die
bevoegdheid is dan ook geschrapt.
Onderdeel I
Onder 1
De in de genoemde artikelonderdelen van de voorgestelde
Invoeringswet Wabo opgenomen wijzigingen van de Spoedwet wegverbreding, Tracéwet en Wet bereikbaarheid en mobiliteit zijn meegenomen
in de wijzigingen van die wetten die onderdeel zijn van dit wetsvoorstel. In

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

11

de voorgestelde Invoeringswet Wabo kunnen die wijzigingen daarom
vervallen.
Onder 2
Dit betreft de aanpassing van een verwijzing als gevolg van de
wijzigingen in artikel 3.8 van het wetsvoorstel (zie de toelichting bij
onderdeel J, onder 2).
Onderdeel J
Onder 1 en 3
Dit betreft aanpassing van verwijzingen als gevolg van de wijzigingen in
artikel 3.8 van het wetsvoorstel (zie de toelichting bij onderdeel J, onder
2).
Onder 2
Inleiding
De wijziging van artikel 3.8 van het wetsvoorstel voorziet in enkele
aanvullingen op het regime betreffende de beoordeling van de gevolgen
voor de stikstofdepositie. Daarbij is van de gelegenheid gebruik gemaakt
om alle voorgestelde bepalingen die verband houden met de gevolgen
van de stikstofdepositie in een Natura 2000-gebied, te vervatten in één
aparte voorgestelde paragraaf 2a in de Natuurbeschermingswet 1998
(hierna: de Nb-wet). Dit brengt onder meer met zich dat het voorgestelde
separate regime betreffende de beoordeling van de gevolgen voor de
stikstofdepositie wordt geregeld in de voorgestelde artikelen 19kd
(uitzondering op de artikelen 19c en 19d) en 19ke (aanschrijvingsbevoegdheid) van de Nb-wet, en dus niet meer in het voorgestelde artikel 19ia van
de Nb-wet.
Verduidelijkt is dat het moet gaan om voor stikstofgevoelige habitats
waarvoor op grond van de Habitatrichtlijn instandhoudingsmaatregelen
moeten worden getroffen (het voorgestelde artikel 19d, vierde lid).
Passende maatregelen
Voorgesteld wordt om het bevoegd gezag te verplichten om passende
maatregelen te nemen ten aanzien van handelingen die stikstofdepositie
veroorzaken, wanneer dat nodig is om verslechteringen te voorkomen, of
wanneer dat ter verwezenlijking van de resultaten in het beheerplan nodig
is (voorgesteld artikel 19ke, eerste lid, van de Nb-wet). Artikel 6, tweede
lid, van de Habitatrichtlijn schrijft een dergelijke verplichting tot het treffen
van passende maatregelen voor. In het oorspronkelijke voorgestelde
artikel 19ia, derde lid, van de Nb-wet was sprake van een discretionaire
bevoegdheid van het bevoegd gezag.
Voorts wordt in het wetsvoorstel de bevoegdheid geïntroduceerd voor
provincies om verplichtingen en verboden als bedoeld in het voorgestelde
tweede lid, met betrekking tot inrichtingen voor te schrijven als generieke
voorschriften (voorgesteld artikel 19ke, derde lid, tweede streep, van de
Nb-wet), in plaats van bij beschikking. Deze verplichtingen worden
vastgelegd in een provinciale verordening. Overtreding van deze verordening is een strafbaar feit (het voorgestelde vijfde lid), hetgeen een
economisch delict vormt (artikel 3.22, onderdeel 2, van het wetsvoorstel).
Deze in provinciale verordeningen vast te leggen voorschriften maken
dat provincies op effectieve wijze uitvoering kunnen gegeven aan
afspraken die tussen partijen zijn gemaakt over de reductie van stikstof in
Natura 2000-gebieden, zoals laatstelijk in de provincies Noord-Brabant en
Limburg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

12

Salderingsbank
Een van de maatregelen ter reductie van de stikstofdepositie kan
bestaan uit de verplichting tot saldering: een uitbreiding van activiteiten
moet gepaard gaan met een afname van stikstofdepositie, die het gevolg
is van beëindiging van activiteiten. Deze salderingseis kan als voorwaarde
bij vergunningverlening worden gesteld, maar ook bij het opleggen van
passende maatregelen op grond van het voorgestelde artikel 19ke van de
Nb-wet.
Met het oog op een overzichtelijke toewijzing van salderingsruimte aan
concrete activiteiten kan de provincie het wenselijk achten dat toewijzing
uitsluitend geschiedt via een zogenoemde salderingsbank van de
provincie. Daardoor worden concrete activiteiten die tot een toename
leiden, en concrete activiteiten die leiden tot een afname, exclusief aan
elkaar gekoppeld. Het voorgestelde artikel 19kf van de Nb-wet expliciteert
de mogelijkheid dat gedeputeerde staten, dan wel provinciale staten
ingeval er generieke maatregelen worden getroffen, saldering alleen
toestaan via tussenkomst van een provinciale salderingsbank. Het
voorgestelde eerste lid heeft betrekking op vergunningverlening, het
voorgestelde tweede lid op het opleggen van passende maatregelen,
hetzij in individuele gevallen, hetzij als generieke regels.
Onderdeel K
Dit betreft een redactionele verbetering.
Onderdeel L
Artikel 3.9a
In artikel 27, derde lid, tweede volzin, van de Reconstructiewet
concentratiegebieden is artikel 3.13 van de Wet ruimtelijke ordening van
overeenkomstige toepassing verklaard. Daarmee is geregeld dat ingeval
het reconstructieplan afwijkt van een bestemmingsplan of een beheersverordening, dat plan of die verordening in beginsel binnen 1 jaar nadat
met de uitvoering van het desbetreffende project is begonnen, moet
worden aangepast aan het reconstructieplan (artikel 3.13, eerste lid, van
de Wet ruimtelijke ordening). In artikel 3.13, tweede lid, van de Wet
ruimtelijke ordening zijn enkele mogelijkheden tot verlenging van die
termijn benoemd, terwijl in het vierde lid van dat artikel is geregeld dat de
leges, die de gemeente vraagt voor diensten ten behoeve van een
projectbesluit, pas mogen worden geïnd nadat het bestemmingsplan is
aangepast.
Artikel 3.24, onderdeel bA, van het wetsvoorstel voorziet in wijziging
van artikel 3.13 van de Wet ruimtelijke ordening. (Voor de achtergronden
zij verwezen naar de toelichting bij de nota van wijziging (Kamerstukken II
2009/10, 32 127, nr. 5, blz. 29)).
Aangezien de bepalingen van het huidige artikel 3.13 van de Wet
ruimtelijke ordening voor de toepassing van de Reconstructiewet
concentratiegebieden niet hoeven te worden veranderd, wordt voorgesteld deze bepalingen op te nemen in een nieuw artikel 27a van de
Reconstructiewet concentratiegebieden. In dat verband stelt de regering
voor de bepalingen te vereenvoudigen ten opzichte van het huidige artikel
3.13 van de Wet ruimtelijke ordening: één duidelijke termijn van één jaar,
zonder uitzonderingen, die aanvangt vanaf het moment dat het
reconstructieplan onherroepelijk is vastgesteld. Verder wordt voorgesteld
de bepaling met betrekking tot de inning van leges te continueren. Ook in
het kader van de voorgestelde wijziging van de Wet ruimtelijke ordening
wordt die bepaling gecontinueerd (zie het voorgestelde artikel 3.13 van de
Wet ruimtelijke ordening).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

13

Onderdeel M
In artikel 11, tiende lid, van de Spoedwet wegverbreding is artikel 3.13,
derde lid, van de Wro van overeenkomstige toepassing verklaard. In
artikel 3.13, derde lid, is bepaald dat een gemeenteraad in plaats van een
bestemmingsplan een beheersverordening kan vaststellen.
Met de nota van wijziging zijn enkele wijzigingen van de artikelen 3.13
en 3.14 van de Wet ruimtelijke ordening opgenomen in het wetsvoorstel.
Het voorgestelde artikel 3.13 (artikel 3.24, onderdeel bA, van het
wetsvoorstel) kent geen derde lid meer, hetgeen aanpassing van artikel
11, tiende lid, van de Spoedwet wegverbreding tot gevolg moet hebben.
In het voorgestelde artikel 11, tiende lid, eerste volzin, van de Spoedwet
wegverbreding is reeds opgenomen dat een gemeenteraad de keuze heeft
om een bestemmingsplan of een beheersverordening vast te stellen. In
het voorgestelde artikel 11, tiende lid, tweede volzin, van de Spoedwet
wegverbreding is aangesloten bij het bepaalde in (het in artikel 3.24,
onderdeel cA, van het wetsvoorstel voorgestelde) artikel 3.14 van de Wet
ruimtelijke ordening.
De wijzigingen zijn zo geformuleerd dat artikel 11, tiende lid, van de
Spoedwet wegverbreding niet meer behoeft te worden gewijzigd als de
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in werking treedt.
Onderdeel N
Onder 1
onder a
Dit onderdeel is gelijk aan artikel 3.12, onderdeel B, onder 1, van het
wetsvoorstel zoals dat luidde voor deze tweede nota van wijziging.
onder b
In artikel 15, eerste lid, vijfde volzin (nieuw), van de Tracéwet wordt een
typefout weggenomen.
Onder 2
In artikel 15, achtste lid, van de Tracéwet is artikel 3.13, derde lid, van de
Wet ruimtelijke ordening van overeenkomstige toepassing verklaard. In
artikel 3.13, derde lid, is bepaald dat een gemeenteraad in plaats van een
bestemmingsplan een beheersverordening kan vaststellen.
Met de nota van wijziging zijn enkele wijzigingen van de artikelen 3.13
en 3.14 van de Wet ruimtelijke ordening opgenomen in het wetsvoorstel.
Het voorgestelde artikel 3.13 (artikel 3.24, onderdeel bA, van het
wetsvoorstel) kent geen derde lid meer, hetgeen aanpassing van artikel
15, achtste lid, van de Tracéwet tot gevolg moet hebben. In het voorgestelde artikel 15, achtste lid, eerste volzin, van de Tracéwet is reeds
opgenomen dat een gemeenteraad de keuze heeft om een bestemmingsplan of een beheersverordening vast te stellen. In het voorgestelde artikel
15, achtste lid, tweede volzin, van de Tracéwet is aangesloten bij het
bepaalde in (het in artikel 3.24, onderdeel cA, van het wetsvoorstel
voorgestelde) artikel 3.14 van de Wet ruimtelijke ordening.
De wijzigingen zijn zo geformuleerd dat artikel 15, achtste lid, van de
Tracéwet niet meer behoeft te worden gewijzigd als de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht in werking treedt.
Onderdeel O
Onder 1
In het voorgestelde artikel 2.9a van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht wordt verwezen naar de omgevingsvergunning die
overeenkomst met het huidige projectbesluit op grond van de Wet
ruimtelijke ordening. Een dergelijke omgevingsvergunning kan zowel op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

14

gemeentelijk als op provinciaal en rijksniveau worden verleend. Dat is in
artikel 2.9a tot uitdrukking gebracht.
Verder betreft dit de verbetering van een verwijzing.
Onder 2
De in het voorgestelde artikel 3.3a van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht opgenomen aanhoudingsplicht voor vergunningen blijkt
in strijd met de dienstenrichtlijn en is daarom geschrapt.
Onderdeel P
In artikel 34 van de Wet bereikbaarheid en mobiliteit is artikel 3.13,
derde lid, van de Wet ruimtelijke ordening van overeenkomstige
toepassing verklaard. In artikel 3.13, derde lid, is bepaald dat een
gemeenteraad in plaats van een bestemmingsplan een beheersverordening kan vaststellen.
Met de nota van wijziging zijn enkele wijzigingen van de artikelen 3.13
en 3.14 van de Wet ruimtelijke ordening opgenomen in het wetsvoorstel.
Het voorgestelde artikel 3.13 (artikel 3.24, onderdeel bA, van het wetsvoorstel) kent geen derde lid meer, hetgeen aanpassing van artikel 34 van de
Wet bereikbaarheid en mobiliteit tot gevolg moet hebben. In het voorgestelde artikel 34, eerste volzin, van de Wet bereikbaarheid en mobiliteit is
opgenomen dat een gemeenteraad de keuze heeft om een bestemmingsplan of een beheersverordening vast te stellen. In het voorgestelde
artikel 34, tweede volzin, van de Wet bereikbaarheid en mobiliteit is
aangesloten bij het bepaalde in het (in artikel 3.24, onderdeel cA, van het
wetsvoorstel) voorgestelde artikel 3.14 van de Wet ruimtelijke ordening.
De wijzigingen zijn zo geformuleerd dat artikel 34 van de Wet bereikbaarheid en mobiliteit niet meer behoeft te worden gewijzigd als de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht in werking treedt.
Onderdeel Q
Onder 1
Het voorgestelde artikel 5.12b, vierde lid, van de Wet milieubeheer heeft
betrekking op het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit.
Onderdeel 1, onder a, voorziet in het opnemen van een juiste verwijzing
naar het relevante artikel uit de Spoedwet wegverbreding. Met de overige
wijzigingen wordt artikel 5.12b van de Wm aangepast aan de wijziging
van artikel 3.13 van de Wro die in het wetsvoorstel is opgenomen. Deze
wijzigingen komen overeen met de wijzigingen in artikel 11, tiende lid, van
de Spoedwet wegverbreding, artikel 15, achtste lid, van de Tracéwet en
artikel 34 van de Wet bereikbaarheid en mobiliteit (zie de toelichting bij de
onderdelen M, onder 2, N, onder 2, en P).
Onder 2
De in het voorgestelde artikel 13.7a van de Wet milieubeheer opgenomen aanhoudingsplicht voor vergunningen blijkt in strijd met de
dienstenrichtlijn en is daarom geschrapt.
Onderdeel R
Dit betreft aanpassing van verwijzingen als gevolg van de wijzigingen in
artikel 3.8 van het wetsvoorstel (zie de toelichting bij onderdeel J, onder
2).
Onderdeel S
Dit betreft enkele redactionele verbeteringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

15

Onderdeel T
Dit betreft een tweetal redactionele verbeteringen.
Onderdelen U en V
Dit betreft de aanpassingen van verwijzingen als gevolg van de
wijzigingen in artikel 2.3 van het wetsvoorstel (zie de toelichting bij
onderdeel E).
Onderdeel W
In het overgangsrecht van de voorgestelde Crisis- en herstelwet ontbrak
nog een voorziening voor hoger beroep met betrekking tot voor het
tijdstip van inwerkingtreding van de wet bekendgemaakte besluiten.
Daarin is nu voorzien. Voorts is in het tweede lid buiten twijfel gesteld dat
ingeval de artikelen 1.4 en 1.9 ingevolge het eerste lid niet van toepassing
zijn op het beroep in eerste aanleg, zij evenmin van toepassing zijn op het
hoger beroep tegen de uitspraak op dat beroep in eerste aanleg. Op deze
punten – het beroepsrecht van decentrale overheden en het relativiteitsvereiste – zou het immers merkwaardig zijn als in één zaak in hoger
beroep iets anders zou gelden dan in beroep. Bij de termijnbepalingen
van de artikelen 1.6 tot en met 1.8 is dat laatste niet bezwaarlijk.
Onderdeel X
Dit betreft een redactionele verbetering.
Onderdeel Y
Onder 1 en 3
Dit betreft de aanpassingen van verwijzingen als gevolg van de
wijzigingen in artikel 2.3 van het wetsvoorstel (zie de toelichting bij
onderdeel E).
Onder 2
Dit betreft een wetstechnische verbetering.
Onderdeel Z
Abusievelijk was in de bijlage vermeld dat de gemeente Deurne in de
Provincie Limburg ligt. Met deze wijziging is die vergissing weggenomen.
De minister-President,
minister van Algemene Zaken,
J. P. Balkenende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 127, nr. 8

16