Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

32 440

Nieuwe regels omtrent aanbestedingen
(Aanbestedingswet 20.)

Nr. 93

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 oktober 2016
In het verslag van het Schriftelijk Overleg over de Commissie van
Aanbestedingsexperts (Kamerstuk 32 440, nr. 84) heb ik toegezegd de
periodieke rapportage van de door mij ingestelde Commissie van
Aanbestedingsexperts jaarlijks aan uw Kamer te sturen. De derde
periodieke rapportage, over de periode 1 maart 2015 tot 1 maart 2016,
treft u als bijlage aan1.
Gelijktijdig met de inwerkingtreding van de Aanbestedingswet 2012 op
1 april 2013 is de Commissie van Aanbestedingsexperts (hierna:
Commissie) van start gegaan. De Commissie is ingesteld om snel,
zorgvuldig en laagdrempelig bij te dragen aan het oplossen van aanbestedingsklachten door te bemiddelen of door niet-bindende adviezen te
geven. De Commissie beoogt daarmee bij te dragen aan een verbetering
van de professionaliteit van de aanbestedingspraktijk en leereffecten bij
aanbestedende diensten teweeg te brengen. Ook beoogt de Commissie bij
te dragen aan een verbetering van de dialoog tussen partijen en te
voorkomen dat de gang naar de rechter wordt gemaakt.
In deze brief zal ik een samenvatting geven van de resultaten van de derde
periodieke rapportage van de Commissie en op de opvolging van de
evaluatie van de Commissie uit 2015 (Kamerstuk 32 440, nr. 90).
Tevens ga ik in deze brief in op de voortgang van het traject Beter
aanbesteden en op het verschijnen van een onderzoek naar het aanbestedingsvolume van de Nederlandse overheid.

1

kst-32440-93
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 440, nr. 93

1

Rapportage Commissie van Aanbestedingsexperts
Statistieken
De Commissie rapporteert dat in het afgelopen jaar 117 klachten zijn
ingediend door ondernemers. Gemiddeld bestaan de klachten uit iets
minder dan twee deelklachten. Van de 117 klachten zijn 99 klachten
ingediend door het mkb, vier door een brancheorganisatie namens het
mkb en veertien door grote bedrijven. Door aanbestedende diensten zijn
geen klachten ingediend.
Van de ingediende klachten zijn er 88 in behandeling genomen. Over 48
klachten uit deze periode zijn adviezen uitgebracht, alsmede over 13
klachten uit de vorige periode. De onderwerpen waarover geklaagd werd
liepen uiteen, maar gingen voor het grootste gedeelte over de gunningsbeslissing, de gunningscriteria, het programma van eisen en de
selectiecriteria.
Vervolg op de evaluatie
De Commissie gaat in haar rapportage verder in op de evaluatie die vorig
jaar is opgeleverd door een extern onderzoeksbureau. De evaluatie en
kabinetsreactie daarop zijn reeds aan uw Kamer aangeboden (Kamerstuk
32 440, nr. 90 en Kamerstuk 34 252, B). De Commissie benadrukt een van
de hoofdconclusies, te weten de conclusie dat het een deskundig en
onafhankelijk orgaan is. Ook benadrukt de Commissie dat de evaluatie
laat zien dat de klachtprocedure zorgvuldig is, de kwaliteit van de adviezen
hoog en dat de Commissie een laagdrempelig orgaan is voor het
behandelen van aanbestedingsklachten.
Het evaluatierapport bevatte een aantal aanbevelingen. De belangrijkste
daarvan worden hieronder besproken, samen met de manier waarop de
Commissie daar volgens de rapportage invulling aan geeft.
Een belangrijke aanbeveling betrof een kortere doorlooptijd van de
adviezen, om de doeltreffendheid van de Commissie te vergroten. Bij de
behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de Aanbestedingswet
2012 (wetsvoorstel met Kamerstuk 34 329) in de Tweede Kamer, is
daarnaast de motie van het Kamerlid Bruins (Kamerstuk 34 329, nr. 18)
aangenomen. Daarin wordt gevraagd om het monitoren van de capaciteit
en de doorlooptijden van de Commissie. In haar periodieke rapportage
geeft de Commissie jaarlijks inzicht in haar doorlooptijden. De doorlooptijden in de voorliggende jaarrapportage zijn langer dan vorige jaren. Een
verklaring daarvoor is de toename van het aantal klachten. De Commissie
is daarom uitgebreid van twee naar drie leden met ingang van 1 april
2015. Daarnaast is het secretariaat van de Commissie begin 2016 beter
gericht op de behoefte van de Commissie.
De Commissie geeft aan te verwachten dat door deze versterking van haar
secretariaat versnelde behandeling van de bij haar ingediende klachten
kan worden verwacht.
Een andere aanbeveling uit het evaluatierapport betrof een grotere inzet
van experts, eveneens met het oog op verkorting van de doorlooptijden
van de adviezen. De Commissie geeft in haar rapportage aan dat die inzet
tot voor kort onvoldoende doelmatigheidswinst opleverde. De Commissie
werkt inmiddels met een nieuwe aanpak. Volgend jaar kan de Commissie
de resultaten van deze nieuwe werkwijze in haar rapportage meenemen.
In de rapportage wordt aangegeven dat de eerste ervaringen bemoedigende resultaten opleveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 440, nr. 93

2

Ten aanzien van een aanbeveling over een meer bemiddelende (in plaats
van adviserende) rol voor de Commissie merkt zij op dat zij op dat punt
niet vaak zinvolle mogelijkheden ziet. De ervaring van de Commissie leert
dat partijen, ook na eventuele bemiddeling, juist een schriftelijk advies
van de Commissie op prijs stellen. De aanbeveling om partijen «concreet
handelingsperspectief» te bieden in haar adviezen, volgt de Commissie
daar waar zij daar ruimte voor ziet. Wel waakt de Commissie ervoor, op de
stoel van de aanbestedende dienst te gaan zitten.
De evaluatie laat zien dat de bekendheid van de Commissie de afgelopen
jaren is toegenomen, maar met name onder het mkb nog beperkt is. De
Commissie zal in 2016 onderzoeken op welke wijze het bestaan en de
doelstellingen van de Commissie beter onder de aandacht van het mkb
kunnen worden gebracht. Verder geeft de Commissie aan dat ze verwacht
dat de inwerkingtreding van de gewijzigde Aanbestedingswet 2012 in
2016 zal leiden tot nieuwe interpretatievragen. Tenslotte buigt de
Commissie zich momenteel over de vraag op welke wijze zij haar adviezen
voor lezers toegankelijker kan maken.
Beleidsreactie
Ik beschouw de toename van het aantal bij de Commissie ingediende
klachten als een teken dat ondernemers de Commissie steeds beter weten
te vinden en waarde hechten aan de adviezen van de Commissie. Hoe
groter de bekendheid van de Commissie, hoe beter zij haar rol kan
vervullen. In dit verband waardeer ik het voornemen van de Commissie
om haar bekendheid binnen het mkb te vergroten.
De langere doorlooptijden van de Commissie in 2015 blijven een punt van
aandacht. Daarbij moet aangetekend worden dat het effect van de
versterking van het secretariaat van de Commissie nog niet zichtbaar is in
deze cijfers. De verwachting is dat deze versterking de doorlooptijden zal
bekorten. Ik blijf de ontwikkeling van de doorlooptijden nauwgezet volgen.
Voortgang Beter aanbesteden
Bij brief van 31 maart jongstleden heb ik u geïnformeerd over de start van
het traject Beter aanbesteden (Kamerstuk 34 252, nr. 2). In die brief heb ik
aangegeven dat ik de heer Huizing heb benoemd tot aanjager van Beter
aanbesteden en dat het traject een regionale aanpak kent in combinatie
met een landelijk overleg. Op 21 september jongstleden heeft het eerste
landelijk overleg plaatsgevonden. Dit overleg bestaat uit vertegenwoordigers van de overheid, het bedrijfsleven, de wetenschap en de vijf
regiovertegenwoordigers.
Deze regiovertegenwoordigers zijn personen die ervaring met aanbestedingen hebben en over een breed netwerk beschikken in hun regio. De
regiovertegenwoordigers stellen elk op hun beurt een team samen waarin
(regionale) overheden en ondernemers vertegenwoordigd zijn. Deze
regioteams gaan dit najaar met elkaar in dialoog over praktijkproblemen
en -oplossingen die bij kunnen dragen aan Beter aanbesteden. Hun
bevindingen worden vervolgens begin volgend jaar in het landelijk
overleg besproken. Ik zal u tegen die tijd nader informeren over de eerste
resultaten van dit traject.
Onderzoek aanbestedingsvolume
Onderzoeksbureau Significant heeft in opdracht van mijn ministerie
onderzoek gedaan naar het aanbestedingsvolume van de Nederlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 440, nr. 93

3

overheid. Het resultaat van dat onderzoek is onlangs gepubliceerd2. Uit
het onderzoek blijkt dat de Nederlandse overheid als geheel in 2015 voor
73,3 miljard euro heeft aanbesteed. Aanbestedingen van gemeenten
maken ongeveer de helft van dit bedrag uit. Hiermee onderstreept dit
onderzoek het belang van Beter aanbesteden, met name bij gemeenten.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2016/09/08/het-inkoopvolume-van-denederlandse-overheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 440, nr. 93

4