Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

895
Vragen van het lid Harbers (VVD) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het bericht «Geniepig stikstofgevoelige natuur bijgeplust
in Aerius» en het Stichting Agri Facts onderzoek «Veel stikstofgevoelige natuur
bijgetekend in rekenmodel Aerius (2017–2020)» (ingezonden 11 november
2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 23 november 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Geniepig stikstofgevoelige natuur bijgeplust in
Aerius» en het onderzoek van Stichting AgriFacts «Veel stikstofgevoelige
natuur bijgetekend in rekenmodel Aerius (2017–2020)»?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt de constatering uit het onderzoek dat er in de afgelopen vijf jaar zo’n
80.000 hectares met stikstofgevoelige natuur zijn bijgetekend in de Natura
2000-gebieden en dat dit gebeurde buiten het zicht van belanghebbenden
rondom die natuurgebieden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
In de versie van 2020 zit niet meer stikstofgevoelige natuur dan die in de
versie van 2019, maar wel meer dan in de versie van 2016. De conclusies
over meer stikstofgevoelige natuur in het rapport van Agrifacts gaan over het
verschil tussen de AERIUS-versies van 2016 en 2017 (tussen 2017 en 2020 zijn
de verschillen gering, zo blijkt ook uit het rapport).
Op 1 september 2017 is namelijk een nieuwe versie van AERIUS in gebruik
genomen (versie-16L) waarin voor het eerst stikstofgevoelig leefgebied is
verwerkt. Het oppervlak stikstofgevoelig leefgebied bedroeg toen 83.942 ha.
Deze toevoeging is op transparante wijze gebeurd door op 1 september 2017
o.a. het volgende bericht te plaatsen op de AERIUS-website: «Toevoeging

1
2

ah-tk-20202021-895
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Boerenbusiness, 10 november 2020, «Geniepig stikstofgevoelige natuur bijgeplust in Aerius»
Stichting AgriFacts, 10 november 2020, «Veel stikstofgevoelige natuur bijgetekend in rekenmodel Aerius (2017–2020)»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

leefgebieden: AERIUS 2016L bevat een aanvulling voor leefgebiedenkaarten.
Dit betekent dat er meer hexagonen zijn waarop binnen het PAS de impact
van stikstofdepositie berekend en getoetst wordt.» De resultaten zijn verwerkt
in alle relevante PAS-gebiedsanalyses, waarin steeds afzonderlijk is ingegaan
op de leefgebieden. Deze documenten zijn actief openbaar gemaakt en door
belanghebbenden veelvuldig gebruikt. Ook bij de terinzagelegging van de
partiële herziening van het Programma Aanpak Stikstof (zomer 2017) is
expliciet gewezen op het feit dat naast habitattypen ook leefgebieden van
soorten relevant waren geworden. Daar zijn ook inspraakreacties op
gekomen, waarin door de insprekers werd gewezen op de gevolgen voor de
vergunningverlening.
De betreffende leefgebieden van soorten waren overigens ook al eerder dan
in 2017 stikstofgevoelig, maar de kartering daarvan liep achter op die van de
habitattypen. Oorzaak daarvan was dat pas in 2012 een indeling in aanvullende stikstofgevoelige leefgebieden beschikbaar was, met bijbehorende
kritische depositiewaarden (het bekende rapport van Van Dobben e.a.).
Vervolgens moesten die typen nog in kaart worden gebracht en per gebied
gekoppeld aan de verschillende soorten die ervan gebruik maken. Dat is met
name in de jaren 2016–2017 gebeurd. Het resultaat is ten slotte in 2017
verwerkt in AERIUS.
Vraag 3, 4 en 5
Kunt u aangeven wat de (bestuurlijke) procedure is voor het aanwijzen van
stikstofgevoelige natuur in AERIUS? Welk gezag is bevoegd natuur aan te
merken als «leefgebied» en is hier een aanwijzingsprocedure voor nodig?
Klopt het dat provincies en terreinbeherende organisaties, buiten de
aanwijzingsprocedures van Natura 2000-gebieden om, de mogelijkheid
hebben om de natuurkaart in AERIUS te actualiseren en hierbij stikstofgevoelige natuur toe te voegen aan de hexagonen? Zo ja, kunt u aangeven op
welke wijze dit proces plaatsvindt? Is dit proces openbaar en is het voor
belanghebbenden mogelijk een zienswijze dan wel bezwaar in te dienen?
Op basis van welke gegevens, en verstrekt door wie, worden er wijzigingen
aangebracht in de hoeveelheid stikstofgevoelige natuur per hexagoon? Hoe
vaak worden dit soort wijzigingen doorgevoerd?
Antwoord 3, 4 en 5
Terreinbeherende of andere natuurorganisaties zijn niet verantwoordelijk voor
het opstellen, actualiseren en verbeteren van habitatkaarten – dat zijn de
provincies, Rijkswaterstaat (namens I&W, voor de grote wateren) en – voor
één gebied – het Ministerie van Defensie. Deze bevoegde gezagen maken
gebruik van informatie van onafhankelijke ecologische bureaus, met name
vegetatiekarteringen. De opdrachten voor de karteringen worden vaak
verleend door de terreinbeherende organisaties en andere eigenaren van
natuurterreinen, die subsidie krijgen voor beheer en monitoring (waar ook
kartering onder valt). De vertaling en bewerking van die vegetatiekarteringen
naar habitatkaarten vindt in het algemeen plaats in opdracht van de
bevoegde gezagen zelf, die ook altijd verantwoordelijk zijn voor de controle
op juistheid van de habitatkaarten. Daarnaast vindt nog een onafhankelijke,
grondige validatie van habitattypenkaarten plaats door experts, in opdracht
van de gezamenlijke bevoegde gezagen.
Een habitatkaart maakt alleen zichtbaar waar de habitattypen en (overige,
stikstofgevoelige) leefgebieden, die op grond van het aanwijzingsbesluit zijn
beschermd, zich concreet bevinden – en waar niet. Dat gebeurt op een
objectieve, wetenschappelijk-technische manier. Het is dus geen juridische of
beleidsmatige beslissing, maar een weergave van de feitelijke situatie. De
openbaarmaking van habitatkaarten kent dan ook geen aanwijzingsprocedure.
Overal waar een reeds aangewezen habitat voorkomt, is dat al beschermd via
het aanwijzingsbesluit, met bijbehorende inspraak- en beroepsprocedure.
Uiteraard kan een ieder het bevoegde gezag wijzen op mogelijke fouten op
een habitatkaart. Daarnaast is het mogelijk om hierop te wijzen in een
bezwaar- en beroepsprocedure waar van de kaart gebruik wordt gemaakt,
zoals bij vergunningverlening in het kader van de Wet natuurbescherming.
De habitatkaart die in AERIUS wordt gebruikt, is een compilatie van alle
afzonderlijke gebiedskaarten. Per gebied is de voortouwnemer van de
bevoegde gezagen verantwoordelijk voor aanlevering van het bronbestand
(habitattypenkaart en leefgebiedenkaart) aan de provinciale uitvoeringsorgani-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

satie BIJ12, die elk bronbestand verifieert op technische juistheid en de
aangeleverde data verwerkt tot één landelijke dataset. De gezamenlijke
bevoegde gezagen voor Natura 2000 zijn bestuurlijk verantwoordelijk voor de
habitatkaart in AERIUS.
De openbaarmaking van de kaart betreft geen aanwijzing, omdat het gaat om
een verduidelijking – op basis van objectieve gegevens – van het voorkomen
van waarden die op, grond van aanwijzingsbesluiten, in beginsel overal in de
Natura 2000-gebieden zijn beschermd.
Vraag 6
Vindt er een toets plaats op de aanpassingen in de hoeveelheid stikstofgevoelige natuur per hexagoon in AERIUS? Zo ja, aan welke criteria moet hierbij
worden voldaan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Het opnemen van stikstofgevoelige leefgebieden wordt eerst ecologisch
getoetst en vervolgens onder bestuurlijke verantwoordelijkheid van Rijk en
provincies doorgevoerd in AERIUS. Zie verder de antwoorden op vraag 3 t/m
5.
Vraag 7
Kunt u een overzicht geven van de hoeveelheid stikstofgevoelige natuur in
AERIUS, uitgesplitst in voortvloeiend uit de officiële aanwijzingsbesluiten en
later toegevoegd door (terreinbeherende) organisaties. Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
De totale hoeveelheid betreft in de versie-2020 van AERIUS 173.878 ha. Deze
hoeveelheid stikstofgevoelige natuur is geheel bepaald binnen de kaders van
de aanwijzingsbesluiten. Er is geen stikstofgevoelige natuur later toegevoegd
door (terreinbeherende) organisaties.
Vraag 8
Kunt u deze vragen beantwoorden voor de plenaire behandeling van de
Stikstofwet?
Antwoord 8
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3