Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3643
Vragen van het lid Von Martels (CDA) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over het bericht dat garnalenvissers meer mogen vissen in
Natura-2000-gebieden (ingezonden 19 mei 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 30 juli 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Garnalenvissers mogen veel meer vissen in
Natura-2000-gebieden»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven wat de bedoeling is van het vastleggen van visuren in de
Natuurbeschermingswet (NB-wet)vergunning?
Antwoord 2
De visuren zijn vastgelegd als inkadering van de getoetste feitelijke omvang
van visserij in de Natura 2000-gebieden ten tijde van de vergunningverlening.
Deze vastlegging van hetgeen getoetst is, is een vast gegeven in elke
willekeurige Wnb-vergunning: een afwijking ervan geeft aanleiding tot een
nieuwe beoordeling. Vastlegging ervan geeft een instrument om, waar
noodzakelijk, handhavend te kunnen optreden: hetgeen niet in overeenstemming is met de vergunning, is immers in principe niet toegestaan vanuit de
Wet natuurbescherming.
Vraag 3
Klopt het dat het doel van de maatregel is om de inzet van de garnalenvloot
in Natura 2000-gebieden op een bepaald niveau te bevriezen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, wat is dan het niveau waarop de inzet wordt bevroren?

1

ah-tk-20192020-3643
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

NOS, 8 mei 2020, «Garnalenvissers mogen veel meer vissen in Natura-2000-gebieden»
(https://nos.nl/l/2333259)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Nee, dat is niet het doel. Zoals ook aangegeven in mijn antwoord op vraag 2
gaat het hier om het in een vergunningvoorschrift vastleggen van de
getoetste visserij. Het is niet bedoeld om deze visserij op een bepaald niveau
te bevriezen. Wanneer de garnalenvissers ervoor zouden kiezen om, met een
juiste en volledige ecologische onderbouwing, meer visuren dan de nu
vergunde aantallen aan te vragen, dan kan dat niet zonder enige onderbouwing geweigerd worden. Dat is ook niet de insteek van de vergunningverlening op grond van de Wet natuurbescherming; wanneer een vergunningaanvrager met een voldoende juiste en actuele ecologische onderbouwing zijn
activiteit wil verruimen, dan is het aan mijn ministerie om op basis van die
onderbouwing te bezien of die verruiming inderdaad toelaatbaar zou kunnen
zijn.
Vraag 4
Wat voor (soort) berekeningsfouten zijn er bij het verlenen van de vergunning
gemaakt en waarom worden deze als «softwarefouten» gekarakteriseerd?
Antwoord 4
Bij het vaststellen van de initiële visuren voor het ijkjaar 2015 is met een,
voor de zuidelijke Natura 2000-gebieden, te lage vissnelheid gerekend.
Daarnaast bleek, naderhand, in deze initiële berekeningen sprake van
ontbrekende data doordat onder andere de gebruikte software ten onrechte
bepaalde (omgenummerde2) vaartuigen niet meenam in de berekeningen.
Meer specifiek en technisch: middels de software werd een zogenaamde
«vesselgroup» aangemaakt van te vergunnen (en tijdens de monitoring:
vergunde) vaartuigen. Daarin zat een zogenoemde «bug» waardoor er data
van meer vaartuigen in de berekening meekwamen dan de daadwerkelijk te
vergunnen respectievelijk vergunde vloot van vaartuigen. Ook werden in
sommige gevallen tussentijds omgenummerde vaartuigen (als gevolg van
overdrachten) door de «bug» dan weer wel en dan weer niet meegenomen.
Daarmee werden er ook dus meer c.q. juist minder visuren in de berekeningen meegenomen dan feitelijk in de praktijk gerealiseerd werden. Tot slot zijn
er bij de initiële berekening te veel visuren meegenomen omdat in eerste
instantie ook het varen op 0 knopen werd meegeteld als «visactiviteit».
Vraag 5
Kunt u inzage geven in de foute en in de correcte berekeningswijze?
Antwoord 5
Een deel van deze vraag heb ik reeds beantwoord in mijn reactie op vraag 4.
Aanvullend daarop: de correcte berekeningswijze ligt erin vervat dat de door
WMR gebruikte software de geschetste eerdere «bug» en de uitwerking
daarvan op de data en opvolgende berekeningen, ondervangt.
Vraag 6
Klopt het dat vanuit de visserij in een veel eerder stadium is aangegeven dat
de vergunde uren zo veel afweken van de feitelijke situatie dat de uitkomsten
van de berekeningen die aan de vergunningverlening ten grondslag lagen,
eenvoudigweg niet konden kloppen?
Antwoord 6
Die signalen heeft de sector inderdaad eind oktober 2018 formeel aangegeven (na eerder op informeel niveau hierover signalen af te hebben gegeven),
maar op dat moment waren er onvoldoende concrete gegevens om de
berekeningen vanuit de NVWA in twijfel te trekken; de sector kon haar
standpunt niet met cijfers onderbouwen. De sector kondigde in een formeel
schrijven aan hierop haar eigen onderzoek in te zetten met inzet van
Wageningen Economic Research. In diezelfde periode gaf Rijkswaterstaat
soortgelijke signalen af voor wat betreft het Natura 2000-gebied Voordelta.

2

Wanneer een vaartuig van eigenaar wisselt, kan er ook aanleiding zijn het extern kenteken van
dat vaartuig aan te passen. Het extern kenteken is hetgeen door de diverse elektronische
systemen gehanteerd wordt om het betreffende vaartuig te registreren en volgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7
Wat is er concreet met deze signalen vanuit de visserij gedaan?
Antwoord 7
Op basis van het signaal vanuit RWS (die hierop de in haar opdracht
uitgevoerde berekeningen en cijfers afkomstig van Wageningen Economic
Research kon aanleveren) is aan de NVWA gevraagd de data nauwkeurig
nogmaals na te lopen. Hieruit is een herberekening en volgend daarop een
formele wijziging van de vergunde visuren voortgekomen (21 december
2018). Reeds per brief van 15 november 2018 is aan de sector gemeld dat de
aangekondigde acties op het handhavende vlak, onmiddellijk opgeschort
werden.
Vraag 8
Hoe ziet u de praktische uitvoering van deze regelgeving in de richting van
individuele vissers, die een collectief aangevraagde, maar individueel
toegekende NB-wet vergunning hebben ontvangen?
Antwoord 8
In de inhoudelijke overwegingen bij de vergunning is hierover opgemerkt dat
elk van de individuele vissers vergunninghouder is en zij als groep van totale
vergunninghouders daarop aangesproken zullen worden. Wanneer er dus
bijvoorbeeld in 2020 te veel visuren worden gerealiseerd in het Natura
2000-gebied Waddenzee dan zal de werking van de vergunning opgeschort
worden voor dat specifieke Natura 2000-gebied. Hierbij merk ik nog op dat
binnen de garnalenvisserijvloot er vergunninghouders zijn die veel (in een
bepaald Natura 2000-gebied) op garnalen vissen en vergunninghouders die
amper (in een bepaald Natura 2000-gebied) op garnalen vissen. Sommige
van de vergunninghouders mogen ook op platvis vissen en schakelen daar
naar toe over wanneer de prijzen goed zijn. Ook merk ik op dat er voor de
meeste garnalenvissers voldoende uitwijkmogelijkheden naar elders, binnen
en buiten de Natura 2000-gebieden, zijn om verder te vissen. Voor de vissers
die die mogelijkheid niet hebben, is het een verantwoordelijkheid van de
vertegenwoordigende koepelorganisaties om hier in een kalenderjaar en met
de monitoringsresultaten in de hand, gericht op te sturen zodat voor die
specifieke vissers er voldoende visruimte in een gegeven jaar blijft.
Het gaat dus om het collectieve beeld van vissen. Wat de ene visser aan
visuren «laat liggen», kan door de andere visser weer benut worden.
Verder merk ik nog op dat er ook voor gekozen kan worden de vereiste
Wnb-vergunning op individuele basis aan te vragen. Dit betekent dat elke
individuele visser voor specifieke Natura 2000-gebieden (of delen daarvan)
een vergunning zal moeten aanvragen, daarbij een volledige en juiste
ecologische onderbouwing zal moeten aanleveren en ook voor het eigen
bedrijf een specifiek aantal visuren zal moeten aanvragen. Voor een langjarige Wnb-vergunning bedragen de leges € 3.500 per vergunningaanvraag.
Ook de financiering van het laten opstellen van een individuele passende
beoordeling ligt dan bij de individuele visser.
Vraag 9
Hoe zouden vissers het maximum aan visuren in hun individuele visplannen
moeten verwerken?
Antwoord 9
Omdat de Wnb-vergunningen collectief vanuit de sector zijn aangevraagd,
wordt er vanuit die vergunningverlening niet gewerkt met individuele
visplannen. Wel maken individuele vissers in hun eigen bedrijfsorganisatie
individueel een jaarplanning. Wanneer in een lopend jaar al vroeg behoorlijke
aantallen visuren worden gerealiseerd in een bepaald Natura 2000-gebied,
dan zal de huidige monitoring van WMR dit snel detecteren. Deze monitoring
start qua output in de maand mei. Deze monitoringsresultaten zullen ook
structureel met de vertegenwoordigende koepelorganisaties gedeeld worden.
Zij kunnen daarop hun acties inrichten en de betrokken vissers hierop
informeren. Wat de mogelijke handelingsopties voor deze vertegenwoordigers (en daarmee ook de vissers) zijn, heb ik in mijn antwoord op vraag 8
aangegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 10
Hoe kunnen individuele vissers zich überhaupt aan deze regels met betrekking tot het maximumaantal visuren houden als zij niet weten wat het
maximumaantal visuren precies voor hen op individuele basis betekent?
Antwoord 10
Ik verwijs hier naar mijn antwoord op vraag 9.
Vraag 11
In hoeverre kan dit ertoe leiden dat individuele vissers een «incentive»
hebben om zo veel mogelijk visuren te verbruiken teneinde niet achter het
net te vissen op het moment dat het collectief toegekende aantal visuren is
bereikt? Deelt u de mening dat dit een ongewenst effect zou zijn van deze
regelgeving? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Ik heb over die «incentive» al kort iets opgemerkt in mijn antwoord op
vraag 8: het is met name aan de vertegenwoordigende koepelorganisaties om
ten aanzien van die, zeker aanwezige, incentive zo sturend mogelijk om te
gaan, bijvoorbeeld door te werken met een collectief visplan voor een
specifiek Natura 2000-gebied. Op die wijze kan geborgd worden dat met
name vissers die geen uitwijkmogelijkheid naar elders hebben, voldoende
ruimte houden om hun visserij uit te kunnen oefenen.
Wanneer in een lopend jaar er in de eerste maanden fors gevist wordt door
vissers dan zal de monitoring hierop dit ook tijdig signaleren. Het is dan aan
de vertegenwoordigde koepelorganisaties om hun handelingsopties te
benoemen en daarin een keuze te maken. Wanneer er actie vanuit die zijde
achterwege blijft, zal handhavend opgetreden worden zodra het maximale
aantal vergunde visuren met 10% overschreden wordt. Concreet betekent dit
dat er in de betreffende Natura 2000-gebieden niet meer gevist mag worden
tot en met 31 december van dat specifieke jaar.
Vraag 12
Hoe zal de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) deze in de ogen
van individuele vissers niet uitvoerbare regel ten opzichte van die individuele
vissers gaan handhaven?
Antwoord 12
Ik verwijs hier mede naar mijn antwoord op vraag 11: ingeval van overschrijdingen zal de werking van de vergunning voor het betreffende Natura
2000-gebied opgeschort worden: elke opvolgende garnalenvisserij zal dan
met het passend wettelijk handhavend instrumentarium worden geadresseerd.
De garnalensector zelf heeft de keuze gemaakt voor een collectieve vergunningaanvraag en daarmee ook om als collectief van vissers gehandhaafd te
worden op de vergunde visuren. Het is aan de sector om hierin eventueel een
andere afweging te maken en individuele garnalenvissers elk een individuele
vergunning op grond van de Wnb te laten aanvragen.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid De
Groot (D66), ingezonden 15 mei 2020 (vraagnummer 2020Z08779) en van het
lid Wassenberg (PvdD), ingezonden 18 mei 2020 (vraagnummer 2020Z08881).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4