Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1365

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 september 2018
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister-President, het verslag aan van
de informele Europese Raad van 19 en 20 september 2018.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-21501-20-1365
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1365

1

VERSLAG VAN DE EUROPESE RAAD VAN 19 EN 20 SEPTEMBER
2018
Tijdens de informele Europese Raad te Salzburg bespraken de regeringsleiders drie onderwerpen: migratie, interne veiligheid en Brexit. Het
onderwerp migratie kwam aan de orde op de eerste dag, in afwezigheid
van Minister-President Rutte. Diens Belgische ambtgenoot nam bij die
gelegenheid de Nederlandse honneurs waar. De tweede dag van de
bijeenkomst bespraken de staatshoofden en regeringsleiders de onderwerpen interne veiligheid en Brexit. Het laatste onderwerp werd
besproken in het formaat van artikel 50 dus zonder deelname van de
Britse premier.
Migratie
In zijn uitnodigingsbrief1 had voorzitter van de ER, de heer Tusk, helder
gesteld dat de instroom van irreguliere migranten teruggebracht is tot
onder het niveau van voor de crisis in 2015, en dat een constructieve
benadering door alle lidstaten noodzakelijk is om te komen tot een
duurzame oplossing.
Het verloop van de discussie verliep in grote lijnen zoals bij eerdere
gelegenheden, meest recentelijk de ER van 28 en 29 juni jl.2 Sommige
lidstaten bepleitten dat prioriteit moet worden gegeven aan meer extern
optreden en doeltreffender buitengrenscontroles, en spraken de
verwachting uit dat een duurzaam lagere instroom hervorming van het
gemeenschappelijk Europees asielbeleid (GEAS) eenvoudiger dan wel
overbodig zou maken. Anderen zien een niet functionerend GEAS als een
pull factor, zowel naar de EU als geheel als tussen lidstaten onderling.
Vastgesteld werd dat uitvoering van de conclusies van eerdergenoemde
ER tot dusverre nog weinig praktisch vervolg heeft gekregen.
Namens Nederland heeft de Belgische eerste Minister, de heer Michel,
gepleit voor een integrale benadering waarbij aan de orde komen de
aanpak van grondoorzaken van migratie en opvang in de regio, een
duurzame regeling met betrekking tot de ontscheping van migranten aan
beide zijden van de Middellandse Zee, versterking van de buitengrenzen
van de lidstaten van de EU, en tot slot de totstandkoming van een
verbeterde versie van het GEAS.
In opvolging van de motie van de leden Van Ojik en Voordewind
(Kamerstuk 21 501-20, nr. 1361 d.d. 13 september 2018) heeft de MinisterPresident zijn Griekse collega op constructieve doch indringende wijze
aangesproken op de ernstige tekortkomingen bij de opvang van
migranten op de Griekse eilanden, en van de noodzaak tot een versnelling
van de administratieve afhandeling van asielaanvragen respectievelijk de
terugkeer van migranten.
De staatshoofden en regeringsleiders bespraken in deze context in het
bijzonder versterking van de samenwerking met de zuidelijke oeverstaten
van de Middellandse Zee. Overeenstemming bestond er over de wenselijkheid van een bijeenkomst met de landen van de Arabische Liga, zo
mogelijk reeds begin 2019. Voorts werd in niet conclusieve zin gesproken
over het versterken van de relaties met Egypte op dit vlak.

1

http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2018/09/18/invitation-letter-bypresident-donald-tusk-to-the-members-of-the-european-council-ahead-of-the-informalmeeting-in-salzburg-on-19-and-20-september-2018/
2
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1354

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1365

2

Interne Veiligheid
Op basis van de discussienotitie toegevoegd aan bovengenoemde
uitnodigingsbrief van de voorzitter van de ER, de heer Tusk, bespraken de
leden van de ER het onderwerp interne veiligheid, mede met het oog op
nadere vertaling naar conclusies van de ER van 18 en 19 oktober a.s. In
deze notitie komen, zoals u bekend, aan de orde de thema’s versterken
van de politiële en justitiële samenwerking, versterking van grensbeveiliging, weerbaarheid in de cyberruimte en crisisresponsecapaciteit.
Centraal in deze eerste algemene gedachtewisseling stond de bepaling
van de inspanning op die gebieden waar de EU een maximale
meerwaarde kan bieden aan nationale inspanningen. Waarborging van de
weerbaarheid van de democratische stelsels in de EU werd door allen
onderstreept, met daarbij de noodzaak van het vinden van het juiste
evenwicht tussen een effectieve bestrijding van desinformatie of illegale
cyberactiviteiten enerzijds, en de bescherming van grondrechten zoals de
vrijheid van meningsuiting anderzijds. In de interventies van de sprekers
kwamen al deze aspecten op niet conclusieve wijze aan de orde.
Namens Nederland heeft de Minister-President de discussie verwelkomd
en benadrukt dat de inzet van de EU op dit vlak, voor zover opportuun,
gericht moet zijn op het versterken van de rol en de onderlinge samenwerking van de lidstaten bij het handhaven van de binnenlandse
veiligheid. Met betrekking tot het tegengaan van terroristische inhoud
online heeft de Minister-President de positieve effecten tot dusverre
onderstreept en blijvende aandacht gevraagd voor de bescherming van
fundamentele rechten, om onwenselijke scenario’s zoals (zelf-)censuur te
voorkomen. Tevens heeft de Minister-President benadrukt scherp oog te
houden voor een te grote toename van de administratieve lastendruk voor
in het bijzonder de kleine bedrijven in deze sector. In algemene zin heeft
Nederland voorts gewezen op de noodzaak van de aanpak van desinformatie, waarbij in de eerste plaats een rol is weggelegd voor
niet-gouvernementele actoren zoals de media en online platforms. Vele
sprekers benadrukten de meerwaarde van een versterking van het toezicht
op de buitengrenzen. Daarbij werd van mening verschild over de
afbakening van de bevoegdheden op nationaal dan wel op Europees
niveau. Met betrekking tot het concrete voorstel van de Commissie tot
versterking van Frontex (COM(2018) 631) heeft Nederland benadrukt dat
de eerste verantwoordelijkheid voor grensbeheer bij de lidstaten dient te
blijven, en dat de personele uitbreiding van de Europese capaciteiten op
dit vlak vraaggestuurd dient te zijn, en mede in de context van de daartoe
te voorziene budgettaire ruimte in het Meerjarig Financieel Kader. Diverse
sprekers benaderden het onderwerp eveneens vanuit deze invalshoek.
De Commissie bepleitte een uitbreiding van het mandaat van het
Europees Openbaar Ministerie (EOM) naar terroristische misdrijven, zoals
zij op 12 september jl. heeft voorgesteld. Enkele lidstaten toonden zich
positief over dit voorstel, terwijl enkele andere lidstaten zich terughoudend opstelden. Conform de motie van het lid Leijten (Kamerstuk 21
501-20, nr. 1360) heeft de Minister-President in deze eerste gedachtewisseling helder gemarkeerd dat Nederland niet overtuigd is van nut en
noodzaak hiervan, en dat er geen politieke steun is voor een dergelijke
uitbreiding. Voor een nader inzicht in het krachtenveld dienen de eerste
besprekingen in Raadskader te worden afgewacht. Premier May heeft de
andere lidstaten bedankt voor hun steun bij de zaak Skripal.
Tot slot spraken vele deelnemers tevredenheid uit over de bereikte
voortgang om tot een grotere gemeenschappelijke respons te komen op
door de mens veroorzaakte rampen en natuurrampen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1365

3

Brexit – Europese Raad in artikel 50 samenstelling
Tot slot evalueerden de staatshoofden en regeringsleiders de voortgang in
de onderhandelingen over de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de
EU met de Brexit hoofdonderhandelaar, de heer Barnier. Deze stelde vast
dat zeer beperkt vooruitgang is geboekt in de onderhandelingen over de
nog openstaande punten van het terugtrekkingsakkoord, zoals de
Iers/Noord-Ierse grenskwestie en de governance van het akkoord. Ook de
gesprekken over de politieke verklaring over het kader van de toekomstige
betrekkingen blijven vooralsnog grotendeels beperkt tot het uitwisselen
van standpunten. De 27 regeringsleiders concludeerden dat het door de
Britse regering gepubliceerde White Paper onvoldoende basis biedt voor
een doorbraak in de onderhandelingen, in het bijzonder over het beoogde
economische partnerschap.
De Minister-President heeft namens Nederland zijn onverminderde
vertrouwen uitgesproken in hoofdonderhandelaar Barnier bij de totstandkoming van het terugtrekkingsakkoord, en de gezamenlijke verantwoordelijkheid om via een bevredigende regeling van de Iers/Noord-Ierse
grenskwestie vrede, veiligheid en stabiliteit op het Ierse eiland te
waarborgen. Daarbij is door Nederland tevens naar voren gebracht dat de
EU27 in eenheid en harmonie en zonder de integriteit van de interne
markt te ondergraven, op creatieve wijze een zo ambitieus mogelijke
invulling zou moeten geven aan de politieke verklaring waarin het kader
van de toekomstige betrekkingen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk
beschreven zal worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-20, nr. 1365

4