Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 239

Stimulering duurzame energieproductie

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 253

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 januari 2017
Zoals afgesproken in het Energieakkoord streeft het kabinet naar het
realiseren van 14% hernieuwbare energie in 2020 en 16% in 2023. Hiertoe
zijn onder meer afspraken met de provincies gemaakt over het realiseren
van 6.000 MW windenergie op land in 2020. In de afgelopen periode heeft
uw Kamer een tweetal moties aangenomen waarmee de regering is
verzocht om alternatieven voor windenergie op land in beeld te brengen.
Het betreft ten eerste de motie Smaling c.s. (Kamerstuk 30 196, nr. 452),
waarmee de regering (tegen de achtergrond van discussies bij de
realisatie van grootschalige windprojecten op land) is verzocht om een
maatschappelijke kosten-batenanalyse uit te voeren naar de huidige en
verwachte ontwikkelingen van energieopwekking uit zon en wind op land
en het resultaat mee te wegen bij investeringsbeslissingen. Ten tweede
gaat het om de motie Smaling en Jan Vos (Kamerstuk 31 239, nr. 246),
waarmee de regering ten aanzien van de realisatie van windenergie op
land in en rond de Drentse Veenkoloniën is verzocht om een periode van
bezinning in te lassen en een zoektocht te starten naar alternatieven die
dezelfde hoeveelheid duurzame energie opleveren. Hierbij informeer ik
uw Kamer over de wijze waarop het kabinet invulling geeft aan beide
moties. Daarmee geef ik tevens invulling aan het verzoek uit het
ordedebat van 20 december 2016.
Algemene vergelijking windenergie op land en zonne-energie
Met de motie Smaling c.s. (Kamerstuk 30 196, nr. 452) heeft uw Kamer de
regering verzocht om een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA)
uit te voeren naar de huidige en verwachte ontwikkelingen van energieopwekking uit zon en wind op land en het resultaat mee te wegen bij
investeringsbeslissingen. Ter uitvoering van de motie heb ik een
onderzoek laten doen, waarbij een begeleidingsgroep is ingesteld. In
overleg met de ingestelde begeleidingsgroep is door de onderzoekers
gekozen om de gevraagde MKBA uit te voeren in de vorm van een

kst-31239-253
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 239, nr. 253

1

maatschappelijke kosteneffectiviteitsanalyse (MKEA)1. In een MKEA
worden de maatschappelijke effecten uitsluitend in kaart gebracht als deze
verschillen tussen zon-PV en wind op land. Een MKEA sluit daarmee beter
aan bij de vraagstelling in de motie.
Om de kosten te bepalen zijn realistische projecten voor windenergie op
land en zon-PV geformuleerd die gelijk zijn in de hoeveelheid elektriciteit
die ze opwekken. Het onderzoek wijst uit dat windenergie op land ten
opzichte van zon-PV de meest kosteneffectieve optie is tot 2023 en zelfs
tot 2030. Daarbij is ook rekening gehouden met het effect van windparken
op land op de waarde van woningen in de directe omgeving. Andere
maatschappelijke effecten, zoals het effect op recreatie, ecologische
effecten en het effect van zonneparken op de waarde van woningen in de
directe omgeving zijn niet te kwantificeren en zijn derhalve niet meegenomen in de vergelijking van de maatschappelijke kosten.
Met de motie heeft uw Kamer verzocht om de onderzoeksresultaten mee
te wegen bij investeringsbeslissingen. In het huidige systeem van
subsidiëring van hernieuwbare energie, de SDE+ regeling, komen de
goedkoopste projecten als eerste in aanmerking voor subsidie. In de SDE+
wordt reeds rekening gehouden met de kostprijzen per technologie en
wordt concurrentie tussen technologieën gestimuleerd. De uitkomsten
van het onderzoek vormen geen aanleiding om deze systematiek te
wijzigen. Ook hebben de onderzoeksresultaten geen effect op de
afspraken uit het Energieakkoord die moeten leiden tot 14% hernieuwbare
energie in 2020, waaronder de afspraak om in 2020 6.000 MW windenergie op land op te wekken (zie ook mijn eerdere brief hierover,
Kamerstuk 30 196, nr. 455).
Alternatievenonderzoek voor windpark De Drentse Monden en
Oostermoer
Met de motie Smaling en Jan Vos (Kamerstuk 31 239, nr. 246) heeft uw
Kamer de regering verzocht om voor grote windparken in en rond de
Drentse Veenkoloniën – i.c. het windpark De Drentse Monden en
Oostermoer – een periode van bezinning in te lassen en een zoektocht te
starten naar alternatieven die dezelfde hoeveelheid duurzame energie
opleveren.
Voor het realiseren van de doelstelling voor windenergie op land heeft het
Rijk na overleg met de provincies de Structuurvisie Windenergie op land
opgesteld, waarin gebieden zijn aangewezen voor grootschalige windparken. Tevens zijn er prestatieafspraken gemaakt tussen het Rijk en de
provincies over het realiseren van 6.000 MW. Het gebied van windpark De
Drentse Monden en Oostermoer is aangewezen in de Structuurvisie
Windenergie op land. Met een omvang van ongeveer 150 MW levert het
windpark een substantiële bijdrage aan de afgesproken hoeveelheid
windenergie op land in de provincie Drenthe en aan de landelijke
doelstelling.
Samen met de Minister van Infrastructuur en Milieu heb ik in september
2016 uw Kamer geïnformeerd over de ruimtelijke inpassing (Kamerstuk
33 612, nr. 64). Daarna zijn het inpassingsplan en de daarmee samenhangende besluiten voor het windpark De Drentse Monden en Oostermoer
vastgesteld. Het proces om te komen tot het besluit over het inpassingsplan is zorgvuldig doorlopen. De inbreng van de omgeving is hierbij
betrokken en heeft geleid tot een aantal aanpassingen in het vastgestelde
inpassingsplan. Zo is het kabinet aan de wens vanuit de regio tegemoet
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 239, nr. 253

2

gekomen door de lijn van vijf windturbines ten zuiden van Drouwenermond te schrappen. Daarnaast zijn Astron en de initiatiefnemers van
het windpark een convenant overeengekomen, waarin zij onder andere
afspraken hebben gemaakt over de reductie van elektromagnetische
stoorstraling van de windturbines. Astron en de initiatiefnemers van het
windpark laten met dit convenant zien dat hun activiteiten naast elkaar
kunnen bestaan. Ook zijn er, om de overlast voor omwonenden zoveel
mogelijk te beperken, maatregelen voor de obstakelverlichting verankerd
in het verlichtingsplan.
Het inpassingspan en de daarmee samenhangende besluiten dateren van
september 2016. De subsidiebeschikking ten behoeve van het windpark is
reeds afgegeven. Hiermee is de besluitvormingsprocedure doorlopen. De
termijn voor het instellen van beroep tegen het inpassingsplan is op
18 november 2016 verstreken. De Afdeling bestuursrechtspraak van de
Raad van State zal uitspraak doen op de ingediende beroepen. De
wettelijke termijn voor het doen van uitspraak bedraagt zes maanden na
afloop van de beroepstermijn. Voor een interventie gericht op het inlassen
van een bezinningsperiode bestaan in de nu lopende beroepsprocedure
geen wettelijke mogelijkheden.
De enige manier om vanuit het kabinet in de lopende procedure bij de
Afdeling bestuursrechtspraak in te grijpen, is door het inpassingsplan en
de omgevingsvergunningen met betrekking tot het windpark in te trekken.
Dit kan niet aan de orde zijn. De procedure om tot een zelfde hoeveelheid
hernieuwbare energie te komen (zowel in de vorm van het windpark als
anderszins) zou dan volledig opnieuw doorlopen moeten worden. In de
provincie Drenthe vervalt dan de mogelijkheid in 2020 de afgesproken
hoeveelheid windenergie op land te realiseren, waarmee de doelstellingen voor hernieuwbare energie en de afspraken in het Energieakkoord
onder druk komen te staan. Dat laatste geldt ook voor andere grootschalige energieprojecten. Bovendien zouden de betrouwbaarheid van de
overheid en het investeringsklimaat worden geschaad en zou een grond
ontstaan voor het indienen van schadeclaims tegen de Staat door de
initiatiefnemers.
In afwachting van de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State over de ruimtelijke inpassing van het windpark De
Drentse Monden en Oostermoer ga ik verder met de hierop betrekking
hebbende lopende werkzaamheden. De procedures voor verlening van
een Flora- en faunawet ontheffing en het beroep tegen het vermeende
onbevoegd vaststellen van het bestemmingsplan Buitengebied door de
gemeenteraad van Aa en Hunze lopen door. Daarnaast wordt gewerkt aan
de voorbereiding van het gebiedspakket, samen met de provincie Drenthe
en de initiatiefnemers van het windpark.
Naar verwachting zal de Afdeling bestuursrechtspraak medio 2017
uitspraak doen over het windpark. Na de uitspraak zal ik uw Kamer
opnieuw informeren.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 239, nr. 253

3