Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2505
Vragen van de leden Ten Broeke (VVD) en Karabulut (SP) aan de Ministers
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Buitenlandse Zaken over
Noord-Koreaanse dwangarbeiders in Europa (ingezonden 31 mei 2017).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 23 augustus 2017).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 2188.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Koreanen uitgebuit in Europa»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het bericht dat Kim Jong-un de Noord-Koreaanse
staatskas met miljarden euro’s spekt door zijn burgers dwangarbeid te laten
verrichten in het buitenland, waaronder Europa?
Antwoord 2
Zoals aangegeven in de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d.
31 mei jl. (nr. 31052017dao) heeft de zorgelijke positie van Noord-Koreaanse
arbeidsmigranten in het buitenland de specifieke aandacht van het Kabinet,
niet alleen vanuit het oogpunt van mogelijke schending van internationale
mensenrechtennormen maar ook vanwege de mogelijk daarmee gepaard
gaande geldstromen (precieze bedragen zijn niet bekend en schattingen lopen
uiteen) naar de Noord-Koreaanse staat die mogelijk ten goede komen aan het
Noord-Koreaanse nucleaire en ballistische programma. In VNVR-resolutie
2321 (2016) van 30 november jl. sprak de VN-Veiligheidsraad hier ook zorg
over uit en riep het lidstaten op tot waakzaamheid ten aanzien van deze
praktijk. Op Nederlands initiatief is deze oproep tot waakzaamheid ook
opgenomen in de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken (RBZ) van
17 juli jl. VNVR-resolutie 2371 (2017) van 5 augustus jl. verbeidt daarenboven
landen het aantal werkvergunningen voor Noord-Koreaanse werknemers uit
te breiden. Nederland zet zich in EU-verband in om te komen tot een eenheid
in de uitvoering van de genoemde VNVR-resolutie.

1

ah-tk-20162017-2505
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Volkskrant, 29 mei 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Vraag 3
Blijft u bij uw eerdere uitspraken – in antwoord op eerdere vragen – dat in
Polen geen gevallen van illegaal werk of mensenhandel zijn aangetroffen,
noch overtredingen die het kenmerk hebben van dwangarbeid? Hoe beziet u
die eerdere uitspraken in het licht van hetgeen de onderzoeksgroep Leiden
Asia Centre op basis van onderzoek constateert, zijnde dat die uitspraken niet
kloppen en er in de hele Europese Unie (EU) waarschijnlijk enkele duizenden
Noord-Koreanen aan het werk zijn, van wie de meesten in Polen? Graag een
toelichting.
Antwoord 3
In mijn brief d.d. 27 maart jl. met antwoorden op eerdere vragen (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 1513) heb ik aangegeven dat de
Poolse autoriteiten geen gevallen van illegaal werk of mensenhandel hebben
aangetroffen, noch overtredingen die het kenmerk hebben van dwangarbeid.
Het onderzoek van de onderzoeksgroep Leiden Asia Centre is onlangs
hernieuwd onder de aandacht van de Poolse autoriteiten gebracht. De Poolse
autoriteiten, gewezen op de verschillen met de uitkomsten van het onderzoek,
blijven bij de eerder gegeven conclusie. Nederland heeft dit ook bij Polen
bilateraal onder de aandacht gebracht. Tijdens de Internationale Arbeidsconferentie (IAC) die van 5 tot en met 16 juni heeft plaatsgevonden is, naar
aanleiding van een klacht van de vakbond Solidarnosc, in relatie tot
IAO-verdrag No. 29 (verbod op dwangarbeid) gesproken over de situatie van
Noord-Koreaanse gastarbeiders in Polen. De Poolse regering is verzocht om
een grotere inzet op de bescherming van migranten, het verstrekken van
informatie over de maatregelen die zijn getroffen om gevallen van gedwongen arbeid te identificeren, het nemen van onmiddellijke maatregelen tegen
de schuldigen en ervoor te zorgen dat geïdentificeerde slachtoffers toegang
hebben tot bescherming en compensatie. De Poolse overheid heeft toegelicht
signalen van illegaal werk en overtredingen die het kenmerk hebben van
dwangarbeid door Noord-Koreanen in Polen serieus te nemen. Als er
onregelmatigheden zijn, dan worden die bestraft. De Poolse overheid
investeert in voorlichtingscampagnes en trainingen om gedwongen arbeid te
voorkomen en tegen te gaan. Polen wil ook de dialoog met Noord-Korea
aangaan.
Vraag 4 en 5
Bent u bekend met de praktijken waarbij detacheringsbureaus in Polen (die
voor 50 procent in handen zijn van een Noord-Koreaan) voor klussen zorgen,
waarna mensen met legale contracten aan de slag kunnen in de tuinbouw of
op een scheepswerf? Bent u eveneens bekend met de berichten dat paspoorten daarbij in een kluis worden bewaard om zo mensen gedwongen vast te
houden? Graag een reactie.
Kunt u bevestigen dat dit soort constructies zelfs gefinancierd worden met
Europese subsidies? Zo ja, hoe is dit mogelijk, ook in het licht van
EU-sancties die zijn ingesteld tegen Noord Korea?
Antwoord 4 en 5
Dergelijke beweringen zijn mij bekend. Voorts is mij bekend dat er Europese
subsidie is verstrekt aan Poolse bedrijven. In eerste instantie is de lidstaat
verantwoordelijk voor de controle op de rechtmatigheid van de bestedingen
mede in relatie tot wet- en regelgeving. In tweede instantie is er een rol voor
de Europese Commissie als toezichthoudende instantie. Als EU-geld niet
volgens de geldende regels wordt besteed kan de Europese Commissie geld
terugvorderen.
Vraag 6 en 7
Kunt u bevestigen dat Noord-Koreaanse arbeiders – al of niet onder dwang –
hebben gewerkt aan NAVO-schepen? Zo ja, hoe is dat mogelijk gezien de
enorme veiligheidsrisico’s die daarmee gepaard gaan, ook omdat bijna alle
(dwang)arbeiders volgens onderzoek van het Leiden Asia Centre lid van de
partij van het regime zijn?
Is het bekend of er dergelijke veiligheidsrisico’s zijn gelopen? En zijn er reeds
maatregelen genomen of aangescherpt om dat in de toekomst te voorkomen?
Graag een toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 6 en 7
De NAVO beschikt als organisatie niet over eigen schepen. Het gaat om
schepen die door de individuele NAVO-bondgenoten aan het Bondgenootschap beschikbaar worden gesteld en waarvoor de NAVO-bondgenoten
verantwoordelijkheid dragen ook in relatie tot veiligheidsrisico’s. Voor zover
kon worden nagegaan, hebben er op de werf CRIST in Polen geen NoordKoreaanse arbeiders werkzaamheden uitgevoerd aan schepen van de
Koninklijke Marine.
Vraag 8
Welke stappen heeft het kabinet tot nu toe genomen – ook naar aanleiding
van de bevindingen van het Leiden Asia Centre – om de werkelijke omvang
van dwangarbeid vanuit Noord-Korea in de EU te achterhalen? Welke
maatregelen heeft u hiertegen genomen/bent u van plan te nemen? Graag
een toelichting.
Antwoord 8
Diverse onderzoeken spreken over enkele honderden Noord-Koreaanse
burgers die werkzaam zijn in de Europese Unie. In de meest recente Europese
mensenhandel cijfers worden alle niet-EU landen waarvan in 2013–2014 vijftig
of meer slachtoffers zijn aangetroffen in de EU genoemd. Noord-Korea staat
daar niet bij.2
Voor de stappen die het kabinet onderneemt, verwijs ik u naar de eerder
genoemde brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 31 mei jl.
Het kabinet blijft zich inzetten om de problematiek van Noord-Koreaanse
arbeidsmigranten en de omvang daarvan in internationaal verband aan de
orde te stellen.

2

Commission Staff Working Document Accompanying the document Report on the progress
made in the fight against trafficking in human beings (2016) as required under Article 20 of
Directive 2011/36/EU on preventing and combating trafficking in human beings and protecting
its victims, {COM(2016) 267 final}, zie https://ec.europa.eu/anti-trafficking/eu-policy/first-reportprogress-made-fight-against-trafficking-human-beings-2016_en.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3