Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 317

JBZ-Raad

Nr. 226

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 17 april 2014
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie, de vaste commissie voor
Europese Zaken en de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken hebben
op 20 februari 2014 overleg gevoerd met Minister Opstelten van Veiligheid
en Justitie en Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie over:
− de brief van de Minister van Veiligheid en Justitie d.d.
17 februari 2014 met de aanbieding van de geannoteerde
agenda van de bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 3 en 4 maart 2014 in Brussel en een recent
monitoringsoverzicht (1e kwartaal 2014) van JBZ-dossiers
(Kamerstuk 32 317, nr. 215);
Aanvullende informatie voor de agenda van de JBZ-Raad
3–4 maart 2014: Europees
− de brief van de Minister van Veiligheid en Justitie d.d.
19 februari 2014 met aanvullende informatie voor de agenda
van de JBZ-Raad 3–4 maart 2014: Europees OM (Kamerstuk
32 317, nr. 217);
− de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 17 januari 2014 met het fiche Mededeling evaluatie Safe Harbour
regime (Kamerstuk 22 112, nr. 1777);
− de brief van de Minister van Buitenlandse Zaken d.d. 17 januari 2014 met het fiche Mededeling betreffende een Europees
terrorist finance tracking system (EU TFTS) (Kamerstuk
22 112, nr. 1776);
− de brief van de Minister van Veiligheid en Justitie d.d. 21 januari 2014 met de reactie op het rapport van Fair Trials International inzake Interpolsignaleringen (Kamerstuk 32 317, nr. 207);
− de brief van de Minister van Veiligheid en Justitie d.d. 7 februari 2014 met de aanbieding van het verslag van de informele
JBZ-Raad van 23 en 24 januari 2014 (Kamerstuk 32 317,
nr. 213).

kst-32317-226
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

1

Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie,
Jadnanansing
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Knops
De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken,
Berndsen-Jansen
De griffier van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie,
Van Doorn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

2

Voorzitter: Elias
Griffier: Smulders
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: Elias, Helder, Van Oosten,
Recourt en De Wit,
en Minister Opstelten van Veiligheid en Justitie en Staatssecretaris Teeven
van Veiligheid en Justitie, die vergezeld zijn van enkele ambtenaren van
hun ministerie.
Aanvang 10.00 uur.
De voorzitter: Ik open de vergadering van de vaste commissie voor
Veiligheid en Justitie. Aan de orde is een algemeen overleg over
onderwerpen betreffende de JBZ-Raad van 3 en 4 maart. Ik heet zowel de
Minister als de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie van harte
welkom. Wij hebben vier minuten spreektijd vastgesteld. Als u mij het niet
kwalijk neemt, zal ik daar scherp op letten. Ook de mensen op de publieke
tribune en degenen die ons anderszins via de moderne media volgen,
heet ik overigens van harte welkom.
De heer Van Oosten (VVD): Voorzitter. Ik heb enkele korte opmerkingen
over de toekomstige ontwikkeling van de JBZ-Raad. Binnenkort hebben
wij daarover immers een overleg. Dan zullen wij hierover uitvoerig met
elkaar spreken. Ik begrijp dat Eurocommissaris Reding benadrukt dat de
toekomstthema’s kernpunten moeten zijn. Is het risico van het benoemen
van thema’s niet dat je het dan zo veralgemeniseert dat het later een open
agenda wordt waarop de komende jaren wordt voortgeborduurd? Het lijkt
mij wijs als de Minister dan wel de Staatssecretaris het signaal overbrengt
dat het in ieder geval wat mijn partij betreft de voorkeur verdient om het
wat te concretiseren waar dat past.
Over de procedurele rechten voor kinderen gaan de onderhandelingen
voort. Dat is een lopend traject. Wat is hierbij precies de opstelling van de
Minister? Hoe zorgen wij ervoor dat de Nederlandse zorgen optimaal voor
het voetlicht worden gebracht? Welk politiek krachtenveld wil de Minister
daarvoor inzetten?
Ook de privacyverordening is een onderwerp dat wij regelmatig hebben
besproken in de Kamer, vorige week nog tijdens het algemeen overleg
Privacy. Het viel mij op in de documenten die wij voor dit overleg
ontvingen dat er wordt gesproken over een stelsel van adequacybesluiten en appropriate safeguards. Wellicht zie ik iets over het hoofd. Ik
sluit dat in het geheel niet uit. Over met name dat stelsel van adequacy
zeg ik de Staatssecretaris dat mij iets is ontgaan. Is er gelegenheid om
nog iets meer uit te leggen wat dit nu precies inhoudt en waartoe het
strekt?
Ten aanzien van het Safe Harbour-regime heb ik ook nog een vraag. Ik
begrijp dat het Europees Parlement zich ervoor heeft uitgesproken om
deze overeenkomst op te zeggen. Hoe moet het nu verder? Hoe
voorkomen wij dat met name het bedrijfsleven hiervan ellende ondervindt
en de handel tussen de Verenigde Staten en Europa wordt belemmerd?
Wat gaan wij nu doen in dit dossier en waar zet de Staatssecretaris op in?
Naar aanleiding van de actualiteit permitteer ik mij een vraag te stellen
over het Europees internet, want ik lees daarover het nodige in de krant. Ik
begrijp dat bondskanselier Merkel en president Hollande daarover het een
en ander aan het bespreken zijn.
De voorzitter: Is dat een van de agendapunten die voor vandaag
geagendeerd zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

3

De heer Van Oosten (VVD): Niet specifiek, maar ik zie wel een connectie
met de privacyverordening. Als u echter liever hebt dat ik de vraag op een
andere wijze stel ...
De voorzitter: Nee, ik geef u hierna de gelegenheid om die vraag te
stellen, maar ik wil even aangeven dat wij in het algemeen langs de lijnen
van de geagendeerde stukken spreken. Dit is eigenlijk een heel voorzichtig
sermoen.
De heer Van Oosten (VVD): Voorzitter, u hebt geheel gelijk. Ik neem het
signaal dat u tussen de regels door geeft, zeker serieus voor een volgende
keer. Nu ik het onderwerp toch heb neergelegd en ik zie dat de collega’s
het niet zo bezwaarlijk vinden, stel ik ten aanzien van het Europees
internet de vraag wat er nu precies gebeurt. Kan de Staatssecretaris ons
daarover het een en ander vertellen? Misschien past dit niet bij deze
gelegenheid, maar kunnen wij hierover afhankelijk van de informatie op
dit vlak die de Staatssecretaris heeft ingewonnen in Brussel, later nog een
keer afzonderlijk worden bericht? Het interesseert mij namelijk bijzonder,
ook omdat ik mijn positie hierover wil kunnen bepalen.
Ten slotte kom ik op het Europees Openbaar Ministerie. Misschien kan de
Minister de laatste stand van zaken geven van het verloop van dit dossier
binnen de Raadswerkgroep. Ook zou ik in het kader van terrorisme en
grensbewaking graag van de Minister vernemen of de samenwerking in
EU-verband op het terrein van jihadreizigers enigszins vlot.
Mevrouw Helder (PVV): Voorzitter. Allereerst maak ik de opmerking dat
het een slechte gang van zaken is dat de agenda van de JBZ-Raad pas op
maandag om klokslag 18.00 uur aan de Kamer is verzonden. Afgelopen
donderdag, vorige week dus, kregen wij een brief van de Minister waarin
als reden hiervoor stond dat de agenda van het Griekse voorzitterschap
pas op 13 februari wordt vastgesteld. Het tijdig versturen van de agenda
aan de Kamer is dus afhankelijk van de vraag welk poppetje er zit.
Sowieso is het een trieste gang van zaken, want de Kamer kan zo moeilijk
haar werk doen.
Na dit inleidende schot kom ik op een punt waar mijn fractie op zal blijven
hameren. Zij zal er alles aan blijven doen om dat monster uit Nederland
weg te houden. Het zal voor de Minister geen verrassing zijn dat dit de
komst van het Europees Openbaar Ministerie is. Op 11 februari heeft de
commissie Juridische zaken, de JURI-commissie, haar steun uitgesproken
voor het voorstel van de Europese Commissie. Terwijl negentien Kamers
van elf lidstaten een duidelijk nee hebben afgegeven, zegt deze commissie
van het Europees Parlement dus iets heel anders. Dat is precies het gat
tussen de lidstaten en de Europese Unie. Daarmee wordt bevestigd wat
de PVV al jaren zegt, namelijk dat er een kloof bestaat tussen wat lidstaten
willen en wat de Europese Unie wil. Is de Minister dit met de PVV eens?
Opvallend in de hele discussie over het Europees Openbaar Ministerie is
dat de Minister steeds twee terugkerende dingen zegt.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter: Ik zeg nog even tegen hen die ons anderszins volgen en dit
misschien niet weten: de heel lange bel net was niet het begin van het
speelkwartier maar de aankondiging dat het debat in de plenaire zaal
begint. Dat is één keer per dag. Dan luidt de bel zo merkwaardig lang.
Mevrouw Helder (PVV): Ik ben gebleven bij de twee terugkerende dingen
die de Minister altijd zegt over het Europees Openbaar Ministerie. Hij zegt
namelijk steeds dat hij tegen het huidige voorstel is. Dat is mooi, maar de
Minister heeft natuurlijk geen keus op dit punt, want de meerderheid van
de beide Kamers zijn ertegen. Zijn andere punt is dat hij wel graag wil

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

4

blijven meepraten om invloed uit te oefenen. Dat is wat de PVV betreft het
domste wat je kunt doen, want zo lijkt het toch echt alsof de Minister
achter mevrouw Reding blijft aanlopen, terwijl die duidelijk in strijd met
de gelekaartprocedure handelt. Mevrouw Reding heeft ervoor gekozen om
de argumenten van de nationale parlementen te reflecteren op het niveau
van de ambtelijke Raadswerkgroep. Tijdens het vorige algemeen overleg
gaf de Minister aan dat er sinds december jongstleden één ambtelijke
vergadering is geweest. Mijn fractie wil dan ook graag weten wat de
huidige stand van zaken is. Ook tijdens de lunchbespreking in december
afgelopen jaar heeft mevrouw Reding gezegd – ik citeer – aandacht te
zullen besteden aan de bezwaren van de nationale parlementen. Ook op
dit punt kunnen wij haar blijkbaar niet vertrouwen, want er is nog steeds
geen brief in antwoord op de vragen van de nationale parlementen. Graag
krijg ik een reactie van de Minister op dit punt.
Last but not least, gisteren, op de laatste middag voor dit algemeen
overleg, werd op de valreep nog een brief aan de Kamer gestuurd waaruit
kan worden opgemaakt dat de lidstaten die wel voorstander zijn van het
Europees Openbaar Ministerie kennelijk een heel andere rol voor het
Europees Openbaar Ministerie voor ogen hebben. Het zou gaan om een
coördinerende rol in gecompliceerde grensoverschrijdende strafzaken of
in politiek gevoelige zaken zoals verdenkingen tegen al dan niet hoge
functionarissen binnen EU-instellingen. Dat is echter veel ruimer dan
«slechts» de strafrechtelijke aanpak van fraude met Europese subsidies.
Het is opmerkelijk, want naar de mening van de PVV kun je hieruit
afleiden dat ook de voorstanders van het Europees Openbaar Ministerie
geen voorstanders zijn van een Europees Openbaar Ministerie zoals
mevrouw Reding dat bedoelt. Er mag volgens de betreffende lidstaten
geen zelfstandige Europese aanklager komen, terwijl mevrouw Reding dat
wel wil. Dit is een vreemde gang van zaken, die wij met belangstelling
zullen volgen. Ik hoor graag alvast wat de Minister ervan vindt. Hoe denkt
hij over een Europees Openbaar Ministerie dat een dergelijke coördinerende rol vervult en dus geen zelfstandig aanklager zal zijn?
De heer De Wit (SP): Voorzitter. Ik begin ook met een onderwerp dat
weliswaar niet op de agenda staat, maar dat wel actueel is omdat het
vandaag speelt. Het Europees Parlement beslist vandaag over CEPOL,
over de vestiging van de Europese politieacademie. Wij hebben het er hier
een keer over gehad. De vraag is of het Boedapest of Den Haag wordt. Het
is op zichzelf opmerkelijk dat deze vraag zich voordoet, omdat wij
begrepen hebben dat de Minister al akkoord is gegaan met de vestiging
van de politieacademie in Boedapest. De vraag aan de Minister is dus hoe
dit nu zit. Heeft hij daar inderdaad mee ingestemd? Heeft hij onvoldoende
oog gehad voor de positie van Den Haag, waar ook Europol en al die
andere belangrijke instituten zijn gevestigd? Mag ik van de Minister horen
waarom hij heeft ingestemd met Boedapest en Den Haag heeft laten
schieten? Hoe is het mogelijk dat dit zo gelopen is?
De voorzitter: Mijnheer De Wit, het is al gebeurd.
De heer De Wit (SP): Als u per se een onderwerp zoekt ...
De voorzitter: Nee, ik heb iets gevonden waarmee ik u van dienst kan
zijn.
De heer De Wit (SP): Ik wil u daar wel bij helpen.
De voorzitter: Met enige largesse zou je dit onder het eerste agendapunt,
namelijk het voortgangsoverzicht van de EU-dossiers, kunnen plaatsen.
Laten wij dat dan maar doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

5

De heer De Wit (SP): Bij de verwelkoming net vroeg de Minister wat wij
vandaag eigenlijk hebben te bespreken. Dit leek mij een geschikt
onderwerp.
De voorzitter: Ja, maar het signaal is duidelijk: laten wij ons zo veel
mogelijk aan de agenda houden. Dat is niet iets wat zich alleen tot dit
algemeen overleg uitstrekt, want het gebeurt veel vaker. Als commissievoorzitters hebben wij afgesproken om de teugels daarbij iets aan te
halen. Dat probeer ik vandaag in eerste instantie te doen.
De heer De Wit (SP): Ik snap het. Ik kom op het Europees Openbaar
Ministerie. Het is duidelijk dat de bezwaren en de inhoudelijke protesten in
feite van de lidstaten zullen moeten komen, want de Europese Commissie
dendert maar door ondanks de gele kaart. Helaas verwacht ik tot nu toe
ook niet zo veel van het Europees Parlement. De commissie JURI stemt
namelijk in met het Commissievoorstel. Graag krijg ook ik opheldering
van de Minister over de vraag hoe het er op dit moment voor staat met
het Europees Openbaar Ministerie. De Minister kent het standpunt van de
SP-fractie. Zij is tegen de totstandkoming van een Europees Openbaar
Ministerie. De Minister is ervoor. Wij hebben daarover al heel wat
debatten gevoerd. Hij vindt dat hij moet blijven meepraten en om tafel
moet blijven zitten om invloed te kunnen blijven uitoefenen. De vraag is
alleen wanneer de Minister het moment markeert waarop het voor hem
voldoende is geweest. Eigenlijk zie ik in de brief van de Minister van
19 februari een interessant aanknopingspunt. Daarin geeft de Minister
antwoord op twee vragen van de commissie. Die vragen geven een heel
andere wending aan het Openbaar Ministerie dat men voor ogen heeft.
Ook in de beantwoording van die vragen gaat de Minister nog steeds uit
van de totstandkoming van een Openbaar Ministerie. In de slotvraag staat
dat men nu naar een instantie gaat die een coördinerende rol gaat
vervullen in gecompliceerde grensoverschrijdende strafzaken enzovoorts.
Mijn collega Helder noemde dat ook al. De vraag voor mij is waar wij nu
mee bezig zijn. Is dat nu niet exact wat Eurojust op dit moment doet? Wij
hebben twee weken geleden een briefing gehad over Eurojust. Ikzelf heb
daar de indruk gekregen dat wij bezig zijn met een dubbeling. Wat hier
geformuleerd wordt, is in essentie Eurojust. Dit is dus een argument te
meer om ermee te kappen.
In de stukken valt duidelijk te zien dat er ten aanzien van de privacyverordening of liever de privacybescherming grote meningsverschillen zijn. De
Staatssecretaris heeft zo zijn twijfels. Ik vraag hem wat de stand van zaken
is en wat zijn verwachtingen zijn op dit moment. Hoe kunnen wij
voorkomen dat er onvoldoende aandacht is voor de doorgifte van
gegevens aan derde landen? Anders gezegd: hoe kunnen wij voorkomen
dat dit gaat gebeuren dan wel hoe zorgen wij ervoor dat dit onder heel
strikte, scherpe voorwaarden gebeurt?
Ook ik heb een vraag over het Safe Harbour-regime. Aan de ene kant is
het duidelijk dat het gaat over de doorgifte van gegevens aan bijvoorbeeld
de Verenigde Staten in dit geval. Het is natuurlijk goed om daarover
afspraken te maken. Wat moeten wij nu het Europees Parlement hierover
een duidelijk standpunt heeft ingenomen? Hoe is de situatie op dit
moment?
Ten slotte staat het justitiescorebord op de agenda. Mijn fractie heeft
eerder al aangegeven daar grote moeite mee te hebben. Toch gaat men
ermee door. Kan de Minister nog eens aangeven wat nu precies de
bevoegdheden zijn van Europa ten aanzien van de rechtspraak in de
verschillende staten? Wij hebben heel groot bezwaar tegen de vergaande
invloed op deze manier.
De heer Recourt (PvdA): Voorzitter. Ik heb een korte inbreng, want veel
onderwerpen zijn recentelijk besproken in de Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

6

Om maar het goede voorbeeld te geven: met het eerste punt op de
agenda ga ik akkoord. Daarover heb ik geen verdere opmerkingen.
Het tweede punt is de verordening betreffende de rechterlijke
bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in
burgerlijke zaken en handelszaken. Ook dat is wat mijn fractie betreft geen
probleem. Het is niet duidelijk waarom er zo veel haast is bij een
gemeenschappelijk gerecht dat op sommige onderwerpen zoals het
octrooirecht een zaak behandelt. Ook is niet duidelijk waarom Spanje
tegen dit gemeenschappelijk gerecht is.
Ten aanzien van het Europees Openbaar Ministerie volsta ik met de
opmerkingen die hierover eerder al veelvuldig zijn gemaakt. De positie
van de Kamer en die van mijn fractie zijn helder. Ook is de positie van de
Minister helder.
Punt vijf betreft een voorstel voor een richtlijn over procedurele
waarborgen voor kinderen die verdachte of beklaagde zijn in een
strafprocedure. Dat betreft een oriënterend debat. Wij hebben een
behandelvoorbehoud gemaakt. Op 12 maart zullen wij hierover verder
spreken. Ook hierover wil ik dus geen opmerkingen maken. Dat geldt
eigenlijk ook voor de rest van de agenda.
De voorzitter: Ik dank de heer Recourt voor zijn puntsgewijze inbreng.
De vergadering wordt van 10.18 uur tot 10.23 uur geschorst.
Minister Opstelten: Voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor
de interventies. Ik kan mij voorstellen wat mevrouw Helder zei – dat
vinden wij namelijk ook – maar volgende week is er reces. De huidige
planning is wat vroeg ten opzichte van de JBZ-Raad. Daarom is er ook
voor ons een nog volstrekt lege agenda, met hier en daar een puntje. Zo
heb ik ook de interventies van de leden beluisterd. Veel van wat wij eerder
tegen elkaar hebben gezegd, werd herhaald. Zo zitten wij erin. Daarom
kan het wat ons betreft ook heel snel. Wel hebben we alles wat we
binnenkregen, meteen weergegeven. Ook wij hebben nog niet helemaal
door wat er allemaal gaat komen van het Griekse voorzitterschap.
De heer Van Oosten zeg ik dat wij apart zullen spreken over
post-Stockholm. Dinsdag hadden wij het genoegen daarover te spreken in
de Eerste Kamer. Onze positie is helder. Dat geldt ook voor een heleboel
collega-landen. Wij hebben daarvoor ook initiatieven genomen. Wij willen
het primaat, het initiatief, meer leggen bij de lidstaten zelf. De heer Van
Oosten kent het framework. Consolidatie, implementatie en kosteneffectiviteit zijn voor ons heel belangrijk. We hebben een beperkte lijst met
concrete onderwerpen, die de heer Van Oosten kent. Ik kan ze nu
natuurlijk allemaal opvoeren, maar ze zijn de Kamer toegezonden. Ik kijk
uit naar het debat dat wij daarover zullen voeren. Ik denk niet dat dit
onderwerp voor maart op de agenda zal staan, maar dit zal in juni zijn.
Dan zullen wij hierover spreken met de Commissie. Tijdens de aanstaande
vergadering zal het hier en daar misschien informeel aan de orde komen
maar dan buiten de agenda om.
De heer Van Oosten (VVD): Ik dank de Minister voor zijn antwoord. Ik ken
zijn inzet. Die lijkt mij op zichzelf juist. Daarover zullen wij ook doorpraten.
Mijn zorgen hebben veeleer te maken met de inzet van Eurocommissaris
Reding. Naar ik begrijp, wil zij gaan werken met een soort themaschets.
Daarbij bestaat voor mij een zekere vrees. Thema’s zijn immers zo
algemeen. Daarvan kun je vijf jaar plezier hebben en daarmee kun je bezig
gaan. Moet je het niet juist concreter moeten aanvliegen? Dan is het
belangrijk dat de Minister het signaal geeft dat dit functioneel wordt.
Anders zijn wij daarmee wellicht te laat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

7

Minister Opstelten: Dat hebben wij al gedaan. De Staatssecretaris en ik
hebben dit twee keer op verschillende niveaus aan de orde gehad. Wij
hebben daarvoor veel steun in de Raad. De Commissie komt binnenkort
met een visie. Die zal leiden tot het debat dat wij daarover in juni zullen
voeren. Zoals ik aangaf, is het onze positie dat er langs het framework
moet worden gewerkt. Daarover moeten op concrete punten afspraken
worden gemaakt. Wij hebben een beperkt lijstje aangegeven van zaken
die volgens ons de komende vier jaar moeten worden behandeld. Dat is
onze inzet. Daarover zullen wij ergens in maart spreken.
Ik kom bij het Europees Openbaar Ministerie. Gisteren kreeg ik daarover
twee vragen. Gelet op onze afspraken hebben we daarover meteen maar
een brief gestuurd. Ik heb met de Kamer afgesproken dat ik haar prompt
informeer over alles wat mij bereikt. Ik sta er ook op dat dit gebeurt. Ik
vind dat überhaupt ook een aardige bezigheid. Vandaar dus. Laat ik niet
herhalen wat wij de vorige keer hebben gezegd. Wat ons betreft is er niets
nieuws onder de zon. Er is eigenlijk unaniem onvrede bij mijn collega’s en
mij, zij het met één uitzondering, namelijk de Belgen. Verder zegt
iedereen, zowel voor- als tegenstanders, dat de Commissie anders moet
omgaan met signalen uit de verschillende parlementen. Dat hebben wij
duidelijk gezegd. Uiteindelijk heeft Commissaris gezegd dat zij met
bijgestelde voorstellen zal komen. Inmiddels heeft ook een deel van het
Europees Parlement daarover gesproken. Ik zal het even precies
aangeven. Het betreft een commissie. Het is dus niet het totale Europees
Parlement, want die heeft er nog geen uitspraak over gedaan. Dat neemt
echter niet weg dat ik het gevoel heb dat het accent hier absoluut bij de
Raad ligt. Daarom heb ik ook altijd gezegd dat het heel belangrijk is om bij
dat gesprek partners te zijn. Gelukkig heeft de Kamer mij daarvoor de
ruimte gegeven.
Nu kregen wij dus twee vragen. Ik verwijs naar de brief. De heer De Wit
interpreteert op een bepaalde manier wat ik zou vinden, maar ik geef
slechts aan wat antwoorden zouden kunnen zijn van anderen en niet van
mij. Daarover gaat de brief. Ik vraag dus om die goed en precies te lezen.
Zo heb ik hem namelijk gelezen. Daarin staan twee vragen en er staat ook
dat ik vooralsnog niet bereid ben om die vragen te beantwoorden. Ik weet
precies wat de positie van de Commissaris dan zal zijn. Dan zal zij zeggen:
er is een aantal lidstaten die nee zeggen en een aantal die ja zeggen;
daarvoor bestaat een bepaalde meerderheid; met die meerderheid
moeten we dan verdergaan. Dat wil ik vermijden. Ik ken de positie van de
Kamer. Wij hebben daarover afspraken gemaakt.
Mevrouw Helder zei dat ik voor ben, maar ik heb niet gezegd dat ik voor
ben. Wij hebben kanttekeningen geplaatst. Ik heb altijd gezegd dat ik bij
het huidige voorstel zal tegenstemmen, los van wat u vindt. Wat dat
betreft, zitten we op dezelfde lijn. Een aantal leden zegt: ongeacht wat er
komt, we zijn altijd tegen. Het zou kunnen zijn dat ik op een gegeven
moment ook tot die positie kom, maar op het moment dat we weten waar
het over gaat maken we de balans op. Dat is in een democratie altijd een
gezonde positie.
Mevrouw Helder (PVV): Ik voel mij toch nog even geroepen om het
antwoord van de Minister bij te stellen, als dat in mijn macht ligt. Ik heb
niet gezegd dat de Minister voor is. Ik heb gezegd dat hij tegen het huidige
voorstel is.
Minister Opstelten: Nee, ik ben zeker niet voor.
Mevrouw Helder (PVV): Dat kan ook niet anders, want dat hebben de
Tweede en de Eerste Kamer als opdracht gegeven. Ik heb de Minister
gevraagd of hij aan tafel is blijven zitten, en dat bevestigde hij zojuist. De
PVV vindt dat geen goed idee, want als je gewoon tegen het huidige
voorstel stemt, komt er geen Europees Openbaar Ministerie. De PVV wil

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

8

geen Europees Openbaar Ministerie, in welke vorm dan ook. Daarom
zeggen wij steeds: stem dan gewoon tegen, want dan komt het er niet.
Minister Opstelten: Dat is zo, maar dan kan het er bij de buren wel
komen. Dan hebben we daar veel last van. Dat is een van de punten
waarom het altijd belangrijk is om je positie niet te verpesten door te
vroeg niet meer aanwezig te zijn. Dat scheelt veel tijd. Die kun je natuurlijk
inzetten voor andere dingen. Omdat de Kamer het zo belangrijk vindt – dat
is zelfs uw standpunt, mevrouw Helder – is het, ook vanuit uw belang,
buitengewoon belangrijk dat u mij aan tafel laat. Dan hoor ik tenminste
wat er gebeurt en kan ik de Kamer informeren over situaties waar we
wellicht last van zullen krijgen. Vervolgens kun je je positie innemen. Dat
is in de kern de inhoud van de brief waarmee ik de Kamer heb geïnformeerd, en niet meer dan dat. Er verandert niets aan de spelregels die we
met elkaar hebben afgesproken. Ook wil ik natuurlijk de positie van
Eurojust hierin heel goed in de gaten houden. Wat de heer De Wit zegt,
speelt natuurlijk mee. Ik denk niet dat de heer De Wit helemaal gelijk heeft
dat wat in de brief staat, de opvatting van een aantal landen zou kunnen
zijn, dat misschien zelfs mevrouw Reding dat graag wil en dat daarmee
precies op het zelfde punt wordt uitgekomen als Eurojust. Immers, het ene
is horizontaal en het andere is verticaal. Laten we daar heel precies in
opereren. Ik meen dat ik over het Europees Openbaar Ministerie
voldoende heb gezegd. Eigenlijk is er niks nieuws onder de zon ten
opzichte van de vorige keer. Ik vind het verwijtbaar – zo wil ik het graag
uitdrukken – dat er nog steeds geen bericht is gekomen waarin is
gereageerd op de parlementen. Waarschijnlijk zal niet alleen ik daarop
wijzen, maar ook mijn collega’s, met uitzondering van één.
De voorzitter: De heer De Wit krijgt de gelegenheid om te interrumperen,
wellicht ter vermijding van een tweede termijn.
De heer De Wit (SP): Dat zou best kunnen, voorzitter. Mij gaat het even
om de brief van 19 februari. Is dat een bespiegeling van de Minister met
de mogelijke antwoorden op de twee vragen? Of is het, zoals ik het
begrepen heb, al een stellingname van de Minister met betrekking tot die
twee vragen?
Minister Opstelten: Nee, juist niet. Het is preciezer weergegeven. Ik heb
juist aangegeven dat ik geen antwoord geef op die vragen. Het zou
kunnen dat anderen dat wel doen. Ik neem de Kamer mee in mijn
denkproces, dat natuurlijk niet ophoudt. Het zou zo kunnen zijn dat er
morgen weer een brief komt waarin staat wat anderen naar mijn
veronderstelling gaan zeggen. Daarmee wil ik de Kamer toch ook niet
lastigvallen. Dat is niet mijn positie, totaal niet. We hebben altijd even de
tijd om ons te oriënteren op de mogelijke antwoorden van anderen. Als
we de vragen gisteren kregen, wil ik ook even mijn taakopvatting richting
de Kamer laten zien.
Ik kom te spreken over CEPOL. We hebben als een leeuw gevochten voor
Den Haag. Daarover heb ik de Kamer al eerder geïnformeerd. Ik zal dat
niet gauw vergeten. Zeven steden zijn verschenen met grote bidbooks. De
Kamer kan zich voorstellen dat de positie van Den Haag zo sterk is dat die
stad uiteindelijk in de finale komt. Het kostte toch wat moeite, maar het is
gelukt. De stemmingen zijn uiteindelijk geheim en schriftelijk, maar we
weten dat er uiteindelijk een kleine meerderheid voor Boedapest was. De
positie van Boedapest in het zogenaamde Salzburgoverleg is natuurlijk
altijd heel sterk. In alle landen daaromheen had de stad daarom een
natuurlijke meerderheid. De positie van de Commissie speelde daar een
rol in, waarvoor overigens is gewaarschuwd. Zij heeft zich namelijk altijd
voor een fusie van Europol en CEPOL uitgesproken. De Raad is tegen de
fusie en heeft dat altijd gezegd. De Commissie was ook wel voor Den

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

9

Haag. Als de Commissie nu op de tijd voor die stemmingen eens
klip-en-klaar had gezegd ook tegen de fusie te zijn, zoals Nederland ook
heeft gedaan, dan waren er nog meer lidstaten met aarzelingen onze kant
uitgekomen. Dat was onze positie. Men vond namelijk dat Europol en
CEPOL te dicht bij elkaar zaten, waardoor er toch het risico was dat de
Commissie voor een fusie zou zijn, waar de Raad op tegen was. Daarom
hebben we deze situatie niet in ons voordeel kunnen beslissen. Ik heb er
goed overleg over gehad met de burgemeester van Den Haag. Het is dan
gebruikelijk dat het standpunt van de Raad het standpunt wordt. Ik heb als
een leeuw gevochten, maar meer is er niet uitgekomen. Nu heeft de
Commissie te laat de fusie laten vallen. Het Europees Parlement heeft ook
zijn eigen ideeën daarover. Dat zijn de posities. We hebben er alles aan
gedaan.
De heer Van Oosten heeft gevraagd hoe we bewerkstelligen dat de
Nederlandse zorgen over het voorstel voor de richtlijn minderjarige
verdachten naar voren worden gebracht. De Kamer weet inmiddels uit het
fiche dat het kabinet sterk hecht aan het recht op een eerlijk proces, zeker
voor minderjarigen. In de Nederlandse strafrechtspleging is dit recht
stevig verankerd. Minderjarigen hebben daarin een bijzondere positie. Ze
worden bijgestaan door een raadsman. Ook is er een rol weggelegd voor
de ouders. De Kamer heeft inmiddels kennis kunnen nemen van het
kabinetsstandpunt over de richtlijn. Het kabinet heeft het richtlijnvoorstel
beoordeeld als een onderdeel van de routekaart voor de procedurele
rechten. Dit leidt vooralsnog tot een positief oordeel over de subsidiariteit.
Daarbij kunnen zeker kanttekeningen worden gemaakt. Die zijn in het
BNC-fiche verwoord. De Kamer is kritisch over de subsidiariteit; ik heb
kennisgenomen van de brief van de Voorzitter aan mijn ambtsgenoot van
Buitenlandse Zaken. Op 12 maart gaan we hierover met elkaar in debat. Ik
zal tijdens de komende JBZ-Raad ook mijn oor te luisteren leggen bij de
andere lidstaten, niet alleen over de subsidiariteit. Sowieso wil ik uit
eerste hand vernemen hoe in de lidstaten tegen de richtlijn wordt
aangekeken. De meeste lidstaten hebben namelijk gewoon een apart
jeugdstrafproces. In het fiche hebben we stilgestaan bij de proportionaliteit van de maatregelen in de richtlijn. De richtlijn gaat op onderdelen
verder dan de Nederlandse rechtspraktijk. Er is soms sprake van een
opeenstapeling van rechten. Daarmee schiet het richtlijnvoorstel zijn doel
soms ver voorbij. Ik zal ook dat graag in de JBZ-Raad naar voren brengen.
De heer Van Oosten sprak over de jihadgang en terrorismebestrijding.
Deze onderwerpen komen natuurlijk aan de orde. Belangrijker is dat dit
met een aantal collega’s, met de Belgen, de Fransen, de Engelsen en de
Duitsers, multilateraal aan de orde is. Ook de Scandinavische partners
Denemarken en Zweden zijn er heel actief in, net als het Grieks voorzitterschap en de Spaanse collega. We hebben voor een volgende meeting een
aantal derde landen uitgenodigd. Met name Marokko en Turkije zijn
daarbij van groot belang. Wij stemmen al onze maatregelen daarop af en
proberen daar eensgezindheid in te betrachten. Ook de reisbewegingen
spelen daar een rol in. De Kamer is nog in afwachting van een brief
daarover. Met alle collega’s hebben we afgesproken dat we het allemaal
onze taak vinden, nu het Europees Parlement niet in staat is om zijn
verantwoordelijkheid daarin te nemen, en de Commissie het Europees
Parlement niet kan overtuigen dat wij allemaal de plicht hebben om te
trachten onze parlementen te overtuigen. Dat is op zichzelf lastig, maar
daar staan wij voor.
De heer De Wit sprak over het justitiescorebord en over de Raadsconclusies justitiestelsels. Dit zijn twee aparte punten. De Commissie
presenteert binnenkort de tweede versie van het justitiescorebord. Dit is
een vergelijking van de rechtsstelsels van de lidstaten voor de Commissie.
Ik onderstreep dat het scorebord alleen betrekking heeft op het burgerlijk
recht en het handelsrecht. Het is privaatrecht. Het justitiescorebord heeft
als doel, het functioneren van de civiele rechtsstelsels te verbeteren met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

10

behulp van betrouwbare en vergelijkbare gegevens. Het moet worden
gezien in de context van het bevorderen van de economische groei. Het is
een randvoorwaarde voor de economie en bedoeld om de vestigingsplaatsen in de verschillende landen in het Europese stelsel te versterken.
Lidstaten worden via het scorebord gewezen op wetgeving die belemmerend werkt op de economische groei. Een voorbeeld daarvan is dat de
procedure via een deurwaarder te lang duurt. Het is vervolgens aan de
lidstaten om hier iets mee te doen. Het gaat dus niet om harmonisatie. De
JBZ-Raad zal op 4 maart de Raadsconclusies aannemen over het delen
van de beste praktijken van civiele rechtsstelsels. Dat kan bijdragen aan
het goede functioneren van de rechtsstelsels. De conclusies zijn
ingegeven door de kritiek van een aantal lidstaten op de methodologie
van het justitiescorebord. De conclusies geven duidelijk aan dat de
historische context en de ontwikkeling van de nationale rechtsstelsels en
tradities moeten worden gerespecteerd. Ze roepen de lidstaten, de Raad
en de Commissie op om betere mechanismen te ontwikkelen om de
discussie over het functioneren van rechtsstelsels van het burgerlijk recht
en het handelsrecht verder te brengen. Ik denk dat met deze conclusies
aan de zorgen van de Kamer tegemoet wordt gekomen.
De heer De Wit (SP): De Minister zegt dat het niet de bedoeling is dat er
harmonisatie gaat plaatsvinden. Ziet de Minister echter ook niet dat je op
deze manier bijna niet ontkomt aan inhoudelijke invloed op de rechtsstelsels? Als je het koppelt aan economische groei – dat vind ik een heel
moeilijk begrip – en het eigenlijk alleen maar beperkt tot de snelheid
waarmee procedures gevoerd worden respectievelijk instanties optreden,
zoals deurwaarders, dan is dat een kwestie van termijnen vaststellen.
Maar wat is nou de essentie van de bemoeienis op dit punt als je zegt dat
we de economische groei willen bevorderen? Dan zou je namelijk zo klaar
zijn. Waar zijn we dan eigenlijk mee bezig? Is niet het risico dat je juist de
stelsels gaat harmoniseren?
Minister Opstelten: Het antwoord daarop heb ik net gegeven. Daarom
ben ik er uitvoerig en precies op ingegaan. Ik deel wel de zorg, maar die
zorg is niet noodzakelijk. Een van de belangrijkste punten van de Europese
Unie is de interne markt. Als je de economische groei in Europa wilt
verstevigen, dus ook in Nederland, en het vestigingsklimaat wilt verbeteren, dan zijn rechtsstelsels, met name het civiele recht, daar ongelooflijk
belangrijk voor. Als er landen achterblijven, waar onze bedrijven en
burgers last van hebben, moet dat gewoon zichtbaar worden. Dat is het
punt. Het is niet meer dan dat. Ik denk dat dit heel belangrijk is. We
moeten niet alleen allerlei voorstellen beoordelen, maar ook weten wat de
totale positie is ten aanzien van de prioriteit die we ook aan de interne
markt van Europa willen geven. Ik zit er bovenop om te voorkomen dat er
gebeurt wat er volgens de heer De Wit misschien gebeurt. Daarom ligt het
primaat bij de lidstaat zelf.
De heer Recourt heeft gevraagd waarom er zo’n haast is met het Europees
octrooirecht (EPC). De wijziging in Brussel is voorwaarde voor de
inwerkingtreding van de EPC-overeenkomst. Het octrooirecht is een lang
gekoesterde wens van het bedrijfsleven en de rechtspraktijk, ook in
Nederland. Het Ministerie van EZ is primair verantwoordelijk voor dit
dossier.
Er is gevraagd waarom Spanje hiertegen is. Spanje heeft onder meer
moeite met het talenregime. Spaans is geen voertaal in dit gerecht. Zo
simpel ligt het. Wilt u bevorderen dat ik de Spanjaarden gelijk geef daarin,
mijnheer Recourt?
De heer Recourt (PvdA): Nee, ik wil bevorderen dat het Nederlands de
spreektaal is, maar ik denk dat dit ijdele hoop is. Er wordt gewoon in het
Engels en het Frans gecommuniceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

11

Minister Opstelten: Daarmee kunnen we ons redden, is onze ervaring.
De voorzitter: Daarmee zijn we gekomen aan het einde van het antwoord
van de Minister. Ik dank hem hartelijk. Het woord is aan de Staatssecretaris.
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Alleen de heren Van Oosten en De Wit
hebben vragen aan mij gesteld, waarvoor dank. Hun vragen hebben
betrekking op de verordening.
De heer De Wit vroeg wat de verwachtingen zijn: wat gaat er in 2014
gebeuren? Ik denk dat de verwachting moet zijn, gezien de Europese
verkiezingen en gezien de snelheid die dit voorzitterschap maakt, en
mogelijk het volgende voorzitterschap, dat een afronding in 2014 niet in
de lijn der verwachting ligt op dit moment, in tegenstelling tot eerdere
heel enthousiaste berichten. Dat zal heel moeilijk worden. Ik zal zo direct
nog iets daarover zeggen, want soms beweegt de Commissie wel.
De heer Van Oosten vroeg om een nadere toelichting op de mogelijke
besluitvorming over de adequacy finding en de appropriate safeguards.
Hij vroeg of deze onderwerpen al eerder aan bod zijn gekomen. Deze
termen staan in hoofdstuk V van de verordening, dat gaat over de
doorgifte van data aan derde landen. Het verschil is dat naar een land met
een adequacy finding gegevens kunnen worden overgedragen zonder
aanvullende garanties, omdat het niveau van gegevensbescherming in
zo’n land toereikend is. Als het niveau van gegevensbescherming in zo’n
land niet toereikend is, dan moet je appropriate safeguards hebben. Dat
kunnen speciale contractvoorwaarden zijn, dat kunnen interne privacyvoorschriften voor bedrijven zijn, dat kan wetgeving op EU-niveau of
nationaal niveau zijn of het kan een toestemming van de toezichthouder
zijn. Tijdens de informele Raad is er al gesproken over hoofdstuk V. Het
standpunt van Nederland is nog steeds dat wij alleen maar kunnen
instemmen met hoofdstuk V als er een goede regeling komt voor de
bescherming van nationale data. Een concreet voorbeeld dat aan de zijde
van het Ministerie van BZK vaak genoemd wordt, zijn de paspoorten. We
willen een evenwichtige regeling, maar tot nu toe, tot enkele dagen
geleden, zat er geen enkele beweging in het standpunt van de Commissie
en was er geen vooruitgang te boeken in hoofdstuk V. Er is wel een
belangrijke wijziging gekomen in het standpunt van de Commissie. Dat
betreft artikel 44, lid 5 in hoofdstuk V. Het standpunt van de Commissie is
dat, als er belangrijke redenen van algemeen belang aan de orde zijn,
expliciet verboden kunnen worden opgenomen in Europese wetgeving of
wetgeving van lidstaten op de doorgifte van data aan derde landen of aan
een internationale organisatie. Tot op heden zat er geen enkele beweging
in dit standpunt, maar sinds enkele dagen wel. Dat is een belangrijke
tegemoetkoming aan Nederland op dit onderwerp. Ik weet ook dat de
Minister van BZK dit een aangelegen punt vindt. Ineens is er in een paar
dagen tijd sprake van vooruitgang. We moeten natuurlijk nog bekijken hoe
dit uiteindelijk uitwerkt in de totale onderhandelingen over de verordening
als het ook over andere onderwerpen gaat, zoals toezichthouders. Op dat
punt heeft de Duitse regering speciale eisen. De vraag is dus wat we
hiervan overhouden in de totale onderhandelingen. Maar dit is wat de
Commissie betreft een belangrijk punt waarop is bewogen. Wij zijn daar
blij mee.
De heer Van Oosten vroeg wat we gaan doen tegen de mogelijke
intrekking van het Safe Harbour-regime. Het is belangrijk om vast te
stellen dat Safe Harbour een beslissing is van de Commissie, en niet van
het Europees Parlement of de lidstaten. Formeel hebben de lidstaten en
het Europees Parlement daar niets over te vertellen. We steunen de lijn
van de Europese Commissie dat op onderdelen moet worden heronderhandeld over Safe Harbour en dat er zaken moeten worden verbeterd. De
Commissie – niet de lidstaten, dus ook niet Nederland – gaat daarover in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

12

gesprek met de Verenigde Staten. De Commissie krijgt op dit punt brede
steun van de lidstaten. Ik denk dat dit leidt tot een verbetering van de
relaties met de Verenigde Staten. Je moet tegelijkertijd vaststellen dat het
opzeggen of intrekken van Safe Harbour een verslechtering van de positie
van het bedrijfsleven tot gevolg heeft. Bedrijven hebben vaak hun
gegevensverkeer met de Verenigde Staten gebaseerd op verschillende
grondslagen die door elkaar heen lopen. Er bereiken ons op dit moment
berichten dat er in Groot-Brittannië zeer kostbare omzettingen zijn van
bestaande gegevensstromen naar bijvoorbeeld nieuwe gegevensstromen
op basis van Binding Corporate Rules. Daarmee zijn hoge bedragen
gemoeid. Per onderneming gaat het om 2 tot 3 miljoen pond. Dat geldt als
je zou overgaan tot intrekking van Safe Harbour. De stand van zaken bij
Safe Harbour is dat de Commissie eerst een reactie wil krijgen van de VS
op de mededeling die is gedaan. Daarna vindt consultatie plaats van
stakeholders en lidstaten. Op basis van dat geheel gaat de Commissie
vervolgens onderhandelen over de aanpassingen van dat regime. De
verwachting op dit moment is dat dit zeker nog een jaar gaat duren.
De heer Van Oosten vroeg hoe concreet het bouwen van de Europese
cloud is en welke landen er concreet aan meedoen, ook naar aanleiding
van de perspublicaties deze week. De voorzitter maakte een opmerking
over de agenda, maar ik wil er graag wat over zeggen. Er is op ambtelijk
niveau overleg geweest in Brussel met Duitsland en Frankrijk. Daaruit
komt naar voren dat het nog geen enkel concreet voornemen of uitgesproken voornemen betreft. In de gemeenschappelijke Frans-Duitse
ministerraad van gisteren is daar in zeer bedekte, vage termen over
gesproken. Andere landen zijn daar niet bij betrokken, ook wij niet. Het is
echt een Frans-Duits verhaal. Wat we wel weten, is dat het niet concreet
gaat leiden tot andere standpunten van Duitsland of Frankrijk wat betreft
het onderdeel overdrachten naar derde landen in de privacyverordening.
Ik heb geen enkele aanleiding om te verwachten dat dit onderwerp in de
JBZ-Raad zelfs maar het begin van enige concreetheid zou krijgen, sterker
nog, dat er zelfs maar over gesproken wordt. Ik denk dat een brief op dit
punt echt te vroeg is. We moeten echt meer weten wat er concreet gaat
gebeuren.
Hiermee meen ik de vragen van zowel de heer De Wit als de heer Van
Oosten te hebben beantwoord.
De voorzitter: Dank u zeer. We merken het vanzelf als dit niet het geval
zou zijn. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. Ik
dank de bewindslieden zeer voor hun komst en voor hun gegeven
antwoorden.
Sluiting 10.58 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 226

13