Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 106 (R2115)

Wijziging van de Rijkswet Onderzoeksraad voor
veiligheid in verband met enkele aanpassingen

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 12 juni 2019
1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de wijziging van de Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid in
verband met enkele aanpassingen. (Hierna het wetsvoorstel) Zij zien de
Onderzoeksraad voor veiligheid als een waardevol instituut dat met haar
onderzoeken bijdraagt aan een veiliger Nederland. De voorgenoemde
leden zijn dan ook blij te lezen dat de evaluatiecommissie tot de conclusie
komt dat de Onderzoeksraad voor veiligheid op zowel doeltreffendheid als
doelmatigheid goed scoort. Over onderhavig wetsvoorstel naar aanleiding
van de evaluatie hebben deze leden nog enkele vragen.
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag van de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid over haar bevindingen inzake
bovenvermeld wetsvoorstel. Ik dank de leden van de CDA-fractie voor hun
bijdragen. Hieronder ga ik graag in op hun vragen.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering naar het pas recentelijk
verschijnen van onderhavig wetsvoorstel, terwijl de evaluatie werd
afgerond in januari 2014 en de daaropvolgende kabinetsreactie verscheen
medio 2015. Wat heeft ervoor gezorgd dat onderhavig wetsvoorstel pas in
december 2018 naar de Tweede Kamer is gezonden? Ook vragen deze
leden wanneer de volgende evaluatie van de Onderzoeksraad voor
veiligheid zal plaatsvinden? Zij lezen in de kabinetsreactie op de evaluatie,
de reactie van de Onderzoeksraad voor veiligheid op de verschillende
aanbevelingen. Kan de regering aangeven hoe de Onderzoeksraad voor
veiligheid sinds het verschijnen van de kabinetsreactie verder opvolging
heeft gegeven aan de aanbevelingen, zo vragen de leden van de
CDA-fractie? Het wetsvoorstel betreft een wijziging van een Rijkswet, zo
constateren de leden van de CDA-fractie. Zij vragen de regering welke
bevoegdheid en welke feitelijke onderzoeken de Onderzoeksraad voor
veiligheid tot nu toe heeft uitgeoefend in de Caribische delen van het
Koninkrijk?

kst-35106-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 106 (R2115), nr. 6

1

De regering begrijpt de vraag van de leden van de CDA-fractie waarom de
indiening van het voorliggende wetsvoorstel lang op zich heeft laten
wachten, nu het strekt tot enkele aanpassingen van de Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid die grotendeels verband houden met de
evaluatie uit 2014 en de daaropvolgende kabinetsreactie dateert van
medio 2015. In de kabinetsreactie is nader onderzoek naar de wenselijkheid van het opheffen van de onderzoeksbeperking met betrekking tot
onderzoeken naar openbare orde-voorvallen aangekondigd. Mijn
ambtsvoorganger heeft uw Kamer bij brief van 21 maart 2016 (Kamerstukken II, 2015/16, 32 008 (R1883), nr. 3) bericht dat de wettelijke
onderzoeksbeperking niet langer noodzakelijk is. Vervolgens is het
opstellen van het wetsvoorstel ter hand genomen en heeft afstemming
met de betrokken partijen plaatsgevonden. Dit heeft geresulteerd in
aanbieding voor advies aan de Raad van State in april 2018. Gelet op de
inhoud van het advies van de Raad van State is ten slotte een aantal
maanden nodig gebleken om het nader rapport uit te brengen en het
wetsvoorstel in te dienen.
In antwoord op de vragen van deze leden over de volgende evaluatie van
de Onderzoeksraad kan ik melden dat conform de verplichting van artikel
83 van de Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid de volgende evaluatie
reeds is gestart en nog dit jaar wordt afgerond. De evaluatiecommissie is
ingesteld met ingang van 1 april 20191 en de evaluatie zal de periode 2013
tot en met 2018 betreffen. Na afronding van de evaluatie zal het verslag
worden toegezonden aan de Staten-Generaal, de Staten van Aruba, de
Staten van Curaçao en de Staten van Sint Maarten.
Op hun vraag over de opvolging van de aanbevelingen door de Onderzoeksraad, antwoord ik deze leden dat de evaluatiecommissie vier
aanbevelingen heeft gedaan die primair gericht waren tot de Onderzoeksraad. In de hierboven genoemde kabinetsreactie is gemeld dat de
Onderzoeksraad de aanbevelingen heeft omarmd en aan de slag is
gegaan met de implementatie ervan. Ik heb de evaluatiecommissie
verzocht om bij de evaluatie die in 2019 wordt verricht te bezien hoe het
met de implementatie van de aanbevelingen staat.
Ten slotte antwoord ik deze leden dat de Onderzoeksraad twee onderzoeken heeft uitgevoerd in de Caribische delen van het Koninkrijk. In 2009
is een onderzoek gestart naar een ongeval met een klein passagiersvliegtuig dat in zee is gestort nabij Bonaire.2 In 2010 heeft de Onderzoeksraad onderzoek uitgevoerd naar de brand in een tweetal opslagtanks
van het bedrijf Bonaire Petroleum Corporation (BOPEC) op Bonaire.3
In het advies van de Afdeling advisering Raad van State (hierna de
Afdeling) lezen de leden van de CDA-fractie enkele principiële bezwaren
tegen het verruimen van de onderzoekstaken van de Onderzoeksraad voor
veiligheid naar voorvallen op het terrein van de openbare orde. Naast de
opmerkingen over het ontbreken van de motivering, lezen zij dat de
Afdeling constateert dat handhaving van de openbare orde in hoge mate
een lokale aangelegenheid is, terwijl veiligheid, aldus de Afdeling, in de
regel betrekking heeft op algemene aspecten van het menselijk welzijn.
Deelt u de mening dat er niet een dermate duidelijk onderscheid tussen
veiligheid en openbare orde te maken is? Kan de regering aangeven hoe
deze tweedeling van de Afdeling zich verhoudt tot onderzoeken naar
1

Het Instellingsbesluit Evaluatiecommissie Onderzoeksraad voor veiligheid 2019 is op 14 mei
2019 in de Staatscourant gepubliceerd (Stcrt. 2019, 26624).
https://www.onderzoeksraad.nl/nl/page/1270/onderweg-neergestort-britten-norman-bn-2a-2622-oktober-2009.
3
https://www.onderzoeksraad.nl/nl/page/1434/brand-olieoverslag-bonaire-8-september-2010.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 106 (R2115), nr. 6

2

lokale incidenten zoals in Haaksbergen en onlangs in Scheveningen, zo
vragen de leden van de CDA-fractie?
Daarnaast signaleert de Afdeling dat de uitbreiding van de taken van de
Onderzoeksraad voor veiligheid een verschuiving van de verantwoordingsstructuur als gevolg heeft. Waar nu de Onderzoeksraad voor
veiligheid primair onderzoeken doet naar voorvallen die onder de
ministeriële verantwoordelijkheid valt, krijgt de Onderzoeksraad met de
taakuitbreiding naar de openbare orde ook een rol in lokale aangelegenheden waar de gemeenten primair verantwoordelijk zijn. Kan de regering
aangeven hoe zij van plan is tegemoet te komen aan deze principiële
bezwaren van de Afdeling, die duidelijk verder strekken dan enkel het
ontbreken van een motivatie, zo vragen de leden van de CDA-fractie? Ook
vragen de aan het woord zijnde leden een overzicht van de argumenten
voor en tegen de uitbreiding van de onderzoeksbevoegdheid van de
Onderzoeksraad voor veiligheid? In hoeverre zijn deze onderwerpen aan
bod gekomen in de gesprekken met de VNG waarover gesproken wordt in
de brief met nadere informatie over de Wijziging Rijkswet Onderzoeksraad
voor Veiligheid van 21 maart 2016? Kan de regering tevens aangeven of
de VNG sinds het verschijnen van het advies van de Afdeling met
bezwaren is gekomen ten aanzien van de taakuitbreiding van de Onderzoeksraad voor veiligheid?
In reactie op de vragen van de leden van de CDA-fractie over het
verruimen van de onderzoekstaken van de Onderzoeksraad met openbare
orde-voorvallen stel ik voor alle duidelijkheid voorop dat deze verruiming
géén onderdeel meer uitmaakt van het wetsvoorstel. In het nader rapport
heb ik aangegeven dat het advies van de Afdeling advisering van de Raad
van State aanleiding heeft gegeven het onderdeel dat betrekking heeft op
de opheffing van de onderzoeksbeperking uit dit wetsvoorstel te
schrappen. Dat maakt het mogelijk om verder te gaan met de andere
onderdelen van het wetsvoorstel (waarover de Afdeling advisering geen
opmerkingen heeft gemaakt) en voldoende tijd te nemen voor heroverweging van de opheffing van de onderzoeksbeperking waartoe de
bezwaren en conclusie van de Afdeling aanleiding geven. Daaraan is in
het nader rapport toegevoegd dat het advies niet met zich meebrengt dat
ik op dit moment definitief afzie van uitbreiding van de onderzoeksbevoegdheid. Daarbij acht ik van belang dat het advies duidelijk maakt dat
de onderbouwing van het wetsvoorstel op dit onderdeel tekort is
geschoten, maar dat naar mijn mening niet zonder meer vaststaat dat een
nadere, wel dragende onderbouwing niet kan worden gegeven, inclusief
een onderbouwing van het nut en de noodzaak van de opheffing van de
onderzoeksbeperking naar openbare-orde-voorvallen.
De door de leden van de CDA-fractie gestelde vragen zullen in het kader
van de genoemde heroverweging van de opheffing van de onderzoeksbeperking naar openbare orde-voorvallen aan de orde komen. Op hun
vragen is nu nog geen antwoord te geven, juist omdat deze onderdeel zijn
van die heroverweging. Ik streef ernaar uw Kamer eind 2019 te informeren
over de stand van zaken van de heroverweging en ben voornemens dit te
doen bij gelegenheid van de jaarlijkse rapportage over de opvolging van
de aanbevelingen van de Onderzoeksraad.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 106 (R2115), nr. 6

3