Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2166
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de Staatssecretaris en Minister van
Financiën over het bericht «Landen zetten belastingconcurrentie voort met
nieuwe middelen» (ingezonden 11 mei 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën) (ontvangen 22 juni 2017).
Vraag 1 en 2
Bent u het eens met de constatering dat internationale maatregelen tegen
belastingontwijking landen aanmoedigen om nieuwe belastingvoordelen te
introduceren en bestaande regelingen aantrekkelijker te maken?1
Erkent u dat het paard achter de wagen wordt gespannen als (internationale)
maatregelen om belastingontwijking tegen te gaan, betekenen dat er ándere
constructies worden geïntroduceerd? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 1 en 2
Internationale overeengekomen maatregelen zijn de meest effectieve wijze
om belastingontwijking te bestrijden. Daarnaast hebben landen met elkaar
zowel in OESO-verband als in EU-verband juist afspraken gemaakt om
schadelijke belastingconcurrentie te voorkomen. Daarbinnen blijven landen
vrij om soeverein hun eigen belastingbeleid te voeren en bepaalt het
democratisch proces in elk van die landen de beoogde belastingdruk.
Vraag 3
Vindt u het wenselijk dat kapitaal en bezit steeds minder belast wordt, mede
door de globalisering van ontsnappingsroutes, en arbeid steeds zwaarder? Is
dit een trend die u toejuicht? Zo nee, hoe gaat u zorgen voor een betere
verdeling in belastingdruk? Zo ja, kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 3
De belasting op kapitaal en bezit in de CBS- en OESO-statistieken is sterk
gerelateerd aan de opbrengst van de vennootschapsbelasting (vpb). Deze
opbrengst is in de jaren na de financiële crisis relatief laag geweest vanwege
teruglopende winsten. Deze zijn sterk conjunctuurgevoelig, meer dan de
opbrengsten van belasting op arbeid. Daarbij duurt het langer voordat de
vennootschapsbelasting weer op een structureel niveau is vanwege verlies-

1

ah-tk-20162017-2166
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://fd.nl/economie-politiek/1200484/landen-zetten-belastingconcurrentie-voort-met-nieuwemiddelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

compensatie – bedrijven hebben de mogelijkheid om verliezen uit eerdere
jaren te verrekenen met winsten van latere jaren.
Onderstaande figuur toont de vpb-ontvangsten (uitgezonderd de vpb op gas)
als percentage van het BBP sinds 2001. De figuur toont dat de vpbontvangsten in de jaren van en na de financiële en economische crisis als
percentage van het BBP op een lager niveau lagen, maar vanaf 2014 weer
sterk toenemen. De groei is sterker dan de groei van de economie als geheel.
In nominale termen is in 2016 met 20,7 miljard euro zelfs sprake van de
hoogste opbrengst ooit gerealiseerd. Ik herken mij daarom niet in de stelling
dat kapitaal en winst in de afgelopen jaren steeds minder belast worden.

Vraag 4
Kunt u een beeld geven van de manier waarop landen trachten bedrijvigheid
te lokken door middel van het introduceren van nieuwe, of het uitbreiden van
al bestaande fiscale regelingen? Kunt u enkele voorbeelden geven van
nieuwe regelingen die worden geïntroduceerd?
Antwoord 4
De fiscaliteit is slechts één van de aspecten die de aantrekkelijkheid van een
land voor bedrijven bepaalt. De aantrekkelijkheid van een fiscaal regime
wordt in het algemeen bepaald door de administratieve lasten die het
meebrengt en door de effectieve belastingdruk.
Besparing van administratieve lasten kan bereikt worden door het aantal
contactmomenten te beperken en door regels zo eenvoudig mogelijk te
houden.
Een sprekend voorbeeld van maatregelen die gevolgen hebben voor de
effectieve belastingdruk, zijn de regimes voor innovatieve activiteiten die de
laatste tien jaar door veel landen zijn ingevoerd. Om schadelijke belastingconcurrentie te voorkomen zijn op dat gebied binnen OESO en EU eisen aan die
regimes gesteld.
Vraag 5, 6 en 7
Hoeveel landen die zijn aangesloten bij de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) hebben een hoger effectief tarief voor
de winstbelasting dan Nederland? Hoeveel OESO-landen hebben een lager
effectief tarief voor de winstbelasting?
Kunt u de ontwikkeling van zowel het gemiddelde statutaire tarief voor de
winstbelasting als de ontwikkeling van de effectieve belastingdruk op winst in
OESO-verband weergeven sinds 2000?
Klopt het dat Nederland met een belastingtarief op winst van 25 procent
internationaal gezien niet uit de pas loopt, aangezien het gemiddelde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

belastingtarief op winst in OESO-verband 24,7 procent bedraagt en het
gemiddelde belastingtarief op winst in de eurozone 24,3 procent bedraagt?2
Antwoord 5, 6 en 7
De OESO publiceert slechts statutaire tarieven en geen effectieve tarieven
voor de OESO-landen. Hierdoor is niet vast te stellen hoeveel OESO-landen
een hoge of een lager effectief tarief hebben. Wel publiceert de OESO
statutaire tarieven. In de figuur is het gemiddelde statutaire tarief in de OESO
weergegeven. Met een statutair belastingtarief van 25 procent ligt het
Nederlandse tarief iets boven het gemiddelde, zowel in OESO-verband als in
de eurozone.

Vraag 8
Bent u bereid om binnen de EU en de OESO initiatieven te nemen om de
nieuwe geïntroduceerde belastingconcurrentie tussen landen een halt toe te
roepen? Zo ja, kunt u de Kamer hiervan verslag doen? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 8
Binnen de OESO bestaat het Forum on Harmful Tax Practices en binnen de
Europese Unie bestaat de Gedragscodegroep. In beide fora werken de leden
eraan schadelijke belastingconcurrentie te bestrijden aan de hand van
gezamenlijk ontwikkelde criteria.
Daarnaast worden snelle vorderingen geboekt bij de implementatie van
maatregelen om verdragsmisbruik tegen te gaan (bijvoorbeeld via het
Multilaterale Instrument) en bij de implementatie van maatregelen om de
nationale belastinggrondslagen beter te beschermen (bijvoorbeeld door de
Europese anti-belastingontwijkingsrichtlijn, ATAD).
Ik vind het van belang eerst de effecten hiervan af te wachten alvorens te
bezien of extra initiatieven nodig zijn om schadelijke belastingconcurrentie
tegen te gaan. Ik heb op dit moment geen aanleiding daarbij nieuwe
initiatieven te nemen.

2

Taxation Trends in the European Union, 2016 edition

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3