Uitbreiden statiegeld
Systeeminrichting

15 Mei 2019

Presentatie aan:

Achtergrond

► Aan het begin van 2018 heeft staatssecretaris Van Veldhoven afspraken gemaakt met het

verpakkende bedrijfsleven over het reduceren van zwerfafval. Dit betekent dat er in 2021
statiegeld op kleine plastic frisdrank- en waterflessen komt, als de sector er voor die tijd
niet in slaagt de hoeveelheid kleine plastic flesjes in het zwerfafval met 70 tot 90% te
verminderen en 90% van de kleine plastic flesjes te recyclen
► In dit kader heeft de Nederlandse overheid CBL, FNLI en Stichting Afvalfonds

Verpakkingen gevraagd om met een voorstel te komen voor een nieuw statiegeldsysteem
dat in het voorjaar van 2021 in werking kan treden
► CBL, FNLI en Stichting Afvalfonds Verpakkingen hebben EY-Parthenon gevraagd om

samen met hen de inrichting voor dit nieuwe statiegeldsysteem te ontwerpen, met
inachtneming van enkele randvoorwaarden:
‒

Eén landelijk dekkend inzamelsysteem zonder eilandoplossingen en free-riders

‒

Pragmatische mix van inzamelpunten, met naast supermarkten mogelijk ook o.a. petrol
en fastfood

‒

Transparante en faire verdeling van kosten en opbrengsten in de keten

► Dit document is de eindrapportage en bevat de inrichting en implementatieplan voor het

nieuwe statiegeldsysteem, alsmede de aanpak die hiertoe heeft geleid en een
samenvatting van de vergaarde feitenbasis

EY-Parthenon | Page 2

Gebruikte definities en afkortingen (1/2)
Definities

Term

Definitie

Term

Definitie

Cash&Carry

Verkoop in groothandel waarbij producten in
de groothandel opgehaald worden i.t.t.
bezorgd

Producenten

Bedrijven die de flessen op de markt brengen
(naast producenten zijn dit bijvoorbeeld ook
importeurs)

Compacteerder

Aan RVM gekoppelde machine welke
ingenomen flessen plet, waarna ze (1) minder
volume hebben en (2) niet meer opnieuw in te
leveren zijn voor statiegeld

Producentenbijdrage

Bijdrage per PET fles van bedrijven die de
flessen op de markt brengen (bijv.
producenten en importeurs) om het
statiegeldsysteem te financieren

Frisdrank

Koolzuurhoudende of –vrije dranken anders
dan water zonder vers sap of zuivel als
bestandsdeel

Retail

Detailhandel, enerzijds bestaande uit
supermarkten en anderzijds uit overige
detailhandelzaken

Groot PET

PET flessen voor frisdrank en water met een
inhoud > 0,75L

Handlingvergoeding

Vergoeding vanuit het statiegeldsysteem aan
innamelocaties voor het innemen van
statiegeldflessen

Retour/
adresseerbaar
volume

Volume statiegeldflessen welke in de huidige
situatie worden weggegooid bij een locatie
waar een theoretische mogelijkheid tot
innamepunt is (zie pagina 10/11)

Statiegeldfles

Een grote of kleine PET fles belast met
statiegeld

Verkooppunt / locatie

Een locatie waar statiegeldflessen worden
verkocht

Inleverpunt /
-locatie

Een locatie waar statiegeldflessen kunnen
worden ingeleverd

Klein PET

PET flessen voor frisdrank en water met een
inhoud ≤ 0,75L

Water

Water en waterachtige dranken zoals watermet-een-smaakje

Out-of-Home

Verkooplocaties “buitenshuis”, bijv. Horeca of
tankstations

Weggooipunt / locatie

Locatie waar consumenten, o.b.v. het
consumentenonderzoek, in de huidige
situatie een fles weggooien

EY-Parthenon | Page 3

Gebruikte definities en afkortingen (2/2)
Afkortingen

Afkorting

Betekenis

Afkorting

Betekenis

#

aantal

FWS

%

percentage

Nederlandse Vereniging
Frisdranken, Waters, Sappen

%pt

percentagepunt

i.t.t.

In tegenstelling tot

Ʃ

sommatie

k

duizend

AVV

Algemeen verbindend verklaring

m

miljoen

bijv.

bijvoorbeeld

mrd

miljard

c.

circa, ongeveer

n/a

niet beschikbaar

CBL

Centraal Bureau
Levensmiddelenhandel

Ø

gemiddelde

OoH

Out-of-Home

DC

Distributiecentrum

EAN

European Article Numbering streepjescode

p.

pagina

PET

Polyethyleentereftalaat - Plastic
waar het grootste deel van water- en
frisdrankflessen van wordt gemaakt

RVM

Return vending machine Volautomatische machine voor
flesinname

etc.

et cetera

ex. or excl.

exclusief

FNLI

Federatie Nederlandse
Levensmiddelen Industrie

EY-Parthenon | Page 4

Agenda
Aanpak
► Feitenbasis
► Systeeminrichting
► Implementatie
►

p. 5 - 11
p. 12 - 17
p. 18 - 36
p. 37 - 43

EY-Parthenon | Page 5

Aanpak

Gefaseerde aanpak waarin zo ‘fact-based’ mogelijk is gewerkt aan het uitwerken van
een breed gedragen inrichting voor een landelijk statiegeldsysteem
Projectaanpak voor uitwerken inrichting landelijk statiegeldsysteem

1

Verzamelen feitenbasis en
vaststellen van startpunt

► Bouwen van een volume- en distributiemodel voor (kleine)

Ontwerpen van een nieuw
statiegeldsysteem inclusief kleine PET-flessen

► Uitwerken van verschillende varianten (incl. het in kaart brengen

van mogelijke risico’s voor iedere variant)

PET-flessen in Nederland
► In kaart brengen van relevante markttrends en impact

hiervan op marktomvang, product- / kanaalmix etc.
► Verzamelen en in kaart brengen van de status van het

Activiteiten

2

Versimpeld

huidige statiegeldsysteem m.b.t. afzetvolume- /
geldstromen, kostenstructuur en kostendrijvers
► In kaart brengen van de in het buitenland functionerende

systemen, incl. pro’s / con’s voor Nederland

► Op hoofdlijnen uitwerken van o.a. effectiviteit, consumenten-

acceptatie, fraudegevoeligheid, en robuustheid voor ieder van de
varianten, welke als basis dienen voor besluitvorming
► Nadenken over welke (operationele en organisatorische)

aspecten van het nieuwe systeem formeel vastgelegd moeten
worden middels verandering in wet- en regelgeving
► Delen van een draft systeeminrichting met de Klankbord- en

► Houden van interviews om ideeën, verwachtingen en

wensen van betrokkenen voor het nieuwe systeem te
verzamelen

Expertgroep
► Voorbereiden van besluitvorming over het nieuwe systeem

► Opzetten en uitvoeren van consumentenonderzoek om

3

Uitwerken van een
implementatieplan

► Uitwerken van een stappenplan

en vaststellen van een tijdspad
met urgentie om de
veranderingen door te voeren
► Definiëren van ‘succes’ en

eindproducten en bepalen van
verantwoordelijken voor in- en
uitvoering hiervan
► Bepalen van geschikte

milestones
► Indien nodig verder draagvlak

verwerven onder
belanghebbenden
► Documenteren en overdragen

koopmissie in kaart te brengen

van analyses en resultaten aan
uitvoeringsorganisatie

► Valideren van inzichten met Stuurgroep en voorbereiden

Eindproducten

van een werksessie / workshop met Klankbord - en
Expertgroep
► Feitenbasis voor een eenduidig en gedeeld begrip van:

Status van het huidige statiegeldsysteem
– Werking van buitenlandse systemen
– Relevante uitgangspunten voor uitbreiding hiervan (incl.
gedetailleerd volume- en distributiemodel voor kleine
PET-flessen)
–

► Detailuitwerking (incl. financiële doorrekening) voor de

verschillende varianten
► Werksessie voor besluitvorming voor voorkeursvariant

Workshop:
Terugkoppeling feitenbasis,
bepalen varianten en
vaststellen keuzecriteria

► Inrichting voor een nieuw

statiegeldsysteem
► Gedetailleerd implementatie-plan

incl. eindproducten,
verantwoordelijken en
milestones

Workshop:
Besluitvorming
voorkeursvariant

Eindmeeting:
Inrichting nieuw
statiegeldsysteem
EY-Parthenon | Page 6

Aanpak

Bij het ontwerpen van de inrichting is een grote variëteit aan bronnen gebruikt
Bronnenoverzicht

Interviews

Publiek beschikbare (markt)data - vervolg

Leden klankbord- en expertgroep (zie pagina 8)
► Overige betrokken partijen (o.a. Shell, SAV,
Superunie, Lekkerland, Bidfood, NS, Albron,
Compass, Sodexo, Subway, McDonalds, Total, VNPI,
Tomra, Envipco)
► Bestuurders van buitenlandse statiegeldsystemen
– Returpack - Zweden
– Dansk Retursystem - Denemarken
– Palpa - Finland
– USAD - Litouwen
– Expert statiegeldsysteem Duitsland

►

►

(Nationale) statistiekbureaus (o.a. CBS, Eurostat,
Worldbank)
► Jaarverslagen en webpagina’s van buitenlandse
statiegeldsystemen
► Onderzoeken m.b.t. consumentengedrag (o.a. FWS,
TNS NIPO, Kantar)
► Artikelen m.b.t. consumentengedrag onderweg (o.a.
Bovag, NS)
Overige bronnen
Clean room: aangeleverde data omtrent afzet- en
innamevolumina, innamekosten en -capaciteit van
retailers, producenten, groothandels en overige
betrokken partijen
► Consumentensurvey (N = 1645)
► Nederland Schoon / Nedvang
► Bezoeken aan innamelocaties en telcentrum
►

Aangekochte marktdata
Afzetvolumina water en frisdrank in supermarkten,
drogisterijen en tankstations (Nielsen)
► Aantal Out-Of-Home verkooppunten frisdrank per
kanaal (Datlinq)
►

Publiek beschikbare (markt)data

EY-Parthenon ervaring

Bestaande literatuur m.b.t. statiegeldsystemen (o.a.
CE Delft, WUR, Eunomia, Reloop/CM Consulting)
► (Nieuws)artikelen en publicaties

►

►

EY-Parthenon publicaties en marktstudies
► EY-Parthenon experts & projectervaring

EY-Parthenon | Page 7

Aanpak

Er is een brede vertegenwoordiging van producenten, handelspartijen, grossiers en
overige belanghebbenden gesproken
Overzicht interviews

Producenten

Handelspartijen en grossiers

Overige belanghebbenden

► Coca-Cola*

► Albert Heijn*

► Albron

► Federatie Nederlandse

► Aldi*

► Compass

Levensmiddelen Industrie (FNLI)*
► Nederlandse vereniging
Frisdranken, Waters, Sappen
(FWS)*
► Nederlandse Brouwers*
► Spadel*
► Unilever*
► United Soft Drinks*
► Vrumona*

► Bidfood

► McDonalds

► Centraal Bureau

► NS Stationsbedrijf

Levensmiddelenhandel (CBL)*
► Jumbo*
► Lekkerland
► Lidl*
► PLUS*
► Sligro*
► Superunie

► Shell

* Deze partijen hebben vertegenwoordigers in de klankbord- en expertgroep
Bron: EY-Parthenon Interviews

► Sodexo
► Stichting Afvalfonds

Verpakkingen (SAV)
► Stichting Retourverpakkingen
Nederland (SRN)*
► Subway
► Total
► Vereniging Nederlandse
Petroleum Industrie (VNPI)

EY-Parthenon | Page 8

Aanpak

De betrokken partijen hebben via een clean room data aangeleverd, wat inzicht heeft
verschaft in afzetvolumina per type fles en kanaal
Herkomst van marktinschatting per type drank en verkooppunt, 2017
# flessen; % van totaal volume

100%

c. 700m
c. 0-5% c. 0-5%

c. 850m
c. 0-5%
c. 0-5%

c. 1,350m
c. 0-5% c. 0-5%

c. 200m
c. 0-5%

c. 20%

c. 30%

c. 35%

c. 70%

c. 65%

Retail

Out-of-Home

c. 35%

c. 75%
c. 65%

Water

Fris

Producenten
Ontvangen afzetdata

Bron: Clean room; Nielsen; EY-Parthenon-Analyse

Indicatief

Handelspartijen
Nielsen afzetdata

Kruisberekeningen

Extrapolatie

EY-Parthenon | Page 9

Aanpak

Op basis van het consumentenonderzoek is een distributiemodel opgezet waarmee
verkoopvolumes zijn vertaald in retourvolumes
Overzicht van distributiemodel

Conceptueel
Distributiemodel
►

In het consumentenonderzoek is bij 1645 respondenten uitgevraagd waar zij
hun flesje hebben gekocht, geconsumeerd en vervolgens hebben weggegooid

Aankooplocatie
Supermarkt

Verkoopvolume
per kanaal

Consumptielocatie

Weggooilocatie

Aankooplocatie

Aankooplocatie

Thuis

Thuis

Drogist/overig retail
Buiten

OV station

van ontvangen
verkoopvolumes per
kanaal van producenten,
grossiers en retailers
► Verkoopvolumes per

kanaal zijn gematched
aan de uitgevraagde
kanalen in het
consumentenonderzoek

Werk
► Momenteel weggegooid

Werk

► Samengesteld op basis

Tankstation
Auto
Tankstation

OV station
OV station

Restaurant/kantine van
bedrijf of instelling

OV vervoersmiddel
OV vervoersmiddel
Buiten

Horeca

Tankstation

Fiets, scooter of brommer

Openbaar gebouw

Fastfood/snackbar

Vrijetijdsgelegenheid

Bron: Consumentenonderzoek; EY-Parthenon-Analyse

Basis voor
Retourvolume
per kanaal

Openbaar gebouw

Nog niet weggegooid

Nog niet weggegooid

Dat weet ik niet

volume bepaalt de basis
voor het retourvolume in een
uitgebreid statiegeldsysteem
(voor gedragseffecten door
statiegeld)
► In werkelijkheid (na invoeren

statiegeldsysteem) zal het
retourvolume afwijken omdat
consumenten verpakkingen
dan mogelijk elders
weggooien/inleveren
► Aangezien dit effect niet

precies genoeg is in te
schatten, is momenteel
weggegooid volume
genomen als basis voor het
beslissingskader
EY-Parthenon | Page 10

Aanpak

Sommige weggooilocaties kunnen niet dienen als innamelocatie voor statiegeldflessen;
daar nu weggegooide flesjes zijn niet meegenomen in de basis voor het retourvolume
Overzicht van weggooilocaties meegenomen in de basis voor retourvolume

Volume
# flessen, % van totaal

Weggooilocatie
Aankooplocatie

Thuis

Werk

Tankstation

OV station

Meegenomen in (basis voor) retourvolume:
► Flessen die worden weggegooid op een
locatie met verkooppunt en waar
inname praktisch haalbaar is
► Thuis weggegooide flessen worden na
invoering van een statiegeldsysteem
waarschijnlijk meegenomen naar de
supermarkt
► Op werk weggegooide flessen kunnen
in een kantine worden weggegooid

OV vervoersmiddel1

Buiten

Openbaar gebouw

c 1,55 mrd
c 0,06 mrd
(4%)

Niet meegenomen
in retourvolume

c 1,49 mrd
(96%)

Wel meegenomen
in retourvolume

Niet meegenomen in (basis voor) retourvolume:
► Flessen die worden weggegooid op
een locatie zonder verkooppunt en
waar inname niet praktisch haalbaar is
► Deze flessen zullen op een andere
locatie moeten worden ingeleverd

Nog niet weggegooid

Buiten beschouwing
Dat weet ik niet

1. Flessen die nu in een OV vervoersmiddel worden weggegooid, zijn meegenomen bij de volumes die op een OV station worden weggegooid
Bron: EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 11

Agenda
Aanpak
► Feitenbasis
► Systeeminrichting
► Implementatie
►

p. 5 - 11
p. 12 - 17
p. 18 - 36
p. 37 - 43

EY-Parthenon | Page 12

Feitenbasis

Door het toevoegen van kleine PET flessen voor frisdrank en water wordt het aantal
flessen binnen het statiegeldsysteem bijna verdrievoudigd
Uitbreiding statiegeldsysteem door toevoeging klein PET, per dranktype, 2017
# flessen

Indicatief

In massa komt dit overeen met een
vermeerdering van x1,8
(van c. 22 kton naar c. 41 kton)
x2,6

c. 1,5 mrd

c. 0,6 mrd
c. 0,7 mrd

c. 0,4 mrd
c. 0,6 mrd
Water

c. 0,2 mrd
c. 0,8 mrd

Frisdrank

c. 0,4 mrd

Huidig:
Flessen >0,75L

Frisdrank

Water

Nieuw:
Flessen >0,1L

Verkoop klein PET (0,1 - 0,75L)

Bron: Clean Room; Datlinq; Nielsen; Distrifood; CBS; EY-Parthenon-Ervaring; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 13

Feitenbasis

De meerderheid van alle PET flessen wordt in retail verkocht
Aantal verkochte PET flessen per kanaal en dranktype, 2017
# verpakkingen

Indicatief

 = c. 1,3 mrd
(c. 85%)

 = c. 1,5 mrd

c. 0,9 mrd

Water

c. 5 - 10%

Frisdrank

c. 10 - 15%

Water

c. 50 - 55%

Retail

 = c. 0,2 mrd
(c. 15%)

Out-of-home

OoH aandeel klein PET
voor water c. 15%; voor
frisdrank c. 30%
c. 0,6 mrd
c. 0 - 5%

c. 0 - 5%
c. 20 - 25%

c. 70 - 75%

Frisdrank

c. 25 - 30%

Klein PET

Bron: Clean Room; Datlinq; Nielsen; Distrifood; CBS; EY-Parthenon-Ervaring; EY-Parthenon-Analyse

Groot PET

EY-Parthenon | Page 14

Feitenbasis

Een substantieel deel (30% tot 75%) van de kleine PET flessen wordt nu thuis
weggegooid
Weggooilocatie kleine PET flesjes per verkoopkanaal1, 2018
% respondenten

O.b.v. consumentenonderzoek
N = 1.645

Opmerkingen
75%

Supermarkt

100%

Retail

► Consumptie van kleine PET flesjes vindt

Drogist/overig retail

67%

100%

vaak plaats op een andere plek dan de
aankooplocatie door gebruik tijdens het
reizen of voor activiteiten buitenshuis

Tankstation

69%

100%

► Daarnaast wordt een substantieel deel

OV station

45%

100%

Fastfood/Snackbar

42%

100%

OoH

(30%-40%) van kleine PET flesjes
meerdere malen hergebruikt, met name
flesjes water en flesjes gekocht in het
retailkanaal maar ook flesjes gekocht bij
tank- en OV-stations
► Doordat kleine flesjes vaak onderweg

Catering & kantines

39%

100%

Vrijetijdsgelegenheid

37%

100%

Horeca

30%

100%

Thuis

OV vervoersmiddel/station

Aankooplocatie

Tankstation

Werk

Openbaar gebouw

Buiten

worden geconsumeerd en worden
hergebruikt wordt een substantieel deel
thuis weggegooid, met name flesjes
gekocht in retail en in de grotere Out-ofHome kanalen
► In het distributiemodel is aangenomen dat

flesjes die momenteel thuis worden
weggegooid in een uitgebreid
statiegeldsysteem bij een supermarkt zullen
worden ingeleverd (zie ook pagina 23)

1. Waar heb je het flesje uiteindelijk weggegooid? / Waar heeft de persoon aan wie je jouw flesje meegaf het flesje uiteindelijk weggegooid?’
Bron: Consumentenonderzoek; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 15

Feitenbasis

Consumenten geven aan dat de supermarkt verreweg het meest gewenste inleverpunt
is in een nieuw statiegeldsysteem, gevolgd door OV- en tankstations
Gewenste inleverpunten kleine PET flesjes, 2018
Score 1-5 (1=Zeer onbelangrijk, 5= Zeer belangrijk)

O.b.v. consumentenonderzoek
N = 1.645

Supermarkt

4,3

OV station

3,6

Tankstation

3,6

Fastfood/Snackbar

3,5

Bedrijfsrestaurant/kantine
(bijv. door catering)

3,5

Vrijetijdsgelegenheid

3,5

Speciale inzamelpunten
(bijv. Plastic Heroes)

3,4

Horeca

3,4

Milieustraat

3,4

Drogist/overig retail

3,4

Overig

3,4

Vanwege mogelijke bias in het bevragen van
een niet-bestaand systeem, dienen scores
slechts relatief bekeken te worden

1. Indien er een nieuw statiegeldsysteem op kleine flesjes (≤ 0,75L) komt: Hoe belangrijk vindt je het dat er op de volgende locaties inleverpunten beschikbaar komen waar je jouw statiegeld terug kunt krijgen?
Bron: Consumentenonderzoek; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 16

Feitenbasis

In buitenlandse statiegeldsystemen worden vrijwel alle verpakkingen (90%+) bij retail
ingeleverd
Aantal inleverpunten en ingeleverde verpakkingen in geselecteerde buitenlandse systemen 1, 2017
#k innamepunten, #mrd ingenomen verpakkingen; % van totaal

Zweden

100%

12,1k

1,8mrd
5%

Denemarken

15k

1,2mrd

Indicatief

Estland2

Noorwegen

15k

1,1mrd

1,2k

7%

10%

0,2mrd
6%

29%

70%

74%

80%
95%

94%

93%

90%

71%

30%

26%

Innamepunten

20%
Verpakkingen

Innamepunten

Verpakkingen

Retail (vrijwel alleen RVM)

Innamepunten

Verpakkingen

Innamepunten

Verpakkingen

Out-of-Home (vooral handmatig)

1. Niet beschikbaar voor Duitsland en Finland
2. Op basis van aandeel verpakkingen dat via RVM gaat, 2016 cijfers
Bron: Desk research; Interviews; Reloop; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 17

Agenda
Aanpak
► Feitenbasis
► Systeeminrichting
► Implementatie
►

p. 5 - 11
p. 12 - 17
p. 18 - 36
p. 37 - 43

EY-Parthenon | Page 18

Belangrijke uitganspunten zijn dat er – middels een AVV – één laagdrempelig en
uniform systeem komt waarbinnen verplichte innamelocaties worden aangewezen die
een kostenreflectieve handlingvergoeding krijgen
Uitgangspunten uitgebreid statiegeldsysteem

1

Bij uitbreiding van het statiegeldsysteem vallen zowel
grote als kleine PET flessen binnen hetzelfde systeem

2

Er komt één landelijk dekkend inzamelsysteem
zonder eilandoplossingen

3

Verplichte innamelocaties ontvangen een kostenreflectieve
handlingvergoeding voor de gemaakte innamekosten

4

Doel is een netto-kosten-neutraal systeem voor alle partijen
(mochten er netto kosten aanwezig zijn na aftrek opbrengsten, worden deze
gefinancierd met een bijdrage per verkochte verpakking1)

1. Dit is de producentenbijdrage die wordt betaald door de partij die de fles op de markt brengt (bijv. producenten en importeurs)
Bron: EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 19

Agenda

Naast supermarkten zullen ook grotere tank- en treinstations en grote cateraars moeten
innemen, welke samen met transporteurs een kostenreflectieve vergoeding ontvangen
Overzicht systeeminrichting

► Wettelijk wordt een minimum statiegeldbedrag van 10 cent vastgelegd om werking te waarborgen met behoud van

Statiegeldbedrag

flexibiliteit
► Handhaven huidige tarief groot PET voorkomt complexe transitie, al zullen beide type flessen wel onderdeel vormen

pagina
20 - 21

van één integraal systeem omdat dit kostenefficiënt is en de invoering vergemakkelijkt
► Middels een AVV worden de volgende verkooppunten aangewezen als innamelocatie: supermarkten >200m2,

Innamelocaties
& handlingvergoedingen

treinstations met verkooppunt, tankstations langs de snelweg en grote cateraars. Op deze ~12k verkooppunten
wordt momenteel ~88% van de flessen weggegooid, en er zal naar verwachting een inzamelpercentage van 92-93%
bereikt worden. MKB wordt vrijgesteld van een innameverplichting.
► Bovengenoemde punten bepalen zelf hoe ze innemen (handmatig of machinaal, met of zonder compacteerder) en

ontvangen een kostenreflectieve handlingvergoeding

pagina
22 - 31

► Grossiers en transporteurs ontvangen een kostendekkende vergoeding voor retourtransport en handling
► Overige 61k verkooppunten kunnen vrijwillig innemen waarbij de logistiek wordt gefaciliteerd en welke in het geval

van machinale inname ook een kostenreflectieve handlingvergoeding ontvangen
► Statiegeld wordt aan begin van de keten (bij producenten/importeurs) geheven op alle op-de-markt-gebrachte

verpakkingen en kan door de consument geïnd worden bij verplichte innamepunten

Logistieke en
bancaire
verantwoordelijk
-heden

► Vrijwillige innamepunten hebben keuzevrijheid omtrent het al dan niet uitkeren van statiegeld
► Retail en groothandels vervoeren flessen van innamelocatie naar hun eigen DC via retourtransport, vanaf waar de

uitvoeringsorganisatie verantwoordelijk is voor het zo efficiënt mogelijk regelen van transport en sortering

pagina
32 - 34

► Gecompacteerde volumes (met name retail en treinstations) worden gescand en geteld bij inname; voor

ongecompacteerde flessen (met name via vrijwillige & Out-of-Home locaties) is een extra tel- & sorteerstap nodig
► De uitvoeringsorganisatie is privaat, onafhankelijk en heeft geen winstoogmerk

Uitvoeringsorganisatie

► Hoofdtaken zijn het innen van statiegeld en de producentenbijdrage per op-de-markt-gebrachte verpakking, en het

verzorgen van de uitbetaling van statiegeld en handlingvergoeding aan verplichte innamepunten en transporteurs

pagina
35 - 36

► Daarnaast is de uitvoeringsorganisatie verantwoordelijk voor de operatie (tel-, sorteer- en balencentrum,

administratie, transport), handhaving en fraudepreventie, en het bewaken en optimaliseren van de effectiviteit
EY-Parthenon | Page 20

Statiegeldbedrag

Het wettelijk vastleggen van een minimum statiegeldbedrag van 10 cent op kleine PET
flessen waarborgt de werking en biedt flexibiliteit
Overwegingen statiegeldbedrag kleine PET flessen

Een wettelijk minimum van €0,10
► Het wettelijk vastleggen van een minimum

Effectiviteit

bedrag waarborgt fundamentele werking
van het systeem

Mogelijk hoger bedrag in praktijk
► Een hoger statiegeldbedrag kan effectiviteit

mogelijk (licht) verbeteren

► In buitenlandse systemen is een

statiegeldbedrag van minstens 10 cent
benodigd om een inzamelpercentage van
90%+ te realiseren

► Flexibiliteit is bij een minimumbedrag (t.o.v.

een vast bedrag) gewaarborgd
Robuustheid

► Het bedrag kan indien nodig worden

aangepast aan de omstandigheden (bijv.
bij een tegenvallend inzamelpercentage)

► Het statiegeldbedrag kan worden verhoogd

bij tegenvallende inzamelpercentages
► Zo nodig kan het bedrag worden

aangepast in lijn met kosteninflatie

► Acceptatie afhankelijk van overtuiging en
► Een minimumbedrag maakt het mogelijk

Consumentenacceptatie

het effectieve bedrag te optimaliseren
► Acceptatie afhankelijk van overtuiging en

houding individuele consument

Bron: EY-Parthenon-Analyse

houding individuele consument, al is het
waarschijnlijk dat (ceteris paribus) een hoger
bedrag tot een lagere acceptatie zal leiden
► Als een hoger statiegeldbedrag niet

effectiever blijkt of fraude uitlokt, is verlaging
in deze variant mogelijk

EY-Parthenon | Page 21

Agenda

Naast supermarkten zullen ook grotere tank- en treinstations en grote cateraars moeten
innemen, welke samen met transporteurs een kostenreflectieve vergoeding ontvangen
Overzicht systeeminrichting

► Wettelijk wordt een minimum statiegeldbedrag van 10 cent vastgelegd om werking te waarborgen met behoud van

23 32

Statiegeldbedrag

flexibiliteit
► Handhaven huidige tarief groot PET voorkomt complexe transitie, al zullen beide type flessen wel onderdeel vormen

pagina
20 - 21

van één integraal systeem omdat dit kostenefficiënt is en de invoering vergemakkelijkt
► Middels een AVV worden de volgende verkooppunten aangewezen als innamelocatie: supermarkten >200m2,

Innamelocaties
& handlingvergoedingen

treinstations met verkooppunt, tankstations langs de snelweg en grote cateraars. Op deze ~12k verkooppunten
wordt momenteel ~88% van de flessen weggegooid, en er zal naar verwachting een inzamelpercentage van 92-93%
bereikt worden. MKB wordt vrijgesteld van een innameverplichting.
► Bovengenoemde punten bepalen zelf hoe ze innemen (handmatig of machinaal, met of zonder compacteerder) en

ontvangen een kostenreflectieve handlingvergoeding

pagina
22 - 31

► Grossiers en transporteurs ontvangen een kostendekkende vergoeding voor retourtransport en handling
► Overige 61k verkooppunten kunnen vrijwillig innemen waarbij de logistiek wordt gefaciliteerd en welke in het geval

van machinale inname ook een kostenreflectieve handlingvergoeding ontvangen
► Statiegeld wordt aan begin van de keten (bij producenten/importeurs) geheven op alle op-de-markt-gebrachte

verpakkingen en kan door de consument geïnd worden bij verplichte innamepunten

Logistieke en
bancaire
verantwoordelijk
-heden

► Vrijwillige innamepunten hebben keuzevrijheid omtrent het al dan niet uitkeren van statiegeld
► Retail en groothandels vervoeren flessen van innamelocatie naar hun eigen DC via retourtransport, vanaf waar de

uitvoeringsorganisatie verantwoordelijk is voor het zo efficiënt mogelijk regelen van transport en sortering

pagina
32 - 34

► Gecompacteerde volumes (met name retail en treinstations) worden gescand en geteld bij inname; voor

ongecompacteerde flessen (met name via vrijwillige & Out-of-Home locaties) is een extra tel- & sorteerstap nodig
► De uitvoeringsorganisatie is privaat, onafhankelijk en heeft geen winstoogmerk

Uitvoeringsorganisatie

► Hoofdtaken zijn het innen van statiegeld en de producentenbijdrage per op-de-markt-gebrachte verpakking, en het

verzorgen van de uitbetaling van statiegeld en handlingvergoeding aan verplichte innamepunten en transporteurs

pagina
35 - 36

► Daarnaast is de uitvoeringsorganisatie verantwoordelijk voor de operatie (tel-, sorteer- en balencentrum,

administratie, transport), handhaving en fraudepreventie, en het bewaken en optimaliseren van de effectiviteit
EY-Parthenon | Page 22

Innamepunten & handlingvergoeding

In het uitgebreid statiegeldsysteem vindt ten minste inname plaats bij grote supermarkten,
treinstations met verkooppunt, tankstations langs de snelweg en grote cateraars
Overzicht verkooppunten en grote en kleine PET flessen per verkooppunt1, 2017
Retourvolume3

Verkocht volume
Kanaal

Subkanaal

Verkooppunten
klein PET

Grote supermarkt (>200m2)

4k

Per verkooppunt

c. 210k

Retail

Kleine supermarkt (<200m2)

Retail

Retail via groothandels

Totaal

Per verkooppunt

c. 210k

1.272m (82%)

2k
c. 250k

0,1k

Indicatief

c. 235k

21m (1%)

Innameverplichting (middels AVV)
Totaal

1.211m-1.259m
(81%-84%)4
0-48m
(0-3%)4
20m (1%)

Vrijwillig

Alternatief

Rationale
►

Zeer hoge afzet- en retourvolumes

►

Ontzien MKB van innameplicht

►

Zeer hoge afzet- en retourvolumes
per verkooppunt

Groot overig retail (>500k)2

3k

c. 20k

52m (3%)

c.5k

14m (1%)

►

Zeer lage volumes per verkooppunt

Klein overig retail (<500k)2

2k

c. 4k

9m (1%)

c. 1k

2m (0%)

►

Ontzien MKB van innameplicht

►

Zeer hoge afzet- en retourvolumes
per verkooppunt

►

Geen verkooppunt aanwezig
Reis passeert i.h.a. een groot station

Treinstations met
bemande verkoop
OV
stations
Overige

0,1k
0,3k

c. 180k
-

19m (1%)

c. 285k

29m (2%)

0m (0%)

c. 24k

7m (0%)

11m (1%)

c. 34k

7m (0%)

Onderweg
Tankstations

Out-of-Home

Verplicht

Hoge volumes langs drukke
snelwegen, en grote bijdrager van
zwerfafval

►

Te lage volumes voor verplichte
inname; ontzien MKB innameplicht

46m (3%)

►

Geclusterd bij top 1% van cateraars

c. 4k

60m (4%)

►

Ontzien MKB van innameplicht

c. 0 - 1k

11m (1%)

►

Zeer lage volumes per punt

►

Ontzien MKB van innameplicht

►

Alle punten mogen vrijwillig innemen,
waarvoor retourlogistiek wordt
gefaciliteerd

►

Systeem financiert verder
donatiebakken voor bijv. het goede
doel en verenigingen

0,2k

Overige bemande
stations

2k

c. 10k

17m (1%)

c. 6k

10m (1%)

7k

c. 4k

27m (2%)

c. 7k

14k

c. 3k

35m (1%)

12k

c. 1 - 3k

20m (1%)

Catering
en kantines

Via grote professionele
cateraar (>100k flessen p.j.)
Insourced catering & kleine
professionele cateraars

Horeca

Horeca zoals eet- en
drankgelegenheden, hotels
en andere logies

Fastfood

Fastfood, bijv. snackbars,
fastfoodketen, lunchrooms,
etc.

Vrije tijd

Sportaccommodaties,
-verenigingen en andere
vrijetijdsgelegenheden

Totaal

►

Bemande stations
langs de snelweg

16k

11k
c. 73k

c. 57k

c. 1 - 3k

47m (3%)

c. 0 - 1k

15m (1%)

c. 1 - 3k

18m (1%)

c. 0 - 1k

7m (0%)

Klein

Groot

c. 1,55 mrd

►

c. 1,49 mrd3

Zie pagina 29 voor alternatieve inzamelmethodes

1. Triangulatie o.b.v. ontvangen data in Clean Room, Datlinq marktinformatie, Nielsen scannerdata en EY-Parthenon-Ervaring
2. Groot overig retail omvat ketens met een verkoopvolume van >500k flessen per jaar
3. Adresseerbaar retourvolume o.b.v. huidige weggooilocatie, welke lager is dan verkocht volume aangezien verpakkingen momenteel deels weggegooid worden op plekken zonder verkooppunt 4. Verdeling van verkoop- en retourvolume
tussen grote en kleine supermarkten is gebaseerd op het totaal verkoopoppervlak in deze kanalen, in de rest van het document is gerekend met de conservatieve aanname van 81% geretourneerd volume in grote supermarkten
Bron: Clean Room; Datlinq; Nielsen; Distrifood; CBS; EY-Parthenon-Ervaring; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 23

Innamepunten & handlingvergoeding

Met ten minste 12 duizend innamepunten heeft Nederland een hoge dichtheid van
innamepunten in vergelijking met andere landen met een statiegeldsysteem
Dichtheid van innamepunten in Nederland vs. andere Europese landen, 2018
# innamepunten per km2

Indicatief

Eventuele vrijwillige
innamepunten1

Nederland

0,36

Duitsland

0,65

0,39

Denemarken

0,37

Finland

0,05

Noorwegen

0,04

Zweden

0,03

Estland

0,03

1. O.b.v. verwacht aantal van 10k vrijwillige innamepunten, gebaseerd op ervaringen in buitenlandse systemen
Bron: World Bank; Interviews; Reloop; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 24

Innamepunten & handlingvergoeding

Bij deze 12 duizend innamepunten worden momenteel 88% van de flesjes weggegooid
Geadresseerd volume1 groot en klein PET naar relatieve grootte per kanaal en verkooppunt, 2017
% van volume; # innamepunten

Indicatief

100 %
90 %

Een lange staart van kleine (MKB)
verkooppunten zal worden ontzien
van een innameverplichting

80 %
70 %
60 %
50 %
40 %
30 %
20 %
10 %
0%

0

5k

10k 12k 15k

20k

25k

30k

35k

40k

45k

50k

Grote supermarkten

Tankstations langs de snelweg

Treinstations met verkooppunt

Grote cateraars

55k

60k

65k

70k

75k

Overige verkooppunten

1. Adresseerbaar retourvolume o.b.v. huidige weggooilocatie, welke lager is dan verkocht volume aangezien verpakkingen momenteel deels weggegooid worden op plekken zonder verkooppunt
Bron: Clean Room; Datlinq; Nielsen; Distrifood; CBS; EY-Parthenon-Ervaring; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 25

Innamepunten & handlingvergoeding

Innamepunten bepalen zelf hoe ze innemen: handmatig, machinaal, of machinaal met
compacteerder
Methodes voor verplichte inname

Handmatige inname

►

Consument levert de statiegeldfles in bij
een medewerker van het innamepunt

►

De consument ontvangt het bedrag
contant retour of het wordt verrekend
met een nieuwe aankoop

►

Het innamepunt bewaart de ingenomen
flessen in een small of big bag

►

Ingenomen flessen worden centraal
geteld om fraude te voorkomen

Inname via RVM met
compacteerder

Inname via RVM

►

De consument levert de statiegeldfles in
bij een volautomatische Return
Vending Machine (RVM)

►

De consument levert de statiegeldfles in
bij een RVM en ontvangt hiervoor een
waardebon

►

De consument ontvangt van de RVM
een waardebon welke kan worden
verrekend of ingewisseld voor contant
geld

►

De RVM compacteert de ingeleverde
statiegeldflessen direct na inname

►

Hierdoor is minder ruimte nodig voor
opslag van emballage en een verlaagd
risico op fraude

►

De RVM deponeert de flessen in een
big bag

► Centraal tellen is niet meer nodig
Ingenomen flessen dienen mogelijk
aangezien gecompacteerde flessen
(afhankelijk van het type1) nog centraal
geen statiegeldwaarde meer hebben
geteld te worden, o.a. om fraude te
voorkomen
Zie hoofdstuk ‘logistieke & bancaire
verantwoordelijkheden’ voor gedetailleerde
weergave van fysieke & financiële stromen
1. Nieuwe machines beschikken reeds over barcodescanners, waardoor zelfs zonder compacteren al geteld kan worden
►

Bron: EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 26

Innamepunten & handlingvergoeding

De verplichte innamepunten, grossiers en transporteurs ontvangen een
kostenreflectieve handlingvergoeding
Handlingvergoeding

Indicatief

Kosten

► Kosten voor machines, ruimtebeslag, en

Verplichte
innamelocaties

medewerkers die nodig zijn voor het innemen
van statiegeldflessen bij de innamelocatie en
het DC

► Kosten voor opslag, administratie, transport en

Grossiers

medewerkers die nodig zijn voor het ophalen en
verwerken van statiegeldflessen op het DC

► Kosten voor het ophalen van de flessen vanuit

Transporteurs

DCs via (retour)transport en het afleveren van
de flessen bij het balencentrum of de recycler

Afhankelijk van uiteindelijke inrichting kunnen
producenten mogelijk retourtransport verzorgen

Vergoeding

► Een kostendekkende vergoeding voor

gecompacteerde kleine en grote PET flessen
► Een lagere vergoeding voor handmatig

ingenomen en niet-gecompacteerde flessen om
te compenseren voor extra kosten voor tellen,
transport en fraudebestrijding

► De grossiers ontvangen een kostenreflectieve

vergoeding per fles voor alle flessen die ze
ophalen bij verplichte Out-of-Home locaties én
vrijwillige innamepunten

► Vergoeding voor (om)gereden kilometers en

voor laad- en lostijd
► Bij gedetailleerde uitwerking van blueprint dient

nog gekeken te worden naar exacte invulling
retourlogistiek (bijvoorbeeld vanwege optillen1
en stapelen van gecompacteerde big bags)

1. Er bestaat een mogelijkheid om zakken minder groot te maken, waardoor deze minder zwaar worden
Bron: EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 27

Innamepunten & handlingvergoeding

De overige 61 duizend verkooppunten mogen vrijwillig innemen, waarbij de
achterliggende logistiek wordt gefaciliteerd
Aantal vrijwillige innamepunten en geadresseerd retourvolume
#, % van totaal
Uitgangspunten vrijwillige inname

c. 73k

Verplichte
innamepunten

c. 1,49mrd

100%

c. 12k
(16%)

Alle niet verplichte verkooplocaties
mogen vrijwillig statiegeldflessen
innemen

Vrijwillige innamelocaties krijgen het
statiegeldbedrag uitgekeerd, maar alleen een
handlingvergoeding bij machinale inname
88%
Potentiele
vrijwillige
innamepunten

c. 61k
(84%)

Ingenomen flessen kunnen worden
meegenomen door de grossier, die hiervoor
een vergoeding krijgt
Een deel van dit volume zal
reeds worden ingeleverd via
verplichte innamepunten

12%
Verkooppunten

Vrijwillige innamelocaties kunnen zelf de
keuze maken om het statiegeldbedrag wel of
niet te betalen aan de consument

Adresseerbaar
Retourvolume
Zie hoofdstuk ‘logistieke & bancaire
verantwoordelijkheden’ voor gedetailleerde
weergave van financiële & fysieke stromen

Bron: Clean Room; Datlinq; Nielsen; Distrifood; CBS; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 28

Innamepunten & handlingvergoeding

De uitvoeringsorganisatie investeert daarnaast in alternatieve inzamelmethodes zoals
donatiebakken en faciliteert een pilot met openbare prullenbakken
Alternatieve innamemethoden
Kanaal

Impressie

Omschrijving

Aantal bakken
#

Investering door organisatie

► Donatiebak waarbij het statiegeld ten goede komt aan een goed doel
► De consument doneert de statiegeldfles aan een goed doel, die ze

Out-of-home
(donatiebakken)

vervolgens centraal inlevert

56k1

► Wordt o.a. toegepast door het Noorse Rode Kruis
► Systeem vergoedt de aanschafkosten van donatiebakken voor OoH

punten die mee zouden willen doen tot een maximum # per type punt

► Donatiebak of handmatige inname waarbij het statiegeld ten goede

komt aan de vereniging, stichting, school, etc.

Vereniging
(donatiebakken)

► De consument doneert de statiegeldfles aan de vereniging, die de

flessen bij een innamepunt inlevert en het bedrag ontvangt

22k2

► Systeem vergoedt de aanschafkosten van 2 donatiebakken per

vereniging

Openbare
ruimte
(afvalbakken)

statiegeldflesjes en blikjes, gericht op terugdringen zwerfafval
► Maakt meenemen en inleveren makkelijk voor jongeren en daklozen
► Wordt reeds toegepast in Denemarken en Zweden

Pilot

Optioneel

► Speciale kokers of rekken bij openbare prullenbakken voor

max. 204k3

► Voorstel om pilot te starten in samenwerking met gemeentes om

effectiviteit te testen

1. O.b.v. c.43k vrijwillige innamepunten met gemiddeld 1.1 donatiebakken per punt
2. O.b.v. c.11k sportaccommodaties & vrijetijdsgelegenheden met gemiddeld 2 bakken per punt
3. O.b.v. c.204k openbare afvalbakken (gewogen naar stedelijkheidsklasse) bij volledige uitrol na pilot
Bron: Desk research; Nederland Schoon; CBS; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 29

Innamepunten & handlingvergoeding

Gecombineerd met nascheiding van restafval zal het statiegeldsysteem leiden tot een
totaal inzamelpercentage van 92-93% op PET water- en frisdrankverpakkingen
Geschat inzamelpercentage van groot en klein PET water- en frisdrankverpakkingen in uitgebreid statiegeldsysteem
kTon, % van totaal (∑ = 41 kTon)

Inzamelproces PET flessen

Zie volgende pagina
voor onderbouwing

Indicatief

Verwerking PET flessen

c. 88%1

Ingeleverd via
innamepunten

c. 92-93%

c. 36 kTon

c. 4-5%
c. 5-6%

Ingezameld
volume
c. 38 kTon

c. 41 kTon
100%
c. 6-7%

c. 0-2% Overig
AVI

Nascheiding2
c. 2 kTon

c. 0,5%

Totaal PET
frisdrank en water

c. 10%

c. 41 kTon

Ingezameld via
restafval
4-5 kTon

Nascheidingscapaciteit
zal in de toekomst naar
verwachting toenemen

c. 6-7%

Afvalverbrandingsinstallatie (AVI)
2-3 kTon

c. 92-93%

Ingezameld

c. 0-2%
Een deel van het overig
weggegooide volume zal
worden opgeruimd en verwerkt

Overig
c. 2%

c. 1 kTon

1. Inschatting o.b.v. huidig statiegeldsysteem voor groot PET en verschillen tussen inzamelingspercentage tussen groot en klein PET in het buitenland, gecorrigeerd
voor toevoegen van extra verplichte innamepunten t.o.v. huidige systeem en relatieve statiegeldbedrag
2. Nascheidingsdeel is geschat o.b.v. totaal aanbod ongesorteerd afval, huidige nascheidingscapaciteit en een effectiviteit van nascheidingsinstallaties van 90%
Source: CBS, Nedvang; EY-Parthenon Ervaring; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 30

Innamepunten & handlingvergoeding

Naar verwachting wordt c. 88% van de statiegeldflessen ingezameld bij een innamepunt
Geschat inleverpercentage van groot en klein PET water- en frisdrankverpakkingen in uitgebreid statiegeldsysteem
% van totaal

Indicatief

Inleverpercentage per type fles per type innamepunt
% van verkocht volume

Locatie waar fles nu
wordt weggegooid

Verplichte
innamepunten
2%
92%2

88%

Groot PET

2%
Potentiële vrijwillige
innamepunten

Ingeleverde
statiegeldflessen
2%
4%

Overige
weggooilocaties1
Door invoering van statiegeld zal een deel
van de PET flessen die nu niet bij een
verkooppunt worden ingeleverd (bijv. in een
park) alsnog ingeleverd worden

83%3

77%

Klein PET

Gewogen gemiddelde
op basis van gewicht

Verplicht retail

Ø = c. 88%

Verplicht Out-of-Home

Vrijwillig

1. Verkooppunten die niet zullen inzamelen, buitenshuis, openbare gebouwen, milieustraten, etc.
2. Huidig inzamelpercentage is 90%, welke o.b.v. ervaringen in het buitenland door extra innamepunten iets is verhoogd
3. Inschatting gebaseerd op het verschil tussen groot en klein PET in het buitenland, gecorrigeerd voor het toevoegen van extra verplichte innamepunten t.o.v. huidige systeem en relatieve statiegeldbedrag
Bron: EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 31

Agenda

Naast supermarkten zullen ook grotere tank- en treinstations en grote cateraars moeten
innemen, welke samen met transporteurs een kostenreflectieve vergoeding ontvangen
Overzicht systeeminrichting

► Wettelijk wordt een minimum statiegeldbedrag van 10 cent vastgelegd om werking te waarborgen met behoud van

23 32

Statiegeldbedrag

flexibiliteit
► Handhaven huidige tarief groot PET voorkomt complexe transitie, al zullen beide type flessen wel onderdeel vormen

pagina
20 - 21

van één integraal systeem omdat dit kostenefficiënt is en de invoering vergemakkelijkt
► Middels een AVV worden de volgende verkooppunten aangewezen als innamelocatie: supermarkten >200m2,

Innamelocaties
& handlingvergoedingen

treinstations met verkooppunt, tankstations langs de snelweg en grote cateraars. Op deze ~12k verkooppunten
wordt momenteel ~88% van de flessen weggegooid, en er zal naar verwachting een inzamelpercentage van 92-93%
bereikt worden. MKB wordt vrijgesteld van een innameverplichting.
► Bovengenoemde punten bepalen zelf hoe ze innemen (handmatig of machinaal, met of zonder compacteerder) en

ontvangen een kostenreflectieve handlingvergoeding

pagina
22 - 31

► Grossiers en transporteurs ontvangen een kostendekkende vergoeding voor retourtransport en handling
► Overige 61k verkooppunten kunnen vrijwillig innemen waarbij de logistiek wordt gefaciliteerd en welke in het geval

van machinale inname ook een kostenreflectieve handlingvergoeding ontvangen
► Statiegeld wordt aan begin van de keten (bij producenten/importeurs) geheven op alle op-de-markt-gebrachte

verpakkingen en kan door de consument geïnd worden bij verplichte innamepunten

Logistieke en
bancaire
verantwoordelijk
-heden

► Vrijwillige innamepunten hebben keuzevrijheid omtrent het al dan niet uitkeren van statiegeld
► Retail en groothandels vervoeren flessen van innamelocatie naar hun eigen DC via retourtransport, vanaf waar de

uitvoeringsorganisatie verantwoordelijk is voor het zo efficiënt mogelijk regelen van transport en sortering

pagina
32 - 34

► Gecompacteerde volumes (met name retail en treinstations) worden gescand en geteld bij inname; voor

ongecompacteerde flessen (met name via vrijwillige & Out-of-Home locaties) is een extra tel- & sorteerstap nodig
► De uitvoeringsorganisatie is privaat, onafhankelijk en heeft geen winstoogmerk

Uitvoeringsorganisatie

► Hoofdtaken zijn het innen van statiegeld en de producentenbijdrage per op-de-markt-gebrachte verpakking, en het

verzorgen van de uitbetaling van statiegeld en handlingvergoeding aan verplichte innamepunten en transporteurs

pagina
35 - 36

► Daarnaast is de uitvoeringsorganisatie verantwoordelijk voor de operatie (tel-, sorteer- en balencentrum,

administratie, transport), handhaving en fraudepreventie, en het bewaken en optimaliseren van de effectiviteit
EY-Parthenon | Page 32

Logistieke en bancaire verantwoordelijkheden

Het uitgebreid statiegeldsysteem kent 3 verschillende hoofdstromen van
statiegeldflessen: via retail en via verplichte en vrijwillige innamepunten out-of-home
Hoofdstromen van statiegeldflessen
Retail

Verplicht out-of-home

Vrijwillig

Grote OV- en
tankstations en
cateringbedrijven

Bijv. sportverenigingen,
scholen, goede doelen
en horeca locaties
►

De consument levert de statiegeldfles in
bij een statiegeldmachine (RVM 1) en
ontvangt daarvoor een bon welke is in te
leveren bij de supermarkt

►

De consument levert de statiegeldfles in bij
een RVM of handmatig bij de kassa en
ontvangt daarvoor een tegoedbon, reissaldo,
of andere girale vergoeding2

►

De consument levert de statiegeldfles in
bij een vrijwillig innamepunt, waarbij het
innamepunt zelf bepaald of hij statiegeld
uitkeert aan de consument

►

De flessen worden meegenomen naar het
DC via retourtransport, vanwaar een
transporteur de flessen verder vervoert

►

Flessen worden meegenomen door de
grossier via retourtransport, vanwaar de
producent de flessen verder vervoert

►

►

De innamelocatie krijgt het statiegeld en
de handlingvergoeding uitbetaald van
de uitvoeringsorganisatie

►

De innamelocatie krijgt het statiegeld en de
handlingvergoeding uitbetaald van de
uitvoeringsorganisatie

De flessen kunnen worden ingeleverd via
retail, een cash & carry groothandel, of
worden opgehaald door een
groothandel via retourtransport

►

De innamelocatie krijgt het
statiegeldbedrag uitbetaald

Consument
betaalt statiegeld

~ Keuze aan locatie,

Consument krijgt
statiegeld retour

~

Handlingvergoeding

Keuze aan locatie
zie pagina 34

Alleen bij
machinale inname

1. Reverse Vending Machine
2. Innamelocaties kunnen uiteindelijk zelf bepalen hoe hier het best invulling aan gegeven kan worden
Bron: EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 33

Logistieke en bancaire verantwoordelijkheden - Vrijwillig

Vrijwillige innamepunten mogen zelf kiezen of ze statiegeld terugbetalen
Voorbeelden van statiegeldstroom bij vrijwillige inname

Statiegeld heffing

Restaurant

Niet uitputtend

Inzameling en
uitbetaling

Logistiek

Bij het uitserveren van de
fles kan een restaurant
ervoor kiezen geen statiegeld
te rekenen

De consument laat de fles
vaak achter op tafel en
ontvangt dan geen
statiegeld

Het restaurant kan de
flessen mee terug geven
aan de groothandel

Verkooplocaties heffen
statiegeld en de vereniging,
school of goede doel kan
speciale inzamelbakken
neerzetten

De consument krijgt geen
statiegeld terug, maar
doneert het bedrag aan de
organisatie

De organisatie kan de
flessen inleveren bij een
verplicht innamepunt of
bakken laten legen door
leveranciers

De consument kan de fles
inleveren in een machine of
handmatig bij de kassa en
krijgt het statiegeld terug

De fastfoodketen kan de
flessen mee terug geven
aan de groothandel

Horecaondernemers werken
momenteel typisch op deze
manier voor glazen flessen

Sportvereniging,
school of goed
doel

Eventueel in samenwerking met
andere partijen, zoals het Leger
des Heils of de Grote Clubactie

Fastfoodketen

Bron: EY-Parthenon-Analyse

Verkooplocaties heffen
statiegeld en kunnen
aanbieden om flessen in te
nemen als extra service en/of
voor een duurzaam imago

EY-Parthenon | Page 34

Agenda

Naast supermarkten zullen ook grotere tank- en treinstations en grote cateraars moeten
innemen, welke samen met transporteurs een kostenreflectieve vergoeding ontvangen
Overzicht systeeminrichting

► Wettelijk wordt een minimum statiegeldbedrag van 10 cent vastgelegd om werking te waarborgen met behoud van

23 32

Statiegeldbedrag

flexibiliteit
► Handhaven huidige tarief groot PET voorkomt complexe transitie, al zullen beide type flessen wel onderdeel vormen

pagina
20 - 21

van één integraal systeem omdat dit kostenefficiënt is en de invoering vergemakkelijkt
► Middels een AVV worden de volgende verkooppunten aangewezen als innamelocatie: supermarkten >200m2,

Innamelocaties
& handlingvergoedingen

treinstations met verkooppunt, tankstations langs de snelweg en grote cateraars. Op deze ~12k verkooppunten
wordt momenteel ~88% van de flessen weggegooid, en er zal naar verwachting een inzamelpercentage van 92-93%
bereikt worden. MKB wordt vrijgesteld van een innameverplichting.
► Bovengenoemde punten bepalen zelf hoe ze innemen (handmatig of machinaal, met of zonder compacteerder) en

ontvangen een kostenreflectieve handlingvergoeding

pagina
22 - 31

► Grossiers en transporteurs ontvangen een kostendekkende vergoeding voor retourtransport en handling
► Overige 61k verkooppunten kunnen vrijwillig innemen waarbij de logistiek wordt gefaciliteerd en welke in het geval

van machinale inname ook een kostenreflectieve handlingvergoeding ontvangen
► Statiegeld wordt aan begin van de keten (bij producenten/importeurs) geheven op alle op-de-markt-gebrachte

verpakkingen en kan door de consument geïnd worden bij verplichte innamepunten

Logistieke en
bancaire
verantwoordelijk
-heden

► Vrijwillige innamepunten hebben keuzevrijheid omtrent het al dan niet uitkeren van statiegeld
► Retail en groothandels vervoeren flessen van innamelocatie naar hun eigen DC via retourtransport, vanaf waar de

uitvoeringsorganisatie verantwoordelijk is voor het zo efficiënt mogelijk regelen van transport en sortering

pagina
32 - 34

► Gecompacteerde volumes (met name retail en treinstations) worden gescand en geteld bij inname; voor

ongecompacteerde flessen (met name via vrijwillige & Out-of-Home locaties) is een extra tel- & sorteerstap nodig
► De uitvoeringsorganisatie is privaat, onafhankelijk en heeft geen winstoogmerk

Uitvoeringsorganisatie

► Hoofdtaken zijn het innen van statiegeld en de producentenbijdrage per op-de-markt-gebrachte verpakking, en het

verzorgen van de uitbetaling van statiegeld en handlingvergoeding aan verplichte innamepunten en transporteurs

pagina
35 - 36

► Daarnaast is de uitvoeringsorganisatie verantwoordelijk voor de operatie (tel-, sorteer- en balencentrum,

administratie, transport), handhaving en fraudepreventie, en het bewaken en optimaliseren van de effectiviteit
EY-Parthenon | Page 35

Uitvoeringsorganisatie

Uitvoeringsorganisatie zal bestuurd worden door zowel retail als producenten en zich
bezig houden met bancaire taken, de operatie, handhaving, monitoring en evt. bijsturing
Governance en taken uitvoeringsorganisatie

Conceptueel
Taken van uitvoeringsorganisatie

Bancair

Algemeen Verbindend Verklaring (AVV)

Innen van statiegeld en de
producentenbijdrage

2

Uitbetalen statiegeld en handlingvergoeding
aan innamepunten

3

Uitbetalen vergoeding aan groothandels
en transporteurs
Zo efficiënt mogelijk inregelen van
transport en sortering

Operatie

Bestuur
Retail

1

Producenten

Evt. balen en sorteren van machinaal
ingenomen flessen
Tellen en sorteren van handmatig
ingenomen flessen
Administratie en afhandeling facturatie

1

Overig

‘Statiegeld’
B.V. of
Stichting

Bewaken en optimaliseren effectiviteit
(o.a. marketing)
Plaatsen van alternatieve afvalbakken

2
3

Fraudepreventie en handhaving systeem

3

Statiegeldstroom (ingeleverde flessen)
Producent /
importeur

Groothandels

Innamepunt

Statiegeldstroom (verkochte flessen)
Overige geldstroom

Exacte structuur van
uitvoeringsorganisatie nader uit te werken

Bron: EY-Parthenon analyse

EY-Parthenon | Page 36

Agenda
Aanpak
► Feitenbasis
► Systeeminrichting
► Implementatie
►

p. 5 - 11
p. 12 - 17
p. 18 - 36
p. 37 - 43

EY-Parthenon | Page 37

Implementatie

Om gereed te zijn voor de invoering van het nieuwe statiegeldsysteem zullen
innamepunten en de uitvoeringsorganisatie meer dan €150m moeten investeren
Investering bij invoering statiegeldsysteem
€m

Balenpersen en telmachines

€154m
6

Overige kosten1

Verbouwing en installatie van extra RVMs

22

Vervangen van RVMs

2

balencentrum (dit wordt gehuurd of
gebouwd)

Extra RVMs

39

► Het opzetten van de logistiek inclusief

► De locatie voor het tel- sorteer- en

eventueel speciaal vervoer
► Het IT systeem dat zal worden gebruikt

voor de clearing
► Personeel en overhead binnen de

uitvoeringsorganisatie
Compacteermachines

84
► Aanpassing labels (met nieuwe EAN

code) op statiegeldflessen

Kosten innamepunten

Kosten verwerkingscentrum

1. De hoogte van deze kosten zijn onbekend of afhankelijk van systeemkeuzes en timing
Bron: Interviews; Clean room; Desk research; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 38

Implementatie

De tijd die nodig is voor een landelijke dekking van het park van benodigde
innamemachines bedraagt circa één jaar vanaf de besluitvorming
Tijdslijn implementatie

2019

Activiteiten
Uitvoeringsorganisatie

Q2
Benoeming
verantwoordelijke

Opzetten uitvoeringsorganisatie

Q3

Indicatief

2020
Q4

Q1

Q2

2021
Q3

Q4

Q1

Q2

Uitbreiding en aanstelling uitvoeringsmedewerkers

Uitwerken details implementatie
Informeren van betrokken partijen

Support en help desk

Opzetten tel-, sorteer- en baalcentrum
Opzetten clearing systeem IT
Opzetten logistieke stroom
Campagne om consumenten
te informeren
Testen centrale clearing, koppeling met
RVMs en werking telcentrum
Innamelocaties (kritieke pad)
Aanschaffen en installeren van
statiegeldmachines en compacteermodules
Logistieke opzet in DC
Informeren en trainen personeel
Verkoop van oude voorraad (overgangsperiode)
Producenten en importeurs
Labels aanpassen met statiegeldlogo
en nieuwe EAN code
Registratie van producten en
aanpassingen in administratie
Verkoop van oude voorraad (overgangsperiode)
s
Bron: EY-Parthenon-Analyse

Goedkeuring van en
commitment aan inrichting
vanuit overheid

Besluitvorming
invoering uitgebreid
statiegeldsysteem

Alle partijen klaar voor invoering
EY-Parthenon | Page 39

Implementatie

In buitenlandse systemen duurde implementatie van een statiegeldsysteem na
besluitvorming typisch anderhalf tot twee jaar
Tijdspad implementatie nieuw statiegeldsysteem per land

Niet uitputtend | Indicatief

Tijd tussen besluit tot invoering statiegeldsysteem en
daadwerkelijke invoering

c. 1 jaar

Inrichting
uitgebreid systeem

Observaties
► In Duitsland resulteerde directe

Duitsland

invoering in een inefficiënte en
ineffectieve systeeminirchting

Per direct

Estland

– Dit uitte zich o.a. in een 9 maanden

c. 1 jaar

onbekend

durende overgangsperiode waarin
verkooppunten alleen door hen
verkochte verpakkingen innamen
► In Estland is er lange tijd handmatig

c. 1,5 jaar
Litouwen1

Zweden

Denemarken

ingenomen, waardoor de installatie van
RVMs geen kritiek pad vormde
► In de implementatie in Litouwen zijn in

c. 2 jaar

c. 3 maanden de c. 1000 benodigde
RVMs geïnstalleerd, dit ligt gelijk aan
het installatietempo in de inrichting

c. 2 jaar

1. Daadwerkelijke uitvoer van implementatie begon in Litouwen 2-3 maanden na de besluitvorming tot invoeren statiegeld
Bron: Desk research; Interviews; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 40

Implementatie

De uitvoeringsorganisatie zal voor de invoering van het systeem de details moeten
uitwerken die nodig zijn voor de implementatie
Uit te werken details voor implementatie

Logistiek
► Bepalen van meest efficiënte logistieke

stroom vanaf het DC (bijv. via centrum of
direct naar recycler)
► Bepalen van meest efficiënte

sorteermethode (bij inname, in DC, in
een centrum of bij recycler)
► Opstellen voorwaarden en eisen waar

centrum aan moet voldoen (bijv. grootte,
locatie en veiligheid)
► Toetsen van capaciteit retourtransport bij

extra volumes van klein PET en hoger
gewicht door compacteren
► Inventarisatie en eventueel ontwerp van

benodigde innamezakken en bakken
voor diverse innamelocaties en bepalen
van distributiemethode
► Vaststellen betalingstermijn en methode

Indicatief | Niet uitputtend

Innamelocaties en handlingvergoeding
► Informeren en ondersteunen van

verplichte innamelocaties
► Betrekken van vrijwillige innamelocaties

en initiatieven, eventueel samen met
bestaande organisaties (bijv. Leger des
Heils, Rode Kruis of de Grote Club
Actie)
► Vaststellen innamemogelijkheden bij

evenementen en grote
vrijetijdsgelegenheden (bijv. pretparken)
► Bepalen van efficiënte innamemethode

door (pure) online spelers
► Opstellen van systematiek voor

periodieke indexatie van
handlingvergoedingen en bijdrage per
op de markt gebrachte fles

Overig
► Opstellen van criteria voor flessen en

labels en eventueel bijbehorend logo
voor statiegeldflessen
► Vaststellen eventuele overgangsperiode

waarin flessen zonder statiegeld kunnen
worden verkocht
► Vaststellen van benodigde maatregelen

gericht op fraudepreventie
► Werving en aanstelling van benodigde

medewerkers (administratie, IT,
helpdesk, etc.)
► Opzetten en testen clearing systeem

voor correct verwerken geldstromen
► Eventueel opzetten van kantoor voor

uitvoeringsorganisatie
► Organiseren en begeleiden van pilots en

►…

testperiodes van verschillende
systeemelementen

van en aan aangesloten partijen
►…

►…

In samenspraak en overleg
met betrokken partijen
Bron: Desk research; Interviews; EY-Parthenon-Analyse

EY-Parthenon | Page 41

Implementatie

Om de retourstromen aan te kunnen, zal er een verwerkingscentrum en clearing
systeem moeten worden opgezet, wat 6 tot 10 maanden in beslag kan nemen
Voorbereiding uitvoeringsorganisatie

Indicatief | Niet uitputtend

Opzetten tel-, sorteer- en balencentrum

Opzetten clearing systeem

► Er zal een nieuw centrum moeten komen,

► Voor een correcte administratie en

dat centraal ligt en voldoet aan de
opgestelde eisen. Het kost 6-10 maanden
om een geschikt bestaand pand te vinden
of een nieuw centrum te bouwen
► Aanschaf van benodigde machines voor

tellen, sorteren en balen zal c. 6 maanden
kosten (incl. inventarisatie, keuze, levering
en installatie)
► Keuze voor uitbesteden of zelf opzetten

verrekening van het statiegeld en fees is
het nodig dat er een clearing systeem
wordt opgezet
► Dit systeem moet worden gekoppeld aan

alle RVMs, die de flessen zullen tellen en
de benodigde data opslaan op een server
► Met de huidige software als uitgangspunt

zal het c. 6 maanden kosten om dit
systeem op te zetten

van het centrum zal gemaakt moeten
worden o.b.v. kosteneffectiviteit

6-10 maanden
Bron: Desk research; Interviews; EY-Parthenon-Analyse

Opzetten en plannen logistieke stroom

► Bij gebruik van de huidige logistiek

(retourtransport van producenten) zullen
er 1-3 maanden nodig zijn voor uitbreiding
► Indien de organisatie besluit om speciaal

transport in te zetten om flessen op te
halen vanaf de DCs, zullen er geschikte
containers en transportwagens
beschikbaar moeten komen, wat 6-10
maanden kost
► Het opstellen van een logistiek optimale

planning via alle aangesloten DCs vereist
c.3 maanden en iteraties na implementatie

c.6 maanden

3-10 maanden
EY-Parthenon | Page 42

Implementatie

Innamelocaties hebben circa één jaar nodig voor de implementatie, met name gedreven
door de lever- en installatietijd van de circa 3600 benodigde extra RVMs
Tijdslijn implementatie innamepunten

Indicatief | Niet uitputtend

2020
Activiteiten
Innamelocaties

2021
Q2

Q3

Q4

Q1

Q2

Toelichting

Inrichten back-end- en
kassaystemen
Opzet logistieke processen
in DC
Trainen personeel back-end
en verkoop.

► Voor innamepunten zonder bestaande retourlogistiek

Verkoop van oude voorraad

► Overgangsperiode om voorraad flessen zonder

► Vroeg gepland i.v.m. nodige aanpassingen voor

eventuele nieuw te plaatsen RVMs

statiegeld te verkopen

- Innamelocaties met RVM
Selecteren leverancier RVMs

► Selectie van en onderhandeling met leveranciers

Plannen benodigde
verbouwingen
Uitvoeren benodigde
verbouwingen

► Uitwerken van benodigde verbouwingen aan locaties

en contracteren installateurs
► c. 3600 nieuwe RVMs en koppeling bestaande RVMs

Installatie RVMs

aan compacteerders, o.b.v. 20 installaties per dag1
► Installatieteam geeft na installatie een korte training
m.b.t. gebruik en onderhoud aan het winkelpersoneel

Trainen personeel in
gebruik/onderhoud RVM
Testen van RVMs en koppeling
met centraal clearing systeem

Leveranciers RVM (kritieke pad)
Onderhandelingen en leveren
testmachines
Recruiteren en opleiden
installateurs

► Leveranciers zullen vermoedelijk extra installateurs

nodig hebben om aan de vraag te voldoen

Productie en levering RVMs
Installatie RVMs

s
1. O.b.v. 2 installaties per team per dag met 10 teams
Bron: Interviews; EY-Parthenon-Analyse

Besluitvorming invoering
uitgebreid statiegeldsysteem
in najaar 2020

Innamelocaties zijn gereed voor
invoering uitgebreid statiegeld
EY-Parthenon | Page 43

EY | Assurance | Tax | Transactions | Advisory
About EY
EY is a global leader in assurance, tax, transaction and advisory services. The insights and quality
services we deliver help build trust and confidence in the capital markets and in economies the world
over. We develop outstanding leaders who team to deliver on our promises to all of our stakeholders.
In so doing, we play a critical role in building a better working world for our people, for our clients and
for our communities.
EY refers to the global organization, and may refer to one or more, of the member firms of
Ernst & Young Global Limited, each of which is a separate legal entity. Ernst & Young Global Limited,
a UK company limited by guarantee, does not provide services to clients. For more information about
our organization, please visit ey.com.
About EY-Parthenon
EY-Parthenon B.V. is a member firm of Ernst & Young Global Limited and part of EY Transaction
Advisory Services.
About EY Transaction Advisory Services.
How you manage your Capital Agenda today will define your competitive position tomorrow. We work
with clients to create social and economic value by helping them make better, more informed
decisions about strategically managing capital and transactions in fast-changing markets. Whether
you’re preserving, optimizing, raising or investing capital, EY’s Transaction Advisory Services
combine a unique set of skills, insight and experience to deliver focused advice. We help you drive
competitive advantage and increased returns through improved decisions across all aspects of your
Capital Agenda.
© 2019 EYGM Limited.
All Rights Reserved.