Nederland

Land- en TuInbouwoganisatie Nedertand

Aan de staatssecretaris van Economische Zaken
Mevrouw S.A.M. Dijksma
Postbus 20101
2500 EC ‘S-GRAVEN HAGE

Datum
Onderwerp
Informatie

52230F flenBc&t,

17mei2015
Plan van aanpak antibiotica konijnenhouderij

Geachte mevrouw Dîjksma,
De konijnensector hecht veel belang aan een duurzame sector. Mede vanuit
volksgezondheidsredenen wil de konijnensector het antibioticagebruik reduceren.
Hierbij wil de konijnensector het plan van aanpak om te komen tot een reductie van
antibioticagebruik aan u aanbieden. Om te borgen dat het plan van aanpak wordt
uitgevoerd, verzoekt de vakgroep LTO Konijnenhouderij, i.v.m. opheffing
Productschappen, om opname In wet en regelgeving analoog aan de 4 grote sectoren
(UDD-wetgeving).
De konijnenhouderij wil per 1 januari 2016 werken volgens de voorgestelde
systematiek. De konijnenhouderij beoogt met de voorgestelde systematiek eind 2018
een reductie in antibioticagebruik te kunnen realiseren van 70% ten opzichte van het
referentiejaar 2011. De kanttekening die de sector wil plaatsen Is dat de transitie van
welzijnskooien naar parkhokken voor vleeskonijnen en de bijbehorende “kinderziektes
mogelijk voor onverwachte effecten kunnen zorgen. Het verbeteren van de
diergezondheid in de parkhokken heeft hoge prioriteit in het lopend onderzoek en in de
nieuwe PPS aanvraag. Hiermee wordt geanticipeerd op de motie Van Dekken.
Het plan van aanpak bestaat uit het bedrijfsgezondheidsplan en bedrijfsbehandelplan,
een één-op-één overeenkomst met een geborgde dierenarts. In de nieuwe systematlek
bezoekt de dierenarts de konijnenhouderij 2x per kwartaal zodat bedrijfsbegeleiding
een grotere rol krijgt in de bedrijfsvoering. De SDa (Stichting
Diergeneesmiddelenautoritelt) start dit jaar met de analyse van de
antlbioticagebruiksgegevens uit de database van
i. Vanaf 2016
worden de data via een centrale database aan de SDa aangeboden. Daarnaast speelt
kennis en Innovatie een grote rol om het antibioticagebruik in de konijnenhouderij te
reduceren. Kennis en Innovatie is ook onderdeel van dit plan van aanpak. Zie voor
meer informatie de bijlage.
0=

Via het plan van aanpak en borging via wetgeving verwacht de konijnensector het
antibioticagebruik te kunnen reduceren.
Daarnaast wil de konijnensector graag met u in gesprek over de mogelijkheid dat de
konijrienhouders zelf kunnen vaccineren tegen nader te omschrijven aandoeningen met
als doel om het antibioticagebruik verder te kunnen reduceren.

2

Ik zie uw reactie met belangstefling tegemoet.
Met vriendelijke groet,

Sjef Lavrijsen

‘—s J Voorzitter vakgroep LTO Konijnenhouderij
-

Bijlage: Plan van aanpak reductie antibioticagebrulk konijnenhouderij

12-5-i5
LLTO.00000I1
archiefeode

t.

Nederland
Plan van aanpak reductie antibioticagebrulk konijnenhouderij
iançir
De professionele konijnensector in Nederland bestaat uit circa 41.000 voedsters die op een 50 tal
bedrijven gehouden worden. Op de bedrijven vindt zowel de fokkerij als de afmest van de
vleeskonijneri plaats. Transport van speenkonijnen vindt nauwelijks plaats. De laatste jaren is het
aantal bedrijven dalend maar neemt het gemiddeld aantal voedsters per bedrijf toe.

Aanlekg
Het antibloticagebruik in de konijnenhouderij is hoog in vergelijking tot andere veehouderijsectoren.
blijkt dat er een daling is in het
Uit gegevens van de antibioticawijzer ( , :.an
gebruik. De gemiddelde dierdagdosering bedroeg in 2013 120, Sinds 2011 Is een dalende lijn In het
gebruik zichtbaar. Ca. 80% van de konijnenhouders heeft de gegevens vrijwillig ingevuld via de
antibioticawijzer en de verwachting is dat de gegevens betrouwbaar zijn.
De konijnensector heeft een plan van aanpak gemaakt om het antibioticagebruik te reduceren.
Doel:
-

Verbetering diergezondheid/weerstand zodat het antibioticagebruik gereduceerd kan
worden en zorgvuldige toepassing centraal staat. De analyse van het huidige gebruik en
toedieningsvorm wordt hierbij betrokken omdat de toedieningsvorm mede de hoeveelheid
te gebruiken antibIotica bepaalt.

Reductiedoeleri
De konijnensector gebruikt 2011 als referentiejaar omdat er geen eerdere gegevens bekend zijn over
het antibioticagebruik in de konijnensector. In 2011 bedroeg de dierdagdosering 168 (gewogen naar
aantal voedsters). In 2013 bedroeg de dierdagdoserlrig 129. In 2013 Is een daling van 22 % bereikt
t.o.v. 2011.
De konijnensector heeft de ambitie om in 2015 het antibioticagebruik te reduceren naar 92 ddd en in
2016 verder naar 74. Dit betekent dat eind 2016 een reductie van 55 % t.o.v. 2011 heeft
plaatsgevonden. Uiteindelijk heeft de konijnensector de ambitie om 70% reductie te reahseren end
2018. Dit reductiepercentage loopt synchroon met de 4 grote sectoren.
De kanttekening die de sector wil plaatsen Is dat de transltie van welzijnskooien naar
parkhokken voor vleeskonijrien en de bijbehorende “kinderziektes’ mogelijk voor
onverwachte effecten kunnen zorgen. Het verbeteren van de diergezondheid in de
parkhokken heeft hoge prioriteit in het lopend onderzoek en In de nieuwe PPS aanvraag.

1

Plan van aanpak
De aanpak die succesvol is gebleken bij andere veehouderijsectoren bestaat uit een aantal
elementen die in de onderstaande 4 punten zijn vertaald naar de konijnenhouderij.
1. Bedrijfsgezondheidsplan en bedrijfsbehandelplan.
Het bedrijfsgezondheidsplan en bedrijfsbehandelplan zijn bedrijfsspeciflek. Het opstellen van
het bedrijfsgezondheidspian, inclusief een reductiedoelstelling, Is een gezamenlijke
verantwoordelijkheid van dierenarts en konijnenhouder.
Het bedrijfsgezondheidsplan is een plan waarin naast het bedrijfsbehanclelpfan de
maatregelen zijn beschreven die door de ondernemer worden genomen om het gebruik van
antibiotica te beperken. Het bedrijfsgezondheidsplan helpt de ondernemer de huidige
bedrijfssituatie in beeld te brengen en inzage in mogelijke rîsicofactoren. Op basis hiervan
kan de konijnenhouder de verbetering van de diergezondheid en verantwoord
antibioticagebruik oppakken. Naast de aandachtspunten worden ook actiepuriten
geformuleerd die jaarlijks worden geëvalueerd.
Het bedrijfsbehandelplan volgt het formularium konijnenhouderij.
2. Er is een 1-op-1 overeenkomst tussen konilnenhouder en dierenprts.
Deze dierenarts is de verantwoordelijke dierenarts en stelt het bedrijfsgezondheidsplan op in
samenwerking met de konijnenhouder. Deze dierenarts stelt ook het bedrijfsbehandelplan
op en levert de diergeneesmiddelen. Deze afspraken worden vastgelegd in een bilaterale
overeenkomst. in deze overeenkomst is ook opgenomen dat de dierenarts de
voorgeschreven antibiotica registreert in de sectorale database.
In de 4 grote sectoren wordt gewerkt met geborgde dierenartsen; dierenartsen die aan een
aantal eisen voldoen en hier ook op worden gecontroleerd. Voor een kleine sector waar
slechts enkele dierenartsen werkzaam zijn, is dit niet haalbaar vanwege de monopolie positie
waar sprake van kon zijn. Aan de konijnendierenarts wordt de voorwaarde gesteld dat hij/zij
werkzaam is als geborgde dierenarts in een andere sector. De geborgde dierenarts is bekend
met de systematiek van bedrljfsgezondheidsplan en bedrijfsbehandelplan, het formularium,
en het inzichtelijk maken van antibioticagebruik. De konijnendierenarts bezoekt de
konijnenhouder 2x per kwartaal.
3. Transparantie over het gebruik van antibiotica jer konijnenhouder.
Transparantie wordt gerealiseerd via.
a. een sectorale database bij een externe partij. De dierenarts levert de
antibioticavoorschriften aan in deze database.
1,. De SDa start dit jaar met de analyse van de antibioticagebrulksgegevens uit de database
van
a tiboticawFzer.n4 en maakt op basis daarvan een benchmark.
ç. Vanaf 1januari 2016 worden de data via een centrale database aan de SDa aangeboden.
De gegevens worden meegenomen in de trendanalyses zoals deze jaarlijks door de SDa
worden gepubliceerd.

2

F.J

4.

Borging van de elementen 1 t/m 3
Om het plan van aanpak te kunnen realiseren, is borging noodzakelijk. in de 4 grote sectoren
is het plan van aanpak geborgd door regelgeving van de Rijksoverheid. Op dezelfde wijze wil
de konijnenhouderij haar borging regelen.
Omdat er geen Nederlandse ketenpartijen in de konijnenhouderij actief zijn, kan deelname
aan IKB Konijn niet worden afgedwongen. De Belgische en Duitse afnemers vragen niet naar
het certificaat IKB Konijn.
Om af te dwingen dat alle konijnenhouders de maatregelen uit het plan van aanpak
uitvoeren, is opname in wet- en regelgeving noodzakelijk.
De konijnensector verzoekt het ministerie van EZ om de maatregelen die staan beschreven In
het plan van aanpak onder 1, 2 en 3, op te nemen in wet- en regelgeving. Controle vindt dan
plaats via de NVWA.
Kritische antibiotica
Het gebruik van kritische antibiotica in de konijnensector is laag. Uit de gegevens van de
antibioticawijzer blijkt dat het gebruik van 3C keus middelen 1% van het totale
antibioticagebruik is (2011-2013). De konijnensector streeft er naar om het percentage
kritische antibiotica in 2015 naar 0% te reduceren conform de andere sectoren.

5. Kennis en innovatie
Het onderwerp kennis en innovatie valt buiten de borgingssystematiek maar maakt wel
onderdeel uit van het plan van aanpak om te komen tot minder en verantwoord en
zorgvuldig antibioticagebruik. Kennis en innovatie op het gebied van diergezondheid,
huisvesting, voerregime, etc. draagt bij aan een lager antibioticagebruik. De volgende punten
worden aangepakt.
a. Mogelijkheden verkennen rondom vaccinatieprogramma’s en gebruik van alternatieve
middelen. Vanuit andere sectoren worden goede ervaringen opgedaan met vaccineren en
het gebruik van alternatieve middelen om de weerstand te vergroten.
b. De analyse van LEI/WUR m.b.t. de toedieningswijze biedt wellicht ook mogelijkheden om
het antibioticagebruik te reduceren (zie eerder gemaakte opmerking bij de aanleiding).
Ook blijkt uit de analyse dat de spreiding tussen de bedrijven zeer groot is. Door naar elkaars
bedrijfsvoering te kijken kan veel van elkaar worden geleerd en mogelijk op een snelle
manier reductie van antibiotica worden behaald.
c. Studiegroepen zijn makkelijk te organiseren in de konijnensector vanwege het aantal
konijnenhouders (ca. 50). Hier kan gebruik van worden gemaakt, mede in het kader van
benchmarking. De werkgroep “Zicht op gezonde konijrien” is opgericht en bestaat uit
studieclubvertegenwoordlgers, zodat informatie direct bij de ieden terecht komt.
d. In het lopend onderzoek (en de PPS aanvraag) wordt aandacht besteedt aan de algemene
diergezondheid van konijnen in parkhuisvesting en meer specifiek tav de coccidiose
problematiek. Coccidiën perforeren de darmwand waardoor bacteriën makkelijk kunnen
binnen dringen met alle gevolgen van dien. Er zal onderzoek worden gedaan naar de
kritische succesfactoren van een goede diergezondheid (maatregelen die de intrinsieke
3

(S:)

‘.•1

‘“:‘

1

diergezoridheid verbeteren, ook wel preventieve managementmaatregelen genoemd).
Uit buitenlands onderzoek blijkt dat een ander voerregime de diergezondheid positief
beïnvloedt. In het lopende onderzoek wordt dit aspect meegenomen. Verder zal onderzocht
worden of het toepassen van all in all out het antibiotica gebruik in de konijnenhouderij kan
verminderen.

4