Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1441
Vragen van het lid Ortega-Martijn aan de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over de onrechtmatigheid van de statenverkiezingen van
2 maart 2011 (ingezonden 31 januari 2011).
Antwoord van minister Donner (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 15 februari 2011).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Statenverkiezingen zijn onrechtmatig»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Deelt u de opvatting van de Groningse staatsrechtgeleerde Douwe Jan
Elzinga dat de statenverkiezingen van 2 maart aanstaande onrechtmatig zijn?
Is het waar dat deze uitsluiting van stemrecht ook in strijd is met het
gelijkheidsbeginsel uit Internationale verdragen? Zo nee, waarom niet? Indien
in de toekomst blijkt dat er toch sprake is van onrechtmatigheid, wat zijn dan
de gevolgen daarvan?
Antwoord 2
Die opvatting deel ik niet. De leden van de Eerste Kamer worden gekozen
door de leden van provinciale staten (artikel 55 van de Grondwet). De
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn niet provinciaal
ingedeeld, dus hun ingezetenen nemen niet deel aan de verkiezing van de
provinciale staten. De verkiezing van de leden van de Eerste Kamer door de
leden van provinciale staten (en dus niet door iedere Nederlander) is een
uitzondering op de hoofdregel van artikel 4 van de Grondwet dat iedere
Nederlander gelijkelijk het recht heeft de leden van algemeen vertegenwoordigende organen te kiezen. Internationale verdragsbepalingen, waaronder
artikel 3 van het Eerste protocol bij het Europees verdrag voor de rechten van
de mens en de fundamentele vrijheden en artikel 25 van het verdrag voor
Burger en Politieke Rechten van de VN verplichten niet tot toekenning van het
kiesrecht voor een orgaan als de Eerste Kamer aan eenieder. Vele andere
landen in Europa (en daarbuiten) kennen een tweekamersysteem dat
1

ah-tk-20102011-1441
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Nu.nl, «Statenverkiezingen zijn onrechtmatig», 27 januari 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

vergelijkbaar is met het Nederlandse, waarbij één van beide kamers niet
rechtstreeks wordt gekozen. Ook het gelijkheidsbeginsel dat in deze verdragen is vastgelegd gaat niet zo ver dat dit ertoe zou verplichten het kiesrecht
voor de Eerste Kamer toe te kennen aan een wezenlijk ander orgaan dan
provinciale staten, zoals de eilandsraad.
De heer Elzinga veronderstelt in zijn artikel dat een rechter, indien hij deze
vraag krijgt voorgelegd, daar mogelijk anders over zal denken. Ik wil daar niet
over speculeren.
Wel acht ik het wenselijk om de eilandsraden ook in het electoraat van de
Eerste Kamer te betrekken. Op die wijze krijgen de Nederlandse ingezetenen
van de openbare lichamen, net als Nederlanders in Nederland via de
provinciale staten, indirect invloed op de samenstelling van de Eerste Kamer.
Een daartoe strekkende wijziging van de Grondwet is in voorbereiding.
Vraag 3 en 4
Hoe staat het met de toezegging dat de BES-eilanden een stem zullen krijgen
in zowel de Eerste Kamer als de Tweede Kamer? Op welke manier heeft de
regering dat uitgewerkt of op welke termijn gaat zij dat doen?2
Wanneer kan de Kamer de Grondwetswijziging met betrekking tot de nieuwe
status van de BES-eilanden tegemoet zien?
Antwoord 3 en 4
De inwoners van de BES-eilanden hebben momenteel al kiesrecht voor de
leden van de Tweede Kamer. Er is een grondwetswijziging in voorbereiding
die ertoe strekt het kiesrecht voor de leden van de Eerste Kamer ook aan de
leden van de eilandsraden toe te kennen. Het wetsvoorstel zal binnenkort
voor advies aan de Afdeling advisering van de Raad van State worden
voorgelegd.

2

Motie Ortega-Martijn 32 213 (R1903), nr. 43.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2