Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1299
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over het bericht dat mbo-scholen veel tijd kwijt zijn aan
het wegwerken van taal- en rekenachterstanden bij hun studenten (ingezonden
21 december 2016).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
mede namens de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(ontvangen 27 februari 2017). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2016–2017, nr. 954.
Vraag 1
Wat is uw oordeel over het bericht dat mbo-scholen veel tijd kwijt zijn aan
het wegwerken van taal- en rekenachterstanden bij hun studenten?1
Antwoord 1
Taal- en rekenvaardigheden zijn basisvaardigheden die nodig zijn voor het
kunnen volgen van de lessen in het middelbaar beroepsonderwijs. Het is dan
ook belangrijk dat leerlingen het voortgezet onderwijs verlaten met voldoende taal- en rekenvaardigheden. In het funderend onderwijs wordt er hard
gewerkt om dit te realiseren. Voor Nederlands lukt dat al goed, maar voor
rekenen nog niet voor alle leerlingen. Aan de verbetering van het rekenonderwijs en de rekenvaardigheid van leerlingen wordt hard gewerkt door de
scholen in het voortgezet onderwijs, onder andere door middel van de acties
in de Agenda rekenonderwijs vo/mbo (rekenagenda), die eerder aan de
Tweede Kamer is gestuurd.2 Ik vind het een zorgelijk signaal dat nog niet alle
studenten met voldoende taal- en rekenvaardigheden het mbo instromen,
maar heb er vertrouwen in dat het aantal studenten dat met achterstanden
het mbo instroomt de komende periode zal afnemen.
Vraag 2
Deelt u de mening van de voorzitter van de MBO Raad: «Vroeger bleef je een
jaar zitten, maar dat mag niet meer van de Staatssecretaris. Dan wordt er
naar het mbo gekeken voor reparaties»?

1
2

ah-tk-20162017-1299
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

AD, 13 december 2016
Kamerstuk 31 332, nr. 75, bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Nee. We richten ons op het voorkomen van onnodig zittenblijven en beweren
nergens dat zittenblijven niet mag. De initiatieven die zijn ontwikkeld voor de
verlaging van het aantal zittenblijvers (bijvoorbeeld de zomerscholen) zijn een
goed middel om leerlingen op het vereiste niveau te brengen zónder dat ze
hoeven te blijven zitten. Het streven tot zo min mogelijk zittenblijvers leidt er
dan ook niet toe dat het aantal instromende studenten met onvoldoende taalof rekenvaardigheden in het middelbaar beroepsonderwijs of hoger onderwijs
toeneemt. Alle leerlingen in het voortgezet onderwijs – of ze nu zijn blijven
zitten of niet – hebben immers hun eindexamen moeten halen voordat ze
kunnen instromen in het vervolgonderwijs (mbo 2, mbo 3 of mbo 4 of het
hoger onderwijs) en dit biedt voldoende basis voor het succesvol kunnen
volgen van het vervolgonderwijs. De enige uitzondering zijn studenten die
instromen in de entreeopleiding, waar sprake is van een drempelloze
instroom, maar dat betreft slechts enkele procenten van het totaal aantal
studenten in het gehele mbo.
Vraag 3
Erkent u dat zittenblijven wordt ontmoedigd waardoor het risico toeneemt dat
leerlingen met achterstanden naar het vervolgonderwijs gaan? Zo nee, wat is
het beleid rond zittenblijven? Hoe oordeelt de Inspectie van het Onderwijs
over zittenblijvers?
Antwoord 3
Scholen kunnen zelf besluiten hoe ze willen omgaan met beslissingen rond
bevordering en op- of afstroom en daarmee ook over zittenblijven. Wel
worden alternatieven aangeboden, zoals zomerscholen, waarmee onnodig
zittenblijven kan worden voorkomen. Uit het IBO-onderzoek Effectieve
leerroutes in het funderend onderwijs uit 2015 is gebleken dat een vroegtijdige en gerichte aanpak van achterstanden werkt bij het aanpakken van
(onnodig) zittenblijven.
Bij het toezicht kijkt de inspectie in het voortgezet onderwijs naar het
percentage zittenblijvers vanuit het belang van de leerling. Op een school
waar het aantal leerlingen dat blijft zitten veel hoger is dan de norm, kan er
immers sprake zijn van risico’s met betrekking tot de onderwijskwaliteit. De
inspectie wil ook voorkomen dat een school stuurt op hoge slaagpercentages
door leerlingen te laten doubleren. Als het percentage zittenblijvers zich
onder de norm bevindt – en dat is bij een grote meerderheid van de scholen
het geval – is er geen reden voor de inspectie om hier aandacht aan te
besteden.
Vraag 4
Deelt u de mening dat scholen niet langer moeten worden afgerekend op
zittenblijven?3
Antwoord 4
Scholen worden niet afgerekend op het aantal zittenblijvers. Het percentage
zittenblijvers is in het kader van het toezicht slechts een indicator in het
belang van leerlingen, zoals ik hiervoor schetste.
Zie verder ook mijn antwoord op vraag 3.
Vraag 5
Wat gaat u ondernemen om te voorkomen dat leerlingen taal- en rekenachterstanden op het mbo (of in het hoger onderwijs) moeten inhalen?
Antwoord 5
Om leerlingen en studenten een goede basis te geven voor het vervolgonderwijs, behoren taal en rekenen tot de kern van het curriculum in het primair en
voortgezet onderwijs. Wanneer leerlingen het eindexamen behalen, hebben
ze voldoende vaardigheden voor het succesvol kunnen volgen van het
vervolgonderwijs in het mbo of het ho. Daarnaast laat ik nog een nadere
analyse uitvoeren om indien nodig aanvullende maatregelen te kunnen
treffen om te zorgen dat leerlingen met een nog betere taalbeheersing het
3

AD, 13 december 2016 «Nederlands vaak niet op niveau

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

middelbaar beroepsonderwijs of het hoger onderwijs instromen. Over de
uitkomsten en eventuele vervolgstappen wordt uw Kamer op een later
moment geïnformeerd. Verder wordt er in het voortgezet onderwijs hard
gewerkt aan de verbetering van het rekenonderwijs, waardoor steeds meer
leerlingen met voldoende rekenvaardigheid kunnen doorstromen naar het
vervolgonderwijs. De eerder genoemde rekenagenda draagt hieraan bij met
acties gericht op onder andere het motiveren van leerlingen en studenten
voor rekenen en het faciliteren van docenten en rekencoördinatoren bij het
geven van het rekenonderwijs.
Vraag 6
Bent u het eens dat veel meer in het basisonderwijs moet worden geïnvesteerd, zodat achterstanden worden voorkomen?
Antwoord 6
De voor- en vroegschoolse educatie (vve) en het funderend onderwijs zijn
essentieel voor het leggen van de basis waarop studenten in het middelbaar
beroepsonderwijs of hoger onderwijs verder voortbouwen. Dat er wordt
geïnvesteerd in de vve, het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs levert
daaraan een goede bijdrage. Vanaf de leeftijd van 2 ½ tot en met 3 jaar wordt
via de voorschool extra ondersteuning geboden om aanwezige achterstanden
bij peuters weg te werken zodat zij een goede start kunnen maken in het
basisonderwijs. Gemeenten ontvangen hiervoor een specifieke uitkering van
OCW. In het basisonderwijs ontvangen scholen die hiervoor in aanmerking
komen extra middelen uit de gewichtenregeling en/of impulsregeling
waarmee zij achterstandsleerlingen extra kunnen ondersteunen.
Vraag 7
Wordt op alle mbo-scholen volwaardig rekenles gegeven? Wordt op het ROC
van Amsterdam volwaardig rekenles gegeven? Hoe groot is de lesuitval
aldaar?
Antwoord 7
Het is de taak van de mbo-scholen om ervoor te zorgen dat de taal- en
rekenvaardigheden die in het funderend onderwijs worden aangeleerd
tenminste worden onderhouden. Uit het intensiveringstraject van het
Steunpunt taal en rekenen mbo blijkt dat de scholen hier serieus mee aan de
slag zijn.4 Verder zien we dat in de kwaliteitsplannen, die zijn opgesteld in het
kader van de kwaliteitsafspraken, alle instellingen acties hebben opgenomen
voor de intensivering van het taal- en rekenonderwijs.5 Op dit moment wordt
gewerkt aan de uitvoering van die acties, waarbij de scholen in sommige
gevallen nog tegen problemen aanlopen. De acties uit de rekenagenda helpen
om deze op te lossen.
Ik beschik niet over de gegevens over lesuitval van individuele scholen.

4
5

Kamerstuk 31 332, nr. 37, bijlage.
Kamerstuk 31 524, nr. 255, bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3