Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 446 (R1992)

Goedkeuring van het voornemen tot opzegging
van het op 8 april 1979 te Wenen tot stand
gekomen Statuut van de Organisatie der
Verenigde Naties voor Industriële Ontwikkeling

Nr. 7

VERSLAG
Vastgesteld 5 februari 2013
De algemene commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, belast met het voorbereidend onderzoek van dit
wetsvoorstel, brengt als volgt verslag uit van haar bevindingen. Onder het
voorbehoud dat de regering de gestelde vragen en gemaakte opmerkingen tijdig en voldoende zal hebben beantwoord, acht de commissie de
openbare behandeling van dit wetsvoorstel genoegzaam voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
De Roon
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-33446-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 446 (R1992), nr. 7

1

INLEIDING
De leden van de VVD-fractie hebben kennis genomen van het voornemen
tot opzegging van het op 8 april 1979 te Wenen tot stand gekomen Statuut
van de Organisatie der Verenigde Naties voor Industriële Ontwikkeling. De
leden van de VVD-fractie ondersteunen het principe dat verdragen die niet
meer van belang zijn voor Nederland opgezegd dienen te worden. Deze
leden hebben nog wel een aantal vragen aan de regering over het
wetsvoorstel.
Met belangstelling hebben de leden van de PvdA-fractie kennisgenomen
van het wetsvoorstel, dat hun geen aanleiding geeft tot het stellen van
nadere vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Met dit voorstel wordt goedkeuring
gevraagd voor opzegging van het Statuut van de VN-organisatie voor
Industriële Ontwikkeling (UNIDO). Genoemde leden hebben een aantal
vragen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het voornemen
van de regering om het Statuut van de VN-organisatie voor Industriële
Ontwikkeling (UNIDO) op te zeggen, waarmee het lidmaatschap voor het
gehele Koninkrijk wordt beëindigd.
VRAGEN EN OPMERKINGEN BIJ HET VOORNEMEN TOT
OPZEGGING
De leden van de VVD-fractie begrijpen dat het voorliggende wetsvoorstel
zal leiden tot opzegging van het verdrag. De fractie leest echter ook dat de
Raad van State in zijn advies aangeeft de toelichting voor de opzegging
van het verdrag niet sluitend te vinden. Kan de regering aangeven wat het
standpunt is van de regering ten aanzien van UNIDO?
In de toelichtende nota wordt gesproken dat de doelstelling van UNIDO
niet aansluit bij de nieuwe beleidsprioriteiten voor ontwikkelingssamenwerking van de regering. Acht de regering de bestrijding van armoede
door middel van het bevorderen van productieve activiteiten, handelgerelateerde capaciteitsopbouw en het bevorderen van duurzame industriële
consumptie en productie inderdaad onverenigbaar met de nieuwe
beleidsdoelen? Graag een toelichting.
In de toelichtende nota wordt tevens gesproken over de – met name in het
verleden – beperkte effectiviteit van de organisatie. In het advies van de
Raad van State wordt echter gesteld dat UNIDO inmiddels redelijk
effectief functioneert. Hoe kijkt de regering naar de effectiviteit van deze
organisatie? Is er inderdaad sprake van een verbetering ten opzichte van
voorgaande jaren?
Hoe staat de regering tegenover de eerdere opzegging door een groot
aantal landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Nieuw-Zeeland,
Australië, Canada en de Verenigde Staten? Wat is het gevolg van het
opzeggen van genoemde landen voor de effectiviteit van UNIDO? Ligt het
in de lijn der verwachting dat in navolging van deze landen meer landen
het verdrag gaan opzeggen en kan de regering aangeven waarom deze
landen hebben opgezegd? Graag een toelichting.
De leden van de VVD-fractie zien tot slot in de toelichting staan dat
opzegging zou kunnen leiden tot reputatieschade voor Nederland. Hoe
schat de regering de reputatieschade in ten gevolge van opzegging van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 446 (R1992), nr. 7

2

dit verdrag? Wellicht nog belangrijker dan mogelijke reputatieschade is
een mogelijk verlies aan invloed of doelmatigheid. Kan de regering
aangeven waarom UNIDO geen waardevolle bijdrage levert aan de
ontwikkeling van de industrie in DAC-landen? En kan de regering
aangeven in welke mate UNIDO mogelijk van toegevoegde waarde is voor
Nederland en voor het Nederlandse bedrijfsleven?
In haar toelichting bij de opzegging geeft de regering aan dat het Statuut
niet meer aansluit bij de speerpunten van het Nederlandse ontwikkelingsbeleid, aangezien de raakvlakken met het Nederlands ontwikkelingsbeleid
voldoende worden behartigd door andere partners. De leden van de
CDA-fractie vragen de regering om aan te geven op elke partners zij in dit
kader doelt? Kan de regering aangeven op welke manier dit verdrag in de
afgelopen decennia haar relevantie heeft verloren en waarom juist de
keuze voor het speerpuntenbeleid leidt tot opzegging van het verdrag?
Graag een reactie.
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de opzegging van het
Statuut niet alleen gevolgen heeft voor het Nederlandse ontwikkelingsbeleid maar ook voor UNIDO. Voor een klein land als Nederland is
bevordering van de internationale rechtsorde van groot belang. Daarnaast
heeft Nederland een traditie op het gebied van haar rol in internationale
organisaties. Kan de regering aangeven welke gevolgen de opzegging
heeft voor UNIDO? Kan de regering daarnaast aangeven welke andere
landen ook tot opzegging over willen gaan? Kan de regering ook
aangeven in hoeverre de overweging dat Nederland groot belang heeft bij
goede werking van internationale organisaties en de Nederlandse traditie
zich sterk te maken voor deze organisaties een rol heeft gespeeld in de
overwegingen? Zo ja welke?
Voorts vragen de leden van de CDA-fractie de regering om aan te geven
op welk moment de opzegging van kracht zal zijn? Kan zij daarbij ingaan
op de keuze om de Kamer pas in oktober 2012 te informeren? Op welke
manier zal het geld dat vrijvalt in de toekomst worden aangewend? Graag
een reactie.
UNIDO is een gespecialiseerde organisatie met 172 leden en richt zich
sinds haar oprichting in 1966 op duurzame industriële ontwikkeling ter
bestrijding van armoede. Het belang van dit mandaat is recent nog eens
onderschreven in een resolutie (A/RES/67/225) aangenomen door de
Algemene Vergadering van de Verenigde Naties door te stellen dat ook
voor de ontwikkelingsagenda na 2015 de aandacht voor industriële
ontwikkelingssamenwerking van belang is. De leden van de fractie van
D66 vragen de regering of Nederland de aangenomen resolutie steunt en
of deze onlangs aangenomen resolutie enige resonantie heeft in het
voornemen van de regering om het lidmaatschap van UNIDO te beëindigen? Deelt de regering de opvatting dat opzegging van het lidmaatschap van UNIDO van invloed is op het mondiale karakter van UNIDO?
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat de opzegging van het
Nederlandse lidmaatschap van dusdanige aard en consequentie is dat
deze niet kan plaatsvinden zonder uitdrukkelijke goedkeuring van de
Staten-Generaal. Deze leden maken dan ook nadrukkelijk van deze
gelegenheid gebruik om zowel hun opvatting over het voornemen aan te
geven als enkele vragen te stellen over de redenen die de regering
aanvoert om UNIDO te willen opzeggen. De leden van de D66-fractie
plaatsen kritische kanttekeningen bij de aangevoerde redenen om het
Statuut op te zeggen. Deze leden vinden de aangevoerde argumenten van
de regering bepaald niet overtuigend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 446 (R1992), nr. 7

3

Opzegging van een verdrag door Nederland gebeurt doorgaans indien
doelstellingen niet langer relevant zijn, op andere wijze genoegzaam
behartigd kunnen worden, niet effectief behartigd worden, of niet langer
onderschreven worden of behartiging onvoldoende van belang wordt
geacht, zo lezen de leden ook in het advies van de Raad van State. In de
toelichting van de regering lezen de leden van de D66-fractie dat UNIDO
inmiddels redelijk effectief functioneert. Dat UNIDO reeds jaren een
posterioriteit voor Nederland is stoelt de regering met name op beperkte
beleidsinhoudelijke aansluiting en beperkte effectiviteit in het verleden.
Terwijl tegelijkertijd nu door de regering wordt geconstateerd dat
activiteiten van UNIDO op onderdelen wel raakvlakken hebben met het
Nederlandse beleid. Deze leden vinden de reactie van de regering op de
kritische stelling van de Raad van State dat een niet sluitende motivering
wordt gegeven voor beëindiging van het lidmaatschap, mager. Immers,
de toelichtende nota verzuimt aan te gegeven welke raakvlakken er wel
zijn en welke waarde daar door Nederland aan gehecht kan worden. De
leden van de D66-fractie verzoeken de regering uitgebreider in te gaan op
de raakvlakken die er wel zijn.
In de toelichtende nota stelt de regering dat de primaire doelstelling van
UNIDO, zijnde industriële ontwikkeling, niet meer aansluit bij de speerpunten van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. Deze
stellingname verbaast de leden van de D66-fractie. Immers, heeft deze
regering niet juist als speerpunt om van Aid naar Trade te gaan? En staat
niet juist armoedebestrijding bij de allerarmsten nog steeds bovenaan de
Nederlandse agenda? Kan de regering concreet toelichten hoe de huidige
speerpunten van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid
onvoldoende aansluiten bij de doelstellingen van UNIDO? Precies op
welke punten lopen de doelstellingen van UNIDO en van het Nederlandse
ontwikkelingssamenwerkingsbeleid uiteen?
De nota beperkt zich verder slechts tot de constatering dat de private
sectorontwikkeling aansluit bij de werkwijze die de regering heeft
gekozen, maar door samenwerking buiten UNIDO genoegzaam behartigd
wordt. Kan de regering dit nader toelichten? Op grond waarvan meent de
regering dat deelname aan UNIDO, waar 172 landen bij zijn aangesloten,
waaronder ook de partnerlanden van Nederland, hier niet tevens van
waarde is dan wel kan zijn, zo vragen de leden van de D66-fractie?
In 2011 stelde de regering reeds dat de relevantie en effectiviteit van
UNIDO voor Nederland zo laag is dat de ODA-bijdrage en Nederlandse
betrokkenheid inmiddels tot een minimum is teruggebracht. De leden van
de D66-fractie de regering om toe te lichten hoe deze minimale betrokkenheid zich, mede in het licht van Europese samenwerking, verhoudt tot
de betrokkenheid van andere Europese lidstaten die zijn aangesloten bij
UNIDO? Het merendeel van de Europese lidstaten is thans nog lid. Heeft
de regering niettemin aanwijzingen dan wel vernomen dat meer Europese
lidstaten opzegging overwegen of daartoe reeds hebben besloten en op
grond van welke overwegingen?
Opzegging van het UNIDO-Statuut wordt volgens artikel 6, tweede lid van
het Statuut pas van kracht op de laatste dag van het fiscale jaar, volgend
op het jaar waarin de akte van opzegging bij de depositaris van het
Statuut is gedeponeerd. Een fiscaal jaar loopt van 1 januari tot en met
31 december. Lezen de leden van de D66-fractie deze bepaling correct
door te concluderen dat opzegging van het Statuut, in dit geval, pas op
zijn vroegst eind 2014 van kracht kan worden? Indien de regering reeds
sinds oktober 2011 van mening is dat UNIDO nauwelijks nog relevantie
heeft voor Nederland, waarom is er dan, rekening houdend met de
voornoemde opzeggingsbepaling, voor gekozen om de Kamer pas op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 446 (R1992), nr. 7

4

10 oktober 2012 te informeren over het voornemen om het UNIDO-Statuut
op te zeggen?
Indien de regering overgaat tot opzegging van het Statuut dan ontstaat
een vrijval binnen de ODA-begroting van ongeveer 2 miljoen euro per
jaar. Op welke wijze zou het vrijgevallen bedrag dan jaarlijks binnen de
ODA-begroting worden aangewend, zo vragen de leden van de
D66-fractie.
De regering verwijst naar andere landen die het UNIDO-Statuut hebben
opgezegd, zijnde Australië, Canada, de Verenigde Staten en NieuwZeeland. De regering verzuimt in de nota toe te lichten wanneer deze
opzeggingen precies hebben plaatsgevonden en op grond waarvan deze
landen hebben besloten hun lidmaatschap van UNIDO te beëindigen. De
expliciete verwijzing naar deze landen in de toelichtende nota wekt bij de
leden van de D66-fractie dan ook de indruk alsof Nederland nu om
soortgelijke redenen haar lidmaatschap zou willen beëindigen en zich wat
dat aangaat ook in «goed» Westers gezelschap bevindt. Deze leden zijn
van mening dat deze indruk wel onterecht moet zijn aangezien drie van de
voornoemde landen reeds in de jaren negentig van de vorige eeuw hun
lidmaatschap hebben opgezegd. Voornoemde leden verzoeken de
regering voor de volledigheid en ter weerlegging van onjuiste indrukken,
toe te lichten wanneer deze opzeggingen precies hebben plaatsgevonden
en op grond waarvan deze landen hebben besloten hun lidmaatschap van
UNIDO te beëindigen.
Daarnaast wijzen de leden van de D66-fractie op een recente evaluatie van
Noorwegen (NORAD) waarin het land constateert dat UNIDO grote
meerwaarde heeft bewezen in standaarden en kwaliteit. Hoe beschouwt
de regering de positieve constateringen van Noorwegen ten aanzien van
UNIDO?
Het is de regering er veel aan gelegen om eventuele reputatieschade die
Nederlandse terugtrekking uit UNIDO met zich zou kunnen brengen,
zoveel mogelijk te beperken. De regering meent dat heldere communicatie
over de Nederlandse beleidscontext waarin het besluit zou worden
genomen, daartoe volstaat. Welke kans op reputatieschade acht de
regering aanwezig en op grond waarvan meent zij dat uitleg over het
Nederlandse besluit volstaat om deze schade te beperken, zo vragen de
leden van de fractie van D66.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 446 (R1992), nr. 7

5