2023D29117

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond bij
enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief
Beleidsreactie op het advies van het Adviescollege Openbaarheid en
Informatiehuishouding (ACOI) over de afhandeling van Woo-verzoeken
door het Ministerie van VWS (Kamerstuk 25 295, nr. 2059).
De voorzitter van de commissie,
Smals
De adjunct-griffier van de commissie,
Bakker

nds-tk-2023D29117

1

Inhoudsopgave
I.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de Groep Van Haga
Vragen en opmerkingen van het lid Omtzigt
II. Reactie van de Minister
I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister met daarin zijn reactie op het advies van het Adviescollege
Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) naar aanleiding van een
klacht van een journalist over de afhandeling van Wet open overheid
(Woo)-verzoeken. Deze leden danken de Minister voor het delen van zijn
reactie en hebben hierbij nog enkele vragen. De reactie op het advies gaat
voornamelijk over Woo-verzoeken gerelateerd aan de coronacrisis waarbij
de teller inmiddels op 440 verzoeken sinds de start van de coronacrisis
staat. Genoemde leden zijn benieuwd naar wat het totaal aantal verzoeken
op het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is.
De leden van de VVD-fractie lezen de opmerking van de Minister waarin
hij aangeeft dat er veel uitdagingen zijn en dat hij alles wat in zijn macht
ligt doet om verzoekers sneller en efficiënter van de gevraagde informatie
te voorzien. Kan de Minister aangeven hoe op dit moment op het
ministerie wordt omgegaan en rekening wordt gehouden met het
gegeven dat alles middels Woo-verzoeken opgevraagd kan worden? Hoe
wordt de tijd die hiermee gemoeid is, efficiënt gebruikt?
Genoemde leden begrijpen dat – gezien de hoeveelheid verzoeken – het
op tijd afhandelen van verzoeken een uitdaging is en niet altijd lukt, maar
zien dat de Minister werk maakt van openbaarheid. Zij willen dan ook de
Minister vragen naar zijn visie op de afhandeling van de Woo-procedures.
In zijn brief geeft de Minister aan dat hij in de reactie inzicht geeft in hoe
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op korte termijn
gaat zorgen voor verbetering. Deze leden vragen dan ook hoe de Minister
kijkt naar toekomstige Woo-procedures. Acht hij de aangegeven verbeteringen ook geschikt voor de lange termijn?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de documenten
omtrent het advies van het ACOI over de afhandeling van Woo-verzoeken
door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Zij hebben
daarbij nog enkele vragen. Deze leden zijn positief over de inzet van de
Minister om met journalisten, op advies van het ACOI, in gesprek te
treden over onder andere prioritering in bepaalde stukken en vertrouwde
inzage. Genoemde leden lezen dat de Minister het belang van zorgvuldige
en terughoudende toepassing van de weigeringsgrond onderschrijft.
Genoemde leden sluiten hierbij aan en zijn van mening dat wanneer een
weigering plaatsvindt op basis van de weigeringsgrond van artikel 5.1,
tweede lid, onder i, van de Woo, (de i-grond), dit ook goed onderbouwd
dient te worden. Dit is ook het juridische uitgangspunt.

2

Genoemde leden achten een transparante overheid van groot belang en
hebben tegelijkertijd begrip voor de complexe afweging in het belang van
de staat. Zij willen het belang van veiligheid van wetenschappers en
onderzoekers bij deze benadrukken. Zeker gezien de recente, zorgelijke,
ontwikkeling dat wetenschappers steeds meer te maken krijgen met
bedreiging, intimidatie en haatreacties.
Kan de Minister al verder uitweiden over wat allemaal op de website moet
komen, gezien de fase 1 tot juni 2023 duurt? In dit kader vragen de leden
van de D66- fractie ook aan de Minister wat de terugkoppeling was van de
verzoekers als het gaat om de bruikbaarheid van de website. Tevens
vragen genoemde leden of de Minister verder in kan gaan over of op dit
moment ook stappen worden gezet op het gebied van structurele
veranderingen in de informatiehuishouding van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
De leden van de D66-fractie benadrukken dat tijdens het commissiedebat
Wet open overheid van 16 maart jongstleden, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, die tevens de coördinerend Minister
is voor de Woo, heeft toegezegd om een invoeringstoets uit te voeren.
Genoemde leden gaan ervan uit de dat de specifieke uitdagingen die het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ondervindt bij deze
casus, ook wordt meegenomen in de analyse van de toets. Kan de
Minister dit bevestigen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het advies van
het ACOI en de reactie van de Minister daarop in zijn brief. Deze leden
hebben hierover nog enkele vragen en opmerkingen. Tevens hebben zij
nog vragen over de antwoorden op vragen van de Minister over
Coronawobs1.
Genoemde leden lezen in de brief van de Minister hij «de oproep tot
overleg met journalisten en aanpassing werkwijze begrijpt en onderschrijft». En ook dat er inmiddels op 25 april 2023 een bijeenkomst is
gehouden op het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor
alle journalisten die Woo-verzoeken hebben ingediend. Deze leden
hebben de indruk dat tot zover alles redelijk in lijn is met het advies van
het ACOI. Genoemde leden zijn er echter niet gerust op dat zij hier de
geboorte van een werkelijk open bestuurscultuur zien en willen toch graag
de Minister oproepen om dit «begin van overleg» als een nieuwe start te
zien in het contact met verzoekers en dit ook toe te passen op andere
gebieden en met betrekking tot andere verzoekers en dit overleg ook
vooral zo goed mogelijk uit te bouwen en dit te blijven zien als belangrijk
aandachtspunt. Graag ontvangen zij hierop een toezegging.
De leden van de PVV-fractie lezen in de brief van de Minister: «Het maken
van dergelijke algemene afspraken om het proces te versnellen is naar
mijn mening in strijd met de zorgvuldigheid die de Woo van ons vereist.
Artikel 4.4, derde lid, van de Woo verplicht een bestuursorgaan uit
oogpunt van zorgvuldigheid belanghebbenden in de gelegenheid te
stellen een zienswijze naar voren te brengen. Deze belanghebbenden mag
ik niet passeren met algemene afspraken». Deze leden willen de Minister
dringend oproepen meer te kijken naar wat wel kan in plaats van wat niet
kan. De procedures zullen toch echt sneller moeten. «Zorgvuldigheid» is
geen toverwoord waarna Woo-procedures een eeuwigheid vertraagd
kunnen worden, dat is immers ook niet zorgvuldig. De journalist uit het
1

Aanhangsel van de Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1969.

3

verhaal heeft van februari 2021 tot 1 maart 2023 (!) moeten wachten voor
hij zijn gevraagde informatie (deels) had ontvangen. Dat is echt niet
acceptabel! Deze leden denken dat er in ieder geval basale algemene
afspraken gemaakt moeten worden over levering en verder zou de
Minister in ieder geval moeten proberen om met afzonderlijke belangrijke
partijen tot meer gedifferentieerde afspraken te kunnen komen om het
proces zo veel mogelijk te kunnen versnellen. Gaat de Minister hier mee
aan de slag?
In antwoord op de vijfde vraag van de schriftelijke Kamervragen
antwoordt de Minister dat op dat moment 125 juristen aan de afhandeling
van de coronawobs werken. Tijdens een debat afgelopen week zei de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dat het er
inmiddels 200 zijn. Klopt dit? Deelt de Minister de mening dat als 125 of
200 juristen aan de oplevering van de coronawobs werken, dat een
gepubliceerde productie van 30 (deel)besluiten in 2022 echt heel gering
is2? Inmiddels hebben genoemde leden gezien dat het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport de afgelopen tijd niet eerder gepubliceerde besluiten uit 2022 wel openbaarde. Deze leden willen toch graag
weten of de opgeleverde productie aan de norm voldoet en of die, gezien
het grote aantal juristen dat eraan werkt, niet flink omhoog kan en moet.
Graag ontvangen zij hierop een reactie van de Minister.
De Minister antwoordt op de tweede vraag van de schriftelijke Kamervragen dat het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 428
coronawobs heeft ontvangen, en dat er tot 15 februari 2023 in totaal 138
zijn afgehandeld (werkvoorraad is dan 290). Deze leden vragen waarom
dit niet overeenkomt met de publicaties van besluiten van het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op wobcovid19.rijksoverheid.nl.
Op deze site staan slechts 94 documenten opgenomen, waarvan zelfs de
helft deelbesluiten zijn. Kan de Minister dit ophelderen? Deelt hij de
mening dat het aantal van 94 dan wel 138 afgehandelde coronawobs zeer
gering is, te meer als er met 125 of 200 juristen aan wordt gewerkt? Op
welke termijn zijn alle coronawobs afgehandeld?
Deze leden willen graag weten hoeveel coronawobs nog niet zijn
afgehandeld uit de jaren 2020, 2021, 2022 en uit 2023. Deze leden
ontvangen graag een overzicht van het onderhanden werk (volledig
anoniem) waarin het onderwerp van het verzoek is opgenomen, de
ontvangstdatum (voor de duur), een voortgangsstatus en een planning
voor oplevering. Deze leden nemen aan dat het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zo’n overzicht heeft.
Begrijpen genoemde leden de Minister goed met het achtste antwoord
van de schriftelijke Kamervragen dat het in 2022 dus 300.000 euro kost om
een coronawob af te handelen en dat dat in 2023 nog meer gaat kosten?
Deze leden vragen voor welk uurtarief de 125 of 200 juristen die de
coronawobs afhandelen, gemiddeld werken. Deze leden vragen naar
aanleiding van de antwoorden op de vragen over de dwangsommen die
VWS betaalt over coronawobs op welke termijn het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport de coronawobs waarop de dwangsommen betrekking hebben, denkt af te handelen.
Het valt deze leden op dat tussen de coronawobs die wel gepubliceerd
zijn, nog steeds een hoop documenten (paar honderd) staan die missen.
Deze leden lichten er zomaar eentje uit. Welk document hoort bij nummer
00000078-PHOTO-2020-04-27-10-26-40.jpg (uit Woo-besluit Chatberichten)? Wanneer worden de ontbrekende documenten gepubliceerd?
2

Wobcovid19.rijksoverheid.nl.

4

Daarnaast is er bij coronawobs vaak sprake van documenten die
opgeschort zijn, die dus nog niet verstrekt worden omdat derdebelanghebbenden nog hun zienswijze moeten geven. Deze leden
constateren dat de verstrekking van deze documenten na afhandeling van
de zienswijzen niet leidt tot publicatie van deze documenten. Genoemde
leden willen graag weten of de Minister voornemens is om deze
documenten alsnog openbaar te maken.
Deze leden vragen waarom zaken worden weggelakt onder de noemer
«buiten verzoek». Zolang het geen gesprekken over het weer of privéaangelegenheden betreft, is er toch geen reden tot weglakken? Datzelfde
geldt voor weglakken onder de noemer «dubbel». Wat maakt het uit of
zaken die gepubliceerd worden, dubbel zijn? Genoemde leden vragen
waarom gepubliceerde coronawobs vaak niet-doorzoekbaar zijn. Deelt de
Minister de mening dat ze altijd doorzoekbaar moeten zijn?
De leden van de PVV-fractie zien tot hun spijt dat de Minister op het punt
van de toepassing van de i-grond (dat wil zeggen bescherming goed
functioneren van de staat) weer volledig in zijn afweermodus gaat. «Dit
onderdeel van uw advies («meer concepten al dan niet gedeeltelijk
openbaar te maken en in het bijzonder om bij concepten een nadere
toelichting te geven) neem ik niet over.» Hier laat de Minister zijn eigen
afwegingen het zwaarst wegen. Genoemde leden willen daar tegenover
stellen dat zij als volksvertegenwoordigers de belangen van de kiezers en
van de bevolking minstens zo zwaar vinden wegen als de belangen van de
door de Minister genoemde instituties of individuele wetenschappers en
andere deskundigen. In ieder geval zou, naar de mening van deze leden,
ernaar gestreefd moeten worden om een goed afgewogen balans te
vinden tussen bovengenoemde deelbelangen. Het evenwicht ligt nu veel
te veel richting de Staat en veel te weinig richting de belangen van de
burgers van dit land. Dit is onacceptabel naar de mening van de leden van
de PVV-fractie en moet echt anders. Het moet echt mogelijk zijn om
desnoods geanonimiseerd voor de betrokken Outbreak Management
Team (OMT)-leden en wetenschappers meer van bovengenoemde
documenten en verslagen van vergaderingen openbaar te maken zonder
daarbij de belangen van de betrokken wetenschappers en ambtenaren te
schaden. Zoals het ACOI in zijn overwegingen stelde: «Anders dan in zijn
voorganger de Wob, is in de Woo het recht op toegang tot informatie voor
iedereen verankerd». Deze leden krijgen hierop graag een reactie.
De leden van de PVV-fractie lezen verder dat: «De publicatie van eerder
gemaakte afspraken en praktische handreikingen draagt mijns inziens niet
bij aan transparantie, omdat deze stukken geen volledig beeld geven van
de werkwijze en beoordeling door mijn ministerie. De handreikingen zijn
in de loop der tijd sterk gewijzigd en nog steeds aan verandering
onderhevig vanwege de opbouw en voortdurende leercurve van de
organisatie». Genoemde leden zijn het hier niet mee eens. Juist gewijzigde handleidingen en inzichten zijn van groot belang voor wetenschappelijk onderzoek (bijvoorbeeld door de Onderzoeksraad Voor Veiligheid
(OVV)), ook in een later stadium, om duidelijk te maken hoe deze in de
loop van de pandemie en op grond van gewijzigde omstandigheden zijn
veranderd en aangepast en dit moet júist ook een «leercurve» zijn om ons
als land voor te (kunnen) bereiden op een volgende pandemie. Daarbij
moeten ook onafhankelijke wetenschappers en journalisten de
mogelijkheid hebben om deze informatie op hun merites te beoordelen en
daarover te publiceren. Onderschrijft de Minister dit standpunt?
Genoemde leden denken dat de Minister wat (voorzichtige) stappen heeft
gezet ter verbetering van openheid en openbaarheid van bestuur, maar
deze leden zien toch ook nog een aantal stevige tekortkomingen en wat

5

van de oude terugtrekkende bewegingen van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Daarom zeggen deze leden nogmaals en met
het ACOI: Openbaarheid voor een ieder is de norm, en uitzonderingsgronden dienen spaarzaam te worden toegepast. Openbare verantwoording bevordert (immers) integriteit!
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de beleidsreactie
op het advies van het ACOI over de afhandeling van Woo-verzoeken door
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Zij hebben hier nog
een aantal vragen en opmerkingen over. Deze leden lezen in het advies
van het ACOI dat «vertrouwelijke inzage in een beperkte selectie van de
geweigerde documenten [...] [uitwees] dat een deel in aanmerking had
moeten komen voor geanonimiseerde of gedeeltelijke openbaarmaking».
Hoe reageert de Minister op deze stelling? Wat zegt dit over de wijze
waarop het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bepaalt of
documenten kunnen worden geopenbaard? Heeft deze constatering van
het ACOI geleid tot wijzigingen in het beoordelingsproces, zodat dit bij
andere Woo-verzoeken niet weer gebeurt?
De leden van de SP-fractie constateren dat de kritiek van het ACOI op de
aangepaste werkwijze van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport zeer fors is: «Het Adviescollege meent dat de werkwijze de
controlerende functie van de journalistiek belemmert en dat ook de
toegang tot overheidsinformatie voor eenieder in het gedrang is». Zij
lezen daarnaast dat het ACOI «het liefst [zou] zien dat VWS alsnog de
resterende verzoeken individueel afhandelt en daarvoor overleg zoekt met
de verzoekers». Hoe reageert de Minister op deze forse uitspraken van het
adviescollege? Is dit voor het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport reden om bij toekomstige vergelijkbare situaties niet meer te
werken met een dergelijke aangepaste werkwijze?
Het ACOI gaf het advies «Ga alsnog in overleg met de journalistieke
beroepsgroep en pas uw werkwijze aan zodat journalisten hun functie
weer kunnen vervullen». De leden van de SP-fractie vragen wat precies
gebeurt bij het ministerie om deze aanbeveling uit te voeren. Het ACOI gaf
daarnaast het advies «Maak meer informatie openbaar door de i-grond
spaarzaam toe te passen». Deze leden vragen wat precies gebeurt bij het
ministerie om deze aanbeveling uit te voeren. Het ACOI gaf ten slotte het
advies «Wees maximaal transparant over motieven voor vertrouwelijkheid». Genoemde leden vragen wat precies gebeurt bij het ministerie
om deze aanbeveling uit te voeren.
De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre de achterstand van het
behandelen van Woo-verzoeken inmiddels is afgenomen. Hoe lang was de
wachttijd tussen het indienen van een Woo / Wet openbaarheid van
bestuur (Wob)-verzoek en de afhandeling hiervan op het hoogtepunt en
hoe lang is dit momenteel? Genoemde leden vragen de Minister wanneer
hij verwacht dat het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zal
kunnen voldoen aan de eisen van de Woo.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse de beleidsreactie op
het advies van het ACOI gelezen. Dit roept wel enkele vragen op. Zij lezen
dat het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wil gaan werken
met vertrouwelijke inzage van documenten als er een vertrouwensband is
tussen partijen. Hoe definieert de Minister een vertrouwensband? Hoe wil
de Minister op een eerlijke manier omgaan met de inzet van de vertrou-

6

welijke inzage? Kan de Minister specifiek ingaan op de toepassing van de
i-grond met als uitgangspunt «openbaar tenzij»? Wordt dit uitgangspunt
nu voldoende toegepast door het Minister en waar blijkt dat uit, gezien het
advies van het ACOI?
Vragen en opmerkingen van de leden van de Groep Van Haga
De leden van de Groep Van Haga hebben met verbazing kennisgenomen
van de brief van de Minister met betrekking tot het advies van het ACOI
over de afhandeling van Woo-verzoeken door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en zij hebben nog een aantal vragen. Deze
leden valt het op dat de Minister in zijn reactie aangeeft dat «de teller op
ruim 400 verzoeken staat sinds de coronacrisis» en merken op dat dit wat
hen betreft geen exorbitant hoog aantal is. Zelfs met alle uitdagingen en
problemen die de Minister meldt, moet het toch mogelijk zijn om deze
verzoeken voortvarend en in volledigheid af te handelen? Vindt de
Minister niet dat informatieverzoeken over wat de grootste crisis sinds de
Tweede Wereldoorlog is geweest de allerhoogste prioriteit moet hebben
binnen het ministerie, dat in deze crisis een cruciale en leidende rol heeft
gespeeld bij het maken en uitvoeren van beleid met betrekking tot deze
crisis?
Kan de Minister uitleggen waarom hij blijft vasthouden aan de zogeheten
«gefaseerde aanpak», terwijl het inmiddels duidelijk is dat het hierdoor
voor journalisten en parlementariërs vrijwel onmogelijk is om de
vrijgegeven informatie adequaat te kunnen duiden, beoordelen en
toetsen? Waarom klaagt de Minister bij de beantwoording van Kamervragen en berichtgeving in de (sociale) media op basis van vrijgegeven
Wob/Woo-documentatie steevast over de «verkeerde context» waarin
deze informatie wordt gepubliceerd door derden, terwijl zijn ministerie er
door de afhandelingsstrategie van informatieverzoeken eigenhandig voor
zorgt dat duiding van deze vrijgegeven informatie bijzonder ingewikkeld
is? Waarom kan het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de
opgevraagde informatie niet chronologisch en in de context behorend bij
het betreffende Wob/Woo-verzoek verstrekken? Vindt de Minister niet dat
deze aanpak zorgt voor verstoring van democratisch proces en de
controlerende taak van de Kamer en de journalistiek bovendien frustreert?
De leden van de Groep Van Haga vinden het verwonderlijk dat de Minister
in zijn brief aangeeft dat de adviezen die het ACOI geeft en die bovendien
gestoeld zijn op de wettelijke grondslag van de Woo, «naar zijn mening»
niet opgevolgd kunnen worden, onder andere omdat deze de zorgvuldigheid van de Woo zouden aantasten. Hoe kan het dat inmiddels
meerdere partijen, rechters en staatsrechtelijk deskundigen de Minister
hebben gewezen op de bepalingen in de Woo en hebben geoordeeld dat
de manier van handelen van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport juist tegengesteld is aan wat de Woo voorschrijft, maar dat de
Minister ervoor kiest om de wet vrij en naar eigen inzicht te interpreteren?
Kortom: waarom overtreedt de Minister bewust, actief en stelselmatig de
wet?
Genoemde leden hebben de Minister herhaaldelijk gevraagd om te
concretiseren welk «belang van de Staat» in het geding komt door het
vrijgeven van informatie over de coronacrisis waar middels
Woo-verzoeken om wordt gevraagd. Waarom weigert de Minister te
verklaren op welke manier het verschaffen van transparantie over het
coronabeleid en de keuzes die zijn gemaakt een risico vormt voor het
belang en goed functioneren van de Nederlandse Staat? Waarom geeft de
Minister geen gehoor aan de vele deskundigen die aangeven dat hij de
verschoningsgronden van de Woo helemaal niet (meer) mag inzetten?

7

Indien hij vindt dat hij van deze verschoningsgronden wel gebruik kan
maken, omdat «vertrouwelijkheid voor langere tijd noodzakelijk is», zoals
hij beweert, welke (juridische) onderbouwing en rechtvaardiging heeft hij
hier dan voor nu de coronacrisis voorbij is en er dus geen sprake meer is
van een noodsituatie, anders dan het slechts noemen van de verschoningsgrond zonder verantwoording daarvoor? Als wij ervan uitgaan dat
het kabinet en het OMT altijd naar eer en geweten hebben gehandeld,
zelfs als er «controversiële standpunten» en dusdanige gesprekken zijn
geweest en de (epidemiologische, grondwettelijke, maatschappelijke,
economische) informatie, overwegingen en grondslagen waarop het
coronabeleid gebaseerd was logisch te onderbouwen zijn en de communicatie daarover van het kabinet met, tussen en door andere adviserende en
beslissingsbevoegde gremia ook daarop gebaseerd was, is er toch geen
reden om deze informatie geheim te houden, aangezien hieraan sluitende
en zuivere duiding kan worden gegeven en verantwoording over kan
worden afgelegd? De leden van de Groep Van Haga willen graag van de
Minister weten wanneer hij met de in zijn brief aangekondigde «nadere
motivatie» van de i-gronden zal komen en wat deze dan behelst.
Voorts willen de leden van de Groep Van Haga graag een uitleg van de
Minister over zijn directe en intensieve betrokkenheid bij het afhandelen
van Wob/Woo-verzoeken met betrekking tot de coronacrisis. Uit documentatie naar aanleiding van een Woo-verzoek van de Groep Van Haga blijkt
duidelijk dat zowel de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, als
de Minister voor Langdurige Zorg en Sport, bij de afhandelingsstrategie
en woordvoeringslijn over dit verzoek nauw betrokken zijn. Kan de
Minister uitleggen wat hiervan de reden is? Is het gebruikelijk dat
bewindspersonen zich op een dusdanig intensieve wijze persoonlijk
bezighouden met Woo-verzoeken, of gebeurt dat alleen bij verzoeken die
betrekking hebben op de coronacrisis en/of bepaalde verzoekers? Waarom
ontbreken de gevraagde chat- en sms-berichten betreffende het
onderwerp van het Woo-verzoek geheel? Zijn deze berichten er in het
geheel niet en betekent dat dus dat de Ministers en/of hun ambtenaren
en/of het OMT en/of andere gremia nooit sms- en/of app-contact hebben
gehad met betrekking tot de «onbedoeld en ongewild» bewaarde
OMT-opnames waar in het Woo-verzoek om gevraagd wordt? Hebben de
Ministers over deze opnames en het Woo-verzoek weleens contact
(gehad) met (oud)OMT-leden en zo ja, op welke manier? Kan de Minister
verklaren waarom uit de opgeleverde documentatie blijkt dat het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zich bij de afhandeling
van het Woo-verzoek van de Groep Van Haga voornamelijk bezig lijkt te
houden met het proces van afhandeling en het de-escaleren van situaties
(in de media) die mogelijk nadelig kunnen uitpakken voor het ministerie
en/of van het kabinet en niet met de inhoud van het Woo-verzoek? Hoe
reflecteert de Minister op zijn eigen onafhankelijkheid in deze kwestie,
daar hij zelf op enig moment deel uitmaakte van het OMT? Vindt hij niet
dat het beter zou zijn als hij zich niet bemoeide met het afhandelen van
corona-Woo-verzoeken en dat het wellicht zelfs beter zou zijn als de
afhandeling van dergelijke verzoeken in zijn geheel zou worden belegd bij
een ander ministerie, bijvoorbeeld het Ministerie van Justitie en
Veiligheid, teneinde elke (schijn van) belangenverstrengeling te
voorkomen?
Kan de Minister ook uitleggen waarom hij een advies van een commissie
die door het kabinet zelf nog maar kort geleden in het leven is geroepen,
juist met als doel meer openheid en transparantie van bestuur te
bewerkstelligen, in de wind slaat en daarvoor bovendien geen logische
onderbouwing biedt? Is het ACOI dan slechts een symbolisch en
beeldvormend orgaan? Indien dat niet het geval is, kan de Minister dan
aangeven wanneer het oordeel en de adviezen van dit orgaan door het

8

kabinet wel ter harte worden genomen en daaraan opvolging wordt
gegeven? Welke criteria worden daarvoor dan gehanteerd en bestaat er
een concreet en gefundeerd afwegingskader?
Kan de Minister de volgende passage uit zijn brief nader verklaren:
«Artikel 2.4, vijfde lid, van de Woo is opgenomen ter voorkoming van
desinformatie in situaties waarin overheidsorganen willens en wetens
minder betrouwbare informatie naar buiten brengen als ware deze juist en
volledig. Deze bepaling is derhalve niet geschreven om stukken openbaar
te maken die op grond van weigeringsgronden in de Woo vertrouwelijke
behandeling rechtvaardigen. Het Secretaris Generaal / plv. Secretaris
Generaal Programmadirectie Openbaarheid Team F Kenmerk 35984731048681-PDO Pagina 5 van 1 bieden van dergelijke contextinformatie past
enkel in uitzonderingssituaties»?
Moeten genoemde leden hieruit nu concluderen dat de overheid dus
«willens en wetens minder betrouwbare informatie naar buiten kan
brengen als ware deze juist en volledig», maar dat deze informatie niet
gecontroleerd en getoetst hoeft te worden als daartoe een informatieverzoek wordt gedaan, op basis van de wet? De overheid kan hiermee dus
altijd alle «minder betrouwbare» informatie die is gecommuniceerd als
waarheid een «vertrouwelijke behandeling» toebedelen en kan daarmee
dus waarheidsvinding, effectuering, controle en evaluatie blokkeren. Kan
de Minister uitleggen waarom hij dit geoorloofd vindt en hoe hij dat rijmt
met de volgens het kabinet «ontwrichtende rol van desinformatie in onze
samenleving»?
Ook willen de leden van de Groep Van Haga graag van de Minister weten
waarom hij cruciale epidemiologische informatie bewust buiten het bereik
van de Woo houdt, bijvoorbeeld door deze informatie onder te brengen bij
privaatrechtelijke organisaties en/of het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS) (waarmee deze informatie dus onder de Wet CBS komt te vallen),
door niet-privacygevoelige informatie te koppen aan wel-privacygevoelige
informatie, waardoor deze informatie niet geopenbaard hoeft te worden
en door de Europese transparantierichtlijnen niet op te volgen.
Afrondend willen deze leden graag een antwoord en reflectie van de
Minister op de volgende vraag: vindt de Minister niet dat door het
weigeren van transparantie en openheid van bestuur het door de Minister
zo belangrijk geachte «belang van de Staat» juist ernstig in gevaar komt,
aangezien het vertrouwen in de politiek hierdoor zienderogen afneemt en
dat zorgt voor groeiende maatschappelijke onrust en polarisatie?
Vragen en opmerkingen van het lid Omtzigt
Het lid Omtzigt heeft met verbazing de reactie van de Minister gelezen
naar aanleiding van het advies van het ACOI. Dit advies is uitgebracht
naar aanleiding van een klacht van een journalist over de afhandeling van
Woo-verzoeken door het ministerie. Verschillende onderdelen van het
advies van het ACOI worden volgens genoemd lid door de Minister te
gemakkelijk naast zich neergelegd. Het baart het lid Omtzigt zorgen dat
een groot deel van de Wob- en Woo-verzoeken naar COVID-19 nog lang
niet zijn afgehandeld en dat naar verwachting een groot aantal nieuwe
bezwaar en beroepsprocedures komen. Daarnaast liggen er heldere
rechterlijke uitspraken. Het lid concludeert dat het uitvoeren van de
rechterlijke uitspraken over Wob- en Woo-verzoeken inzake COVID-19
geen prioriteit heeft voor de regering. Is de Minister het eens met het lid
Omtzigt dat het ministerie zichzelf niet boven de wet kan plaatsen en dat
de huidige afhandeling van verzoeken journalisten belemmert om hun
werk goed uit te kunnen voeren?

9

Het lid Omtzigt heeft een motie3 ingediend die de regering verzocht alle
uitspraken van de rechter over de opvolging van de Wob-/Woo-verzoeken
uit te voeren en binnen twee maanden te rapporteren over de uitvoering
van deze motie. Tot de grote verbazing van genoemd lid werd deze motie
verworpen door de vier regeringspartijen, die daarmee aangaven dat er
kennelijk uitzonderingen zijn wanneer de regering zich niet aan de
uitspraken van de rechter hoeft te houden.
Genoemd lid wil graag een volledig overzicht van alle rechterlijke
uitspraken over Wob/Woo-zaken die corona-gerelateerd zijn. Bij elk van
deze uitspraken wil hij graag de volgende gegevens ontvangen:
– Inhoud van het Wob-verzoek en inschatting van het Ministerie van de
werklast die daarmee gepaard gaat;
– Uitspraak van de rechter (indien openbaar met link);
– Heeft de regering de uitspraak volledig opgevolgd, gedeeltelijk
opgevolgd of niet opgevolgd? (Als gedeeltelijk: welk gedeelte)
– Dwangsom, boete: is de regering een dwangsom, boete verschuldigd
en zo ja, is die opgeëist en uitbetaald?
Genoemd lid ontvangt deze lijst graag binnen een maand.
Het ministerie heeft tot nu toe steeds geweigerd (voorbereidende)
documenten van het OMT (ook Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM)-onderzoeken) openbaar te maken. Er is sprake van een
onnavolgbare weigering van documenten met een beroep op de
bescherming van het goed functioneren van de Staat (Woo, artikel 5.1,
tweede lid onder i). Er is daarnaast een gebrekkige motivering van de
weigering van documenten op basis van de i-grond. Het lid Omtzigt
verzoekt de Minister de (actuele) werkinstructies van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport op basis waarvan bepaald wordt
wanneer een verzoeker een document (deels) geweigerd wordt of juist
wel wordt gedeeld, binnen twee weken openbaar te maken en met de
Kamer te delen.
Het lid Omtzigt vindt het onbegrijpelijk dat de Minister het advies van het
ACOI niet opvolgt om de weigering van voorbereidende documenten van
het OMT te heroverwegen, ook als het gaat om de informatie/documenten
over de werkwijze, prognoses en scenario’s. De reden waarom dit niet zou
kunnen volgens de Minister, wordt volgens het lid Omtzigt voorkomen
door persoonlijke beleidsopvattingen te anonimiseren. Er is absoluut geen
reden volgens het lid Omtzigt om voorbereidende documenten van het
OMT niet te delen, aangezien zij een essentiële rol hebben gespeeld in de
nationale crisissituatie en het kabinetsbeleid en er daarom inzicht moet
zijn in totstandkoming van adviezen/overwegingen en besluitvorming.
Genoemd lid leest dat de Minister als argument aanvoert dat het OMT
alleen goed kan functioneren, wanneer sprake is van absolute vertrouwelijkheid. Hoe reflecteert de Minister dan op het feit dat OMT-leden
regelmatig de publiciteit, journalisten en talkshows hebben opgezocht?
Hoe verenigt de Minister dit met de grond waarop hij nu weigert in het
belang van het functioneren van de Staat deze informatie openbaar te
maken? Het lid Omtzigt verzoekt de Minister dit besluit om het advies van
het ACOI niet op te volgen, te heroverwegen. Is de Minister bereid zijn
besluit te heroverwegen, tevens als het gaat om concepten (gedeeltelijk)
openbaar te maken?
Het lid Omtzigt is het met het ACOI eens dat weigering op basis van
i-grond spaarzamer moet worden toegepast. Er wordt te vaak een beroep
gedaan op uitzonderingsgronden. Genoemd lid vindt het dan ook terecht
dat de Minister aangeeft dat op de inventarislijst bij documenten die
3

Kamerstuk 25 295, nr. 2078.

10

geheel of gedeeltelijk zijn geweigerd onder toepassing van de i-grond, zo
spoedig mogelijk een verduidelijking komt te staan van deze weigering.
Het lid vraagt wanneer deze verduidelijking bij geweigerde documenten
gereed kan zijn en om deze inventarislijst met verduidelijking ook zo snel
mogelijk aan de Kamer te doen toekomen. Tevens benadrukt hij dat dit
vanzelfsprekend zou moeten zijn om motivering aan te leveren bij ieder
document die wordt geweigerd onder toepassing van de i-grond. Graag
ontvangt het lid Omtzigt een reactie hierop.
Het ACOI concludeerde dat het ministerie niet levert waar de verzoekers
om vragen, namelijk een tijdige openbaarmaking van specifiek de
informatie die voor hen van belang is. Het lid Omtzigt leest dat informatie
wordt geleverd op moeilijk te doorgronden wijze. Er wordt veel meer
informatie verstrekt dan gevraagd en dit gebeurt ook nog in stukjes via
moeilijk te doorgronden opeenvolgende deelbesluiten. Is de Minister het
met het genoemde lid eens dat dit het werk van journalisten bemoeilijkt?
Herkent de Minister deze werkwijze hoe documenten worden aangeleverd
vanuit het ministerie en wat wordt precies gedaan om te voorkomen dat
deze werkwijze zich voortzet?
Tot slot ontvangt het lid Omtzigt binnen een week nog graag een reactie
naar aanleiding van de toezegging van de Minister, inmiddels twee
maanden geleden, om de directeur van het RIVM te vragen om informatie
te verstrekken over de vraag of de wijzigingen in het conceptadvies van
het OMT-advies gedragen worden door het conceptverslag en het verslag
van de vergadering van 14 april 2020, mogelijk na raadpleging van de
personen die deelgenomen hebben aan de vergadering van 14 april.
II. Reactie van de Minister

11