Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 138

Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering in verband met
vereenvoudiging en digitalisering van het
procesrecht in hoger beroep en cassatie

Nr. 5 HERDRUK1

VERSLAG
Vastgesteld 21 april 2015
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
I.

II.

ALGEMEEN
1. Inleiding
2. Wijzigingen in civielrechtelijke appelrechtspraak
3. Digitalisering van appel- en cassatierechtspraak
4. Adviezen
5. Financiële gevolgen en administratieve lasten
wetsvoorstel
ARTIKELEN

blz.
1
1
3
5
5
7
10

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering in verband met vereenvoudiging en digitalisering van het
procesrecht in hoger beroep en cassatie (hierna: het wetsvoorstel). Zij
constateren dat dit wetsvoorstel voortbouwt op het wetsvoorstel dat
enkele maanden geleden naar de Tweede Kamer is gezonden, te weten
het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in verband met vereenvou-

1

kst-34138-5-n1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Eerder abusievelijk gedrukt onder Kamerstuk 34 138, nr. 6 wat hiermee komt te vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 138, nr. 5

1

diging en digitalisering van het procesrecht (Kamerstuk 34 059). Zij
hebben nog enkele aanvullende vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel strekt tot uitvoering van het
regeerakkoord en is een vervolg op het wetsvoorstel tot wijziging van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in verband met vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht. Het wetsvoorstel kan in grote lijnen de goedkeuring van
voornoemde leden wegdragen. Desondanks hebben zij nog enkele vragen
en opmerkingen ter verduidelijking van het wetsvoorstel.
Dit voorstel van wet digitaliseert en vereenvoudigt het burgerlijk
procesrecht met dien verstande dat de wijziging van de procedure in
cassatie is beperkt, gelet op de wens om de eigen aard van die procedure
te behouden. Kan de regering nader ingaan op die wens? Wie heeft deze
wens uitgesproken en op welke gronden is ingegaan op die wens om de
eigen aard van die procedure te behouden?
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Zij begrijpen dat partijen drie maanden de tijd hebben om hoger beroep in
te stellen. Hoe staat deze termijn in verhouding tot bijvoorbeeld de
initiatiefwetsvoorstellen met betrekking tot het bevorderen van mediation
(Kamerstukken 33 722, 33 723, 33 727)? Is drie maanden lang genoeg om
te bekijken of mediation dan wel schikken niet alsnog zinvol is om te
voorkomen dat er griffierechten moeten worden betaald? Dit sluit ook aan
bij de vraag van de Raad voor de rechtspraak (Rvdr), die pleit voor
teruggave van griffierechten of het verlengen van de termijn om hoger
beroep in te dienen. Teruggave twee derde van de griffierechten wordt
mogelijk. Deze leden vragen echter of drie maanden lang genoeg is om te
bekijken of ook voorkomen kan worden dat er griffierecht betaalt dient te
worden. Het treffen van een schikking of het volgen van een mediationtraject kan meer tijd kosten. Partijen worden dan genoodzaakt voor de
zekerheid alvast hoger beroep aan te tekenen. Dit kan niet alleen partijen
onnodig geld kosten, maar ook de rechtspraak aangezien er wel de nodige
administratiekosten aan vast zitten. Graag ontvangen zij hierop een
reactie.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van onderhavig wetsvoorstel. Zij zijn van mening dat digitalisering en
modernisering in de rechtspraak geen doel op zich zou moeten zijn maar
beoordelen onderhavig wetsvoorstel op haar concrete bijdrage om de
rechtspraak efficiënter, dat wil zeggen sneller, duidelijker en goedkoper, te
organiseren. Ten aanzien van onderhavig wetsvoorstel en daarmee
samenhangend ook ten aanzien van het wetsvoorstel tot wijziging van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in verband met vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht hebben deze leden wel hun vraagtekens bij de totstandkoming van
het KEI-project, de financiering daarvan in combinatie met de opgelegde
taakstellingen bij de rechtspraak en de (on)voorziene gevolgen van de
implementatie van KEI op de werkdruk en prestatieafspraken van en met
de gerechten. Naar aanleiding van de opmerkingen daaromtrent in
onderhavig wetsvoorstel, alsmede naar aanleiding van de nota naar
aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel tot wijziging van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in verband met vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht, hebben deze leden nog enkele vragen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van onderhavig
wetsvoorstel dat voortbouwt op het eerder ingediende voorstel dat
betrekking heeft op procedures in eerste aanleg, het voorstel tot wijziging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 138, nr. 5

2

van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet
bestuursrecht in verband met vereenvoudiging en digitalisering van het
procesrecht.Zij hebben hierbij nog enkele vragen.
Voornoemde leden lezen dat na de start van KEI vijf bijeenkomsten met
deskundigen zijn georganiseerd. Is er voor bovengenoemd wetsvoorstel
in het bijzonder samengewerkt met onafhankelijke professionals in de
ICT-sector? Zo nee, waarom niet?
2. Wijzigingen in civielrechtelijke appelrechtspraak
De procesinleiding in hoger beroep
De leden van de VVD-fractie merken op dat het wetsvoorstel enkel
betrekking heeft op de civiele procedure in hoger beroep en cassatie. Het
vorige wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in verband met
vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht ging over de
civielrechtelijke en bestuursrechtelijke procedure in eerste aanleg. Dat
voorstel is enkele maanden geleden naar de Kamer gestuurd. Waarom is
er niet voor gekozen alles in één groot wetsvoorstel te behandelen? Deze
leden begrijpen dat er nog enkele kleine aanpassingen nodig zijn voor de
procedure in cassatie, maar die worden in de invoeringswet meegenomen. Mogen de aan het woord zijnde leden alvast een overzicht welke
aanpassingen dit zullen zijn? Waarom zijn die niet in het onderhavige
wetsvoorstel meegenomen?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat op de comparitiezitting
ruimte is om nadere afspraken te maken tussen partijen, de rechter kan
verwijzen naar mediation en is er ruimte voor het (alsnog) aangaan van
een schikking. Op deze manier kan mogelijk tijdig, in ieder geval nog voor
de zaak naar de rol wordt verwezen het geschil worden opgelost. Hoe
groot acht de regering de kans dat door middel van mediation de zaak
alsnog wordt geschikt of opgelost? Op basis waarvan wordt deze
inschatting gemaakt?
De leden van de CDA-fractie hebben nog enkele vragen aan de regering
ten aanzien van haar keuze om de comparitiemogelijkheden te behouden
en (dientengevolge) niet te verplichten dat alle gronden onmiddellijk in de
procesinleiding opgenomen dienen te worden. Door de Adviescommissie
voor Burgerlijk Procesrecht is aangegeven dat er signalen zijn die
inhouden dat de kans op een schikking bij een comparitie na aanbrengen
kleiner is als de grieven in de dagvaarding zijn opgenomen. Deze leden
vragen de regering hier nader op in te gaan. (Her)kent zij deze signalen en
deelt zij deze analyse? Betekent de comparitie altijd een versnelling en
optimalisering van de procedure in hoger beroep of kan zij ook als
vertragingstechniek door partijen worden gebruikt en zou het opnemen
van gronden in de procesinleiding in dat kader geen uitkomst bieden? De
aan het woord zijnde leden merkten echter ook op dat de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) heeft aangegeven dat het houden
van comparities bij een aantal hoven leidt in een beduidend aantal
gevallen tot beëindigen van het geschil. Herkent de regering ook dit
signaal en kan zij dit nader (cijfermatig) onderbouwen?
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering heeft overwogen de
oproepingstermijn te verkorten, in plaats van deze evenals in eerste
aanleg, te stellen op maximaal zes maanden in plaats van de eerder
voorgestelde zes weken. Hoe verhoudt de deze langere ruimte voor
schikkingsonderhandelingen zich tot de beoogde versnelling in het
proces? Voornoemde leden vragen ook of deze langere termijn niet als
vertragingstechniek door partijen zal worden gebruikt. Zij vragen ook in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 138, nr. 5

3

hoeverre andere partijen dan de Nederlandse Orde van Advocaten
(NOvA), zoals de rechtspraak zelf, voorstander zijn van deze voorgestelde
oproepingstermijn. Ook vragen zij hoe deze termijn tot stand is gekomen
en waarom bijvoorbeeld niet is gekozen voor bijvoorbeeld drie maanden
of korter.
Mondelinge behandeling
De leden van de SP-fractie constateren dat er een mondelinge behandeling wordt gehouden indien de rechter daartoe aanleiding ziet. Betekent
dit dat er in principe geen mondelinge behandeling plaatsvindt, behalve
als de rechter daartoe aanleiding ziet of partijen hierom vragen? Wanneer
kan er aanleiding zijn voor een rechter om hiertoe over te gaan?
Mondelinge uitspraak
De leden van de PvdA-fractie merken op dat enkele adviesorganen de
aandacht hebben gevestigd op de noodzaak om toch een uitgeschreven
arrest op te stellen in die gevallen dat hoger beroep openstaat. De
regering houdt vast aan het uitgangspunt dat bij tussenvonnissen en bij
eenvoudige zaken een mondelinge uitspraak kan volstaan. Deze leden
begrijpen dat in het kader van dit wetsvoorstel een mondelinge uitspraak
de eenvoud van het procesrecht ten goede komt, maar kunnen zich ook
vinden in de zorgen die de Adviescommissie voor burgerlijk procesrecht,
de NOvA en de Rvdr uiten. Volgens de regering zal prudent om worden
gegaan met de mogelijkheid om mondeling uitspraak te doen. Welke
richtlijn geeft de regering de rechtspraak mee om inderdaad prudent om
te gaan met de mogelijkheid om mondeling uitspraak te doen? Kunnen
partijen een uitgeschreven arrest verzoeken als zij daar behoefte aan
hebben? Zo ja, op basis waarvan kan dat? Zo nee, waarom wordt die
mogelijkheid niet opgehouden? Graag ontvangen zij hierop een nadere
uitleg.
De leden van de SP-fractie vragen een duidelijke uiteenzetting waarin
wordt aangegeven of en wat onderhavig wetsvoorstel wijzigt aan de
huidige praktijk van de mogelijkheid om mondeling uitspraak te doen.
Begrijpen deze leden nu goed dat er in principe geen mondelinge
uitspraak plaatsvindt, behalve als de zaak zich ervoor leent en in het
belang van partijen is? Zo nee, waarom niet? Wat kan een reden zijn voor
een rechter om wel tot mondelinge uitspraak over te gaan? Hoe lang
duurt het voordat deze uitspraak in een proces-verbaal is vastgelegd?
Voornoemde leden wijzen hierbij op de kritiek van de NOvA, namelijk dat
deze vreest dat de tekst van de mondelinge uitspraak te laat wordt
aangeleverd, zodat cassatie niet meer mogelijk is. Kan de regering daarop
reageren?
Regievoering door de rechter
De leden van de CDA-fractie zijn content met de voorgestelde regierol
voor de rechter. Zij vragen wel of het optreden van de rechter hem niet
vatbaarder zal maken voor een toenemend beklag door de procespartijen
over deze gewijzigde rol.
Termijnen
De leden van de PvdA-fractie merken op dat evenals in eerste aanleg de
eiser griffierecht is verschuldigd bij het aanhangig maken van een zaak.
Deze leden lezen in de memorie van toelichting dat de regering overweegt
in de invoeringswet een terugbetalingsregeling in te voeren waardoor het
mogelijk is de griffierechten deels terug te krijgen. Dit zou voor zowel voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 138, nr. 5

4

zaken in eerste aanleg als de hoge beroepzaken zijn. Het criterium dat de
regering hanteert is dat terugbetaling mogelijk is als de wederpartij nog
niet in de procedure is verschenen. Voornoemde leden vragen of het niet
meer voor de hand ligt om de terugbetalingsregeling te koppelen aan de
welwillendheid van de partijen om er gezamenlijk uit te komen. Deze
leden denken dan aan het moment dat tijdens de comparitiezitting de
rechter verwijst naar mediation. Als mediation een schikking of een
oplossing van het geschil tot gevolg heeft kan men stellen dat een
volgende zitting niet meer nodig is en daardoor het terugbetalen van een
deel van de griffierechten gerechtvaardigd is. Kan de regering hierop
reageren? Kan de regering tevens aangeven in hoeverre het terugbetalen
van (een deel van) de griffierechten een gunstig effect zullen hebben op
de partijen om er gezamenlijk uit te komen? Kan de regering het antwoord
toelichten?
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering nog mogelijkheden ziet
om bepaalde termijnen verder te verkorten, gelet op de beoogde
versnelling van de procedures. In het bijzonder vragen zij of de termijn
waarbinnen proceshandelingen moeten worden verricht voordat tot
verval instantie kan worden overgaan (53 weken), niet beperkt kan worden
teneinde procespartijen (meer dan thans het geval is) aan te sporen de
zaak sneller af te ronden.
3. Digitalisering van appel- en cassatierechtspraak
De leden van de PVV-fractie merken op dat digitalisering van het
procesrecht aanpassing van de ICT-systemen binnen de rechterlijke macht
betekent. Welke maatregelen zijn met betrekking tot bovengenoemd
wetsvoorstel genomen om mogelijke schendingen en of problemen met
de privacy te voorkomen? Welke maatregelen zijn genomen om mogelijke
fraude te voorkomen?
Is bij dit wetsvoorstel ook rekening gehouden met partijen die in eerste
aanleg niet digitaal (dus niet via een zogenoemde «procesinleiding»)
hebben geprocedeerd? Zo ja, op welke wijze?
Waarom is er in het wetsvoorstel geen aparte regeling opgenomen voor
deze groep om het oproepingsbericht op een andere wijze kenbaar te
maken?
Is ook rekening gehouden met partijen die niet alleen nu, maar ook in de
toekomst uitsluitend via papieren stukken willen blijven procederen? Zo
nee, waarom niet?
4. Adviezen
De leden van de VVD-fractie merken op dat de NOvA voorstander is van
KEI, maar wel voor een pas op de plaats pleit. De tijdsplanning zou te krap
zijn, het budget te conservatief en de gebruikers worden te beperkt
betrokken bij het project. Vooral voor dit laatste punt hebben deze leden
eerder aandacht gevraagd. Tevens verwijst de NOvA naar de uitkomsten
van de commissie-Elias naar ICT-projecten bij de overheid. De aan het
woord zijnde leden zijn van mening dat het draagvlak van de advocatuur
van groot belang is voor het welslagen van de digitaliseringsslag. Zou de
regering daarom uitgebreid kunnen ingaan op deze oproepen en
waarschuwingen van de NOvA?
De leden van de PvdA-fractie hebben zorgen over de uitwerking van dit
wetsvoorstel in de praktijk. Enkele organisaties hebben aandacht
gevraagd voor het moment van de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
en andere wetsvoorstellen die de digitalisering van de rechtspraak
regelen. Zowel de Hoge Raad als de Adviescommissie Burgerlijk
Procesrecht merken op dat de inwerkingtreding van de wet niet kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 138, nr. 5

5

plaatsvinden voordat de benodigde techniek gereed en operationeel is. Dit
lijkt evident, maar de regering reageert niet op deze opmerkingen. Zou de
regering nu alsnog in willen gaan op het moment van inwerkingtreding
van deze wet, wat dat in het kader van dit wetsvoorstel betekent voor de
gerechtshoven en in hoeverre zij ook daadwerkelijk digitaal zullen gaan
werken en niet overgaan tot het uitprinten van de digitaal aangeleverde
documenten, zoals de aan het woord zijnde leden hebben vernomen.
De leden van de SP-fractie hebben een vraag over de kritiek van de NOvA
op de herijking van de termijnen in hoger beroep en in civiele zaken.
Volgens de NOvA bestaat hier in de praktijk namelijk geen behoefte aan.
Kan de regering daarop reageren?
De leden van de CDA-fractie merken op dat de regering heeft aangegeven
onderhavig wetsvoorstel niet te benutten om onderwerpen als het
bewijsrecht, de devolutieve werking en het appelprocesrecht en het
grievenstelsel aan te passen, echter dat zij wel het standpunt van de
NOvA deelt dat het bewijsrecht moet worden bezien. Deze leden vragen of
de regering dit laatste kan toelichten.
Voornoemde leden vragen of de regering nog enige helderheid kan
verschaffen over de hoogte van het omzetverlies dat de gerechtsdeurwaardersbranche verwacht te lijden als gevolg van onderhavig
wetsvoorstel en het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in
verband met vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht. De
regering bestrijdt in de nota naar aanleiding van het verslag bij dat
wetsvoorstel de verwachting van de KBvG dat dit circa 9 miljoen euro zal
bedragen en geeft aan dat naar verwachting in ongeveer 10 procent van
de gevallen geen betekening meer zal plaatsvinden. Op die laatste
verwachting voortbordurend vragen deze leden hoeveel de geschatte
omzetdaling dan wel zal bedragen voor de gerechtsdeurwaardersbranche.
De regering geeft aan niet te willen overgaan tot het instelling van een
oproepingsbericht in hoger beroep via de digitale omgeving «MijnZaak».
De leden van de CDA-fractie vragen wat er op tegen zou zijn om dit niet
als uitgangspunt te hanteren maar deze mogelijkheid te benutten, naast
de bezorging via een informele bezorging of formele betekening. Immers
hebben betrokkenen via «MijnZaak» toegang tot alle stukken in het
dossier en wordt bijvoorbeeld ook het doen van afstand van instantie
opgenomen in deze omgeving. Graag vernemen deze leden waarom een
oproepingsbericht niet ook via «MijnZaak» kan verschijnen aan de
betrokkene, zeker niet wanneer middels een e-mailnotificatie in deze
omgeving betrokkene (direct) op de hoogte zou kunnen worden gesteld
van de ontvangst van een oproepingsbericht. Deze leden vernemen
overigens graag of deze laatste technische voorziening al is – of nog zal
worden – ingebouwd in «MijnZaak».
De leden van de CDA-fractie vragen of de reactie van de regering op de
opmerking van de NVvR over de inzending van het gehele procesdossier,
anders is indien (bepaald is dat) niet digitaal geprocedeerd wordt in het
hoger beroep of cassatie.
De aan het woord zijnde leden vragen de regering inhoudelijk te reageren
op het opgeworpen punt in de consultatie ten aanzien van het voorkomen
dat een verweerder in hoger beroep verstek kan laten gaan om vervolgens
na de inhoudelijke behandeling van de zaak alsnog in verzet te komen,
zodat een tweede behandeling nodig is. Is de regering van mening dat,
ook al is niet gebleken dat dit zich op grote schaal voordoet, wel problematisch is en kan zij aangeven hoe dit in de huidige praktijk alsmede in de
toekomst kan worden voorkomen? Wil zij ook bij de ketenpartners
inventariseren of deze signalen herkend worden? Graag vernemen deze
leden hierop een reactie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 138, nr. 5

6

5. Financiële gevolgen en administratieve lasten wetsvoorstel
Zoals de leden van de VVD-fractie al eerder hebben aangegeven, zijn zij
groot voorstander van een digitaliseringsslag bij de rechtspraak. De Rvdr
investeert in de ICT van de gerechten, zodat iedereen voorbereid is op de
komende veranderingen. De Rvdr rapporteert halfjaarlijks over deze
investeringen. In de meest recente rapportage staat een bedrag van
29 miljoen euro vermeld. Eind 2014 volgt een validatie hiervan. Begrijpen
voornoemde leden het goed dat uit deze validatie is gebleken dat de
kosten zijn gestegen tot 79 mln. euro? Begrijpen zij het voorts goed dat de
geschatte kosten al eerder zijn gestegen, namelijk van 7 miljoen euro in
juli 2012 tot 29 miljoen euro in maart 2013? Hoe is dit mogelijk? Waarom
is dit niet vermeld in de memorie van toelichting, terwijl deze op
22 januari 2015 (dus later dan eind 2014) naar de Kamer is gestuurd?
Recent is tijdens het algemeen overleg in de Tweede Kamer over de
rechtspraak op 1 april 2015 door de Minister van Veiligheid en Justitie een
nadere uitleg gegeven over de kosten van het KEI-project.Kan de regering
ten behoeve van de behandeling van onderhavig wetsvoorstel ook in dit
kader een nadere duiding geven van de kosten en de externe berichten
dat het zelfs 140 miljoen euro duurder zal uitvallen dan verwacht? Hoe ziet
de regering deze overschrijding in relatie tot de aanbevelingen van de
commissie-Elias?
De leden van de SP-fractie wijzen erop dat inmiddels bekend is geworden
dat er meer geld nodig is om KEI te realiseren. Op dit moment staat op het
ICT Dashboard een bedrag van 79 miljoen euro vermeld, in plaats van de
in de memorie van toelichting genoemde 29 miljoen euro. Ook klopt het
niet dat de efficiencyvoordelen vanaf 2016 worden verwacht, maar pas
vanaf 2018, zoals aangegeven in de business case van KEI (https://
www.rechtspraak.nl/Organisatie/Raad-Voor-De-Rechtspraak/Nieuws/
Pages/Kosten-en-baten-van-modernisering-rechtspraak-becijferd.aspx).
Graag ontvangen deze leden hierop een reactie van de regering met
daarbij de verwachte gevolgen voor de begroting van de Rvdr, de
rijksbegroting en de gevolgen voor de (kwaliteit van de) rechtspraak en de
uitvoering van het project KEI.
Voornoemde leden lezen dat over de prijzen voor de periode 2017–2019
begin 2016 een nieuwe afspraak wordt gemaakt met de Rvdr. Wordt
hierbij de kostenstijging van KEI meegenomen en dus bekeken in
hoeverre de rechtspraak hierin gecompenseerd kan worden, zodat de
digitalisering goed kan worden doorgezet?
De aan het woord zijnde leden hebben vernomen dat er op dit moment
geen geld meer is voor digitale zittingszalen. Klopt dit? Zo ja, hoe komt
dat? Zo nee, waarom niet? Klopt het ook dat het geld dat daarvoor
gereserveerd was gebruikt moet worden om tekorten op de begroting van
de rechtspraak aan te vullen? Zo nee, waarom niet? Kan er een stand van
zaken worden gegeven over de voortgang van de digitalisering?
De leden van de CDA-fractie merken op dat door de regering is aangegeven dat ten aanzien van het digitale systeem voor gegevensverwerking
veel aandacht is voor de beveiliging. In de nota naar aanleiding van het
verslag bij het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in verband met
vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht geeft de regering
aan dat downloads van stukken door medewerkers van een gerecht
worden gelogd. Deze leden vragen door wie dat loggen plaatsvindt en wat
de frequentie daarvan is. Ook vragen zij welke onafhankelijke derde partij
audits en beveiligingstesten zal uitvoeren ten aanzien van het digitale
systeem en of deze externe partij ook over voldoende ervaring en
expertise beschikt met betrekking tot het testen van digitale overheidssystemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 138, nr. 5

7

Voornoemde leden merken op dat de regering in de nota naar aanleiding
van het verslag bij het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in
verband met vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht geeft
aangegeven dat het oorspronkelijk lastig was om vertegenwoordigers van
alle ketenpartijen te vinden die bereid waren tijd te steken in de ontwikkeling van het digitale systeem. Voornoemde leden vragen naar de
achtergrond hiervan en meer specifiek bij welke ketenpartijen hiertoe
problemen bestonden.
Deze leden constateren dat de regering stelt dat zzp’ers alsnog op papier
mogen procederen maar dat deze uitzondering niet geldt voor «kleine»
rechtspersonen. Kan de regering aangeven of zij deze duiding van de
grootte van een rechtspersoon nader kan specificeren naar onder meer de
balanstotaal, netto-omzet en het (maximaal) aantal werkzame personen
binnen deze rechtspersoon?
De leden van de CDA-fractie merken op dat de regering heeft aangegeven
dat als de financiële staat van het programma KEI-Rechtspraak daartoe
aanleiding zou geven daartoe vanzelfsprekend informatie over wordt
verstrekt. In oktober is de eerste voortgangsrapportage verzonden aan de
Tweede Kamer en in april 2015 wordt de tweede rapportage verwacht.
Deze leden vragen of de regering de Kamer uitsluitend informeert over de
financiële staat middels deze voortgangsrapportages of ook op andere
momenten indien daar aanleiding toe bestaat. Concreet vragen zij de
regering in dat kader te betrekken de herijking van de business case van
het KEI-project in december 2014 door The Boston Consulting Group.
Daaruit blijkt dat de investeringen voor het KEI-project 140 miljoen euro
hoger zijn dan in de oorspronkelijke business case waren begroot. Dit
rapport werd echter pas op 24 maart 2015 aan de Kamer gezonden. Is de
regering van mening dat dit een wijziging van de financiële staat is van
het KEI-project waarover de Kamer eerder geïnformeerd zou moeten zijn
dan thans het geval is geweest? Zo niet, waarom niet?
Voornoemde leden merken voorts op dat de regering heeft aangegeven
jaarlijks 26,5 miljoen euro extra toe te kennen aan de rechtspraak in het
kader van frictiekosten en investeringen in automatisering maar gegeven
het karakter van een afgesproken integrale kostprijs is geen specifieke
onderverdeling gemaakt van dit bedrag. Betekent dit laatste dat dit bedrag
vrij te besteden is door de rechtspraak, ook aan andere onderdelen dan
automatisering? Als dat het geval is, kan de regering dan aangeven hoe
het bedrag dan (vermoedelijk) zal worden ingevuld door de rechtspraak?
De leden van de CDA-fractie merken voorts op dat de regering ook
aangeeft dat de verantwoordelijkheid voor het beheer en een doelmatige
bedrijfsvoering van de rechtspraak bij de rechtspraak zelf ligt en niet bij de
Minister van Veiligheid en Justitie. Bedoelt de regering hiermee te zeggen
dat de Minister van Veiligheid en Justitie niet direct zelf verantwoording
aan de Kamer zou moeten afleggen voor de overschrijding van het
budget, specifiek ten aanzien van het KEI-project? Graag vernemen deze
leden hierop een reactie. De leden van de CDA-fractie vragen de regering
om de bevestiging dat klaarblijkelijk geen starttoets is uitgevoerd, niet in
opdracht van de Minister van Veiligheid en Justitie dan wel op initiatief
van de rechtspraak zelf, terwijl het KEI-project een ICT-project betreft van
meer dan 5 miljoen euro. Deze leden vragen de regering de risico’s van
deze beslissing weer te geven en ook of zij een verband kan aantonen met
de overschrijding van het KEI-budget met 140 miljoen euro.
Een belangrijk doel, hetgeen de leden van de CDA-fractie ook van harte
ondersteunen, van de voorgestelde wijzigingen is om de regierol van de
rechter te versterken en zodoende meer maatwerk te realiseren. Deze
leden vragen of het in dat kader niet opmerkelijk is dat de regering geen
onderzoek na verloop van tijd wil doen of dit doel ook daadwerkelijk
gerealiseerd is. Voornoemde leden vragen de regering deze keuze
nogmaals toe te lichten. Dit vragen zij los van het gegeven dat evaluatie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 138, nr. 5

8

bepalingen in de beide wetsvoorstellen ontbreken, waarop zij ook een
reactie van de regering vragen.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering voorts in hoeverre voor
zowel de digitalisering in eerste aanleg, alsmede hoger beroep en
cassatie, een noodkanaal aanwezig zal zijn. De regering heeft in de nota
naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel tot wijziging van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in verband met vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht aangegeven het belang hiervan te onderschrijven maar dat dit nog
voorwerp van onderzoek is. Deze leden vernemen graag de stand van
zaken op dit punt, ook gelet op de geplande inwerkingtreding van het
KEI-project op 1 januari 2016. Deze aan het woord zijnde leden vragen
zekerheidshalve ook of de helpdesk die wordt ingericht voor procesdeelnemers om bij storingen een melding te kunnen doen, (uiteraard) niet
digitaal vorm wordt aangeboden maar telefonisch van aard zal zijn.
Voornoemde leden lezen in de de nota naar aanleiding van het verslag bij
het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in verband met vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht dat de vraag of de huidige
bezetting binnen de Rechtspraak voldoende is voor het aantal zaken dat
behandeld moet worden, de reikwijdte te buiten gaat. Deze leden vragen
de regering dit nader toe te lichten, juist omdat de zaaksbehandeling en
daaraan verbonden bezetting nauw verband lijkt te houden met de
voorgestelde termijn van zes weken waarbinnen uitspraak gedaan moet
worden. De regering heeft in hierboven genoemde nota naar aanleiding
van het verslag bij het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in
verband met vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht ook
aangeven dat het wetsvoorstel een reductie van 43 procent van de
administratieve functies op de griffies van de gerechten betekent. De
leden van de CDA-fractie vragen de regering uiteen te zetten hoe dit
proces verloopt. Wanneer is deze ontslagronde begonnen, hoe worden
medewerkers naar ander werk begeleid en zo mogelijk behouden binnen
de rechtspraak?
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering kan aangeven of de
gevolgen voor de werklast van de rechterlijke macht al inzichtelijk zijn
gemaakt en wat de tijdsplan voor deze inventarisatie is, gelet ook op de
geplande inwerkingtreding van het KEI-project op 1 januari 2016, dit naar
aanleiding van de opmerkingen hierover in de nota naar aanleiding van
het verslag bij het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering en de Algemene wet bestuursrecht in
verband met vereenvoudiging en digitalisering van het procesrecht.
De leden van de PVV-fractie merken op dat inmiddels de business case
voor KEI naar de Tweede Kamer is gezonden. Hieruit is gebleken dat de
investering om het programma KEI te realiseren 140 miljoen euro hoger is
uitgevallen dan aanvankelijk voorzien was. Op welke manier is dit terug te
vinden in bovengenoemd wetsvoorstel? Kan dit nader onderbouwd
worden?
Deze leden vragen voorts op welke manieren de regierol van de raadsheer
zal worden versterkt, naast het vroegtijdig overleggen met partijen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 138, nr. 5

9

II. ARTIKELEN
Artikel I
Onderdeel C (artikel 332)
De leden van de CDA-fractie vragen om een inhoudelijk beoordeling van
de aanbeveling in de Agenda voor de Appelrechtspraak 2020 om het
bedrag dat bepaalt of hoger beroep van een vonnis openstaat te
indexeren.
Onderdeel J (artikel 343)
De leden van de CDA-fractie vragen de regering uiteen te zetten waarom
de termijn voor zes weken voor het opnemen van grieven nu verlengd is
naar tien weken. Zij vragen dit ook met het oog op de pilots bij de
gerechtshoven Amsterdam en ’s-Hertogenbosch waarin gewerkt werd en
wordt met een verkorte termijn. Ziet de regering deze ervaringen niet als
een impuls om nogmaals de voorgestelde termijn te bezien? Graag
vernemen deze leden hierop een reactie.
Onderdeel J (artikel 344)
De leden van de SP-fractie willen weten wat de ervaring is met het meer
enkelvoudig behandelen van kantonzaken in hoger beroep, naar
aanleiding van het wetsvoorstel tot wijziging van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering in verband met de enkelvoudige behandeling
van het hoger beroep in kantonzaken (Kamerstuk 33 316). Is op dit
moment al te zeggen of er knelpunten zijn of dat het doel van de wet,
namelijk het sneller en eenvoudiger afdoen van zaken, wordt behaald? Zo
nee, komt er nog een evaluatie waar de Kamer over wordt geïnformeerd?
De leden van de CDA-fractie vragen om een reactie op de opmerking van
de Adviescommissie Burgerlijk Procesrecht over het zogeheten «observeren» door een advocaat van verweerder als een verweerder niet
verschijnt. De Adviescommissie Burgerlijk Procesrecht geeft aan dat sinds
het verdwijnen van de rolzitting de griffies zouden worden overspoeld
met informatieverzoeken van advocaten in lopende zaken als observeren
niet mogelijk was. Herkent de regering deze signalen en wil zij indien
nodig inventariseren bij de ketenpartners of zij dit herkennen? Kan de
regering ook aangeven hoe onderhavig wetsvoorstel dit veronderstelde
ongewenste effect kan tegengaan en/of in de huidige praktijk al een
oplossing gevonden kan worden hiervoor?
Onderdeel M (artikel 349)
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering tegelijkertijd met het
schrappen van dit artikel wel expliciet de mogelijkheid uitsluit dat
conclusies niet met redenen omkleed zouden kunnen zijn.
Onderdeel Q (artikel 354)
De leden van de CDA-fractie vragen de regering aan te geven hoe
geïntervenieerd kan worden door de rechter indien hij de mening is
toegedaan dat door een partij enkel om een mondelinge behandeling
wordt verzocht met als doel het proces te vertragen.
De Adviescommissie Burgerlijk Procesrecht heeft aangegeven dat het
aanbeveling verdient te verduidelijken of partijen het processuele debat
bij de mondelinge behandeling in hoger beroep verder zullen kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 138, nr. 5

10

uitbreiden dan naar huidig recht mogelijk is. De leden van de CDA-fractie
vragen de regering of zij hier gevolg aan heeft gegeven en vragen of hier
geen risico’s aan verbonden zijn met betrekking tot de gewenste
voorspoedige behandeling.
Onderdeel CC (artikel 377)
De leden van de CDA-fractie vragen of de filterfunctie van de deurwaarder
ex art. 113 niet ook van nut kan zijn bij de procedure in hoger beroep
omdat de situatie van de betrokkene ten opzichte van de eerste aanleg
inmiddels substantieel gewijzigd kan zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van
schuldhulpverlening.
Onderdeel ZZ (artikel 411)
De leden van de SP-fractie constateren dat een verweerder vier in plaats
van drie weken de tijd krijgt om een verweerschrift in te dienen. De NOvA
heeft aangegeven dat in de praktijk vaker voorkomt dat langer dan drie
weken nodig is om een verweerschrift in te dienen. Waarom heeft de
regering gekozen voor vier weken en niet de zes weken die verweerders
op dit moment krijgen na verlenging?
Artikel III (Inwerkingtreding)
De leden van de SP-fractie lezen dat onderhavige wet in twee fasen wordt
ingevoerd, waarvan de laatste fase overeenkomt met de laatste fase in
eerste aanleg. De gefaseerde inwerkingtreding staat nu echter al onder
druk. De eerste pilot kon niet van start gaan zoals beoogt, waardoor nog
maar twee advocaten zijn aangesloten. Komt hiermee de planning in
gevaar? Welke consequenties heeft dit voor het project en de kosten
daarvan? In hoeverre wordt met de volgende fase aangevangen indien
blijkt dat de eerdere fase nog niet volledig of naar tevredenheid is
voltooid?
De voorzitter van de commissie,
Ypma
De griffier van de commissie,
Hessing-Puts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 138, nr. 5

11