2016D10722

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er
bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
over de brief van 10 maart 2016 inzake Waardig leven met zorg
(Kamerstuk 34 104, nr. 105)
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De griffier van de commissie,
Teunissen

nds-tk-2016D10722

1

Inbreng VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief «Waardig leven met zorg». Zij zijn verheugd te zien dat
invulling wordt gegeven aan de toezeggingen rond persoonsvolgende
bekostiging naar aanleiding van vragen van het lid Van ’t Wout1, de motie
Potters2, en de motie Potters3 inzake goede aanbieders de norm maken.
Deze leden hebben echter nog enkele vragen en opmerkingen.
Ambitie voor de toekomst
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat persoonsvolgende
bekostiging de mogelijkheid biedt om de wensen en behoeften van
mensen centraal te stellen. Persoonsvolgende bekostiging biedt meer
keuzevrijheid voor de individuele cliënt en meer zorg-op-maat. Dat
betekent dat de wensen en behoeften ook centraal moeten staan bij het
bepalen van de benodigde zorg en de leveringsvorm.
De leden van de VVD-fractie zijn een groot voorstander van de onafhankelijke cliëntondersteuning. In 2016 zal hier volgens de Staatssecretaris
nadere invulling aan worden gegeven in samenwerking met betrokken
partijen. Juist bij het vaststellen van de Wlz-indicatie (Wet langdurige
zorg) is onafhankelijke cliëntondersteuning belangrijk. Kan de Staatssecretaris aangeven in hoeverre cliënten nu actief en tijdig worden gewezen op
onafhankelijke cliëntondersteuning gegeven door het zorgkantoor? In
welke mate wordt onafhankelijke cliëntondersteuning nu aangeboden
tijdens de eerste CIZ-aanvraag? Op welke manier wordt de inzet van
cliëntondersteuning voor mensen bij de overgang van domeinen
geïntensiveerd? Wordt hierin ook rekening gehouden met andere stelsels,
zoals de Jeugdwet, en andere domeinen, zoals arbeid en onderwijs?
De Staatssecretaris wil meer ruimte bieden aan zorgaanbieders die zorg
en eventueel huisvesting leveren die de cliënt prefereert. Kan de Staatssecretaris toelichten hoe specifiek inhoud wordt gegeven aan de verschillende moties van de Kamerleden Potters (VVD) en Van Dijk (PvdA)? Welke
stappen kunnen gericht in 2016 en 2017 worden gezet om goede
aanbieders de norm te maken?
Knelpunten in de uitvoering
De samenwerking tussen huisartsen, verpleeghuisartsen en artsen voor
verstandelijk gehandicapten die veelal verbonden zijn aan instellingen
verloopt, zeker bij thuiswonende mensen, niet altijd soepel. De Staatssecretaris stelt dat hij de Kamer over de specifieke behandeling door
specialisten ouderengeneeskunde van mensen met en zonder
Wlz-indicatie en over de positionering van behandeling van mensen met
een Wlz-indicatie eind 2016 zal informeren. De leden van de VVD-fractie
vragen de Staatssecretaris hoe in de tussengelegen periode de zorg voor
deze groep mensen kan worden geborgd.
Naar een persoonsgerichte uitvoeringspraktijk
Om cliënten meer keuze te bieden en innovatie te stimuleren kiest de
Staatssecretaris ervoor om per 2017 nieuwe inkoopmodellen te introduceren. De Staatssecretaris stelt dat volledige persoonsvolgende bekostiging een model is dat grote gevolgen heeft voor de publieke belangen
1

Kamerstuk 31 765, nr. 163, Kamerstuk 25 424, nr. 300
Kamerstuk 34 300-XVI, nr. 43
3
Kamerstuk 31 765, nr. 176
2

2

van betaalbaarheid, kwaliteit en beschikbaarheid van de Wlz, en daarom
niet voor volledige persoonsvolgende bekostiging kiest. De leden van de
VVD-fractie vragen de Staatssecretaris of hij dit kan toelichten. Deze leden
begrijpen dat voor specifieke groepen goede, kwalitatief verantwoorde
zorg moeten blijven bestaan, omdat zij hun keuze niet zelf kenbaar kunnen
maken. Zijn er meer onderdelen van de zorg die worden uitgesloten van
persoonsvolgende bekostiging of is dit bijvoorbeeld afhankelijke van
nieuwe arrangementen?
Daarnaast geeft de Staatssecretaris aan dat een regionaal experiment zal
plaatsvinden met het Zeeuws model. De leden van de VVD-fractie vragen
de Staatssecretaris of hij kan toelichten waarom voor dit specifieke model
is gekozen. In het huidige systeem wordt al gewerkt met andere modellen
die vergelijkbaar zijn. Is er ook nog ruimte voor deze modellen? Kan de
Staatssecretaris toelichten wanneer het regionale experiment start en
wanneer de eerste resultaten te verwachten zullen zijn?
Bij transparantie hoort ook een goede informatievoorziening. De
Staatssecretaris geeft aan dat de informatievoorziening voor cliënten sterk
zal verbeteren. Kan de Staatssecretaris aangeven in hoeverre ervaringen
binnen andere stelsels, waaronder de Zorgverzekeringswet, mee worden
genomen om de informatievoorziening te verbeteren?
Inbreng PvdA-fractie
De leden van de fractie van de PvdA hebben met belangstelling kennisgenomen van de brief «waardig leven met zorg.» Voor mensen die langdurig
en levensbreed zorg nodig hebben, moet er altijd professionele zorg en
ondersteuning van goede kwaliteit beschikbaar zijn. Deze leden willen dat
in de langdurige zorg de wensen en behoeften van mensen centraal staan,
er ruimte voor de professional is om zijn of haar vak met liefde uit te
voeren, en er ingezet wordt op vernieuwing en innovatie. Geen vastgeroeste grote zorgmolochen, maar kleinschalige woon- en zorgvormen
waar de zorg afgestemd wordt op de wensen van de cliënt, niet
andersom. Deze leden zijn blij dat de Staatssecretaris hier ook op in zet.
Wel hebben zij nog enkele vragen.
Wlz: doelgroepen
De leden van de fractie van de PvdA zijn verheugd te lezen dat de focus in
de Wlz gaat liggen om de zorg aan te passen op de wensen, behoeften en
persoonlijke omstandigheden van de cliënt. De zorg moet zoveel mogelijk
aansluiten op zorg zoals die, bij soms eerst thuis gegeven werd. Er wordt
tevens nagedacht over de toegang tot de Wlz, en de Wlz in verhouding
naar andere domeinen. Dit lijkt deze leden een goed idee. Kan nader
geduid worden op welke wijze deze toegang afgestemd en afgebakend
wordt? De leden ontvangen graag een nadere reactie. Een mens is niet op
te delen in hokjes, zo stellen deze leden. Alle zorg en ondersteuning die
mensen nodig hebben dient dan ook niet opgedeeld te worden en
schotten en wet- en regelgeving mogen afgestemde zorg niet in de weg
staan. Hecht u, net als deze leden aan het belang van het doorbreken van
(nieuwe) schotten tussen loketten en wet- en regelgeving die het leven
van zorgvragers opdeelt in domeinen die in het dagelijks leven niet te
scheiden zijn, zoals zorg, onderwijs, arbeid, vervoer en vrijetijdsbesteding? Op welke wijze kunnen we een zoveel mogelijk integrale
benadering binnen de Wlz daadwerkelijk een kans geven ten gunste van
maatwerk op alle levensdomeinen, mogelijkheden voor persoonlijke
ontwikkeling voor iedereen en een effectievere en efficiëntere Wlz?

3

Ambitie voor de toekomst
De leden van de fractie van de PvdA zien een positieve inzet en ambities
voor de toekomst van de Wlz. Een belangrijk punt voor deze leden is het
terugdringen van regeldruk en bureaucratie in de zorg. Ook de Staatssecretaris heeft deze doelstelling. De leden van de fractie van de PvdA
missen echter wel de aandacht voor deze doelstelling. Kan een nader
overzicht gegeven worden van de maatregelen rondom het terugdringen
van administratie en regeldruk? Op welke wijze wordt overhead hierin
betrokken? Welke maatregelen worden er nog meer genomen, naast de
focus van zorgkantoren hierop bij inkoop van zorg? Deze leden ontvangen
graag een toelichting hierop. De mogelijkheid bestaat van experimenteerruimte om helemaal blanco te beginnen. Wordt hier veel gebruik van
gemaakt, en op welke wijze worden goede voorbeelden hieromtrent
gedeeld?
De leden van de fractie van de PvdA hebben altijd aandacht gevraagd
voor het versterken van de zeggenschap van cliënten. In zowel de Wlz en
de Wmo hebben we hier uitgebreid aandacht aan besteed. Het recht op
een persoonlijk plan en goede cliëntondersteuning is wettelijk geborgd.
Ook de Staatssecretaris zet hierop in. Het is echter voor deze leden van
zeer groot belang dat zeggenschap geen papieren werkelijkheid blijft.
Welke concrete stappen worden er gezet om het persoonlijk plan voor elke
cliënt werkelijkheid te maken? Hoe wordt de focus op zeggenschap
vergroot? Hoe wordt de inkoop van zorg bij aanbieders gebaseerd op de
wijze waarop zeggenschap van de cliënt zo groot mogelijk is? Graag
ontvangen deze leden een toelichting op dit punt.
De leden van de fractie van de PvdA stellen dat naast de te nemen
maatregelen op het gebied van de individuele zorginkoop, bekostiging en
verantwoording voor de gewenste vernieuwing in de Wlz ook een
cultuuromslag in gang gezet dient te worden, zodat zorgvragers daadwerkelijk aan het roer kunnen staan van hun zorg? Welke maatregelen worden
genomen die deze cultuuromslag gaan bewerkstelligen?
Naar een persoonsgerichte uitvoeringspraktijk
De leden van de fractie van de PvdA hebben met belangstelling kennis
genomen van het feit dat er ingezet wordt op een persoonsgerichte
uitvoeringspraktijk. Het draait in de langdurige zorg om de wensen,
behoeften en persoonlijke omstandigheden van cliënten. Het aanbod in de
zorg dient daarop afgestemd te worden. Bij deze keuzes is ook van belang
het scheiden en wonen vorm gaat krijgen. Kan de Staatssecretaris duiden
welke stappen er op dit vlak nog gezet gaan worden? Het is goed dat er
gestart wordt met een experiment rondom persoonsvolgende financiering. Het is belangrijk door middel van een experiment de voor- en
nadelen van persoonsvolgende financiering helder te krijgen. De leden
van de fractie van de PvdA hebben namelijk enkele vragen rondom
persoonsgebonden financiering. Op welke wijze wordt geborgd dat
cliënten met een zeer zware zorgvraag, moeizame wijze van communicatie en geen sterk sociaal netwerk ook optimaal gebruik kunnen maken
van deze financiering? «Stemmen met de voeten» is niet voor elke cliënt
even makkelijk.We moeten te allen tijde voorkomen dat persoonsvolgende
financiering alleen voor de mondige cliënt (of met mondig en goed
geïnformeerd netwerk) tot betere kwaliteit van zorg leidt, en dat die
cliënten die minder goed voor zichzelf op kunnen komen geen betere
kwaliteit van zorg krijgen. Is de Staatssecretaris dit met deze leden eens?
Hoe gaat de Staatssecretaris dit borgen? Hoe wordt goede kwaliteit bij alle
zorgaanbieders geborgd? Persoonsvolgende financiering is niets als je
alleen kan kiezen tussen aanbieders van slechte of middelmatige kwaliteit.
Tevens zien de leden van de fractie van de leden van de PvdA een
mogelijk risico voor voldoende en voldoende kwaliteit van zorg in regio’s

4

wanneer de zorg volledig persoonsgebonden gefinancierd wordt. Op
welke wijze wordt nog wel gestuurd op voldoende en voldoende
kwalitatieve zorg in regio’s voor cliënten in de Wlz? Is de Staatssecretaris
het tevens met deze leden eens dat er ook een gelijkwaardige keuze
gemaakt moet blijven worden tussen de leveringsvormen: persoonsvolgende financiering en een persoonsgebonden budget? Graag ontvangen
deze leden een toelichting. Is de Staatssecretaris ook bereid om naast de
vouchers, die nu geïntroduceerd worden, ook eventuele andere mogelijkheden open te houden om met persoonsvolgende financiering te
experimenten? Graag ontvangen zij ook hierop een reactie van de
Staatssecretaris.
Inbreng SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de brief en het plan «Waardig leven met zorg». Zij hebben naar aanleiding
daarvan onderstaande opmerkingen en vragen.
De leden van de SP-fractie vinden het een mooi streven om het welbevinden van mensen en een waardig leven centraal te stellen in plaats van
systemen en regels. Zij zijn er echter nog niet van overtuigd dat het
voorgestelde plan dit daadwerkelijk gaat realiseren en hebben daarom
een sterke behoefte op een uitgebreide toelichting op de volgende vragen.
Zij beginnen met de volgens hen belangrijkste vragen. In het plan
«Waardig leven met zorg» wordt geconstateerd dat juist in situaties van
afhankelijkheid die de persoonlijke intimiteit iedere dag raakt, waardigheid
is geboden. Is de Staatssecretaris het met de leden van de SP-fractie eens
dat een waardig leven voor iedereen moet gelden? Vindt de Staatssecretaris het waardig als iemand elke ochtend en avond door iemand anders
gewassen wordt? Zo nee, hoe gaat dit plan dat precies oplossen? Vindt de
Staatssecretaris het waardige zorg als voor iedere zorghandeling tot op de
seconde is vastgelegd hoeveel tijd het personeel daar aan mag besteden?
Zo nee, wordt deze minutenregistratie met dit plan definitief afgeschaft?
Vindt de Staatssecretaris het waardige zorg als alle handelingen
vastgelegd moeten worden in afspraken in dossiers, schema’s en
zorgroutes waardoor het gehele werk van het zorgpersoneel wordt
gestuurd? Zo nee, hoe lost dit plan het alles vastleggen en tot in de
minuut dan wel seconde registreren op? Komt er met dit plan definitief
een einde aan de stopwatchzorg? Hoe vaak douchen per week vindt de
Staatssecretaris waardig? Hoeveel persoonlijke aandacht vindt de
Staatssecretaris waardig? Vindt de Staatssecretaris het waardig dat
personeel de hele dag op minutenbasis wordt gecontroleerd en geen tijd
heeft voor persoonlijke aandacht terwijl directies en adviesbureaus
tonnen per jaar opstrijken? Is het volgens de Staatssecretaris «waardig»
als zorgverleners iedere dag hun werk moeten doen met te weinig
collega’s? Zo nee, hoe gaat dit plan dat precies oplossen? Vindt de
Staatssecretaris het waardig als mensen ieder jaar een nieuwe indicatie
voor zorg aan moeten vragen? Zo nee, hoe gaat dit plan dat precies
oplossen? Hoe strookt het gegeven dat veel mensen jaarlijks een nieuwe
indicatie moeten aanvragen met het streven van de Staatssecretaris om
toegang tot de Wlz niet als een hindernis aan te doen voelen? De leden
van de SP-fractie verwachten op alle genoemde punten een aparte
toelichting.
Is de Staatssecretaris het met de leden van de SP-fractie eens dat het
kunnen maken van eigen keuzen door zorgbehoevenden van groot belang
is maar in de praktijk ingewikkeld is om te realiseren als er onvoldoende
personeel is? Is de Staatssecretaris het dan ook met de leden eens dat
voldoende personeel essentieel is? Erkent de Staatssecretaris dat de
praktijk en de wensen vaak ingewikkelder zijn dan dat het op de tekentafel

5

van de politiek vaak wordt bedacht? Zo ja, hoe gaat de Staatssecretaris
hiermee om?
Er wordt in het plan «Waardig leven met zorg» gesteld dat vragen als «wie
komt er aan me», «wat wil ik doen in mijn vrije tijd», «hoe laat sta ik op»,
«mag ik in vrijheid naar buiten» en «waar woon ik» centraal moeten staan.
De leden van de SP-fractie vragen of na uitvoering van dit plan alle
mensen die zorg nodig hebben (en met name degene die zorg nodig
hebben uit de Wlz) daadwerkelijk zelf kunnen bepalen hoe laat ze opstaan,
in vrijheid naar buiten mogen, zelf kunnen bepalen waar ze wonen, zelf
kunnen bepalen wat ze in hun vrije tijd willen doen en in vrijheid naar
buiten kunnen? Graag ontvangen de leden van de SP-fractie een
toelichting hoe wordt gegarandeerd dat mensen met dit plan ondersteuning, zorg en woonomgeving krijgen die daadwerkelijk past in hun
eigen leven, en niet omdat dit volgens zorgroutes en dergelijke van
bovenaf is opgelegd. Wat is in het kader hiervan uw reactie op de stelling
«Ik denk dat een zorgroute goed in kaart kan brengen waar knelpunten in
de zorg liggen of kunnen optreden» van uw ambtsvoorganger, mevrouw
Veldhuijzen van Zanten-Hyllner?
De ambitie van het plan «Waardig leven met zorg» zou moeten zijn dat de
organisatie van de ondersteuning en zorg voor mensen zich voegt naar
het leven van mensen en niet andersom, zo lezen de leden van de
SP-fractie. Zij vragen op basis hiervan hoe het kan dat er duidelijke
signalen zijn dat er voor veel mensen een Wlz-indicatie wordt geweigerd,
zorg die zij soms al jaren ontvangen en graag houden, bijvoorbeeld omdat
zij in staat zijn op een knop te drukken als zij hulp nodig hebben, en
vervolgens op die hulp kunnen wachten. Kijken we dan echt vanuit de
mens of toch meer vanuit criteria en systemen, zo vragen de leden? Graag
ontvangen zij hierop een toelichting. Is dit volgens de Staatssecretaris
waardigheid?
Keuzes botsen soms met keuzes van risicobeheersing, zo wordt gesteld in
de het plan «Waardig leven met zorg». De leden van de SP-fractie
ontvangen graag een toelichting hoe de afweging tussen keuzes van de
persoon en de risicobeheersing zal worden gemaakt, en wie in het maken
van deze keuze de doorslaggevende stem heeft. Welke risico’s zijn
aanvaardbaar en welke risico’s zijn niet meer aanvaardbaar? Is er hier
daadwerkelijk sprake van een afweging tussen keuzes en risicobeheersing? Of heeft in deze afweging ook het aspect «kosten» een plaats?
Hoe zal de Inspectie voor de Gezondheidszorg met deze risicobeheersing
omgaan?
Naast botsingen tussen keuzes en risicobeheersing, kunnen er ook
botsingen zijn tussen belangen, zo constateren de leden van de SP-fractie.
Deelt de Staatssecretaris deze constatering? Hoe moet hier volgens het
plan mee om worden gegaan? Wat als bijvoorbeeld iemand elke dag
gedoucht wil worden, maar dit niet binnen zijn budget past? Wat als
iemand wil dat zijn kleinkinderen of partner blijft slapen, maar dit niet kan
volgens de voorschriften van de brandweer? Wat als iemand wil dat zijn of
haar partner of een ander familielid regelmatig mee-eet tijdens diner of
lunch, maar dit niet kan volgens de keuken van de instelling? Hoe wordt er
in dit soort kwesties een afweging gemaakt in de verschillende belangen
van de verschillende partijen?
Het plan «Waardig leven met zorg» is met vele partijen uit de zorg tot
stand gekomen, deze partijen staan op pagina 4 van het plan opgesomd.
Graag ontvangen de leden van de SP-fractie per partij die heeft meegedacht, dan wel meegeschreven aan de totstandkoming van het plan, de
reacties op het concept-plan, en de wijze waarop de opmerkingen in de
uiteindelijke versie zijn meegenomen. Heeft het plan zoals het er nu

6

uiteindelijk ligt de steun van al deze partijen? Gaat het plan volgens hen
ver genoeg? Is het plan volgens hen compleet? Zo nee, wat ontbreekt er
volgens deze partijen nog? Gaat voor deze partijen het plan zorgen voor
een daadwerkelijk «waardige» zorg?
De leden van de SP-fractie zijn het er erg mee eens dat er tussen de
verschillende domeinen een goede samenhang en samenwerking moet
zijn. Toch horen deze leden nog te vaak dat er vanuit verschillende
partijen/domeinen vanuit verschillende wetten naar elkaar wordt
gewezen, omdat de zorgbehoevende gezien wordt als een kostenpost, in
plaats van iemand die zorg en/of ondersteuning nodig heeft, waardoor de
zorgbehoevende van het kastje naar de muur wordt gestuurd en soms
zelfs helemaal geen zorg of ondersteuning meer ontvangt. Is de Staatssecretaris het met de leden van de SP-fractie eens dat dit geen waardige
zorg is? Hoe gaat dit plan, dit probleem precies oplossen? Hoe wordt er
met dit plan gezorgd voor een naadloze aansluiting in de toegang tot
Wmo en Wlz? Graag ontvangen de leden van de SP-fractie hierop een
uitgebreide toelichting.
De nadruk wordt in het plan «Waardig leven met zorg» gelegd op het punt
dat iedereen die doelmatig en verantwoord thuis kan blijven daar de
ruimte voor moet krijgen. Hoe ziet de Staatssecretaris deze doelmatigheid
en het verantwoord zijn precies voor zich? Hoe leeft iemand precies
doelmatig thuis? Kan de Staatssecretaris een doelmatige dag uit het leven
van een zorgbehoevende beschrijven? Wordt er met doelmatig wellicht
kostenefficiënt bedoeld, zo vragen de leden van de SP-fractie. Wat is
volgens de Staatssecretaris nog wel verantwoord en wanneer vindt hij het
niet meer verantwoord dat iemand thuis blijft wonen? Wat weegt volgens
de Staatssecretaris en zijn plan zwaarder, dat de zorg en ondersteuning
verantwoord zijn of dat de zorg en ondersteuning doelmatig plaatsvindt?
Wie bepaalt wanneer het voor iemand niet meer verantwoord is om
langer thuis te blijven wonen? Welke partijen hebben in deze beslissing
een rol volgens de Staatssecretaris? Hoe zwaar weegt hierin de stem van
de persoon zelf en zijn of haar mantelzorgers en familie? Hoeveel
(technologische) innovatie mag worden ingezet om de situatie verantwoord te houden? Waarom wordt de nadruk gelegd op wat doelmatig en
verantwoord is, en niet op wat de persoon en zijn of haar familie willen? Is
de Staatssecretaris het met de leden van de SP-fractie eens dat het langer
thuis blijven wonen van iemand wel een extra zware druk legt op de
schouders van met name mantelzorgers? Hoe heeft dit plan aandacht
voor de positie en ondersteuning van mantelzorgers? Is de Staatssecretaris het met deze leden eens dat mantelzorgers er maar bekaaid afkomen
in het plan? De leden van de SP-fractie zijn van mening dat iedereen de
zorg moet krijgen die hij of zij nodig heeft. Krijgen de mensen die geen
zorg thuis willen, maar graag hun zorg in een verpleeghuis willen
ontvangen, daar ook de ruimte voor, zo vragen de leden van de SP-fractie.
Zorgaanbieders moeten geprikkeld worden om echt naar mensen te
luisteren, waar de leden van de SP-fractie het natuurlijk alleen maar mee
eens kunnen zijn. Maar zij constateren dat dit alleen kan als de zorgaanbieders en zorgverleners daar voldoende tijd en mogelijkheden voor
hebben, waarbij voldoende personeel essentieel is. Deelt de Staatssecretaris deze constatering? Zo ja, hoe gaat dit plan dit «echt luisteren»
precies realiseren en wat verstaat hij daar precies onder? De nadruk in het
plan wordt erg gelegd op (technologische) innovaties, an sich zijn de
leden van de SP-fractie daar niet tegen, zij zien dit echter niet als een
oplossing voor het tekort aan personeel in zorginstellingen. Zij vragen
daarom of deze (technologische) innovatie niet in plaats komt van
personeel in de zorg en persoonlijke aandacht voor de zorgbehoevende.
Graag krijgen zij de bevestiging en onderbouwing dat dit niet de

7

bedoeling is van het plan. Aan welke (technologische) innovaties denkt de
Staatssecretaris precies?
De leden van de SP-fractie zijn erg benieuwd of de Wlz in de praktijk ook
daadwerkelijk wordt ervaren als een «mensenwet», in plaats van als een
«instellingswet», zoals de Staatssecretaris stelt. Is bekend of de zorgbehoevenden, zorgverleners en zorgaanbieders de Wlz ervaren als een
«mensenwet» of een «instellingswet»? Gaat de Staatssecretaris dit
onderzoeken?
De Staatssecretaris concludeert in zijn plan dat de bekostiging van zorg
die thuis wordt geleverd niet altijd goed aansluit op de persoonlijke
situatie van mensen. Zij vinden het essentieel dat deze aansluiting goed is
geregeld, maar constateren inderdaad dat dit op dit moment nog zeker
niet altijd is gegarandeerd. Hoe gaat dit plan zorgen dat deze aansluiting
wel goed wordt, zo vragen de leden van de SP-fractie. Graag ontvangen
zij hierop een uitgebreide toelichting.
Het plan van aanpak van «Waardig leven met zorg» is nog weinig concreet
uitgewerkt. De leden van de SP-fractie hebben de behoefte aan een meer
concreet verhaal. Daarom vragen zij de Staatssecretaris in ieder geval op
de volgende aspecten in te gaan. Hoeveel geld wordt er precies uitgetrokken voor de verschillende onderdelen van het plan? Zij ontvangen
graag een uitgewerkte begroting, Hoe verhouden dit plan en de daarin
voorgestelde maatregelen zich tot de aangekondigde bezuiniging van 500
miljoen euro op de langdurige zorg? Wat is de precieze planning? Graag
ontvangen zij een uitgewerkte planning. Welke partij gaat waarmee
wanneer aan de slag, en zijn hierover al toezeggingen gedaan? Welke
concrete doelen zijn gesteld op de verschillende onderdelen? Wordt het
plan geëvalueerd? Zo ja, hoe vindt deze evaluatie plaats, waarop wordt
geëvalueerd en door wie wordt deze evaluatie uitgevoerd? De Staatssecretaris geeft aan later te komen met een uitwerking van hoe dit plan gaat
bijdragen aan een afname van de administratieve lasten. Wanneer kan de
Kamer dit plan verwachten?
Graag horen deze leden waarom er pas uiterlijk 1 april 2016 een adviesaanvraag aan het Zorginstituut en de NZa wordt gedaan om een
maatwerkprofiel te ontwerpen, inclusief een passende bekostigingssystematiek. Wanneer kan het advies vervolgens worden verwacht? Wanneer
kan vervolgens een besluit worden verwacht over de inpassing van het
advies in wet- en regelgeving?
Er is veel aandacht voor onafhankelijke cliëntondersteuning. Dit vinden de
leden van de SP-fractie ook belangrijk. Wel vragen zij of dit aanbod
momenteel voldoende is gegarandeerd in alle delen van Nederland, en
ontvangen hierop graag een heldere toelichting. Als dit nog niet overal is
gerealiseerd, hoe wordt ervoor gezorgd dat dit op korte termijn wel is
gegarandeerd? Is de Staatssecretaris het eens met het punt van MEE dat
het voor een onafhankelijke cliëntondersteuning niet voldoende is om te
komen met een bepaling in de wet, maar dat de Staatssecretaris zelf ook
actief moet stimuleren dat cliëntondersteuning de goede positie krijgt? Zo
ja, wat gaat de Staatssecretaris hierop doen? Zo nee, waarom is hij dit niet
eens met MEE? Hoe wordt de bekendheid van onafhankelijke cliëntenondersteuning vergroot? Is de Staatssecretaris het vervolgens met MEE eens
dat er onvoldoende budget beschikbaar is voor onafhankelijke cliëntondersteuning? Zo ja, gaat de Staatssecretaris zorgen voor extra budget? Zo
nee, waarom is de Staatssecretaris dit niet met MEE eens? Gaat de
Staatssecretaris ook regelen dat onafhankelijke cliëntondersteuning
geregeld wordt voor mensen die op basis van de Zorgverzekeringswet

8

(Zvw) langere tijd behandeling ontvangen in een klinische setting, waar,
zoals LPGGz aangeeft, een lacune zit.
Ieder(in) concludeert dat het goed is dat er een vernieuwingsplan is, maar
dat het ambitieniveau steeds lager is komen te liggen, en dat er wel erg
makkelijk voorbij wordt gegaan aan een aantal fundamentele vraagstukken, zoals persoonsvolgende financiering, «de vermaatschappelijking
van langdurige zorg», de grensgebieden tussen stelsels, de forse
bezuiniging en aan de gevolgen van deze bezuinigingen. Eenzelfde
conclusie wordt getrokken door LPGGz. De leden van de SP-fractie delen
deze mening van Ieder(in) en LPGGz en vragen hierop, per onderdeel, een
reactie van de Staatssecretaris. Is de Staatssecretaris ook van mening dat
het plan maar weinig ambitieus is? Waarom is de maatschappelijke
context (de participatie) niet uitgewerkt? Deelt de Staatssecretaris dat er in
het plan beperkt aandacht is voor vernieuwing en vraagsturing ten
behoeve van mensen die (gedwongen) instellingszorg ontvangen? Zo nee,
waarom deelt de Staatssecretaris deze mening van LPGGz niet?
Als het gaat om inkoopmodellen en het experimenteren daarmee wordt er
in het plan vaak gewezen op het Zeeuws Model en de vouchers. Is het
correct te stellen dat dit voorbeelden zijn, maar dat in de experimenten
andere vormen ook een plaats kunnen krijgen, en dat er ook al in
Nederland op verschillende plekken met andere (vergelijkbare) methoden
wordt gewerkt, die ook binnen de kaders van dit plan hun vervolg kunnen
krijgen? Graag ontvangen zij hierop een reactie.
Waarom worden alleen meerjarige inkoopafspraken gemaakt voor
mensen met zeldzame en complexe aandoeningen, zo vragen de leden
van de SP-fractie. Is dit niet wenselijk voor iedereen die langdurig en
constant zorg nodig heeft? Graag ontvangen zij hierop een uitgebreide
toelichting.
Gaat dit plan eindelijk zorgen voor een definitief einde van de keurmerkenterreur? Kan de Staatssecretaris garanderen dat er met de uitvoering
van dit plan geen nieuwe keurmerken worden ingevoerd? Zo nee, welke
keurmerken komen er met dit plan bij? Is het niet het idee van het plan
van de Staatssecretaris dat alles tussen zorgaanbieder en zorgbehoevende wordt geregeld? Vervalt daarmee ook niet een motivatie voor de
zorgkantoren om te vragen naar/te selecteren op keurmerken? Komt er
vervolgens met dit plan een overheadnorm? Zo nee, waarom komt deze
norm er niet? Zo ja, hoe ziet deze norm er uit?
Tenslotte hebben de leden van de SP-fractie nog een aantal vragen.
Wanneer kunnen zij de evaluatie van de zorgzwaartepakketten
verwachten? Tot hoeveel bureaucratie hebben de zorgzwaartepakketten
geleid? Bent u het ermee eens dat het werken met zorgzwaartepakketten
heeft geleid tot productie denken in plaats van een meer menselijke zorg?
Kan de ontwikkeling van de zorgzwaartepakketten over de afgelopen 10
jaar worden weergegeven? Mensen met een lage zzp die nu niet meer
terecht kunnen in de verzorgingshuizen/verpleeghuizen krijgen die nu
allemaal op een andere wijze zorg? Zal het plan van de Staatssecretaris
ervoor zorgen dat gedwongen verhuizingen niet meer plaatsvinden?
Hoeveel nieuwe mensen zijn erbij gekomen in de Wlz? Hoeveel mensen
zijn hun langdurige zorg kwijtgeraakt binnen de Wlz?
Inbreng CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de vernieuwingsbrief voor de langdurige zorg. De Staatssecretaris
doet in deze brief een aantal voorstellen om van de Wlz meer een

9

mensenwet te maken. Deze leden maken graag van de mogelijkheid
gebruik hier verduidelijkende vragen over te stellen. Zij hebben geen
begroting ontvangen bij de vernieuwingsagenda. Begrijpen zij het dan
goed dat alle voorstellen budgetneutraal worden uitgevoerd?
De Staatssecretaris stelt in de brief «Waardig leven met zorg» dat 10.000
mensen niet bij de zorgaanbieder van eerste voorkeur terecht kunnen.
Deze leden vinden het positief dat de Staatssecretaris hier iets aan wil
doen, maar horen graag van de Staatssecretaris hoe hij dit precies wil
vormgeven. We hebben namelijk, zo begrijpen de leden van de fractie van
het CDA, ook te maken met de visie van het kabinet dat de Wlz
beschikbaar is voor om en nabij de 250.000 mensen met zware
zorgvragen. Dit leidt er toe dat er «plekken af gaan/minder plekken bij
komen». Dus vragen zij hoe deze twee zaken zich tot elkaar verhouden.
De Staatssecretaris heeft al meerdere keren aangekondigd dat het
kwaliteitskader van de gehandicaptensector naar de Kamer komt. De
staatsecretaris stelt echter in de onderhavige brief allemaal verbeterslagen voor die toch ook gelden voor de gehandicaptensector. Begrijpen
deze leden dat goed? Kan de Staatssecretaris toelichten welke aspecten
ook gaan gelden voor de gehandicaptensector en welke voorstellen niet?
Voorts lezen deze leden dat er in het voorjaar van 2016 een reactie komt
op de uitvoering van de motie Keijzer/Bergkamp. De fractie van het CDA
wacht het oordeel van de Staatssecretaris af maar hoopt dat mensen met
zware GGZ-problematiek met zowel een B of C pakket vanaf 2017 weer
gebruik kunnen maken van de Wlz.
In de brief stelt de Staatssecretaris dat de groep mensen met een
psychische stoornis ongeveer 8500 mensen betreft, waar het Zorginstituut
Nederland een advies over heeft gegeven. Maar de groep is toch groter,
zo vragen de leden van de CDA-fractie. Hoe verhoudt het uiteindelijke
standpunt van de Staatssecretaris zich tot het onderzoek van de
commissie- Dannenberg naar beschermd wonen?
Graag krijgen deze leden meer inzicht waarom de Staatssecretaris stelt
dat de Wlz geen instellingswet is maar een mensenwet. Zij begrijpen dit in
theorie wel, en juichen dit toe en willen de Staatssecretaris hierin
ondersteunen, maar zien dat de praktijk weerbarstiger is.
Zij zien dat mensen die een «knopje» kunnen bedienen en mensen die
regie kunnen voeren (Kassa, 5 oktober 2016) geen gebruik meer mogen
maken van de Wlz. Kortom de toegangsdeur van de Wlz lijkt moeilijker
open te gaan dan voor de zorghervormingen. Deze leden begrijpen
enerzijds dat de indicatie moet meten of mensen onder deze wet
thuishoren. De indicatie is immers zeer langdurig, maar de voorbeelden
laten toch duidelijk zorgvragers zien die wel levenslang en levensbreed
zorg en ondersteuning nodig hebben. Staat de mens dan centraal, zo
vragen zij de Staatssecretaris.
Het maken van meerjarige inkoopafspraken vinden zij een zeer goed punt,
daar dit vooral is gericht op bepaalde doelgroepen. Wat vindt de
Staatssecretaris ervan om meer te gaan werken met meerjarige inkoopafspraken in de langdurige zorg? Zal dat zorgaanbieders maar ook cliënten
niet veel meer rust geven, en leiden tot een verlaging van administratieve
lasten?
Op pagina 4 van de brief «Waardig leven met zorg» stelt de Staatssecretaris dat hij het van groot belang vindt dat veranderingen in de zorgbehoefte niet onnodig dwingen tot veranderingen in de woonsituatie. Deze
leden begrijpen dat Fokus wonen een aparte subsidieregeling is in de Wlz,

10

maar vragen of deze zinsnede uit de brief ook voor deze regeling geldt?
Graag ontvangen zij een reactie van de Staatssecretaris op dit punt.
Signalen uit het veld geven aan dat er zorginstellingen zijn die wel de
erkenning medische behandeling hebben, maar deze niet leveren.
Betreffende zorginstellingen hebben dan geen productieafspraken
gemaakt hierover met het zorgkantoor (hebben deze zorg niet gecontracteerd). Dit kan in praktijk problemen opleveren. Herkent u de signalen over
dit knelpunt? Welke ruimte hebben zorginstellingen om zelf hun visie te
ontwikkelen over het wel of niet contracteren van behandeling? Heeft de
zorginstelling de wettelijke verplichting om Wlz-behandeling te geven aan
patiënten met een Wlz-indicatie die behandeling nodig hebben? Klopt het
dat de complexe medische zorg voor deze ouderen niet valt onder het
expertisegebied van de huisarts, en niet onder het basisaanbod
huisartsenzorg?
De CDA-fractie ondersteunt de Staatssecretaris dat hij meer ruimte wil
voor «goede» aanbieders. Zorgaanbieders, zo stelt hij in de zorgvernieuwingsbrief, moeten meer afhankelijk worden gemaakt van cliëntvoorkeuren, en minder van inkoopafspraken met de Wlz-uitvoerder. Kan de
Staatssecretaris aangeven hoe hij dit concreet wil gaan doen, en of en zo
ja tot hoeveel administratieve lasten dit gaat leiden, en hoe dit zich
verhoudt met de Wlz, waarin de inkoopafspraken door de Wlz-uitvoerder
(deels) zijn vorm gegeven?
De Staatssecretaris informeert de Kamer eind 2016 over de specifieke
behandeling door specialisten ouderengeneeskunde van mensen met en
zonder Wlz-indicatie, en over de positionering van behandeling van
mensen met een Wlz-indicatie. Kan de Staatssecretaris aangeven wat hij
op dit punt uiteindelijk wil bereiken, m.n. voor mensen met dementie?
Voor de helderheid; de leden van de CDA-fractie begrijpen heel goed dat
het aanbod van zorg in natura meer moet aansluiten bij hoe mensen
willen leven, maar dit laat toch onverlet dat mensen te allen tijde moeten
kunnen blijven kiezen voor andere vormen van zorg, zoals het PGB, VPT
en modulair pakket thuis? Het modulair pakket thuis is een nieuwe
zorgvorm. Kan de Staatssecretaris eens toelichten hoe dit nu in de praktijk
loopt? Hoeveel mensen maken hier gebruik van, hoe zijn de eerste
ervaringen, is het werkbaar voor zorgaanbieders en zorgverleners, en
wanneer kiezen cliënten specifiek voor een modulair pakket thuis?
Voorkeuren van individuele mensen kunnen gevolgen hebben voor
anderen met een uiteindelijke consequentie dat het bestaansrecht van
zorgaanbieders en personeel stelt de Staatssecretaris in eerder genoemde
brief. Vervolgens geeft de Staatssecretaris aan met dit alles rekening te
houden bij het vormgeven van maatregelen. De leden van de CDA-fractie
vragen hoe zij dit moeten lezen. Zij zijn absoluut niet uit op faillissementen van zorgaanbieders en het ontslag van personeel, maar als
zorgvragers (en familieleden) echt mogen kiezen en wij de zorg meer en
meer persoonsvolgend willen gaan inrichten zou dit op lange termijn toch
een ultiem gevolg kunnen zijn? Graag ontvangen zij meer uitleg hoe de
Staatssecretaris bij het vormgeven van maatregelen hier concreet
rekening mee gaat houden.
De uitvoering van de motie Bergkamp leidt tot het uitwerken van
maatwerkprofiel en een passend bekostigingssysteem. Begrijpen deze
leden het nu goed dat dit alleen de zorg thuis bevat? Hoe verhoudt zich dit
tot de genoemde zorgprofielen op pagina 8, punt 8? Het is toch zo in de
Wlz dat de ZZP systematiek in zoverre gaat verdwijnen, en dat de bij het
zorgzwaartepakket behorende tarief niet meer inzichtelijk is voor cliënt en

11

mantelzorger, maar wel voor de instelling, en wat betekent dit dan voor de
persoonsvolgende bekostiging?
Kan de Staatssecretaris aangeven in hoeverre de voucher zich onderscheidt van het volledig pakket thuis? Bedoelt de Staatssecretaris met de
zinsnede een regionaal experiment een zorgkantoorregio of een regio
waar een zorgaanbieder werkt?
Dan lezen de leden verder dat het PGB gefinancierde wooninitiatief meer
mogelijkheden moet krijgen om deze vorm van zorg in natura geleverd te
krijgen. Het is deze leden niet helemaal duidelijk waarom dit zo gewenst
is. De wooninitiatieven hebben een duidelijke scheiding tussen wonen en
zorg en de voldoen aan een grote vraag.
Kan de Staatssecretaris dit toelichten?
De leden van de CDA-fractie vinden het heel positief te vernemen dat er
naast het amendement van de CDA- en de VVD-fractie over persoonsvolgende bekostiging gewerkt wordt aan het andere CDA/CU-amendement
van het experimenteerartikel. Graag ontvangen deze leden meer
duidelijkheid over alle genoemde projecten in de brief wat de fase is
waarin zij zich bevinden.
De Staatssecretaris geeft in de brief een aantal voorbeelden van hoe de
mens meer centraal kan/moet komen te staan in de langdurige zorg. Kan
de Staatssecretaris eens toelichten/ omschrijven hoe hij persoonsvolgende bekostiging/persoonsgerichtheid in de langdurige zorg dan ziet.
Hoe zou de Staatssecretaris dit begrip nu precies omschrijven?
Inbreng PVV
De leden van de PVV-fractie hebben kennis genomen van de vernieuwingsagenda langdurige zorg. Zij verbazen zich erover dat dit weer een
systeemwijziging betreft, en hebben hier dan ook nog de nodige vragen
en opmerkingen over. De leden van de PVV-fractie zijn verbaasd dat zij tot
op heden de eindevaluatie van het experiment regelarme instellingen niet
hebben ontvangen, terwijl de Staatssecretaris in deze brief toezegt dat zij
deze voor 10 maart a.s. aan de Kamer zou doen toekomen. Waarom is dit
niet gebeurd?
Welbevinden start met zeggenschap. Wie komt er aan me? Waar woon ik?
Met wie wil ik ’s avonds aan tafel zitten? Hoe laat sta ik op? Mag ik in
vrijheid naar buiten? Wat wil ik doen in mijn vrije tijd? De leden van de
PVV-fractie vragen of de Staatssecretaris ervan op de hoogte is dat het
hier kan gaan om mensen die in een vergevorderd stadium van dementie
verkeren. Hoe ziet de Staatssecretaris dit?
Ongeveer 10.000 mensen kunnen niet bij de zorgaanbieder van hun eerste
voorkeur terecht. In de brief naar aanleiding van het artikel Follow the
money over de wachtlijsten wordt er een getal van ruim 13.000
wenswachtende genoemd. Vanwaar dit verschil? Hoe verhoudt dit zich tot
de stelling van de Staatssecretaris dat welbevinden start met zeggenschap?
De leden van de PVV-fractie vinden het frappant dat in de brief gesproken
wordt over het feit dat echtparen te vaak onnodig gescheiden worden.
Eerder nog verklaarde de Staatssecretaris, in een debat, dat het enkel zou
gaan om incidenten. Hoeveel echtparen zijn sinds uw aantreden van
elkaar gescheiden? Is de Staatssecretaris met de leden van de PVV-fractie
van mening dat het scheiden van hoogbejaarden echtparen mede te
maken heeft met het kabinetsbeleid; het sluiten van de verzorgings-

12

huizen? Hoe gaat de Staatssecretaris voorkomen dat echtparen in de
toekomst gescheiden na vele jaren huwelijk in de laatste jaren van hun
leven nog gescheiden worden?
Keuzes voor welbevinden botsen soms met keuzes van risicobeheersing.
Hiervan waren de leden van de PVV-fractie al op de hoogte vandaar dat zij
in het gedoogakkoord het experiment regelarme instellingen hebben
afgesproken. Inmiddels is dit experiment afgerond. De leden van de
PVV-fractie zijn benieuwd welke keuzes botsen en welke oplossingen
hiervoor zijn. Graag ontvangen zij enkele voorbeelden.
Welke toenemende technologische innovaties kunnen de leden van de
PVV-fractie verwachten met betrekking tot het welbevinden en keuzevrijheid van zorgafhankelijke mensen?
De leden van de PVV-fractie zijn benieuwd hoe mensen met een zware
beperking, zoals verregaande dementie, syndroom van down, syndroom
van Korsakov, ernstige psychische stoornis of verslaving enzovoorts
concreet meer financiële zeggenschap krijgen over de ondersteuning en
zorg in hun leven. Graag ontvangen zij een aantal voorbeelden.
Zorgverleners proberen in samenspraak met naasten en mantelzorgers de
overstap naar de instelling te verzachten door de zorg zo te organiseren
dat dingen die thuis gewoon waren, behouden kunnen worden.
Geldt dit voor het roken van een sigaretje in hun eigen kamer?
Geldt dit voor het meenemen van huisdieren naar de instelling?
Geldt dit voor het dagelijks douchen?
Geldt dit voor een dagelijks wandelingetje in het park?
Geldt dit voor het drinken van enkele borreltjes einde middag?
Geldt dit voor de toiletgang; gaan wanneer er behoefte is?
Geldt dit voor het ontvangen van bezoek, logees?
De wet is geen instellingswet, maar een mensenwet. Waaruit blijkt dit?
Mensen die wel graag in een instelling willen wonen, krijgen daar geen
indicatie voor.
Bij het versterken van de positie van mensen ligt een grote rol voor
naasten. De leden van de PVV-fractie vragen hoe dat in zijn werk gaat
wanneer iemand geen naasten meer heeft, of wanneer naasten deze rol
niet op zich kunnen of willen nemen?
Het scheiden van wonen en zorg staat al langer op de politieke agenda.
Bent u het met de leden van de PVV-fractie eens dat hier geen sprake is
van scheiden van wonen en zorg, maar het botweg stoppen van financiering? Het wonen is niet gescheiden van de zorg. Het wonen is gewoon
geschrapt. Dit kabinet heeft daar met het extramuraliseren van de lichte
zorgzwaartepakketen een extra impuls aan gegeven. Hoeveel, behalve een
hoop ellende, heeft het extramuraliseren van de lichte zorgzwaartepakketen in financieel opzicht tot op heden opgeleverd?
Goede aanbieders worden de norm. Waarom worden de best-practices uit
het experiment regelarm hiervoor niet naar voren geschoven?
Kan concreet worden aangegeven hoe innovatie t.b.v. mensen met
dementie wordt gestimuleerd?
Wanneer het wettelijk recht op het scheiden van wonen en zorg wordt
aangevuld met meer technologische innovaties dan ontstaan er voor
mensen met een zware beperking echt nieuwe zorgvormen. Aan welke
zorgvormen moeten de leden van de PVV-fractie dan denken? Graag
ontvangen zij enkele voorbeelden.

13

De kwaliteit van dagbesteding neemt af, en er zijn al wachtlijsten voor
professionele dagbesteding voor mensen met dementie. Dagbesteding
wordt steeds meer een buurthuisactiviteit. Zorgboerderijen vallen om
omdat zij geen geld ontvangen van de SVB. Dus over welke dagbesteding
bij een andere aanbieder heeft de Staatssecretaris het?
Verder willen de leden van de PVV-fractie weten of er ook een betere
aansluiting komt tussen de wensen van mensen, en het aanbod voor
mensen die via de Wmo aanspraak maken op dagbesteding, en zo nee
waarom niet? Heeft het welbevinden van deze mensen geen prioriteit? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat de Staatssecretaris bewerkstelligen dat
dagbesteding ook ontwikkelingsgericht blijft, en aansluit op de wensen.
Waarom moeten er meer mogelijkheden gegeven worden om mensen die
een voorkeur hebben voor een pgb-gefinancierd wooninitiatief om te
zetten in zorg in natura?
De Staatssecretaris informeert de Kamer eind 2016 over de specifieke
behandeling door specialisten ouderengeneeskunde van mensen met en
zonder Wlz-indicatie en over de positionering van behandeling van
mensen met een Wlz-indicatie. Kan de Staatssecretaris aangeven wat hij
op dit punt uiteindelijk wil bereiken, met name voor mensen met
dementie?
Om mensen te helpen een weloverwogen afweging te maken tussen
zorgaanbieders worden per 2017 de eisen die Wlz-uitvoerders stellen aan
zorgaanbieders openbaar en begrijpelijk gemaakt. In hoeverre krijgen
cliënten ook inspraak in de formulering van deze eisen?
Worden er ook meerjarige inkoopafspraken mogelijk gemaakt voor
mensen met (bepaalde vormen van) dementie?
De brief «Waardig leven met zorg» laat een duidelijke beweging naar
persoonsgerichtheid in de zorg zien. De Inspectie heeft een belangrijke rol
in het toetsen van de kwaliteit, en ook hierin lijkt de focus meer te
verschuiven naar de door de cliënt beleefde kwaliteit. Echter, hoe borgt de
Staatssecretaris dat in de afstemming tussen cliënt en aanbieder de
zorginhoudelijke kwaliteit niet te snel wordt losgelaten?
Bij de voorgestelde experimenten van persoonsvolgende bekostiging lijkt
sprake te zijn van een doelberedenering richting Zeeuws model en
vouchers. In het huidige systeem wordt door zorgkantoren en aanbieders
op diverse plekken al gewerkt met methoden die hier erg op lijken. Veel
bewoners hebben niemand meer. Is hier voldoende aandacht voor? Wat
zijn de uitkomsten hiervan?
In Keuzes In Kaart 2013–2017 (pagina 133) wordt aan de waarde van
vouchers 80% van de huidige kosten van zorg gegeven. Dit resulteert in
een besparing van aanvankelijk 0,1 mld euro, op termijn 0,4 mld euro.
Beoogt de Staatssecretaris met deze systeemwijziging dit bedrag te
kunnen bezuinigen? Zo ja, waarom verzweeg u dat in uw brief?
Bijlage 1
Kan de grondslagverdeling in Figuur 1 toegelicht worden, inclusief
bijbehorende aantallen mensen?
Er blijkt vooral nog veel winst te behalen op het gebied van de toegang tot
de Wlz, de bekostiging van de zorg en de inkoop van de zorg voor
mensen. Aan welke winst moeten de leden van de PVV-fractie dan
denken?

14

Op welke manier leent de Wlz zich tot Right to Challenge? Het gaat hier
immers om zeer kwetsbare mensen. In het nieuwsbericht «Van Rijn legt
lat langdurige zorg hoger» staat dat de Staatssecretaris een experiment
start met persoonsvolgende bekostiging in de Wlz. Op welk van de
aangekondigde initiatieven (bijvoorbeeld over persoonsgerichte toegang,
inkoop of bekostiging) is dit van toepassing?
Klopt de indruk dat nog volkomen onduidelijk is wat het experiment, of de
experimenten, precies gaan inhouden, gezien het feit dat de adviestrajecten bij de NZa nog niet zijn opgestart?
Waarom wordt in het kader van «Betere aansluiting van de toegang tot de
Wlz op de Wmo 2015, Jeugdwet en Zvw» niet geregeld dat dementiepatiënten die op een wachtlijst voor het verpleeghuis staan, gedurende die
periode aanspraak maken op casemanagement dementie?
Bijlage 2
Uit het experiment regelarme instellingen bleek dat het initiëren van pilots
lastig was. Welke pilots zijn niet doorgegaan, omdat dit niet mogelijk was
binnen de oude AWBZ?
Wat is de stand van zaken rond het actieprogramma «Dwang in de zorg»,
en hoe duidelijk is inmiddels in de praktijk dat (zoals Bijlage 2 dit noemt)
«het vastbinden van demente mensen slechts een tijdelijk laatste
redmiddel mag zijn»?
De leden van de PVV-fractie willen graag weten hoeveel deze initiatieven
financieel opgeleverd hebben? Kunnen er door een andere aanpak meer
cliënten geholpen worden voor hetzelfde geld? Zo ja, hoeveel? Worden er
kosten bespaard door het schrappen van overhead? Zo ja, hoeveel?
Worden er kosten bespaard door de aanpak van verspilling? Zo ja,
hoeveel? Worden er meer cliënten geholpen door het terugdringen van de
administratieve lasten en verminderde regeldruk? Zo ja, hoeveel? Hoeveel
heeft het tegengaan van voedselverspilling opgeleverd?
Het aantal indirecte uren kan worden teruggedrongen. Hoeveel levert een
25% hogere caseload financieel op?
Inbreng D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief van de Staatssecretaris «Waardig leven met zorg». Zij onderschrijven
de ambitie om het welbevinden van cliënten voorop te plaatsten, en uit te
gaan van de behoefte van de cliënt. Hoe iemand zijn of haar leven wil
leven en inrichten moet het uitgangspunt zijn, en de zorg moet daarop
worden afgestemd. De zeggenschap daarover moet bij de cliënt (komen
te) liggen. Deze leden hebben nog wel een aantal vragen over de
voorgestelde maatregelen en experimenten.
De leden van de D66-fractie ondersteunen de ambitie van de Staatssecretaris om de wensen van de cliënt leidend te laten zijn. Om ervoor te
zorgen dat iedere cliënt zoveel mogelijk zijn of haar eigen leven kan leiden
moet de zorg worden afgestemd op de specifieke wensen. Hoe wordt
gezorgd dat iedereen op de hoogte is van de mogelijkheid om onafhankelijke cliëntondersteuning te krijgen, die behulpzaam kan zijn bij het
vormgeven van de wensen? De geformuleerde ambitie, waarbij de cliënt
de vormgever wordt van zijn eigen leven en de bijbehorende zorg, vraagt
ook om een cultuuromslag bij de zorgaanbieders. Kan de Staatssecretaris
toelichten hoe zijn voorgestelde maatregelen bijdragen aan die cultuuromslag? Hoe wordt personeel ondersteund/geschoold om deze omslag te
maken, en is hier budget voor beschikbaar? Wat verwacht u dat de

15

voorgestelde maatregelen in de praktijk voor de cliënt gaan betekenen, en
op welke wijze deze verschil gaan maken in het dagelijks leven van
cliënten? Welke verbeteringen, afgezet tegen de huidige situatie, wil de
Staatssecretaris bereiken? Hoe wordt gemonitord of mensen thuis en in
instellingen er ook daadwerkelijk op vooruitgaan?
De leden van de D66-fractie lezen dat bepaalde regelgeving rondom de
indicatiestelling, zorginkoop, bekostiging en verantwoording drempels
kan opwerpen voor zorgaanbieders om de ambitie (om het welbevinden
van de cliënt centraal te stellen) waar te maken. Kan de Staatssecretaris
toelichten op welke manier en op welke termijn deze regels worden
aangepast en drempels worden weggenomen?
De leden van de D66-fractie lezen dat de Staatssecretaris dit voorjaar met
een plan van aanpak inzake de kwaliteit van de gehandicaptenzorg komt.
Hoe verhouden de in de brief «Waardig leven met zorg» aangekondigde
maatregelen zich tot de kwaliteitsagenda gehandicaptenzorg, en hoe
kunnen deze elkaar versterken? Deze leden vragen ook hoe de Staatssecretaris er voor wil zorgen dat de verschillende cliëntengroepen in de
gehandicaptenzorg bewust kunnen kiezen in de Wlz?
De leden van de D66-fractie merken op dat zorgaanbieders geprikkeld
moeten worden om echt naar mensen te luisteren, om op die manier
mensen daadwerkelijk zeggenschap te geven over de zorg die zij
ontvangen. Zorgaanbieders zouden afhankelijk gemaakt moeten worden
van cliëntvoorkeuren, zo lezen deze leden. Op welke manier wordt dit in
de praktijk gebracht, vragen zij zich af? Zullen zorgaanbieders ook worden
beoordeeld op basis van de cliënttevredenheid en hun welbevinden?
De leden van de D66-fractie hebben met instemming gelezen dat de
Staatssecretaris innovatieve concepten wil stimuleren. Zij zouden echter
graag een toelichting ontvangen over de wijze waarop de Staatssecretaris
dit gaat vormgeven. Hoe wordt bijvoorbeeld bevorderd dat het doen van
een investering loont, en de baten terugkomen bij de investeerder en bij
de zorggebruikers? Ook vragen deze leden of de Staatssecretaris kan
ingaan op de mogelijkheden die innovatie kan bieden bij mensen met
dementie.
De leden van de D66-fractie merken op dat de Kamer eind 2014 is
geïnformeerd over het feit dat circa 10.000 mensen met overbruggingszorg wachten op een plek in een instelling van hun eerste voorkeur.
De Staatssecretaris doet onderzoek naar de oorzaken hiervan. Is de
Staatssecretaris op de hoogte van het aantal mensen dat momenteel
wacht op een plek in een instelling van hun voorkeur? Is de Staatssecretaris met deze leden van mening dat een plek in een instelling van de
eerste voorkeur bij uitstek een mogelijkheid is om het welbevinden van
mensen te bevorderen? Op welke wijze wil hij hier prioriteit aan geven?
Kan de Staatssecretaris ook uiteenzetten hoeveel echtparen op dit
moment gescheiden van hun partner leven, omdat er geen aanbod is hen
samen op te nemen? Welke actie onderneemt de Staatssecretaris om deze
zeer onwenselijke situatie te voorkomen?
De leden van de D66-fractie vinden het van groot belang dat de keuzevrijheid voor mensen voorop staat. Zij vinden het dan ook onwenselijk dat
uit onderzoek van de NZa blijkt dat 80% van de budgethouders kiest voor
een pgb, omdat niet alle zorg die zij wensen in nature geleverd kan
worden. Ook zonder een pgb zou de gewenste zorg geleverd moeten
kunnen worden. Kan de Staatssecretaris toelichten hoe hij wil waarmaken
dat ook mensen die zorg in natura kiezen de zorg krijgen die aansluit op
hun behoefte en specifieke wensen? Immers, niet iedereen geeft de

16

voorkeur aan een pgb, of voldoet aan de voorwaarden hiervoor. Ook deze
mensen moeten gebruik kunnen maken van een (vernieuwend)
zorgaanbod naar keuze.
De leden van de D66-fractie constateren dat de samenwerking tussen
huisartsen, verpleeghuisartsen en artsen voor verstandelijk gehandicapten die veelal verbonden zijn aan instellingen, niet altijd soepel
verloopt; zeker niet voor mensen die thuis wonen. Dit zou onder meer een
gevolg zijn van de beperkingen in de wijze van bekostiging. Deze leden
lezen dat de Staatssecretaris de Kamer eind 2016 zal informeren over de
specifieke behandeling door specialisten oudergeneeskunde van mensen
met en zonder indicatie. Kan de Staatssecretaris toelichten waarom hij
hier pas eind dit jaar op terug komt, en hoe in de tussentijd met deze
(bekostigings)problematiek wordt omgegaan?
De leden van de D66-fractie constateren dat de Staatssecretaris uiterlijk
1 april a.s. een adviesaanvraag bij de NZa zal doen om een maatwerkprofiel te ontwerpen, inclusief een passende bekostigingssystematiek, met
als doel om de Wlz-zorg die mensen thuis ontvangen beter te laten
aansluiten bij hun persoonlijke situatie, zoals voorgesteld in de motie
Bergkamp. Kan de Staatssecretaris uiteenzetten wat de verdere planning
is rondom de vormgeving van het maatwerkprofiel? Hoe wordt
voorkomen dat kinderen met een zware beperking die nu instromen in de
langdurige zorg, (moeten) kiezen voor een instelling, omdat het
maatwerkprofiel nu nog niet goed is vormgegeven (en het onderzoek nog
moet worden uitgevoerd?)
De leden van de D66-fractie vinden het goed dat de Staatssecretaris een
experiment met persoonsvolgende bekostiging zal vormgeven, zodat
cliënten zelf zeggenschap hebben over de inkoop van hun zorg en
ondersteuning. Kan de Staatssecretaris uiteenzetten op welke wijze hij een
dergelijk experiment wil monitoren, zodat zowel de positieve gevolgen als
de knelpunten voor zorggebruikers en zorgaanbieders goed in beeld
komen?
De leden van de D66-fractie merken op dat de Staatssecretaris ervoor kiest
toetredingsdrempels voor kleinschalige woonvoorzieningen te verlagen.
Hoe wordt ervoor gezorgd dat er een gelijk speelveld blijft bestaan voor
bestaande zorginitiatieven in de Wlz en nieuwe toetreders (met lagere
toetredingsdrempels)?
De leden van de D66-fractie lezen dat de experimenteerruimte binnen de
Wlz gebruikt kan worden voor het experiment «integraal pgb». De
experimenteerruimte binnen de Wlz richt zich echter met name op het
zorgdomein. Op welke wijze zou het «integraal pgb» domeinoverstijgend
kunnen worden ingezet, zodat de behoefte van de cliënt, bijvoorbeeld ook
op het gebied van onderwijs, arbeid, vervoer en vrijetijdsbesteding,
centraal komt te staan? Ziet de Staatssecretaris mogelijkheden om, met de
doelstelling van het VN Verdrag om tot een inclusieve samenleving te
komen in het achterhoofd, mogelijkheden om ook een daadwerkelijk
domeinoverschrijdend experiment vorm te geven, waarbij niet vooral op
de zorgbehoefte wordt gefocust?
Inbreng GroenLinksfractie
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met interesse kennis
genomen van de brief «Waardig leven met zorg». Wat hen betreft hoort
het uitgangspunt in de Wlz te zijn dat mensen die zorg nodig hebben
centraal staan, en zo volledig mogelijke regie krijgen over hun zorg.
Daarom verwachtten zij in deze brief voorstellen die de regie echt bij de
mensen zelf leggen, en die mensen echt in staat stellen te kiezen voor de

17

zorgvorm of de zorgaanbieder van hun voorkeur. Echter, de brief overtuigt
hen er nog niet van dat deze omslag hiermee ook echt gemaakt kan
worden. Het valt de leden van de GroenLinksfractie op dat in de brief zelfs
helemaal niet gesproken wordt over eigen regie. Kan het kabinet daar een
reactie op geven? Wat is het uitgangspunt van het kabinet waar het gaat
om de langdurige zorg? Ligt dit bij de instelling, bij de inkoop of moet dit
echt liggen bij de mensen die zorg nodig hebben? Dat is een fundamentele keuze, die de leden van de GroenLinksfractie onvoldoende
teruglezen in voorliggende brief.
In het persbericht bij de brief geeft de Staatssecretaris aan dat met
experimenten ervaring opgedaan wordt met persoonsvolgende bekostiging. De leden van de GroenLinksfractie zien echter nog te weinig terug
van daadwerkelijke persoonsvolgende bekostiging in de plannen die in de
brief voorgesteld worden. Wat is het doel van het kabinet waar het gaat
om persoonsvolgende bekostiging? Is het kabinet het met de GroenLinksfractie eens dat de manier waarop deze in de huidige Wlz is vormgegeven
en waarop met de voorgestelde plannen ervaring wordt opgedaan,
slechts het begin van persoonsvolgende bekostiging is? De GroenLinksfractie hoopt dat het kabinet meer ambitie op dit punt wil laten zien en dat
het kabinet ook de ruimte laat voor nieuwe initiatieven hierop. Daarvoor is
het nodig dat ook met andere vormen dan het Zeeuwse model of
vouchers ervaringen opgedaan kunnen worden. Is daar ruimte voor?
In de brief wordt geconstateerd dat 10.000 mensen op dit moment niet
terecht kunnen bij de zorgaanbieder van hun eerste voorkeur. De leden
van de GroenLinksfractie horen graag op welke manier de voorstellen en
voornemens uit deze brief voor die mensen een oplossing gaan
betekenen. Is het kabinet er echt van overtuigd dat de oplossingen
voldoende zijn om mensen ook echt meer keuzemogelijkheid te geven en
om innovatie en nieuwe zorgvormen te stimuleren? Is het kabinet bereid
het principe van scheiden van wonen en zorg toe te passen over de hele
linie van zorg voor mensen met een beperking?
Er ligt een grote rol voor naasten en bij wet geregelde onafhankelijke
cliëntondersteuning, zo wordt in de brief geschreven. De leden van de
GroenLinksfractie horen graag wat het kabinet vindt van de huidige
beschikbaarheid van onafhankelijke cliëntondersteuning. Is het kabinet
bereid de onafhankelijke cliëntondersteuning uit te breiden tot de
vollediger regieondersteuning voor de cliënten gedurende hun hele
zorgcarrière?
GroenLinks is groot voorstander van het inrichten van de zorg vanuit de
mensen die die zorg nodig hebben. Bijvoorbeeld door mensen die dat
kunnen de mogelijkheid te geven de zorg via het pgb in te kopen. In de
brief stelt de Staatssecretaris dat met er in de Wlz met de proeven van
andere manieren van inkoop van zorg ook het «Right to challenge» wordt
geïntroduceerd. De leden van de GroenLinksfractie krijgen hier graag
meer uitleg over, want uit de brief en de bijlagen wordt niet duidelijk wat
dit concreet betekent. Het «Right to challenge» betekent dat mensen op
buurtniveau de zorg zelf mogen regelen. Echter, in de toelichting wordt
hierover niet gerept, alleen over de inkoop bij aanbieders door zorgkantoren. Op welke manier wil het kabinet het «Right to challenge» concreet
voor zorg op basis van de Wlz introduceren? Krijgen mensen ook echt de
mogelijkheid deze zelf, buiten de al bestaande aanbieders om, vorm te
geven? Zal dit bijvoorbeeld zijn in de vorm van een collectief pgb?
Hét instrument om mensen meer regie te geven over de zorg, is het pgb.
De leden van de GroenLinksfractie vernemen graag wat de positie is van
het kabinet tegenover het pgb in de Wlz. Is en blijft dit een volwaardige

18

optie naast zorg in natura? Of is het voor het kabinet vooral een
instrument dat mensen in kunnen zetten als het aanbod aan zorg in natura
niet voldoet? In de brief lezen de leden van de GroenLinksfractie namelijk
niets over wat de voornemens zijn met betrekking tot het ondersteunen
van budgethouders. Het lijkt er vooral om te gaan dat mensen die het pgb
in hebben moeten zetten omdat zij de zorg niet met zorg in natura hebben
kunnen regelen, toch de mogelijkheid te geven dit via zorg in natura te
doen. Voor de mensen die liever geen pgb hadden gehad is dit positief.
Maar wat de leden van de GroenLinksfractie betreft mag dit niet
betekenen dat het pgb een uitzondering wordt voor zorg in natura, maar
dat het echt een volwaardig alternatief is, ongeacht het aanbod aan zorg
in natura.
De leden van de GroenLinksfractie hebben behoefte aan meer uitleg over
de wijze waarop het kabinet kleinschalige wooninitiatieven de
mogelijkheid wil geven om deze desgewenst om te zetten in zorg in
natura. Op welke manier wordt daarbij gegarandeerd dat zij op de korte
en lange termijn hun eigen beleid kunnen voeren en zelf invulling kunnen
geven, en dat de initiatiefnemers zelf de doorslaggevende stem hebben
en houden bij de keuze voor de vorm van financiering? In hoeverre is
hierbij maatwerk mogelijk?
Wat de leden van de GroenLinksfractie betreft moeten in de zorg de
mensen centraal staan en niet de systemen. Het moet niet uitmaken uit
welke wet mensen zorg krijgen, en de leden van de GroenLinksfractie zijn
dan ook van mening dat de mensen die zorg nodig hebben, geen hinder
ondervinden van de schotten tussen de zorgwetten en dat de inzet moet
zijn om deze schotten zoveel mogelijk weg te nemen. Een manier om dat
af te dwingen en de mensen regie te geven over de zorgwetten heen, is
het integrale persoonsgebonden budget. De leden van de GroenLinksfractie vragen meer duidelijkheid over de inzet van het kabinet met
betrekking tot het integraal persoonsgebonden budget. Wat is de ambitie
van het kabinet waar het gaat om het integreren van de budgetten binnen
de zorg, het onderwijs, wonen en de arbeidsmarkt? Op welke wijze werkt
het kabinet hieraan?
Inbreng 50PLUSfractie
De fractie van 50PLUS heeft met belangstelling kennisgenomen van de
Vernieuwingsagenda «Waardig leven met zorg». Wel heeft de fractie
hierbij nog wel enkele vragen en opmerkingen.
In dit plan wordt de ambitie van de Wlz beschreven, gepaard gaande met
de nodige plannen, afspraken en onderzoeken. Maar welke ambitie heeft
de Staatssecretaris wat betreft de te bereiken resultaten op welke termijn?
Ofwel: welke concrete doelen en resultaatverplichtingen zijn hieraan
gekoppeld?
Er wordt gestreefd naar een betere aansluiting van toegang tot de Wlz
vanuit de Wmo, de Zvw en de Jeugdwet. Beschreven wordt hoe een
vereenvoudigde indicatiestelling, een veilige informatie-uitwisseling en
geïntensiveerde cliëntondersteuning hieraan kan bijdragen. Maar hoe
gaat de Staatssecretaris concreet bereiken dat dat ook daadwerkelijk
gebeurt? En op welke termijn?
De Staatssecretaris geeft aan dat hij met «betrokken partijen» heeft
afgesproken vanaf 2016 invulling te geven aan de tijdige beschikbaarheid
van onafhankelijke cliëntondersteuning. Inmiddels is het al enkele
maanden 2016, dus kan aangeduid worden op welke wijze dit gebeurt?
Welke doelstellingen en resultaatverplichtingen zijn hieraan verbonden?

19

De Staatssecretaris wil een experiment gaan uitvoeren met persoonsvolgende bekostiging. Dit kan een mooi instrument zijn om de eigen regie
meer de boventoon te laten voeren. Maar hoe ziet de Staatssecretaris het
voor zich voor de meest kwetsbare mensen, die hun eigen regie niet meer
kunnen voeren en geen sociaal netwerk hebben om hen hierbij te
ondersteunen? Zoals de Staatssecretaris zelf ook al heeft aangegeven, de
beschikbaarheid onafhankelijke cliëntondersteuning (waar mensen met
een Wlz-indicatie een wettelijk recht op hebben) werkt in de praktijk ook
nog niet naar behoren. Wordt dit meegenomen in het experiment? Kan de
Staatssecretaris meer details geven over het experiment, zoals de omvang
en de duur hiervan?

20