Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

846
Vragen van het lid Koolmees (D66) aan de Minister van Financiën over het
provisieverbod en kosten voor preventief advies bij dreigende
betalingsachterstanden (ingezonden 12 november 2013).
Antwoord van Minister Dijsselbloem (Financiën) (ontvangen 23 december
2013). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 683.
Vraag 1
Wat vindt u van de conclusie uit het onderzoek «Hypotheekklanten uit de
crisis!»?1 dat het klantbelang niet optimaal gediend wordt, mede doordat de
toezichthouder onduidelijk is over wat klanten moeten betalen voor het
gegeven advies en aan wie?
Antwoord 1
Voor het antwoord op vraag 1 verwijs ik u naar het antwoord op de vragen 3
tot en met 9.
Vraag 2
Bent u bekend met de berichten «AFM informeert banken en verzekeraars
over naleving kostprijsmodel?2 en «AFM: benadert de klant proactief bij
oplossen problemen restschuld en het voorkomen van betalingsproblemen»?3
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3 tot en met 9
Klopt het dat volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) bij bestaande
klanten advieskosten rechtstreeks in rekening gebracht moeten worden? Wat
is de wettelijke basis voor een advieskostenverplichting in de beheerfase?
Wat vindt u ervan dat banken of intermediairs klanten met dreigende
betalingsachterstanden moeten benaderen en hen vervolgens moeten laten
betalen voor het gegeven advies?

1

http://actueel.deloitte.nl/newsroom/persberichten/woningbezitter-negeert-restschuld-alsprobleem/?#
2
http://www.afm.nl/professionals/afm-actueel/nieuws/2013/sep/naleving-kostprijsmodel.aspx
3
http://www.afm.nl/professionals/afm-actueel/nieuws/2013/okt/benadering-restschuld.aspx

ah-tk-20132014-846
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Deelt u de mening dat, als er een basis is voor het in rekening brengen van
advieskosten bij (preventief) beheersituaties, dit een onwenselijke situatie is
en toegang tot beheergesprekken zo laagdrempelig als mogelijk moeten zijn?
Vindt u dat een klant die in de problemen dreigt te komen met de betaalbaarheid van zijn hypotheek en in gesprek wil gaan met zijn bank, dit kosteloos
moet kunnen doen? Vindt u dat advieskosten geen belemmering mogen
vormen om preventief een oplossing te vinden voor een dreigende betalingsachterstand?
Deelt u de mening dat klanten die door de bank, op aandrang van de AFM,
worden benaderd voor een beheergesprek (bijvoorbeeld bij achterblijvende
waardeopbouw) niet geconfronteerd mogen worden met een rekening voor
advieskosten?
Deelt u de mening dat het mogelijk moet zijn dat intermediairs voor
beheergesprekken die vanuit (dreigende) betalingsachterstanden worden
gevoerd een vergoeding moeten kunnen krijgen van de geldverstrekker voor
het voeren van dat beheergesprek?
Bent u bereid om in overleg met de AFM en de financiële sector ervoor te
zorgen dat er op korte termijn duidelijke richtlijnen komen voor aanbieders en
adviseurs voor het preventief adviseren van klanten met een dreigende
betalingsachterstand?
Antwoord 3 tot en met 9
De markt voor financiële dienstverlening ondergaat sinds de introductie van
het provisieverbod sinds 1 januari 2013 een ingrijpende transitie. In reactie op
eerdere vragen van uw Kamer over banken die geen producten verkopen na
onafhankelijk advies heb ik reeds aangegeven dat ik, in nauwe samenwerking
met de AFM, nauwgezet blijf monitoren hoe de markt, na de introductie van
het provisieverbod zich de komende jaren verder ontwikkelt. Daarbij moet het
belang van de klant centraal blijven staan. Daarnaast blijft de AFM met
marktpartijen in gesprek over zowel de praktische problemen waar men
tegenaan loopt, als de toekomst van de keten. Deze gesprekken gaan onder
andere over de vraag hoe de sector moet handelen in preventief en bijzonder
beheersituaties. De AFM heeft inmiddels op haar website uitleg gepubliceerd
over hoe de sector moet handelen in dat soort situaties («provisieverbod is
geen belemmering om klanten met betalingsproblemen te helpen»).
Hieronder volgt toelichting.
Op grond van de regelgeving dient een aanbieder de advies- en distributiekosten gericht op het tot stand brengen van een overeenkomst met betrekking tot een hypothecair krediet in beginsel rechtstreeks in rekening te
brengen bij de klant.
Dit betekent dat in het kader van beheer bij bestaande klanten veel klantcontact kan plaatsvinden zonder dat aanbieders advies- en distributiekosten in
rekening hoeven te brengen. Het klantcontact is dan veelal niet gericht op het
tot stand brengen van een nieuwe overeenkomst. Dit is zeker het geval als
sprake is van gesprekken in het kader van (concreet voorzienbare) betalingsachterstanden. Er zal meestal worden gekeken of een betalingsregeling kan
worden getroffen, bijvoorbeeld door een (tijdelijke) verlaging van de
rentelasten. Banken hoeven voor dergelijke beheergesprekken geen advieskosten in rekening te brengen bij de klant omdat de gesprekken niet gericht
zijn op het tot stand brengen van een (nieuwe) overeenkomst.
Mocht tijdens de beheergesprekken blijken dat het toch nodig is om een
nieuwe overeenkomst te sluiten dan hoeven de werkzaamheden die hiervoor
nodig zijn ook niet in rekening te worden gebracht. Ook het intermediair kan
gesprekken voeren met bestaande klanten in het kader van (concreet
voorzienbare) betalingsachterstanden. Het intermediair ontvangt immers nog
doorlopende provisie voor overeenkomsten die zijn gesloten voor inwerkingtreding van het provisieverbod. Als het gaat om producten die zijn afgesloten
na 1 januari 2013 (of om netto-producten die voor 1 januari 2013 zijn
afgesloten) is het tevens in het belang van de consument dat geen kosten in
rekening gebracht worden.
Hetzelfde gaat op wanneer de aanbieder of het intermediair gehouden is tot
het geven van kosteloos hersteladvies. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht
worden aan hersteladviezen voor woekerpolissen. Van aanbieders en
intermediair wordt verwacht dat zij deze adviezen kosteloos aan de klant
aanbieden. Bovendien hebben bestaande klanten van aanbieders en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

intermediair provisie betaald en mogen zij in hoge mate verwachten dat zij in
de beheerfase nazorgwerkzaamheden bieden voor de betaalde provisie.
Het is ook wenselijk dat de aanbieder en het intermediair bij het voeren van
gesprekken in het kader van (preventief) beheer rekening houden met de
positie waarin de consument verkeert. Het vroegtijdig signaleren van
(potentiële) betalingsproblemen kan een belangrijke bijdrage leveren aan de
oplossing van deze problematiek. Bij (potentiële) betalingsachterstanden
wordt juist van een aanbieder verwacht dat actief contact wordt gezocht met
een klant.
Indien vooraf niet vaststaat of het beheergesprek gericht is op (concreet
voorzienbare) betalingsproblemen kunnen financiële dienstverleners in de
oriëntatiefase van het gesprek vaststellen of er een probleem is en welke
mogelijke acties daarop kunnen worden ondernomen. Bij een oriëntatiegesprek zijn financiëledienstverleners niet verplicht kosten in rekening te
brengen. Na deze fase kan worden vastgesteld of de consument gehouden is
om advieskosten te betalen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3