Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 407

Vrij verkeer werknemers uit de nieuwe EU
lidstaten

Nr. 211

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juni 2018
Kroatië is op 1 juli 2013 toegetreden tot de Europese Unie. Het Toetredingsverdrag EU-Kroatië geeft lidstaten de mogelijkheid om maximaal
zeven jaar (in fases van 2-3-2 jaar) gebruik te maken van een overgangsregime voor het vrij verkeer van werknemers. Zolang het overgangsregime van kracht is, is het voor werknemers uit Kroatië nodig om een
tewerkstellingsvergunning aan te vragen.
Nederland heeft sinds 2013 gebruik gemaakt van het overgangsregime.
Op 11 juni 2015 is uw Kamer geïnformeerd over het besluit van het
kabinet om gebruik te maken van de tweede fase van het overgangsregime gedurende 3 jaar.1 Dit regime is wederkerig. Kroatië past ook een
overgangsregime toe op Nederlandse werknemers in Kroatië.
De tweede fase van de overgangstermijn eindigt op 30 juni 2018. Na deze
fase geldt het vrij verkeer van werknemers, tenzij lidstaten aangeven dat
zij de overgangsfase willen verlengen met maximaal 2 jaar. Een lidstaat
die de overgangstermijn wil verlengen moet – conform het Toetredingsverdrag EU-Kroatië – de Europese Commissie uiterlijk 30 juni 2018 hiervan
in kennis stellen en aantonen dat er sprake is van ernstige verstoringen
van de arbeidsmarkt of een dreiging daarvan indien het overgangsregime
niet wordt verlengd.
De Europese Commissie heeft onlangs per brief2 aangegeven dat het
onwaarschijnlijk is dat er in Nederland sprake zal zijn van ernstige
verstoringen van de arbeidsmarkt of een dreiging daarvan indien het
overgangsregime met Kroatië wordt opgeheven. Volgens de Europese
Commissie moet Nederland met cijfers en overtuigende argumenten
1
2

kst-29407-211
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 29 407, nr. 203.
Brief met kenmerk Ref. Ares(2018)2119377 – 20/04/2018 van EU-Commissaris Marianne
Thyssen van 20 april 2018, zie bijlage. Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 407, nr. 211

1

aantonen dat sprake zal zijn van ernstige verstoringen van de arbeidsmarkt of een dreiging daarvan als het overgangsregime niet wordt
verlengd.
De Europese Commissie kan controleren of de beoordeling van Nederland
ten aanzien van ernstige verstoringen van de arbeidsmarkt juist is. Indien
de Europese Commissie vindt dat er geen sprake is van de genoemde
ernstige verstoringen van de arbeidsmarkt of dreiging daarvan, kan zij een
inbreukprocedure starten. Het zou dan immers een inbreuk zijn op het vrij
verkeer van werknemers en het Toetredingsverdrag EU-Kroatië.
Indien Nederland de overgangstermijn verlengt, kan dit ook gevolgen
hebben voor de nationale rechtspraak. De rechter kan in zaken over
opgelegde boetes voor het ontbreken van tewerkstellingsvergunningen
voor Kroatische werknemers toetsen of Nederland terecht gebruik heeft
gemaakt van de mogelijkheid tot verlenging van het overgangsregime.3
In 2015 is het overgangsregime door alle lidstaten opgeheven, met
uitzondering van Oostenrijk, Slovenië, het Verenigd Koninkrijk, Malta en
Nederland. Enkel Oostenrijk en Slovenië hebben aangegeven het
overgangsregime per 1 juli 2018 te willen verlengen, vanwege de culturele
en geografische nabijheid.
Het kabinet zal het overgangsregime voor Kroatië niet verlengen. Het
aantal Kroaten dat werkzaam is in Nederland is op dit moment beperkt. In
2017 hebben Nederlandse werkgevers 59 tewerkstellingsvergunningen
voor Kroatische werknemers aangevraagd. Kroaten werken vooral in de
bouw en in de techniek, sectoren waarin werkgevers momenteel moeite
hebben om personeel te vinden. Het kabinet verwacht, op basis van de
ervaringen van lidstaten die het overgangsregime in 2015 niet hebben
verlengd, geen significante toename van de instroom van Kroatische
werknemers bij het niet verlengen van het overgangsregime.
Bij de besluitvorming heeft het kabinet rekening gehouden met de actuele
situatie op de Nederlandse arbeidsmarkt en de te verwachten instroom
van Kroatische werknemers in vergelijking met de situatie in 2012 toen de
regering besloot tot verlenging van de derde fase van het overgangsregime voor Roemenië en Bulgarije. In 2011 waren er naar schatting
200.000 arbeidsmigranten uit de nieuwe lidstaten op de Nederlandse
arbeidsmarkt. De economische crisis was nog gaande en de werkloosheid
liep nog op. Momenteel is er sprake van een andere situatie. De Nederlandse economie groeit. De afgelopen jaren is de werkloosheid gedaald
van 7,4% naar 4,1%.
Een internationaal gelijk speelveld blijft belangrijk om te voorkomen dat
op arbeidsvoorwaarden wordt geconcurreerd tussen werknemers uit
verschillende EU-lidstaten. Daarom heeft Nederland sinds 2013 afspraken
gemaakt in een memorandum of understanding met Kroatië om oneerlijke
concurrentie op arbeidsvoorwaarden, onderbetaling en misbruik van
werknemers tegen te gaan. Deze samenwerking verloopt goed. Daarnaast
zijn er sinds 2015 aanzienlijke stappen gemaakt op dit terrein, zowel
nationaal (Wet aanpak schijnconstructies, herziening Wet Minimumloon
en Minimum Vakantiebijslag, aanpak uitzendbranche) als Europees
(Handhavingsrichtlijn, de herziene detacheringsrichtlijn, het Europees
Platform Zwart Werk).
Op grond van de huidige situatie op de Nederlandse arbeidsmarkt kan
niet worden aangetoond op basis van cijfers en feiten dat er sprake is van
3

Raad van State ECLI:NL:RVS:2015:3367

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 407, nr. 211

2

ernstige verstoringen van de arbeidsmarkt of een dreiging daarvan. Het
openstellen van de arbeidsmarkt zal bovendien het Nederlands bedrijfsleven dat investeert in Kroatië ten goede komen, aangezien ook Kroatië
het overgangsregime voor Nederlandse werknemers in Kroatië zal
opheffen. Kroatië is de laatste EU-lidstaat waarvoor nog een overgangsregime geldt.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 407, nr. 211

3