Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2672
Vragen van het lid Bontenbal (CDA) aan de Staatssecretaris van Infrastructuur
en Waterstaat en de Minister voor Klimaat en Energie over de «Kamerbrief
over stimuleren van hernieuwbare waterstof in jaarverplichting energie
vervoer voor periode 2023 en 2024» en het TNO-rapport «Impact «fit for 55»
voorstel voor herziening RED op de vraag naar groene waterstof in Nederland»
(ingezonden 17 maart 2022).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie), mede namens de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 10 mei 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het TNO-rapport «Impact «fit for 55» voorstel voor
herziening RED op de vraag naar groene waterstof in Nederland»? Klopt het
dat de RFNBO-verplichting («renewable fuels of non-biological origin», ofwel:
groene waterstof) voor de transportsector voor Nederland zich vertaalt naar
29 petajoules (PJ) in 2030?
Antwoord 1
Ja wij zijn bekend met het TNO-rapport. Daarin staat inderdaad dat de
RFNBO-verplichting in transport van 2,6% gelijk staat aan 29 PJ. De percentages uit de herziening van de EU-richtlijn voor hernieuwbare energie (RED II)
voor transport worden berekend over de totale brandstoffenplas in de lidstaat
voor transport, inclusief lucht- en zeevaart. Voor Nederland betekent dat,
vanwege de grote bunkermarkt, een significante uitbreiding. In de RED II
werden de percentages van de verplichtingen voor transport berekend over
de brandstoffenplas van wegvervoer en spoor. De voorgestelde herziening
van de Richtlijn, inclusief het RFNBO-percentage, zijn nog in onderhandeling.
Vraag 2
Bent u bekend met de prognoses voor directe toepassing van waterstof in de
transportsector in 2030, namelijk 1,2 PJ aan synthetische brandstoffen voor
de luchtvaart en slechts 0,4 PJ in het wegtransport in 2030? Deelt u de
mening dat de raffinageroute noodzakelijk is voor het behalen van de
doelstellingen in de herziening van de Richtlijn hernieuwbare enregie (RED)
voor de transportsector?

ah-tk-20212022-2672
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Deze cijfers komen voort uit de KEV2021. De cijfers nemen geen voorgenomen of additionele stimuleringsprogramma’s mee waar nu aan gewerkt
wordt. Er zijn verschillende routes die kunnen bijdragen aan de RFNBOverplichting in transport die wel leiden tot directe verduurzaming van
transport, naast de raffinageroute. Hierbij valt te denken aan synthetische
brandstoffen voor de luchtvaart of direct gebruik van hernieuwbare waterstof
in voertuigen. Het gaat om routes die fossiele energiedragers in transport
vervangen door hernieuwbare varianten. TNO voert nu een onderzoek uit
naar technische haalbaarheid van alle mogelijkheden om de RFNBOverplichting in te vullen. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
(IenW) verwacht de resultaten in juni en zal deze dan met uw Kamer delen.
Vraag 3
Hoe verhoudt het plafond van 4 PJ (tot 1 januari 2025) zoals voorgesteld in
uw brief (Kamerstuk 32 813, nr. 868, d.d. 8 oktober 2021) over het stimuleren
van hernieuwbare waterstof in jaarverplichting zich tot deze doelen?
Antwoord 3
Het plafond van 4 PJ was het resultaat van de destijds geraamde nationale
waterstofproductiecapaciteit in 2023 en 2024. Dit plafond staat niet in
verhouding tot de voorgestelde RFNBO-verplichtingen voor 2030, die toen
nog niet bekend waren, maar achtten het Ministerie van Economische Zaken
en Klimaat (EZK) en IenW in lijn met de waterstofambities van het kabinet
voor 2025. Met dit plafond bleef er tevens voldoende ruimte in de systematiek voor producenten van hernieuwbare brandstoffen, zoals HVO (Hydrotreated Vegetable Oils) of geavanceerde biobrandstoffen, die direct bijdragen aan
het verduurzamen van mobiliteit.
Vraag 4
Deelt u de stelling van TNO dat «de tijd voor inpassing [van de] benodigde
capaciteiten [...] krap [is]», waarmee gedoeld wordt op zowel de uitrol van
Wind-op-Zee als het opbouwen van elektrolysecapaciteit? Deelt u de stelling
van TNO dat «definitieve beslissingen voor investeringen in groene waterstof
wachten op nadere regelgeving die meer zekerheid moet bieden voor de
businesscase (subsidie, vergunningen, certificering etc.)»?
Antwoord 4
Zoals ook in het BNC-fiche over het Commissievoorstel voor de herziening
van de RED II al stond, zijn de voorgestelde RFNBO-verplichtingen zeer
ambitieus.1 Het kabinet kijkt voor de lopende onderhandelingen dan ook
scherp naar een realistische en voorspelbare invulling van de voorgestelde
verplichtingen. Het behalen van de RFNBO-verplichtingen zal veel vragen van
het Rijk, netbeheerders en de markt, voor het opschalen van zowel binnenlandse productie als import van hernieuwbare waterstof. Met het besluit in de
bijgaande brief zetten IenW en EZK een eerste belangrijke stap hierin.
Vraag 5
Bent u bekend met de studie «Doorrekening kosten hernieuwbare waterstof
bij inzet raffinage» van Trinomics? Hebt u gelezen dat Trinomics het volgende
schrijft: «Zonder HBE («hernieuwbare brandstofeenheden»)-inkomsten is het
project niet rendabel, omdat de jaarlijkse kasstroom dan negatief is. In de
centrale analyse is de kasstroom (voor belastingen) gemiddeld een verlies
van 15 miljoen euro per jaar zonder HBE-inkomsten. [...] Een beperkte
openstelling van de raffinageroute – bijvoorbeeld tot 1 januari 2025 – leidt tot
onvoldoende HBE-inkomsten (86 miljoen euro in plaats van 1,3 miljard euro)
voor een positieve business case.»? Hoe effectief is, tegen die achtergrond,
de tijdelijke openstelling om investeringen in groene waterstof mogelijk te
maken?
Antwoord 5
Wij zijn bekend met het rapport van Trinomics.

1

Kamerstuk 21 112, nr. 3185.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

EZK en IenW hebben in oktober 2021 gezamenlijk, in samenspraak met
geïnteresseerde partijen, gekozen voor een tijdelijke openzetting van de
raffinageroute in de jaarverplichting. Zoals aan uw Kamer gemeld zou het de
kalenderjaren 2023 en 2024 betreffen, terwijl aan passend beleid voor na 2024
kon worden gewerkt. Deze tijdelijke openzetting in combinatie met het uitzicht
op aansluitend beleid moest vóór 2025 projecten met een totale omvang van
circa 400 MW helpen realiseren. Dit zou een grote bijdrage zijn aan de
realisatie van de kabinetsambities van 500 MW elektrolyse in 2025. Het
besluit in de bijgaande brief moet het gesignaleerde probleem verhelpen.
Vraag 6
Klopt het dat de ambitie in het Klimaatakkoord is om 500 megawatt (MW)
elektrolysecapaciteit in 2025 te hebben staan? Klopt het tevens dat het
bouwen van een 100 MW electrolyser 2 tot 3 jaar kost, zoals CE Delft schrijft
in haar rapport «Doorlooptijden investeringen elektrificatie» (februari 2021)?
Verwacht u dat Nederland dit doel gaat halen?
Antwoord 6
Het klopt dat de ambitie van 500 MW in het Klimaatakkoord staat. Het kabinet
heeft die ambitie in de kabinetsvisie waterstof ook onderschreven. De
genoemde realisatietermijn lijkt mij een reële inschatting. Op basis van
bovenstaande zien wij het volste belang om dit jaar nog duidelijkheid te
verschaffen over instrumenten waar elektrolyseprojecten gebruik van kunnen
maken, om het doel in 2025 nog te halen.
Vraag 7
Deelt u de mening dat de Europese Fit for 55-voorstellen een verdere
openstelling van de raffinageroute na 2025 niet in de weg staan? Sterker nog,
stuurt de Europese Commissie daar niet juist ook op aan? Is het niet
verstandig om gebruik te maken van de instrumenten die Europa ons aanreikt
om ons waterstofpotentieel en onze ambities te halen?
Antwoord 7
Het Fit-for-55 pakket, specifiek de RED III, staat vooralsnog een openstelling
niet in de weg voor het meetellen aan de verplichting voor hernieuwbare
energie in transport, net als dat nu bij de RED II ook het geval is. Het is en
blijft de keuze van de lidstaat of en hoe zij deze route willen stimuleren. In het
BNC-fiche pleit Nederland voor de mogelijkheid om de inzet van waterstof in
raffinaderijen ook mee te mogen tellen voor de doelstelling van de industrie
en niet alleen via de transportroute. Het opnemen van de raffinageroute in de
jaarverplichting is dan een optie, net als het ontwikkelen van andere
instrumenten om het gebruik van hernieuwbare waterstof in raffinaderijen te
stimuleren.
Vraag 8
Klopt het dat het produceren van transportbrandstoffen goed is voor zo’n
35% van de waterstofvraag en klopt het dat de koppeling van windenergie op
zee en waterstof de businesscase voor offshore windparken verstevigt? Is het
dan niet verstandig deze route (het vergroenen van de productie van
transportbrandstoffen) niet af te sluiten?
Antwoord 8
Het kabinet zet erop in om fossiele brandstoffen te vervangen door hernieuwbare brandstoffen. Er is een voorkeur voor directe inzet van hernieuwbare
waterstof in transport, omdat dit bijdraagt aan alle doelstellingen naar
zero-emissie, alsook de doelstellingen binnen het Klimaatakkoord. Bijvoorbeeld gasvormige waterstof in zwaar wegtransport en vloeibare brandstoffen
op basis van hernieuwbare waterstof.
Richting 2030 zal de RED III leidend zijn voor de stimulans van hernieuwbare
waterstof in Nederland. Dit geldt voor de industrie alsook voor transport. Op
beide sectoren worden verplichtingen voor hernieuwbare waterstof voorgesteld. De RED III zal op zowel transport als industrie een grote impact hebben.
Voor de industrie is EZK bezig met de voorbereiding van een beleidspakket
voor de opschaling van binnenlandse productie en import van hernieuwbare
waterstof. Voor transport zal met name de integratie van luchtvaart en
zeevaart in de verduurzamingssopgave, in samenhang met ReFuel/FuelEU/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

ESR, een serieuze impact hebben op het huidige beleid energie vervoer met
de jaarverplichting grote aanpassingen vragen aan de systematiek vanaf
2025.
In de bijgaande Kamerbrief beschrijf ik de rol van de raffinageroute in het
beoogde bredere waterstofbeleid voor industrie en transport.
Vraag 9
Acht u het niet wenselijk om de raffinageroute volwaardig om te zetten in
beleid en deze raffinageroute ook na 2025 open te stellen?
Antwoord 9
In de bijgaande Kamerbrief beschrijf ik hoe de raffinageroute vanaf 2025
vorm krijgt, ook al kan het kabinet nog niet alle details vastleggen vooruitlopend op de Europese onderhandelingen over de herziening van de RED II.
Vraag 10
Bent u bereid deze vragen te beantwoorden tijdig voor het commissiedebat
Waterstof van 13 april 2022?
Antwoord 10
De antwoorden zijn zo snel als mogelijk met uw Kamer gedeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4