Commissie Defensie

Aan de minister van Defensie en
De minister van Economische Zaken

Plaats en datum:
Betreft:
Ons kenmerk:

Den Haag, 4 april 2014
Aanbieding Uitgangspuntennotitie groot project Vervanging F-16
2014Z05826/2014D12139

In de procedurevergadering van de vaste commissie voor Defensie van 3 april 2014 is gesproken over
de herijking van de informatievoorziening aan de Kamer bij het groot project Vervanging F-16.
De commissie heeft besloten tot een herijking van de informatievoorziening en heeft daartoe conform
de huidige Regeling grote projecten een uitgangspuntennotitie vastgesteld. De uitgangspuntennotitie
bestond nog niet bij dit groot project en komt nu in de plaats van de eerdere afspraken over de
informatievoorziening, die in de afgelopen jaren middels een aantal briefwisselingen zijn gemaakt
tussen Kamer en kabinet.
De commissie verzoekt u de uitgangspuntennotitie toe te passen met ingang van de eerstvolgende
rapportage op 1 juni 2014, in lijn met de in de uitgangspuntennotitie beschreven overgangsperiode, en
verzoekt u mede daarom op korte termijn schriftelijk op de uitgangspuntennotitie te reageren.
Indien dit nodig wordt geacht wil de commissie op korte termijn, conform de Regeling grote projecten,
de uitgangspunten en uw schriftelijke reactie daarop met u bespreken.
Bij deze breng ik u het verzoek van de commissie over.
Hoogachtend,
de griffier van de vaste commissie voor Defensie,

G.F.C. van Leiden

Bijlage bij brief 2014Z05826/2014D12139

Uitgangspuntennotitie Groot Project Vervanging F-16

1

Inleiding

Op voorstel van de vaste commissie voor Defensie heeft de Tweede Kamer (hierna: de Kamer) op
17 juni 1999 besloten de vervanging van de F-16 aan te wijzen als Groot project. Aanwijzing van
een Groot project is een signaal van de Kamer aan het kabinet en aan zichzelf dat, in afwijking van
de normale controle- en informatieprocedures, een verhoogd attentieniveau gewenst is vanwege te
verwachten risico’s en complicaties. Het schept de mogelijkheid om tot een intensievere en/of meer
toegesneden informatievoorziening te komen over de voortgang van de vervanging van de F-16.
Met de aanwijzing van een Groot project geeft de Kamer geen politiek oordeel over het beleid. De
Kamer formuleert haar wensen over de informatievoorziening over de vervanging van de F-16,
zodat ze haar controlerende taak goed kan vervullen.
Het centrale uitgangspunt bij de vormgeving van de informatievoorziening over het Groot project
Vervanging F-16 is uiteraard dat de Kamer die informatie ontvangt die zij wil ontvangen en op de
wijze waarop zij dat wil. In deze Uitgangspuntennotitie wordt, conform artikel 9, lid 1 van de
Regeling grote projecten, geschetst om welke informatie het gaat en hoe de Kamer deze informatie
wenst te ontvangen.
Voorgeschiedenis
Op 17 juni 1999 heeft de Kamer besloten het project ‘Vervanging F-16’ aan te wijzen als Groot
project. De vaste commissie voor Defensie heeft destijds in een brief1 uiteengezet dat zij een
jaarlijkse rapportage wenste en welke informatie de jaarrapportage moest bevatten. Op verzoek
van de commissie heeft de toenmalige staatssecretaris van Defensie vervolgens een
basisdocument naar de Kamer gestuurd, dat als referentie voor de projectvoortgang moest dienen.2
Bijna 10 jaar later, in 2009, heeft de commissie op grond van artikel 11 van de Regeling grote
projecten besloten haar informatiebehoefte te herijken. Dit gebeurde nadat de commissie de
voortgangsrapportage over het jaar 2008 had teruggezonden, omdat zij de geleverde informatie
ontoereikend c.q. de kwaliteit van de geleverde informatie onvoldoende achtte. In een brief van 27
oktober 2009 heeft de commissie haar aanvullende informatie-eisen uiteengezet.3
Tot en met 2011 stuurde de minister van Defensie namens het kabinet (hierna: de minister) de
jaarlijkse voortgangsrapportages binnen drie maanden na afloop van het rapportagejaar aan de
Kamer (voor 1 april). Vanaf 2012 is het moment van publicatie met twee maanden uitgesteld (voor
1 juni), zodat het jaarlijks in april te verschijnen Selected Acquisition Report (SAR) van het
Amerikaanse ministerie van Defensie en de meest recente publicaties over het F35-programma van
de Amerikaanse Rekenkamer (GAO) en het Congressional Budget Office (CBO) in de jaarrapportage
kunnen worden meegenomen.4
Besluit tot herijking informatievoorziening
Het besluit tot herijking van de informatievoorziening vloeit voort uit de behandeling van het
onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar de wijze waarop de Kamer over de voortgang van
het Groot project Vervanging F-16 is geïnformeerd.5 De vaste commissie voor Defensie ziet
aanleiding om de informatievoorziening Groot project Vervanging F-16 te herijken. Twee redenen
liggen hier ten grondslag aan:
1. Voornemen tot aanschaf F-35
Met de nota ‘In het belang van Nederland’ maakt Defensie de keuze voor de F-35 ter
vervanging van de F-16.6 Deze keuze zal medio 2015 leiden tot een verwervingsbesluit
waarover de Kamer door middel van de DMP-D brief wordt geïnformeerd. Daarmee komt het
Groot project in de fase van uitvoering.

Brief met kenmerk 34-DEF-99, d.d. 23 september 1999
Kamerstuk 26 488, nr. 3
Brief met kenmerk 2009Z19758/2009D52267
4 Brief van de commissies Defensie en ELI aan de ministers van Defensie en ELI met kenmerk 2011Z22374/2011D61097
5 Kamerstuk 26 488, nr. 323
6 Kamerstuk 33 763, nr. 1-3
1
2
3

2

2. Nederlandse deelname aan operationele test- en evaluatiefase
Nederland zal in 2015 samen met de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk meedoen
aan de operationele test- en evaluatiefase: Initial Operational Test and Evaluation (IOT&E).7
Daartoe heeft Defensie twee testtoestellen aangeschaft. De voorbereidingen op de testfase zijn
in gang gezet. De testen kunnen leiden tot modificaties en aanpassingen in het F-35
programma. Daarnaast kunnen testen inzicht geven in mogelijkheden en beperkingen van de
toestellen.
In het licht van de Nederlandse deelname aan de IOT&E fase en het besluit van het kabinet om de
F-35 aan te schaffen, heeft de vaste commissie voor Defensie op 20 maart 2014 besloten de
informatieafspraken met de minister over het Groot project Vervanging F-16 te herijken. Artikel 11
‘Actualiseren van afspraken en basisrapportage’ van de Regeling grote projecten biedt hiervoor de
grondslag.

1.1 Opzet van de Uitgangspuntennotitie
In paragraaf 2 worden de procedurele uitgangspunten geschetst voor de invulling van de
grootprojectstatus van de Vervanging van de F-16.
In paragraaf 3 worden de uitgangspunten geschetst voor de niet-financiële informatievoorziening
aan de Kamer in het kader van het Groot project Vervanging F-16.
In paragraaf 4 worden de uitgangspunten geschetst voor de financiële informatievoorziening aan
de Kamer in het kader van het Groot project Vervanging F-16.
In paragraaf 5 worden de uitgangspunten geschetst voor de kwaliteit van de informatievoorziening
aan de Kamer over het Groot project Vervanging F-16.
De in deze notitie genoemde uitgangspunten zijn aanvullend op de aanwijzingen in de
informatievoorziening die in de Regeling grote projecten zijn vastgelegd.
Tevens ziet de vaste commissie voor Defensie de afspraken over de informatievoorziening als
aanvullend op de informatievoorziening aan de Kamer zoals vastgelegd in het Defensie Materieel
Proces (DMP).

2

Procedurele uitgangspunten

2.1 De duur van de grootprojectstatus
De vaste commissie voor Defensie wenst de Vervanging van de F-16 als Groot project te blijven
monitoren tot en met de oplevering van het laatste nieuwe jachtvliegtuig en de uitfasering van de
laatste F-16.
2.2 Periodiciteit en verschijningsmoment voortgangsrapportages
Conform artikel 9, lid 5 van de Regeling grote projecten wordt twee maal per jaar een
voortgangsrapportage over het Groot project Vervanging F-16 uitgebracht. De commissie acht met
ingang van 2015 een rapportagefrequentie van twee maal per jaar wenselijk nu het project in de
(voorbereiding op de) test- en uitvoeringsfase is beland.
De rapportageperiode wordt – in afwijking van het kalenderjaar – 1 juni t/m 31 mei. De commissie
wil de rapportageperiode zo aanpassen dat in de voortgangsrapportage het SAR rapport kan
worden verwerkt en de voortgangsinformatie bij de behandeling in de Kamer actueel is.
De voortgangsrapportages moeten uiterlijk 1 maart en 1 september naar de Kamer worden
gezonden. De rapportages hebben respectievelijk betrekking op de periode 1 juni t/m 30 november
en 1 december t/m 31 mei. De voortgangsrapportage van 1 september dient te worden vergezeld
van een accountantsrapport over het voorafgaande boekjaar.
Bij de aanpassing van het boekjaar zal sprake zijn van een overgangsperiode. De commissie
verwacht de volgende rapportages over de volgende periodes:
 rapportage d.d. 1 juni 2014: betreft periode 1 januari 2013 t/m 31 december 2013 (inclusief
accountantsrapport over deze periode);
 rapportage d.d. 1 maart 2015: betreft periode 1 januari 2014 t/m 30 november 2014;
7

Kamerstuk 26 488, nr. 319

3



rapportage d.d. 1 september 2015: betreft periode 1 december 2014 t/m 31 mei 2015
(inclusief accountantsrapport over periode 1 januari 2014 t/m 31 mei 2015);

Daarna beslaat iedere voortgangsrapportage het half jaar conform het aangepaste boekjaar.

3

Uitgangspunten voor de niet-financiële informatievoorziening

3.1 Algemene uitgangspunten
Algemeen uitgangspunt is dat de minister de voortgangsinformatie voorziet van een oordeel in
brede zin: hoe staat het met het Groot project Vervanging F-16? In hoeverre kunnen binnen het
gereserveerde budget en de afgesproken planning de beoogde – zowel in kwalitatieve als in
kwantitatieve zin - jachtvliegtuigen gekocht worden?
Daarbij hoort ook dat de minister de individuele gegevens die ze presenteert, indien van
toepassing, voorziet van een analyse en een oordeel, bijvoorbeeld als de prestaties achterblijven
bij de planning of daarop vooruit lopen. Wat is de oorzaak van de ontstane situatie en wat kan
daaraan gedaan worden? Het gaat dan om het benoemen van de knelpunten en mogelijke
oplossingen.
3.2 Afbakening informatiebehoefte
Planning
De vaste commissie voor Defensie verlangt een overzichtelijke en actuele planning van het project,
waarin duidelijk wordt welke informatie de Kamer wanneer ontvangt en welke mijlpalen er zijn.
Verder acht de commissie in het bijzonder de planning van de besluitvormingsmomenten van
belang (onder meer de DMP-D brief, eventuele alternatieve aanwending van de risicoreservering),
de wijze waarop de Kamer daarbij betrokken zal worden en welke beïnvloedingsmogelijkheden de
Kamer op die momenten heeft. In iedere rapportage dient duidelijk vermeld te worden wat de
stand van zaken is met betrekking tot het volgende beslismoment. Daarbij dient duidelijk te
worden aangegeven op basis van welke beslisinformatie beslissingen worden genomen.
Risicomanagement en -beheersing
De commissie wenst in de voortgangsrapportages geïnformeerd te worden over de risico’s rond dit
Groot project. In de risicoparagraaf dienen de risico’s te worden beschreven. De risico’s dienen te
worden gekwantificeerd en systematisch in beeld gebracht. Daarnaast verwacht de commissie een
duidelijke omschrijving van de maatregelen die genomen worden ter beheersing van de risico’s. In
opvolgende rapportages wenst de commissie duidelijk geïnformeerd te worden over het resultaat
van de genomen beheersmaatregelen. Daarbij wil de commissie aandacht voor de ontwikkeling van
de risico’s, en of deze toenemen dan wel afnemen als gevolg van de genomen maatregelen.
In het bijzonder wenst de commissie systematisch geïnformeerd te worden of risico’s gevolgen
kunnen hebben voor onder meer:
 de kostenramingen voor investeringen en exploitatie;
 de operationele capaciteiten van het toestel;
 de operationele inzetbaarheid van het toestel (zowel qua aantal, geweldsspectrum als
kosten);
 het tijdstip van initial operational capability van de toestellen;
 het eventueel langer doorvliegen met de F-16.
Door middel van deze benadering van risico’s verwacht de commissie de informatie over risico’s
gefocust te houden op die aspecten waarop de Kamer haar controlerende taak ziet, namelijk
functionaliteit, tijd en geld.
Aantallen en ambities
De commissie wil helder geïnformeerd worden over de aantallen toestellen die Defensie zal
aanschaffen in relatie tot de vastgestelde ambities. Volgens de minister van Defensie kan de
krijgsmacht met de aanschaf van 37 F-35 toestellen 24 uur per dag, zeven dagen per week het
Nederlandse luchtruim bewaken en permanent met vier toestellen elders in de wereld één grote
operatie uitvoeren. Tevens stelt de minister dat, als binnen het afgebakende financiële kader de
komende jaren alsnog ruimte ontstaat om meer toestellen aan te schaffen en te gebruiken,
Defensie daartoe zal overgaan. Volgens de minister kan de luchtmacht in dat geval ook nog een
kortdurende bijdrage aan een tweede grote operatie leveren.8 Bij aanpassing van de aantallen

8

Kamerstuk 33 763, nr. 1, p. 17-18.

4

toestellen en/of de ambities van de krijgsmacht zal de Kamer daarover vooraf moeten worden
geïnformeerd.
Onderwerpen
Naast een beschrijving van de voortgang van het F-35 programma in de VS op hoofdlijnen langs de
aspecten functionaliteit, tijd en geld, wenst de commissie ook geïnformeerd te worden over de
volgende onderwerpen:
a. Testfase en testtoestellen;
b. Geluid;
c. Operationele inzetbaarheid;
d. Positie Nederlandse industrie en Bijzondere Vertegenwoordiger;
e. Transitiefase;
f. Langer Doorvliegen F-16;
g. Internationale rapporten;
h. Ontwikkelingen in partnerlanden;
i. Voortgang nucleaire taak F-35.
Ad. a. Testfase en testtoestellen
Nederland zal vanaf 2015 tot eind 2018 samen met de Verenigde Staten en het Verenigd
Koninkrijk meedoen aan de operationele test- en evaluatiefase: Initial Operational Test and
Evaluation (IOT&E).9 Daartoe heeft Defensie twee testtoestellen aangeschaft. De commissie wenst
dat in de voortgangsrapportages inzicht op hoofdlijnen wordt gegeven over het verloop van de
testfase. Voor zover de testfase leidt, of lijkt te leiden tot wijzigingen in planning en
kostenramingen (van de testfase én het hele programma), of in functionaliteiten van het toestel,
dient dit in een vroeg stadium in de voortgangsrapportage te worden gemeld, samen met
eventuele oplossingen van hierdoor ontstane knelpunten.
Ad. b. Geluid
De Nederlandse geluidnormering staat een concentratie van alle jachtvliegtuigen op één basis niet
toe. Daarom blijven Volkel en Leeuwarden de twee Nederlandse jachtvliegbases. Bij de
ingebruikname van de F-35 dient zeker te worden gesteld dat deze binnen de wettelijk
vastgestelde geluidsruimte kan worden gebruikt. De commissie verwacht dat – wanneer dat in de
test- en transitiefase aan de orde is – in de voortgangsrapportages aandacht wordt besteed aan de
geluidsniveaus van de F-35 en de (mogelijke) geluidsbelasting rondom de twee bases. Daarbij wil
de commissie geïnformeerd worden conform de motie Eijsink c.s.10
Ad. c. Operationele inzetbaarheid
De commissie wil in de voortgangsrapportages op de hoogte gehouden worden van de eventuele
wijzigingen in de (toekomstige) operationele inzetbaarheid van de Nederlandse luchtmacht – zowel
in de transitiefase als daarna. Het gaat dan zowel om de operationele inzetbaarheid van de F-16 als
de F-35. Hierbij valt te denken aan samenwerkingsafspraken met partner- en/of buurlanden,
(nieuwe) afspraken in NAVO-verband, nieuwe inzichten in de uitvoering van onderhoud, en de
opleiding en training van personeel. Ten slotte kan het ook gaan om nieuwe inzichten in de
exploitatiekosten, die mogelijk gevolgen hebben voor de operationele inzetbaarheid van de
vliegtuigen.
Ad. d. Positie Nederlandse industrie en Bijzondere Vertegenwoordiger
Een afgeleide doelstelling van het Groot project Vervanging F-16 is de Nederlandse industrie zoveel
mogelijk in te schakelen bij de productie en instandhouding van de F-35. De commissie verwacht
een heldere overzichtstabel, waarin de oorspronkelijke doelstelling wordt afgezet tegen de
afgesloten raamovereenkomsten en de gerealiseerde inkomsten. Ook dienen de afdrachten van de
Nederlandse industrie en de verwachte en gerealiseerde royalty-inkomsten duidelijk gepresenteerd
te worden. De commissie verwacht op hoofdlijnen inzicht en een oordeel over de activiteiten van
de Bijzondere Vertegenwoordiger en het JSF Industry Support Team (JIST).
Ad. e. Transitiefase
Mede vanwege het signaal van de Algemene Rekenkamer dat, door de transitie binnen de
bestaande financiële kaders uit te voeren, de ambitie van Defensie tijdens de transitiefase onder
druk komt te staan, wil de commissie in de voortgangsrapportages vroegtijdig geïnformeerd
worden als dit risico zich dreigt te verwezenlijken.

9

Kamerstuk 26 488, nr. 330.
Kamerstuk 33 763, nr. 22

10

5

Ad. f. Langer Doorvliegen F-16
De commissie wil in de voortgangsrapportages geïnformeerd worden over de uitvoering en het
resultaat van de investeringen in het langer doorvliegen met de F-16. Het gaat daarbij om de
volgende investeringen:
 Langer doorvliegen F-16 – Operationele zelfverdediging;
 Langer doorvliegen F-16 – Instandhouding;
 Langer doorvliegen F-16 – Vliegveiligheid en luchtwaardigheid.
Ook hier wil de commissie in ieder geval geïnformeerd worden in hoeverre de investeringen
conform planning verlopen en of de beoogde effecten worden bereikt.
Ad. g. Internationale rapporten
In de voortgangsrapportages dienen een samenvatting en appreciatie van de minister te worden
opgenomen van de internationale rapporten die in de rapportageperiode zijn verschenen. De
commissie verwacht in ieder geval dat aandacht wordt besteed aan rapporten van:
 het Amerikaanse Congressional Budget Office (CBO);
 de Amerikaanse Congressional Research Service (CRS);
 het Amerikaanse Office of the Director, Operational Test and Evaluation;
 het Amerikaanse Center for Strategic and Budgettary Assesments (CSBA);
 het Amerikaanse Government Accountability Office (GAO);
Tevens dient het jaarlijkse F-35 Joint Strike Fighter Selected Acquisition Report (SAR) van het
Amerikaanse ministerie van Defensie door de minister van een appreciatie te worden voorzien.
Ten slotte wenst de commissie dat aan eventuele relevante rapporten van de rekenkamers van
andere partnerlanden ook aandacht wordt.
De appreciatie van de minister dient vooral in te gaan op eventueel uit de rapporten voortvloeiende
nieuwe inzichten over:
 de kostenramingen voor investeringen en exploitatie;
 de operationele capaciteiten van het toestel;
 de operationele inzetbaarheid van het toestel (zowel qua aantal, geweldsspectrum als
kosten);
 het tijdstip van initial operational capability van de F-35 toestellen;
 het eventueel langer doorvliegen met de F-16.
Ad. h. Ontwikkelingen in partnerlanden
In de voorgangsrapportages dient niet alleen aandacht besteed te worden aan formele besluiten
die partnerlanden ten aanzien van het F-35 programma hebben genomen, maar ook aan relevante
(politieke) ontwikkelingen in de partnerlanden. Mogelijke wijzigingen van planningsaantallen
kunnen gevolgen hebben voor de aanschafkosten van de F-35, de business case en de Nederlandse
industrie. De vaste commissie voor Defensie wenst een gedegen omgevingsanalyse, waarbij
aandacht is voor de (mogelijke) gevolgen van internationale ontwikkelingen voor de aspecten
functionaliteit, tijd en geld.
Ad. i. Voortgang nucleaire taak F-35
De Kamer heeft met de motie Van Dijk uitgesproken dat de vervanger van de F-16 geen nucleaire
taak mag hebben.11 De commissie wenst in de voortgangsrapportages geïnformeerd te worden
over de voortgang in de ontwikkeling van de nucleaire taak van de F-35 in relatie tot de uitvoering
van de motie.

11

Kamerstuk 33 763, nr. 14

6

4

Uitgangspunten voor de financiële informatievoorziening

Vanzelfsprekend dient de financiële informatie in de voortgangsrapportages in overeenstemming te
zijn met de niet-financiële informatie, en moet de relatie tussen de ontwikkelingen in de voortgang
en financiële ontwikkelingen helder worden beschreven.
Dit geldt in ieder geval voor:
 de mate waarin eventuele vertragingen in het F-35 programma gevolgen hebben voor de
kostenramingen voor, en uitgaven aan, het langer doorvliegen met de F-16;
 de mate waarin eventuele aanpassingen in het F-35 programma gevolgen hebben voor de
kostenramingen van, en uitgaven aan, de aanschaf van de F-35;
 de mate waarin eventuele aanpassingen in het F-35 programma gevolgen hebben voor de
kostenramingen van, en uitgaven aan, de exploitatie van de F-35.
 de mate waarin eventuele aanpassingen in het Transitieplan gevolgen hebben voor de
kostenramingen voor, en uitgaven aan, het langer doorvliegen met de F-16 en de
introductie van de F-35.
De commissie is op de hoogte dat de minister bezig is om life cycle costing (LCC) een grotere rol te
laten spelen bij het ministerie. Dit kan aanzienlijke verbeteringen opleveren voor de kwaliteit van
de informatie die de minister over bovengenoemde aspecten kan leveren. De commissie beseft dat
de uitrol van de plannen van de minister rond LCC enige jaren zal vergen. De commissie verwacht
in de toekomst te kunnen profiteren van de verbeterde informatie.
Risicoreservering
De commissie verwacht dat eventuele benutting van de risicoreservering duidelijk in de
voortgangsrapportages wordt vermeld. Tevens dient mede op basis van de risicoparagraaf een
onderbouwd oordeel te worden gegeven in hoeverre de risicoreservering nog voldoende wordt
geacht.
Defensiebegroting
De commissie verwacht dat alle bedragen in de voortgangsrapportages duidelijk herleidbaar zijn tot
de bedragen in de Defensiebegroting (en suppletoire begrotingswetten) en vice versa. De
budgetten voor de Vervanging van de F-16 en het Langer Doorvliegen met de F-16 dienen
herkenbaar in de Defensiebegroting gepresenteerd te worden door middel van een heldere
meerjarige budgettaire overzichtstabel. Budgetoverschrijding of onderbesteding dient daarbij
steeds te worden toegelicht.

5

Uitgangspunten voor de kwaliteit van de informatievoorziening

Hieronder volgt een aantal algemene uitgangspunten voor de kwaliteit van de
informatievoorziening over het Groot project Vervanging F-16.
5.1 Algemene kwaliteitseisen voor de informatievoorziening
a.

Actueel: de geleverde voortgangsinformatie moet actueel zijn. Dit betekent concreet dat de
informatie in de voortgangsrapportages inzicht geeft in de resultaten die in de voorafgaande
maanden zijn bereikt en dat er voldoende tijd moet zijn om informatie voor de
voortgangsrapportages te verzamelen en te ontsluiten. Enkel in het geval van bijzondere
omstandigheden kan, tijdelijk en met expliciete instemming vooraf van de Kamer, van deze
actualiteitseis worden afgeweken.

b.

Tijdig: de voortgangsinformatie moet op tijd beschikbaar zijn, dat wil zeggen op een moment
dat eventuele bijsturing door de Kamer mogelijk is. Dit betekent dat de informatie uit de
voortgangsrapportages logisch gekoppeld moet worden aan de beschikbare
beïnvloedingsmomenten. Daarbij wordt in ieder geval gedacht aan de behandeling van de
Rijksbegroting en de Voorjaarsnota.

c.

Consistent: de voortgangsinformatie moet in de tijd vergelijkbaar zijn en aansluiten bij de wijze
waarop het project is gedefinieerd. Dit betekent dat de informatie in de voortgangsrapportages
logisch aan moet sluiten bij de geformuleerde behoeftestelling en dat deze gedurende de
looptijd gelijk blijft. Als toch sprake is van aanpassingen, dan wordt daarover vooraf met de
Kamer overlegd.

d.

Volledig: de voortgangsinformatie dient de scope van het Groot project in voldoende mate af te
dekken.

e.

Juist: de voortgangsinformatie is betrouwbaar en valide. De informatie in de
voortgangsrapportages moet uiteraard kloppen. Hiervoor zullen waarborgen moeten worden
7

getroffen, bijvoorbeeld door de informatie die andere betrokken actoren aanleveren van
waarborgen voor de juistheid te voorzien. Verder worden voor de waarborging van de juistheid
van de informatie de aanwijzingen voor het accountantsrapport gevolgd, zoals die in de
Regeling (artikel 13) is voorgeschreven.
5.2 Algemene eisen vormgeving voortgangsrapportages
De voortgangsinformatie over het Groot project Vervanging F-16 dient op een heldere, eenduidige
én compacte wijze vorm te worden gegeven. Dit betekent concreet dat er gezocht moet worden
naar een goede balans tussen de gewenste informatiedichtheid enerzijds en omvang anderzijds.
Om dit te bewerkstelligen kan bijvoorbeeld goed gebruik worden gemaakt van figuren en tabellen,
die slechts een korte toelichting behoeven. Op deze manier worden ook de ‘administratieve lasten’
voor de Kamer en het ministerie beperkt.

8