Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

70
Vragen van het lid Sjoerdsma (D66) aan de Minister-President over het bericht
dat de VS Nederland zou willen helpen Syriëgangers terug te halen
(ingezonden 13 augustus 2019).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) en van Minister
Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens de Minister-President
(ontvangen 24 september 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2018–2019, nr. 3830.
Vraag 1
Kent u het bericht «VS wil Nederlandse Syriëgangers wel ophalen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat de Verenigde Staten op enigerlei wijze, formeel of informeel,
een aanbod hebben gedaan om Nederland te helpen bij het terughalen van
Syriëgangers uit Syrië naar Nederland?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Wat hield dit aanbod precies in?
Antwoord 3
De VS zijn van mening dat landen hun foreign terrorist fighters moeten
repatriëren uit de detentiekampen in Noordoost Syrië en dragen dat
standpunt actief uit. Om landen te bewegen hieraan uitvoering te geven
hebben de VS landen met foreign terrorist fighters in detentie in Noordoost
Syrië, waaronder Nederland, het staande aanbod gedaan om te assisteren bij
de terugkeer van hun uitreizigers naar het land van herkomst.

1

ah-tk-20192020-70
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.ad.nl/politiek/vs-wil-nederlandse-syriegangers-wel-ophalen~ac0ed9f0/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

De VS heeft Nederland bovendien concreet aangeboden bereid te zijn het
transport van 10 Nederlandse vrouwelijke uitreizigers en hun kinderen naar
Nederland te faciliteren2.
Vraag 4 en 5
Wanneer is dit aanbod gedaan?
Aan wie is dit aanbod gedaan?
Antwoord 4 en 5
De VS heeft Nederland op 28 juni 2019 hulp aangeboden bij de repatriëring
van deze 10 vrouwen en hun kinderen.
Vraag 6
Heeft het kabinet zelf de Amerikanen om hulp gevraagd bij het terughalen
van Syriëgangers en/of Nederlandse vrouwen en kinderen in Syrië naar
Nederland? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Het staande kabinetsbeleid is dat Nederlandse uitreizigers niet actief worden
opgehaald uit Syrië. Zoals beschreven in de Kamerbrief van 21 februari 2019
(Kamerstuk TK 29 754, nr. 492), heeft het kabinet de mogelijkheden verkend
op welke wijze uitvoering kan worden gegeven aan de bevelen tot gevangenneming van de Rechtbank in Rotterdam. Daartoe is onder andere gesproken
met de VS. Zie verder het antwoord op vraag 8 en 9.
Vraag 7
Wat bedoelde u tijdens uw persconferentie van 12 juli jl. met uw uitspraak
«Een eventueel aanbod van Amerika in die richting betekent niet dat aan die
randvoorwaarden is voldaan»? Aan welke randvoorwaarde(n) zou met een
dergelijk verzoek wel zijn voldaan en aan welke niet?
Antwoord 7
Amerikaanse assistentie bij het repatriëren van Nederlandse uitreizigers zou
eventuele risico’s met betrekking tot de volatiele veiligheidssituatie in de
regio mogelijk slechts deels wegnemen. Nederland hoeft dan naar alle
waarschijnlijkheid geen ambtenaren naar het onveilige Noord-Oost Syrië te
sturen om de terugkeer te organiseren en te begeleiden. De risico’s met
betrekking tot de veiligheid van betrokkenen worden niet geheel weggenomen, omdat een transport in deze regio uiteraard niet zonder gevaren is. De
problematiek ten aanzien van de internationale betrekkingen blijft bestaan.
Het aangaan van formele relaties met niet-erkende, separatistische groeperingen en/of entiteiten brengt risico’s met zich mee in de relaties met landen in
de regio. Tenslotte laat het Amerikaanse aanbod onverlet dat het terughalen
van Nederlandse uitreizigers bijvoorbeeld directe gevolgen kan hebben voor
de nationale veiligheid van Nederland en die van andere Schengenlanden.
Vraag 8
Wat is uw reactie op het aanbod van de Amerikanen? Bent u bereid dit in
overweging te nemen, daar dit aanbod onder andere de voorwaarde van het
kabinet zou wegnemen om geen eigen mensen naar onveilig gebied te sturen
bij het terughalen van Nederlandse Syriëgangers en/of Nederlandse vrouwen
en kinderen?
Antwoord 8
Nederland heeft het aanbod niet aanvaard.
Vraag 9
Om welke redenen zou het verzoek, met het oog op de voorwaarden die zijn
gesteld voor het wel of niet terughalen van Nederlanders uit Syrië, afgewezen
dan wel geaccepteerd worden?

2

Dit betreft de groep genoemd in de brief aan de Kamer van 21 februari 2019 (Kamerstuk 29 754,
nr. 492)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 9
Het Amerikaanse aanbod komt weliswaar tegemoet aan het bezwaar dat er
Nederlandse ambtenaren naar onveilig gebied worden gestuurd, maar de
overige in antwoord 7 geschetste risico’s blijven bestaan.
Vraag 10
Hebben de Verenigde Staten dit aanbod tevens gedaan aan andere EU-landen
waarvan onderdanen zich in Syrië bevinden? Zo ja, op welke wijze is door
hen gereageerd?
Antwoord 10
Zoals reeds gememoreerd in antwoord op vraag twee, hebben de VS aan alle
landen met foreign terrorist fighters in detentiekampen in Noordoost Syrië,
waaronder enkele EU-landen, het aanbod gedaan om uitreizigers naar de
landen van herkomst te repatriëren. Italië is het enige EU-land waarvan
bekend is dat het met ondersteuning van de VS een Italiaanse uitreiziger
heeft gerepatrieerd.
Vraag 11
Op welke wijze zijn vorig jaar de ruim honderd Kosovaren uit Syrië teruggehaald naar Kosovo? Welke rol hebben de Amerikanen bij deze missie precies
gespeeld?
Antwoord 11
Op 20 april jl. zijn na zeven maanden intensief contact tussen VS en de
Kosovaarse overheid, 110 Kosovaarse ISIS-strijders en hun families onder
begeleiding van Amerikaanse en Kosovaarse autoriteiten in een Amerikaans
vliegtuig naar het vliegveld van Pristina overgebracht.
Vraag 12
In hoeverre zou met hulp van de Amerikanen eenzelfde soort missie op touw
kunnen worden gezet als de recente Franse missie waarbij twee Nederlandse
weeskinderen zijn teruggehaald?
Antwoord 12
Zoals aangegeven in de brief aan uw Kamer d.d. 10 juni jl. (Kamerstuk
2019D24026) vormde het terughalen van de twee Nederlandse weeskinderen
een unieke situatie conform de kaders ten aanzien van (achtergebleven)
kinderen van overleden uitreizigers, zoals eerder gemeld aan uw Kamer op
21 februari 2019 (Kamerstuk TK 29 754, nr. 492).
Vraag 13
Hoe vaak hebben de Amerikanen het kabinet inmiddels formeel dan wel
informeel verzocht om de eigen onderdanen uit Koerdische kampen in Syrië
terug te halen? Wat was per verzoek de reactie van het kabinet hierop?
Antwoord 13
De VS zijn van mening dat foreign terrorist fighters in detentie in Noordoost
Syrië door de landen van herkomst moeten worden gerepatrieerd. Daartoe
roept de VS zowel bilateraal, publiekelijk als in relevante fora, waaronder
bijvoorbeeld de Anti-ISIS Coalitie, herhaaldelijk op. Nederland draagt in
reactie daarop het staande kabinetsbeleid terzake uit.
Vraag 14
Kunt u deze vragen voor 3 september 2019 beantwoorden?
Antwoord 14
De vragen zijn zo spoedig mogelijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3