Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 712

Voorstel van wet van de leden Gesthuizen en
Van Oosten tot wijziging van Boek 6 van het
Burgerlijk Wetboek in verband met het
tegengaan van acquisitiefraude door het doen
van misleidende mededelingen jegens diegenen
die handelen in de uitoefening van hun beroep,
bedrijf of organisatie en wijziging van het
Wetboek van Strafrecht in verband met de
strafbaarstelling van acquisitiefraude

Nr. 7

VERSLAG
Vastgesteld 28 april 2014
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave

kst-33712-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

I ALGEMEEN DEEL

2

1 Wetsvoorstel algemeen
1.1 Inleiding
1.2 Omvang en gevolgen van acquisitiefraude
2 Wijziging Burgerlijk Wetboek
2.1 Huidige civielrechtelijke bepalingen
2.2 Het huidige standpunt van de regering
2.3 Standpunt van de initiatiefnemers
2.4 Voorgestelde civielrechtelijke wijzigingen
3 Wijziging Wetboek van Strafrecht
3.1 Huidige strafrechtelijke bepalingen
3.2 Strafrechtelijke aanpak in Oostenrijk en België
3.3 Het huidige standpunt van de regering
3.4 Voorgestelde strafrechtelijke wijziging

2
2
4
4
4
5
5
5
7
7
7
8
8

II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

9

ARTIKEL II

9

Artikel 326d

9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 712, nr. 7

1

I ALGEMEEN DEEL
1 Wetsvoorstel algemeen
1.1 Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben verheugd en met geestdrift kennisgenomen van het voorstel van wet van de leden Gesthuizen en Van Oosten
tot wijziging van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het
tegengaan van acquisitiefraude door het doen van misleidende mededelingen jegens diegenen die handelen in de uitoefening van hun beroep,
bedrijf of organisatie en wijziging van het Wetboek van Strafrecht in
verband met de strafbaarstelling van acquisitiefraude (hierna: het
wetsvoorstel). Zij hebben grote waardering voor het feit dat de initiatiefnemers tijd en arbeid hebben ingezet om met grote ijver het recht van
initiatief te praktiseren. Ook met de inhoudelijke vormgeving van het
wetsvoorstel zijn zij zeer content. Misleidende handelspraktijken duperen
ondernemers, organisaties en overheden en ondermijnen voorts het
vertrouwen in het reguliere handelsverkeer. Fraude is slecht voor de
economie, het vertrouwen in de rechtstaat en ondermijnt de ondernemingszin in Nederland. De aan het woord zijnde leden zijn van mening dat
fraude daadwerkelijk en effectief dient te worden bestreden, zo ook
acquisitiefraude. Zij staan het ontwikkelen en voeren van een integrale
fraudeaanpak voor, zodat fraude niet alleen doelmatig wordt bestreden
maar ook kan worden voorkomen. Het aanstellen van één persoon die de
geïnstitutionaliseerde mogelijkheid heeft om diverse personen en
organisaties met elkaar te laten communiceren, draagt, volgens deze
leden, bij aan een gedegen fraudeaanpak. Deze leden hebben nog enkele
vragen dan wel op- of aanmerkingen van mineure aard.
De leden van de PvdA-fractie hebben met bijzondere interesse kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij zien, net als de initiatiefnemers, dat de
schade bij gedupeerde ondernemers groot kan zijn, zowel financieel als
emotioneel. Malafide «ondernemers» die andere ondernemers geld
aftroggelen, dienen met alle mogelijke middelen te worden aangepakt.
Voorlichting en preventie zijn belangrijk, maar om deze kwalijke praktijen
zoveel mogelijk uit te bannen, is strafbaarstelling een belangrijke
aanvulling en versterking van de bestaande maatregelen. Deze leden
hebben nog enkele vragen over het wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel en zij complimenteren de initiatiefnemers
hiermee. Acquisitiefraude is volgens deze leden een plaag voor het
Midden- en Klein Bedrijf en moet effectief worden bestreden. Deze leden
leiden uit de meegestuurde adviezen, die de geconsulteerde partijen
hebben ingediend, een zeer brede steun voor het wetsvoorstel af. Dat
diverse partijen aandringen op een snelle behandeling van dit
wetsvoorstel toont aan dat er lacunes zijn in de wet die met dit
wetsvoorstel worden gedicht. Voornoemde leden hebben over het
voorliggende wetsvoorstel nog wel enkele vragen en opmerkingen.
De aan het woord leden merken op dat zij in 2012 een notitie hebben
geschreven met tien voorstellen om acquisitiefraude beter aan te pakken
(«Leest u de kleine lettertjes maar», http://www.sp.nl/service/rapport/
120802_Aquisitiefraude_aug.pdf). In hoeverre worden met dit
wetsvoorstel de aanbevelingen uit deze notitie overgenomen? Zijn er
hierna nog aanvullende acties te verwachten van de initiatiefnemers of is
na eventuele aanname van het wetsvoorstel het probleem opgelost?
De leden van de SP-fractie vragen in hoeverre de recente uitspraak van de
rechtbank Noord-Nederland (Rechtbank Groningen, 20 februari 2013, LJN:
BZ1615, voetnoot 27 in de memorie van toelichting) de directe aanleiding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 712, nr. 7

2

is geweest voor dit wetsvoorstel. In deze uitspraak kan een verzoek aan,
dan wel aansporing van de wetgever worden gelezen. Hoe zien de
initiatiefnemers dit?
De aan het woord zijnde leden wijzen op de problematiek van de
«nep-beleggingsadviseurs». Deze zogenaamde adviseurs beloven
potentiële slachtoffers gouden bergen maar feitelijk maken zij willens en
wetens mensen geld afhandig. Kunnen de in het wetsvoorstel voorgestelde civielrechtelijke en strafrechtelijke bepalingen hier ook een
oplossing voor bieden?
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij waarderen de poging van de initiatiefnemers om
misleidende handelspraktijken, waarvan dagelijks vele ondernemers,
organisaties en overheden het slachtoffer worden, steviger aan te pakken.
Zij zijn van mening dat in de huidige situatie acquisitiefraudeurs veel te
gemakkelijk wegkomen met hun misleidende praktijken.
Deze leden wijzen erop dat acquisitiefraude als vorm van financieeleconomische criminaliteit voor toenmalig CDA-Kamerlid Koppejan in 2012
aanleiding geweest is voor het uitbrengen van een initiatiefnota over
acquisitiefraude en spookfacturen, waarin de regering werd opgeroepen
tot een gerichte aanpak (Kamerstuk 33 233, nr. 2, hierna: initiatiefnotaKoppejan). In reactie op deze initiatiefnota gaf de regering toen de
voorkeur aan het afwachten van Europese initiatieven en van de effecten
van de destijds in gang gezette maatregelen op het gebied van preventie,
voorlichting, bewustwording en vergroting van zelfredzaamheid van
ondernemers. De Europese richtlijnen inzake oneerlijke handelspraktijken
en misleidende en vergelijkende reclame schieten echter, ook naar de
mening van deze leden, duidelijk tekort. Dit geldt ook voor de maatregelen
op grond van het Actieplan Criminaliteit tegen Bedrijven, dat voornamelijk
de nadruk legt op voorlichting, preventie en bewustwording. Met de
initiatiefnemers hechten ook de leden van de CDA-fractie aan deze
maatregelen, maar de grote economische schade die acquisitiefraude
oplevert, de lage meldings- en aangiftebereidheid, en de tekortschietende
civielrechtelijke mogelijkheden, maken aanvullende maatregelen naar hun
mening echter wenselijk.
De aan het woord zijnde leden delen voorts de mening dat de overheid
actief moet optreden in de aanpak van financieel-economische criminaliteit. Deze leden zien het wetsvoorstel dan ook als een noodzakelijke
versterking van de door de regering getroffen maatregelen. In dit verband
onderschrijven zij de omkering van de bewijslast, waardoor degene die
een (mogelijk misleidende) mededeling heeft gedaan, moet aantonende
dat de feiten die in de mededeling zijn vervat of worden gesuggereerd,
juist en volledig zijn. Van de voorgestelde aanpassing van artikel 6:194
Burgerlijk Wetboek (BW) zal naar de mening van deze leden een preventieve werking kunnen uitgaan en in combinatie met de aanpassing van
artikel 6:196 BW en de toevoeging van artikel 326d aan het Wetboek van
Strafrecht (Sr.) kunnen acquisitiefraudeurs steviger door de rechter
worden aangepakt en slachtoffers beter worden beschermd.
De leden van de CDA-fractie onderschrijven de keuze van de initiatiefnemers om het strafbare feit van acquisitiefraude te kwalificeren als
misdrijf, temeer daar dit ook het Openbaar Ministerie (OM) de mogelijkheid biedt om specifieke dwangmiddelen op te leggen.
De aan het woord zijnde leden hebben kennisgenomen van de adviezen
en commentaren die op het initiatiefwetsvoorstel zijn ingebracht door de
Kamer van Koophandel (KvK), de Nederlandse Vereniging van Banken, de
Nederlandse vereniging van Rechtspraak (NVvR), het College van
Procureurs-Generaal van het OM, VNO-NCW/MKB-Nederland en de
Fraudehelpdesk/Steunpunt Acquisitiefraude (SAF). Zij hebben geconstateerd dat al deze organisaties hun instemming met het wetsvoorstel
hebben betuigd. Ook hebben deze leden geconstateerd dat de initiatief-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 712, nr. 7

3

nemers in hun reactie op het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State uitgebreid zijn ingegaan niet alleen op het advies van de
Afdeling, maar ook op de commentaren van de genoemde organisaties en
dat zij de suggesties van deze organisaties nagenoeg allemaal hebben
overgenomen. Daarmee hebben de initiatiefnemers het al bestaande
draagvlak voor hun voorstel verder vergroot. De leden van de CDA-fractie
spreken hier hun waardering voor uit.
Voornoemde leden menen kortom dat het initiatiefvoorstel een duidelijk
signaal geeft dat acquisitiefraude hard dient te worden bestreden. Deze
fraudevorm is immers uitgegroeid tot een professionele en georganiseerde vorm van criminaliteit. Opsporing en vervolging hebben tot nu toe
echter geen prioriteit, waardoor acquisitiefraudeurs vrij spel hebben. Met
de nieuwe wet zijn politie, OM en de rechter beter gewapend om de strijd
tegen dit soort fraudeurs succesvol aan te gaan. De leden van de CDAfractie hebben over het wetsvoorstel enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Zij delen de gedachtegang van de initiatiefnemers dat
acquisitiefraude bestreden dient te worden, maar hebben wel nog enige
vragen over het wetsvoorstel.
1.2 Omvang en gevolgen van acquisitiefraude
De leden van de VVD-fractie vragen een reflectie op het feit dat politie en
justitie tot op heden huiverig zijn om de al bestaande rechtsmiddelen in te
zetten voor het beslechten van een ogenschijnlijk civiel maar naar zijn
aard strafrechtelijk vergrijp. Hoe waarborgen de initiatiefnemers dat wel
actie wordt ondernomen nadat het wetsvoorstel kracht van wet heeft
gekregen? Acquisitiefraude blijft immers een lastig te bewijzen feitencomplex en daarbij is inzet van politie en justitie essentieel.
2 Wijziging Burgerlijk Wetboek
2.1 Huidige civielrechtelijke bepalingen
De leden van de VVD-fractie merken op dat initiatiefnemers in de memorie
van toelichting aangeven dat de bewijsbaarheid van het strafbare karakter
van acquisitiefraude binnen het huidige strafrechtelijke kader een
probleem vormt. De meeste ondernemers zijn dan ook afhankelijk van het
oordeel van de civiele rechter. Deze leden vragen of het wetsvoorstel
hierin verandering brengt. Er is daarin weliswaar een rechtsgrond
opgenomen om tegen acquisitiefraude op te treden, maar de vraag kan
worden gesteld of deze ook de bewijsbaarheid van de strafbaar gestelde
gedraging verandert dan wel vergemakkelijkt. Hoe kijken initiatiefnemers
hier tegenaan? Daarnaast dient degene die een civiele zaak aanhangig
maakt ook bewijs van het frauduleuze handelen te overleggen. Zal slechts
de voorgestelde rechtsgrond maken dat de actiebereidheid van
gedupeerde ondernemers al zal toenemen? Zo ja, kunnen de initiatiefnemers deze veronderstelling staven?
De leden van de PvdA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat
betaling van kosten voortgekomen uit spookfacturen vaak plaatsvindt om
de schijn te vermijden dat de ondernemer zou kampen met liquiditeitsproblemen. Hebben de initiatiefnemers gegevens die aantonen dat vooral
ondernemers, die al in financiële problemen verkeren, extra kwetsbaar
zijn voor acquisitiefraude, omdat zij uit angst handelen? Is een bepaalde
categorie ondernemers aan te wijzen die (daarom) ook geen procedure wil
aanspannen? Zo ja, hoe kan deze groep extra ondersteund worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 712, nr. 7

4

2.2 Het huidige standpunt van de regering
De leden van de VVD-fractie merken op dat initiatiefnemers in de memorie
van toelichting aangeven dat de regering in haar aanpak van acquisitiefraude de voorkeur heeft gegeven aan aangekondigde Europese initiatieven, preventie, voorlichting en eigen verantwoordelijkheid van
ondernemers. Kunnen de initiatiefnemers aangeven wat de stand van
zaken is met betrekking tot de genoemde Europese initiatieven? Welke
maatregelen worden nog vanuit Europa verwacht teneinde acquisitiefraude aan te pakken? En heeft de genoemde inzet al tot concrete
resultaten geleid?
De leden van de SP-fractie vragen naar de Europese ontwikkelingen op
het gebied van het bestrijden van acquisitiefraude. Wat is hierin de actuele
stand van zaken? Hebben de initiatiefnemers overwogen deze eventuele
Europese ontwikkelingen af te wachten? Zo nee, waarom niet?
2.3 Standpunt van de initiatiefnemers
De leden van de PvdA-fractie merken op dat initiatiefnemers van mening
zijn dat preventie nooit zo uitmuntend kan zijn dat iedereen hiermee wordt
bereikt. Deze leden ondersteunen dit standpunt. Zij vragen of de Ondernemerspleinen een rol kunnen spelen bij preventie, en dan in het bijzonder
tijdens de intake als een ondernemer zich komt inschrijven bij de balie.
De aan het woord zijnde leden lezen voorts in de memorie van toelichting
dat met de introductie van het artikel 6:194, tweede en derde lid, BW een
gedupeerde ondernemer bij de rechter een vruchtbaar beroep kan worden
gedaan op een niet rechtsgeldig zijn van een door acquisitiefraude tot
stand gekomen contract. Kunnen de initiatiefnemers inschatten in
hoeverre OM prioriteit zal (kunnen) geven aan dergelijke zaken en welk
effect dit kan hebben op de aangiftebereidheid?
De leden van de D66-fractie delen de mening van de initiatiefnemers dat
misleiding, teneinde opdrachten te verwerven of onverschuldigde
betalingen uit te lokken, aangepakt dient te worden. Zij vragen of de
initiatiefnemers nader kunnen duiden waarom zij de lopende
niet-wettelijke maatregelen niet afwachten en voorlichting hebben
afgeschreven als oplossing voor het probleem. De redenering daarbij is
dat preventie nooit zo uitmuntend zal zijn dat iedereen hiermee bereikt
wordt en er dus altijd anderen overblijven voor de acquisitiefraudeur om
een poging bij te doen. Geldt echter niet hetzelfde voor de voorgestelde
civielrechtelijke toevoegingen? Ook bij een verminderde bewijslast zal
lang niet iedereen de stap naar de rechter zetten, deels vanwege
onbekendheid met de wet, deels vanwege schaamte in een truc getrapt te
zijn en deels vanwege de kosten en tijd die daaraan verbonden zijn.
Ongetwijfeld zijn er daarvoor ook nog vele andere redenen. In hoeverre
voegen de voorgestelde bepalingen in dat opzicht echt iets toe?
2.4 Voorgestelde civielrechtelijke wijzigingen
De leden van de VVD-fractie constateren dat het plegen van «enige
bedrieglijke handeling» in het voorstel tot strafbaarstelling van acquisitiefraude centraal wordt gesteld. In de memorie van toelichting staat
vermeld dat hieronder mede wordt verstaan het doen van een «misleidende mededeling» als bedoeld in het voorgestelde nieuwe artikel 194,
Boek 6, BW. Kunnen initiatiefnemers nader ingaan op dit criterium? Wat
wordt hieronder nog meer verstaan? Deze leden menen dat een nadere
invulling de rechtszekerheid ten goede zou komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 712, nr. 7

5

De leden van de PvdA-fractie constateren dat gesteld wordt dat het
mogelijk is om de afdeling oneerlijke handelspraktijken zodanig aan te
passen dat ook ondernemers hier (deels) onder vallen. Kunnen de
initiatiefnemers toelichten in welke gevallen of situaties ondernemers hier
niet (volledig) onder vallen en wat de gevolgen zouden kunnen zijn?
De leden van de SP-fractie constateren dat de initiatiefnemers aanvankelijk hebben overwogen om de afdeling oneerlijke handelspraktijken
zodanig te wijzigen dat ook ondernemers hier (deels) onder zouden vallen
zodat zij (deels) dezelfde bescherming als consumenten zouden krijgen.
Vanuit wetssystematisch oogpunt begrijpen deze leden de gemaakte
keuze voor het wijzigen van de afdeling misleidende en vergelijkende
reclame. Belangrijker echter dan de plaats in de wet is de inhoud van de
bepaling. In hoeverre zorgt het voorgestelde artikel 6:194 BW er nu voor
dat ondernemers beschermd zijn tegen acquisitiefraude? Komt aan de in
de praktijk gebruikte malafide praktijken en de handelswijze van de
fraudeurs, zoals beschreven in de memorie van toelichting, nu een einde?
Wat zijn de juridische en feitelijke gevolgen van een beroep op de nieuwe
beschermingsbepaling van artikel 6:194 BW? Anders gezegd, wat gebeurt
er als een klein bedrijf beweert het slachtoffer te zijn van een «misleidende omissie»? Welke acties moet deze ondernemer dan nemen om
beschermd te worden door deze bepaling?
De leden van de CDA-fractie vragen een toelichting op de stelling in de
memorie van toelichting dat een aanpassing van de afdeling oneerlijke
handelspraktijken in Boek 6 BW met zich mee kan brengen dat de
contractuele vrijheid van partijen teveel wordt ingeperkt. Op welke wijze
kan dit het geval zijn?
De aan het woord zijnde leden vragen de initiatiefnemers hoe zij het
voorstel uit de initiatiefnota-Koppejan beoordelen om de wet zodanig aan
te passen dat bedrijven, stichtingen en verenigingen binnen zeven dagen
hun contract (eenzijdig) automatisch kunnen opzeggen. Zij verwijzen in dit
verband naar de aangenomen motie-Recourt (Kamerstuk 32 320, nr. 3) die,
hoewel alleen betrekking hebbend op bescherming van consumenten, van
eenzelfde strekking was.
De leden van de D66-fractie merken op dat de bewijslast bij de huidige
civielrechtelijke bepalingen die met acquisitiefraude verband kunnen
houden (zoals bedrog, dwaling en wanprestatie) bij de gedupeerde ligt. Bij
de nieuw voorgestelde bepalingen komt die bewijslast op degene te
liggen die de mededeling geheel of ten dele heeft bepaald of doen
bepalen. De gedaagde moet de juistheid en volledigheid van de gestelde
of gesuggereerde feiten aantonen. Uit oogpunt van het tegengaan van
acquisitiefraude en de soms moeizame bewijslast is een dergelijke
aanpassing te verwelkomen. Het blijft wel de vraag waar uiteindelijk de
balans voor bewijslast gelegd dient te worden. Deze leden menen dat niet
van het ene uiterste naar het andere uiterste moet worden doorgeschoten.
Zo waarderen zij het hanteren van enige mate van een plicht tot onderzoek, zoals momenteel bij dwaling gebeurt. Wanneer dat wegvalt en het
geheel aan de gedaagde is aan te tonen geen schuld te hebben aan de
uiteenlopende wil en verklaring, kunnen er onrechtvaardige situaties
ontstaan, bijvoorbeeld daar waar niet geheel duidelijk is of de ander
mocht verwachten dat bepaalde informatie essentieel was. Ook is het nog
niet zo gemakkelijk te bewijzen dat een per ongeluk foutief verstuurde
factuur geen poging was de ander een besluit te laten kunnen nemen die
te betalen en daarmee een onverschuldigde betaling uit te lokken. Delen
de initiatiefnemers deze zorg?
De aan het woord zijnde leden zijn van mening dat verwacht mag worden
dat voorafgaande aan het sluiten van een overeenkomst of het doen van
een betaling er enige mate van onderzoek plaats heeft of informatie wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 712, nr. 7

6

ingewonnen. Graag zien zij een nadere toelichting van de initiatiefnemers
hoe zij deze balans voor zich zien en hoe zij onredelijke uitkomsten willen
voorkomen.
De leden van de D66-fractie vragen of de omkering van bewijslast niet ook
mogelijkheden biedt voor fraude anderszins, namelijk het inspelen op de
bewijsnood die bij gedaagde kan ontstaan en daar gebruik van maken
door goed onderbouwd een dagvaarding uit te doen teneinde onrechtmatigheid vast te stellen op grond van het voorgestelde artikel 6:194, tweede
en/of derde lid, BW en een eventuele schadevergoeding te verkrijgen.
3 Wijziging Wetboek van Strafrecht
3.1 Huidige strafrechtelijke bepalingen
De leden van de CDA-fractie merken op dat de initiatiefnemers aangeven
dat er een bewijsprobleem bestaat bij het strafbaar gestelde delict
oplichting. Vallen bij het voorgestelde artikel 326d Sr. echter niet veelal
dezelfde bewijsproblemen te verwachten, bijvoorbeeld omdat acquisitiefraude veelal telefonisch plaatsvindt en gesprekken zelden door het
slachtoffer worden vastgelegd?
3.2. Strafrechtelijke aanpak in Oostenrijk en België
De leden van de PvdA-fractie lezen dat in België en Oostenrijk boetes
gelden bij het begaan van het delict. De initiatiefnemers geven echter aan
dat een gevangenisstraf passender lijkt bij ernstige en structurele
gevallen. Hoe verhoudt zich dit tot de in de memorie van toelichting
aangegeven positieve effecten van de maatregelen in België en
Oostenrijk? Waarom wordt de door het Europees Parlement als best
practice gekwalificeerde wetgeving niet gevolgd? Kan verduidelijkt
worden waarom voor een gevangenisstraf is gekozen? Deze leden willen
daarbij wel benadrukken dat zij achter de gedachte staan dat het afschrikwekkende effect belangrijk is om potentiele fraudeurs een halt toe te
roepen.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de initiatiefnemers ter
onderbouwing van het wetsvoorstel verwijzen naar de situatie in
Oostenrijk en België. Gesteld wordt dat in Oostenrijk een wetswijziging in
2000 heeft geleid tot een strenge jurisprudentie en dat de nieuwe
Belgische maatregel van 2011 inmiddels zijn vruchten lijkt af te werpen en
dat er weinig tot zelfs geen problemen meer worden gemeld met
reclameronselaars. Voornoemde leden vragen of de verbeterde situatie in
de genoemde landen ook met cijfers kan worden aangetoond. Zij vragen
dit vooral omdat de wettelijke bepalingen in deze landen slechts boetes in
het vooruitzicht stellen, terwijl de initiatiefnemers hebben gekozen voor
gevangenisstraffen, omdat zij die passender vinden bij ernstige en
structurele gevallen. Deze leden vragen of het opleggen van (slechts)
boetes in de genoemde landen afdoende zijn gebleken om ernstige en
structurele gevallen tegen te gaan. Ook vragen zij of kan worden
aangegeven hoe de ervaringen zijn in Spanje en Zwitserland, alwaar ook
sinds enkele jaren wetgeving is ingevoerd om acquisitiefraude beter te
kunnen bestrijden. De leden van de CDA-fractie vragen of Nederland zou
kunnen profiteren van de in die landen opgedane positieve ervaringen en
of de initiatiefnemers op grond van die ervaringen wellicht aanleiding zien
om hun voorstel nader aan te scherpen. Graag vernemen zij de reactie
hierop van de initiatiefnemers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 712, nr. 7

7

3.3 Standpunt van de initiatiefnemers
De leden van de CDA-fractie vragen de initiatiefnemers naar hun
opvatting over de voorstellen in de initiatiefnota-Koppejan met betrekking
tot naming and shaming. Zij vragen voorts of het een goed idee zou zijn
om te komen tot een zwarte lijst van bedrijven die civiel- en/of strafrechtelijk schuldig zijn bevonden aan acquisitiefraude, in het kader van de
preventieve werking die van onderhavig wetsvoorstel moet uitgaan. Ook
kan worden gedacht aan een registratielijst waarop aangesloten bedrijven
kunnen inzien welke organisaties of personen door andere bedrijven in dit
opzicht als malafide zijn aangemerkt. De Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) heeft immers recentelijk ook de mogelijkheid gekregen voor
de registratielijst voor het vrijwilligerswerk, waarin aangesloten organisaties kunnen zien of vrijwilligers van andere organisaties gesanctioneerd
zijn wegens seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daarmee kunnen
organisaties voorkomen dat mensen van de ene naar de andere organisatie overstappen als zij schuldig zijn bevonden aan seksueel misbruik.
Deze registratielijst voldoet mede aan de eisen van de Wbp omdat
organisaties niet alle personen op de lijst kunnen bekijken, maar alleen de
naam van de betreffende persoon hoeven in te voeren en vervolgens al
dan niet een bevestiging kunnen krijgen of diegene op de lijst staat.
Hoewel de onderliggende problematiek van geheel andere aard is, vragen
de leden van de CDA-fractie hoe de initiatiefnemers uit oogpunt van
preventie tegenover een dergelijke registratielijst staan.
3.4 Voorgestelde strafrechtelijke wijziging
De leden van de VVD-fractie vragen om een nadere toelichting op de
gevolgen van de strafbaarstelling. Kunnen de initiatiefnemers hierbij
specifiek aandacht besteden aan de vraag waarom is gekozen voor de
strafbepaling als voorgesteld, nu deze tamelijk fors is?
De leden van de SP-fractie steunen ook de voorgestelde strafbepaling. Net
als de initiatiefnemers hebben deze leden de stellige indruk dat er in Sr.
een omissie zit en dat de huidige strafbepalingen niet voldoende zijn
toegesneden op deze specifieke vorm van fraude. Die stellige indruk
wordt overigens bevestigd door de geconsulteerde partijen, zoals het
College van Procureurs-Generaal van het OM en de NVvR. Centraal in het
nieuwe artikel 326d Sr. staat nu het begrip «bedrieglijke handeling». Kan
nader worden toegelicht wanneer hier nu sprake van is? Zien deze leden
het nu goed dat ondernemers voortaan aangifte kunnen doen zodra zij de
spookfactuur binnen hebben gekregen en dat niet vereist is dat zij
slachtoffer zijn geworden?
De leden van de D66-fractie zijn nog niet voorshands overtuigd van de
noodzaak over te gaan tot het strafbaar stellen van acquisitiefraude. Als
redenen noemen de initiatiefnemers het frustreren van het verdienmodel
van de betreffende fraudeurs en de inbreuk die de fraude maakt in het
vertrouwen in het handelsverkeer en het ondernemersklimaat. De aan het
woord zijnde leden zien het strafrecht vooral als ultimum remedium en
vragen waarom niet eerst wordt afgewacht of de civielrechtelijke
wijzigingen al in voldoende mate acquisitiefraude terugbrengen om de
genoemde doelstellingen te bereiken.
Deze leden merken voorts op dat de initiatiefnemers er nadrukkelijk voor
gekozen hebben om acquisitiefraude als een misdrijf aan te merken zodat
ook de poging daartoe strafbaar wordt. Het voorgestelde artikel maakt ook
het potentieel schade toebrengen strafbaar. De leden van de D66-fractie
vragen of die tweede variant zich laat combineren met het pogingsbegrip.
Kunnen initiatiefnemers enkele voorbeelden geven van gevallen waarin,
volgens hen, sprake is van het buiten redelijke twijfel wettig en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 712, nr. 7

8

overtuigend bewezen is dat er een poging gedaan is tot dreigende maar
niet verwezenlijkte schade?
II ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
ARTIKEL II
Artikel 326d
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de initiatiefnemers de
suggestie van de NVvR niet hebben overgenomen om aan het voorgestelde artikel 326d Sr. een tweede lid toe te voegen, luidende: «Hij die van
het plegen van misdrijven als bedoeld in het eerste lid een gewoonte
maakt, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste 4 jaren of
geldboete van de vijfde categorie.». Ook vragen zij waarom niet gekozen
is voor een geldboete van de zesde categorie, gelet ook op de aanbeveling
in de initiatiefnota-Koppejan om een geldboete van (ten minste) 450.000
euro mogelijk te maken.
De voorzitter van de commissie,
Jadnanansing
De griffier van de commissie,
Van Doorn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 712, nr. 7

9