Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

481
Vragen van het lid Smaling (SP) aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu en de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over het bericht dat giftige olie vanuit Rotterdam
naar Afrika wordt verscheept (ingezonden 20 september 2016).
Antwoord van Minister Ploumen (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de Minister en Staatssecretaris
van Infrastructuur en Milieu (ontvangen 15 november 2016)
Vraag 1
Was het u bekend dat op deze schaal diesel wordt vervuild?1 Zo ja, wat heeft
u hiertegen ondernomen?
Antwoord 1
Het kabinet is bekend met bijmengen in de oliehandel (benzine is altijd een
mengproduct, diesel vaak ook), maar was niet op de hoogte van deze
specifieke praktijk.
Vraag 2
Om welke hoeveelheden gaat het? Waar komen de materialen vandaan die
de diesel zo enorm vervuilend maken?
Antwoord 2
Er zijn weinig specifieke details beschikbaar over de in-, uit- en doorvoer
(zoals de herkomst) van diesel die van buiten Europa afkomstig is. Het
kabinet zal in gesprek met de havenbedrijven kijken of hun informatie en
informatie uit de sector hierop meer inzicht geeft.
Vraag 3 en 5
Is er sprake van een strafbaar feit? Zo nee, is het mogelijk wetgeving zodanig
aan te passen dat dit wel zo is?
Hoe kan met Afrikaanse landen opgetrokken worden om deze vervuiling
tegen te gaan mogelijk als onderdeel van de Sustainable Development Goals
(SDG’s) en het Klimaatakkoord?

1

ah-tk-20162017-481
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Trouw 19 september 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 5
Op dit moment heeft het kabinet geen aanwijzingen dat in strijd met het
huidige kader van wet- en regelgeving wordt gehandeld. De richtlijn
Brandstoffenkwaliteit reguleert de kwaliteit van benzine en diesel die in de EU
op de markt wordt gebracht, niet de kwaliteit van benzine en diesel die wordt
geëxporteerd. Alleen in het geval waar sprake is van afvalstoffen biedt de
Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA) het wettelijk kader
om op te treden tegen import of export. De omstandigheid dat diesel niet aan
de in de EU geldende normen voldoet maakt niet dat sprake is van afval.
Staten hebben volgens de UN Guiding Principles on Business and Human
Rights (UNGP’s) de plicht de rechten van hun burgers, inclusief het recht op
gezondheid, te beschermen. Het kabinet vindt het daarom belangrijk om
andere landen zelf te stimuleren goede wet- en regelgeving aan te nemen. Dit
voorkomt dat de bereiding van deze brandstoffen anders eenvoudigweg zal
verschuiven van Nederland en Europa naar andere landen, wat geen
oplossing biedt voor deze internationale problematiek. Bovendien vergroot
een mondiale aanpak de bewustwording in alle delen van de wereld die lage
brandstofnormen hanteren; niet alleen in Afrika, maar ook in Azië en
Latijns-Amerika blijven de brandstofnormen flink achter. In dit verband is het
kabinet verheugd dat de Ghanese overheid bekend heeft gemaakt per
1 januari 2017 alleen nog brandstof met maximaal 50 ppm zwavel te willen
importeren.
De Nederlandse hulp met betrekking tot deze thematiek wordt voornamelijk
geboden via het VN Milieuprogramma (UNEP). De gezamenlijke aanpak is in
deze casus belangrijk, omdat verschillende West-Afrikaanse landen dezelfde
tanker delen (de tanker voor Nigeria voorziet bijvoorbeeld ook Benin en
Togo). Idealiter voeren deze landen een geharmoniseerde standaard in. Daar
wordt nu hard aan gewerkt. Een aantal staten uit de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten (ECOWAS) heeft al aangegeven zich hier
hard voor te willen maken (Ghana, Togo, Mali). UNEP zal op korte termijn
met de Nigeriaanse Minister van milieu, Amina Mohamed, een ministeriële
bijeenkomst organiseren voor West-Afrikaanse landen waar mogelijk een
gezamenlijke standaard kan worden afgesproken.
Nederland financiert UNEP jaarlijks met een ongeoormerkte bijdrage van EUR
5 miljoen. Nederland is daarnaast een van de oprichters van het Partnership
for Clean Fuels and Vehicles, waarvan UNEP ook het secretariaat voert. Dit
partnerschap was opgericht om lood in benzine uit te faseren en zet zich nu
ook in om zwavel in diesel uit te bannen in combinatie met emissie-eisen aan
voertuigen.
Nederland is tevens lid van de Climate and Clean Air Coalition (CCAC), die
zich richt op het opschalen van maatregelen gericht op de reductie van
uitstoot van luchtvervuilende stoffen met een kortdurend klimaateffect, zoals
roet. De CCAC is een samenwerkingsverband van meer dan honderd
overheden, internationale organisaties, ngo’s en het bedrijfsleven. Het
secretariaat is ondergebracht bij UNEP. Een van de programma’s binnen de
CCAC is erop gericht om, met name in ontwikkelingslanden, de kwaliteit van
diesel voor zware transportvoertuigen te verbeteren om roetuitstoot te
beperken. De CCAC bouwt daarbij voort op de hierboven genoemde
activiteiten van UNEP. Nederland steunt de CCAC zowel financieel (EUR
100.000 in 2015) als specifiek op dit onderwerp door het uitwisselen van
kennis en ervaring.
Het Parijse Klimaatakkoord en de Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn
niet de instrumenten om dergelijke vervuiling op de korte termijn terug te
dringen. Indirect en op de langere termijn zullen maatregelen die getroffen
worden om de klimaatproblematiek op te lossen (bijvoorbeeld de overgang
naar een CO2 neutrale economie) en de SDG’s te bevorderen, ook vervuilende
uitstoot terugdringen.
Vraag 4
Bent u bereid deze kwestie aan te kaarten bij de International Maritime
Organization (IMO)? Zo ja, op welke termijn en welke wijze gaat u dat doen?
Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Het rapport Dirty Diesel richt zich op brandstoffen ten behoeve van voertuigen op land. De Internationale Maritieme Organisatie (IMO) stelt eisen aan de
kwaliteit van brandstoffen voor gebruik op schepen, niet aan de kwaliteit van
brandstoffen bedoeld voor voertuigen op land. De IMO is daarmee niet de
juiste organisatie om deze kwestie aan te kaarten. UNEP houdt zich wel met
deze problematiek bezig; het Dirty Diesel rapport is deels gebaseerd op data
van UNEP. Het kabinet heeft UNEP al laten weten deze kwestie zorgelijk te
vinden en werkt zoals gezegd op diverse manieren met UNEP aan de aanpak
hiervan.
Vraag 6
Vindt u het zinvol in gezondheid te investeren in Afrika als tegelijkertijd de
gezondheid ondermijnd wordt door dit type zendingen? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 6
Het kabinet investeert in seksuele en reproductieve gezondheid (SRGR) in
Afrika als onderdeel van het beleid voor sociale ontwikkeling en boekt
daarmee goede resultaten. Feit dat de luchtkwaliteit in Afrika en vele andere
lage- en middeninkomenslanden vaak slecht is, is geen reden om niet in
SRGR te investeren. Het is wel een reden om in internationale fora, met
lokale overheden en met Nederlandse bedrijven die vervuilende producten
exporteren, te spreken over de relatie tussen luchtvervuiling en gezondheid
en maatschappelijke verantwoordelijkheden.
Vraag 7
Kunt u aangeven wat er is gedaan met de aanbevelingen in het SP-rapport
«Oliezwendel» uit 2013, waarin concrete maatregelen staan genoemd om het
wegwerken van schadelijke (afval)stoffen in stookolie tegen te gaan?2
Antwoord 7
Bijmenging van ongewenste stoffen in stookolie heeft de aandacht van het
Kabinet. De Minister van Infrastructuur en Milieu heeft 8 juli 2013 mede
namens de Minister van Veiligheid en Justitie per brief (Kamerstuk 33 450,
nr. 4) gereageerd op het rapport «Oliezwendel». Uw Kamer is vervolgens
15 januari 2015 per brief (Kamerstuk 31 409, nr. 71) bericht over de internationale aanpak om ongewenste bijmenging van schadelijke stoffen in scheepsbrandstoffen te voorkomen. Over de voortgang van deze aanpak uw Kamer
geïnformeerd op 13 april 2016 (Kamerstuk 31 409, nr. 111).
Ook nationaal ziet het kabinet toe op brandstofkwaliteit. Op 14 september
2016 heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) aangekondigd de
controles op de bunkerbranche te verscherpen.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Van
Veldhoven (D66), ingezonden 20 september 2016 (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2016–2017, nr. 480)

2

https://www.sp.nl/sites/default/files/130424_rapport_oliezwendel.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3