Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 200 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008

Nr. 178

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juli 2008
Tijdens de regeling van werkzaamheden van uw Kamer op 24 juni 2008
heeft het lid Heerts naar aanleiding van de NOVA-uitzending van 19 juni
2008 verzocht om een brief over het Wots-verzoek met betrekking tot de in
Thailand gedetineerde Nederlander Eef de F. Tevens hebben de leden Van
Velzen, Teeven (VVD), Azough (GL) en Pechtold (D66) op 24 juni jl., vragen
gesteld over dezelfde zaak. De vragen worden gelijktijdig met deze brief
beantwoord (Aanhangsel der Handelingen II, vergaderjaar 2007–2008,
nr. 2835).
De heer Eef de F. heeft in het kader van de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen (Wots) verzocht om de straf die hem in Thailand is
opgelegd, in Nederland verder te ondergaan. De in Thailand opgelegde
gevangenisstraf bedraagt 22 jaar wegens het illegaal invoeren van drugs,
te weten 1,48 gram cocaïne en 9,80 gram marihuana.
Behandeling van het verzoek
Aangezien het verdrag alleen de procedure van voortgezette tenuitvoerlegging kent, waarover hierna meer, is het bepaalde in artikel 43 van de
Wots van toepassing. Dat artikel bepaalt dat de voortgezette tenuitvoerlegging van een in een andere staat opgelegde vrijheidsstraf op aanwijzing van de minister van Justitie in Nederland kan plaatsvinden. De hier
bedoelde aanwijzing kan pas worden gegeven nadat advies is ingewonnen van de bijzondere kamer van het Gerechtshof te Arnhem.
Het Gerechtshof te Arnhem heeft positief geadviseerd in deze zaak De F.,
waarbij het Hof ervan uit is gegaan dat de Thaise autoriteiten zullen
instemmen met een aanpassing van de straf aan het Nederlands wettelijk
strafmaximum van zestien jaar en met de toepasselijkheid van de Nederlandse regeling van vervroegde invrijheidstelling. Aan de advocaat en de
ouders van de heer De F. heb ik medegedeeld dat ik het advies van het
Gerechtshof in Arnhem terzake zal volgen.

KST120690
0708tkkst31200VI-178
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VI, nr. 178

1

Naar aanleiding van het advies van het Gerechtshof in Arnhem heeft op
mijn ministerie met de ouders en de raadsman van de heer De F. een
gesprek plaatsgevonden. Bij die gelegenheid zijn alle aspecten van de
zaak uitvoerig besproken en hebben de ouders en de raadsman van de
heer De F. hun zienswijze uitgebreid kunnen toelichten. Voorts heeft er
uitvoerige briefwisseling plaatsgevonden tussen de raadsman van de heer
De F. en mijn departement. Naar aanleiding van deze briefwisseling, in het
bijzonder de vragen die de raadman en de ouders van de heer De F.
hadden over dat advies, heb ik opnieuw het Hof geraadpleegd. Het Hof
heeft mij laten weten dat het zijn eerdere advies handhaaft.
De ouders van de heer De F. hebben mij onlangs een brief gezonden
waarin ze nogmaals expliciet aandacht hebben gevraagd voor het wotsverzoek van hun zoon. Hierop heb ik hun uitvoerig uitgelegd hoe het wotsverdrag met Thailand werkt en waarom de Thaise straf slechts in heel
beperkte mate kan worden aangepast. Verder heb ik erop gewezen dat de
vergelijking met een straf die in Nederland voor soortgelijk drugsdelict
wordt opgelegd, mank gaat. Van doorslaggevende betekenis is, dat het
feit in Thailand met zijn hoge straffen voor drugsdelicten is gepleegd en
niet in Nederland. Verder heb ik aan de ouders aangegeven dat ik het
volste begrip heb dat ze nogmaals mijn aandacht vroegen voor het wotsverzoek van hun zoon en tevens heb ik aangegeven dat ik het heel goed
kon begrijpen dat ze zich inzetten om voor hun zoon een uitkomst te
bewerkstelligen die voor hem zo gunstig mogelijk is. Echter, mijn
conclusie kon niet anders zijn dan dat aan zijn wots-verzoek alle vereiste
zorg wordt besteed en dat de rechtsregels die gelden zorgvuldig en
correct zijn toegepast.
Ik wil benadrukken dat de overbrengingsprocedure wordt gevoerd op
uitdrukkelijke wens van de veroordeelde zelf. Het staat de betrokkene vrij
om van zijn verzoek af te zien. De heer De F. heeft laten weten dat hij het
van de hoogte van de in Nederland bepaalde straf laat afhangen of hij zijn
verzoek om te worden overgebracht, handhaaft. Zodra de heer De F. te
kennen geeft dat hij zijn wots-verzoek wil handhaven zal Nederland een
verzoek tot zijn overbrenging indienen bij de Thaise autoriteiten. Wanneer
duidelijk is dat ook Thailand formeel heeft ingestemd zal ik de officier van
justitie in Nederland verzoeken de feitelijke overbrenging te regelen.
De datum van vervroegde invrijheidstelling in Nederland zal voor de heer
De F. 27 december 2013 zijn.
Het verdrag met Thailand en de procedure van voortgezette
tenuitvoerlegging
In de media, door advocaten, en door de Nederlandse ambassadeur in
Thailand zijn tegenover de partner van de heer De F. naar aanleiding van
dit wots-verzoek diverse uitspraken gedaan over de wijze waarop het
wots-verdrag met Thailand zou moeten worden toegepast in zijn zaak.
Hierbij worden soms nogal wat zaken verondersteld, waarvoor geen feitelijke of juridische grondslag bestaat. Ik kom tot dat oordeel op grond van
het volgende.
Tijdens de onderhandelingen die hebben geleid tot het wots-verdrag dat
in werking is getreden op 1 april 2005 tussen Nederland en Thailand, is
uitvoerig gesproken over de wijze waarop door Nederland zou worden
omgegaan met de in Thailand opgelegde straffen. Al snel bleek dat de
omzettingsprocedure volstrekt onacceptabel was voor Thailand. De Thaise
delegatie stelde zich lange tijd op het standpunt, dat elke aanpassing van
de Thaise straf als een gebrek aan respect voor de Thaise rechter werd
ervaren. De noodzaak tot aanpassing van de straf zag Thailand aanvankelijk in het geheel niet. Veroordeelden die worden overgedragen, werden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VI, nr. 178

2

volgens Thaise autoriteiten alleen al daardoor sterk bevoorrecht. Een
samenloop met reductie van de Thaise straf, doordat deze werd aangepast, werd niet acceptabel geacht. Aangezien dit standpunt voor Nederland niet aanvaardbaar was, is tijdens de verdere onderhandelingen van
Nederlandse zijde steeds weer aangevoerd, dat uitsluiting van aanpassing
van de straf voor Nederland niet aanvaardbaar was. In elk geval niet in die
gevallen waarin de Thaise straf hoger is dan de maximumstraf die naar
Nederlands recht op hetzelfde strafbare feit is gesteld. Uiteindelijk
stemden de Thaise autoriteiten in met de opname van de procedure van
voortgezette tenuitvoerlegging in het verdrag onder de voorwaarde dat in
het verdrag tevens een bepaling zou worden opgenomen dat de
Commissie die in Thailand over wots-verzoeken beslist, het recht had de
overbrenging te weigeren indien het in Nederland te ondergane strafrestant lager zou zijn dan het Thaise strafrestant. De van Thaise zijde
bedongen weigeringsgrond is terug te voeren op het Thaise recht. Nederland heeft daartegen bezwaar gemaakt, omdat opname van een dergelijke
weigeringsgrond het verdrag met Nederland zinloos zou maken. Immers,
de meeste Nederlandse gedetineerden in Thailand waren veroordeeld
voor drugsdelicten en het Thaise strenge strafklimaat voor drugsdelicten
leidt tot opgelegde straffen die nagenoeg altijd hoger zullen liggen dan de
Nederlandse strafmaxima voor drugsdelicten. Als Nederland dan vervolgens de straf zou terugbrengen tot het Nederlandse strafmaximum, zou
de aanpassing leiden tot een lagere strafrestant dan het Thaise strafrestant. Aldus zou deze expliciete weigeringsgrond in het verdrag
fungeren als een oproep aan de Thaise Wots-commissie om overbrenging
te weigeren bij drugsdelicten. Na moeizame besprekingen werd uiteindelijk bereikt, dat in het verdrag de voortgezette procedure summier werd
opgenomen. De in Wots-verdragen gebruikelijke passage over het terugbrengen van de opgelegde straf tot het strafmaximum ontbreekt daarom
ook. Verder werd de weigeringsgrond niet opgenomen in het verdrag. Als
compromis, maar ook als herinnering aan de naar Thaise recht bestaande
mogelijkheid om overbrenging te weigeren wegens een te laag strafrestant, werd in de vastgestelde notulen (Trb. 2004, 216) punt 31 opgenomen. De positieve formulering van punt 3 is bedoeld om te bevorderen
dat de Thaise Wots-commissie zo min mogelijk gebruik maakt van zijn
wettelijke mogelijkheid om de overbrenging te weigeren wegens een te
laag strafrestant. Gelet op de totstandkoming van dit punt kan de formulering niet worden uitgelegd als een mogelijkheid voor de staat van tenuitvoerlegging om de strafmaat verder dan het wettelijke strafmaximum
terug te brengen.
Ten slotte merk ik nog op dat mijn ambtsvoorganger er vóór het sluiten
van het verdrag al op heeft gewezen, dat het verschil in strafklimaat voor
drugsdelicten tussen Thailand en Nederland de mogelijkheden voor overbrenging sterk beïnvloedt. Bovendien zal het door de combinatie met
andere voorwaarden die Thailand stelt in sommige gevallen de overbrenging onmogelijk maken. (Kamerstukken II 2003–2004, 29 200 VI, nr. 131).
Vervolgens is bij de goedkeuring van het verdrag daar nog eens op
gewezen. Het verdrag, inclusief de beperkte mogelijkheden tot aanpassing
van de Thaise straf, is dus welbewust door het Koninkrijk der Nederlanden
met deze inhoud gesloten.
Conclusie

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Het verdrag met Thailand kent alleen de procedure van voortgezette
tenuitvoerlegging. Bij deze procedure bestaat er in beginsel geen ruimte
om een lagere straf op te leggen dan de straf die in de staat van veroordeling is opgelegd. De enige uitzondering daarop is als de buitenlandse straf
hoger is dan het Nederlands wettelijk strafmaximum. Hoewel Nederland
de voorkeur geeft aan de exequaturprocedure is de procedure van voort-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VI, nr. 178

3

gezette tenuitvoerlegging niet uitzonderlijk. Er zijn meerdere landen
waarmee Nederland een Wots-relatie onderhoudt, die de voorkeur hebben
voor deze procedure.
Reeds toen het wots-verdrag werd gesloten, was duidelijk dat in Thailand
zeer hoge straffen bij drugsdelicten zouden voorkomen. De keuze is toen
gemaakt om ook in geval van zulke straffen wots mogelijk te maken. Een
vergelijking met Nederlandse maatstaven is niet op zijn plaats, omdat het
gaat om een Thaise straf die is opgelegd voor een in Thailand gepleegd
strafbaar feit. Een verdere tenuitvoerlegging van de straf in Nederland zal
er in het geval van de heer De F. toe leiden dat zijn straf wordt teruggebracht van 22 jaar naar zestien jaar. Het is aan de veroordeelde zelf te
bepalen of hij zijn verzoek handhaaft.
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en de vragen van
de leden Van Velzen, Teeven, Azough en Pechtold te hebben beantwoord.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VI, nr. 178

4