77ste vergadering

Woensdag 15 april 2009
Aanvang 10.15 uur

Voorzitter: Verbeet

Deze mededeling wordt voor kennisgeving aangenomen.

Tegenwoordig zijn 108 leden, te weten:
Aasted Madsen-van Stiphout, Agema, Anker, Aptroot,
Arib, Atsma, Van Beek, Besselink, Bilder, Blanksma-van
den Heuvel, Blok, Van Bochove, Boekestijn, Bosma,
Bouchibti, Bouwmeester, Brinkman, Ten Broeke, Van der
Burg, Çörüz, Cramer, Depla, Dezentjé HammingBluemink, Dibi, Jan Jacob van Dijk, Jasper van Dijk, Van
Dijken, Dijsselbloem, Eijsink, Elias, Van Gent, Gerkens,
Van Gerven, Gesthuizen, Gill’ard, Van Haersma Buma,
Van der Ham, Haverkamp, Heemelaar, Heerts, Van
Heugten, Ten Hoopen, Irrgang, Jacobi, Jager, Jansen,
Joldersma, Jonker, Kalma, Kant, Karabulut, Knops,
Koppejan, Kraneveldt-van der Veen, De Krom, Langkamp,
Leijten, Mastwijk, Neppérus, De Nerée tot Babberich,
Omtzigt, Ormel, Ortega-Martijn, De Pater-van der Meer,
Pechtold, Peters, Pieper, Polderman, Poppe, Van Raak,
Remkes, Roefs, Roemer, De Roon, Rutte, Samsom,
Schermers, Schippers, Slob, Smeets, Smilde, Smits,
Snijder-Hazelhoff, Spekman, Spies, Van der Staaij,
Teeven, Timmer, Van Toorenburg, Uitslag, Ulenbelt, Van
der Veen, Van Velzen, Verbeet, Verdonk, Vermeij, Van der
Vlies, Voordewind, Vos, Van Vroonhoven-Kok, Waalkens,
Weekers, Wiegman-van Meppelen Scheppink, Wilders,
Willemse-van der Ploeg, De Wit, Wolbert en Zijlstra,
en de heer Hirsch Ballin, minister van Justitie, de heer
Donner, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
mevrouw Albayrak, staatssecretaris van Justitie,
mevrouw Van Bijsterveldt-Vliegenthart, staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw
Dijksma, staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, en de heer De Vries, staatssecretaris van
Defensie.
©
De voorzitter: Ik deel aan de Kamer mede dat de
volgende leden zich hebben afgemeld:
Fritsma en Tony van Dijck;

Aan de orde is het debat naar aanleiding van een
algemeen overleg op 8 april 2009 over vreemde talen
in het onderwijs.
©
De heer Bosma (PVV): Voorzitter. ″De taal is gans het
volk″, een stukje Vlaams. Daarom is het goed dat wij het
vorige week over het Nederlands en over vreemde talen
mochten hebben. Ik dien moties in over twee onderwerpen. Ten eerste over de onzalige ontwikkeling in
Rotterdam, waar een onderwijsvernieuwing wordt
doorgevoerd. Aanvankelijk zal daar 15% van het
onderwijs tweetalig geschieden. Dat levert op termijn
een gevaarlijke uitholling op van de Nederlandse taal.
Het wordt gepresenteerd als een experiment maar is in
strijd met de wet. Ik heb de volgende motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat in Rotterdam scholen van de BOOR
maar liefst 15% van hun tijd les gaan geven in het
Engels;
overwegende dat hiermee de positie van het Nederlands
wordt uitgehold in het onderwijs en daarmee in de
samenleving;
overwegende dat de scholen van de BOOR hiermee de
Wet op het primair onderwijs overtreden, in het bijzonder
artikel 9, lid 8, dat luidt: ″Het onderwijs wordt gegeven in
het Nederlands″;
verzoekt de regering, dit ″experiment″ in Rotterdam,
waarbij basisscholieren tweetalig onderwijs ondergaan,
tegen te gaan,

Van der Staaij, alleen voor de middag- en avondvergadering;

en gaat over tot de orde van de dag.

Boelhouwer en Leerdam, ook morgen.

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid

Tweede Kamer

15 april 2009
TK 77

Vreemde talen in onderwijs

77-6017

Bosma
Bosma. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 156 (31700-VIII).
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat in Rotterdam een project van start
gaat voor tweetalig onderwijs in het basisonderwijs;
overwegende dat dit project nog onvoldoende is
onderzocht;
verzoekt de regering om het tweetalig onderwijs in
Rotterdam te onderwerpen aan de uitvoeringstoets zoals
geformuleerd door de tijdelijke parlementaire commissie
Onderwijsvernieuwingen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Bosma. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 157 (31700-VIII).
De heer Bosma (PVV): Mijn derde en laatste motie gaat
over een andere uitholling van onze mooie Nederlandse
taal. Dat geschiedt bij het hoger onderwijs: steeds meer
lessen in het hbo en op de universiteit vinden plaats in
het Engels. Dat is totaal onnodig. In Vlaanderen gebeurt
dat helemaal niet en Vlaanderen holt economisch niet
achteruit.
De voorzitter: Uw tijd is om.

namelijk dat er een brief wordt verzonden over vreemde
talen in het hoger onderwijs.
De heer Bosma (PVV): De heer Van Dijk geeft het zelf al
aan: er wordt ons een brief toegezonden. De inhoud
daarvan is in dat debat niet gespecificeerd. Ik vraag echt
om een inventarisatie. Ik wil weten hoeveel lessen waar
en op welk niveau in het Engels worden gegeven. In
welke mate neemt dat toe? Ik vraag om een inventarisatie op school- en collegeniveau.
©
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Voorzitter. Wij
hebben vorige week een goed debat gehad over
vreemde talen in het onderwijs. Wij hebben uitgebreid
gediscussieerd over de positie van de vreemde talen in
het mbo. Wij hebben ook gesproken over het hoger
onderwijs en wij hebben de toezegging gekregen dat er
een brief komt waaraan ik net refereerde. Ik zie de
motie-Bosma meer als een specificatie van wat tot
uitdrukking moet komen.
In het algemeen overleg hebben wij ook gesproken
over vreemde talen in het primair onderwijs. Eén
element is mij daarbij niet geheel duidelijk geworden. Er
is in het debat weergegeven dat er een onderzoek was
van de Rijksuniversiteit Groningen naar de toepassing
van de onderdompelingsmethode en naar de effecten
daarvan. Het ging om een onderzoek onder 88 leerlingen.
In het debat werd voorgesteld om een groter experiment
te doen bij 20 scholen. Nu is mijn vraag of dat experiment wezenlijk verschilt van wat er nu al wordt gedaan
via het EarlyBird-project. Wij krijgen namelijk signalen
dat ook daar al de zogeheten onderdompelingsmethode
wordt toegepast. Als dat zo is, waarom hebben wij dan
nog dat experiment nodig? In het debat bleef wat in de
lucht hangen hoe dat wetenschappelijke experiment
handen en voeten moet krijgen. Om die reden dien ik de
volgende motie.

Motie
Motie
De Kamer,
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat binnen het hoger onderwijs steeds
meer vakken worden gegeven in het Engels;
overwegende dat hiermee de positie van onze taal wordt
uitgehold;
verzoekt de regering, tot een inventarisatie inzake de
mate waarin in het hoger onderwijs in het Engels les
wordt gegeven en wat het niveau van dit Engels is,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Bosma.
Zij krijgt nr. 158 (31700-VIII).
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Ik vraag aan de
heer Bosma wat het verschil is tussen de motie die hij op
tafel legt en de toezegging die gedaan is in het debat,

overwegende dat het kabinet terecht de topprioriteit legt
bij verhoging van de kwaliteit van het Nederlands en
rekenen in het primair onderwijs;
overwegende dat het kabinet de conclusies van het
onderzoeksrapport van de Rijksuniversiteit Groningen uit
2005 nader wil onderbouwen door een experiment;
overwegende dat er zorgen bestaan over de gevolgen
voor minder sterke leerlingen in het primair onderwijs
als gebruik wordt gemaakt van de onderdompelingsmethode voor het aanleren van een vreemde taal;
overwegende dat de Kamer meent dat de uitkomsten van
dit experiment eerst beschikbaar moeten zijn voordat
scholen op grote schaal de onderdompelingsmethode
zouden mogen toepassen;
verzoekt de regering om het experiment met maximaal

Tweede Kamer

Vreemde talen in onderwijs

15 april 2009
TK 77

77-6018

Jan Jacob van Dijk
30 scholen te laten plaatsvinden voor een periode van
drie jaar en bij de evaluatie vooral aandacht te besteden
aan de gevolgen van deze methode voor de minder
sterke leerlingen (lager dan het havo-niveau) voor de
kennis van de vreemde taal, het niveau van het
Nederlands en de resultaten van de andere vakken,

De heer Bosma (PVV): Deze motie lijkt heel veel op mijn
motie. Bestaat er enig licht tussen?
Mevrouw Smits (SP): Uw motie gaat toch vooral over
EarlyBird?
De heer Bosma (PVV): Ja.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Jan Jacob van Dijk. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 159 (31700-VIII).
De heer Bosma (PVV): Voorzitter. In het debat van vorige
week deelde staatssecretaris Dijksma mee dat het om 20
scholen zou gaan. Nu spreekt de motie van de heer Van
Dijk over 30 scholen. Ik begrijp dat hij zo enthousiast is
over dit experiment dat hij het wil oprekken van 20 naar
30?
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): De heer Bosma
maakte vorige week ook deel uit van het debat. Daar
werd in eerste instantie door de staatssecretaris
aangegeven dat het om 20 scholen ging. Ik heb gevraagd
of het daarbij zou blijven. Toen werd gezegd: nee, geef
mij enige ruimte. Ik geef enige ruimte zodat het wat mij
betreft om maximaal 30 scholen gaat. Daarmee probeer
ik het draagvlak voor deze motie aanzienlijk te vergroten.
©
Mevrouw Smits (SP): Voorzitter. Wij hebben vorige week
in het debat ook geconcludeerd dat een kwart van de
Nederlandse jongens en meisjes van de basisschool
komt met een taalachterstand. De commissie-Meijerink
heeft geconcludeerd dat de laatste jaren een versnelde
daling in de leesvaardigheid bij leerlingen in de
leerplichtige leeftijd optreedt. Voor de SP staat dus als
een paal boven water dat alle aandacht op dit moment
naar het leren van de Nederlandse taal moet gaan.
Daarom dien ik de volgende motie in.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat een kwart van de leerlingen in het
basisonderwijs een taalachterstand heeft van twee jaar;
van mening dat de prioriteit in het basisonderwijs moet
liggen op het leren van de Nederlandse taal;

Mevrouw Smits (SP): Mijn motie gaat ook over de
nieuwe experimenten.
Voorzitter. Rest mij nog een vraag aan de staatssecretaris over EarlyBird. In de brochure van EarlyBird staat
dat leerlingen in dat programma vakken en delen van
vakken krijgen in het Engels. Hoe verhoudt zich dit tot de
uitspraken van de staatssecretaris in het algemeen
overleg dat daar geen sprake van is? Hoe verhoudt zich
dit tot de Wet op het primair onderwijs? Zouden wij
EarlyBird toch niet moeten beschouwen als een
experiment? Hoort daar dan ook niet een einddatum bij?
©
Mevrouw Besselink (PvdA): Voorzitter. Wij hebben in het
debat uitvoerig over dit onderwerp gesproken. Voor de
PvdA was het een goed overleg waarin de staatssecretaris helder aangaf, het belang te zien van een goede
voorbereiding op de internationale samenleving. Daarbij
stelde zij de kwaliteit van het onderwijs voorop en heeft
zij gezegd ervoor te zorgen dat het experiment binnen de
goede kaders plaatsvindt. Daarom is er voor ons geen
aanleiding om hierover moties in te dienen.
©
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Voorzitter. Het staat natuurlijk buiten kijf dat wij in het
onderwijs ″back to basic″ moeten. Dat wil zeggen dat het
onderwijs in taal en rekenen moet deugen. Er is
geconstateerd dat er achterstand is in het onderwijs in
de Nederlandse taal, maar dat moet bijvoorbeeld geen
aanleiding zijn om het vak aardrijkskunde niet meer te
geven. Zo vind ik het ook geen goede zaak als besloten
wordt het vak Engels niet meer te geven. Dat is wel aan
de orde, blijkt uit het onderzoeksrapport van de
Onderwijsraad. Dat vinden wij een heel slechte zaak. Ik
ben blij met de toezegging van staatssecretaris Van
Bijsterveldt dat zij zal onderzoeken of op alle pabo’s
Engels wordt gegeven. Uit het bericht van de Onderwijsraad bleek namelijk dat een derde van de studenten
helemaal geen onderwijs in Engels krijgt. Dat is vreemd,
want diezelfde leraar moet wel Engels geven op de
basisschool, aangezien dat een verplicht vak is dat in de
kerndoelen is opgenomen. Ik ben blij dat de staatssecretaris heeft toegezegd de Kamer daarover voor het eind
van deze maand te informeren.
Ik dien twee moties in.

verzoekt de regering, geen experimenten mogelijk te
maken met Engels als deelvoertaal,
Motie
en gaat over tot de orde van de dag.
De Kamer,
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Smits. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 160 (31700-VIII).

Tweede Kamer

Vreemde talen in onderwijs

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat volgens de Onderwijsraad een derde
van de pabo-studenten het vak Engels niet krijgt

15 april 2009
TK 77

77-6019

Dezentjé Hamming-Bluemink
aangeboden terwijl dit vak al sinds 1984 verplicht is;
constaterende dat hierdoor sommige onderwijzers het
Engels niet beheersen terwijl de kerndoelen van de
basisschool dit vak verplicht voorschrijven;
overwegende dat basisschoolleerlingen hiervan de dupe
worden door slechte voorbereiding op het Engels in het
voortgezet onderwijs;
verzoekt de regering, de wet te handhaven door strenger
toe te zien op het aanbod en de kwaliteit van het Engels
op de pabo’s en de basisscholen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Dezentjé Hamming-Bluemink. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 161 (31700-VIII).

De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Uw stelling is vrij
simpel, namelijk dat je er bevoegd voor moet zijn. Ik wil
alleen van u weten wat u verstaat onder bevoegdheid en
hoe dat nu precies geregeld wordt. U komt met het
verhaal dat het in het primair onderwijs niet goed
geregeld is. Ik vraag mij af waar u de grens legt. Als
straks bijvoorbeeld blijkt dat een pabo zijn accreditatie
heeft binnengehaald, is dan de docent die daar vandaan
komt bevoegd omdat Engels ook deel hoort uit te maken
van die accreditatie? Is een accreditatie voldoende?
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Dat zou
in principe voldoende moeten zijn, maar nu blijkt uit het
rapport van de Onderwijsraad dat een derde van de
studenten helemaal geen Engels aangeboden heeft
gekregen. Dus kennelijk ben je dan als leraar toch niet in
staat – ik noem het onbevoegd zelfs – om voor de klas
Engels te geven. Dat gat moet worden opgevuld. En
hoe? Daar heb ik wel allerlei oplossingen voor. Die
hebben wij in het debat ook gewisseld. De leerlingen
hebben echter recht op goed Engels onderwijs.

Motie

©

De Kamer,

Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Dat zou
voldoende moeten zijn, ware het niet dat eerst duidelijk
moet zijn dat op de pabo’s Engels wordt gegeven. Nu
blijkt dat op niet alle basisscholen Engels wordt gegeven.
Dat is een tekortkoming. Als de opleiding op de pabo
helemaal klopt, komen daar straks leraren vandaan die in
staat moeten worden geacht Engels te geven. Op dit
moment is dat niet zo. Dus er is een hiaat. Sommige
leerlingen krijgen geen Engels, waardoor zij daar ook in
het voortgezet onderwijs hinder van ondervinden. Het is
ook niet goed, want het is wettelijk zo geregeld dat het
wel moet. Mijn motie ziet erop toe dat bijvoorbeeld ook
een leraar die nu op de basisschool lesgeeft maar het
Engels onvoldoende beheerst, ook een bevoegdheid kan
halen om daar wel les in te geven.

Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Ik wil beginnen met
een reactie op de eerste twee moties van de heer Bosma,
die beide gaan over het zogenaamde EarlyBird-project in
Rotterdam. Tijdens het debat heeft de heer Bosma min of
meer gezegd dat hij EarlyBird uit de lucht wil schieten. Ik
constateer dat hij voor dit piepkleine vogeltje een wel
heel groot kanon in stelling heeft gebracht en dat hij
volgens mij ook niet met de juiste munitie komt
aanzetten, mocht hij dit al echt willen doorzetten. Ik zou
hem dit willen ontraden, omdat EarlyBird bij mijn weten
anders is dan de experimenten die in Limburg worden
voorgesteld. Volgens onze informatie is EarlyBird een
vorm van vroeg vreemdetaalonderwijs, waarbij men
inderdaad eerder begint met het deel van het onderwijs
dat alle basisschoolkinderen sowieso verplicht krijgen
vanaf groep 7. De brochure intrigeert mij net zoals de
heer Bosma. Mocht blijken dat er toch meer gedaan
wordt dan in de brochure is aangegeven, moeten wij
gewoon contact opnemen met het schoolbestuur en erop
toezien dat men binnen de wet blijft.
Het moet helder zijn dat EarlyBird zich gewoon aan de
regels van de WPO moet houden. Het lijkt mij derhalve
niet nodig dat een experiment dat binnen de wet lijkt te
blijven op voorhand wordt beëindigd. Daar ben ik niet
voor en dus ben ik het ook niet eens met de motie. Ik
vind het te ver gaan om vervolgens een uitvoeringstoets
van de commissie-Dijsselbloem van stal te halen voor
een vrijwillig experiment, dat binnen de wet valt,
waarvan scholen vinden dat zij daarmee moeten
beginnen.
In de motie van de heer Jan Jacob van Dijk wordt
uitgesproken om maximaal 30 scholen te betrekken in
een experiment waarbij, anders dan bij het vroege
vreemdetalenonderwijs, met een groter deel van de
onderwijstijd geëxperimenteerd wordt met het onderwijs
in een andere taal, zodat bijvoorbeeld ook de zaakvakken
in een andere taal kunnen worden aangeboden. Er
hebben zich nu rond de twintig scholen – het zouden er
iets meer kunnen zijn – bij ons gemeld om hieraan mee
te mogen doen. Wij hebben die scholen dus niet
gevraagd, zij melden zich bij ons. De heer Van Dijk uit
terecht zorgen over wat het experiment uiteindelijk zal

Tweede Kamer

15 april 2009
TK 77

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het onderwijs Engels op de basisscholen wettelijk verplicht is;
constaterende dat veel basisscholen het Engels niet eens
aanbieden door een gebrek aan leraren die het Engels
voldoende beheersen;
verzoekt de regering, er zorg voor te dragen dat
leerlingen op basisscholen alleen Engelse les krijgen van
docenten met een bevoegdheid hiervoor,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Dezentjé Hamming-Bluemink. Naar mij blijkt, wordt de
indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 162 (31700-VIII).
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Voorzitter. Wat
bedoelt mevrouw Dezentjé precies met een bevoegdheid? Is het voldoende als zij een pabo-opleiding hebben
gedaan waar Engels wordt gegeven?

Vreemde talen in onderwijs

77-6020

nodige ruimte om dit op een verstandige manier te doen.
Wees er daarbij van overtuigd dat we niet met tientallen
scholen tegelijk, dus meer dan we nu denken, aan de
slag willen. Als u het niet vertrouwt, moet u natuurlijk
uw motie indienen, maar ik vind het wel heel veel tekst
voor zo’n klein experiment. Toch is dit uiteraard aan u.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Ik houd niet zo van
het woord ″vertrouwen″ in dit soort debatten: het lijkt
dan dat ik, als ik de motie zou doorzetten, geen
vertrouwen in u heb, maar daar gaat het niet om. Ik wil
gewoon vastgelegd hebben dat dit experiment duidelijk
in tijd en groep beperkt blijft; we weten immers waar we
vandaan komen. Wat dat betreft heeft het dus niets met
een vertrouwenskwestie te maken.

De heer Jan Jacob van Dijk (CDA)
© M. Sablerolle – Gouda

betekenen voor de kinderen. Wij zullen daarom goed
moeten bekijken dat zwakke leerlingen hier geen last van
hebben, of sterker nog: hier baat bij zullen hebben. Onze
eerste gegevens wijzen erop dat het inderdaad geen
effect heeft op de zwakke leerlingen, maar dat zouden wij
natuurlijk graag verder willen onderzoeken. Met de motie
wordt echter wel heel zwaar ingezet op de regie vanuit
Den Haag; de motie gaat in tegen de vrijheid die ik de
scholen van onderaf wil bieden. De rollen zijn dus bijna
een beetje omgekeerd. Vanuit de regeringsverantwoordelijkheid zou ik het parlement willen adviseren de scholen
een klein beetje beleidsruimte te geven om hieraan mee
te doen. Het onderzoek waarover in de motie gesproken
wordt, zal er komen. Wij zullen ook niet in het hele land
massaal de onderdompelingsmethode toestaan, dus ook
daar wordt aan voldaan. Ik vraag mij dus af of een
dergelijk zware motie, waarin als het ware door de staat
wordt gedicteerd hoe het moet, echt nodig is. Dat lijkt
mij een beetje heavy voor dit onderwerp.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Ik vind dat de
staatssecretaris wel erg veel ruimte probeert te creëren
om zo veel mogelijk scholen onder het experiment te
laten vallen. De staatssecretaris heeft vorige week het
getal van twintig genoemd. Ik ben daar al de helft boven
gaan zitten en kom op dertig uit. Als de staatssecretaris
een aantal van veertig noemt, vind ik dat ook goed, maar
waar ligt voor haar de grens? Dat is het probleem dat ik
ermee heb. Het gaat om een experiment. Wij willen een
gecontroleerde groep hebben, zodat wij straks goed de
resultaten kunnen bekijken. Om die reden wil ik het
experiment qua tijd en omvang van de groep beperkt
hebben. Daar heeft de staatssecretaris nog geen
antwoord op gegeven.
Staatssecretaris Dijksma: Op zichzelf ben ik het ermee
eens dat het een in tijd en groep beperkt experiment
moet worden, maar voor mij ligt de grens niet bij vijf
meer of minder. In die zin vind ik eigenlijk deze hele
exercitie een beetje overbodig. Volgens mij gaat het
gewoon om de vraag of u er vertrouwen in hebt dat wij
dit verstandig aanpakken, of dat het parlement alles
helemaal wil dichttimmeren met regels van bovenaf; dat
laatste zou dan uw keuze zijn. Ik vraag u gewoon om de

Tweede Kamer

Vreemde talen in onderwijs

Staatssecretaris Dijksma: U moet mij niet verkeerd
verstaan: het gaat mij niet om het vertrouwen van u in
mij, maar om het vertrouwen dat wij gezamenlijk in de
scholen hebben. Ben je bereid om ruimte toe te staan of
wil je uit Den Haag alvast op voorhand alle piketpaaltjes
slaan, bijna onder het motto ″geen cent te veel″? De
discussie gaat daarover. Als u dat laatste wilt, moet u dat
doen, maar ik zou het u niet aanbevelen. Laten we
gewoon die ruimte bieden en ervoor zorgen dat het
verstandig gebeurt. Ik ben ervan overtuigd dat dit kan.
Als het voor het parlement comfortabeler is om de zaak
dicht te timmeren, kan het daarvoor kiezen, maar ik zou
dat niet aanbevelen.
Mevrouw Besselink (PvdA): Voorzitter. Hoe gaat de
staatssecretaris de scholen selecteren voor het project?
Zij gaf al aan dat twintig scholen zich uit zichzelf hebben
gemeld.
Staatssecretaris Dijksma: Dat is een vrij technische
exercitie. In ieder geval selecteren we op basis van
aanmelding, vervolgens kijken we of scholen in staat zijn
om zo’n programma goed te bieden. Er komt ook een
wetenschappelijk onderzoek naar de effecten.
De heer Bosma (PVV): Voorzitter. Ik ben nog niet zo heel
lang Kamerlid, maar kan me niet herinneren dat een
bewindspersoon ooit een motie niet aanbeval; volgens
mij is dat een unicum. Ontraadt de staatssecretaris deze
motie ook?
Staatssecretaris Dijksma: Ach, als ik u oproep om niet al
te zware woorden te gebruiken, moet ik dat zelf ook niet
doen. Ik raad deze motie gewoon niet aan. Als u wilt dat
zij wordt ontraden, mag dat van mij ook, maar ik laat het
oordeel aan de Kamer.
De voorzitter: ″Overbodig″ wordt ook wel eens gezegd,
maar u moet zelf weten welke tekst u gebruikt; daar ga ik
niet over.
Staatssecretaris Dijksma: Ik wilde het vanochtend juist,
met een goed humeur, allemaal zo vriendelijk mogelijk
doen, maar dat is dan ook weer niet goed.
De motie van mevrouw Smits wil geen deelexperimenten met Engels als deelvoertaal. Op basis van
het voorgaande begrijpt u dat ik daar niet voor ben, dus
deze motie wil ik ook ontraden.
De heer Jan Jacob van Dijk (CDA): Voorzitter. Nog

15 april 2009
TK 77

77-6021

Dijksma
even iets over het EarlyBird-project. De staatssecretaris is
geïntrigeerd door de brochure. Zou zij ons nog vóór de
stemmingen van volgende week een brief kunnen sturen,
waarin zij exact aangeeft wat EarlyBird precies inhoudt
en wat het verschil is met het wetenschappelijke
experiment dat zij wil gaan starten? Voor ons zou dat van
belang kunnen zijn.

Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Ik was
even in verwarring doordat de staatssecretaris aan het
begin van haar betoog zei dat onderwijs in het Engels op
de pabo’s niet wettelijk is af te dwingen. Kan zij dat nog
toelichten? Er zal op de pabo’s les in het Engels moeten
worden gegeven. Dan kan de staatssecretaris toch niet
zeggen dat zij er niets aan kan doen, als dit niet gebeurt?

Staatssecretaris Dijksma: Dat lijkt mij prima en dat zeg
ik toe.

Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Wij
kunnen niet afdwingen dat in het hoger onderwijs
bepaalde vakken gegeven worden. Wel kunnen wij via de
NVAO opleidingen accrediteren. Deze accreditatieorganisatie dient te beoordelen of een pabo in voldoende mate
opleidt tot vakbekwame leerkrachten, inclusief het vak
Engels, dat behoort tot de kerndoelen van het basisonderwijs. Dat is de juiste weg. Er ontstaan dan wel
situaties waar de heer Jan Jacob van Dijk zojuist over
sprak. Een geaccrediteerde opleiding leidt tot vakbekwame leerkrachten, maar een niet-geaccrediteerde
opleiding dient met spoed haar zaken op orde te krijgen;
anders wordt haar licentie ingetrokken.

©
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Voorzitter. Ik begin met de motie-Bosma waarin wordt
gevraagd om een inventarisatie van de mate waarin in
het hoger onderwijs in het Engels les wordt gegeven. Dat
is eigenlijk een verfijning van de reeds toegezegde brief.
Ik laat het oordeel dus aan de Kamer over. Dit is niet echt
nodig, want die brief komt eraan, maar het mag best met
een motie worden onderstreept.
De heer Bosma (PVV): Kan de staatssecretaris in haar
brief een inventarisatie plegen?
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Het
verzoek van de heer Bosma om een stand van zaken heb
ik overgebracht aan de minister. In dat licht kan ik dit
verzoek eraan toevoegen.
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Ik kan
mij niet voorstellen dat de staatssecretaris als advies
over deze motie geeft dat zij de Kamer erover wil laten
oordelen. Ik mag toch aannemen dat zij de overweging
dat hiermee de positie van de Nederlandse taal wordt
uitgehold, niet kan steunen.
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Daar
heeft mevrouw Dezentjé gewoon gelijk in. Ik ben het
helemaal met haar eens. Sterker nog: ik heb tijdens het
algemeen overleg aangegeven dat onderzoeken uitwijzen
dat men op deze manier de taal juist beter oppakt. Dank
voor haar alertheid. Vanwege deze overweging ontraad
ik de aanname van deze motie.
Mevrouw Dezentjé heeft een motie ingediend over het
verplicht stellen van Engels op de pabo. Zij verzoekt de
regering, de wet te handhaven door strenger toe te zien
op het aanbod en de kwaliteit van het Engels op de
pabo’s en basisscholen. Ik ontraad de aanname van deze
motie. Ik deel de mening dat alle pabo-studenten
voldoende moeten worden opgeleid, ook in het vak
Engels. Wettelijk heeft de minister niet de mogelijkheid
om bij het hoger onderwijs het onderricht in individuele
vakken af te dwingen. Wij zijn ook niet van plan de wet
te wijzigen. Van de pabo’s wordt verwacht dat zij
opleiden tot vakbekwame leraren. Het vak Engels is
opgenomen in de kerndoelen van het basisonderwijs.
Met het hoger onderwijs heb ik veel strengere afspraken
gemaakt dan in voorgaande jaren het geval was: zij gaan
de kennisbasis op het gebied van rekenen en taal en
direct daarna van alle andere vakken vastleggen. Op
grond daarvan zal de NVAO goed kunnen toetsen of
inderdaad in voldoende mate wordt voorzien in het
opleiden van vakbekwame leerkrachten. Wettelijk
afdwingen kan niet, maar er is wel een mogelijkheid via
de accreditatieprocedure.

Tweede Kamer

Vreemde talen in onderwijs

Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Ik ben
wat geschrokken doordat ik bij de staatssecretaris een
gebrek aan gevoel voor urgentie bemerk. Ik wacht met
spanning haar brief af over hoe het op de pabo’s is
gesteld. Daar zullen wij ongetwijfeld nog in de Kamer
over komen te spreken.
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: De
conclusie van mevrouw Dezentjé deel ik niet: ik
beoordeel de mate van urgentie als even groot als zij dat
doet. Wel schets ik even de wettelijke bevoegdheden die
de Kamer ons op dit vlak heeft gegeven.
Dan kom ik aan de motie waarin wordt gevraagd op
alle basisscholen verplicht Engels te geven door een
daartoe bevoegde leraar. De discussie tussen mevrouw
Dezentjé en de heer Jan Jacob van Dijk gaf al aan dat dit
tot verwarring kan leiden. Een bevoegde leraar heeft zijn
opleiding op een geaccrediteerde pabo doorlopen en
daar een diploma behaald. Daarna is hij inzetbaar in het
basisonderwijs. Ik ontraad de aanname van deze motie
om te voorkomen dat het zou lijken dat wij daarnaast
nog een tweedegraadsopleiding of iets dergelijks zouden
moeten instellen. Uit het debat bleek al dat dit niet de
bedoeling is. Wij moeten gewoon gaan voor goede
geaccrediteerde pabo’s, dus inclusief het vak Engels,
zodat de leerkrachten bevoegd zijn ook dat vak te geven.
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Het kan
bijna niet waar zijn dat de staatssecretaris de aanname
van deze motie ontraadt. Ik had gedacht dat zij zou
zeggen dat zij dit direct ging regelen. Het kabinet kan
toch niet accepteren dat op dit moment op basisscholen
niet goed of niet goed genoeg Engels wordt gegeven?
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Engels
staat in de kerndoelen van het basisonderwijs. De
lerarenopleidingen en de pabo’s in Nederland leiden
mensen op die vakbekwaam zijn voor het geven van les
in het basisonderwijs. Op dat moment is onze formele
bevoegdheid ten einde. Vervolgens dient het op de
scholen op een goede manier vorm en inhoud te krijgen.
Daarnaast accrediteren wij telkens opnieuw pabo’s voor
hun prestatie inzake het tot vakbekwaamheid leiden van
docenten. Dat is het kader waarbinnen wij opereren. Als

15 april 2009
TK 77

77-6022

Van Bijsterveldt-Vliegenthart
u zegt dat wij nu verplichte vakbekwaamheid moeten
aangeven, zeg ik dat pabo’s leiden tot vakbekwaamheid.
Pas als de accreditatiecommissie vaststelt dat dit niet het
geval is, ligt er een probleem. Dan dient een pabo zich
aan te passen of wordt de licentie ingetrokken.

constaterende dat een koppeling van de wijkagent aan
de school bijdraagt aan een veilig schoolklimaat;

Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Is de
staatssecretaris in ieder geval bereid om in overleg met
de staatssecretaris die over het primair onderwijs gaat,
de inspectie te vragen om op de basisscholen te
controleren of er inderdaad Engels wordt aangeboden en
wat de kwaliteit daarvan is?

verzoekt de regering, te bevorderen dat in samenspraak
met de ministeries van OCW en van BZK er in ieder
geval op scholen in de probleemwijken een verbintenis
komt tussen scholen en politie, teneinde de wijkagent te
betrekken bij de school,

overwegende dat hierdoor sneller kan worden ingegrepen bij leerlingen die over de schreef gaan;

en gaat over tot de orde van de dag.
Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart: Dat is
een andere vraag, waarover de staatssecretaris voor het
primair onderwijs het nodige kan zeggen. Ik kijk even
naar haar in hoeverre de inspectie daarop toeziet in het
primair onderwijs. U hebt het dan over het geven van
het vak.
Staatssecretaris Dijksma: Dit is ook al gewisseld in het
debat. De inspectie ziet er natuurlijk op toe of er Engels
wordt aangeboden. Dat betekent niet dat zij in alle
gevallen altijd naar de kwaliteit van het aanbod kijkt. Wij
kunnen daaraan natuurlijk wel aandacht besteden met
deelonderzoeken en dergelijke.
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Mag ik
dat opvatten als een toezegging?

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Bosma. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 32 (29240).
De heer Depla (PvdA): Volgens mij hebben wij dit
precies in het debat gewisseld en waren alle partijen het
met u eens. De staatssecretaris heeft toegezegd dat
hierover overleg zou zijn met het ministerie van BZK en
dat wij horen of datgene lukt wat wij willen. Is deze
motie niet overbodig, gezien het feit dat het al is
toegezegd?
De heer Bosma (PVV): Dat hoor ik graag van de
staatssecretaris.
Mijn tweede motie gaat over verplichte aangifte.

Staatssecretaris Dijksma: Dat is gewoon staand beleid.
De inspectie controleert echt al of het wordt aangeboden.
Motie
De voorzitter: U noemde een deelonderzoek naar de
kwaliteit.
Staatssecretaris Dijksma: Dat lijkt mij op zichzelf geen
probleem. Bovendien hebben wij dat eerder al gedaan.
Op basis daarvan heeft de Kamer dit gesprek met ons
gevoerd.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik stel voor, over de ingediende moties
volgende week dinsdag te stemmen.
Daartoe wordt besloten.
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een
algemeen overleg op 9 april 2009 over veiligheid in en
om het onderwijs.
©

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat veel scholen in gevallen van geweld,
ernstige bedreigingen, wapen- en of drugsbezit geen
aangifte doen bij de politie;
overwegende dat hierdoor cruciale informatie ″onder de
pet″ blijft;
verzoekt de regering, scholen naast de wettelijke
verplichting van registratie ook te verplichten om bij
gevallen van fysiek geweld, ernstige bedreigingen en
wapen- en/of drugsbezit aangifte te doen bij de politie en
het nalaten hiervan met een harde sanctie te bestraffen,
en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Bosma. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 33 (29240).
Ik heb net aan de griffier gevraagd of het inderdaad
een toezegging was. De toezeggingen worden aan het
einde van een algemeen overleg opgenoemd – althans
dat hoop ik – omdat wij er met elkaar naar streven om
het aantal moties en VAO’s te beperken. Dat lukt niet als
je in een VAO naar de bekende weg vraagt. Dit is niet
persoonlijk bedoeld, mijnheer Bosma, het geldt voor ons
allemaal.

Tweede Kamer

15 april 2009
TK 77

De heer Bosma (PVV): Voorzitter. Ik heb een tweetal
moties, die bij uitvoering wellicht kunnen bijdragen aan
een veiliger schoolklimaat.
Motie
De Kamer,

Veiligheid in en om onderwijs

77-6023