Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

918
Vragen van het lid Marcouch (PvdA) aan de Minister van Veiligheid en Justitie
over het rapport van Amnesty International over etnisch profileren door de
politie (ingezonden 1 november 2013).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
13 januari 2014) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014,
nr. 694
Vraag 1, 2, 3 en 4
Heeft u kennisgenomen van het rapport: «Proactief politieoptreden vormt
risico voor mensenrechten: Etnisch profileren onderkennen en aanpakken»
van Amnesty International?1 Herinnert u zich uw antwoorden op eerdere
vragen over dit onderwerp inzake de aanhouding van Marokkaanse jongens
in Amersfoort en over het geweld dat de Haagse politie zou gebruiken tegen
buitenlanders?2 3
Deelt u de mening dat Amnesty International de bestaande onderzoeken over
het gebruik van etnische vooroordelen in het politiewerk goed geanalyseerd
heeft? Zo nee, op welke punten deelt u deze analyse niet?
Kent u meer onderzoeken over het gebruik van etnische vooroordelen door
de politie en welk beeld laten deze onderzoeken zien? Zo ja, welke onderzoeken zijn dat?
Deelt u de mening van Amnesty International dat er behoefte is aan meer
onderzoek naar het bestaan van etnische voorkeuren en discriminerend
gedrag bij de politie? Zo ja, hoe gaat u dit uitvoeren?
Antwoord 1, 2, 3 en 4
Ja, ik heb kennisgenomen van het rapport. Zoals ik inmiddels in mijn brief
van 14 november jl. heb aangegeven (Kamerstuk 29 628, nr. 423), heeft
Amnesty International een belangrijk rapport uitgebracht en een grote
bijdrage geleverd aan de discussie over etnisch profileren bij proactief
politiewerk.
Met de politie neem ik dit rapport uiterst serieus. Het rapport vormt een
literatuurstudie van eerder onderzoek op dit terrein. Dit rapport en de
onderliggende onderzoeksrapporten op dit thema wijzen erop dat etnisch

1

http://www.amnesty.nl/sites/default/files/public/rapport_etnisch_profileren_ainl_28_okt_2013.pdf
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–1013, nr. 2975
3
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–1014, nr. 348
2

ah-tk-20132014-918
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

profileren door de politie voorkomt. Dat is ernstig en we moeten voortdurend
scherp blijven op een zorgvuldige werkwijze.
Stelselmatig discriminerende profilering door de politie in Nederland is niet
aangetoond. Ik noem de onderzoeksrapporten van ECRI (Europese Commissie
tegen Racisme en Intolerantie), FRA (EU Grondrechtenagentschap), Justice
Initiative, het onderzoek in de eenheid Amsterdam, onderzoek van Politie en
Wetenschap en de universiteit Twente (2011) en onderzoek naar de beoordelingsruimte van en grenzen aan identiteitscontrole en preventief fouilleren.
Momenteel voert de universiteit van Leiden met medewerking van het gezag
onderzoek uit in Den Haag. In het voorjaar van 2014 zullen de uitkomsten
beschikbaar zijn.
Ik treed in overleg met de lokale driehoeken van Amsterdam en Den Haag en
zal de onderzoeksresultaten alsmede de (genomen) maatregelen betrekken in
een vervolgbrief over etnisch profileren die ik in het voorjaar zend om de
Kamer nader te informeren. In deze brief zal ik ook aangeven of ik aanvullend
onderzoek nodig acht.
Vraag 5
Deelt u de mening dat er bij de politie geen ruimte is voor discriminatie? Zo
ja, wat gebeurt er om discriminatie te voorkomen en hoe wordt er gereageerd op geconstateerd discriminerend gedrag?
Antwoord 5
Ja die mening deel ik. Binnen de politie is voortdurend aandacht voor
optreden op basis van objectieve criteria. Om discriminatie bij proactief
politiewerk te voorkomen is een aantal maatregelen genomen. Zo is in de
basisopleiding van de politie de module Multicultureel Vakmanschap voor
iedereen verplicht. Daarnaast zijn er specifieke trainingen en themabijeenkomsten, zoals een studiemiddag van de politie in samenwerking met de
Anne Frankstichting. Ook in het dagelijks werk wordt er uitvoerig aandacht
aan besteed.
Met de politie vind ik het van belang dat we voortdurend scherp blijven op
een zorgvuldige werkwijze. Ik zal samen met de politie onder andere in
gesprek gaan met Amnesty International over hun ideeën daarvoor.
Wanneer strafrechtelijk verwijtbare discriminatie wordt vastgesteld kan het
Openbaar Ministerie tot vervolging overgaan. Daarnaast kunnen door het
bevoegd gezag tegen betrokkene disciplinaire straffen of maatregelen
genomen worden. In het uiterste geval kan het tot ontslag leiden.
Vraag 6
Hoeveel klachten worden er ingediend bij de politie en antidiscriminatiebureaus over discriminatie bij het uitoefenen van politietaken? Als dit niet
bekend is, bent u dan bereid de registratie van deze klachten te veranderen
zodat de omvang van dit probleem duidelijk wordt?
Antwoord 6
In 2012 zijn door de gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen in totaal
260 klachten en meldingen over discriminatie door politie/OM/
vreemdelingendienst geregistreerd. Dat is 4,6% van het totaal aantal klachten
en meldingen bij deze voorzieningen. In 2012 zijn er bij de eenheden 54
klachten afgehandeld met discriminatie als klachtelement.
Vraag 7
Deelt u de mening dat, als burgers vinden dat de politie klachten over
discriminatie niet serieus neemt, daardoor de meldingsbereidheid van deze
klachten te laag blijft en er daardoor een verkeerd beeld ontstaat over de aard
en omvang van dit probleem? Zo ja, hoe gaat u bewerkstelligen dat deze
meldingsbereidheid wordt vergroot? Hoe gaat u ervoor zorgen dat de politie
burgers actief laat merken dat klachten serieus genomen worden? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 7
Ik deel de mening dat het belangrijk is dat burgers klachten over discriminatie
door de politie melden bij de politie. Er is geen campagne die zich richt op
verhogen meldingen over discriminatie door politie. Discriminatie is het delict

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

waarop de politie optreedt; of het nu burgers onderling, rechts-extremistische
organisaties of door politiemensen is.
Vraag 8
Acht u het denkbaar dat, als burgers bij een andere instantie dan de (lokale)
politie aangifte kunnen doen van discriminatie door de politie, de aangiftebereidheid omhoog gaat? Zo ja, aan welke instantie denkt u? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 8
Een situatie of klacht waarbij sprake is van discriminatie kan worden
voorgelegd aan verschillende instanties. Zo kan een melding mondeling dan
wel schriftelijk en ook anoniem worden gedaan bij het regionale antidiscriminatiebureau.
Aangifte doen kan bij de politie en bij het Openbaar Ministerie. Zonder
aangifte kan de politie geen opsporing starten. Alleen dan kan het leiden tot
strafvervolging van degene die discrimineert.
Vraag 9
Deelt u de mening dat het voor de effectiviteit van en het vertrouwen in de
politie van essentieel belang is dat er zo gericht mogelijk op signalen van
strafbare feiten in plaats van op uiterlijke kenmerken gecontroleerd wordt? Zo
ja, wat gaat u doen om te voorkomen dat goedwillende burgers niet op basis
van vooroordelen door de politie lastig gevallen worden? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 9
Het tegengaan van controleren op uitsluitend uiterlijke kenmerken is van
essentieel belang voor de effectiviteit en legitimiteit van een ieders vertrouwen in de politie.
Naast gericht optreden naar aanleiding van een strafbaar feit, vraagt de
veiligheid in Nederland ook om proactief politieoptreden. Van de politie wordt
– ook door de samenleving – verwacht dat zij door proactief en informatie
gestuurd optreden, probeert criminaliteit vroegtijdig te voorkomen en te
ontmoedigen.
Proactief politieoptreden op basis van een daderprofiel en/of objectieve
criteria is toegestaan. Dan wordt opgetreden aan de hand van een combinatie
van bepaalde selectiecriteria, zoals eigenschappen, gedragingen of kenmerken van personen (zoals onder meer leeftijd, kledingstijl, werkwijze).
Goedwillende burgers kunnen hierbij – ook zonder gebruik van vooroordelen
– geconfronteerd worden met controles.
Met de politie vind ik het van belang dat we voortdurend scherp zijn op een
zorgvuldige werkwijze en open staan maatregelen voor verbeteringen, zie
hiervoor mijn antwoord bij vraag 5.
Vraag 10
Deelt u de overtuiging dat politiemensen die hun wijk kennen, het gedrag van
de bewoners kunnen duiden en de taal van die bewoners spreken, effectiever
zijn in het aanpakken van overlast en criminaliteit in die wijk? Zo ja, wat doet
u er aan om, mede in het kader van de reorganisatie, aan alle basisteams
politiemensen met deze capaciteiten toe te voegen of waar ze al zijn ten
minste te laten houden? Zo nee, waarom deelt u deze overtuiging niet?
Antwoord 10
De politie hanteert in het HRM-beleid kwalitatieve doelstellingen waarbij
diversiteit in de teams van groot belang is. Diversiteit is een structureel
onderdeel van het politievakmanschap. Bewustzijn van verschillen en ervoor
zorgen dat diversiteit binnen de politieorganisatie aanwezig is vraagt
permanente aandacht.
De politie investeert in opleiding en toerusting van politiemensen om goed
om te kunnen gaan met de steeds veranderende samenleving. En daar waar
deskundigheid wat betreft culturen, leefstijlen en talen nodig is kan bovendien beroep worden gedaan op verschillende politienetwerken die over de
kennis en de kunde beschikken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3