Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 715

Aanpassing van de reikwijdte en enige
technische wijzigingen van de Wet normering
bezoldiging topfunctionarissen publieke en
semipublieke sector (Aanpassingswet WNT)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van Statewordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meerinstemmend luidt /
uitsluitend opmerkingen van redactioneleaard
bevat (artikel 26, vijfde lid, van de Wet op de
Raad van State)

1. Inleiding
Dit wetsvoorstel strekt tot aanpassing van de per 1 januari 2013 in werking
getreden Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en
semipublieke sector (hierna: Wnt). Het wetsvoorstel bevat de volgende
onderdelen:
a. de algemeen nut beogende instellingen (hierna: ANBI’s) worden
buiten het toepassingsbereik van de Wnt geplaatst;
b. voor de toepasselijkheid van de Wnt op meer dan 50% van overheidswege gesubsidieerde instellingen worden twee extra criteria gesteld;
c. diverse technische verbeteringen van de Wnt, waaronder:
– de verduidelijking van de definitie van topfunctionaris;
– het buiten het bezoldigingsbegrip laten van de ten laste van de
werkgever komende verplichte sociale premies;
– het inzichtelijk maken welke Minister bevoegd is tot handhaving;
– een reparatie van het overgangsrecht, waarbij het uitgangspunt
van vier jaar eerbiedigende werking en vervolgens in drie jaar
terugbrengen naar het wettelijk maximum gehandhaafd wordt.
De onderdelen sub a en sub b zijn aangekondigd in de memorie van
antwoord bij het wetsvoorstel Wnt,1 mede naar aanleiding van de op
verzoek van de Eerste Kamer uitgebrachte voorlichting van de Afdeling
advisering van de Raad van State over dit wetsvoorstel.2 In deze memorie
van toelichting zullen deze onderdelen nader worden toegelicht. Het
streven is dat dit wetsvoorstel zo snel mogelijk in werking treedt en
terugwerkende kracht krijgt tot 1 januari 2013.
Het wetsvoorstel is voor advies voorgelegd aan de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg in verband met
de inperking van het toepassingsbereik ten aanzien van gesubsidieerde
instellingen die voor meer dan 50% van overheidswege worden
bekostigd. De adviezen van deze organisaties zijn in de toelichting,
voorzien van een reactie, verwerkt.
1
2

kst-33715-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Kamerstukken I 2011/12, 32 600, nr. F, blz. 3–7.
Voorlichting over het voorstel van wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en
semipublieke sector d.d. 9 mei 2012.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

1

Leeswijzer
Onderstaand zal in paragraaf 2 eerst kort worden ingegaan op de
reikwijdte van de Wnt. Daarna zullen in de paragraven 3 en 4 de onderdelen sub a respectievelijk sub b nader worden toegelicht. In paragraaf 5
worden enkele technische wijzigingen nader toegelicht. Paragraaf 6 ziet
ten slotte op de inwerkingtreding met terugwerkende kracht. In de
artikelsgewijze toelichting komen de overige technische verbeteringen
aan de orde.
Verhouding tot regeerakkoord
In het regeerakkoord «Bruggen slaan» van 29 oktober 2012 is overeengekomen dat de bezoldigingsnorm van de Wnt verlaagd zal worden van
130% van een ministersalaris naar 100% van een ministersalaris en
bovendien dat deze norm niet alleen voor topfunctionarissen, maar voor
alle medewerkers gaat gelden. Voorliggend wetsvoorstel bevat niet de
wijzigingen die in het regeerakkoord zijn opgenomen. Gelet op de wens
tot spoedige inwerkingtreding van dit voorstel voor een Aanpassingswet
en het belang van zorgvuldige voorbereiding van de uit het regeerakkoord
voortvloeiende wijzigingen, is er voor gekozen de wetgevingstrajecten
gescheiden te houden.
2. De reikwijdte van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector
De Wnt is van toepassing op de gehele publieke sector. Alle categorieën
krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersonen worden daartoe in
artikel 1.2, eerste lid, van de Wnt opgesomd. Wat de semipublieke sector
betreft is het toepassingsbereik van de Wnt afgebakend door in de Wnt op
te sommen welke deelsectoren en instellingen tot de semipublieke sector
worden gerekend. Deze afbakening heeft plaatsgevonden aan hand van
de vier criteria van de commissie-Dijkstal. Deze criteria zijn: a. inkomsten
uit publieke middelen, b. rechtspersoon met een wettelijke taak; c. publiek
belang en d. de contra-indicatie commerciële marktwerking.3 De
opsomming van sectoren en instellingen die tot de semipublieke sector
behoren, vindt voornamelijk plaats in de bijlagen bij de Wnt. Daarnaast
kan een private instelling op grond van artikel 1.3, eerste lid, onderdelen
a, b en c van de Wnt onder deze wet vallen.
Het destijds door de regering ingediende wetsvoorstel voor de Wnt4 is
door de Tweede Kamer op diverse onderdelen geamendeerd en
bovendien heeft de regering enkele nota’s van wijziging op het
wetsvoorstel uitgebracht. Door de wijzigingen is onder meer de reikwijdte
van de Wnt aanzienlijk uitgebreid. De tijdens de behandeling in de Tweede
Kamer aangebrachte wijzigingen van het wetsvoorstel, zijn voor de Eerste
Kamer aanleiding geweest om voorlichting te vragen aan de Afdeling
Advisering van de Raad van State.
De Afdeling Advisering heeft op 9 mei 2.012 haar voorlichting uitgebracht.5 Naar haar oordeel heeft de uitbreiding van de reikwijdte van het
wetsvoorstel de volgende consequenties:
a. de spanning tussen de reikwijdte van het wetsvoorstel en de
suggestie in het opschrift en de considerans dat het voorstel alleen
zou zien op organisaties in de publieke en semipublieke sector met de
uitbreiding van de reikwijdte verder zou zijn toegenomen;
3

Zie voor deze criteria onder meer Kamerstukken II 2010/11, 32 600, nr. 3, blz. 10.
Kamerstukken II 2010/11, 32 600, nr. 2.
5
Kamerstukken II 2011/12, 32 600, nr. D.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

2

b.

een aantal knelpunten zoals die rond de afbakening alsook vraagstukken rond de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van het voorstel,
zou door de uitbreiding op bredere schaal kunnen gaan spelen;
c. door de verdere uitbreiding naar de private sector, zou er aanleiding
kunnen zijn om opnieuw aandacht te besteden aan de problematiek
inzake inmenging in eigendom in de zin van artikel 1 van het Eerste
Protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden.
In de memorie van antwoord bij het wetsvoorstel Wnt is uitgebreid
ingegaan op deze voorlichting.6 De regering meent in lijn met de
voorlichting van de Afdeling Advisering dat het gewenst is de door de
Tweede Kamer in het wetsvoorstel voor de Wnt aangebrachte wijzigingen
op twee punten inhoudelijk aan te passen.
3. Algemeen Nut Beogende Instellingen
Inleiding
Als gezegd strekt dit wetsvoorstel er onder meer toe de ANBI’s uit het
toepassingsbereik van de Wnt te halen. Door de aanvaarding van het
amendement-Heijnen7 zijn ANBI’s onder de werking van de Wnt gebracht.
Het gaat hier om instellingen als bedoeld in artikel 5b van de Algemene
wet inzake rijksbelastingen.8 In de toelichting op het amendement wordt
de uitbreiding van de Wnt tot ANBI’s als volgt gemotiveerd: «Verkrijging
van de ANBI-status gebeurt op basis van criteria die betrekking hebben op
onder andere bestuur, administratie, functiescheiding en werkzaamheid in
het algemeen belang, zowel statutair als feitelijk. Voldoet een instelling
hieraan dan brengt dit verschillende fiscale voordelen met zich mee.
Hieruit blijkt dat er sprake is van een publiek belang, waardoor het in de
rede ligt om instellingen met de ANBI-status onder de reikwijdte van het
wetsvoorstel te brengen.»
Bij de Belastingdienst zijn ongeveer 65.000 privaatrechtelijke ANBI’s
geregistreerd.9 Een privaatrechtelijke instelling kan een ANBI zijn, als de
instelling zich voor ten minste 90% inzet voor het algemeen nut.10
Bovendien mag deze instelling geen winstoogmerk hebben.11 De aard,
omvang en de doelen van deze ANBI’s zijn zeer divers. Het kunnen grote
(internationale) fondswervende instellingen zijn, of kleine fondswervende
instellingen, grote of kleine vermogensfondsen, terwijl ook ongeveer
25.000 kerken als ANBI zijn aangemerkt.
Bestaande maatregelen en initiatieven ten aanzien van inkomens
bestuurders ANBI’s
De regering is het eens met de gedachte achter het amendement dat het
vanwege de fiscale voordelen gewenst is om de inkomens van
bestuurders van ANBI’s te beteugelen. Deze gedachte werd ook onderschreven door de voorgaande kabinetten, die al diverse maatregelen en
initiatieven hebben geïnitieerd of toegejuicht om hoge beloningen bij
6

Kamerstukken II 2011/12, 32 600, nr. F.
Kamerstukken II 2011/12, 32 600, nr. 18.
8
Op grond van het amendement wordt in de bijlage 1, onder het opschrift Ministerie van
Financiën, onderdeel 3, gesproken van instellingen als bedoeld in artikel 6.33, eerste lid,
onderdeel b, van de Wet inkomstenbelasting 2001. De ANBI is echter met ingang van 1 januari
2012 gedefinieerd in de Algemene wet inzake rijksbelastingen.
9
Zie www.belastingdienst.nl/anbi.
10
Zie artikel 1, aanhef en onder b, van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen 1994.
11
Artikel 1, aanhef en onder a, van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake rijksbelastingen
1994.
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

3

ANBI’s tegen te gaan. Zoals ook in de memorie van antwoord bij het
voorstel voor de Wnt is aangegeven,12 moeten instellingen om door de
Belastingdienst als privaatrechtelijke ANBI aangemerkt te kunnen worden
of om die status te kunnen behouden, al aan een aantal voorwaarden
voldoen. Deze voorwaarden zijn opgenomen in de Algemene wet inzake
rijksbelastingen en in de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake
rijksbelastingen 1994 (UR AWR 1994). Een van die voorwaarden betreft de
hoogte van de beloning van bestuurders. Een instelling kan op grond van
artikel 1a, eerste lid, onderdeel e, van de UR AWR 1994 alleen als een
ANBI worden aangemerkt indien en zolang de leden van het orgaan van
de instelling dat het beleid bepaalt, ter zake van de door hen in die
hoedanigheid voor de instelling verrichte werkzaamheden geen andere
beloning ontvangen dan een vergoeding voor gemaakte onkosten en een
niet-bovenmatig vacatiegeld.
Vorig jaar heeft de rijksoverheid met de goede doelensector een
convenant13 gesloten. In dat kader ontwikkelen de Ministers van Financiën
en van Veiligheid en Justitie samen met vertegenwoordigers van de
organisaties van goede doelen een moderne visie op toezicht en
transparantie binnen de goede doelensector.14 Hierbij komen ook
aspecten van zelfregulering en beloningsbeleid binnen de ANBI’s aan de
orde. De sector heeft daarnaast zichzelf door middel van de Code
Wijffels15 ook een gedragscode opgelegd ten aanzien van de maximale
bezoldiging van directeuren van goede doelenorganisaties.
De regering deelt echter niet de in de toelichting op het amendement
opgenomen motivering dat het feit dat een instelling fiscale voordelen
heeft aanleiding is om deze instelling aan te merken als instelling die een
publiek belang behartigt op grond waarvan de ANBI’s als zodanig tot de
semi-publieke sector gerekend kunnen worden. Als gezegd dienen
instellingen om als ANBI aangemerkt te worden een algemeen belang te
behartigen. Dat is niet zonder meer een synoniem voor een publiek
belang. Onder behartiging van het algemeen belang, kan veel meer
geschaard worden dan onder behartiging van het publieke belang. Het feit
dat er sprake is van fiscale voordelen voor de schenkers wil evenmin
zeggen dat sprake is van publieke bekostiging van de ANBI zelf. Voorts
houdt de ANBI-status als zodanig evenmin in dat sprake is van een
wettelijke taak. De conclusie is dan ook dat ANBI’s op grond van de
criteria van de commissie-Dijkstal niet tot de semipublieke sector
gerekend kunnen worden.
Dit neemt niet weg dat een ANBI op andere gronden, die niet ontleend zijn
aan haar ANBI-status, tot de semipublieke sector gerekend kan worden.
Het kan immers zijn dat de overheid subsidies aan een ANBI verstrekt.
Ook zijn er ANBI’s die een wettelijke taak uitvoeren en sommige ANBI’s
behartigen een bepaald publiek belang. Daarnaast zij er privaatrechtelijke
ANBI’s actief in de sectoren, genoemd in de bijlagen bij het wetsvoorstel.
Zo zijn in het zogenaamde ANBI-register onder meer omroepverenigingen, schoolverenigingen, stichtingen voor jeugdzorg, universiteiten
en ziekenhuizen opgenomen. In al deze gevallen kan de ANBI dus op
andere gronden dan haar ANBI-status als semipubliek worden aangemerkt. De regering is dan ook van mening dat ANBI’s enkel en alleen
omdat ze ANBI zijn niet op de bijlage bij de Wnt moeten worden geplaatst.
Een ANBI hoort alleen op de bijlage thuis, als zij op grond van de criteria

12

Kamerstukken II 2011/12, 32 600, nr. F, blz. 3–4.
Convenant «Ruimte voor geven»
14
Kamerstukken II 2012/13, 32 740, nr. 13
15
Code voor goed bestuur van goede doelen, VFI, juni 2005.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

4

van de commissie-Dijkstal tot de semipublieke sector kan worden
gerekend.
Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
Relevant is voorts dat als de Wnt ook van toepassing is op ANBI’s de
grenzen van de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid – de Afdeling
Advisering wees hierop – worden bereikt. De consequentie is immers
onder meer dat 65.000 instellingen een door een accountant gecontroleerd financieel verslaggevingsdocument moeten opstellen en de
relevante gegevens naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties moeten zenden. De betrokken vakMinister zal daarbij
moeten toezien, of de Wnt ook door alle ANBI’s wordt nageleefd. Hierdoor
zouden ook meer rijksambtenaren aangesteld moeten worden om het
wetsvoorstel te handhaven. Dit is ongewenst.
Administratieve lasten
Door het buiten het toepassingsbereik van de Wnt plaatsen van de ANBI’s
wordt voorkomen dat deze instellingen allerlei administratieve handelingen moeten verrichten in het kader van de goede naleving van de Wnt,
respectievelijk worden onderworpen aan met de uitvoering van de Wnt
verbonden handelingen. Deze handelingen houden verband met
jaarverslaglegging, verantwoording en openbaarmaking. Voorts wordt
geschat dat een fors deel van de betreffende instellingen speciaal in het
kader van de uitvoering van de Wnt over een accountantsverklaring
zouden moeten beschikken. Onderhavig voorstel zal er dan ook toe leiden
dat dit deel van de betreffende instellingen de kosten die hiermee
gemoeid zijn niet behoeft te maken.
Conclusie
De genoemde wettelijke regeling, het gevolgde beloningsbeleid binnen de
sector en de ontwikkelingen op het gebied van toezicht en transparantie
acht de regering toereikend en proportioneel als instrument voor de
beoordeling van de hoogte van de bezoldigingen voor bestuurders van
ANBI’s in de private sector. Samen met het feit dat de ANBI’s als zodanig
volgens de criteria van de commissie-Dijkstal niet tot de semi-publieke
sector gerekend kunnen worden, de problematiek van handhaafbaarheid
en uitvoerbaarheid, gecombineerd met de hoge administratieve lasten,
acht de regering het noodzakelijk om de ANBI’s als zodanig uit de Wnt te
halen. Hierbij voelt de regering zich gesteund door de Afdeling Advisering
van de Raad van State, die immers in haar voorlichting ook wees op de
ongewenste consequenties van de uitbreiding van de reikwijdte van het
oorspronkelijke wetsvoorstel voor de Wnt.
4. Gesubsidieerde rechtspersonen
Inleiding
Het tweede hoofdonderdeel van dit wetsvoorstel betreft het opnemen van
twee extra criteria op grond waarvan door de (decentrale) overheid
gesubsidieerde rechtspersonen onder de reikwijdte van de wet vallen. De
extra voorwaarden voor toepasselijkheid van de Wnt op gesubsidieerde
rechtspersonen betreffen a. een minimumbedrag aan subsidieverlening
van € 500.000 per kalenderjaar en b. een minimumduur van de subsidies
van ten minste drie achtereenvolgende kalenderjaren. Deze criteria zullen
in deze paragraaf nader worden uiteengezet en gemotiveerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

5

Minimumbedrag van € 500.000
Als gezegd is er in dit wetsvoorstel voor gekozen om ten aanzien van de
toepasselijkheid van onder de reikwijdte van de Wnt vallende gesubsidieerde rechtspersonen een ondergrens te stellen van minimaal € 500.000
per kalenderjaar. Met dit minimumbedrag wordt in de eerste plaats
voorkomen dat de Wnt van toepassing wordt op subsidieontvangende
rechtspersonen als geen sprake is van een substantiële publieke bekostiging. Met het drempelbedrag van € 500.000 wordt voorts tot uitdrukking
gebracht dat de uit het wetsvoorstel volgende verplichtingen in zekere zin
in verhouding staan met de omvang van de subsidie. Tevens is bij deze
«anonieme»16 gesubsidieerde rechtspersonen gewenst alleen die
rechtspersonen onder de reikwijdte van de Wnt te brengen, waarvoor die
wet ook bij enige benadering relevant zou kunnen zijn. Voorkomen dient
te worden dat allerlei organisaties onnodig met meldingsverplichtingen
en accountantsonderzoek worden geconfronteerd, terwijl duidelijk is dat
het bezoldigingsmaximum bij deze inkomsten bij lange na niet bereikt zal
kunnen worden. Er mag vanuit worden gegaan dat rechtspersonen die
minder dan € 500.000 aan subsidies ontvangen, terwijl deze subsidies ten
minste 50% van de inkomsten van de instelling betreffen, het zich niet
kunnen veroorloven om met hun topfunctionarissen bezoldigingen van
€ 228.599 (bedrag voor 2013) overeen te komen. Er mag dan ook van
worden uitgegaan dat bij rechtspersonen met een lagere financiële
armslag bezoldigingen van deze omvang niet aan de orde zijn.
Het is goed mogelijk dat een subsidie niet per kalenderjaar wordt
verstrekt. Voor de duidelijkheid is er echter in dit wetsvoorstel voor
gekozen dat per kalenderjaar gekeken dient te worden of door een
rechtspersoon ter hoogte van het minimumbedrag van € 500.000 aan
subsidie(s) is ontvangen. De achtergrond daarbij is dat de norm van 50%
van de jaarlijkse inkomsten ook per kalenderjaar bezien dient te worden
en het feit dat de subsidies van de betrokken overheidsinstanties bij elkaar
opgeteld dienen te worden. Indien de ene subsidie jaarlijks per 1 mei van
een jaar wordt verstrekt, en een andere subsidie jaarlijks per 1 augustus,
ligt het in de reden om het totale bedrag per kalenderjaar in ogenschouw
te nemen.
Overigens kan zich de situatie voordoen dat een rechtspersoon meer dan
€ 500.000 aan subsidie ontvangt en niet onder de reikwijdte van de Wnt
valt, namelijk in de situatie dat de overheidssubsidies gezamenlijk minder
dan de helft van de jaarlijkse inkomsten van deze rechtspersoon betreffen.
Dit is echter inherent aan het gekozen stelsel waarbij uitsluitend gesubsidieerde rechtspersonen die voor ten minste 50% worden gesubsidieerd
onder de reikwijdte van de Wnt vallen.
De minimumduur van drie kalenderjaren
Naast het drempelbedrag van € 500.000 per kalenderjaar, bevat het
wetsvoorstel de voorwaarde dat voor een periode van ten minste drie
achtereenvolgende jaren subsidies zijn verleend van ten minste € 500.000
per jaar en meer dan 50% van de jaarlijkse inkomsten. Gekozen is voor
drie jaren, omdat hiermee tot uitdrukking wordt gebracht dat sprake is van
een zekere continuïteit in de publieke bekostiging. Door te kiezen voor een
driejarentermijn, wordt voorkomen dat ook in geval van incidentele
financiële ondersteuning, de Wnt van toepassing wordt.

16

Met het woord «anonieme» wordt tot uitdrukking gebracht dat het gaat om rechtspersonen
die niet staan vermeld op de bijlagen bij de Wnt c.q. om rechtspersonen die op grondslagen
genoemd in deze bijlagen subsidie ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

6

Nieuw ten opzichte van de huidige Wnt is voorts dat de hoogte van de
verleende subsidie en het jaar waarvoor de subsidie wordt verleend
relevant is, en niet – na toetsing aan de subsidievoorwaarden – de hoogte
van de subsidie die uiteindelijk wordt vastgesteld en/of het jaar waarin de
subsidie definitief wordt ontvangen. Hiervoor is gekozen met het oog op
de helderheid en de werkbaarheid in de praktijk. Het kan immers een tijd
duren voordat de hoogte van een subsidie definitief wordt vastgesteld. In
het geval dat de subsidie gelijk wordt verleend en vastgesteld, zal
overigens de hoogte van de vastgestelde subsidie al terstond duidelijk
zijn. Het kan in de praktijk blijken dat bij de definitieve subsidievaststelling
de subsidie op een lager bedrag wordt vastgesteld, terwijl het in theorie
zelfs mogelijk is dat de subsidie in zijn geheel wordt teruggevorderd. In
deze gevallen kan (het totaalbedrag van) de definitieve subsidie dus lager
uitvallen dan € 500.000, terwijl de Wnt wel van toepassing is. Om de
hiervoor uiteengezette redenen is er desalniettemin voor gekozen de
hoogte van de verleende subsidie tot uitgangspunt te nemen.
Uit het voorgaande volgt dat de Wnt van toepassing is op gesubsidieerde
instellingen, zodra het eerste jaar aanvangt van een voor de duur van drie
jaar verleende subsidie of nadat voor het derde achtereenvolgende jaar
een jaarlijkse subsidie is verleend. Uiteraard is het ook mogelijk dat eerst
een subsidie voor de duur van twee jaar wordt verstrekt en daarop
aansluitend een subsidie voor de duur van een jaar. In dat geval is de Wnt
eerst het derde jaar van toepassing. Bij een subsidieverlening voor een
periode van drie jaar of langer is de Wnt dus vanaf het eerste jaar waarop
de subsidieverlening ziet van toepassing. Indien per jaar (of tweejaarlijks)
door één of meer bestuursorganen wordt bezien of aan een bepaalde
instantie een subsidie wordt verleend, zal de Wnt eerst van toepassing
worden in het derde jaar waarover subsidie is verleend. Wordt eerst twee
jaar subsidie verleend, en dan een jaar niet, dan gaat bij een volgende
subsidie de termijn van drie jaar opnieuw lopen.
Het amendement Koopmans/Van der Burg
Het artikel in de Wnt met betrekking tot gesubsidieerde instelling is bij
amendement in het wetsvoorstel voor de Wnt opgenomen. Door
aanvaarding van het amendement-Koopmans/Van der Burg17 zijn het
bezoldigingsmaximum en de openbaarheidsregeling van de Wnt van
toepassing op alle in Nederland gevestigde rechtspersonen die van
overheidswege één of meer subsidies ontvangen die samen meer
bedragen dan 50% van de jaarlijkse inkomsten van de rechtspersoon (zie
het huidige artikel 1.3, eerste lid, aanhef en onderdeel c, Wnt). De Wnt
bevat dus al de voorwaarde dat de van overheidswege verstrekte subsidie
meer moet bedragen dan 50% van de jaarlijkse inkomsten van de
rechtspersoon.
De toelichting op het amendement-Koopmans/Van der Burg stelt terecht
dat het vooral betrekking heeft op rechtspersonen die worden gesubsidieerd door de decentrale overheid. Door de centrale overheid gesubsidieerde instellingen worden in principe alle op de bijlagen bij de Wnt
vermeld. Voor deze instellingen heeft het amendement dus geen
betekenis.
Gesubsidieerde instellingen als zodanig behoren tot semipublieke sector
De regering is het met het amendement eens dat ook door decentrale
overheden en door andere bestuursorganen dan het Rijk voor meer dan
50% gesubsidieerde instellingen in principe onder de werking van de Wnt
dienen te vallen. Deze instellingen voldoen aan het eerste criterium van de
17

Kamerstukken II 2011/12, 32 600, nr. 29.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

7

commissie-Dijkstal, bekostiging uit publieke middelen. Bij het opstellen
van het wetsvoorstel heeft de regering uit het oog verloren dat ook
decentrale overheden en andere bestuursorganen subsidies verstrekken.
De Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens (Wopt) is wel op door andere bestuursorganen dan het Rijk
gesubsidieerde rechtspersonen van toepassing. Het is gelet op de
doelstellingen van het wetsvoorstel gewenst om voor de door andere dan
het Rijk gesubsidieerde instellingen de continuïteit ten opzichte van de
Wopt te handhaven.
Proportionaliteit
Zoals ook in de memorie van antwoord bij het wetsvoorstel voor de Wnt
is aangegeven is een bezwaar van het amendement-Koopmans/Van der
Burg dat ook een veelvoud aan kleine organisaties en groepjes individuen
onder de werking van het wetsvoorstel worden gebracht.18 Zo zal een
organisatie of groep vrijwilligers die van een gemeente per jaar € 3.000
subsidie ontvangt, maar daarnaast geen inkomsten heeft, aan alle
verplichtingen van de wet moeten voldoen (goedkeuring van de jaarrekening door een registeraccountant, openbaarmaking van de bezoldiging
van bestuursleden van € 0,00). Hiermee schiet het middel zijn doel voorbij
en wordt niet langer voldaan aan het proportionaliteitsvereiste: de
gestelde vereisten zijn een onevenredige last voor betrokkenen en staan
niet in verhouding tot het doel dat wordt beoogd.
Administratieve lasten
Daarnaast is een belangrijk bezwaar van de huidige regeling dat ook
kleine subsidieontvangers met onnodige administratieve lasten worden
opgezadeld: onnodig omdat bij kleine gesubsidieerde instellingen ook niet
bij benadering sprake zal kunnen zijn van «veelverdieners» – integendeel
de «bestuurders» werken vaak onbezoldigd, terwijl bijvoorbeeld wel een
registeraccountant19 moet worden ingeschakeld voor goedkeuring van de
jaarrekening. Het zal een ongewenste rem kunnen betekenen voor allerlei
liefdadigheidswerk, culturele en sportieve activiteiten en soortgelijke
initiatieven op lokaal of provinciaal niveau. Voor deze kleinere subsidieontvangers geldt net als voor de ANBI’s dat door het buiten het toepassingsbereik van de Wnt plaatsen wordt voorkomen dat deze instellingen
allerlei administratieve handelingen moeten verrichten in het kader van de
goede naleving van de Wnt, respectievelijk worden onderworpen aan met
de uitvoering van de Wnt verbonden handelingen. Voor zover deze
subsidieontvangers louter in verband met de Wnt zouden moeten
beschikken over een accountantsverklaring, dan wordt dat met onderhavig voorstel voorkomen.
Handhaving
Een ander ongewenst effect van de toepasselijkheid van de Wnt ook ten
aanzien van kleine gesubsidieerde instellingen is de onnodige extra
werkzaamheden voor de handhavers en toezichthouders. Het valt onder
de verantwoordelijkheid van de betreffende Minister (als de gesubsidieerde instelling op de bijlage wordt genoemd) of de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (bij overige gesubsidieerde
instellingen) om erop toe te zien dat door al die kleine initiatieven ook
daadwerkelijk een financieel verslaggevingsdocument wordt opgesteld,
waarin de bezoldiging van de bestuurders wordt vermeld. Dit terwijl er bij

18
19

Kamerstukken I 2011/12, 32 600, nr. F, blz. 4–5.
Zie artikel 1.7 van de Wnt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

8

organisaties die geringe subsidies ontvangen die meer dan 50% van de
inkomsten betreffen geen hoge bezoldigingen mogelijk zijn.
Advies VNG en IPO20
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal
overleg (IPO) zijn uitgenodigd te reageren op het wetsvoorstel. Met name
het onderdeel waarmee het toepassingsbereik van de Wnt ten aanzien van
gesubsidieerde instellingen wordt beperkt is voor gemeenten en
provincies relevant. Het betreft immers instellingen die juist door
gemeenten en provincies worden gesubsidieerd. Zowel het IPO als de
VNG hebben positief op het voorstel gereageerd. Beide organisaties
signaleren, dat met het voorstel de administratieve last bij de betreffende
instellingen wordt verminderd. Daarbij merkt het IPO terecht op, dat
Algemeen Nut Beogende Instellingen die als gesubsidieerde instellingen
aangemerkt kunnen worden, en voldoen aan de criteria van de Wnt,
respectievelijk onderhavig voorstel, wel onder de wet zullen blijven vallen.
De VNG brengt in haar reactie bovendien tot uitdrukking, het wenselijk te
vinden, dat gemeenten onder de Wnt de ruimte krijgen om aanvullend op
de Wnt regels te stellen bij door deze gemeenten gesubsidieerde
instellingen. De agendering van deze wens sluit aan bij mijn voornemen
om met de VNG en het IPO in overleg te treden over topinkomensbeleid
door gemeenten en provincies tegen de achtergrond van de Wnt. Ik heb
dit ook toegezegd bij de behandeling van de Wnt door de Eerste Kamer,
en heb het voornemen ook op 14 februari 2013 gememoreerd in het
algemeen overleg met de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken van
de Tweede Kamer. De conclusies van dit overleg met de VNG en IPO wil ik
tijdig trekken alvorens voorstellen te doen ter uitvoering van het regeerakkoord ter zake van het topinkomensbeleid. Mochten die conclusies
inderdaad nopen tot nadere aanpassing van de Wnt, dan kan dat op dat
moment worden meegenomen.
Overgangsrechtelijke aspecten
Bij inwerkingtreding (met terugwerkende kracht) van dit wetsvoorstel zijn
de ondergrens van € 500.000 en de minimumtermijn van drie jaar direct
van toepassing. Dit heeft onder meer als consequentie dat de rechtspersoon waaraan in het jaar van inwerkingtreding voor het derde (of
volgende) achtereenvolgende jaar een subsidie wordt verstrekt van 50%
van de jaarlijkse inkomsten van de rechtspersoon of meer, zijnde een
bedrag van € 500.000 of meer, onder de Wnt valt. Wel is in dat geval het
overgangsrecht van artikel 7.3, eerste lid, van de Wnt van toepassing, die
wil zeggen dat vòòr de datum van inwerkingtreding van de Wnt overeengekomen bezoldigingen of verhogingen van de bezoldigingen die het
toepasselijke bezoldigingsmaximum te boven gaan gedurende een
overgangsperiode van vier jaar worden gerespecteerd. Daarna dient de
bezoldiging in een termijn van drie jaar te worden teruggebracht tot het
maximum.
Dit wetsvoorstel voorziet in aanvulling daarop in overgangsrecht voor het
geval een instelling na de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel subsidies
krijgt waardoor deze onder de Wnt komt te vallen. Op grond van dit
wetsvoorstel wordt in artikel 7.3 een nieuw achtste lid toegevoegd, op
grond waarvan arbeidsrechtelijke aanspraken van topfunctionarissen die
zijn gemaakt na inwerkingtreding van de Wnt, maar voordat op een
instelling artikel 1.3, eerder lid, onderdeel c, van toepassing werd, voor
een periode van vier jaar worden gerespecteerd. Vervolgens dient de
bezoldiging naar het bezoldigingsmaximum te worden teruggebracht.
20

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

9

Hier geldt dus niet de termijn van drie jaar. Hiervoor is gekozen omdat een
gesubsidieerde instelling bij aanvraag van de subsidie wist dat bij het
verlenen van een subsidie de Wnt van toepassing zou worden.
Extra criteria gelden niet voor instellingen op bijlagen bij Wnt
Ten slotte wordt opgemerkt dat de eis van 50% van de jaarlijkse
inkomsten, het drempelbedrag van € 500.000 en de termijn van drie jaren
in de praktijk vanzelfsprekend niet gelden voor subsidieontvangende
rechtspersonen die uit hoofde van een subsidierelatie met het Rijk of op
andere grond op de bijlagen bij de Wnt staan vermeld of die een subsidie
ontvangen op grond van een op de bijlagen genoemde wettelijke
grondslag overeenkomstig de voorwaarden zoals in de bijlagen genoemd.
Genoemde eisen gelden dus in principe alleen voor door andere
bestuursorganen dan het Rijk gesubsidieerde instellingen, eventueel in
combinatie met een subsidiedeel van rijkswege die niet is gebaseerd op in
de bijlage bij de Wnt opgenomen wettelijke grondslag.21 Bij de
vaststelling van de bijlage is aan de hand van de criteria van de
commissie-Dijkstal steeds weloverwogen bezien of een instantie dan wel
wettelijke grondslag voor subsidie daarop vermeld dient te worden of
niet. Bij de zogenaamde overige subsidieontvangers geldt niet dat per
organisatie of grondslag de toepasselijkheid van de Wnt is overwogen.
Daardoor is een verschil in benadering gerechtvaardigd.
5. Overige wijzigingen
a. Definitie topfunctionaris
Dit wetsvoorstel bevat ter voorkoming van onduidelijkheden in de praktijk
een verduidelijking van de definitie van topfunctionaris. Voor wat betreft
de Staat (inclusief de zelfstandige bestuursorganen die tot de Staat
behoren), provincies, gemeenten en waterschappen biedt de Wnt reeds
voldoende duidelijkheid over welke personen als topfunctionaris
aangemerkt moeten worden, zie artikel 1.1, onderdeel b, onder 1 en 2.
Dit wetsvoorstel bevat een verduidelijking van de definitie van topfunctionarissen bij de publiekrechtelijke rechtspersonen als bedoeld in artikel 1.2,
onderdelen e, f, g en h Wnt (d.w.z. andere publiekrechtelijke rechtspersonen dan de Staat, de provincies, de gemeenten en de waterschappen)
en de privaatrechtelijke rechtspersonen of instellingen als bedoeld in
artikel 1.3, 1.4. of 1.5. van de Wnt (d.w.z. de gehele semipublieke sector
die onder de Wnt valt.)
Zoals uit het huidige artikel 1.1, onderdeel b, Wnt volgt dienen bij deze
categorieën rechtspersonen of instellingen als topfunctionaris te worden
aangemerkt:
a. de leden van de hoogste uitvoerende en toezichthoudende organen;
b. de hoogste ondergeschikte of de leden van de groep hoogste
ondergeschikten;
c. degene of degenen belast met de dagelijkse leiding.
Het gaat hierbij om de groep van hoogste leidinggevenden binnen de
rechtspersoon of de instelling. Bij b. en c. gaat het uit de aard der zaak om
de hoogste ondergeschikte of de leden van de groep hoogste ondergeschikten respectievelijk degene of degenen belast met de dagelijkse
21

Ter toelichting: in de bijlagen bij de Wnt zijn voor het merendeel rechtspersonen of instellingen opgesomd dan wel nader aangeduid. Daarnaast zijn echter enkele grondslagen
opgenomen voor subsidies. Indien een rechtspersoon op grond van deze grondslag een
subsidie ontvangt, valt deze rechtspersoon onder de Wnt, ook al is subsidie lager van
€ 500.000,–.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

10

leiding van de rechtspersoon of de instelling. Bij c. gaat het daarbij om de
dagelijkse leiding van de gehele instelling direct onder het hoogste
niveau. Ter voorkoming van onduidelijkheden in de praktijk welke
functionarissen tot de categorie topfunctionarissen beschouwd dienen te
worden, wordt met dit wetsvoorstel in de wettelijke definitie van
topfunctionaris expliciet neergelegd dat het gaat om leidinggeven aan de
gehele rechtspersoon of instelling.
In de praktijk kan één topfunctionaris in meerdere categorieën vallen. Zo
kunnen de leden van het hoogste uitvoerende orgaan (sub a.), bij een
instelling tevens degenen zijn die belast zijn met de dagelijkse leiding (sub
c.). Dit is bijvoorbeeld het geval als een Raad van Bestuur tevens als
dagelijks bestuur optreedt. Daarnaast kunnen de hoogste ondergeschikten
(sub b.) tevens degene of degenen zijn die belast zijn met de dagelijkse
leiding (sub c.). Te denken valt hier aan het directieteam of de directeur
van een stichting, die direct onder het stichtingsbestuur valt.
Afhankelijk van het organogram, zal bij de ene rechtspersoon of instelling
slechts één managementlaag als topfunctionarissen aangemerkt worden,
terwijl bij een andere rechtspersoon of instelling meerdere managementlagen als topfunctionarissen aangemerkt worden. Om het voorbeeld van
de stichting aan te houden: zowel het stichtingsbestuur als de leden van
het directieteam of de directeur van de stichting dienen als topfunctionaris
te worden aangemerkt. Indien bij een stichting ook sprake is van een raad
van toezicht, zullen ook de leden van deze raad onder de definitie van
topfunctionaris vallen. Zo kan ook een vereniging een raad van toezicht,
een raad van bestuur en een directieteam hebben, terwijl een vereniging
ook uitsluitend een bestuur kan hebben. Per rechtspersoon of instelling
zal bezien moeten worden welke functionarissen als topfunctionaris
aangemerkt moeten worden.
Als gezegd is alleen sprake van een topfunctionaris als sprake is van
leidinggeven aan de gehele rechtspersoon of instelling. Het kan zijn dat
bijvoorbeeld een vestigings- of locatiedirecteur niettemin als topfunctionaris aangemerkt dient te worden, namelijk in het geval dat de vestigingsdirecteuren samen het managementteam of het dagelijks bestuur
uitmaken waarin beslissingen voor de gehele instelling worden genomen.
In lijn hiermee zal een directeur Financiën of een directeur P&O van een
instelling alleen onder de definitie van topfunctionaris vallen, als deze
deel uitmaakt van een centraal management- of directieteam.
b. Door werkgevers verschuldigde sociale verzekeringspremies
Voorts bevat dit wetsvoorstel een verduidelijking van de onderdelen die
tot de bezoldiging in de zin van de Wnt worden gerekend. In de Wnt is bij
de definitie van bezoldiging en van beloning zo veel mogelijk aangesloten
bij artikel 383c van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek en de uitleg van die
begrippen door de Raad voor de Jaarverslaglegging.22 Een van de posten
die een werkgever in zijn jaarrekening als onderdeel van de periodiek
betaalde beloningen, en daarmee als onderdeel van de bezoldiging, moet
verantwoorden is de post sociale premies. Het betreft dan de verplichte of
de vrijwillige sociale verzekeringspremies die de werkgever afdraagt,
maar niet inhoudt op het bruto salaris van de topfunctionaris.
Aangezien de verplichte afdrachten door de werkgever niet kunnen
worden beïnvloed, is deze post in het huidige artikel 2.3, eerste lid, als
apart onderdeel van de maximale bezoldiging opgenomen, echter niet in
de vorm van een bedrag. Door deze wijze van definiëring van het
22

Zie Kamerstukken II 32 600, nr. 3, p. 23 e.v.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

11

maximum is niet direct duidelijk wat het maximum is. Het maximum kan
in ieder geval niet worden bepaald door optelling van de in artikel 2.3 van
de Wnt genoemde bedragen. Daar komt bij dat het begrip «sociale
verzekeringspremies» uit artikel 2.3 in artikel 1.1 is gedefinieerd. Slechts
door de combinatie van artikel 2.3 met artikel 1.1 blijkt dat met sociale
verzekeringspremies wordt gedoeld op de door de werkgever verplicht af
te dragen premies als die verplichting berust op een wettelijk voorschrift
of op een algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomst.
Gebleken is dat de gekozen opbouw van het huidige artikel 2.3, voortvloeiend uit het uitgangspunt dat aansluiting is gezocht bij de uitleg van
die begrippen door de Raad voor de Jaarverslaglegging van artikel 383c
van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, leidt tot misverstanden en
onduidelijkheden. Deze misverstanden en onduidelijkheden zijn op
eenvoudige wijze op te lossen door de hiervoor bedoelde verplichte
sociale verzekeringspremies buiten het bezoldigingsbegrip te laten. Nu
deze verplicht zijn op grond van een wettelijk voorschrift of berusten op
een algemeen verbindend verklaarde cao, kunnen partijen hier geen
invloed op uitoefenen. Het maakt dus geen inhoudelijk verschil uit of deze
verplichte sociale verzekeringspremies wel of niet onder het bezoldigingsmaximum vallen. Daarom wordt in dit voorstel voorgesteld artikel 2.3,
eerste lid, onderdeel a, te laten vervallen en in de definitie van bezoldiging
in artikel 1.1 tevens het onderdeel «de sociale verzekeringspremies» te
schrappen. Hierdoor wordt de bron van verwarring weggenomen. Zo
wordt de wet vereenvoudigd en gemakkelijker te begrijpen, terwijl geen
inhoudelijke wijziging in de hoogte van de maximumbezoldiging plaats
vindt.
Het buiten het bezoldigingsbedrag laten van de sociale verzekeringspremies heeft consequenties voor de hoogte van de maximale bezoldiging van de leden van de hoogste toezichthoudende organen. Op grond
van de artikelen 2.2 en 3.2 is de hoogte van de maximumbezoldiging voor
de leden van de hoogste toezichthoudende organen uitgedrukt in een
percentage van de maximumbezoldiging. De regeling houdt in dat de
leden respectievelijk voorzitters van de raden van toezicht en raden van
commissarissen niet meer mogen verdienen dan 5% respectievelijk 7,5%
van de maximumbezoldiging. Door de sociale verzekeringspremies buiten
het bezoldigingsbegrip te laten, wordt het toepasselijk maximumbedrag
voor de leden van de hoogste toezichthoudende organen daarmee
beperkt tot de genormeerde bedragen van het bezoldigingsmaximum.
Voor de interne toezichthouders die een vergoeding ontvangen waarover
de Wnt-instelling geen dan wel minder sociale premies verschuldigd is,
heeft het buiten het bezoldigingsbegrip laten van de sociale verzekeringspremies als consequentie dat per saldo het voor hen toepasselijk
maximum lager wordt. Hier staat tegenover dat op grond van dit
wetsvoorstel de omzetbelasting (btw) niet tot de bezoldiging gerekend
behoeft te worden, zie onderdeel f van deze paragraaf. Bovendien wordt
in de praktijk ook het bedrag van € 228.599,– als norm gehanteerd. Al met
al ben ik van mening dat het belang van de vereenvoudiging zwaarder
dient te wegen dan het nadeel dat per saldo de norm voor interne
toezichthouders die niet in (fictieve) dienstbetrekking staan wordt
verlaagd. Hierbij heb ik belang gehecht aan het feit dat voor de uitvoering
van de Wnt, de omzetbelasting niet tot de bezoldiging gerekend behoeft te
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

12

c. Verduidelijking van de Minister die bevoegd is tot handhaving
Het is gewenst dat buiten twijfel is welke Minister bevoegd is tot toezicht
en handhaving ten aanzien van een bepaalde instelling. In dit
wetsvoorstel is daarom expliciet bepaald welke Minister bevoegd is tot
handhaving. Daarbij wordt de volgende lijn gehanteerd:
– Alle Ministeries en hoge colleges van staat: de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties;
– de decentrale overheden (provincies, gemeenten en waterschappen):
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties;
– de openbare lichamen op grond van de Wet gemeenschappelijke
regelingen: de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties;
– de openbare lichamen voor beroep en bedrijf: de vakminister
– de zelfstandige bestuursorganen (met en zonder eigen rechtspersoonlijkheid): de vakminister op welk terrein het orgaan werkzaam is;
– stichtingen of verenigingen waarbij een Minister een of meer
bestuursleden benoemt of invloed heeft op het beheer of beleid: die
Minister;
– stichtingen of verenigingen waarbij een ander publiekrechtelijk orgaan
dan een Minister (bijv. een provincie of gemeente) een of meer
bestuursleden benoemt of invloed heeft op het beheer of beleid: de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties;
– de semipublieke sector: de vakminister (NB. Op de bijlagen van de Wnt
is vermeld welke instelling onder welke Minister valt.);
– de onderwijskoepels: de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap;
– gesubsidieerde instellingen die niet op de bijlagen bij de Wnt staan:
a. indien een subsidie is ontvangen van ten minste € 500.000,– ten
laste van de begroting van een vakminister: die vakminister;
b. indien ten laste van de begroting van meerdere vakministers een
subsidie is ontvangen van ten minste € 500.000: de vakminister
die de hoogte subsidie verstrekt;
c. indien dat niet het geval is (bijv. bij een subsidie van een
gemeente van ten minste € 500.000 of in geval van een combinatie van een subsidie van een gemeente en een Ministerie die
samen meer dan € 500.000 is); de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.
d. Het schrappen van de bijlage van de Wnt van een groot aantal
patiëntenorganisaties
Op grond van de huidige bijlage 1 bij de Wnt vallen ongeveer 200
patiëntenorganisaties onder de reikwijdte van de Wnt. Geconstateerd is
dat een groot deel van de patiëntenorganisaties slechts een geringe
subsidie van het Rijk ontvangen, in ieder geval (veel) minder dan
€ 500.000,–. Daarom wordt met dit wetsvoorstel voorgesteld de huidige
grondslag om 200 patiëntenorganisaties onder regime 1 van de Wnt te
brengen, te vervangen door een opsomming van de zes grootste
patiëntenorganisaties die een subsidie ontvangen van ten minste
€ 500.000,–. Dit ter voorkoming van administratieve lasten bij de kleinere
patiëntenorganisaties en in lijn met de hiervoor voorgestelde drempel
voor gesubsidieerde instellingen. De kosten van het inschakelen van een
registeraccountant zouden in veel gevallen hoger zijn dan de ontvangen
subsidie.
De patiëntenorganisaties zijn samen met de zorgsector door het
amendement Gerbrands-Brinkman23 van regime 2 naar regime 1
verschoven. De in dit wetsvoorstel voorgestelde aanpassing voor de

23

Kamerstukken II 2011/12, 32 600, nr. 24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

13

patiëntenorganisaties heeft geen effect voor de strekking van het
amendement.
e. Het repareren van het overgangsrecht
Mede als gevolg van de diverse wijzigingen die na indiening van het
wetsvoorstel voor de Wnt hierin zijn aangebracht, blijkt er een aantal
onvolkomenheden in het overgangsrecht van de Wnt te zitten. Het
wetsvoorstel beoogt deze te herstellen. Het gaat hier om de volgende
wijzigingen:
a. het huidige overgangsrecht in de Wnt voor de leden van raden van
commissarissen en raden van toezicht is per abuis niet in tijd beperkt.
Duidelijk is dat dit wel het oogmerk van de Wnt is. In dit wetsvoorstel
wordt voorgesteld de periode van vier jaar eerbiedigende werking
respectievelijk het in drie jaar terugbrengen naar de norm ook voor
deze categorie te laten gelden;
b. indien een staffel geldt met bezoldigingsmaxima zoals bij de
woningcorporaties24 het geval is, en een instelling komt in een
andere categorie terecht wegens wijziging van de omvang, gaat de
nieuwe bezoldigingsnorm op grond van het huidige overgangsrecht
van de Wnt direct in: het is wenselijk dat met ingang van 1 januari
van het eerstvolgende kalenderjaar te doen, zodat een woningcorporatie niet in één jaar in twee verschillende regimes valt;
c. het overgangsrecht kent geen overgangsrecht voor gesubsidieerde
instellingen die na de inwerkingtreding van de Wnt onder de Wnt
komen: het is met het oog op artikel 1 Eerste protocol bij het EVRM
(grondrecht op eigendom) gewenst dat voor bestaande overeenkomsten ook de periodes van vier jaar eerbiedigende werking en het in
drie jaar terugbrengen naar de norm gelden;
d. het overgangsrecht is onhelder voor wat betreft het overgangsrecht
voor bestaande afspraken inzake ontslaguitkeringen. Met dit
wetsvoorstel wordt duidelijk gemaakt dat deze afspraken vier jaar
geëerbiedigd worden, zonder de terugbrengperiode van drie jaar.
f. De bezoldiging indien geen sprake is van een dienstverband of
arbeidsbetrekking
Op grond van de artikelen 2.1, vierde lid, en 3.1, vijfde lid, is de Wnt
tevens van toepassing ingeval de functie van topfunctionaris gedurende
meer dan zes maanden in een periode van achttien maanden wordt
vervuld anders dan op grond van een aanstelling of arbeidsovereenkomst.
Het IPO vraagt in zijn advies aandacht voor deze categorie topfunctionarissen. Terecht stelt het IPO dat op grond van de huidige Wnt niet geheel
duidelijk is welke elementen meegenomen moeten worden om te kunnen
beoordelen of in geval van ad interim- functievervulling al dan niet boven
de norm wordt verdiend. Hetzelfde geldt voor commissarissen en leden
van raden van toezicht die veelal evenmin hun werkzaamheden op grond
van een aanstelling of arbeidsovereenkomst vervullen, ook al is bij deze
interne toezichthouders vaak sprake van een fictieve dienstbetrekking in
de zin van de Wet op de loonbelasting.
Met dit wetsvoorstel wordt duidelijk gemaakt dat in geval van functievervulling anders dan op grond van een aanstelling of arbeidsovereenkomst
als bezoldiging moet worden aangemerkt het honorarium of vergoeding
voor het vervullen van de functie en alle kosten die de Wnt-instelling
vergoedt voor het vervullen van de functie. De omzetbelasting wordt
echter niet tot de bezoldiging gerekend. Alhoewel de omzetbelasting wel
kosten voor de werkgever meebrengt die in verband staan met het
24

Regeling bezoldigingsmaxima topfunctionarissen toegelaten instellingen volkshuisvesting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

14

vervullen van de functie, is het billijk dat de omzetbelasting niet tot de
bezoldiging wordt gerekend. De omzetbelasting komt immers niet direct
aan de betrokkene ten goede. Daar komt bij dat de ene Wnt-instelling de
betaalde omzetbelasting wel zal kunnen verrekenen en de andere niet.
Onder de term «vergoeding» dienen mede vergoedingen in natura te
worden begrepen. Bij kosten voor het vervullen van de functie moet
gedacht worden aan reiskosten.
g. Aanpassingen op het punt van de melding- en rapportageverplichting
In de artikelen 4.1 en 4.2 Wnt zijn de meldingsverplichtingen, ook wel
openbaarmakingsverplichtingen genoemd, van de verantwoordelijke in de
zin van de Wnt opgenomen. De melding betreft een vermelding van de in
deze artikelen opgesomde gegevens in het financieel verslaggevingsdocument en aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
of, indien deze de mogelijkheid van elektronische melding heeft opengesteld, aan de vakminister. Artikel 4.1 ziet daarbij op topfunctionarissen,
terwijl artikel 4.2 betrekking heeft op andere functionarissen. Artikel 7.1
Wnt ziet vervolgens op de rapportage van het kabinet aan de beide
kamers van de Staten-Generaal. Dit betreft derhalve de rapportage die, in
navolging van de Wopt-rapportage, ook wel aangeduid zal worden als
Wnt-rapportage.
Bij nader inzien is het wenselijk de regeling op dit punt technisch te
verbeteren. Uitgangspunt blijft daarbij dat de bezoldiging van elke
topfunctionaris in het financieel verslaggevingsdocument en aan het
betrokken Ministerie wordt gemeld. De wijziging betreft in de eerste plaats
de motiveringsplicht. Op grond van het huidige artikel 4.1 Wnt dient de
verantwoordelijke in de situatie dat een topfunctionaris een hogere
bezoldiging ontvangt dan de norm of een hogere ontslaguitkering dan
€ 75.00025, dit niet bij de melding te motiveren. De achtergrond hierbij is
vanzelfsprekend dat een topfunctionaris niet meer mag verdienen of een
hogere ontslaguitkering mag ontvangen dan de toepasselijke norm.
Vanuit die gedachte is een motiveringsverplichting niet nodig. Niettemin
kunnen zich situaties voordoen dat een topfunctionaris een hogere
bezoldiging of ontslaguitkering ontvangt dan de toepasselijke norm,
bijvoorbeeld als gevolg van de toepassing van het overgangsrecht of het
feit dat bij rechterlijke uitspraak een hogere ontslagvergoeding is
toegekend dan het bedrag van € 75.000. Het is in dat geval wenselijk dat
deze overschrijding bij de melding wordt gemotiveerd.
Voor wat betreft de bezoldiging is daarbij voor rechtspersonen en
instellingen waarvoor een lager bezoldigingsmaximum geldt dan de
algemene bezoldigingsnorm, van belang dat de betrokken topfunctionarissen in beginsel niet meer mogen verdienen dan de voor hen geldende
norm. Dit geldt op dit moment voor de woningcorporaties waarvoor de
Regeling bezoldigingsmaxima topfunctionarissen toegelaten instellingen
volkshuisvesting geldt en de topfunctionarissen in het onderwijs waarop
de Regeling bezoldiging topfunctionarissen OCW-sectoren van toepassing
is. Ten aanzien van deze topfunctionarissen is gewenst dat gemotiveerd
wordt als ze een hogere bezoldiging ontvangen dan de voor hen geldende
(lagere) norm.
Voorts gaat het huidige artikel 7.1 Wnt er vanuit dat alleen bezoldigingen
boven de algemene norm van artikel 2.3 Wnt aan de beide Kamers
worden gerapporteerd. Met dit wetsvoorstel wordt voor wat betreft de
25

Dit is het maximumbedrag voor uitkeringen wegens beëindiging van het dienstverband, zie de
artikelen 2.10, eerste lid, en 3.7, eerste lid, Wnt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

15

rapportage aan de Kamers voor de categorie topfunctionarissen ook
aangesloten bij de toepasselijke lagere norm, in plaats van de algemene
bezoldigingsnorm. Het is immers van belang dat de beide Kamers ook in
kennis worden gesteld indien topfunctionarissen in de hiervoor
genoemde sectoren weliswaar minder verdienen dan het wettelijk
bezoldigingsmaximum, doch meer dan de op grond van ministeriële
regeling verlaagde bezoldigingsmaxima.26
Ten aanzien van gewone functionarissen blijft het uitgangspunt dat alleen
bezoldigingen en ontslaguitkeringen boven de algemene bezoldigingsnorm van artikel 2.3 Wnt gemeld, gemotiveerd en gerapporteerd moeten
worden. De artikelen 4.2 en 7.1 blijven op dit punt derhalve ongewijzigd.
Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat ook ongewijzigd blijft de
regeling in de artikelen 4.1 en 7.1 dat ontslaguitkeringen van gewone
functionarissen tevens gemeld en gerapporteerd moeten worden, als de
gegevens van deze functionarissen in een eerder jaar op grond van de
Wopt of Wnt in het financieel verslaggevingsdocument zijn opgenomen of
hadden moeten worden opgenomen.
6. Inwerkingtreding
Dit wetsvoorstel strekt tot aanpassing van de per 1 januari 2013 in werking
getreden Wnt. Voorgesteld wordt het voorliggende wetsvoorstel met
terugwerkende kracht tot 1 januari 2013 in werking te laten treden. Nu
betrokkenen door het voorstel in een gunstigere positie worden gebracht
dan wel technische wijzigingen bevat, stuit de terugwerkende kracht niet
op bezwaren. Totdat het wetsvoorstel in werking zal treden, zal de Wnt
niet gehandhaafd worden ten aanzien van de ANBI’s en private instellingen waaraan een subsidie beneden het drempelbedrag of een
eenmalige subsidie is verstrekt. Mocht dit voorstel onverhoopt de
eindstreep niet halen, dan zal vanaf het moment dat dat duidelijk is de
Wnt alsnog ten aanzien van genoemde instellingen gehandhaafd worden.
Het stuit evenmin op bezwaren indien de Wnt tijdelijk niet wordt gehandhaafd ten aanzien van genoemde instellingen. Op grond van de Wnt is
namelijk de bezoldiging over een kalenderjaar relevant en deze zal pas
aan het eind van het jaar volledig uitbetaald zijn. In feite vindt de
handhaving ten aanzien van een bepaald kalenderjaar ook eerst plaats in
het daarop volgende jaar. De accountant zal bij de controle van de
jaarrekening kunnen constateren of een topfunctionaris een bezoldiging
boven de toepasselijke norm heeft ontvangen. Indien dit het geval is en
het meerdere is niet terugbetaald, dan zal de accountant dit melden bij de
vakminister (vgl. artikel 5.2 Wnt). Daarnaast is van belang dat in het eerste
jaar van de Wnt gelet op het overgangsrecht de gestelde normbedragen
geen invloed zullen hebben op reeds bestaande bezoldigingsafspraken.
Ook vanuit die optiek is het niet bezwaarlijk dat er tijdelijk wetgeving ten
aanzien van ANBI’s en gesubsidieerde instellingen bestaat die op korte
termijn met terugwerkende kracht zal worden aangepast.
Ook het onderdeel van dit wetsvoorstel dat ertoe strekt de door de
werkgever verschuldigde niet op de beloning ingehouden sociale
verzekeringspremies buiten het bezoldigingsbegrip te brengen, heeft
terugwerkende kracht. Wel bevat het wetsvoorstel in artikel IV een
overgangsbepaling voor de consequenties van deze wijziging voor de
maximale bezoldiging van de commissarissen en leden en voorzitters van
raden van toezicht. De achtergrond hierbij is dat op grond van de artikelen
2.2 en 3.2 de maximale bezoldiging voor de leden en voorzitters van de
26

In deze gevallen hoeft geen sprake te zijn van een overtreding in de zin van het huidige artikel
7.1, onderdeel c, van de Wnt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

16

hoogste vertegenwoordigende organen een percentage bedraagt van de
maximale bezoldiging. Omdat op grond van dit wetsvoorstel de sociale
verzekeringspremies niet langer tot de bezoldiging behoren, wordt per
saldo de maximumbezoldiging voor de interne toezichthouders verlaagd
in de situatie dat deze toezichthouders niet in een (fictieve) dienstbetrekking werkzaam zijn. Aangezien dit een verlaging van de bezoldiging
betreft ten opzichte van de huidige Wnt, is een overgangsvoorziening
nodig die ertoe strekt dat deze doorwerking materieel eerst met ingang
van de inwerkingtreding van voorliggende wetsvoorstel gestalte krijgt.
Artikelsgewijze toelichting
A
De wijziging in onderdeel b betreft een redactionele verbetering en
bovendien een aanscherping van de definitie van topfunctionaris. Zie voor
een toelichting op de aanscherping van de definitie van topfunctionaris
paragraaf 5, onderdeel a, van het algemeen deel van deze toelichting.
De wijziging van de onderdelen c en k betreffen eveneens redactionele
verbeteringen. Met de huidige formulering «de door de verantwoordelijke
vertegenwoordigde rechtspersoon» wordt ten onrechte de indruk gewekt
alsof de verantwoordelijke in de zin van de Wnt ook tevens het orgaan is
dat de rechtspersoon zou vertegenwoordigen. Dit kan het geval zijn, maar
dat is niet noodzakelijk. Daarom is gekozen voor de formulering «de
rechtspersoon waartoe de verantwoordelijke behoort». Hiermee wordt
wel een noodzakelijke koppeling gelegd met de verantwoordelijke, terwijl
de vertegenwoordigingsbevoegdheid buiten beschouwing blijft.
De onderdelen e, f en g worden gewijzigd in verband met de in paragraaf
5, onderdeel b, aan de orde gestelde vereenvoudiging betreffende de
sociale verzekeringspremies. In onderdeel e vervalt het element «sociale
verzekeringspremies» uit de definitie van bezoldiging. In onderdeel f was
bepaald dat het element «sociale verzekeringspremies» geen onderdeel
uit maakt van het begrip beloningen. Thans wordt dat element verduidelijkt door het uitschrijven van de in onderdeel g opgenomen definitie. De
definitie van «sociale verzekeringspremies» in onderdeel g vervalt, omdat
het begrip na de in dit voorstel voorgesteld wijzigingen buiten onderdeel f
niet meer in de wet voorkomt en dus geen definitie meer behoeft.
Aan de in onderdeel e opgenomen definitie van het begrip «bezoldiging»
wordt voorts toegevoegd een omschrijving van dit begrip voor het geval
een functie wordt verricht anders dan op grond van een aanstelling of
dienstbetrekking. Hierbij kan onder meer worden gedacht aan de situatie
dat een zelfstandige zonder personeel wordt ingehuurd, dat een persoon
in dienst van een andere onderneming wordt ingehuurd voor de functie,
of bijvoorbeeld de situatie dat een persoon in dienst is bij de moedermaatschappij van de Wnt-instelling en daarbij de functie van topfunctionaris bij een dochtermaatschappij vervult. In al deze gevallen dienen de
vergoeding en de kosten tot de bezoldiging te worden gerekend, terwijl de
omzetbelasting geen onderdeel van de bezoldiging uitmaakt. Zie in dit
verband ook paragraaf 5, onderdeel f, van het algemeen deel van deze
toelichting.
In het nieuwe onderdeel n wordt een definitie van «Onze Minister wie het
aangaat» opgenomen. Dit is reeds ter sprake gekomen in paragraaf 5,
onderdeel c, van het algemeen deel van deze toelichting. Met deze
definitie wordt duidelijk dat de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties de handhavende Minister is voor wat betreft alle
organen die tot de Staat der Nederlanden behoren – met uitzondering van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

17

de zelfstandige bestuursorganen die onder de verantwoordelijkheid van
een andere Minister vallen –, alle decentrale overheden en voorts de
zelfstandige bestuursorganen met eigen rechtspersoonlijkheid en
semipublieke instellingen die op het beleidsterrein van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties werkzaam zijn. Daarnaast wordt de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ook de handhavende
Minister als het gaat om gesubsidieerde instellingen, tenzij een vakminister een subsidie van meer dan € 500.000 verstrekt. In dat geval is de
vakminister bevoegd tot handhaving. Daartoe dienen de subsidies bij
elkaar opgeteld te worden die zijn verstrekt door die Minister, dan wel
door een zelfstandig bestuursorgaan dat door die Minister wordt
bekostigd. Deze vakministers zijn voorts bevoegd tot handhaving als het
zelfstandige bestuursorganen betreft, openbare lichamen voor beroep en
bedrijf en semipublieke instellingen die op het beleidsterrein van de
desbetreffende vakminister werkzaam zijn.
Voorts geldt dat indien een Minister één of meer bestuursleden benoemt
bij een privaatrechtelijke rechtspersoon of op andere wijze invloed heeft
op het beheer of beleid (artikel 1.3, eerste lid, onder b.), deze Minister
belast is met de handhaving. Vindt deze benoeming plaats door een ander
publiekrechtelijk orgaan (bijvoorbeeld een gemeente) of heeft dit andere
publiekrechtelijke orgaan op andere wijze invloed op het beheer of beleid,
dan is de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op
grond van het voorgestelde onderdeel n. belast met de handhaving.
B
Onderdeel 1 bevat een wijziging van artikel 1.3, eerste lid, onderdeel c, dat
ziet op voor meer dan 50% van de jaarlijkse inkomsten gesubsidieerde
instellingen. Op grond van het gewijzigde lid vallen deze instellingen
alleen onder de reikwijdte van de wet, als het totaal van de subsidies ten
minste € 500.000 per kalenderjaar bedraagt en de subsidies voor ten
minste drie jaren worden verstrekt. Voor een toelichting op deze extra
criteria wordt verwezen naar paragraaf 4 van de memorie van toelichting.
Onderdeel 2 ziet op de bevoegdheid om de bijlage, bedoeld in artikel 1.3,
eerste lid, onderdeel d, bij algemene maatregel van bestuur te wijzigen.
Het bevat geen inhoudelijke wijzigingen. In het voorgestelde artikel wordt
expliciet gemaakt in welke gevallen de bijlage bij algemene maatregel van
bestuur kan worden gewijzigd. Daarbij worden het huidige tweede lid, dat
ziet op toevoeging van rechtspersonen of instelling aan de bijlage, en het
huidige derde lid, dat ziet op schrapping van rechtspersonen of instelling
van de bijlage, samengevoegd tot een nieuw tweede lid.
Daarnaast wordt in het nieuwe tweede lid, onderdeel d, verduidelijkt dat
de bijlage ook bij algemene maatregel van bestuur kan worden gewijzigd
in geval van wijziging van in de bijlage gebruikte aanduidingen of in geval
van redactionele verbeteringen, bijvoorbeeld als de naam van een op de
bijlage vermelde instelling of een wettelijke grondslag wijzigt of de naam
van een instelling foutief staat vermeld. Dergelijke wijzigingen zijn al op
grond van de huidige tekst van het tweede lid mogelijk. Niettemin is het
gewenst deze bevoegdheid om bij algemene maatregel van bestuur
technische verbeteringen aan te brengen, te expliciteren. In principe zou
overigens bij een wijziging van de wettelijke grondslag, de bijlage bij de
wet die de wettelijke grondslag wijzigt, mee gewijzigd moeten worden.
Voor zover dit over het hoofd wordt gezien, voorziet het gewijzigde artikel
1.3, tweede lid, in deze mogelijkheid.
Onderdeel 3 roept een nieuwe bevoegdheid in het leven om bij algemene
maatregel van bestuur de bijlage, bedoeld in artikel 1.3, onderdeel e,
(onderwijskoepels) te wijzigen. De Wnt bevat deze mogelijkheid thans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

18

niet. Ook voor de bijlage met onderwijskoepels geldt dat er behoefte kan
bestaan om deze bij algemene maatregel van bestuur te wijzigen,
bijvoorbeeld als er nieuwe koepels ontstaan of de naam van koepel
verandert, zoals is gebeurd bij de Vereniging Colo. Thans wordt deze
wijziging meegenomen met deze wetswijziging (zie onderdeel R. Het is
echter gewenst dat bij een volgende wijziging op dit punt niet de formele
weg van een wetsprocedure gevolgd hoeft te worden.
Er mag overigens vanuit gegaan worden dat er periodiek, mogelijk
jaarlijks, een algemene maatregel van bestuur vastgesteld zal worden om
de bijlagen te updaten aan de nieuwe ontwikkelingen.
C
Zie hiervoor de toelichting op onderdeel B, tweede lid.
D
Zie hiervoor eveneens de toelichting op onderdeel B, tweede lid.
E en I
De aanpassingen van de artikelen 2.1 en 3.1. hebben een relatie met de
wijziging van de definitie van bezoldiging voor het geval de functie van
topfunctionaris niet op grond van aanstelling of arbeidsbetrekking wordt
uitgeoefend. Zie hierover uitgebreider paragraaf 5, onderdeel f, van het
algemeen deel van deze toelichting.
F
Artikel 2.2 Wnt bevat de bezoldigingsnorm voor leden van toezichthoudende organen van bepaalde publiekrechtelijke organisaties en alle
privaatrechtelijke organisaties die onder het eerste regime van de Wnt
vallen. Deze norm is voor de voorzitter 7,5% van de voor de betreffende
rechtspersoon of instelling geldende maximale bezoldiging en voor de
leden 5% van dat maximum. In het huidige artikel 2.2 wordt voor de
geldende maximale bezoldiging ten onrechte niet verwezen naar artikel
2.5 op grond waarvan eveneens een maximumbezoldiging kan worden
vastgesteld. Onderdeel F herstelt deze omissie.
Daarnaast wordt met dit onderdeel duidelijk gemaakt dat artikel 2.1, derde
en vierde lid, ook van toepassing is op leden van toezichthoudende
organen. Hiermee wordt buiten twijfel gesteld dat indien de functie van
interne toezichthouder slechts een gedeelte van het jaar wordt vervuld
en/of indien sprake is van functievervulling anders dan op grond van
aanstelling of arbeidsovereenkomst, dezelfde regeling geldt als voor
overige topfunctionarissen.
G
In artikel 2.3, eerste lid, vervalt onderdeel a betreffende de sociale
verzekeringspremies. De overige onderdelen worden opnieuw geletterd
en de verwijzingen in het derde lid worden aan de nieuwe lettering
aangepast. Voor een inhoudelijke motivering zij verwezen naar paragraaf
5, onderdeel b, van deze toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

19

H en K
Onderdeel H strekt er toe de verhouding tussen de artikelen 2.2 en 2.8 Wnt
te verduidelijken. Onderdeel K voorziet in een verduidelijking van de
verhouding tussen de artikelen 3.2 en 3.5.
Artikel 2.2 Wnt bevat de bezoldigingsnorm voor leden van toezichthoudende organen van bepaalde publiekrechtelijke organisaties en alle
privaatrechtelijke organisaties die onder het eerste regime van de Wnt
vallen. Artikel 3.2 bevat dezelfde norm voor rechtspersonen of instellingen
die onder het tweede regime van de Wnt vallen. Deze norm is voor de
voorzitter 7,5% van de voor de betreffende rechtspersoon of instelling
geldende maximale bezoldiging en voor de leden 5% van dat maximum.
Bij deze norm is uitgegaan van een bepaald tijdbeslag voor de werkzaamheden als voorzitter of lid van een toezichthoudend orgaan, te weten 3,
respectievelijk 2 uur per week.
Artikel 2.8 Wnt biedt de mogelijkheid om bij ministeriële regeling een
facultatieve deeltijdfactor vast te stellen voor leden van toezichthoudende
organen. Deze norm kan niet hoger zijn dan de in artikel 2.2 of artikel 3.2
genoemde percentages. De betrokken Minister kan wel een lager getal
vast stellen, bijvoorbeeld 0,04. In dat geval mag de bezoldiging van de
leden van het toezichthoudende orgaan slechts 4% van het voor de
instelling geldende maximum bedragen. Slechts in geval een rechtspersoon of instelling is uitgezonderd in de algemene maatregel van
bestuur, bedoeld in artikel 2.2 of artikel 3.2, kan de betrokken Minister een
hoger percentage vaststellen.
J
Dit onderdeel wijzigt artikel 3.2 dat betrekking heeft op de maximale
bezoldiging van leden van interne toezichthouders van Wnt-instellingen
die onder het tweede regime van de Wnt (sectorale bezoldigingsnorm)
vallen. Zie voor een toelichting op dit onderdeel, de toelichting op
onderdeel F dat een vergelijkbare wijziging bevat voor de toezichthouders
bij Wnt-instelling die onder het eerste regime vallen.
L en M
De artikelen 4.1 en 4.2 Wnt betreffen de openbaarmakings- en meldingsverplichtingen. Artikel 4.1 ziet daarbij op topfunctionarissen, terwijl artikel
4.2 betrekking heeft op alle (andere) functionarissen.
In paragraaf 5, onderdeel b, van deze toelichting is het vervallen van het
element «sociale verzekeringspremies» in de definitie van bezoldiging
besproken. In verband met deze wijziging vervallen de openbaarmakingsverplichtingen met betrekking tot dit onderdeel in de artikelen 4.1 en 4.2.
Artikel 4.1 wordt voorts aangevuld met een nieuw tweede lid dat
betrekking heeft op de openbaarmakingsverplichting als sprake is van een
functievervulling anders dan op grond van een aanstelling of arbeidsovereenkomst. In dat geval dient één totaalbedrag te worden opgenomen, te
weten de totale bezoldiging. Zie in dit verband paragraaf 5, onderdeel g,
van het algemeen deel van deze toelichting.
Aan artikel 4.1 wordt tevens een motiveringsverplichting opgenomen voor
het geval de bezoldiging het voor betrokken topfunctionaris toepasselijke
bezoldigingsmaximum te boven gaat. Uitgangspunt is vanzelfsprekend
dat elke topfunctionaris niet meer verdient dan het op hem van
toepassing zijnde maximum, dus vanuit die gedachte zou een motive-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

20

ringsverplichting bij topfunctionarissen niet nodig zijn. Er kunnen zich
evenwel situaties voordoen dat een topfunctionaris een hogere bezoldiging ontvangt dan het op hem toepasselijke maximum, bijvoorbeeld
omdat hij een beroep kan doen op het overgangsrecht.
Daarnaast wordt met de wijzigingen van artikel 4.1, vijfde lid (nieuw), en
artikel 4.2, zevende lid, de meldingsverplichting in lijn gebracht met de
Wopt. Hierdoor ziet de meldingsverplichting van artikel 4.1, vijfde lid
(nieuw), (topfunctionarissen) onder meer tevens op de in artikel 4.1,
tweede lid, bedoelde gegevens met betrekking tot ontslaguitkeringen.
De meldingsverplichting van artikel 4.2, zevende lid, (overige
medewerkers die een bezoldiging boven het bezoldigingsmaximum
ontvangen) wordt, in navolging van de Wopt, uitgebreid met de gegevens
bedoeld in artikel 4.2, derde, vijfde en zesde lid. Het betreft hier eveneens
de gegevens met betrekking tot ontslaguitkeringen en daarnaast een
motivering van de overschrijding van het bezoldigingsmaximum, alsook
de gegevens met betrekking tot het voorafgaande kalenderjaar.
In artikel 4.2, derde, vijfde en zesde lid, zijn ten slotte twee onjuiste
verwijzingen gecorrigeerd.
N
In artikel 5.5 is bepaald dat in geval te veel betaalde bezoldiging wordt
opgeëist de sociale verzekeringspremies niet worden opgeëist. Deze
zinsnede is overbodig als de sociale verzekeringspremies niet meer tot de
bezoldiging worden gerekend. Voorgesteld wordt deze zin te schrappen.
O
Dit onderdeel wijzigt de rapportageverplichting inzake de Wnt aan de
beide Kamers der Stagen-Generaal. Voor een toelichting hierop wordt
verwezen naar het algemeen deel, paragraaf 5, onderdeel g.
P
Artikel 7.3 van de Wnt (overgangsrecht) wordt op diverse onderdelen
gewijzigd. In het algemeen deel van deze memorie is al kort bij deze
wijzigingen stilgestaan (paragraaf 5, onderdeel e).
Allereerst wordt met onderdeel 1 in het derde lid een omissie hersteld. Dit
lid is ingevoegd in samenhang met de artikelen 2.2 en 3.2, betreffende de
begrenzing van de bezoldiging van leden van de hoogste toezichthoudende organen. In dit lid is weggevallen dat de overgangsrechtelijke
eerbiedigende werking van al eerder overeengekomen bezoldiging is
beperkt tot een periode van vier jaar. Het overgangsrecht is dus op grond
van de huidige formulering van artikel 7.3 niet in duur beperkt. Uit het
achtste lid (met dit wetsvoorstel te vernummeren tot het negende lid)
blijkt echter dat is beoogd ook voor deze leden van toezichthoudend
organen de eerbiedigende werking te beperken tot vier jaar, waarna de
bezoldiging in een periode van drie jaar wordt verlaagd naar het voor de
instelling geldende maximum.
Daarnaast wordt het overgangsrecht gewijzigd voor de situatie dat een
instelling in een sector waarop een staffel met bezoldigingsmaxima van
toepassing is door wijziging van de omstandigheden in een andere
categorie terecht komt, waardoor een ander bezoldigingsmaximum van
toepassing wordt. Op grond van het huidige artikel 7.3, vijfde lid, heeft
een dergelijke wijziging onmiddellijke werking. Dit betekent dat een
wijziging ook tijdens een kalenderjaar plaats kan vinden. Dit is ongewenst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

21

Daarom wordt in onderdeel 2 voorgesteld artikel 7.3, vijfde lid, in die zin te
wijzigen, dat bij een wijziging van de categorie het nieuwe van toepassing
zijnde bezoldigingsmaximum met ingang van 1 januari van het eerstvolgende kalenderjaar van toepassing wordt.
Onderdeel 3 betreft de eerste wijziging van het overgangsrecht voor
ontslaguitkeringen. Deze wordt aangevuld met het overgangsrecht voor
gesubsidieerde instellingen.
Onderdeel 4 bevat een vernummering in verband met de toevoeging aan
artikel 7.3 van een nieuw achtste lid.
Voorts wordt met het nieuwe achtste lid (onderdeel 5) een voorziening
getroffen voor topfunctionarissen van gesubsidieerde instellingen waarop
op enig tijdstip na inwerkingtreding van de Wnt die wet van toepassing
wordt. Op de gesubsidieerde instellingen die bij inwerkingtreding van de
Wnt onder deze wet vallen, is artikel 7.3, eerste lid, al van toepassing. De
regeling houdt in dat een bezoldiging die hoger is dan het bezoldigingsmaximum na het voldoen aan de criteria van artikel 1.3, eerste lid,
onderdel c, van de Wnt nog vier jaar is toegestaan. De afbouwregeling
van artikel 7.3, negende lid, is niet van toepassing. De wijziging van het
zesde lid (onderdeel 3) regelt het respecteren van al gemaakte afspraken
over ontslaguitkeringen.
Als hierboven al is aangegeven, gelden deze bepalingen slechts voor de
handhaving van de Wnt. Het staat subsidieverstrekkers vrij om de
subsidie afhankelijk te stellen van de hoogte van de bezoldiging van de
topfunctionaris. Als niet aan die subsidievoorwaarden wordt voldaan,
heeft dat gevolgen voor de subsidie. In het kader van de handhaving van
de Wnt zijn de gekozen regels voor het overgangsrecht van toepassing, nu
de handhaving tevens gevolgen heeft voor de topfunctionaris zelf.
Onderdeel 6 bevat de tweede wijziging van het overgangsrecht voor
ontslaguitkeringen. Dit betreft het herstellen van een misslag die reeds is
aangekondigd in de memorie van antwoord bij de Wnt.27 Het gewijzigde
overgangsrecht is ingevoegd bij de derde nota van wijziging van
10 oktober 2011.28 Daarbij is voor afspraken betreffende de bezoldiging in
artikel 7.3, eerste tot en met vierde lid, een eerbiedigende werking van vijf
jaar ingevoerd (nadien bij amendement gewijzigd in vier jaar), met in
artikel 7.3, zesde lid, daarop volgend nog een periode van drie jaar waarin
de bezoldiging moet worden teruggebracht tot het geldende maximum.
Voor de uitkering wegens beëindiging van het dienstverband werd in
artikel 7.3, vijfde lid, eveneens een eerbiedigende werking van vier jaar
voorgesteld. De afbouwregeling van artikel 7.3, zesde lid, had echter geen
betrekking op de ontslaguitkering, hetgeen blijkt uit de beperking van dat
zesde lid tot de bezoldiging (waarvan op grond van artikel 1.1, onderdeel
e, de uitkering wegens beëindiging van het dienstverband geen onderdeel
uitmaakt) en het ontbreken van een verwijzing naar artikel 7.3, vijfde lid.
Bij het vernummeren van het wetsvoorstel in verband met de aanvaarde
amendementen is in artikel 7.3 het zesde lid vernummerd tot het achtste
lid. Daarbij is de verwijzing naar het oorspronkelijke eerste tot en met
vierde lid abusievelijk gewijzigd in een verwijzing naar het eerste tot en
met zesde lid. Dat had, in verband met de invoeging van het derde lid als
gevolg van de aanvaarding van het amendement-Heinen over de
bezoldiging van leden van toezichthoudende organen29, moeten zijn: het
eerste tot en met vijfde lid. Voor uitbreiding van de toepassing van de
afbouwregeling tot de uitkering wegens beëindiging van het dienst27

Kamerstukken II 32 600, nr. F. blz. 26/27.
Kamerstukken II 32 600, nr. 17.
29
Kamerstukken II 2011/12, 32 600, nr. 33.
28

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

22

verband bestaat geen grondslag in een aanvaard amendement of nota
van wijziging. Door de verwijzing naar het zesde lid lijkt de afbouwregeling alsnog van toepassing op de uitkering wegens beëindiging van het
dienstverband. Nu uit de tekst van het huidige achtste lid ondubbelzinnig
volgt dat deze afbouwregeling slechts geldt voor afspraken betreffende de
bezoldiging, heeft deze onjuiste vernummering materieel geen effect.
Desalniettemin is het gewenst om in het tot negende lid te vernummeren
achtste lid een juiste verwijzing op te nemen.
Onderdeel 7 betreft een verduidelijking van het overgangsrecht. Op grond
van artikel 7.3, tiende lid, blijven wijzigingen in bestaande arbeidsafspraken voor het overgangsrecht buiten toepassing, voor zover deze
wijzingen hebben plaatsgevonden na de aanvaarding van het
wetsvoorstel voor de Wnt door de Tweede Kamer. Voor de uitvoeringspraktijk is het gewenst de bewuste datum van aanvaarding door de
Tweede Kamer in de Wnt op te nemen, zijnde 6 december 2011. Tevens
wordt duidelijk gemaakt dat ook wijzigingen in op 6 december 2011
bestaande afspraken omtrent uitkeringen wegens beëindiging van het
dienstverband voor de toepassing van het overgangsrecht buiten
beschouwing blijven.
Q
Op grond van artikel 7.8 Wnt is de Wopt per 1 januari 2013 ingetrokken.
De Wopt bevatte in artikel 6 de verplichting tot publicatie in het financieel
jaarverslag over het voorafgaande kalenderjaar van inkomens en
ontslaguitkeringen boven de zogenaamde Wopt-norm en de verplichting
tot melding van deze gegevens aan de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. Het intrekken van de Wopt betekent dat de
wettelijke verplichting om in het jaar 2013 op grond van het artikel 6 Wopt
melding te doen over het jaar 2012, is komen te vervallen. Voor het geval
instellingen die onder de Wopt vielen toch de gegevens als bedoeld in
artikel 6 Wopt in hun financieel jaarverslag 2012 opnemen, wordt met het
nieuwe tweede lid van artikel 7.8 deze vermelding alsnog achteraf van een
wettelijke grondslag voorzien. Deze wettelijke grondslag is gewenst in
verband met het grondrecht op bescherming van de privacy in
samenhang met de Wet bescherming persoonsgegevens.
R
Dit betreft in onderdeel 3 in de eerste plaats het schrappen van de ANBI’s
van de bijlage 1 van de Wnt. Zie voor een toelichting op dit onderdeel
paragraaf 3 van deze toelichting.
Onderdeel 1 bevat de toevoeging van de Stichting Kennisnet te
Zoetermeer aan bijlage 1 van de Wnt. Deze Stichting was reeds
opgenomen in het wetsvoorstel voor de Wnt zoals ingediend bij de
Tweede Kamer onder het opschrift Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap onder nummer 25. Door de combinatie van een samenloopbepaling (artikel IV) in de Wet tot wijziging van de Wet op het specifiek
cultuurbeleid e.a. (Stb. 2012, 171) met de Wnt en vervolgens de totstandkoming van het Uitvoeringsbesluit Wnt, is de Stichting Kennisnet ten
onrechte van de bijlage verwijderd. Dit foutje wordt met onderdeel 1
hersteld.
Onderdeel 2 bevat een wijziging op het punt van de patiëntenorganisaties.
Deze wijziging is reeds aan de orde gekomen in paragraaf 5, onderdeel d.
Op grond van het huidige onderdeel 10 onder het opschrift Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport vallen rond de 200 patiëntenorganisaties onder de reikwijdte van de Wnt. Bij nader inzien is het gewenst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

23

alleen de grotere patiëntenorganisaties onder de reikwijdte van de Wnt te
brengen. Dit betreft de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie, de
Chronisch zieken en Gehandicapten Raad Nederland, het Landelijk
Platform GGz, de Stichting Platform VG, de Stichting LOC, Zeggenschap in
zorg en de Stichting PGO support. Mede ter voorkoming van administratieve lasten is het gewenst kleinere patiëntenorganisaties buiten de
reikwijdte van de Wnt te laten.
S
De vereniging HBO-raad te Den Haag heeft een nieuwe statutaire naam,
namelijk Vereniging Hogescholen. Deze naamswijziging wordt
opgenomen in bijlage 2.
Voorts wordt de Werkgeversvereniging Kenniscentra te Zoetermeer aan
bijlage 2 toegevoegd ter vervanging van haar voorloper, de vereniging
Colo, Vereniging kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven. Dit betreft
geen inhoudelijke wijziging.
Artikel II
Dit betreft het herstel van een foutieve verwijzing in de Wet vergoedingen
adviescolleges en commissies.
Artikel III
Dit artikel bevat de wijziging van een verwijzing in artikel 25a van de Wet
toezicht collectieve beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten naar
artikel 7.3, tiende lid, Wnt naar artikel 7.3, elfde lid, in verband met de
vernummering van dit lid.
Artikel IV
Dit artikel bevat het overgangsrecht in verband met het buiten het
bezoldigingsbegrip laten van de sociale verzekeringspremies. Zie voor een
toelichting hierop paragraaf 6 van het algemeen deel van de memorie van
toelichting.
Artikel V
Dit betreft de inwerkingtredingbepaling. Zie voor een toelichting hierop
paragraaf 6 van het algemeen deel van de memorie van toelichting.
Artikel VI
Dit artikel bevat de citeertitel. Op grond van Aanwijzing 184, tweede lid,
van de Aanwijzingen voor de regelgeving heeft een wijzigingsregeling
slechts in bijzondere gevallen een citeertitel. Het bijzondere geval is in dit
geval hierin gelegen dat het gewenst is een duidelijk onderscheid te
maken tussen dit wetsvoorstel en de andere wetgeving tot wijziging van
de Wnt die in voorbereiding is ter uitvoering van het regeerakkoord. Zie
voor deze wetgeving paragraaf 1 van het algemeen deel van de memorie
van toelichting.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 715, nr. 3

24