Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 000 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Veiligheid en Justitie (VI) voor het
jaar 2015

Nr. 100

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juli 2015
De Vergoedingsregeling gemeenten voor handhaving parkeren en
overlast 2010 (hierna: pv-vergoeding) is op 1 januari jl. beëindigd.
Gemeenten die gebruik maakten van deze regeling ontvangen niet langer
een tegemoetkoming voor uitgeschreven processen-verbaal waarop
buitengewoon opsporingsambtenaren in de openbare ruimte handhaven.
Uw Kamer heeft per motie (van de leden Dijkhoff en Segers, Kamerstuk
34 000 VI, nr. 28) verzocht te onderzoeken wat de gevolgen hiervan zijn
voor de afbreuk van de leefbaarheid en het veiligheidsbeleid in
gemeenten en de werklast voor de politie, en de Kamer voor 1 juli 2015
daarover te rapporteren.
Ter uitvoering van de motie is door APE Public Economics in opdracht van
het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum een onderzoek
verricht waarvan de resultaten zijn te vinden in «Registratie en besteding
van de proces verbaal-vergoedingen door gemeenten». Met deze brief
doe ik u dit onderzoeksrapport toekomen1.
Het doel van het onderzoek is om de registratie en besteding van de
vergoeding inzichtelijk te maken. Voor deze onderzoeksopdracht is
gekozen, omdat de korte tijd die is verstreken sinds het afschaffen van de
vergoedingsregeling het niet mogelijk maakt op dit moment reeds de
gevolgen in kaart te brengen. Bovendien is inzicht in het gebruik van de
tegemoetkoming een noodzakelijke stap om een mogelijk verband tussen
het beëindigen van de vergoedingsregeling en de genoemde gevolgen te
verklaren.
De pv-vergoedingen zijn vaak niet als zodanig terug te vinden in de
gemeentelijke verantwoordingsdocumenten. Uit het onderzoek blijkt dat
de onderzochte gemeenten verschillend omgaan met de registratie van de
1

kst-34000-VI-100
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VI, nr. 100

1

pv-vergoeding. Gemeenten registreren de pv-vergoeding op verschillende
wijze en onder verschillende posten. Verder verschillen de posten als
zodanig omdat gemeentelijke begrotingen niet uniform zijn opgezet.
Naast het feit dat de registratie verschilt, zijn de pv-vergoedingen vaak
niet terug te vinden op de begrotingen of jaarrekeningen, omdat ze onder
een overkoepelende post vallen. Wel kan op basis van de afgenomen
interviews worden geconstateerd dat bij zo’n 85 procent van de
gemeenten de pv-vergoeding is geregistreerd onder een post «Openbare
orde» of «Parkeren» en voor het overige vaak onder de algemene
middelen.
Door het verschil in de indeling van posten en het veelvuldig registreren
van de pv-vergoedingen onder een overkoepelende post, is het niet
mogelijk uit de verantwoordingsdocumenten te herleiden waar de
pv-vergoedingen aan besteed zijn en is het tevens niet mogelijk om
inzichtelijk te maken hoe de pv-vergoeding zich verhoudt tot overige
kosten en baten van de handhaving van de openbare orde (en parkeren)
in gemeenten.
Ook de geïnterviewde gemeenteambtenaren gaven meestal aan geen
inzicht te hebben in de algemene bekostiging van openbare orde en
veiligheid, maar merkten op dat de pv-vergoedingen naar hun indruk
geen substantieel deel uitmaakten van de totale kostenpost handhaving
openbare orde. Uit de interviews blijkt verder dat een groot gedeelte van
de gemeenten de vergoedingen besteedde aan gemaakte kosten voor de
handhaving in het algemeen of buitengewoon opsporingsambtenaren in
het bijzonder.
Het totaalbedrag dat gemeenten aan pv-vergoedingen hebben ontvangen
tussen 2009 en 2015 schommelt tussen de 10,1 miljoen euro en 14,3
miljoen euro per jaar. Vanaf 2009 is een geleidelijke stijging te zien met
een piek in 2011 waarna het totaalbedrag geleidelijk weer afneemt tot 11,3
miljoen euro in 2014. Het in 2014 ingestelde plafond van 14,5 miljoen euro
is niet behaald.
Het onderzoek ziet op de registratie en besteding van de pv-vergoeding
door gemeenten en geeft niet direct antwoord op de gevolgen van de
afschaffing van de pv-vergoeding voor de leefbaarheid, het veiligheidsbeleid en de werklast voor de politie. Wel wordt in het onderzoek kort
aandacht besteed aan relevante reacties van geïnterviewden. Hieruit komt
onder meer naar voren dat gemeenten zich zorgen maken over het
afschaffen van de pv-vergoeding voor de handhaving, maar wordt tevens
gesteld dat gemeenten niet van plan zijn om het wegvallen van de
pv-vergoedingen de mate van handhaving te laten bepalen. Ook werd
opgemerkt dat de vergoedingen niet leidend zijn geweest voor de inzet op
handhaving omdat handhaving een zelfstandig belang is. Hieruit kan
afgeleid worden dat de afschaffing van de pv-vergoeding niet altijd direct
effect heeft op de handhaving door gemeenten.
Door het wegvallen van de vergoeding kan het zijn dat gemeenten
scherper moeten prioriteren. Prioritering is onderdeel van het lokale
veiligheidsbeleid waarover gemeenten afspraken maken met de politie en
het Openbaar Ministerie in de lokale driehoek. Of de afschaffing effect
heeft op het veiligheidsbeleid en in het verlengde daarvan op de werklast
van de politie valt niet uit het onderzoek op te maken.
Samenvattend concludeer ik dat de vergoedingsregeling grotendeels aan
handhaving werd besteed, de opbrengsten zeer welkom waren maar over
het algemeen een beperkte bijdrage leverden aan het bekostigen van de
totale handhaving en het totaalbedrag van de pv-vergoeding een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VI, nr. 100

2

geleidelijke afname liet zien sinds 2011. Hoewel de korte tijd die is
verstreken sinds de afschaffing van de pv-vergoeding het op dit moment
niet mogelijk maakt de gevolgen in kaart te brengen, zijn de uitkomsten
van het onderzoek overeenkomstig het doel dat de vergoedingsregeling
beoogde om de handhavingsinzet van gemeenten bij overlast in de
openbare ruimte te stimuleren.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) deelt de mening dat
het nog niet mogelijk is de gevolgen van de afschaffing in beeld te
brengen. De VNG heeft in reactie op het onderzoeksrapport laten weten
de uitkomsten niet verrassend te vinden, aangezien de gevolgen van het
afschaffen pas voelbaar zullen zijn in de begrotingen van 2016 en de
keuzes die gemeenten moeten maken omtrent handhaving als gevolg van
het afschaffen van de vergoedingsregeling in de meeste gevallen niet in
de onderzoeksperiode vallen. Het standpunt van de VNG dat het
afschaffen van de pv-vergoeding zonder een alternatief te bieden geen
goede zaak is, blijft ongewijzigd.
Gezien het belang van toezicht en handhaving in de openbare ruimte zal ik
een vinger aan de pols houden door onder andere werkbezoeken te
brengen aan gemeenten en het onderwerp met de VNG te bespreken in
het Strategisch Beraad Veiligheid (SBV). Op deze wijze volg ik de
ontwikkelingen binnen de gemeentelijke handhavingspraktijk. Eind 2015
verwacht ik uw Kamer hierover nader te informeren in een brief over
toezicht en handhaving in de openbare ruimte.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 000 VI, nr. 100

3