Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1956
Vragen van het lid Omtzigt (CDA)
aan de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over
waardeoverdracht tussen
pensioenfondsen. (Ingezonden
17 februari 2009)
1
Is het waar dat nu een groot aantal
pensioenfondsen een dekkingsgraad
onder de 100% heeft,
waardeoverdracht tussen fondsen
met zo’n dekkingsgraad niet langer
wordt toegestaan door de
Nederlandsche Bank?1
2
Is het waar dat, indien het
oude pensioenfonds een
nabestaandenpensioen op risicobasis
heeft, de werknemer dan niet de
mogelijkheid heeft om het
nabestaandenpensioen waarvan de
dekking bij overdracht vervalt,
opnieuw in te kopen? Betekent
dit dat de dekking van het
nabestaandenpensioen bij de
overgang van een baan onbedoeld
gehalveerd kan worden aangezien er
geen aanspraak meer is op
nabestaandenpensioen over de jaren
bij de vorige werkgever en alleen nog
een aanspraak vanaf de datum
indiensttreding bij de nieuwe
werkgever is?

onbetaald verlof, maar niet wanneer
je na ontslag een nieuwe baan vindt?
Zou het niet logischer zijn om de
dekking van het
nabestaandenpensioen door te laten
lopen wanneer waardeoverdracht
onmogelijk is?
4
Vindt u het wenselijk dat het recht op
nabestaandenpensioen onbewust
gehalveerd kan worden bij de
overstap van de ene naar de andere
baan?
5
Ziet u mogelijkheden om te
garanderen dat mensen wel hun
aanspraak op nabestaandenpensioen
kunnen behouden wanneer zij van
baan veranderen? Zo ja, hoe en zo
nee, waarom niet?
6
Deelt u de mening dat deze
problemen zich niet voordoen bij
een nabestaandenpensioen op
opbouwbasis en dat een
nabestaandenpensioen op
opbouwbasis dus te prefereren is
boven een nabestaandenpensioen op
risicobasis? Indien deze mening
gedeeld wordt, hoe gaat de regering
dan bevorderen dat pensioenfondsen
het nabestaandenpensioen op
opbouwbasis gaan aanbieden?

hij/zij aan de nabestaande(n) slechts
een zeer onvolledig
nabestaandenpensioen achterlaat?
1

De Telegraaf, 1 februari 2009: «Pensioengeld
blijft achter in kwakkelfonds».

Antwoord
Antwoord van minister Donner
(Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 17 maart 2009)
1
Een waardeoverdracht is niet
toegestaan, indien ofwel het
overdragende ofwel het ontvangende
pensioenfonds in onderdekking is. Dit
vloeit voort uit artikel 72, aanhef en
sub a, jo. artikel 70, derde lid van de
Pensioenwet, en is dus niet
afhankelijk van toestemming van
DNB.
2
Het is niet waar dat de werknemer die
van baan wisselt een eventueel
ontbrekend stuk
nabestaandenpensioen niet opnieuw
kan inkopen. De wet biedt daartoe
namelijk al de mogelijkheid. De casus
waar deze vraag op ziet is de
volgende. Een werknemer heeft een
pensioenregeling met
nabestaandenpensioen op
risicobasis. Hij verandert van
dienstbetrekking, en gaat deelnemen
in de pensioenregeling van de
nieuwe werkgever. In die regeling
gaat de werknemer pensioen
opbouwen vanaf datum

3
Loopt de dekking van een
nabestaandenpensioen wel door bij

7
Welk advies heeft u voor een
werknemer, die zijn pensioen niet
mag en kan overdragen en die
vervolgens ziek wordt en dus weet

KVR35454
2080913600
0809tkkvr1956
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

4107

indiensttreding. De hoogte van het
nabestaandenpensioen is in de
meeste pensioenregelingen
gerelateerd aan het
ouderdomspensioen dat men in die
regeling over de bij de nieuwe
werkgever doorgebrachte – en bij
leven nog door te brengen –
dienstjaren zal opbouwen indien men
blijft deelnemen in de regeling.
Overlijdt deze werknemer, na deze
baanwisseling, en vóór pensionering,
dan wordt het nabestaandenpensioen
dus gebaseerd op het
ouderdomspensioen dat de
werknemer vanaf datum
indiensttreding nog had kunnen
opbouwen over de bij de nieuwe
werkgever doorgebrachte en bij leven
nog door te brengen dienstjaren in de
nieuwe pensioenregeling. De
aanspraak op nabestaandenpensioen
is daarmee dus lager dan wanneer de
werknemer al vanaf het begin van zijn
loopbaan bij deze werkgever in dienst
zou zijn geweest dan wel wanneer de
aanspraak ook betrekking zou hebben
op de dienstjaren die bij eerdere
werkgevers zijn doorgebracht.
Er is voor de nabestaanden inderdaad
geen aanspraak op
nabestaandenpensioen uit de oude
pensioenregeling. Immers, deze was
voor wat betreft het
nabestaandenpensioen op risicobasis
gefinancierd, hetgeen betekent dat er
bij einde deelneming geen dekking
meer is. In de praktijk wordt het
ontbrekende stuk
nabestaandenpensioen in deze
situatie als volgt gecompenseerd.
Indien de betrokken werknemer de
waarde van zijn opgebouwde
ouderdomspensioen overdraagt,
wordt deze waarde deels aangewend
voor het «inkopen» van het
ontbrekende stuk
nabestaandenpensioen. Op deze
wijze wordt de nadelige consequentie
van de baanwisseling voor het
nabestaandenpensioen tegengegaan,
ten laste van het ouderdomspensioen
dat de werknemer in de eerste
dienstbetrekking had opgebouwd. Nu
waardeoverdracht in veel gevallen
niet mogelijk is, kan dus de situatie
ontstaan dat het
nabestaandenpensioen na
baanwisseling alleen gerelateerd is
aan de nieuwe opbouw van
ouderdomspensioen. Er is evenwel
een andere methode dan
waardeoverdracht, om grosso modo
hetzelfde resultaat te krijgen. De

werknemer kan bij de beëindiging
van de eerste dienstbetrekking een
deel van zijn opgebouwde
ouderdomspensioen uitruilen voor
nabestaandenpensioen. Artikel 61,
eerste lid, van de Pensioenwet biedt
die mogelijkheid. Door die uitruil te
plegen zijn de nabestaanden alsnog
verzekerd van een
nabestaandenpensioen van de oude
pensioenuitvoerder.
3 en 4
Onbetaald verlof betekent dat het
dienstverband doorloopt, maar dat
betrokkene niet werkt, en ook geen
salaris ontvangt. In artikel 56 van de
Pensioenwet is geregeld dat het
opnemen van onbetaald verlof tot
een maximum van 18 maanden niet
van invloed is op de dekking uit
hoofde van het partnerpensioen.
Sociale partners bepalen of de kosten
van het doorlopen van deze dekking
voor rekening komen van betrokkene
zelf, of voor het collectief. Bij de
casus waar het in deze vragen om
gaat – van baan wisselen na
deelname in een pensioenregeling
met nabestaandenpensioen op
risicobasis, terwijl in de nieuwe
regeling geen rekening wordt
gehouden met eerdere dienstjaren –
is geen sprake van het niet doorlopen
van de dekking, maar is sprake van
een «gat» in de hoogte van de
dekking. Zoals hiervoor beschreven
kan dit gat (zij het ten koste van het
ouderdomspensioen) gerepareerd
worden, ofwel via waardeoverdracht
van het ouderdomspensioen in
combinatie met aanwending van een
deel van dat voor
ouderdomspensioen bestemde
kapitaal in nabestaandenpensioen,
ofwel via gebruikmaking van artikel
61 van de Pensioenwet.
De crux is dat mensen die van baan
wisselen op de hoogte moeten zijn
van de consequenties daarvan voor
het nabestaandenpensioen. Het is
uiteraard ongewenst dat er na
baanwisseling een gat ontstaat in de
dekking van het
nabestaandenpensioen, terwijl de
baanwisselaar zich daar niet van
bewust is. In artikel 2, eerste lid
onderdeel f, van het Besluit
uitvoering Pensioenwet en Wet
verplichte beroepspensioenregeling
is bepaald dat betrokkene bij
indiensttreding al moet worden
geinformeerd over de gevolgen van
beëindiging van de deelneming voor
de hoogte van de

pensioenaanspraken, waarbij moet
worden aangegeven welke
aanspraken op risicobasis zijn, en
welke mogelijkheden van uitruil er
zijn. Voorts is in artikel 6 van
voornoemd besluit bepaald dat de
pensioenuitvoerder mensen die uit
dienst treden informeert over het
vervallen van de
nabestaandenpensioendekking in
geval van een nabestaandenpensioen
op risicobasis. Het is dus de
verantwoordelijkheid van de oude
pensioenuitvoerder om deze mensen
te informeren over het gat dat kan
ontstaan in de dekking van het
nabestaandenpensioen, en hen erop
te wijzen dat zij dit (ten koste van het
ouderdomspensioen) kunnen
repareren door gebruikmaking van
het recht van uitruil van artikel 61 van
de Pensioenwet.
5
Het ligt op de weg van sociale
partners om de pensioenregeling zo
vorm te geven dat de dekking van –
bijvoorbeeld – het
nabestaandenpensioen aansluit bij de
behoefte van de werknemers die
onder die pensioenregeling (komen
te) vallen. In situaties waarin
overdracht van het met het
ouderdomspensioen verbonden
kapitaal heeft plaatsgevonden, is het
fiscaal toegestaan om de in de vorige
dienstbetrekking doorgebrachte
dienstjaren mee te nemen voor de
toekenning van het
nabestaandenpensioen (al dan niet
op risicobasis) in de nieuwe
dienstbetrekking. Zoals ook in het
besluit van 22 september 20081 is
aangegeven, geldt dat ook indien
geen overdracht van het met het
ouderdomspensioen verbonden
kapitaal heeft plaatsgevonden, mits
aannemelijk kan worden gemaakt dat
sprake is van ontbrekende dienstjaren
en van onvoldoende verzekering van
het nabestaandenpensioen over die
jaren. Sociale partners kunnen de
nabestaandenpensioenregeling
derhalve – fiscaal gefacilieerd – ook
zo vormgeven dat het gat in de
dekking van het
nabestaandenpensioen voor een
baanwisselaar niet ontstaat. Van deze
mogelijkheid maken
pensioenfondsen in de praktijk weinig
of geen gebruik.
6
Ik deel die mening niet. In de eerste
plaats vanwege de taakverdeling, en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

4108

de eerdere afspraken, tussen
overheid en sociale partners. De
overheid is verantwoordelijk voor de
publieke regeling voor nabestaanden,
de ANW, die voorziet in een inkomen
op minimumniveau, en sociale
partners zijn verantwoordelijk voor de
eventuele aanvulling daarop (het
nabestaandenpensioen). De publieke
regeling is per 1 juli 1996 versoberd2
(de vervanging van de AWW voor de
ANW). Het is vervolgens aan
individuen, of aan sociale partners op
collectief niveau, om eventueel te
besluiten tot een aanvullende
nabestaandenpensioendekking.
In de tweede plaats is een
nabestaandenpensioen op
opbouwbasis fors duurder dan een
nabestaandenpensioen op
risicobasis. Die hogere kosten
houden overigens niet alleen verband
met het onderwerp van de
onderhavige vragen. Het verschil
tussen een nabestaandenpensioen op
opbouwbasis enerzijds en op
risicobasis anderzijds omvat namelijk
veel meer dan het tegengaan van een
gat in de dekking bij baanwisseling.
Zo impliceert een
nabestaandenpensioen op
opbouwbasis dat er na einde van het
dienstverband nog altijd dekking is,
ook als betrokkene inmiddels geen
loon meer ontvangt. En dat ook de
ex-partner van de deelnemer
aanspraak heeft op een uitkering bij
overlijden van de deelnemer of
gewezen deelnemer (het bijzonder
partnerpensioen). In 1997 sloten de
overheid en sociale partners een
convenant inzake pensioenen, om te
komen tot kostenbeheersing. Door
beide partijen werd een
nabestaandenpensioen op risicobasis
in dat kader als een wenselijke
maatregel beschouwd. Het
bevorderen van hogere kosten van
pensioenregelingen is in het licht van
de huidige economische situatie
onverantwoord.

kinderen onder de 18 heeft). Voorts worden
eigen inkomsten deels op de ANW-uitkering in
mindering gebracht.

7
Zoals hiervoor aangegeven kan (in
geval een waardeoverdracht niet
mogelijk is) gebruik worden gemaakt
van de uitruil van 61 lid 1 onderdeel a
van de Pensioenwet.
1

Zie Besluit van 8 september 2008 van de
Staatssecretaris van Financiën, Stcrt. 2008,
183.
2
Op grond van de ANW heeft de nabestaande
alleen nog in specifieke omstandigheden recht
op uitkering (namelijk wanneer de
nabestaande voor 1950 geboren is,
arbeidsongeschikt is, of thuiswonende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

4109