Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

25 883

Arbeidsomstandigheden

Nr. 329

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 juni 2018
Te veel mensen worden ziek door het werk en psychosociale arbeidsbelasting (PSA) is hier de belangrijkste oorzaak van. De gevolgen hiervan
raken individuen, gezinnen, organisaties en de samenleving. In de
afgelopen jaren is er vanuit de overheid intensieve aandacht geweest voor
agendering, bewustwording en ondersteuning van werkgevers en
werknemers rond dit thema. Om tot een blijvende verandering te komen
zijn effectieve maatregelen op de werkvloer nodig. Maatregelen die eerst
en vooral een verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers zelf
zijn.
Aan dit proces draag ik graag bij door het onderwerp te blijven
agenderen, maar vooral door het bij werkgevers en werkenden onder de
aandacht brengen van middelen en handvatten om PSA tegen te gaan.
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de laatste stand van zaken
rondom PSA. Dit mede naar aanleiding van vragen van de Leden Özdil
(Handelingen II 2017/18, nr. 22, item 5) en G. van Dijk (Handelingen II
2017/18, nr. 52, item 6). Ik doe dit door een overzicht te geven van de
meest recente cijfers, het bespreken van de activiteiten die de afgelopen
jaren vanuit de overheid hebben plaatsgevonden en de voorgenomen
activiteiten voor de komende periode. Ongewenst gedrag draagt sterk bij
aan het risico op burn-out. Naast de reeds genoemde onderwerpen sta ik
hier in deze brief dan ook bij stil.
Actuele cijfers psychosociale arbeidsbelasting1
Jaarlijks voeren TNO en CBS, in samenwerking met het Ministerie van
SZW, de nationale enquête arbeidsomstandigheden (NEA) uit onder zo’n
42.000 werknemers. Deze enquête geeft een goed inzicht in de psychosociale arbeidsbelasting zoals deze door werknemers wordt ervaren, en hoe
dit zich onder meer uit in burn-out klachten.
1

kst-25883-329
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Genoemde cijfers komen uit de NEA 2017, TNO/CBS, gepubliceerd op 20 april 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 883, nr. 329

1

Burn-out klachten
Van de werknemers heeft 15,9% burn-out klachten. Dit is een stijging ten
opzichte van afgelopen jaren. De prevalentie is onder vrouwen hoger dan
onder mannen (respectievelijk 17,1% en 14,9%). Jongeren in de leeftijdsgroep van 25–34 vormen de grootste risicogroep. Sectoren waarin
burn-outklachten het meest voorkomen, zijn het onderwijs (22,1%), de
zorg (17,9%) en de ICT (17%). Belangrijke oorzaken van burn-outklachten
zijn een lage ervaren autonomie, een hoge werkdruk, een gebrek aan
steun door collega’s of leidinggevenden en ongewenst gedrag op het
werk.
Ongewenst gedrag
Ongewenst gedrag als pesten, discriminatie en seksuele intimidatie kan
leiden tot stress, ziekte en uitval. Met name ongewenst gedrag door
collega’s heeft vaak grote impact op het slachtoffer. Van alle werknemers
had 16,3% hier in 2017 mee te maken. Het gaat dan onder andere om
pesten (8,2% van de werknemers) en seksuele intimidatie (2,1%). Pesten
komt in alle sectoren en bij alle opleidingsniveaus voor. Van seksuele
intimidatie zijn vrouwen vaker slachtoffer dan mannen.
Ongewenst gedrag door externen kwam in 2017 voor bij 23,7% van de
werknemers. Denk hierbij agressie of (seksuele) intimidatie door klanten,
cliënten of gasten. Dit komt het meest voor in de sectoren gezondheidszorg en horeca. Vrouwen hebben hier, mede doordat zij vaker in deze
sectoren werkzaam zijn, vaker mee te maken dan mannen.
In vergelijking tot de EU-15 scoren Nederlandse werknemers relatief
gunstig als het gaat om psychosociale arbeidsbelasting. Uitzondering
hierop is het risico van agressie en geweld door derden. De hoge score
hierop wordt grotendeels bepaald door het grote aandeel van dienstverlenende functies in Nederland.2
Activiteiten en opbrengsten
Er is geen algemeen werkend medicijn tegen werkstress. Het gaat om
maatwerk, passend bij de organisatie. Een belangrijke voorwaarde om te
kunnen komen tot effectieve afspraken is het creëren van een veilige
cultuur, waarbij er geen taboe rust op psychosociale arbeidsbelasting. Een
veilige omgeving vormt voor betrokkenen de basis voor het voeren van
een open gesprek over het welbevinden van de medewerker in relatie tot
het bedrijf, de manier waarop het werk georganiseerd is, de ambities en
de werk-privé balans. Hoe dit gesprek vormt krijgt, is afhankelijk van de
context en zal in praktijk van organisatie tot organisatie verschillen.
Om het goede gesprek op de werkvloer te bevorderen en het taboe te
doorbreken, is het Ministerie van SZW in 2014 een vierjarige bewustwordingscampagne gestart over werkstress. Doelstellingen hierbij waren:3
– Het vergroten van bewustwording, bij een groot publiek;
– Het bevorderen van een cultuuromslag waardoor het gesprek tussen
werkgever en werknemer en daaruit volgende maatregelen vergemakkelijkt worden;
– Het inzichtelijk maken van de opbrengsten van een goede aanpak;

2

Trends in arbeidsomstandigheden van Werknemers in Nederland en Europa, I. Houtman et al.,
Tijdschrift voor arbeidsvraagstukken 2017 (33).
3
Kamerbrief Hoofdlijnen aanpak psychosociale arbeidsbelasting, 20 december 2013 (Kamerstuk
25 883 nr. 227).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 883, nr. 329

2

–

Het toegankelijk maken van de beschikbare kennis en instrumenten
voor werkgever en werknemer.

Dit is onder meer uitgewerkt in de volgende activiteiten:
– Jaarlijks is een van de oorzaken van werkstress uitgelicht in een brede
publiekscampagne. Het betrof achtereenvolgens de thema’s werkdruk,
pesten, agressie door derden en ongewenste omgangsvormen. De
campagne rondom ongewenst gedrag, in 2016, is mede op verzoek
van de sociale partners herhaald en heeft tevens geleid tot een brede
inzet op de aanpak van pesten op het werk.
– Een jaarlijkse Week van de Werkstress, om het onderwerp te agenderen, het bewustzijn te vergroten en werkgevers en werknemers een
directe aanleiding te bieden het thema werkstress aan te pakken. Vanaf
2014 waren opeenvolgend 50, 100, 165 en 220 organisaties actief
tijdens de Week van de Werkstress. Daarnaast werden via radio,
televisie, krant en social media miljoenen Nederlanders bereikt. Ook
was er in alle jaren, met uitzondering van 2016, een congres rondom
het onderwerp met zo’n 250 werkgevers, hr-professionals en andere
belanghebbenden.
– In de diverse campagnes en themaweken is gebruik gemaakt van
bestaande wetenschappelijke kennis en goede praktijkervaringen.
Businesscases aan de hand van praktijkvoorbeelden zijn ontwikkeld
om inzichtelijk te maken dat investeren in de preventie van werkstress
een investering in de organisatie is. Tevens zijn door de jaren heen
diverse bijeenkomsten georganiseerd, onder meer in samenwerking
met AWVN, De Baak, SBI Formaat en CAOP, om de deling van kennis te
bevorderen.
– Op diverse thema’s zijn hulpmiddelen ontwikkeld om werkgevers en
werknemers handvatten te geven aan de slag te gaan met het thema.
Ook hierbij is gebruik gemaakt van kennis uit het veld door samen te
werken met TNO, verschillende wetenschappers en andere (ervarings)deskundigen. De handreikingen zijn verspreid via bijeenkomsten,
de website duurzameinzetbaarheid.nl, sociale partners en TNO.
Ik stel vast dat de campagnes goed zijn ontvangen4. Het onderwerp staat
inmiddels op de agenda en er wordt breed over gesproken. Bijvoorbeeld
in de media en via de facebookpagina «checkjewerkstress» waarmee eind
2017 wekelijks zo’n 150.000 mensen werden bereikt, bij een actieve
community van ruim 55.000 volgers. In november 2014 is een agenderende test gelanceerd. In drie jaar tijd is deze test 415.000 keer deels, en
85.000 volledig ingevuld. De website www.duurzameinzetbaarheid.nl,
waar nieuws, goede voorbeelden en handreikingen onder meer rondom
dit onderwerp te vinden zijn, trok in totaal zo’n 880.000 bezoekers.
Bovendien ben ik verheugd vast te stellen dat steeds meer werkgevers
actief beleid voeren om werkstress te voorkomen. In 2014 was dit 69%, in
2016 was dit 77%.5
Tegelijk ziet zo’n 46,1% van de werknemers graag (meer) maatregelen op
dit gebied.6
Aanpak pesten
Naast de campagnes rondom ongewenst gedrag is er vanaf medio 2016
intensieve aandacht voor de aanpak van pesten op het werk. Pesten is een
hardnekkig probleem dat grote impact heeft op de gepeste, de collega’s
en de organisatie. Het is bovendien ook een probleem dat met generieke
4

Blijkt ook uit de evaluaties van de diverse campagnes door de Dienst Publiek en Communicatie
TNO, op basis van Werkgevers Enquête Arbeid (WEA), TNO/CBS, 2014 en 2016.
6
NEA 2017, TNO/CBS.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 883, nr. 329

3

maatregelen lastig aan banden te leggen is. De aanpak moet plaatsvinden
op de werkvloer. Wel kan ik bijdragen aan het verbeteren van de randvoorwaarden.7
In overleg met de sociale partners is naar voren gekomen dat er behoefte
was aan hulpmiddelen die ondersteunen bij het snel oppikken van
signalen en het tijdig op een goede manier ingrijpen.
Op 25 september 2016 is uw Kamer geïnformeerd over het pakket aan
maatregelen om pesten op het werk aan te pakken.8 Met het programma
«aanpak pesten», dat liep tot 1 januari 2018, is beoogd werkgevers en
medewerkers te stimuleren en te faciliteren preventieve maatregelen te
nemen tegen ongewenst gedrag, te bevorderen dat werknemers bij
iemand terecht kunnen wanneer zij zich onveilig voelen en te inspecteren
op ongewenste omgangsvormen door de Inspectie SZW.
Activiteiten
Als het gaat om het creëren van een veilige werksfeer is er voor veel
partijen een belangrijke rol weggelegd. De werknemers zelf, de leidinggevenden, de OR, de vertrouwenspersonen en diverse Arbo professionals
dragen hier allen aan bij.
Leidinggevenden spelen een cruciale rol bij (on)gewenst gedrag door de
voorbeeldfunctie die zij vervullen. Treden zij niet op tegen ongewenst
gedrag, dan ontstaat een cultuur waarin dat gedrag steeds ernstiger
vormen aanneemt. Er is een brochure ontwikkeld met daarin handvatten
voor leidinggevenden om een goede werksfeer te behouden en
ongewenst gedrag aan te pakken.9 De brochure is tijdens de week van de
werkstress 2017 gepresenteerd op een congres voor leidinggevenden
over dit onderwerp en veelvuldig geraadpleegd via het Arboportaal. Om
te laten zien dat de betrokkenheid van de hoogste leiding van groot
belang is, organiseerde de Minister van SZW in september 2017 een
rondetafelgesprek met CEO’s van grote Nederlandse bedrijven.
Ook spelen ondernemingsraden en preventiemedewerkers een belangrijke rol bij de aanpak en agendering van ongewenste gedragsvormen.
Voor hen is een handreiking ontwikkeld waarin concreet is aangegeven op
welke wijze zij kunnen bijdragen aan een veilige werkomgeving.10 In
enkele themabijeenkomsten en een webinar voor deze doelgroepen, is
aandacht gevraagd voor het onderwerp.
Op een werkconferentie «Laagdrempelige zorg bij pesten» hebben A&O
deskundigen, vertrouwenspersonen, bedrijfsmaatschappelijk werkers,
mediators, bedrijfsartsen, arbodiensten, werkgevers, werknemers en
experts met elkaar besproken op welke wijze de zorg voor werknemers
kan worden verbeterd. De werkconferentie heeft een rijke oogst aan
kennis en inzichten opgeleverd vanuit de vele invalshoeken waarmee deze
organisaties de zorg kunnen verbeteren.
Tot slot zijn alle ontwikkelde tools en kennis via digitale kanalen als
duurzameinzetbaarheid.nl, arboportaal.nl en social media beschikbaar
gesteld.

7

Ook in de brief over de positie van vertrouwenspersonen, die ik uw Kamer reeds heb
toegezegd, zal ik hier dieper op ingaan.
8
Kamerbrief Integrale aanpak Pesten, 27 september 2016 (Kamerstuk 25 883, nr. 279).
9
www.arboportaal.nl/documenten/publicatie/2017/09/08/een-goede-werksfeer-laten-we-dat-zohouden
10
www.arboportaal.nl/documenten/richtlijn/2017/03/24/roadmap-aanpak-pesten-voorondernemingsraden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 883, nr. 329

4

Inspectie SZW
De Inspectie SZW houdt toezicht op de kwaliteit van het door werkgevers
gevoerde beleid om psychosociale arbeidsbelasting tegen te gaan. Dit
toezicht doet de Inspectie SZW risico-gestuurd en effectgericht programmatisch.
Meldingen van psychosociale arbeidsbelasting worden betrokken bij de
risicoanalyse van de Inspectie SZW. Bij een melding van een vakbond of
ondernemingsraad volgt altijd een onderzoek. Dit geldt dus ook voor
meldingen rondom ongewenst gedrag.
Bij geconstateerde overtreding, treedt de Inspectie SZW handhavend op
met de bedoeling om bij de betreffende bedrijven een gedragsverandering te realiseren die maakt dat deze bedrijven in het vervolg de
relevante arbeidswetgeving naleven. Daarbij maakt de Inspectie SZW
gebruik van een brede interventiemix, met instrumenten zoals
voorlichting, branchebeïnvloeding, opdrachtgeversaanpak, en inspecties.
Zo nodig kan de Inspectie SZW bij overtredingen boetes opleggen op
basis van de beleidsregel boeteoplegging.
In 2016 en 2017 inspecteerde de Inspectie SZW twintig onderwijsorganisaties, twintig incassobureaus, éénentwintig beveiligingsorganisaties, en
negen gerechten. Deze inspecties sloten aan op de campagnes over
werkstress van het Ministerie SZW. In elk van de vier risicosectoren
hadden circa 80% van de geïnspecteerde organisaties één of meer
overtredingen. De Inspectie SZW is dan ook van oordeel dat er meer
aandacht nodig is voor (preventieve) maatregelen. Met name de
uitwerking van de PSA factoren in de RI&E en de voorlichting.
De inspecties leverden informatie voor gesprekken met relevante
stakeholders die een rol kunnen spelen bij het vergroten van de naleving
van de arbeidsomstandighedenwet, zoals arboprofessionals en brancheorganisaties. Vervolgens organiseerden sectororganisaties in onderwijs
en beveiliging bijeenkomsten om de resultaten en aanbevelingen van de
inspecties te delen en zijn arbocatalogi en RI&E’s geactualiseerd.
In 2018 wordt gecontroleerd of de organisaties de overtredingen hebben
opgeheven. Daarnaast gaat de Inspectie SZW in 2018 circa 50 initiële
inspecties uitvoeren in verschillende sectoren binnen het onderwijs. Ook
kan er nog een aantal inspecties op basis van signalen worden
uitgevoerd.
In 2017 startte de Inspectie een innovatief project voor responsief toezicht.
De Inspectie onderzoekt een praktijkcasus bij een bedrijf over de aanpak
van PSA, verzuimbegeleiding en re-integratie bij psychische klachten.
Over de bevindingen is de Inspectie in gesprek met de betreffende
werkgever en vertegenwoordigers van beroepsgroepen, werkgevers- en
werknemersorganisaties en kennispartners. Door middel van deze vorm
van toezicht beoogt de inspectie de samenwerking tussen stakeholders te
bevorderen en haar toezicht op de arbozorg rond PSA nadrukkelijker te
koppelen aan de problematiek rond verzuimbegeleiding en re-integratie
bij psychische klachten. Het toezicht vindt plaats in de vorm van een
kennisproject zonder handhaving. Het project wordt in 2018 afgerond.
De Inspectie SZW start in 2018 een toezichtsonderzoek naar de mate
waarin een adequaat beleid van bedrijven om PSA te voorkomen of te
beperken de re-integratie bevordert van mensen met psychische klachten
die gebruik maken van de WIA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 883, nr. 329

5

Tenslotte wordt het onderwerp PSA meegenomen in de besluitvorming
rondom het Inspectie Control Frame.
Cultuur- en gedragsinterventie Inspectie SZW
In de Kamerbrief Integrale aanpak pesten11 is toegezegd dat zal worden
bezien of bedrijven door de Inspectie SZW er in de toekomst toe kunnen
worden aangezet om belangrijke achterliggende oorzaken van pesten op
het werk, een slecht werkklimaat en een negatieve cultuur, aan te pakken
middels een bewezen effectieve interventie.
Daarbij is aangegeven dat samen met de Inspectie ISZW verkend zou
worden of het juridisch en praktisch mogelijk is in een pilot deze nieuwe
interventie bij bedrijven toe te passen. De verkenning is inmiddels
afgerond.12 Hieruit blijkt dat de Inspectie SZW bedrijven kan aanzetten om
het werkklimaat en de cultuur te verbeteren op voorwaarde dat de
beoogde interventie aansluit bij de stand van de wetenschap en professionele dienstverlening.
Op dit moment bestaat nog geen interventie die al voldoet aan deze
voorwaarde. Er zijn wel drie wetenschappelijk onderbouwde interventies
beschikbaar voor het verbeteren van omgangsvormen en/of tegengaan
van pesten, maar die zijn nog niet in de praktijk toepasbaar voor bedrijven
in Nederland. Van deze interventies is vastgesteld wat de gemeenschappelijke werkzame bestanddelen zijn. Deze werkzame bestanddelen worden
gebruikt voor de ontwikkeling van de beoogde interventie bij een aantal
bedrijven in een pilot.
Door deze beoogde gedrags- en cultuurinterventie in een pilot uit te
voeren en verder te ontwikkelen, wordt duidelijk of de interventie effectief
is en vervolgens kan worden toegevoegd aan de interventiemix van ISZW
en bij toezicht en handhaving kan worden ingezet.
Momenteel werk ik aan de voorbereiding van deze pilot. De pilot zal
starten in de tweede helft van 2018 en doorlopen tot en met de zomer van
2019.
Nog dit jaar zal ik uw Kamer conform mijn toezegging tijdens het AO
Arbeidsomstandigheden en Handhaving op 29 november 2017, nader
informeren over de stand van zaken.
Komende activiteiten
Zoals eerder vermeld is in de afgelopen jaren met name inzet geweest op
agendering en bewustwording. Dit zal nu ook moeten leiden tot concrete
maatregelen. Dit is dan ook mijn inzet in de komende periode. Het gesprek
binnen organisaties moet leiden tot maatregelen die voor individuen het
verschil kunnen maken en zowel werkgever als werknemer verder kan
helpen. Dit wil ik ondersteunen, onder meer via onderstaande activiteiten.
Actieteam Goed en Gezond Werken
Het eerder aangekondigde Actieteam wordt ingezet als extra impuls in de
aanpak van werkstress door werkdruk en ongewenst gedrag.13 Het
Actieteam Goed en Gezond Werken is bij een twintigtal organisaties aan
de slag. Dit zijn organisaties van verschillende grootte en uit verschillende
sectoren, zoals onderwijs, industrie, zorg en overheid. Aanmelding
geschiedde op basis van vrijwilligheid. Het Actieteam begeleidt de
organisaties bij het bepalen van interventies om gedrag en cultuur te
veranderen en ongewenste omgangsvormen te voorkomen.
11

Kamerbrief Integrale aanpak Pesten, 25 september 2016 (Kamerstuk 25 883, nr. 279)
https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-sociale-zaken-en-werkgelegenheid/
documenten/publicaties/2018/04/12/rapport-cultuur--en-gedragsinterventie-iszw
13
Kamerbrief Integrale aanpak Pesten, 25 september 2016 (Kamerstuk 25 883, nr. 279)
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 883, nr. 329

6

De voortgang wordt gemonitord en de praktijkvoorbeelden worden actief
verspreid. Dit om ook andere organisaties mee te nemen in een aanpak,
hen te inspireren en te laten profiteren van de opgedane kennis. Het gaat
om een experimentele aanpak, waarbij het effect bij de deelnemende
organisaties, maar ook bij organisaties die door communicatie in contact
zijn gekomen met de verzamelde kennis en instrumenten, geëvalueerd zal
worden en resultaten breed gedeeld zullen worden. De resultaten zijn naar
verwachting eind 2018 gereed.
Onderzoek achterliggende oorzaken werkstress
Het blijkt dat burn-out klachten vaker voorkomen bij vrouwen en bij
jongeren, ook is er een aantal sectoren dat bovengemiddeld scoort. Dit is
een zorgelijke ontwikkeling. Na overleg met de sociale partners start ik
daarom een onderzoek dat meer inzicht moet geven in de achterliggende
mechanismen achter de cijfers over deze klachten onder specifieke
groepen. Ik zal uw Kamer over de resultaten van dit onderzoek te zijner
tijd informeren.
Netwerk en Week van de Werkstress
De afgelopen jaren is rondom de aanpak van Werkstress een breed
netwerk van campagnepartners ontstaan. Ik heb TNO en OVAL bereid
gevonden dit netwerk in stand te houden. Ook organiseren zij dit jaar de
Week van de Werkstress. Ik ondersteun hen hierbij van harte, in beperkte
mate financieel, maar met name door ervaringen en middelen van
eerdere edities te delen. Het is goed om te zien dat dit initiatief nu voor
een groot deel door de markt wordt overgenomen. De Week van de
Werkstress vindt dit jaar plaats van 12 t/m 15 november.
Ongewenst gedrag
Ik breng de in de afgelopen jaren ontwikkelde instrumenten op het gebied
van psychosociale arbeidsbelasting ook het komend jaar actief onder de
aandacht. In de Week van de Werkstress 2018 wil ik het onderwerp
ongewenst gedrag samen met de organiserende partners extra
benadrukken.
Ook zal ik dit jaar bijeenkomsten organiseren die gericht zijn op het
stimuleren van een veilige werkcultuur, waaronder het tegengaan van
ongewenst gedrag.
Rol vertrouwenspersoon
Het is belangrijk dat een slachtoffer van ongewenst gedrag dit kan
bespreken zodat er maatregelen genomen kunnen worden. Als dat niet
met de leidinggevende kan, dan is het belangrijk dat een slachtoffer
terecht kan bij een vertrouwenspersoon. Deze kan helpen door te luisteren
en mee te denken over oplossingen. Bovendien kan een vertrouwenspersoon ook een rol spelen om ongewenst gedrag vroegtijdig te signaleren en escalatie te voorkomen.
Ik heb een onderzoek laten uitvoeren naar de rol en positie van vertrouwenspersonen in arbeidsorganisaties. Het onderzoek en mijn reactie
hierop zal ik voor de zomer aan uw Kamer toesturen. Hierin zal ik ingaan
op de mogelijkheden ter verbetering van de rol en positie van
vertrouwenspersonen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 883, nr. 329

7

Onderzoek Uitzendkrachten en pestgedrag op de werkvloer
Eén op de tien uitzendkrachten geeft aan in de voorgaande 12 maanden te
maken te hebben gehad met pesten door collega’s en leidinggevenden.14
Zij zijn daarmee vaker het slachtoffer van pesten op het werk dan
werknemers met een vast dienstverband (8%). Om inzicht te krijgen in de
oorzaken en de wijze waarop uitzendkrachten beter beschermd kunnen
worden tegen pesten op het werk, heeft SZW een kwalitatief onderzoek
laten uitvoeren.15 Uit het onderzoek blijkt dat HR-functionarissen en
leidinggevenden vaak van mening zijn dat het probleem van pestgedrag
nauwelijks speelt in hun organisatie, terwijl uitzendkrachten aangeven dat
zij hier wel ervaring mee hebben.
De rol van uitzendbureaus en inlenende bedrijven ten aanzien van
aandacht voor pestgedrag is voor zowel het uitzendbureau, de inlener als
de uitzendkrachten zelf vaak niet helder. Het onderzoek geeft inzicht in
diverse maatregelen die inlenende bedrijven en uitzendbureaus kunnen
nemen om bewustwording te vergroten en maatregelen om pesten te
voorkomen en te adresseren. De uitkomsten van het onderzoek zal ik
onder de aandacht van sociale partners en de uitzendbranche brengen.
Daarnaast zal ik de uitkomsten meenemen in de PSA-activiteiten die ik in
2018 uitvoer.
Tot slot
In te veel organisaties is werkstress en ongewenst gedrag een probleem.
De afgelopen jaren heeft de overheid bijgedragen aan agendering en
bewustwording rondom dit onderwerp. De komende jaren is het zaak deze
inzet stevig te continueren en stappen te zetten in het doorvoeren van
concrete maatregelen op de werkvloer. Hierover blijf ik ook graag in
gesprek met sociale partners. Ik vind het belangrijk om het gesprek over
dit onderwerp te blijven voeden en praktisch bij te dragen aan de
ontwikkeling van aanpakken die in de praktijk ertoe kunnen leiden dat
iedereen goed en gezond kan blijven werken.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

14
15

Agressie op het werk, TNO, 2016
https://www.kennisplatformwerkeninkomen.nl/documenten/publicaties/2018/06/01/
Uitzendkrachten-en-pestgedrag-op-de-werkvloer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 883, nr. 329

8