Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 277

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU EN
VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 mei 2011
Hierbij informeren wij u over de resultaten van de doorlichting van het
rijbewijshuis, zoals toegezegd tijdens het VAO Verkeersveiligheid van
9 december 2010 (Handelingen II 2010/11, nr. 33, blz. 86–91). Hierbij gaan
we ook in op het puntenstelsel zoals bij het mondelinge vragenuurtje van
29 maart jl. (Handelingen II 2010/11, nr. 66, item 7, blz. 12–14) verzocht
door het lid Van Gent mede namens de leden De Rouwe, Dijksma en
Verhoeven. Tenslotte gaan we in op de diverse moties en toezeggingen
die een relatie hebben met de doorlichting van het rijbewijshuis, zoals de
uitbreiding van de recidiveregeling en het aantal strafpunten van de
beginnersregeling.
Doorlichting
Als een bestuurder verkeersonveilig gedrag vertoont of zich niet aan de
verkeersregels houdt, kan hij te maken krijgen met maatregelen en
sancties die gericht zijn op zijn rijbewijs. Deze maatregelen en sancties
bevinden zich voor een deel in het bestuursrecht en voor een deel in het
strafrecht. De afgelopen tien jaar is dit systeem steeds verder uitgebouwd
om meer specifieke doelgroepen aan te kunnen pakken: alcoholisten,
recidivisten, beginnende bestuurders en grove verkeersovertreders. Dit
heeft geleid tot een systeem waarin weliswaar elke afzonderlijke
maatregel goed te verdedigen valt, maar waarbij de effectiviteit en de
uitvoering soms onder druk staan en het voor de burger niet altijd helder
is wat er na een overtreding gebeurt. Daarnaast kan er in sommige
gevallen een samenloop van maatregelen ontstaan die bij het ontwerpen
van die maatregelen niet altijd voorzien was. Door de inwerkingtreding
van het alcoholslotprogramma (ASP) zal deze samenloop nog verder
toenemen. De kans is bijvoorbeeld groot dat een bestuurder van de
rechter een rijontzegging opgelegd krijgt terwijl hij tegelijkertijd van het
CBR moet deelnemen aan het ASP waarvoor juist een geldig rijbewijs
benodigd is. Als gevolg daarvan kan betrokkene pas vanaf een later
moment deelnemen aan het ASP.

kst-29398-277
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 398, nr. 277

1

We hebben dit soort knelpunten met de ketenpartners in beeld gebracht
en gekeken naar mogelijke oplossingen. Daarbij hebben we ook onderzocht of een geheel nieuw stelsel voor het rijbewijshuis wenselijk zou zijn.
Zo is er bijvoorbeeld nagedacht over varianten waarbij maatregelen en
sancties alleen via het strafrecht of alleen via het bestuursrecht worden
opgelegd, zodat er niet langer in twee stelsels zou worden besloten over
de maatregelen die volgen naar aanleiding van een verkeersgedraging of
-overtreding. Een dergelijke ingrijpende stelselwijziging lost de gesignaleerde problemen echter niet volledig op. Tegelijkertijd hebben we
geconcludeerd dat we zowel het strafrecht als bestuursrecht nodig
hebben om op te kunnen treden tegen bestuurders die zich schuldig
hebben gemaakt aan verkeersdelicten of ten aanzien van wie het
vermoeden bestaat dat ze niet langer geschikt of rijvaardig zijn. De
doorlichting van het rijbewijshuis leidt daarmee niet tot een volledige
herziening van het rijbewijshuis, maar wel tot een uitbreiding van het
aantal maatregelen en tot belangrijke verbeteringen binnen het huidige
systeem. Waar nu sprake is van een onwenselijke en onwerkbare
samenloop gaan we dat oplossen. Maatregelen die leiden tot problemen
in de uitvoering gaan we optimaliseren, terwijl we bij de introductie van
nieuwe maatregelen nog meer belang zullen hechten aan die uitvoerbaarheid. Op al deze punten komen wij in het vervolg van deze brief terug.
Puntenstelsel
Uw Kamer heeft naar aanleiding van een rapport van het OM recentelijk
aandacht gevraagd voor de introductie van een generiek puntensysteem
voor alle bestuurders. De voordelen voor de verkeersveiligheid van een
generiek puntenrijbewijs voor alle bestuurders en voor alle delicten zijn
echter niet evident. Uit onderzoek van de SWOV (SWOV-factsheet
puntenstelsels), de Adviesdienst Verkeer en Vervoer (brief van 17 september 2004, Kamerstukken II 2003/04, 29 398, nr. 15) en ervaringen in
Frankrijk, Italië en Spanje blijkt dat het aantal ernstige ongevallen na het
eerste jaar na invoering weer toeneemt en dat het geen effect heeft op de
lange termijn. Een generiek puntenstelsel leidt daarnaast tot enorme
vergroting van bestuurslasten en extra bureaucratie: op alle overtredingen
volgt immers (afhankelijk van de ernst van het feit) een verschillend aantal
punten, terwijl tegelijkertijd ook weer punten kunnen worden afgetrokken
als bijvoorbeeld gedragscursussen worden gevolgd. Dit alles moet dan
één instantie zorgvuldig bijhouden, hetgeen bijvoorbeeld in Duitsland
gepaard gaat met een groot capaciteitsbeslag.
Wij kiezen daarom niet voor een generiek puntenstelsel, maar voor het
uitgangspunt dat een puntenstelsel kan worden ingezet voor de aanpak
van bepaalde doelgroepen. Zo kennen we momenteel al het puntenrijbewijs voor beginnende bestuurders en treedt met ingang van 1 juni 2011
de recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten in werking. Een
bestuurder krijgt daarbij een eerste punt voor elk alcoholgerelateerd
verkeersdelict. Voor het tweede punt is een promillage van ten minste 1,3
vereist, waarna na veroordeling het rijbewijs ongeldig wordt. De
bestuurder moet dan weer opnieuw rijexamen doen en zijn geschiktheid
aantonen om weer in het bezit van een rijbewijs te komen. Deze
regelingen leiden niet tot omvangrijke bestuurslasten en laten de
voordelen in stand die de eenvoudige administratieve afdoening van
lichte verkeersfeiten via de Wahv biedt.
Verbetering en uitbreiding van het huidige systeem
In de afgelopen tijd zijn er verschillende toezeggingen gedaan en moties
aangenomen die te maken hebben met het rijbewijsstelsel. De
doorlichting van het rijbewijshuis is uitgevoerd met inachtneming van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 398, nr. 277

2

deze signalen uit uw Kamer. Uit de doorlichting is duidelijk geworden dat
nieuwe maatregelen het systeem niet verder moeten compliceren als het
gaat om de uitvoering en de samenloop met andere maatregelen. Op
basis daarvan zijn wij voornemens de volgende maatregelen te
introduceren:
Uitbreiding recidiveregeling met drugs
In reactie op de motie De Rouwe, Cramer en Roefs (kamerstukken II
2007/08, 30 324, nr. 18) hebben wij u op 1 september 2009 (Kamerstukken
II 2008/09, 29 398, nr. 172) geschreven dat wij zullen bezien hoe drugs kan
worden ondergebracht onder de werking van de recidiveregeling. Op
basis van de doorlichting van het rijbewijshuis concluderen wij dat het
inderdaad gewenst en mogelijk is om de recidiveregeling ernstige
verkeersdelicten uit te breiden met drugsdelicten. Dit betekent dat de
ongeldigheid van het rijbewijs in de toekomst ook automatisch volgt
wanneer iemand voor de tweede keer wordt betrapt op het rijden onder
invloed van drugs. Een belangrijke randvoorwaarde hiervoor is de
introductie van een speekseltester waarmee drugsgebruik gedetecteerd
kan worden. Een wetsvoorstel dat daartoe strekt zenden wij uw Kamer
later dit jaar toe. De uitbreiding van de recidiveregeling ernstige verkeersdelicten vergt ook een wetswijziging. De planning is om voor het einde
van het jaar dit wetsvoorstel aan te bieden aan de ministerraad.
Beginnersregeling van drie naar twee punten en verbetering registratie
punten
De motie De Rouwe en Monasch (Kamerstukken 29 398 2010/11, nr. 256)
over de verlaging van de norm voor het schorsen van het rijbewijs van
beginnende bestuurders is eenvoudig en snel te realiseren. Wij zullen de
betreffende ministeriële regeling aanpassen zodat het OM in plaats van na
drie punten, al na twee punten een mededeling moet uitbrengen aan het
CBR. Op basis hiervan schorst het CBR de geldigheid van het rijbewijs in
afwachting van een onderzoek naar de rijvaardigheid. Op deze wijze
kunnen wij jonge bestuurders eerder bijsturen en leren dat bepaald
verkeersonveilig gedrag echt onwenselijk is. Daarnaast brengen we op
deze manier het puntenstelsel voor de beginners meer in lijn met de
recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten waarbij ook de grens van
twee punten geldt. Het OM onderzoekt momenteel op welke termijn de
grens van drie naar twee punten kan worden verlaagd.
In 2009 bleek uit een onderzoek van het OM dat de puntenregistratie van
beginnende bestuurders niet goed verliep. In de praktijk vergat de politie
vaak op de bon aan te geven dat het ging om een beginnende bestuurder
en binnen politie en OM was er onvoldoende controle op het verdere
verloop van de zaak. Uw Kamer heeft in 2009 met de toenmalige minister
van Justitie gesproken over de noodzaak om het registratieproces binnen
OM en politie te verbeteren.
Conform de toezegging uit 2009 van de toenmalige minister van Justitie,
heeft het OM in oktober 2010 een belangrijke ICT-aanpassing opgeleverd.
Deze moet ertoe leiden dat alle zaken die op juiste manier bij het OM
worden aangeleverd, ook leiden tot de registratie van een punt. Daarnaast
heeft er een inhaalslag plaatsgevonden van eventueel gemiste punten en
is er in het vervolg bij binnenkomst en het verlaten van een bestuurder in
het register gecontroleerd of er niet al eerder een punt geregistreerd had
moeten worden.
Uit de cijfers over de eerste helft van 2010 ontstaat echter het beeld dat er
nog steeds veel punten worden gemist. De oorzaak daarvan lijkt vooral te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 398, nr. 277

3

liggen in de registratiegraad van de politie. Om ervoor te zorgen dat de
zaken inderdaad op de juiste manier door de politie worden aangeleverd,
heeft de politie twee ICT-aanpassingen ontwikkeld. Het betreft hier
aanpassingen van de Basisvoorziening Handhaving (BVH) en de Transactiemodule (TM), die ervoor zorgen dat bij het administratief verwerken
van een zaak, automatisch een melding volgt dat het om een beginnend
bestuurder gaat. De eerste aanpassing wordt in augustus van dit jaar
uitgerold en de tweede aanpassing volgt daarna in 2012. De korpsen zijn
er daarnaast nogmaals op gewezen dat zij de werkinstructie dienen te
volgen zoals die door het OM is opgesteld. Dat betekent dat een agent al
op de bon moet aangeven dat het om een beginnend bestuurder gaat.
Overigens is het van belang om te melden dat het niet zo is dat
bestuurders door het niet-registreren van punten voor het beginnersrijbewijs hun straf ontlopen. In alle gevallen is er gewoon strafrechtelijk
opgetreden zodat er boetes zijn opgelegd en het OM en de rechter
bestuurders door middel van een rijontzegging tijdelijk uit het verkeer
hebben kunnen weren. Wij hebben er vertrouwen in dat met de
genoemde aanpassingen de registratie van punten binnen afzienbare
termijn in orde komt.
Uitbreiding recidiveregeling met snelheid
De motie De Rouwe c.s. (Kamerstukken II 20007/08, 30 324, nr. 19) verzoekt
de regering nader te onderzoeken welke meetbare verkeersovertredingen
nog meer zouden kunnen vallen onder de recidiveregeling voor ernstige
verkeersdelicten. Eerder hebben we aangegeven de voorkeur te geven
aan een selectief in te zetten puntenstelsel. Wij kiezen daarbij voor rijden
onder invloed van alcohol en drugs en voor de aanpak van de beginnende
bestuurder. Uitbreiding van de recidiveregeling met andere grove
verkeersovertredingen zou het huidige systeem verder compliceren
omdat het tot samenloop leidt met de beginnersregeling en de Educatieve
Maatregel Gedrag. Bestuurders kunnen dan op basis van zowel de
beginnersregeling als de recidiveregeling hun rijbewijs kwijtraken en
tegelijkertijd nog naar een cursus worden gestuurd. Om die reden nemen
we deze delicten niet op in de recidiveregeling. Wel zal het OM in het
geval van recidive, net zoals dat nu gebeurt, hogere straffen eisen.
Verbreding van het puntenrijbewijs en het komen tot een systematiek
voor beginnende en ervaren bestuurders
Eerder hebben wij aangegeven dat we in het kader van het rijbewijshuis
de mogelijkheid zullen onderzoeken om de kaders voor beginnende
bestuurders en ervaren bestuurders meer op elkaar af te stemmen. In dit
kader zijn wij voornemens om het aantal punten van de beginnersregeling
terug te brengen naar twee punten zoals dat met ingang van 1 juni 2011
met de inwerkingtredng van de recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten ook voor alcoholovertredingen gaat gelden.
Samenloop oplossen
Zoals aangegeven kent het rijbewijsstelsel een veelheid aan maatregelen
en sancties. In sommige gevallen worden die gelijktijdig en door twee
verschillende instanties opgelegd. Omdat de maatregelen verschillende
doeleinden dienen, zijn ze goed uitlegbaar. Straks bij invoering van het
alcoholslotprogramma (asp) wordt deze samenloop minder goed
werkbaar. Vanaf dat moment is het mogelijk dat een bestuurder in het
kader van het bestuursrecht met het alcoholslotprogramma een maatregel
opgelegd krijgt waarbij hij met een slot in zijn auto mag rijden, terwijl de
rechter hem tegelijkertijd in het kader van het strafrecht een rijontzegging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 398, nr. 277

4

oplegt. Dat betekent dat de betrokkene zou moeten wachten tot na afloop
van de opgelegde rijontzegging voordat hij zijn nieuwe rijbewijs met
codering asp kan aanvragen en kan starten met zijn asp. Het effect van
een educatieve maatregel is groter als deze zo snel mogelijk na het
constateren kan worden gevolgd. Deze niet werkbare samenloop gaan we
daarom aanpakken. Samen met de uitvoeringsorganisaties gaan we
regelen dat deze samenloop zoveel mogelijk voorkomen wordt. Wij
verwachten dit najaar een eerste beeld hierbij te hebben.
Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 398, nr. 277

5