Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2193

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 mei 2016
De uitvoering van de gemeentelijke taakstellingen voor de huisvesting van
vergunninghouders is door de verhoogde asielinstroom een grote
uitdaging voor gemeenten en woningcorporaties. Zoals op 13 mei jl. door
de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, mede namens mijn
ambtgenoot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan uw Kamer
is gemeld1, is er zowel wat betreft de opvang van asielzoekers als wat
betreft de huisvesting van vergunninghouders een urgente situatie
ontstaan die bovendien aan elkaar zijn gerelateerd. Met deze brief
informeer ik u in dat licht over de in het bestuursakkoord verhoogde
asielinstroom afgesproken huisvestingsmaatregelen die onder mijn
verantwoordelijkheid vallen en geef ik invulling aan mijn toezegging in het
vragenuur van 29 maart jl. om uw Kamer tussentijds te informeren over
bovengenoemde taakstelling (Handelingen II 2015/16, nr. 70, item 4).
Op dit moment wachten nog ruim 16.000 vergunninghouders in asielzoekerscentra op woonruimte. Dat betekent in de praktijk tientallen additionele AZC’s. De eerste halfjaarlijkse taakstelling voor 2016 bedraagt
20.000. Inclusief achterstanden uit de vorige periode gaat het om 23.400.
Per 1 mei is 47% van de taakstelling over de eerste helft van 2016
gerealiseerd; in de eerste vier maanden van 2016 zijn 11.079 vergunninghouders voorzien van huisvesting. Nog 12.315 vergunninghouders
moeten in mei en juni gehuisvest worden om aan de taakstelling (inclusief
achterstand) te voldoen. De taakstelling voor de tweede helft van 2016 is
vastgesteld op 23.000. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft daarom mede namens de Staatssecretaris van Veiligheid
en Justitie in een brief aan de Commissarissen van de Koning, in hun rol
als Rijksheren en voorzitters van de regionale regietafels, gewezen op de
noodzaak om op korte termijn (tijdelijke) huisvesting te realiseren om de
uitstroom uit de asielopvanglocaties te versnellen. Uw Kamer is hierover
geïnformeerd door de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie bij eerder
genoemde brief van 13 mei jl.
1

kst-19637-2193
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Kamerstuk 19 637, nr. 2184

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2193

1

Stand van zaken huisvestingsmaatregelen bestuursakkoord
In het bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom van 27 november 2015
zijn maatregelen overeengekomen om gemeenten bij hun opgelopen
huisvestingstaakstelling te ondersteunen en de noodzakelijke versnelde
doorstroom van vergunninghouders uit asielzoekerscentra te bewerkstelligen. Deze maatregelen moeten dus als aanvulling worden gezien op
reeds bestaande mogelijkheden om de taakstellingen op te vangen, zoals
het uitstellen van sloopplannen of het inzetten van tijdelijke woonunits.
Onder mijn verantwoordelijkheid vallen de tijdelijke subsidieregeling
stimulering huisvesting vergunninghouders, het creëren van verruimde
bevoegdheden voor corporaties om zich in te zetten voor de huisvesting
van statushouders en de inzet van rijksvastgoed. De landelijke regietafel
verhoogde asielinstroom, waar rijk, provincies en gemeenten zitting aan
hebben, monitort de voortgang van de maatregelen uit het bestuursakkoord. Aan de regietafel is op 6 april en 12 mei jl. de voortgang
besproken. Van de eerder genoemde maatregelen volgt hieronder de
stand van zaken.
Subsidieregeling
De subsidieregeling heeft tot doel om extra huisvestingsvoorzieningen te
stimuleren, bovenop de bestaande woningvoorraad. De subsidie van
€ 6.250,- per gehuisveste vergunninghouder wordt verstrekt voor
nieuwbouw van huisvestingsvoorzieningen of de transformatie van
panden die voorheen nog geen functie «wonen» hadden. De regeling
draagt eraan bij dat er zo weinig mogelijk verdringing plaatsvindt ten
opzichte van reguliere woningzoekenden en is zodanig vormgegeven dat
de kosten voor de samenleving worden beperkt. In de voorwaarden van
de subsidieregeling heeft dit zijn beslag gekregen door onder andere de
eis dat wooneenheden geschikt moeten zijn voor bewoning door vier
vergunninghouders in combinatie met een maximale huurprijs per
persoon waardoor er geen recht op huurtoeslag ontstaat.
Er is subsidie beschikbaar voor de huisvesting van 14.000 vergunninghouders.
In de eerste drie maanden sinds de inwerkingtreding van de subsidieregeling is aan 326 subsidieaanvragen een budgetreservering toegekend.
Het gaat om een totaal gereserveerd bedrag van € 10.687.500,- ongeveer
12% van het totale beschikbare bedrag van € 87,5 miljoen. Deze
aanvragen bieden plek aan 1.686 vergunninghouders. In april zijn nog
eens voor 827 plaatsen voor vergunninghouders aanvragen gedaan. Deze
moeten echter nog worden verwerkt en zijn dus nog niet inhoudelijk
beoordeeld. Met deze aanvragen gaat de benutting van de regeling
richting 18% na drie maanden.
Gemeenten, corporaties en private partijen kunnen vanaf 1 februari 2016
tot uiterlijk 31 december 2018 hun voorgenomen investeringen
aanmelden. Indien dit tot daadwerkelijke realisatie van huisvestingsvoorzieningen leidt moet rekening gehouden worden met de nodige
doorlooptijd. Naar verwachting worden de eerste projecten die met
behulp van de subsidieregeling zijn opgestart in de zomer van 2016
opgeleverd.
Aan de landelijke regietafel verhoogde asielinstroom is op aangeven van
en in overleg met gemeenten gewerkt aan een eerste evaluatie van de
regeling aan de hand van concrete casuïstiek. Er is contact gezocht met
enkele subsidieaanvragers aan wie inmiddels een reservering is
toegekend. Ook zijn de ervaringen van het Platform Opnieuw Thuis, het
Ondersteuningsteam Asielzoekers en Vergunninghouders van de VNG en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2193

2

die van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, de uitvoerder van
de subsidieregeling, benut.
Bij de subsidieregeling zijn de belangrijkste aangedragen bezwaren de
voorwaarden van het huisvesten van tenminste vier vergunninghouders
tegen een lage huurprijs. Dit drukt op de rentabiliteit van projecten.
Tegelijkertijd is er geen (financiële) ruimte voor het aanpassen van deze
voorwaarden. Het fundament van de subsidieregeling is namelijk gelegen
in deze voorwaarden waarmee een balans is gezocht tussen de
opbrengsten voor de exploitant, de belangen van de vergunninghouders
en de kosten voor de samenleving. De noodzaak tot het aanpassen van de
subsidievoorwaarden vindt overigens ook geen grond in de realisatiecijfers. Op het punt van de communicatie en het delen van ervaringen en
best practices wordt nog ruimte gezien om het gebruik van de regeling
verder aan te moedigen. Op dit vlak werkt het Ministerie van BZK samen
met RVO, VNG en het OndersteuningsTeam Asielzoekers en Vergunninghouders (OTAV) het Ministerie van Veiligheid en Justitie en Platform
Opnieuw Thuis samen.
Aanpassing wet- en regelgeving t.b.v. mogelijke inzet corporaties
Voor het inschakelen van woningcorporaties ten behoeve van de
huisvesting van vergunninghouders is wet- en regelgeving aangepast cq.
aanpassing voorzien. Het is via de experimenteerbepaling in het Besluit
toegelaten instellingen volkshuisvesting (BTIV) sinds 30 november al
mogelijk corporaties in te schakelen voor diensten van administratieve
aard ten behoeve van vergunninghouders die gehuisvest zijn in panden
van derden. Van deze mogelijkheid wordt nog weinig gebruik gemaakt in
afwachting van de voorziene wijziging van de Woningwet zelf. Met deze
wijziging wordt het voor corporaties mogelijk om verhuur-, verbouw- en
onderhoudswerkzaamheden uit te voeren in panden van derden ten
behoeve van de huisvesting van vergunninghouders. Uw Kamer heeft dit
wijzigingsvoorstel inmiddels aangenomen. Beoogde inwerkingtreding is
1 september 2016, afhankelijk van de behandeling in de Eerste Kamer. De
Autoriteit woningcorporaties heeft aangeven met het oog op deze
wijziging in de periode daaraan voorafgaand coulant op te treden in de
handhaving, mits zij van te voren is geïnformeerd.
Inzet rijksvastgoed
Een van de maatregelen uit het bestuurakkoord is de verhuur van
rijkspanden aan gemeenten ten behoeve van de huisvesting van
vergunninghouders, passend binnen de Leegstandwet en tegen kostendekkende huurprijzen.
Sinds november 2015 zijn in totaal 102 panden voor verhuur aangeboden
aan gemeenten. Hiervan zijn 79 panden afgevallen als opvanglocatie of
als locatie voor de huisvesting van vergunninghouders. Redenen hiervoor
zijn onder meer dat het pand ongeschikt bevonden is door de gemeente,
bijvoorbeeld qua ligging, omdat eventuele benodigde aanpassingen te
kostbaar zijn of omdat beperkingen vanwege de monumentale status het
gebruik voor huisvesting niet mogelijk maakt. Sommige panden zijn na
afwijzing door gemeenten inmiddels verkocht. Daarnaast komt het voor
dat gemeenten een toelichting vragen op bepaalde contractonderdelen,
zoals bij de berekening van de kostendekkende huurprijs, milieuverontreiniging en onderhoudskosten. Het is aan gemeenten of zij de huisvesting
van statushouders in Rijksvastgoed uiteindelijk betaalbaar achten. Over 23
panden wordt nog overleg gevoerd met gemeenten. Op dit moment is het
Rijksvastgoedbedrijf met vier gemeenten in vergaande onderhandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2193

3

Daarnaast heeft het Rijksvastgoedbedrijf intensief overleg met het COA.
Deze samenwerking heeft geresulteerd in de in gebruik name van twaalf
gevangenissen, zeven kantoorpanden en twee kazernes van het Rijksvastgoedbedrijf door het COA voor opvang van asielzoekers.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2193

4