Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2797
Vragen van het lid Van der Vlies (SGP) aan de ministers van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en voor Jeugd en Gezin over opvang in
(pleeg)gezinnen van jonge alleenstaande moeders en hun kind (ingezonden
23 april 2010).
Antwoord van minister Rouvoet (Jeugd en Gezin), mede namens de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 5 juli 2010).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het onderzoek van de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind (VBOK) over opvang van jonge alleenstaande
moeders en hun kinderen?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Bent u van mening dat gastgezinnen een goede oplossing kunnen bieden
voor jonge moeders die met hun kind opvang nodig hebben?
Antwoord 2
Het rapport Gezinsopvang voor jonge moeders en hun kind noemt als
meerwaarde van een gastgezin dat de nadruk ligt op huisvesting en het
aanleren van praktische vaardigheden. Voor jonge moeders die met name
hieraan behoefte hebben, lijkt een gastgezin een goede oplossing.
Vraag 3
Op welke wijze is financiering van opvang in gastgezinnen op dit moment
geregeld? Worden op deze manier de kosten volledig gedekt?
Antwoord 3
Gastgezinnen zijn een vorm van informele zorg. Uit het rapport Gezinsopvang
voor jonge moeders en hun kind blijkt dat de opvang gebeurt op basis van
kost en inwoning.

1

ah-tk-20092010-2797
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Reformatorisch Dagblad, 22 april 2010: «Opvang in gezin goed voor jonge moeder».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

Vraag 4
Hoe gaan Bureaus Jeugdzorg op dit moment om met hulpvragen van jonge
moeders? Welke stappen moeten worden ondernomen voordat opvang in
een pleeg- of gastgezin mogelijk is? Verwijzen zij in dergelijke situaties ook
door naar zulke gezinnen?
Antwoord 4
Jonge (aanstaande) moeders kunnen via verschillende wegen bij bureau
jeugdzorg terecht komen met een hulpvraag. Dit kan zowel in het vrijwillige
als in het gedwongen kader. Bureau jeugdzorg kijkt in alle gevallen wat nodig
is in de specifieke situatie en geeft eventueel een indicatie af. Deze indicatie
kan zowel ambulante hulp als verblijf in een pleeggezin of in residentiële
setting inhouden, afhankelijk van de problematiek en hulpvraag van de
moeder. Het uitgangspunt hierbij is dat in eerste instantie altijd wordt
bekeken of verblijf in het eigen gezin van de jonge (aanstaande) moeder een
mogelijkheid is. Indien dit niet het geval is wordt gekeken welke andere vorm
van zorg passend is.
In de praktijk komt het voor dat moeder en kind in een pleeggezin worden
geplaatst met een indicatie voor pleegzorg. De MOgroep Jeugdzorg heeft mij
geïnformeerd dat dit niet vaak voorkomt, omdat pleegzorg in veel gevallen
niet de meest passende vorm van zorg is gelet op de specifieke problematiek
van deze jonge moeders. Die specifieke problematiek bestaat eruit dat de
moeder naast haar eigen problematiek nog een kind heeft dat zij moeten
leren grootbrengen. Het pleeggezin is dan verantwoordelijk voor de moeder,
maar onduidelijk is wie verantwoordelijkheid draagt voor het kind.
Gastgezinnen vallen als vorm van opvang niet onder de geïndiceerde
jeugdzorg. Bureau jeugdzorg is niet betrokken bij plaatsing in gastgezinnen.
Vraag 5 en 6
Bent u met de VBOK van mening dat duidelijke indicatiestellingen voor
moeder en kind gezamenlijk en een eenduidige financiering nodig zijn om
deze vorm van opvang goed te regelen?
Bent u bereid te komen met één indicatie voor moeders mét hun kind, zodat
zij op een zo eenvoudig mogelijke wijze gebruik kunnen maken van pleegzorg
of opvang in een gastgezin?
Antwoord 5 en 6
Indicatiebesluiten zijn bedoeld als besluit over de benodigde zorg van een
individueel kind. Bij jonge moeders kan het voorkomen dat de moeder en de
baby beide een verschillende vorm van zorg nodig hebben. Het combineren
van de zorg in één indicatiebesluit ligt dan ook niet voor de hand.
Het feit dat er zowel voor moeder als kind een indicatie voor pleegzorg moet
worden afgegeven, hoeft geen beletsel te zijn voor de opvang in een
pleeggezin. Het is wel mogelijk dat de indicatie voor het kind tegelijkertijd
met die voor de moeder wordt afgegeven of, wanneer de baby nog niet is
geboren, de indicatie voor het kind door bureau jeugdzorg wordt afgegeven
zodra de baby is geboren. Het is aan de provincies en grootstedelijke regio’s
om met de pleegzorgaanbieders afspraken te maken over hoe de financiering
van hulp aan jonge moeders met hun kind in de praktijk vorm krijgt.
Vraag 7
Wat is de stand van zaken bij de ontwikkeling van de abortusrichtlijn?
Wanneer komt die richtlijn er? Wordt er in die richtlijn ook aandacht besteed
aan alternatieven als plaatsing in gast- en pleeggezinnen?
Antwoord 7
De abortusrichtlijn is in 2012 klaar. In de richtlijn wordt aandacht besteed aan
alternatieven voor abortus. Op dit moment werken vier verschillende
werkgroepen aan vier verschillende onderdelen van de richtlijn: psychosociale counseling, indicatoren, visitatie en scholing. De richtlijn voor psychosociale counseling is het meest ver gevorderd en bij de ontwikkeling van deze
richtlijn wordt gekeken naar hoe er met alternatieven wordt omgegaan en of
dit verbetering behoeft. Alternatieven voor abortus worden ook nu al in de
counseling meegenomen en dat zal zo blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2

Vraag 8
Wat gebeurt er naar aanleiding van de toezegging van de staatssecretaris
naar aanleiding van de motie-Van der Vlies2 aan het bieden van één loket
waar jonge (aanstaande) moeders met al hun praktische vragen terecht
kunnen? Wanneer krijgt de Kamer het toegezegde rapport3 over het stelselonderzoek naar de opvang van onder meer tienermoeders en het kabinetsstandpunt hierover?
Antwoord 8
Bij de begrotingsbehandeling 2009 (Tweede Kamer vergaderjaar 2009–2010,
32 123 XVI) heeft de voormalig Staatssecretaris van VWS aangegeven dat
informatievoorziening, waarover de genoemde motie gaat, wordt meegenomen in het advies van de commissie De Jong over het stelselonderzoek
vrouwenopvang. Dit stelselonderzoek is gereed in de zomer en het kabinetsstandpunt na de vorming van het nieuwe kabinet.
Vraag 9
Hoe wordt de financiering van opvanghuizen voor tienermoeders ook na
afloop van de subsidieperiode volgend jaar gewaarborgd? Welke voornemens
zijn er om meer opvangplaatsen in opvanghuizen te financieren?
Antwoord 9
De besluitvorming over de financiering van vrouwenopvang zal plaatsvinden
in het kabinetsstandpunt over het stelselonderzoek.
Zoals bekend, geschiedt de financiering van opvangplaatsen voor tienermoeders via de centrumgemeenten voor vrouwenopvang. Het bedrag dat de
centrumgemeenten voor vrouwenopvang krijgen in de specifieke uitkering is
opgehoogd tot structureel € 89 miljoen per jaar. Er is geen zicht op voornemens voor financiering van toekomstige extra opvangplaatsen.

2
3

Kamerstuk 30 371, nr. 11.
Handelingen II, vergaderjaar 2009–2010, blz. 1954.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3