Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1094
Vragen van de leden Van Helvert (CDA), Voordewind (ChristenUnie) en Van
der Staaij (SGP) aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de bedreiging,
onderdrukking en roof van christenen in Irak (ingezonden 10 december 2018).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 8 januari 2019).
Vraag 1
Hoe beoordeelt u de berichtgeving1 dat een Iraakse militie de ingang van een
kerk in het stadje Bartella geblokkeerd heeft, wapens afgevuurd heeft en een
priester bedreigd heeft?
Antwoord 1
Iedereen moet de vrijheid hebben om zijn of haar religie of levensovertuiging
uit te kunnen oefenen. Het kabinet dringt daar dan ook consequent op aan bij
de Iraakse autoriteiten. Zo heb ik tijdens mijn recente bezoek aan Irak de
positie van minderheden, waaronder christenen, bij de Minister van
Buitenlandse Zaken, de Premier en de Koerdische autoriteiten onder de
aandacht gebracht.
Uit navraag door onze ambassade blijkt echter dat er in dit geval geen sprake
lijkt van inperking van het recht op vrijheid van religie of levensovertuiging.
Na contact met betrokken partijen bleek dat het genoemde incident gaat om
de viering van een huwelijk in de Shabak gemeenschap. Tijdens het feest
werd een aantal straten van Bartella afgesloten door auto’s met feestvierders,
inclusief de straat waar de St. George Kerk aan ligt. Ook zou er tijdens het
feest in de lucht zijn geschoten. Er is geklaagd over de overlast door het feest
en het blokkeren van de toegang tot de kerk. Na enige tijd was de weg weer
vrij en kon iedereen weer toegang krijgen tot deze kerk.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u bovendien de berichtgeving2 over de onthulling dat er in
Irak maar liefst 350 huizen en bezittingen illegaal geconfisqueerd zijn van
christenen, deels nota bene door overheidsfunctionarissen, en dat milities
gevluchte christenen bedreigen die terugkeren naar hun huizen?

1
2

ah-tk-20182019-1094
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://twitter.com/zinarosek/status/1069448536570376192
https://www.persecution.org/2018/11/21/350-christian-homes-illegally-seized-iraq/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Er zijn verschillende berichten over huizen die geconfisqueerd zijn nadat
bewoners op de vlucht zijn geslagen. Helaas gaat het hierbij om een grote
groep mensen wier huizen zijn ingenomen door anderen, waaronder ook
christenen. De VN en internationale NGOs ondersteunen gedupeerden om
hun documenten weer op orde te krijgen en eigendomsrechten uit te zoeken.
Nederland maakt zich zorgen over deze situatie, en bespreekt dit geregeld
met de Iraakse autoriteiten.
Vraag 3
Klopt het dat veel sjiitische milities door Iran gesteund worden en tevens als
«Popular Mobilization Force» (PMF) volgens de Iraakse wet onderdeel
uitmaken van het Iraakse leger en dus onder verantwoordelijkheid en leiding
van de Iraakse premier vallen?
Antwoord 3
Onder de Popular Mobilisation Forces (PMF) vallen zeer uiteenlopende
milities. Deze milities zijn overwegend sjiitisch en een deel daarvan wordt in
meer of mindere mate gesteund door Iran. Daarnaast zijn er ook Yezidi,
christelijke of Turkmeense milities. In november 2016 is een wet aangenomen
door het Iraakse parlement waarin de PMF tot een onafhankelijke militaire
institutie binnen de Iraakse veiligheidsdiensten is benoemd die rechtstreeks
rapporteert aan de Iraakse premier.
Vraag 4
Herinnert u zich de antwoorden van uw ambtsvoorganger op Kamervragen
over het bericht dat christenen in Noord-Irak bedreigd worden door sjiitische
milities3, waarin deze aangaf dat het kabinet «de situatie nauwgezet volgt, in
samenwerking met de Iraakse overheid en onze internationale partners.»?
Antwoord 4
Ja.
Vraag 5
Kunt u inmiddels meer zeggen over de «sjiitificatie» van de Ninivé-vlakte,
door milities, gericht tegen christenen die nota bene ISIS overleefd hebben?
Heeft u inmiddels wel concrete aanwijzingen van stelselmatige onderdrukking
van christenen en systematische pogingen de demografie in door deze
milities beheerste gebieden te veranderen?
Antwoord 5
Het kabinet blijft bezorgd over de situatie op de Ninivé-vlakte. Er zijn in heel
Irak inmiddels 4,1 mln ontheemden teruggekeerd naar huis, waaronder
240.000 naar de Ninivé-vlakte. Er zijn nog 1,86 mln mensen die om uiteenlopende redenen niet haar huis zijn teruggekeerd, onder wie christenen en
Yezidi’s afkomstig van de Ninivé-vlakte. Nederland blijft zich via stabilisatieprojecten inzetten om de terugkeer van deze groep alsnog mogelijk te maken.
Noch het kabinet, noch de VN kan in dit geval berichten van systematische
pogingen door milities om de demografie in deze gebieden te veranderen
bevestigen.
Vraag 6
Wat bent u bereid, in het licht van de hulp die Nederland aan Irak geeft,
zowel civiel als militair, te doen om duidelijk stelling te nemen en druk op Irak
uit te oefenen?
Antwoord 6
De Nederlandse steun aan Irak richt zich op het versterken van de stabiliteit in
Irak en het duurzaam verslaan van ISIS. Hierbij richt de Nederlandse hulp zich
ook op de meest kwetsbare groepen. Daarnaast vraagt Nederland actief
aandacht voor de positie van kwetsbare minderheden bij de Iraakse autoriteiten en de VN, zoals ook tijdens mijn recente bezoek aan Irak.

3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 723

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 7
Bent u bereid het vertrek te eisen van de Shabak militie uit Bartella? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 7
Irak staat voor een grote uitdaging nu de militaire strijd tegen ISIS voor het
grootste gedeelte gestreden is en de status van de Popular Mobilisation
Forces (PMF) verder verduidelijkt moet worden. Het kabinet bespreekt dit
onderwerp met de Iraakse autoriteiten, waarbij ook gesproken wordt over het
belang van het verbeteren van de positie van minderheden in Irak, inclusief
hun veiligheid. Nederland dringt hierbij aan op inclusief bestuur en een
inclusieve veiligheidssector. Ook tijdens mijn recente bezoek aan Irak heb ik
dit benadrukt bij mijn gesprekspartners.
Vraag 8
Bent u bereid de Iraakse autoriteiten om opheldering te vragen en hen te
verzoeken op te treden tegen mensenrechtenschendingen door de veelal
sjiitische milities?
Antwoord 8
Het kabinet maakt zich zorgen over de positie van alle minderheden in Irak,
waaronder christenen. De mensenrechtensituatie in Irak wordt actief
opgebracht in contacten met de Iraakse autoriteiten, zoals onlangs tijdens
mijn bezoek aan Irak.
Vraag 9
Bent u bereid dit tevens in EU-, NAVO- en VN-verband te doen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 9
Het kabinet brengt de positie van alle minderheden in Irak, waaronder
christenen, ook onder de aandacht in multilaterale fora.
Vraag 10
Hoe beoordeelt u de analyse van Open Doors4 over de zorgwekkende situatie
van christenen in Irak? Bent u bereid in te gaan op:
• bedreigingen met kidnap en moord door fanatieke moslimgroeperingen,
die een voortdurend gevaar vormen;
• ambtenaren van de overheid die dreigementen uiten om christenen «aan
te moedigen» te emigreren;
• het feit dat veel christenen het land al zijn ontvlucht;
• discriminatie van christenen door de overheid;
• christenen in het midden en zuiden van Irak geen geloofssymbolen meer
tonen (zoals een kruis), aangezien de symbolen intimidatie en discriminatie opwekken bij universiteiten, checkpoints, de overheid en op de
werkvloer;
• het verbod om te evangeliseren;
• haatprediking door islamitische geestelijk leiders, zoals de sjiitische
geestelijk leider Al-Mousawi die publiekelijk verklaarde dat joden en
christenen zich tot de islam moeten bekeren of gedood worden?
Antwoord 10
Het kabinet hecht groot belang aan de vrijheid van religie en levensovertuiging en de mogelijkheid voor ieder individu zijn of haar religie of levensovertuiging in volledige vrijheid uit te oefenen. Het recht op vrijheid van religie en
levensovertuiging vormt een prioriteit binnen het buitenlandse mensenrechtenbeleid van het kabinet. De positie van religieuze minderheden en
iedereen in Irak die vervolgd wordt om religieuze redenen, baart het kabinet
zorgen. Het kabinet bepleit dan ook bij de Iraakse autoriteiten dat zij de
vrijheid van religie en levensovertuiging respecteren en de positie van
kwetsbare minderheden verbeteren.

4

https://www.opendoors.nl/ranglijst/irak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 11
Bent u bereid onderzoek te bepleiten in VN-verband naar de onderdrukking,
bedreiging en vervolging van christenen in Irak, alsmede andere kwetsbare
minderheden, zoals yezidi’s? Zo nee, waarom niet? Wat bent u dan bereid te
doen om dit te adresseren?
Antwoord 11
Het mandaat van de VN missie in Irak, UNAMI, beslaat onder andere het
verbeteren van de mensenrechten situatie in Irak en het ondersteunen van
het ter verantwoording brengen van mensenrechtenschenders. Daarnaast is
onlangs een VN-onderzoeksteam naar de misdaden van ISIS in Irak opgericht.
Nederland draagt 500.000 EUR bij aan dit onderzoeksteam, gericht op
slachtofferondersteuning en getuigenbescherming. Het kabinet ziet geen
reden om hiernaast nog een VN onderzoek te starten naar de vermeende
onderdrukking, bedreiging en vervolging van kwetsbare minderheden in Irak.
Het kabinet zal wel aandacht blijven vragen voor de positie van kwetsbare
minderheden in Irak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4