Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3715
Vragen van het lid Bergkamp (D66) aan de Minister voor Rechtsbescherming
over het vreemde onderscheid tussen de burgerlijke staten «ongehuwd»,
«gescheiden» en «gehuwd» (ingezonden 5 juli 2019).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 28 augustus
2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3544.
Vraag 1
Herinnert u zich de antwoorden op de Kamervragen over het bericht
«Twintigers en dertigers trouwen minder»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u toelichten wanneer een persoon in aanraking komt met de burgerlijke
stand waarbij de burgerlijke staat van belang is, buiten de grote gebeurtenissen in het leven zoals de geboorte, het huwelijk of geregistreerd partnerschap?
Antwoord 2
Buiten de geboorte, het huwelijk of het geregistreerd partnerschap, kan
iemand ook in contact treden met de burgerlijke stand bij bijvoorbeeld de
wijziging van de geslachtsregistratie door transgender personen en het laten
opmaken van een akte van erkenning, met inbegrip van het doen van
naamskeuze.
Vraag 3
Klopt het dat werkgevers soms vragen naar de burgerlijke staat? Kunt u
toelichten waarom zij dit doen? Welke andere groepen vragen mensen naar
hun burgerlijke staat en met welk doel?
Antwoord 3
Het kan voorkomen dat werkgevers vragen naar de burgerlijke staat van
sollicitanten. Vragen hierover hoeven niet beantwoord te worden. In de
Algemene Wet Gelijke Behandeling is opgenomen dat het verboden is om

1

ah-tk-20182019-3715
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Aanhangsel Handelingen 2017–2018, nr. 2458

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

onderscheid te maken op basis van de burgerlijke staat van personen (art. 1,
lid 1, sub b, AWGB, dat art. 1 Grondwet concretiseert). In de praktijk wordt
soms ook door anderen gevraagd naar de burgerlijke staat, bijvoorbeeld door
kredietverstrekkers ter beoordeling van risico. Er is geen integraal overzicht
beschikbaar over bevraging naar de burgerlijke staat in de private sector.
Voor de overheid worden in de Basisregistratie Personen (BRP) gegevens
over de burgerlijke staat opgenomen (art. 2.7, lid, 1, sub a, onder 1, Wet
basisregistratie personen en art. 33, lid 1, sub a, Besluit basisregistratie
personen). Overheidsorganen die gegevens over de burgerlijke staat nodig
hebben voor de goede vervulling van hun wettelijke taken, krijgen deze
gegevens verstrekt uit de BRP. Burgers hoeven hierdoor niet bevraagd te
worden over deze gegevens.
Vraag 4
Begrijpt u dat, aangezien de burgerlijke staat «gescheiden» een negatieve
associatie oproept bij mensen, het vragen naar burgerlijke staat door mensen
als belastend kan worden ervaren?
Antwoord 4
Hoewel ik het denkbaar acht dat het gebruik van de notie «gescheiden»
incidenteel als belastend kan worden ervaren, heb ik niet de indruk dat deze
notie bij voorbaat en in algemene zin een negatieve associatie oproept. Voor
het overige verwijs ik naar het antwoord op vraag 3.
Vraag 5
Kunt u toelichten welke juridische consequenties bedoeld worden in
antwoord op vraag zeven van de eerder gestelde Kamervragen?
Antwoord 5
De burgerlijke staat «ongehuwd» brengt op zich geen rechtsgevolgen met
zich jegens een partner. De burgerlijke staat «gescheiden» brengt wel
juridische gevolgen mee. Deze gevolgen betreffen zowel de relatie met de
eerdere echtgenoot of echtgenote, als de relatie met instanties, zoals de
Belastingdienst en een eventueel pensioenfonds. Zo stopt bijvoorbeeld bij
echtscheiding de opbouw van het partnerpensioen.
Vraag 6
Kunt u toelichten waarom het voor deze juridische consequenties van belang
is om onderscheid te blijven maken tussen «ongehuwd» en «gescheiden»?
Antwoord 6
Het onderscheid is van belang omdat vastgesteld moet kunnen worden dat er
een huwelijk heeft bestaan waaraan de echtgenoten rechten en plichten
ontleenden, die ook consequenties kunnen hebben voor de periode na
ontbinding van het huwelijk, zoals alimentatieverplichtingen, het gezag over
kinderen en pensioenverevening.
Vraag 7
Klopt het dat wanneer een gescheiden persoon hertrouwt, deze persoon de
burgerlijke staat «gehuwd» verkrijgt?
Antwoord 7
Ja.
Vraag 8
Deelt u de mening dat het onnodig is om onderscheid te maken tussen de
burgerlijke staten «ongehuwd» en «gescheiden», omdat bij hertrouwen de
burgerlijke staat «gescheiden» wijzigt naar «gehuwd», terwijl nog wel
juridische consequenties verbonden zijn aan de ontbinding van het eerdere
huwelijk, zoals eventuele alimentatieverplichtingen? Zo ja, op welke wijze
gaat u er zorg voor dragen dat dit onderscheid, dat onnodige associaties
oproept, verdwijnt? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Ik deel de mening dat het onnodig is om onderscheid te maken tussen de
burgerlijke staten «ongehuwd» en «gescheiden» niet. De burgerlijke staat van
personen wordt rechtstreeks ontleend aan de akten van de burgerlijke stand.
De waarde van de burgerlijke stand is juist gelegen in het feit dat het systeem
de belangrijkste gebeurtenissen in een mensenleven vastlegt op een wijze die
waarborgt dat het verloop van die gebeurtenissen -de historie- te allen tijde
kan worden nagegaan.2 Daardoor wordt voorkomen dat er onduidelijkheid
kan ontstaan over de staat van een persoon.
Bovendien worden de noties «ongehuwd» en «gescheiden» ook gebruikt
in EU-regelgeving en internationale verdragen.3
Vraag 9
Deelt u daarnaast de mening dat de burgerlijke staat «ongehuwd» voor
alleengaande personen het huwelijk als uitgangspunt neemt? Zo ja, hoe
beoordeelt u dit uitgangspunt in het licht van het feit dat steeds minder
mensen trouwen en er bijvoorbeeld al sinds 1998 andere wettelijke opties zijn
voor het aangaan van een verbintenis?4 , 5 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Ik deel de mening dat het huwelijk als uitgangspunt geldt niet.
De wet kent de opties huwelijk en geregistreerd partnerschap voor het
aangaan van een verbintenis. Voor alleengaande personen betekent dit dat er
meerdere mogelijkheden ten aanzien van hun burgerlijke staat zijn dan
«ongehuwd» of «gescheiden». Zo kan er ook sprake zijn van «geen geregistreerd partnerschap», «gescheiden geregistreerd partner», «weduwe» of
«weduwnaar».
Vraag 10
Bent u derhalve ook van mening dat de burgerlijke staat «ongehuwd» dient te
worden veranderd in «alleengaand»?
Antwoord 10
In het voorgaande ligt besloten dat ik deze mening niet deel.
Vraag 11
Bent u bereid deze vragen apart te beantwoorden?
Antwoord 11
Ja.

2

Zie in dit verband ook mijn brief aan uw Kamer d.d. 27 juni 2019, Kamerstuk 27 859, nr. 135.
Zie overweging 13 van de Verordening (EU) 2016/1191 van het Europees parlement en de Raad
van 6 juli 2016 inzake, samengevat, de bevordering van het vrij verkeer van burgers door
vereenvoudigde overlegging van bepaalde openbare documenten in de Europese Unie (Pb EU
2016, L 200/3) en diverse verdragen van de Internationale Commissie voor de Burgerlijke
Stand, waaronder Overeenkomst nr. 16 betreffende de afgifte van meertalige uittreksels uit
akten van de burgerlijke stand (Wenen, 8 september 1976).
4
CBS, 2 mei 2018, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/18/twintigers-en-dertigers-trouwenminder
5
https://wetten.overheid.nl/BWBR0008932/1998-01-01
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3