Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1162
Vragen van het lid Erkens (VVD) aan de Minister voor Klimaat en Energie over
de laatste ontwikkeling op de energiemarkt (ingezonden 31 augustus 2022).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 23 december
2022).
Vraag 1
Bent u bekend met de grote zorgen die leven in de energiemarkt over
mogelijke tekorten de komende winters? Hoe apprecieert u deze zorgen?
Hoort u deze zorgen ook terug in de Nederlandse energiemarkt?1
Antwoord 1
Ik ben bekend met de zorgen die leven in de energiemarkt en neem deze
serieus. In mijn Kamerbrieven van onder meer 20 juni, 21 juli en 9 september
(Kamerstuk 29 023, nrs. 312, 337 en 21501-33-501, nr. 951) heb ik uiteengezet
welke analyses zijn en worden gemaakt ten aanzien van de actuele stand van
de gasleveringszekerheid en de komende winter. Het kabinet heeft ook
maatregelen genomen om de gasleveringszekerheid te borgen. Er wordt
stevig ingezet op energiebesparing en verduurzaming. Daarnaast wordt ook
het aanbod van energiebronnen gediversifieerd, onder meer doordat nog
voor de winter de importcapaciteit van vloeibaar gas (LNG) is verdubbeld.
Ten slotte is het gelukt de gasopslagen voor de winter volledig te vullen en
heeft het kabinet onlangs bekend gemaakt hoe de opslagen voor komende
winter te gaan vullen (Kamerstuk 29023, nr. 35216).
Vraag 2 en 3
Hoe beziet u het risico op ieder-voor-zich-beleid waarbij Europese lidstaten
geen gas of elektriciteit exporteren naar elkaar bij een strenge winter? Heeft u
signalen dat lidstaten hier over nadenken?
Hoe gaat u zich Europees inspannen om een dergelijk ieder-voor-zich-beleid
te voorkomen? Brengt u dit op bij uw Europese collega’s bij de eerstvolgende
extra Energieraad?

1

ah-tk-20222023-1162
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Bloomberg, 26 augustus 2022, «Listening to European Electricity Traders Is Very, Very Scary»
(https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2022-08-26/european-energy-crisis-listening-toelectricity-traders-is-very-very-scary).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 2 en 3
Op grond van het Werkingsverdrag van de EU, de Verordening gasleveringszekerheid en de Verordening risicoparaatheid in de elektriciteitssector geldt
dat de leveringszekerheid van gas en elektriciteit een EU-aangelegenheid is,
met solidariteit als belangrijk uitgangspunt, waardoor het grensoverschrijdend transport niet mag worden beperkt. Voortbouwend op deze regelingen
is, voor wat betreft gas, tijdens de Energieraad op 26 juli jl. een akkoord
bereikt dat ook door Nederland is gesteund, over de Verordening over
gecoördineerde gasbesparingsmaatregelen. Hierover is uw Kamer onder
meer geïnformeerd op 25 juli (Kamerstuk 29 023, nr. 338), 16 augustus
(Kamerstuk 21501–33, nr. 950) en op 30 augustus jl. Vanuit de EU, met de
Europese Commissie in een centrale en ook toezichthoudende rol, vindt
voortdurend overleg plaats over de uitvoering en toepassing van de
genoemde verordeningen. Nederland is hier nauw bij betrokken. Ook tijdens
de Europese Energieraden die de tweede helft van het jaar hebben plaatsgevonden heeft energieleveringszekerheid en de samenwerking ter zake tussen
lidstaten, hoog op de agenda gestaan. Tijdens de ingelaste energieraad van
30 september jl. is een noodpakket aan maatregelen aangenomen dat ziet op
de beteugeling van de hoge energieprijzen. In oktober heeft de Europese
Commissie een voorstel gedaan over maatregelen die gezamenlijk optreden
van de lidstaten betreft inzake inkoop van gas op de wereldmarkt. Op de
Energieraad van 19 december jl. is hierover een definitief akkoord bereikt. Uw
Kamer ontvangt hierover separaat verslag.
Vraag 4
Bent u in gesprek met Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk over de
mogelijkheid dat zij een dergelijk ieder-voor-zich-beleid voeren komende
winter? Zo nee, kunt u dat zo snel mogelijk doen gezien de interconnecties
tussen de Nederlandse energiemarkt en die van Noorwegen en het Verenigd
Koninkrijk?
Antwoord 4
Ja, met beide landen wordt regelmatig overleg gevoerd, zowel wat betreft de
elektriciteits- als de gas-interconnecties.
Vraag 5
Hoe staat het daarnaast met de uitvoering van stresstesten voor onze
energiemarkt deze winters? Houdt u hierbij rekening met alle mogelijk
scenario’s? Wanneer kan de Kamer deze scenario’s en resultaten van de
stresstesten verwachten?
Antwoord 5
Over de scenario’s betreffende het wegvallen van de gastoevoer heb ik uw
Kamer geïnformeerd in de brief over Voortgang Bescherm- en Herstelplan
Gas (BH-G) en gasleveringszekerheid (Kamerstuk 29 023 nr. 342). Uiteraard
blijf ik de situatie monitoren met Gasunie Transport Services (GTS). Wat
betreft de elektriciteitsmarkt gebeurt de seizoen-monitoring vooral op
EU-niveau door ENTSO-E (samenwerking van de landelijk elektriciteitsnetbeheerders) met de Summer- en Winteroutlook. Via de EU Electricity Coordination Group (EU ECG) worden maandelijks de voorlopige inzichten gedeeld
met de Europese Commissie, lidstaten en toezichthouders. De openbare
publicatie van de Winter Outlook voor elektriciteit door ENTSO-E heeft op
1 december plaatsgevonden2. Ook zal Nederland in 2023 de samenwerking
met buurlanden tijdens elektriciteitscrises oefenen. Dit zal o.a. gebeuren in
een crisisoefening die Nederland als onderdeel van het voorzitterschap van
het Pentalateraal Energieforum zal organiseren.
Vraag 6
Zijn er Nederlandse energieleveranciers met liquiditeitsproblemen door de
enorm hoge inkoopprijzen (en gerelateerde margin calls) die ze nu moeten
betalen voor zowel stroom als gas? Kunt u daarbij specifiek ingaan op de
liquiditeitspositie van leveranciers die alleen handelen en niet zelf produce-

2

Zie Winter Outlook 2022 – Press release (entsoe.eu).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

ren? Kunt u de monitoring van de liquiditeitsposities van de Nederlandse
energieleveranciers intensiveren?
Antwoord 6
In Nederland lijken grote en middelgrote energieleveranciers nog niet in
acute liquiditeitsproblemen te komen door de hoge energieprijzen en meer
specifiek de hoge kosten voor zekerheid (margin-verplichtingen), die ze nu
moeten voldoen voor het afdekken voor risico’s op de elektriciteits- en
gasmarkt. De toegenomen margin-verplichtingen op de termijnmarkten voor
energie reflecteren de toegenomen onrust en risico’s op de markt.
Zoals aangekondigd in mijn brief van 20 september 2022 (Kamerstuk 29 023,
nr. 347) wordt het toetsingskader voor de vergunningverlening en het toezicht
op energieleveranciers aangescherpt. De daartoe aangekondigde Beleidsregels zijn inmiddels vastgesteld door ACM en mijzelf. Op 3 oktober jl. zijn de
Beleidsregels gepubliceerd; deze regels zijn van kracht met ingang van
4 oktober 2022.3
Vraag 7
Kunt u deze vragen zo snel mogelijk beantwoorden, maar in ieder geval
voorafgaand het aankomende commissiedebat Gasmarkt en leveringszekerheid?
Antwoord 7
De beantwoording is abusievelijk te laat afgerond, waarvoor mijn welgemeende excuses.

3

Beleidsregel van de Minister voor Klimaat en Energie van 29 september 2022, nr. WJZ/
22425742, over de beoordeling van financiële kwaliteiten van energieleveranciers bij het
verlenen, wijzigen, overdragen of intrekken van een vergunning voor levering van elektriciteit
of gas aan kleinverbruikers (Beleidsregel beoordeling financiële kwaliteiten van leveranciers
van elektriciteit of gas aan kleinverbruikers), Stcrt. 2022, 26273; Besluit van de ACM tot
vaststelling van de Beleidsregel betrouwbare levering van elektriciteit of gas en continuïteit van
energieleveranciers, Stcrt. 2022, nr. 26417.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3