Jaarverslag

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
Inhoudsopgave

Inhoudsopgave
Verslag van het bestuur

4

1.

Doelstellingen

8

2.

Toekomst van het Vervangingsfonds

10

3.

Jaarrekening

12

Balans per 31 december 2008 na resultaatverdeling

14

Rekening van Baten & Lasten

15

Grondslagen voor de waardering van activa en passiva en de resultaatbepaling

15

Toelichting op de balans

17

Activa

17

4.

5.

Passiva

19

Toelichting op de rekening van Baten & Lasten

23

Overige gegevens

27

Accountantsverklaring

27

Statutaire regeling resultaat en resultaatbestemming

28

De financiering van de vervangingskosten

30

Inning premies, vds en wao

31

wao-gelden

33

Vervangingspools

33

Pilot plusleraar

33

Het flankerend beleid van het Vervangingsfonds

34

Begeleiding van scholen en schoolbesturen door de regioadviseurs

35

Advisering bij re-integratie

36

Re-integratie adviesdesk onderwijs

37

Subsidies

37

Ontwikkeling en implementatie van (nieuwe) producten en diensten

37

Voorlichting en communicatie

40

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
Inhoudsopgave

6.

7.

8.

Bezwaar en beroep

42

De mogelijkheden

43

De bezwaarschriften

44

Intern klachtrecht

45

Bedrijfsvoering

46

Kwaliteit bedrijfsvoering en informatievoorziening

47

Doelmatigheid

47

Controle Vervangingsfonds

48

Rechtmatigheid

49

Treasury

50

Personele ontwikkeling

50

Organisatie

52

Het Algemeen Bestuur

53

Het Dagelijks Bestuur

54

Adressen

56

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
Verslag van het bestuur

4

Verslag
van het bestuur
Het Jaarverslag van het Vervangingsfonds vormt het

ingediende vervangingsdeclaraties betreft.

belangrijkste beleidsdocument waarmee het Bestuur

Nog belangrijker is echter dat schoolbesturen met

van het fonds tegenover de verschillende ‘stake­

behulp van die middelen in staat waren om afwezige

holders’ verantwoording aflegt over het in het ver-

personeelsleden te vervangen. Waarmee dus de

slagjaar – in dit geval 2008 – gevoerde beleid en de

continuïteit van het onderwijs kon worden

daarmee behaalde resultaten.

gewaaborgd.

De belangrijkste ‘stakeholders’ vormen de school­

Vertaald in ‘vervangingsjaren’ (1 vervangingsjaar is

besturen en de directies en medewerkers van de

1 full-timekracht die het hele jaar vervangt) betekent

scholen in het Primair Onderwijs. In één adem

die € 332 mln dat scholen via het Vervangingsfonds

daarmee moet de toezichthouder op het fonds

in 2008 ruim 8500 vervangingsjaren hebben kunnen

– de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

inzetten. In 2007 lag dat aantal ongeveer op het-

– worden genoemd. Tenslotte vult het Bestuur van

zelfde niveau.

het fonds zijn maatschappelijke verantwoordingsplicht in doordat het jaarverslag – via de Minister

Dat cijfer zegt veel, maar nog niet alles. Het krijgt

van ocw – wordt aangeboden aan het Parlement.

echter wel inhoud en betekenis wanneer de ontwikkeling van het ziekteverzuim mede in de beschou-

Waarborgen voor continuïteit

wingen wordt betrokken. De belangrijkste oorzaak

De kernvraag die het Bestuur telkenjare moet beant-

van afwezigheid van onderwijsgevend en onderwijs­

woorden, is of het fonds er in is geslaagd zijn belang-

ondersteunend personeel is namelijk het ziekte­

rijkste doelstelling te realiseren: het bieden van

verzuim; het is dan ook niet toevallig dat de ver­

waarborgen voor de kosten van vervanging en daar-

laging van dat ziekteverzuim de tweede belangrijke

mee voor de continuïteit van het onderwijs. Laat de

beleidsdoelstelling van het Vervangingsfonds is.

resultaten wat dat betreft voor zichzelf spreken.

In het jaarverslag over 2007 werd geconstateerd dat
het ziekteverzuim in het primair onderwijs zich leek

In 2008 heeft het Vervangingsfonds voor meer dan

te stabiliseren, na een zeer lange periode waarin

€ 332 mln aan vervangingskosten gemaakt. Deze

sprake is geweest van een neerwaartse trend.

boekhoudkundige benaming doet geen recht aan

Die verwachting is in 2008 uitgekomen; het verzuim

de realiteit die er voor de scholen achter dit cijfer

bevond zich ook in dat jaar op het historisch lage

verborgen gaat. Vanuit het perspectief van het

niveau van gemiddeld 6 %.

scholenveld gezien gaat het niet om kosten maar
om opbrengsten.

Een laag verzuimpercentage, gecombineerd met het

In de eerste plaats natuurlijk in financiële zin, omdat

hoge niveau van het aantal door het fonds bekos-

het de vergoeding van bij het Vervangingsfonds

tigde ‘vervangingsjaren’, wettigt de conclusie dat

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
Verslag van het bestuur

5

beleid van het Vervangingsfonds ook in 2008 aan zijn

staatssecretaris van ocw heeft aan de Eerste en

doelstellingen beantwoord heeft.

Tweede Kamer laten weten dat er onvoldoende
draagvlak bestaat voor het laten doorgaan van het

Een verdere daling van het verzuim

experiment, maar dat werkgevers en werknemers

Het heeft een jarenlang volgehouden krachts­

in het Bestuur van het Vervangingsfonds zullen

inspanning gevergd van besturen, directies en mede­

zoeken naar mogelijkheden om het huidige stelsel

werkers van scholen in het Primair Onderwijs om

te moderniseren.

het ziekteverzuimpercentage op het huidige niveau
te krijgen. Tegen die achtergrond zou de stelling

Financieel beheer en bedrijfsvoering

verdedigd kunnen worden dat de ondergrens inmid-

Zowel bij de verplichte als bij de vrijwillige verzeke-

dels wel lijkt te zijn bereikt.

ring van het fonds bleek in 2008 een premie­
verhoging noodzakelijk te zijn, zowel om tot een

Desalniettemin heeft het Bestuur van het fonds in

sluitende exploitatie te komen als om de reserves

2008 het groene licht gegeven voor het opzetten en

op het gewenste niveau te brengen.

uitvoeren van een project waarmee zal worden

De toename van het beroep op de vrijwillige verze-

getracht het verzuim nog verder omlaag te brengen.

kering bleek in 2008 echter nog groter dan verwacht.

Om dat te bereiken krijgen o.a. alle schoolbesturen,

Een verdere premieverhoging lijkt onafwendbaar.

die een ongunstige premie-declaratieverhouding
hebben, een intensief begeleidingstraject aange­

Op het gebied van de bedrijfsvoering hebben twee

boden door adviseurs van het fonds. Tevens wordt

ontwikkelingen het verslagjaar 2008 gedomineerd.

een uitgebreid scholingsprogramma voor het

In de eerste plaats was dat het toetreden van een

management opgezet op het gebied van verzuim­

aantal nieuwe salarisverwerkers tot de onderwijs-

bestrijding.

markt. Circa 25 % van de schoolbesturen bleek op
1 januari overgestapt te zijn op een andere salaris­

Inrichting van het Vervangingsstelsel

verwerker. Het heeft een zware wissel getrokken op

In het verslagjaar is gewerkt aan de voorbereiding

de inzet en flexibiliteit van de uitvoeringsorganisatie

van een experiment waarbij 15 á 20 % van de school-

van het fonds om het financiële verkeer (premies en

besturen gedurende een periode van twee jaar

declaraties) tussen enerzijds die nieuwe salaris­­

volledig eigenrisicodrager voor de vervanging zou

verwerkers en anderzijds het Vervangingsfonds in

worden. Sociale partners en het ministerie van ocw

goede banen te leiden. Op enig moment waren de

waren dit experiment overeengekomen. Ten tijde

problemen met de gegevensaanleveringen aan het

van het schrijven van dit verslag is bekend geworden

Vervangingsfonds zo groot, dat het Bestuur over-

dat het experiment geen doorgang zal vinden. De

woog om als noodmaatregel de betaling van declara-

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
Verslag van het bestuur

6

ties op te schorten. De rechtmatigheid van de beta-

Tenslotte

lingen door het fonds liep namelijk ernstig gevaar.

Het Vervangingsfonds bestaat inmiddels 17 jaar.

Het stellen van een duidelijke deadline sorteerde

Er hebben zich in al die jaren vele veranderingen

gelukkig het gewenste effect; vanaf dat moment trad

voltrokken in de regelgeving van het fonds. Er is

er een duidelijke verbetering in de situatie in.

geen jaar voorbij gegaan zonder reglements­
wijziging. Veranderingen in de inrichting van het

In de tweede plaats was dat het gegeven dat uit

onderwijs noopten tot die wijzigingen. Het fonds

controles van bij het fonds ingediende vervangings-

bleef daarmee ‘bij de tijd’.

declaraties naar voren kwam dat in toenemende

De ontwikkelingen in 2008 vormen aanleiding voor

mate niet conform de reglementsvoorwaarden wordt

een diepgaander bezinning op de wijze waarop de

gedeclareerd. In voorgaande jaren kwamen derge-

vervangingsbekostiging in het Primair Onderwijs

lijke onrechtmatige declaraties in minder dan 1% van

nu en in de komende jaren het beste kan worden

de gevallen voor. Over 2007, en naar het zich nu laat

in­gericht.

aanzien ook over 2008, worden weliswaar dezelfde

De discussies daarover zullen naar verwachting in

fouten bij de ingediende declaraties geconstateerd,

2009 de agenda van het Bestuur bepalen.

het grote verschil met vroeger is dat diezelfde fouten
nu vaker voorkomen.

Rotterdam, juli 2009

Als reactie hierop heeft het Bestuur besloten een
samenhangend pakket van maatregelen te nemen

dr. G.J. van der Top

waarmee het onrechtmatigheidspercentage terug

Voorzitter

moet worden gedrongen. Het betreft zowel maat­
regelen in de sfeer van de controles, als mogelijke
vereenvoudiging van administratieve processen en
regelgeving en communicatie met het onderwijsveld.

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
Verslag van het bestuur

7

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
1 Doelstellingen

8

1

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
1 Doelstellingen

Doelstellingen
De continuïteit op school moet zijn gewaarborgd.

• het leveren van maatwerk voor scholen,

Daarom dient ziek of afwezig personeel te worden

• het anticiperen op nieuwe ontwikkelingen op

vervangen. Dit brengt kosten met zich mee. Het

de arbeidsmarkt en in wet- en regelgeving op

Vervangingsfonds betaalt de kosten voor vervangers
die scholen moeten inzetten bij afwezigheid van
personeel door ziekte of andere oorzaken.
Daarnaast levert het Vervangingsfonds een belangrijke bijdrage aan het terugdringen van het ziekteverzuim
en de arbeidsongeschiktheid van onderwijspersoneel. Zij
helpt scholen de kwaliteit van hun arbeidsomstandigheden en personeelsbeleid te verbeteren.
Bijvoorbeeld met subsidies, scholing of advies op
maat (regioadviseurs). Al deze inspanningen hebben
een positieve impuls gegeven: het ziekteverzuim is in
de eerste jaren van deze eeuw, mede dankzij de inzet
van schoolbesturen, fors gedaald.
Uitgangspunten in het beleid van de Stichting
Vervangingsfonds en Bedrijfsgezondheidszorg voor het
Onderwijs zijn:
• het gezamenlijk (= scholen en schoolbesturen)
dragen­ van het risico voor vervangingskosten
(solidariteits­beginsel),
• het beheersen van de vervangingskosten,
• het terugdringen van het ziekteverzuim,

het gebied van sociale zekerheid,
• het stimuleren van eigen verantwoordelijkheid
en zelfredzaamheid van scholen.

9

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
2 Toekomst van het
Vervangingsfonds

10

2

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
2 Toekomst van het
Vervangingsfonds

Toekomst van het
Vervangingsfonds

In het verslag van het Bestuur is al gewag gemaakt
van het niet-doorgaan van het experiment  nieuw
vervangingsstelsel en van het feit dat werkgevers- en
werknemersorganisaties binnen het bestuur van het
Vervangingsfonds verder overleg zullen voeren over
de modernisering van het fonds.
Welke voorstellen daar uit voort zullen vloeien is
uiteraard nog niet bekend.
Bij de uiteindelijke keuze van een nieuw model zal  
het aspect van de rechtmatigheid een belangrijke rol
spelen. Die rechtmatigheid kan met de huidige
controle-instrumenten niet worden gegarandeerd.
Alle inspanningen zullen er in 2009 op gericht zijn
om het onrechtmatigheidspercentage weer onder de
door het Bestuur gestelde norm van 1% te brengen.
De maatregelen in het door het Bestuur vastgestelde
Plan van Aanpak zullen in 2009 hun vruchten moeten gaan afwerpen. Mocht het noodzakelijk blijken
om aanvullende maatregelen te treffen, dan zal het
Bestuur niet aarzelen daartoe over te gaan.

11

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
3 Jaarrekening

12

3

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
3 Jaarrekening

Jaar­
rekening

13

Kerncijfers (alle bedragen x €1.000)
Primair onderwijs (PO)

ULTIMO 2008

ULTIMO 2007

ULTIMO 2006

Schoolbesturen

1.261

1.322

1.382

Onderwijsinstellingen

7.526

7.549

7.585

Schoolbesturen vrijwillig verzekerd

1.006

1.025

784

Premiepercentage PO verplicht

7,98

7,59

8,83

Premiepercentage PO vrijwillig

4,7

3,5

2,5

Totaal premieopbrengsten

345.638

308.205

356.383

Totaal vervangingskosten

332.031

327.260

333.341

Totaal resultaat

13.470

-21.962

28.204

Stand reserves

50.112

36.642

58.604

Jaarverslag

Jaarrekening

Vervangingsfonds 2008

Balans per 31 december 2008 na resultaatverdeling (alle bedragen x €1.000)
3 Jaarrekening

Activa

31-12-2008		

31-12-2007

Vlottende activa			
Te vorderen WAO gelden

2.250		

13

Te vorderen premie (incl VDS)

25.454		

21.615

-		

327

448		

274

Vorderingen op ministeries

14

Overige vorderingen en overlopende activa

		
Liquide middelen

28.152		

22.229

61.866		

55.448

			
Totaal

90.018		

77.677

			
Passiva

31-12-2008		

31-12-2007

Eigen vermogen			
Reserve Vervangingsfondsactiviteiten

36.774		

20.862

Reserve Gedecentraliseerd verlof

4.086		

1.875

Reserve Noodfonds-activiteiten

1.001		

1.901

Reserve BGZ

15.695		

15.695

Reserve Vrijwillige verzekering

-7.444		

-3.691

50.112		

36.642

			
Voorziening

-		

261

			
Kortlopende schulden			
Te betalen vervangingsuitkeringen

22.519		

20.657

Vooruitontvangen subsidies

2.360		

2.852

Overige schulden en overlopende passiva

15.027		

17.265

39.906		

40.774

90.018		

77.677

Totaal

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008

Rekening van Baten & Lasten (alle bedragen x €1.000)
3 Jaarrekening

Baten

2008		

2007

PO premie-opbrengsten

345.638		

308.205

PO overige opbrengsten

2.537		

247

		 348.175		 308.452
VO overige opbrengsten

-		

1.238

-		

1.238

Subsidies BGZ

7.365		

6.584

Subsidies uitvoering

5.202		

5.696

Overige opbrengsten

2.022		

2.519

				
Totaal Baten

362.764		

324.489

				
Lasten

2008		

2007				

PO vervangingskosten

332.031		

327.260

VO vervangingskosten

-		

-

				
Kosten BGZ

7.365		

6.607

Kosten uitvoering

8.998		

11.684

Overige kosten

900		

900

				
Totaal Lasten

349.294		

346.451

Resultaat

13.470		

-21.962

Toelichting behorende bij de jaarrekening 2008
Algemeen

het waarschijnlijk is dat de toekomstige economische

De statutaire vestigingsplaats van de stichting

voordelen naar de organisatie zullen toevloeien en

is Den Haag.

de waarde daarvan betrouwbaar kan worden vast­
gesteld. Een verplichting wordt in de balans opge­

Toegepaste standaarden

nomen wanneer het waarschijnlijk is dat de afwik­

De jaarrekening is opgesteld volgens de bepalingen

keling daarvan gepaard zal gaan met een uitstroom

van de ‘Beheersovereenkomst Vervangingsfonds en

van middelen en de omvang van het bedrag daarvan

Bedrijfsgezondheidszorg voor het onderwijs’.

betrouwbaar kan worden vastgesteld.

De grondslagen die worden toegepast voor de waar-

Baten worden in de rekening van baten en lasten

dering van activa en passiva en de resultaatbepaling

opgenomen wanneer een vermeerdering van het

zijn gebaseerd op historische kosten.

economisch potentieel, samenhangend met een
vermeerdering van een actief of een vermindering

Grondslagen voor de waardering van activa
en passiva en de resultaatbepaling

van een verplichting, heeft plaatsgevonden, waarvan

Voor zover niet anders is vermeld, worden activa

Lasten worden verwerkt wanneer een vermindering

en passiva opgenomen tegen nominale waarde.

van het economisch potentieel, samenhangend met

Een actief wordt in de balans opgenomen wanneer

een vermindering van een actief of een vermeerde-

de omvang betrouwbaar kan worden vastgesteld.

15

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008

ring van een verplichting, heeft plaatsgevonden,

Vorderingen

waarvan de omvang betrouwbaar kan worden vast­

Vorderingen worden gewaardeerd tegen de nominale

gesteld.

waarde onder aftrek van een voorziening voor
oninbaarheid. Voorzieningen worden bepaald op

3 Jaarrekening
Indien een transactie ertoe leidt dat nagenoeg alle

basis van individuele beoordeling van de inbaarheid

of alle toekomstige economische voordelen en alle

van de vorderingen.

of nagenoeg alle risico’s met betrekking tot een

16

actief of verplichting aan een derde zijn over­

Pensioenen

gedragen, wordt het actief of de verplichting niet

De stichting heeft de pensioenregeling onderge-

langer in de balans opgenomen. Verder worden

bracht bij Stichting Pensioenfonds abp, het bedrijfs-

activa en verplichtingen niet meer in de balans

takpensioenfonds voor overheid en onderwijs. De

opgenomen vanaf het tijdstip waarop niet meer

pensioenregeling is te typeren als een toegezegde

wordt voldaan aan de voorwaarden van waarschijn-

pensioenregeling. Op basis van de bepalingen in orj

lijkheid van de toekomstige economische voordelen

271.3 zijn de lasten en de verplichtingen van de

en betrouwbaarheid van de bepaling van de waarde.

toegezegd-pensioenregeling verwerkt als zou er
sprake zijn van een toegezegde bijdrageregeling.

De opbrengsten en kosten worden toegerekend

Derhalve zijn de verplichtingen in verband met

aan de periode waarop zij betrekking hebben.

bijdragen aan pensioenregelingen op basis van toe­
gezegde-bijdragen als last in de winst- en verlies­

De jaarrekening wordt gepresenteerd in euro’s, de

regeling opgenomen in de periode waarover de

functionele valuta van de onderneming. Alle finan­

bijdragen zijn verschuldigd.

ciële informatie in euro’s is afgerond op het dichtstbijzijnde duizendtal.

Volgens gegevens van het abp was de dekkingsgraad
eind 2008 90 %, in 2007 was deze 140 %.

De opstelling van de jaarrekening vereist dat het
bestuur oordelen vormt en schattingen en veronder-

Overheidssubsidies

stellingen maakt die van invloed zijn op de toepas-

Overheidssubsidies worden aanvankelijk in de balans

sing van grondslagen en de gerapporteerde waarde

opgenomen als vooruitontvangen baten zodra er

van activa en verplichtingen, en van baten en lasten.

redelijke zekerheid bestaat dat zij zullen worden

De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van

ontvangen en dat de organisatie zal voldoen aan

deze schattingen. De schattingen en onderliggende

de daaraan verbonden voorwaarden. Subsidies ter

veronderstellingen worden voortdurend beoordeeld.

compensatie van door de organisatie gemaakte

Herzieningen van schattingen worden opgenomen

kosten worden systematisch als opbrengsten in de

in de periode waarin de schatting wordt herzien en

winst- en verliesrekening opgenomen in dezelfde

in toekomstige perioden waarvoor de herziening

periode als die waarin de kosten worden gemaakt.

gevolgen heeft.

Belastingen
De organisatie is vrijgesteld van vennootschaps­
belasting.

Toelichting op de balans

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008

Activa

3 Jaarrekening

Te vorderen WAO-gelden (alle bedragen x €1000)
31-12-2008

31-12-2007

2.250		

13

2.250		

13

De te vorderen wao-gelden hebben betrekking op

2009. De vorderingen hebben een looptijd korter dan

wao-uitkeringen uit 2008, die worden verrekend in

één jaar.

Te vorderen premie (incl VDS) (alle bedragen x €1000)
31-12-2008
Te vorderen premie en premiedifferentiatie

31-12-2007

25.454		

21.615

25.454		

21.615

De te vorderen premie bestaat uit premies verschul-

De te vorderen premiedifferentiatie bestaat uit nog te

digd over 2008 alsmede de door schoolbesturen

verrekenen vds over de schooljaren 2007/2008 en

verschuldigde premies over opgebouwde vakantie­

2008/2009. De vorderingen hebben een looptijd

gelden in de periode juni tot en met december 2008.

korter dan één jaar.

Vorderingen op ministeries (alle bedragen x €1000)
31-12-2008		

31-12-2007

Te vorderen subsidies van SZW

-		

288

Te vorderen subsidies van ocw

-		

39

-		

327

17

Jaarverslag

Overige vorderingen en overlopende activa (alle bedragen x €1000)

Vervangingsfonds 2008

31-12-2008		

31-12-2007

Te ontvangen rente

208		

274

Te vorderen Participatiefonds

240		

-

448		

274

31-12-2008		

31-12-2007

Rekening courant Ministerie van Financiën

61.866		

55.448

Totaal liquide middelen

61.866		

55.448

3 Jaarrekening

18

Liquide Middelen

De liquide middelen zijn direct opeisbaar en rente-

kortlopende deposito´s gezet. In 2008 bedroeg het

dragend. Gedurende de maand worden gelden op

rentepercentage hierop gemiddeld 4,2 % (2007: 4,0 %).

Passiva

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008

Eigen vermogen
Het Vervangingsfonds kent de volgende soorten reserves:

3 Jaarrekening

• Vervangingsfondsactiviteiten
• Gedecentraliseerd verlof
• bgz
• Noodfonds-activiteiten
• Vrijwillige verzekering.

19

Eigen vermogen (alle bedragen x €1.000)
Reserve

Reserve gede-

Vervangingsfonds-

Reserve

Reserve

Reserve

centraliseerd Noodfonds

BGZ

vrijwillig

15.695

-3.691

Totaal

activiteiten

verlof

Saldo begin boekjaar

20.862

1.875

Resultaat reguliere vervanging

17.686

17.686

-

-

Resultaat uitvoering

-3.796

-3.796

Overige resultaten

2.022

2.022

Resultaat VO

Resultaat boekjaar
Saldo einde boekjaar

36.774

1.901

36.642

2.211

-900

-

-3.753

-2.442

4.086

1.001

15.695

-7.444

50.112

Reserve Vervangingsfondsactiviteiten (alle bedragen x €1000)
31-12-2008		

31-12-2007

Saldo begin boekjaar

20.862		

35.525

Resultaat reguliere vervanging

17.686		

-12.432

-		

1.238

Resultaat uitvoering

-3.796		

-5.989

Overige resultaten

2.022		

2.519

Resultaat VO

			
Saldo einde boekjaar

36.774		

20.862

De reserve Vervangingsfondsactiviteiten wordt

het Vervangingsfonds is overeengekomen dat het

jaarlijks gemuteerd met het saldo van de opbrengs-

Vervangingsfonds een solvabiliteitsreserve dient aan

ten en kosten in het kader van de reguliere vervan-

te houden, die zich bevindt tussen 3 % en 6 % van de

ging. Tevens worden met ingang van 2006 de uit­

gemiddelde vervangingsuitgaven over de afgelopen

voeringskosten met betrekking tot deze activiteiten

drie boekjaren voor het Primair Onderwijs. De

gemuteerd op deze reserve.

reserve wordt vermeerderd met een reservebuffer

De reserve Vervangingsfondsactiviteiten is bedoeld

van € 6 mln. Dit betekent dat de reserve zich per

om de continuïteit en de solvabiliteit van het

ultimo 2008 dient te bevinden tussen € 14,5 mln. en

Vervangingsfonds veilig te stellen. In de Beheers­

€ 22,9 mln. De huidige reserve zit daar dus boven.

overeenkomst tussen het Ministerie van ocw en

Jaarverslag

Reserve Gedecentraliseerd Verlof (alle bedragen x €1000)

Vervangingsfonds 2008

31-12-2008		

31-12-2007

Saldo begin boekjaar

1.875 		

2.660

Resultaat boekjaar

2.211 		

-785

Saldo einde boekjaar

4.086 		

1.875

3 Jaarrekening

20

Met ingang van 2006 is de Reserve Gedecentraliseerd

vervangingskosten in het kader van gedecentrali-

Verlof afgescheiden van de Reserve

seerd verlof. Uitgangspunt is dat de premie kosten-

Vervangingsfondsactiviteiten. De reserve wordt

dekkend moet zijn.

gemuteerd met de ontvangen premie en de betaalde

Reserve Noodfonds activiteiten (alle bedragen x €1000)
31-12-2008		

31-12-2007

Saldo begin boekjaar

1.901 		

2.801

Resultaat boekjaar

-900		

-900

Saldo einde boekjaar

1.001 		

1.901

Aan het Noodfonds wordt jaarlijks een bedrag

rente meer toegerekend aan het Noodfonds.

onttrokken­ voor (een tegemoetkoming in) de finan-

Daarnaast wordt de reserve gemuteerd met het aan

ciering van vervangingsfondsactiviteiten van

het Noodfonds toegewezen resultaat over het boek-

vervangings­pools. Met ingang van 2006 is dat via de

jaar.

Rekening van Baten & Lasten gebeurd en wordt geen

Reserve BGZ (alle bedragen x €1000)

Saldo begin boekjaar
Resultaat boekjaar
Saldo einde boekjaar
De bgz reserve wordt gevormd uit het saldo van
opbrengsten en kosten in het kader van bedrijfs­
gezondheidszorg. Met ingang van 2006 wordt geen
rente (overige opbrengsten) meer toegerekend aan
de bgz.

31-12-2008		

31-12-2007

15.695 		

15.718

- 		

- 23

15.695 		

15.695

Reserve Vrijwillige Verzekering (alle bedragen x €1000)

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008

31-12-2008		

31-12-2007
3 Jaarrekening

Saldo begin boekjaar

-3.691		

1.900

Resultaat boekjaar

-3.753		

-5.591

Saldo einde boekjaar

-7.444		

-3.691

De reserve Vrijwillige verzekering wordt jaarlijks

worden­ gegarandeerd zonder al te grote schomme­

gemuteerd met het saldo van baten en lasten van de

lingen in het premiepercentage (kostendekkende

activiteiten die vallen onder de vrijwillige verzeke-

premie­). Het in 2008 al verhoogde premiepercentage

ring. Het Vervangingsfonds streeft naar het opbou-

is onvoldoende gebleken om de reserve vrijwillige

wen van een zodanige reserve dat de continuïteit

verzekering op peil te brengen.

en solvabiliteit van de vrijwillige verzekering kan

Kortlopende schulden
Te betalen vervangingsuitkeringen (alle bedragen x €1000)

Te betalen vervangingsuitkeringen

31-12-2008		

31-12-2007

22.519		

20.657

Onder de te betalen vervangingsuitkeringen zijn de

het boekjaar alsmede het in mei 2009 uit te betalen

nog te betalen vervangingsuitkeringen per einde van

vakantiegeld aan vervangers opgenomen.

Vooruitontvangen subsidies (alle bedragen x €1000)

Vooruitontvangen subsidies

31-12-2008		

31-12-2007

2.360		

2.852

De vooruit ontvangen subsidies hebben betrekking op

bestemming kennen, maar die nog niet zijn besteed

door ministeries toegekende bedragen, die wel een

of uitgekeerd.

21

Jaarverslag

Toegekende subsidies in het kader van de Wet Overige OCW-Subsidies (alle bedragen x €1000)

Vervangingsfonds 2008

Datum
3 Jaarrekening

22

Kenmerk

toekenning subsidiebrief

Omschrijving
aard subsidie

Toekenning Bestedingen Bestedingen
subsidie

in 2008

Te besteden /

t/m terug te betalen
31-12-2008

per 31-12-2008

28-02-2008 BGS/UBT-08/15065 U

Aanvullend Pakket
en Landelijke Taken

7.520

7.520

7.520

-

31-08-2005 BGS/UBT-05/133496 M

Stimulans*

2.400

402

1.688

712

2.565

891

1.067

1.498

900

750

750

150

13.385

9.563

11.025

2.360

31-12-2008		

31-12-2007

-		

2.072

1.984		

1.954

107		

492

Overlopende passiva

3.205		

2.927

VDS-bonussen

9.731		

9.820

15.027		

17.265

19-10-2006 BGS/UBT-06/1177720 U

Flankerend Beleid

06-11-2007 BGS/UBT-07/150148 M

Flankerend Beleid

11-11-2008 OND/OBD-2008/141018 U Flankerend Beleid
10-12-2008 OND/ODB-2008/151474 U Vervangingspools
Totaal
*

In 2006 is €712.000 gereserveerd ten behoeve van het voortgezet onderwijs.

Overige schulden en overlopende passiva (alle bedragen x €1000)

Aangegane verplichtingen veldcontroles
Aangegane verplichtingen subsidies
Verplichtingen BGZ

Totaal overige schulden

Aangegane verplichtingen voor subsidies en bgz zijn

tingen opgenomen. De vds-bonussen bestaan uit nog

aan schoolbesturen toegezegde bedragen waarvoor

uit te keren bedragen in het kader van de premiedif-

nog geen (definitieve) afrekeningen zijn ontvangen.

ferentiatie.

Onder overlopende passiva zijn de overige verplich-

Niet uit de balans blijkende verplichtingen
Er is sprake van de volgende verplichtingen die niet
uit de balans blijken:
• een contract voor de periode 2009 – 2011 met de
uitvoeringsorganisatie in Heerlen ter waarde van
€ 7 mln. per jaar;
• programmakosten bgz, met name project po-actief
ter waarde van maximaal € 0,6 mln.;

Toelichting op de rekening van Baten & Lasten

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008

Primair onderwijs (alle bedragen x €1000)

3 Jaarrekening

Baten

2008		

2007

Reguliere premie

283.357		

263.930

Premie gedecentraliseerd verlof

28.080		

28.992

Premie vrijwillig

34.201		

15.283

Totaal premies

345.638		

308.205

-4.157		

-2.989

900		

900

vds-opbrengsten primair onderwijs
Subsidies min. ocw inzake Vf-activiteiten
Dotatie uit Noodfonds

900		

900

4.894		

1.436

348.175		

308.452

2008		

2007

Reguliere vervanging

268.208		

276.609

Gedencentraliseerd verlof

25.869		

29.777

Vervanging vrijwillig verzekerd

37.954		

20.874

332.031		

327.260

wao-ontvangsten

Lasten

			
			
Resultaten

2008		

2007

Reguliere vervanging incl wao en vds

17.686		

-12.432

Gedecentraliseerd verlof

2.211		

-785

Vervanging vrijwillig verzekerd

-3.753		

-5.591

16.144		

-18.808

Het premiepercentage voor de verplichte verzekerin-

van het onterecht declareren van vrijwillig verzeker-

gen (reguliere premie en premie Gedecentraliseerd

den op de verplichte verzekering.

verlof ) bedroeg van 1 januari tot 1 augustus 8,31 % en

Om dezelfde reden is de premie voor de vrijwillige

van 1 augustus t/m 31 december 7,98 %. De reden voor

verzekering per 1 augustus verhoogd van 3,5% naar

de tussentijdse premieverlaging was het corrigeren

4,7 %.

23

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
3 Jaarrekening

Tegen de verwachting in zijn de wao-ontvangsten

dat de afdrachten wel degelijk rechtmatig zijn. Om

sterk toegenomen. De reden hiervoor was dat in de

die reden is deze voorziening in deze jaarrekening

jaarrekening 2007 ten laste van de toenmalige ont-

weer vrijgevallen.

vangsten een voorziening van € 1 mln. was gevormd
in de veronderstelling dat schoolbesturen onver-

De subsidie van het ministerie van ocw inzake

schuldigde betalingen aan het Vervangingsfonds

Vervangingsfonds-activiteiten ad € 0,9 mln. bestaat

hadden gedaan. In 2008 is echter onderzoek gedaan

uit de subsidie ‘vervangingspools’.

naar de rechtmatigheid van de afdracht en het blijkt

24

Voortgezet onderwijs (alle bedragen x €1000)
Resultaat

2008		

2007

-		

1.238

Opbrengsten

2008		

2007

Subsidies min. ocw en SZW inzake bgz-activiteiten

7.365		

6.584

7.365		

6.584

Reguliere vervanging

Bedrijfsgezondheidszorg BGZ (alle bedragen x €1000)

			
Kosten bgz

2008		

2007

Aanvullend Pakket, Stimulans, Re-integratie 2e spoor

5.806		

5.379

Arboplusconvenant

13		

575

Voorlichting en communicatie

345		

266

1.201		

387

7.365		

6.607

Overig

			
Resultaat bgz

Het aantal uitgevoerde en/of gestarte bgz-activiteiten
lag in 2008 op het beoogde niveau. Het resultaat op
de bgz activiteiten wordt toegevoegd aan de reserve.
De kosten toename bij het onderdeel ‘Overig’ houdt
verband met het project po-actief in het verslagjaar.

-		

-23

Uitvoering (alle bedragen x €1000)

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008

Baten

2008		

2007
3 Jaarrekening

Subsidies min. ocw inzake Vf-uitvoering

3.814		

4.308

Subsidies min. ocw inzake bgz-uitvoering

1.388		

1.388

5.202		

5.696

			
Lasten

2008		

2007

Kosten Bestuur

57		

58

Salarissen Bestuursbureau (BB)

785		

615

Sociale lasten Bestuursbureau

81		

35

Pensioenpremies Bestuursbureau

81		

35

-655		

-275

Kosten Bestuur en Personeelslasten BB doorbelast aan Pf

			
Overige Kosten Bestuursbureau

716		

1.038

Veldcontroles

1.516		

3.114

Kosten uitvoeringsorganisatie

6.417		

7.064

8.998		

11.684

			
Resultaat uitvoering

-3.796		

-5.989

2008		

2007

2.022		

2.519

2.022		

2.519

2008		

2007

900		

900

900		

900

Overige baten (alle bedragen x €1000)

Rentebaten

Net als in 2007 zijn in 2008 de rentebaten integraal
toegevoegd aan de Reserve Vervangingsfonds­
activiteiten.

Overige lasten (alle bedragen x €1000)

Onttrekking uit Noodfonds voor vergoeding vervangingspools

25

Jaarverslag

Honoraria van de accountant

FTE en WOPT

De honoraria van kpmg Accountants inzake jaar­

Gedurende het boekjaar 2008 bedroeg het gemiddeld

rekening controle, groot € 71.000 (€ 113.000 in 2007),

aantal werknemers omgerekend naar volledige mens-

controle rechtmatigheid/veldcontroles, groot

jaren 14,1 (2007: 9,4).

Vervangingsfonds 2008
3 Jaarrekening

€ 1.512.000 (€ 849.000 in 2007) zijn ten laste gebracht
van de onderneming, een en ander zoals bedoeld in

Er zijn bij het Vervangingsfonds geen beloningen

artikel 2:382a bw.

zoals bedoeld in de Wet Openbaarheid Topinkomens
Publieke sector.

26

Rekening van Baten & Lasten
Realisatie versus Begroting (alle bedragen x €1.000)
Baten

Realisatie 2008

PO premie-opbrengsten

345.638		 338.164

PO overige opbrengsten

Begroting 2008

2.537		

		

300

348.175		

338.464

				
Subsidies BGZ		

7.365		

6.414

Subsidies uitvoering		

5.202		

5.272

Overige opbrengsten		

2.022		

1.560

				
Totaal Baten		

362.764		

351.710

				
Lasten

Realisatie 2008

Begroting 2008

PO vervangingskosten		

332.031		

328.460

VO vervangingskosten		

-		

-

				
Kosten BGZ 		

7.365		

11.643

Kosten uitvoering		

8.998		

10.123

Overige kosten		

900		

900

				
Totaal Lasten		

349.294		

351.126

Resultaat		

13.470		

584

De premieopbrengsten zijn ruim € 7 miljoen hoger

ver resultaat dan begroot door hogere wao-opbrengs-

Jaarverslag

dan begroot. Dit is volledig toe te schrijven aan de

ten, een groter dan voorzien verschil tussen premie-

Vervangingsfonds 2008

hogere premieopbrengsten van de vrijwillige verze-

opbrengsten en vervangingsdeclaraties, lagere

kering als gevolg van de grotere verzekerde popula-

uitvoeringskosten, en circa € 4 miljoen lagere kosten

tie. De premieopbrengst verplicht is iets onder de

bgz wegens met name minder aanmeldingen voor

begroting gerealiseerd. Eenzelfde beeld zien we bij

po-actief en vertraging bij het project intensivering

de declaraties. Per saldo is er een aanzienlijk positie-

aanpak ziekteverzuim.

Overige gegevens

Accountants­verklaring
Aan: Het Bestuur van Stichting Vervangingsfonds en Bedrijfsgezondheidszorg voor het Onderwijs te Den Haag

Accountantsverklaring
Verklaring betreffende de jaarrekening
Wij hebben de in dit jaarverslag opgenomen jaar­rekening 2008 van de Stichting Vervangingsfonds
en Bedrijfsgezondheidszorg voor het Onderwijs te Den Haag bestaande uit de balans per 31 december 2008 en
de rekening van baten en lasten over 2008 met de toelichting gecontroleerd.
Verantwoordelijkheid van het bestuur
Het bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat
getrouw dient weer te geven, alsmede voor het opstellen van het jaarverslag, beide in overeenstemming Titel
9 Boek 2 bw. Deze verantwoordelijkheid omvat onder meer: het ontwerpen, invoeren en in stand houden van
een intern beheersingssysteem relevant voor het opmaken van en getrouw weergeven in de jaarrekening van
vermogen en resultaat, zodanig dat deze geen afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of
fouten bevat, het kiezen en toepassen van aanvaardbare grondslagen voor financiële verslaggeving en het
maken van schattingen die onder de gegeven omstandigheden redelijk zijn.
Verantwoordelijkheid van de accountant
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij
hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht. Dienovereenkomstig zijn wij
verplicht te voldoen aan de voor ons geldende gedragsnormen en zijn wij gehouden onze controle zodanig te
plannen en uit te voeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen
afwijkingen van materieel belang bevat.
Een controle omvat het uitvoeren van werkzaam­heden ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen en de toelichtingen in de enkelvoudige jaarrekening.
De keuze van de uit te voeren werkzaamheden is afhankelijk van de professionele oordeelsvorming van de
accountant, waaronder begrepen zijn beoordeling van de risico’s en afwijkingen van materieel belang als
gevolg van fraude of fouten. In die beoordeling neemt de accountant in aanmerking het voor het opmaken

3 Jaarrekening

27

Jaarverslag

van en getrouw weergeven in de jaarrekening van vermogen en resultaat relevante interne beheersingssy-

Vervangingsfonds 2008

steem, teneinde een verantwoorde keuze te kunnen maken van de controlewerkzaamheden die onder de
gegeven omstandigheden adequaat zijn, maar niet tot doel hebben een oordeel te geven over de effectiviteit

3 Jaarrekening

van het interne beheersingssysteem van de entiteit. Tevens omvat een controle onder meer een evaluatie van
de aanvaardbaarheid van de toegepaste grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van
schattingen die het bestuur van de entiteit heeft gemaakt, alsmede een evaluatie van het algemene beeld van
de jaarrekening.
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor
ons oordeel.

28

Oordeel
Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen
van Stichting Vervangingsfonds en Bedrijfsgezondheidszorg voor het Onderwijs per 31 december 2008 en van
het resultaat over 2008 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 bw.
Op grond van de wettelijke verplichtingen ingevolge artikel 2:393 lid 5 onder f bw melden wij dat het jaarverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist in artikel 2:391
lid 4 bw.
Den Haag, 20 juli 2009
kpmg accountants n.v.
W.A. Touw RA

Statutaire regeling resultaat en resultaat­bestemming
De statuten bevatten geen bepalingen aangaande de resultaatbestemming. In de vergadering van het
Algemeen Bestuur van 4 juni 2009 is besloten het resultaat als volgt te bestemmen:
• Het positieve resultaat reguliere vervanging po, alsmede het resultaat Uitvoering en de Overige Resultaten
ter grootte van in totaal € 15,912 mln. wordt ten gunste gebracht van de Reserve
Vervangingsfondsactiviteiten;
• Het positieve resultaat Gedecentraliseerd Verlof groot € 2,211 mln. wordt ten gunste gebracht van de
Reserve Gedecentraliseerd Verlof;
• Het negatieve resultaat Noodfonds (verantwoord onder Overige Kosten) van € 0,9 mln. wordt ten laste van
de Reserve Noodfonds-activiteiten gebracht.
• Het negatieve resultaat Vrijwillige Verzekering van € 3,753 mln. wordt ten laste van de Reserve Vrijwillige
Verzekering gebracht.

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
3 Jaarrekening

29

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
4 De ﬁnanciering van
de vervangingskosten

30

4

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
4 De ﬁnanciering van
de vervangingskosten

De financiering van
de vervangingskosten
Het fonds heeft twee doelstellingen:

alle personeelsleden die onder de verplichte aan­
sluiting bij het Vervangingsfonds vallen is de grond-

• het bieden van waarborgen aan aangesloten

slag voor premieheffing.

schoolbesturen voor de kosten van vervanging bij

Tot 1 augustus 2006 gold de verplichte aansluiting

afwezigheid van personeelsleden door ziekte en

voor de door ocw bekostigde personeelsleden. Vanaf

een aantal vormen van rechtspositioneel verlof.

die datum (invoering lumpsum) t/m 31 december

• het ondersteunen van de bedrijfsgezondheidszorg

2008 is voor wat betreft de verplichte aansluiting

in het onderwijs en het bevorderen en bewaken

sprake geweest van een bevriezingsmodel. Alle per

van de kwaliteit van die zorg.

5 juli 2006 reeds verplicht aangesloten personeels­
leden bleven verplicht aangesloten. Personeel dat

Het fonds vult deze doelstellingen in door goede

na deze datum werd aangenomen kon niet langer

arbeidsomstandigheden in het onderwijs te bevor­

onder de verplichte aansluiting worden gebracht.

deren. Het ziekteverzuim wordt daarmee effectief

Het bevoegd gezag kon deze personeelsleden even­

omlaag gebracht. Dit draagt mede bij aan het

tueel onder de vrijwillige aansluiting brengen. Het

beheersbaar maken van de vervangingskosten

bevriezings­model impliceerde dat de doelgroep

in het Primair Onderwijs.

verplicht verzekerden als gevolg van natuurlijk
verloop steeds kleiner werd. Daar stond tegenover

Genoemde doelstellingen vormen de basis voor

dat school­besturen steeds meer keuze-vrijheid

de in 2008 verrichte werkzaamheden.

kregen als het ging om het al dan niet verzekeren
van (nieuw) personeel.

Inning premies, vds en wao

In het kalenderjaar 2008 was voor het basis- en
speciaal onderwijs sprake van de volgende premie-

Inning Premie

percentages:

Alle aangesloten schoolbesturen dragen maandelijks
premie af. Het zogenaamde bijdrage-inkomen van

01-01-2008

01-02-2008

01-08-2008

premie verplicht basis

6,86

7,58

7,25

premie verplicht I-C

0,73

0,73

0,73

premie verplicht totaal

7,59

8,31

7,98

premie vrijwillig

3,5

3,5

4,7

31

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008

De verhoging per 1 februari werd noodzakelijk

Vervangingsbijdrage-Differentiatiesysteem

geacht tegen de achtergrond van het grote exploita-

Het fonds stelt zich onder andere het terugdringen

tietekort over 2007. De reden voor het uitstel was

van het ziekteverzuim en het arbeidsongeschikt-

4 De ﬁnanciering van

onzekerheid rondom de invulling van de taakstelling

heidsvolume ten doel. Met het oog hierop is in het

de vervangingskosten

van ocw van € 8 mln. De mutaties per 1 augustus

verleden het zogenaamde vervangingsbijdrage

hielden verband met het corrigeren van ten onrechte

differentiatiesysteem (vds) geïntroduceerd. Dit

op de verplichte verzekering gedeclareerde vervan-

systeem houdt in dat besturen die (beduidend) meer

gingskosten van vrijwillig verzekerd personeel.

ziektevervanging declareren dan aan premie wordt
afgedragen, een toeslag (malus) moeten betalen.

32

Het reglement Primair Onderwijs biedt de mogelijk-

Daartegenover staat dat besturen die relatief weinig

heid om personeel dat niet reeds verplicht is aan­

declareren in aanmerking komen voor premie­

gesloten, vrijwillig bij het Vervangingsfonds aan te

restitutie (bonus).

melden. De premie vrijwillig bedraagt ultimo 2008
4,7 %. Daarmee is de premie vrijwillig nog altijd

Het vervangingsbijdrage differentiatiesysteem is

beduidend lager dan de premie verplicht. Dit vindt

opgenomen in het reglement van het Vervangings­

zijn oorzaak in twee factoren die beide te maken

fonds en de betreffende artikelen (4a tot en met 4j)

hebben met de samenstelling van de doelgroep. Ten

zijn niet materieel gewijzigd ten opzichte van vorig

eerste bestaat de doelgroep vrijwillig verzekerden uit

jaar.

relatief veel onderwijsondersteunend personeel.
Bij de vervanging van onderwijsondersteunend

Wel is dit jaar de tredenindeling met 3 maanden

personeel gelden in de regel wachttijden die kunnen

uitgesteld in verband met onvolledige gegevens­

oplopen tot 2 maanden. Dit drukt de kosten en

leveringen van enkele nieuwe salarisverwerkers.

daarmee kan ook de premie lager worden vastge-

De tredenindeling zoals die heeft plaatsgevonden

steld. Een tweede factor die van invloed is betreft de

is thans gebaseerd op de bij het Vervangingsfonds

leeftijdsopbouw. Door het bevriezingsmodel stroom-

bekende premie- en declaratiegegevens per

den veel nieuwe (jonge) toetreders tot het onderwijs

31 januari­ 2009.

in in de vrijwillige verzekering. De leeftijdsopbouw
is van invloed op het gemiddelde ziekteverzuim.

Onderstaande tabel geeft de trede-indeling zoals

Binnen de doelgroep vrijwillig verzekerden ligt het

vastgesteld medio maart 2009

ziekteverzuimpercentage lager dan binnen de doelgroep verplicht verzekerden. En een lager verzuim

(alle bedragen x € 1000)

leidt weer tot minder kosten en een lagere premie.

Trede

In de verslagperiode is echter gebleken dat de

Aantal

Bonus/malus

besturen

Bedrag

premie­ van aanvankelijk 3,5 % en later 4,7 % toch

0 (<50%)

459

- € 2.710

niet toereikend was. Het resultaat op het onderdeel

0 (>50+<75%)

322

- € 3.688

vrijwillige verzekering is € 3,8 mln. negatief.

0

287

€0

1

48

€ 1.005

Bij de invoering van lumpsum in relatie tot het

2

33

€ 1.053

bevriezingsmodel, ontstond een grote instroom in

3

35

€ 829

4

34

€ 560

5

18

€ 339

6

3

€ 34

7

1

€6

de vrijwillige verzekering. Ultimo 2005, dus voor de
invoering van de lumpsum, maakten 495 besturen
gebruik van de vrijwillige verzekering. Ultimo 2006
waren dit al 1002 besturen, welk aantal opliep tot
1025 ultimo 2007. Ultimo 2008 is sprake van 1006
besturen die gebruik maken van deze mogelijkheid.

Saldo

Hier lijkt sprake van een daling in 2008, maar deze
afname is met name het gevolg van fusies. Nog steeds

Uit de tabel blijkt dat 86 % van alle besturen inge-

maakt ruim driekwart van alle aangesloten school­

deeld is in trede 0. Dat betekent dat deze besturen

besturen gebruik van de mogelijkheid om personeel

geen toeslag hoeven te betalen. Een groot deel van

onder de vrijwillige aansluiting te brengen.

deze besturen komt zelfs in aanmerking voor

premie­restitutie. De resterende 14% van de besturen

ging moet worden ingezet. Wordt dit inzetpercen-

Jaarverslag

is ingedeeld in trede 1 of hoger en is daarmee een

tage niet gehaald, dan dient het bestuur het verschil

Vervangingsfonds 2008

toeslag verschuldigd. De resultaten zijn daarmee

tussen 95 % van de netto-loonkosten van de vervan-

vergelijkbaar met de uitkomsten van de treden­

ger en de netto-loonkosten gemoeid met de feitelijke

4 De ﬁnanciering van

indeling van vorig jaar.

vervangingswerkzaamheden, aan het Vervangings­

de vervangingskosten

fonds terug te betalen. Die beoordeling heeft eind

wao-gelden

2008 plaatsgevonden voor wat betreft de inzet in het
schooljaar 2007/2008. Als gevolg daarvan hebben 103
besturen een brief ontvangen waarin is medegedeeld

Sinds de oprichting van het Vervangingsfonds maken

dat het vereiste inzetpercentage niet is gehaald.

de uitkeringen wegens ziekte en arbeidsongeschikt-

Het gemiddelde inzetpercentage voor vervanging

heid (wao) deel uit van de financiering van het fonds.

bedroeg 90,23 %. In totaal is initieel een bedrag van

Door gewijzigde regelgeving (o.a. Wet Poortwachter

€ 2,518 mln. aan ingediende pooldeclaraties terug­

en invoering van de wia) en continue inspanningen

gevorderd.

van partijen gericht op terugdringing van het ziekteverzuim, zijn de wao-inkomsten de laatste jaren tot
2007 sterk gedaald. In 2007 was nog maar een bedrag

Pilot plusleraar

van € 1,4 mln. aan wao aan het Vervangingsfonds
afgedragen. Maar in 2008 is weer een bedrag van

De pilot plusleraar is per 31 juli 2008 beëindigd.

€ 3,8 mln. verantwoord. De reden voor deze toename

De deelnemende besturen zijn over de consequenties

is dat in 2007 werd verondersteld dat teveel wao was

hiervan schriftelijk geïnformeerd. Voor wat betreft

afgedragen en dat daarom een voorziening van

het schooljaar 2007/2008 heeft nog een eindafreke-

€ 1 mln. was getroffen op de balans. In 2008 is echter

ning plaatsgevonden. Daarbij bleek dat enkele

gebleken dat de wao toch terecht is afgedragen.

besturen in het laatste jaar van de pilot meer aan

Daarom is de voorziening weer opgeheven.

vervanging hebben besteed dan dat aan budget ter
beschikking stond. Die besturen dienen in totaal een

Vervangingspools
In het primair onderwijs maakt een aantal besturen
met toestemming van het Vervangingsfonds al
geruime tijd gebruik van een vervangingspool.
Besturen zien in de vervangingspool een mogelijkheid het vervangingsprobleem op school op te lossen
of beter beheersbaar te maken. Ook biedt de pool
soms een oplossing voor dreigende overtolligheid.
Omdat aan de pools voor het Vervangingsfonds ook
meerkosten zijn verbonden, is de maximale omvang
van de pools per januari 2005 bevroren. Ook kunnen
vanaf dat moment geen nieuwe vervangingspools
meer worden opgericht.
Ultimo 2008 participeren 260 besturen in een vervangingspool.
Met de vervangingspools was in het schooljaar
2007/2008 een bedrag van ± € 35 mln. gemoeid. In het
reglement voor het schooljaar 2007/2008 is bepaald
dat in de pool opgenomen onderwijspersoneel voor
ten minste 95% van de beschikbare tijd voor vervan-

bedrag van € 0,232 mln. aan het Vervangings­fonds
terug te betalen.

33

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
5 Het ﬂankerend
beleid van het
Vervangingsfonds

34

5

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
5 Het ﬂankerend
beleid van het
Vervangingsfonds

Het ﬂankerend
beleid­van het
vervangings­fonds
Naast het bieden van een waarborg aan de aan­
gesloten schoolbesturen voor de bekostiging van
vervanging van afwezig personeel in het primair

35

Begeleiding van scholen en schoolbesturen door de regioadviseurs

onderwijs, verricht het Vervangingsfonds tal van
activiteiten­ ter ondersteuning van het beleid op het

De 14 regioadviseurs van het Vervangingsfonds

gebied van arbeidsomstandigheden, verzuim en

adviseren en ondersteunen school-besturen bij het

re‑integratie van zieke werknemers. Voorbeelden

opzetten en implementeren van arbeidsomstandig­

van deze activiteiten zijn:

heden-, ziekteverzuim-, re-integratie- en personeels-

• Begeleiding van scholen en schoolbesturen door

beleid. Daartoe onderhouden zij onder andere een

de regioadviseurs;

breed netwerk aan zorgverleners in de regio.

• Advisering bij re-integratie door de re-integratie-

De regioadviseur neemt nadrukkelijk niet de taken

deskundigen en de Re-integratie Adviesdesk

en verantwoordelijkheid over van het schoolbestuur.

Onderwijs;

Het schoolbestuur zal ten eerste zelf de eind­

• Voorlichtingsbijeenkomsten en trainingen;

beslissing moeten nemen over in te zetten zorg en

• Inzet van verschillende communicatiemiddelen;

zorg­verleners en ten tweede ook zelf de uitvoering

• Ontwikkeling en implementatie van (nieuwe)

van de noodzakelijke activiteiten ter hand moeten

producten en diensten;

nemen.

• Onderzoek;
• Subsidies.

Aantal benaderde organisaties door regio­adviseurs

Doel van deze activiteiten is het bieden van mogelijk­

per kwartaal2.

heden voor schadelastbeperking voor scholen en het

Schoolbesturen

Vervangingsfonds. De vervangingskosten vloeien

Bevoegde gezagen

immers voornamelijk voort uit ziekteverzuim.
2 Het totaal per jaar is niet gelijk aan de som van de aantallen per kwartaal daar
met een zelfde bestuur, school e.d. in afzonderlijke kwartalen contact is
geweest.
3 Het Vervangingsfonds spreekt van ‘éénpitters’ als een schoolbestuur één
school onder zich heeft en van ‘meerpitters’ als één schoolbesturen meerdere
scholen aanstuurt­.

2008-I

2008-II

2008-III

2008-IV

Totaal ’08

566

510

464

507

853

107

94

89

105

229

Scholen

997

983

967

921

2371

Arbodiensten

11

16

12

8

31

Zorgverleners

102

103

74

90

272

Overig

42

65

38

29

131

- waarvan éénpitter

3

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008

Advisering bij re-integratie

In bovenstaande tabel staat het aantal besturen,
scholen en andere organisaties waarmee de
adviseurs­ in 2008 één of meerdere malen contact

Re-integratiedeskundigen onderwijs

5 Het ﬂankerend

hebben gehad. Door deze registratie wordt gemoni-

Bij het Vervangingsfonds waren in de verslagperiode

beleid van het

tord hoe groot het bereik van de adviseurs is onder

zeven re-integratiedeskundigen werkzaam. Deze

de besturen en scholen en hoe groot daarmee de

deskundigen adviseren werkgevers en werknemers

spreiding van de dienstverlening is.

bij vastgelopen re-integratietrajecten. Wil de

Vervangingsfonds

re-integratie van (langdurig) zieken om welke reden

36

Uit de tabel is af te leiden dat in 2008 met 853

dan ook niet van de grond komen of stokken, dan

besturen­ (dit wil zeggen 68% van alle besturen)

kunnen zowel de werkgever als de zieke werknemer

contact is geweest4 – waarvan 229 éénpitters (dit

een onafhankelijk advies vragen aan de re-integratie­

wil zeggen 47 % van alle éénpitters) en dus 624 van

deskundige onderwijs. De re-integratiedeskundige

de meerpitterbesturen (dit wil zeggen 83 % van alle

gaat dan het gesprek met beide partijen aan. Doel

meerpitters) – en met 2371 scholen (dit wil zeggen

van het gesprek is dat men gezamenlijk tot een

31 % van alle scholen). Hiermede zijn de doel­

nieuw en realistisch re-integratieplan komt.

stellingen, die de beide teams zich in hun jaar­

Bekrachtiging van dit plan gebeurt in een zogenaamd

plannen ten aanzien van bereik hadden gesteld,

driegesprek tussen werkgever, werknemer en

ruim gerealiseerd (doelstelling was 70 % van de

re-integratie­deskundige. Daarna nemen de verant-

meerpitters en 40 % van de éénpitters te benaderen

woordelijke partijen, buiten de re-integratie­des­

in 2008).

kudige om, zelf de uitvoering van het plan ter hand.

Aantal contacten regioadviseurs naar soort organisatie per kwartaal.
2008-I

2008-II

2008-III

2008-IV

Totaal 2008

Aantal

%

Aantal

%

Aantal

%

Aantal

%

Aantal

%

Bestuur/school

1165

88%

1040

87%

777

90%

963

92%

3945

89%

Arbodiensten

12

1%

16

1%

9

1%

6

1%

43

1%

Zorgverleners

98

7%

82

7%

53

6%

61

6%

294

7%

Overig

45

3%

52

4%

24

3%

20

2%

141

3%

Totaal

1320

100%

1190

100%

863

100%

1050

100%

4423

100%

In bovenstaande tabel staat het aantal contacten5 van

In het verslagjaar zijn 495 begeleidingstrajecten bij

de regioadviseurs. Hieruit blijkt dat in 2008 ruim

re-integratie in behandeling genomen. Met name

4.400 contacten hebben plaatsgevonden. Ook deze

in de eerste helft van het jaar was er sprake van een

doestelling voor 2008 (4.000 contacten) is ruim

bijzonder hoog aantal adviesaanvragen. Daarnaast

ge­realiseerd.

kan worden opgemerkt dat het om steeds meer
‘zwaardere’ trajecten gaat, waardoor de individuele

Jaarlijks worden de niet-projectgebonden activiteiten

begeleidingstrajecten meer tijd vragen.

van de regioadviseurs aan een klantevaluatie onderworpen. In dit kader is eind oktober aan 424 bestu-

Net als de activiteiten van de regioadviseurs vindt

ren en scholen, een evaluatieformulier toegezonden,

ook periodieke evaluatie van de werkzaamheden van

die in periode van april tot en met oktober door een

de re-integratiedeskundigen plaats. Alle afgesloten

regioadviseur zijn bezocht. Uiteindelijk hebben 270

trajecten worden bij zowel de werkgevers als de

besturen en scholen het evaluatieformulier retour

werknemers schriftelijk geëvalueerd. De werkgevers

gezonden. Hieruit blijkt dat het werk van de regio­

waarderen het werk van de re-integratiedeskundigen

adviseurs door besturen en scholen bijzonder goed

met een gemiddeld rapportcijfer van 8,3. De werk­

wordt gewaardeerd. Het gemiddelde rapportcijfer

nemers spreken hun waardering voor dit advieswerk

bedroeg 8,4.

uit met een gemiddeld cijfer van 8,0.

4 Dit kan zijn met het bestuur zelf, bovenschools management of een school die valt onder betreffend bestuur.
5 Onder een contact wordt verstaan alle bezoeken, de telefonische en de e-mail consulten, welke meer dan 15 minuten in beslag nemen en een inhoudelijk karakter
hebben. Ook trainingen, workshops en voorlichting- en netwerkbijeenkomsten worden als een contact beschouwd. De besturen en/of scholen die bij zo’n bijeenkomst
aanwezig zijn, tellen mee in het bereik (=aantal benaderde organisaties) van de adviseurs.

Re-integratie adviesdesk onderwijs

Vervangingsfonds kunnen werkgevers en werk­

Jaarverslag

nemers gebruikmaken van de subsidie Stimulans.

Vervangingsfonds 2008

Sinds enkele jaren beschikt het Vervangingsfonds

Met deze subsidie kunnen extra activiteiten worden

over een eigen Re-integratie Adviesdesk Onderwijs.

ingekocht om de re-integratie van langdurig zieken

5 Het ﬂankerend

Deze telefonische adviesdesk is beschikbaar voor

te bespoedigen. In 2008 zijn in totaal 402 aanvragen

beleid van het

werkgevers en werknemers in het primair onderwijs

Stimulans ontvangen. Opnieuw is gebleken dat in

Vervangingsfonds

als zij meer algemene, dus niet casusgerichte, vragen

het merendeel van de trajecten die door de re- inte-

hebben over ziekteverzuim en re-integratie. In de

gratiedeskundige werden begeleid, aanvullende zorg

loop der tijd is het werkgebied van de adviesdesk

nodig was.

uitgebreid met onderwerpen als arbeidsomstandigheden, agressie en geweld en de rol van de preventiemedewerker.
Gedurende het verslagjaar zijn door de medewerkers
van deze adviesdesk 1.534 telefonische adviezen

37

Ontwikkeling en implementatie van
(nieuwe) producten en diensten

verstrekt. In vergelijking met vorig jaar is het aantal
telefoontjes iets afgenomen. In 2007 zijn er veel

Verzuimmeester

vragen gesteld naar aanleiding van de toen volledig

Sinds enkele jaren biedt het Vervangingsfonds het

vernieuwde Arbomeester; ook in 2008 hadden nog

ziekteverzuimbeheerssysteem Verzuimmeester aan

altijd vragen hierop betrekking. Daarnaast heeft in

aan het (primair) onderwijs. Scholen kunnen koste-

2008 het project po-Actief tot een aanzienlijk aantal

loos gebruikmaken van deze internettoepassing om

vragen geleid.

hun ziekteverzuim te registreren en vervolgacties te
signaleren en in te plannen. Hierbij gaat het dan

Subsidies

zowel om de wettelijk verplichte acties in het kader
van de Wet Verbetering Poortwachter, alsmede om
acties die voortvloeien uit eigen beleid van de school

Aanvullend Pakket

ten aanzien van zieke medewerkers.

Via de subsidie Aanvullend Pakket geeft het
Vervangingsfonds financiële ondersteuning aan

Vanwege het overstappen van een aanzienlijk deel

scholen met aantoonbare problemen rond de

van de schoolbesturen naar een andere salaris­

arbeidsomstandigheden of met een hoog ziekte­

verwerker is de deelname aan Verzuimmeester in

verzuim. Op basis van een inhoudelijk advies van

2008 licht afgenomen. Eén van de salarisverwerkers

de regioadviseur kan de school met deze subsidie

heeft namelijk besloten geen gebruik te maken van

externe zorgverleners inschakelen om de gecon­

de mogelijkheid gegevens automatisch door te leiden

stateerde problematiek doelgericht aan te pakken.

naar de Verzuimmeester.

In 2008 zijn in totaal 833 aanvragen voor de subsidie

Arbomeester

Aanvullend Pakket binnengekomen. Dat is aanzien-

De Arbomeester is het speciaal voor het primair

lijk meer dan in 2007. Voor een deel is dat het gevolg

onderwijs ontwikkelde Risico-Inventarisatie &

van het feit dat eind 2007 de subsidie tijdelijk moest

Evaluatie-instrument (ri&e). Schoolbesturen kunnen

worden stop gezet wegens uitputting van het budget.

hiermee invulling geven aan de wettelijke eisen die

Met name de eerste maanden van 2008 zijn daarom

voortvloeien uit de Arbowet. De scholen hebben met

veel aanvragen ontvangen. Voor een ander deel komt

dit instrument dus een handvat om het arbobeleid

dat, omdat in de tweede helft van 2007 de subsidie-

op de school vorm te geven.

voorwaarden zijn aangepast. Het effect van deze aanpassing komt in 2008 in zijn volle omvang naar

Om het gebruik van de in 2007 vernieuwde

voren.

Arbomeester verder te bevorderen, zijn ook in 2008
cursussen georganiseerd voor zowel beginnende als

Stimulans

gevorderde gebruikers. De waardering voor de

Op advies van een re-integratiedeskundige van het

trainingen is met een 8 tot 8,5 onverminderd hoog.

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008

PO-Actief

ondersteunend personeel een vragenlijst invullen en

In het verslagjaar is een grootschalig pilotproject van

daarna een persoonlijk rapport genereren. In dit

start gegaan met als titel po Actief. Dit project is

rapport wordt inzicht gegeven in de persoonlijke

5 Het ﬂankerend

gericht op het voorkomen van uitval en op het vitaal

energiebronnen, stressoren en belastende aspecten

beleid van het

houden­ van onderwijspersoneel van 45 jaar en ouder.

in relatie tot het werk. Ook wordt gekeken naar een

In totaal hebben ongeveer 350 schoolbesturen in de

aantal gezondheidsaspecten.

regio’s Almere, Amsterdam, Den Haag, Midden

In het verslagjaar is deze vragenlijst door 1005

Nederland en IJssel/Veluwe in 2008 een aanbod

personen ingevuld.

Vervangingsfonds

gekregen om met dit project mee te doen. Ongeveer

38

90 hiervan zijn, met instemming van de (g)mr

Arbocatalogus po

in­gegaan op dit kosteloze aanbod. Van deze besturen

In 2007 hebben de sociale partners in het primair

hebben alle oudere medewerkers de mogelijkheid

onderwijs besloten tot het opstellen van een arbo­

gekregen een vragenlijst in te vullen. Kern van deze

catalogus. De uitvoering hiervan is in handen gelegd

vragenlijst is de Workability Index, waarmee

van het Vervangingsfonds.

betrouwbaar kan worden vastgesteld of iemand

De arbocatalogus is een uitvloeisel van de nieuwe

dreigt uit te vallen. Op basis van de uitkomsten van

Arbowet, die het mogelijk maakt dat sectoren zelf-

de vragenlijst zijn alle werknemers met een ver-

standig vaststellen op welke wijze arborisico’s kun-

hoogd risico op uitval uitgenodigd voor een werk­

nen worden voorkomen of opgelost. Als de arbo­

belevingsgesprek. Voor zover uit dit gesprek naar

catalogus wordt gedragen door de sociale partners,

voren kwam dat aanvullend een begeleidingstraject

en de Arbeidsinspectie heeft getoetst of de afspraken

noodzakelijk was, voorzag het project ook in sub­

niet in tegenspraak zijn met bestaande regelgeving,

sidiering van de kosten. Het project loopt door in

dan is daarmee de Arbocatalogus erkend en verval-

2009.

len voor die sector de landelijk geldende beleids­
regels.

Intermediair Agressie en Geweld

Om een door het veld gedragen arbocatalogus te

In het kader van het Arboplusconvenant heeft het

ontwikkelen is er een begeleidingscommissie samen-

Vervangingsfonds in 2006 de cursus Intermediair

gesteld bestaande uit werkgevers- en werknemers-

Agressie en Geweld ontwikkeld. Vanwege de posi-

vertegenwoordigers en vertegenwoordigers uit het

tieve evaluaties van de diverse activiteiten ten aan-

onderwijsveld. Deze commissie is in 2008 acht keer

zien van de Intermediairs Agressie en Geweld, is

samen gekomen, hetgeen ertoe leidde dat in decem-

besloten ook in 2008 een basistraining aan te bieden.

ber de sociale partners akkoord zijn gegaan met de

In totaal hebben hier nog 43 personen gebruik van

catalogus.

gemaakt.

Als begin 2009 ook de Arbeidsinspectie akkoord gaat,

Daarnaast is een vervolgtraining ontwikkeld, die

zal een speciaal ontwikkelde website worden open-

zich vooral richt op het benaderen en motiveren van

gesteld waarin alle tot dan beschreven oplossingen

de verschillende partijen waar de intermediairs in de

staan opgenomen. Tevens zal een Redactieraad

praktijk mee te maken hebben. Deze vervolgtraining

worden opgericht die in de toekomst de arbo­catalo­

is in 2008 gevolgd door ruim 100 personen.

gus voortdurend gaat actualiseren.
De inhoudelijke ondersteuning vindt plaats door tno

Welzijns-check onderwijspersoneel

Kwaliteit van Leven.

Als opvolger van de welzijnspago Gezonderwijs is
in 2007 de welzijns-check onderwijspersoneel be-

Intensivering aanpak ziekteverzuim

schikbaar gekomen. Met behulp van dit instrument

Om het ‘Actieplan Leerkracht!’ te bekostigen is door

kunnen werknemers meer inzicht krijgen in hun

het ministerie van ocw een besparing van de vervan-

eigen welzijnssituatie. Daarnaast kunnen de gege-

gingskosten ingeboekt van structureel 25 miljoen

vens worden geaggregeerd om zo meer zicht te

euro. De besparing moet worden gerealiseerd door

krijgen op het algemene welbevinden van de onder-

het ziekteverzuim met nog eens 0,5 procentpunt te

wijsmedewerkers. Via www.welzijnscheckonderwijs-

laten dalen in vier jaar tijd. Het Vervangingsfonds

personeel.nl kan zowel onderwijzend als onderwijs-

heeft hiervoor het project ‘Intensivering Aanpak

Ziekteverzuim’ opgezet, met als kanttekening dat

vanuit het ministerie van szw om het onderwerp

Jaarverslag

geen garanties kunnen worden afgegeven met

Arbeidsomstandigheden op de agenda van bedrijven

Vervangingsfonds 2008

betrekking tot de beoogde daling van het ziekte­

en organisaties te krijgen. Ook het voor Primair

verzuim.

Onderwijs was een Arboplusconvenant afgesloten,

5 Het ﬂankerend

In het project zijn diverse activiteiten te onder­

waarvan de uitvoering lag bij het Vf. Om verantwoor-

beleid van het

scheiden:

ding van de activiteiten rond het convenant af te

Vervangingsfonds

a) advisering aan schoolbesturen;

leggen aan het onderwijsveld, is in het verslagjaar

b) professionalisering van het schoolmanagement;

een bijlage bij het blad Rentree gemaakt die uit­

c) beleid gericht op individuele werknemers

gebreid ingaat op het arboplusconvenant en de

d) aanvullende activiteiten op landelijk niveau

bereikte resultaten.

Het project richt zich op die schoolbesturen die in

Cursus preventiemedewerker

het voorliggende jaar bovenmatig veel hebben

In 2006 en 2007 is een groot aantal mensen door het

gedeclareerd voor vervanging wegens ziekte. Dit

Vervangingsfonds opgeleid tot preventiemedewerker

zijn de schoolbesturen die in het kader van het Ver­va

voor het primair onderwijs. Ook in 2008 is deze

ngingsbijdrageDifferentiatieSysteem (vds) een malus

cursus enkele malen gegeven.

moeten betalen. Het gaat hierbij om 180 school­

Onder alle cursisten die in de eerste twee jaar heb-

besturen.

ben deelgenomen aan de basistraining is geïnventariseerd welke onderwerpen nadere verdieping behoe-

In de verslagperiode zijn alle voorbereidende activi-

ven. Mede op basis van die inventarisatie is een

teiten ondernomen om het project tot uitvoer te

vervolgtraining preventiemedewerker over het

brengen. Met name gaat het daarbij om het opstar-

thema ‘werkdruk en werkstress’ ontwikkeld. Deze

ten van een Europese aanbestedingsprocedure voor

training is in het najaar van 2008 zes keer georgani-

het inhuren van extra adviseurs, het contracteren

seerd verspreid over de regio’s. In totaal hebben 75

van trainingsbureaus voor de professionaliserings­

preventiemedewerkers deelgenomen. De waardering

activiteiten en het verbreden van het project po-

voor deze training is hoog: 8,0.

Actief ten behoeve van de desbetreffende school­
besturen.

Onderzoek Mediation in het onderwijs

Daarnaast is reeds begonnen met het benaderen van

Conflicten binnen de schoolorganisatie kunnen tot

een gedeelte van de desbetreffende schoolbesturen

ziekteverzuim leiden. Uit de evaluatie van het

door de huidige regioadviseurs, vooruitlopend op het

project­ Introductie Mediation in het Onderwijs (imo)

aanstellen van de extra adviseurs.

waarin het Vervangingsfonds participeerde, kwam
naar voren dat er in het primair onderwijs veel

SZ-Wijzer po

belangstelling is voor het fenomeen mediation, maar

In het verslagjaar heeft het Vervangingsfonds het

dat men vaak huiverig is om dit instrument zelf in te

onderwijsveld in het primair onderwijs de gelegen-

zetten mede omdat men niet precies weet wat

heid gegeven om gedurende een jaar gratis gebruik

mediation precies inhoudt.

te maken van de sz-wijzer po. De sz-wijzer po is een
brieven en telefonische helpdesk), die specifiek voor

DVD Mediation in het onderwijs en website
­conflicten­aanpakken.nl

het primair onderwijs alle relevante informatie

Om werkgevers en scholen in het primair onderwijs

inzichtelijk ontsluit (o.a. wet- en regelgeving) op het

op een laagdrempelige manier kennis te laten

terrein van sociale zekerheid (werkloosheid, arbeids-

maken met mediation is in 2008 de dvd ‘Conflicten

ongeschiktheid, etc.). Na de gratis introductieperiode

Aanpakken’ ontwikkeld. In september 2008 hebben

moet het onderwijsveld zelfstandig de sz-wijzer

alle werkgevers en scholen deze dvd toegezonden

overnemen en zal het Vf de subsidiering beëindigen.

gekregen. Op de dvd staan 4 korte films met onder

centrale informatiebron (o.a. webapplicatie, nieuws-

andere casussen uit de praktijk. Uitgelegd wordt hoe

Evaluatie Arboplusconvenant

grote en kleine conflicten in het primair onderwijs

Het Arboplusconvenant is in 2007 formeel beëindigd.

kunnen worden bijgelegd met hulp van een onpar­

Dit betrof een tijdelijke stimuleringsmaatregel

tijdige mediator. Tegelijk met de toezending van de

39

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
5 Het ﬂankerend

dvs’s is de website www.conflictenaanpakken.nl

daardoor relatief weinig nieuwe informatie voor de

gelanceerd. Op deze website kunnen bezoekers voor

bezoekers bevat.

hun eigen conflictsituatie nagaan of mediation een

Als onderdeel van de internetsite wordt regelmatig

geschikt instrument is.

een digitale nieuwsbrief verstuurd met informatie

beleid van het
Vervangingsfonds

over ontwikkelingen bij de fondsen of nieuwe informatie op de internetsite. In 2008 zijn 8 nieuws­

Voorlichting en communicatie

brieven verschenen.

Rentree
40

Door middel van het blad Rentree informeert het

Workshops Verzuimbegeleiding en re-integratie in de onderwijspraktijk

Vervangingsfonds, overigens samen met het

In 2008 zijn twee nieuwe cursusgroepen gestart voor

Participatiefonds, het scholenveld en andere betrok-

de workshops Verzuimbegeleiding en re-integratie in

kenen over de belangrijkste ontwikkelingen op het

de onderwijspraktijk. Daarnaast zijn twee bestaande

beleidsterrein van beide fondsen. In het verslagjaar

groepen gecontinueerd. Tijdens de bijeenkomsten

zijn vier nummers van Rentree verschenen. Aan het

spreken gemiddeld een vijftiental deelnemers over

zomernummer is een aparte special toegevoegd naar

door hen zelf aangedragen onderwerpen op het

aanleiding van het evaluatierapport

gebied van verzuimbegeleiding, verzuimpreventie en

‘Arboplusconvenant’.

re-integratie. De workshops worden ingeleid door
een externe spreker of een adviseur van het

Internetsite vfpf.nl

Vervangingsfonds.

De internetsite van het Vervangingsfonds, samen
met het Participatiefonds, is opgebouwd uit een

Helpdesk Diensten Vf/Pf

zestal themagebieden:

Het Vervangingsfonds heeft een helpdesk ingericht,

•

Vervanging;

die beschikbaar is voor vragen over de producten en

•

Werkloosheid en re-integratie;

diensten van de stichting. Ook vragen over de sub­

•

Verzuim en re-integratie;

sidieregelingen worden door deze helpdesk beant-

•

Personeelsbeleid;

woord. Specifieke technische vragen over de geauto-

•

Arbeidsomstandigheden;

matiseerde producten worden via deze helpdesk

•

Arbo-dienstverlening.

doorgeleid naar een daartoe gespecialiseerd bureau.

Gedurende het verslagjaar is met name de rubriek

Arbocongres 2008

werkloosheid en re-integratie drastisch herzien.

In het verslagjaar heeft op 21 mei 2008 het twee­
In onderstaande tabel staan de belangrijkste bezoek-

jaarlijks Arbocongres van het Vervangingsfonds

cijfers van de internetsite www.vfpf.nl van 2008, in

plaats gevonden. Plaats van handeling was deze keer

vergelijking tot 2007, weergegeven

het congrescentrum Papendal.
Het congres is bezocht door bijna 400 mensen,

Bezoekcijfers www.vfpf.nl

2008

2007

Totaal paginabezoeken

381.883

405.518

het primair onderwijs.

Totaal bezoeken

76.763

69.363

Het congres begon in de ochtend met een plenaire

Totaal bezoekers

66.083

62.774

zitting met een bijdrage van Midas Dekkers over de

Gemiddeld aantal pageviews per dag

1.046

1.111

relatie tussen gezond leven en sport. Daarna volgde

Gemiddeld aantal bezoeken per dag

210

190

de eerste ronde met workshops.

Gemiddeld aantal bezoekers per dag

181

172

Na de lunch volgden nog twee workshops. De deel-

voornamelijk schooldirecteuren en bestuurders uit

nemers konden in totaal kiezen uit 15 verschillende
Uit de tabel blijkt dat het aantal bezoekers en het

workshops, te weten: Active Aging in het po,

aantal bezoeken in het verslagjaar licht is toegeno-

Verzilveren of Verzuren, Prioriteiten stellen, Doe je

men. Wel blijkt dat de bezoekers minder lang op de

voordeel met een oordeel, Werk & Privé in balans,

site verblijven. Dit heeft ongetwijfeld te maken met

Balans tussen deeltijd en voltijd, Gezondheidsbeleid

het feit dat de huidige site al enige tijd bestaat en

in het po, Gezonde leslokalen, Natuurlijke krachten

in ontwikkeling, Dankzij mijn burnout heb ik

Jaarverslag

mezelf (weer) gevonden, Balans tussen zakelijkheid

Vervangingsfonds 2008

en betrokkenheid, Inspirerend leiderschap,
Vitaliteitsmanagement, Meditatie en Houd de zaag

5 Het ﬂankerend

scherp

beleid van het

De deelnemers aan dit congres waren tevreden over

Vervangingsfonds

de inhoud en uitvoering van het congres, blijkens de
gemiddelde waardering van een 7,6.

Cliëntenplatform
Het cliëntenplatform van het Vervangingsfonds
(samen met het Participatiefonds) biedt de diverse
geledingen van het primair onderwijs de mogelijkheid om feedback te geven op beleid, producten en
diensten van het fonds. Het cliëntenplatform is in
het verslagjaar één keer bij elkaar gekomen.

41

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
6 Bezwaar en beroep

42

6

Het Vervangingsfonds valt als bestuursorgaan onder de

werking­van de Algemene wet bestuursrecht. Tegen besluiten
van het Vervangingsfonds staat bezwaar en beroep open
conform­de Hoofdstukken 6, 7 en 8 Awb.

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
6 Bezwaar en beroep

Bezwaar
en beroep
De mogelijkheden

ingediende bezwaarschriften behandelt.
De commissie­ is samengesteld uit vier bestuursleden

Als een schoolbestuur het niet eens is met een beslis-

van het Vervangingsfonds.

sing van het Vervangingsfonds, dan is het mogelijk

Op 31 december 2008 is de bezwaarschriften­

om binnen zes weken na dagtekening van deze

commissie als volgt samengesteld:

beslissing bezwaar aan te tekenen bij het bestuur.
Het kan gaan om een beslissing over de uitvoering

voorzitter:

van het Reglement Vervangingsfonds, het Reglement

dr. G.J. van der Top

Noodfonds of een beslissing in het kader van een
aanvraag voor een subsidie. Het schoolbestuur wordt

leden:

vervolgens, indien gewenst, in de gelegenheid

E.F. van Bokhoven

gesteld het bezwaarschrift tijdens een hoorzitting

mr. H.K. Evers

mondeling toe te lichten. De beslissing kan een

C. Oderkerk

volledige of gedeeltelijke gegrondverklaring, dan wel

A.A. Rolvink

een ongegrondverklaring van het bezwaar inhouden.
Is het schoolbestuur het met deze uitspraak niet

Gedurende de verslagperiode is de samenstelling van

eens, dan kan binnen een termijn van zes weken

de bezwaarschriftencommissie gewijzigd.

beroep worden ingesteld bij de Sector Bestuursrecht

• De heer E.F. van Bokhoven heeft per 1 december

van de Arrondissementsrechtbank binnen het rechts-

2008 het lidmaatschap van de bezwaarschriften-

gebied waar het schoolbestuur is gevestigd. Tenslotte

commissie van de heer J.J. van Willegen over­

is hoger beroep mogelijk bij de Afdeling Bestuurs­

genomen.

rechtspraak van de Raad van State.
De bezwaarschriftencommissie is tien keer in ver­

Commissie bezwaarschriften
Het bestuur van het Vervangingsfonds heeft een
commissie ingesteld die namens het bestuur de

gadering bijeengekomen.

43

Jaarverslag

De bezwaarschriften

Vervangingsfonds 2008
6 Bezwaar en beroep

44

Resultaten ingediende bezwaarschriften
De resultaten van de ingediende bezwaarschriften

Aantallen

zijn weergegeven in onderstaande tabel. De ingetrok-

Gedurende de verslagperiode zijn 32 bezwaarschrif-

ken bezwaarschriften hebben met name betrekking

ten bij het bestuur ingediend. Een daling van 67% ten

op de toepassing van het vervangingsbijdrage diffe-

opzichte van het verslagjaar 2007. De bezwaarschrif-

rentiatiesysteem (vds). Indien door bezwaarde wordt

ten zijn allen afkomstig uit het Primair Onderwijs.

aangetoond dat ten onrechte bepaalde vervangings-

In 2008 hebben 19 schoolbesturen van de mogelijk-

declaraties in de berekening van de vds zijn meege-

heid gebruik gemaakt hun bezwaarschrift tijdens

nomen, wordt de primaire beslissing herzien onder

een hoorzitting mondeling toe te lichten (2007: 18

gelijktijdige intrekking van het bezwaarschrift door

hoorzittingen).

het bestuur.

Jaar

Ingediende bezwaarschriften

Resultaten bezwaarschriften

1996

327

1997

2008

2007

Ongegrond

8

45

142

Nog in behandeling per 31 december

3

23

1998

130

2008 (31 december 2007)

1999

151

Niet ontvankelijk

6

11

2000

117

Gegrond

1

7

2001

152

Ingetrokken

14

11

2002

103

Totaal

32

97

2003

154

2004

124

2005

258

2006

84

2007

97

2008

32

Tabel III: Overzicht van de resultaten van de bezwaarschriften in 2008 en 2007

De beroepschriften
In 2008 is één schoolbestuur tegen een vijftal beslissingen in beroep gegaan bij de Rechtbank Breda.

Tabel I: Overzicht van het aantal ingediende bezwaarschriften vanaf 1996 tot en
met 2008

De Rechtbank Groningen heeft in 2008 een door een
schoolbestuur in 2006 ingediend beroepschrift

Onderwerpen

gedeeltelijk niet-ontvankelijk en voor het overige

Bij de bezwaarschriften gericht tegen beslissingen

gegrond verklaard. Tegen deze beslissing heeft het

van het Vervangingsfonds is de volgende verdeling

Vervangingsfonds bij de Raad van State hoger beroep

naar onderwerp te maken:

aangetekend.

Onderwerpen bezwaarschriften

2008

2007

Overschrijding van de 3 maanden termijn bij het indienen van declaraties

13

3

Achteraf ingestelde controle naar de rechtmatigheid van ingediende vervangingsdeclaraties

5

21

Vervangingsbijdrage differentiatiesysteem

5

3

Subsidie Aanvullend Pakket Bedrijfsgezondheidszorg

3

16

Subsidie Stimulans

3

-

Overig Reglement Vervangingsfonds (o.a. vervangingspools, extern personeel)

2

3

Subsidie Voorkoming Uitval Onderwijspersoneel

1

5

Subsidie Individuele Re-integratie

-

46

Totaal

32

97

Tabel II: Overzicht van de onderwerpen van de bezwaarschriften in 2008 en 2007

De Rechtbank Breda heeft in 2008 een door een

Jaarverslag

schoolbestuur in 2006 ingediend beroepschrift

Vervangingsfonds 2008

ongegrond verklaard.
6 Bezwaar en beroep
Tenslotte is door één schoolbestuur het in 2007
ingestelde beroep bij de Rechtbank Arnhem ingetrokken nadat het bestreden besluit door het
Vervangingsfonds is herzien.

Intern klachtrecht
Iedereen heeft het recht om bij het Vervangingsfonds
een klacht in te dienen als hij of zij ontevreden is
over de manier waarop hij of zij door het fonds
wordt behandeld.
In het klachtenreglement is onder andere bepaald
dat klachten die schriftelijk worden ingediend
worden geregistreerd en jaarlijks gepubliceerd.
Gedurende het verslagjaar hebben zich, net als
voorgaande jaren, geen klachten in de zin van het
klachtenreglement voorgedaan.

45

7

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
7 Bedrijfsvoering

46

De bedrijfsvoering is een belangrijk onderdeel van het functioneren van het
Vervangingsfonds. Vanaf het Jaarverslag 2007 krijgt dit onderwerp daarom aparte
aandacht. Achtereenvolgens komen de volgende onderdelen aan de orde:
• Kwaliteit bedrijfsvoering en informatievoorziening
• Doelmatigheid
• Controle Vervangingsfonds
• Rechtmatigheid
• Treasury
• Personele ontwikkeling

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
7 Bedrijfsvoering

Bedrijfsvoering
Kwaliteit bedrijfsvoering en
informatie­voorziening

Deze samenhang is af te leiden uit de volgende
elementen:
• Begroting en het opstellen van een meerjaren­
raming. Uit deze p&c-producten blijkt in welke

Al in 2007 had de uitvoeringsorganisatie van het

mate de beschikbare middelen toereikend zijn

Vervangingsfonds (uvf) het iso-certificaat toegekend

voor het verrichten van de taken van het fonds.

gekregen. Dit iso-certificaat is een kwaliteitskeur-

Het meerjarig inzicht dient hoofdzakelijk ter

merk over de bedrijfsvoering. Het zegt feitelijk dat

visualisatie van eventuele grote verschuivingen

de uitvoeringsorganisatie werkt volgens bepaalde

in de nabije toekomst.

gestandaardiseerde procedures. De certificaat was

• Interne budgettering bedrijfsonderdelen. Het

ook in de voorliggende verslagperiode nog van

Vervangingsfonds kent de onderdelen Business,

kracht.

Bedrijfsgezondheidszorg, Uitvoeringskosten en

Daarnaast heeft het in 2007 gestarte project her-

Noodfonds, waarbij het onderdeel Business nog

ijking dienstverlening uvf Vf/Pf een vervolg gekre-

nader is onderverdeeld in de subcategorieën

gen met de aanstelling van een controller. De con-

‘Verplicht’, ‘Gedecentraliseerd Verlof’ en

troller speelt binnen de Uitvoeringsorganisatie een

‘Vrijwillig’. Gegeven de aparte financiering is

centrale rol ten aanzien van de financiële verant-

beoordeling van de doelmatigheid per stroom

woording, rechtmatigheid en de kwaliteits- en risico-

nodig. Bedrijfsgezondheidszorg bestaat uit een

beheersing van de werkprocessen.

groot aantal projecten die voor het uitvoeren van
de taken zijn c.q. worden gepland als besteding

Doelmatigheid

van de beschikbare middelen, i.c. van Ministeries
ontvangen subsidies. Een projectenadministratie
maakt het mogelijk de doelmatigheid en de voort-

Door de samenhang tussen enerzijds de ingezette

gang van deze projecten te volgen.

middelen en anderzijds de daarvoor geleverde pres­

• Om inzicht te krijgen in de samenhang tussen de

taties inzichtelijk te maken is het mogelijk om de

ingezette middelen en de geleverde prestaties

doelmatigheid van de bedrijfsvoering te beoordelen.

voert het Vervangingsfonds meerdere keren per

47

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008

jaar een nacalculatie uit op realisatie van de
begroting. Daarbij is het doel een zodanige premie
te heffen dat tegelijkertijd de financiële last voor

7 Bedrijfsvoering

besturen aan het fonds;
• de door schoolbesturen ingediende vervangings­
declaraties;

de scholen beperkt blijft en de solvabiliteit van
het Vervangingsfonds in stand blijft.

Toetsingskader
Bij alle controles wordt beoordeeld of de afdrachten

De verantwoording over de doelmatigheid was in

aan het Vervangingsfonds en de ingediende declara-

2008 op de volgende wijze ingericht:

ties zijn verricht conform wat daarover is bepaald in

• Kwartaalrapportages. Het bestuursbureau infor-

de van toepassing zijnde reglementen en de

meert het Algemeen Bestuur via deze rapportages

48

bestuursvoorschriften van het fonds.  

over de ontwikkelingen in de afgelopen maanden
en de verwachtingen met betrekking tot de rest

Controle-aanpak

van het jaar. Op basis daarvan kan het Bestuur

De controle door het Vervangingsfonds bestaat uit

eventueel besluiten tot beleidswijzigingen.

een viertal onderdelen:

• Jaarrapportage. Het Vervangingsfonds stelt over

(1) Administratieve systeemcontroles:

ieder kalenderjaar een Jaarverslag op. Dit jaar­

(2) Reguliere controles in het veld:

verslag bevat naast de jaarcijfers en toelichting

(3) Specifieke controles:

ook een inhoudelijk verslag over de in verslag­

(4) Rechtmatigheidcontrole:

periode verrichte activiteiten op de diverse
beleidsterreinen.

Ad (1) Administratieve systeemcontroles:

• Verantwoording aan ocw. De toezichthouder,

Hiermee is bedoeld het geheel van systematische

het Ministerie van ocw, krijgt alle bovenge-

en administratieve beoordelingen van alle premie­

noemde rapportages toegestuurd. Op deze manier

afdrachten en declaraties. Deze beoordelingen

legt het Vervangingsfonds verantwoording af over

vinden plaats bij:

het gevoerde beleid en de ontwikkeling van

(I) de verwerking van periodieke verantwoor­

vervangingskosten en kosten voor de bedrijfs­
gezondheidszorg.

dingen, afdrachten van premies en het indienen
van declaraties, bij:

De kwartaalrapportages en de begroting voldoen

(II) jaarlijkse eind­afrekeningen en bij:

aan een in 2007 door het Bestuursbureau opgesteld

(III) incidentele afdrachten en declaraties.

format. Deze formats zijn vervolgens ook in de in

Voorbeelden van deze beoordelingen zijn de zoge-

2008 hernieuwde Beheersovereenkomst met het

naamde 3-maanden termijn, declaraties die betrek-

Ministerie van ocw opgenomen.

king hebben op niet declarabele vormen van
afwezig­heid en het afdragen van de premie vrijwillig

Bovengenoemde verantwoordingen bieden vol-

als het bestuur zich voor de vrijwillige aansluiting

doende aanknopingspunten om de relatie tussen de

heeft aangemeld.

verkregen middelen en de gerealiseerde vervangingen te analyseren.

Ad (2) Reguliere controles in het veld:

Daarnaast geven deze verantwoordingen inzicht in

In 2008 heeft het fonds voor het laatst gebruik

de middelen die nodig zijn geweest voor het uit­

gemaakt van de klassieke opzet waarin controleurs

voeren van de wettelijk opgelegde taken en voor het

bij geselecteerde besturen en/of scholen totaal­

realiseren van de onderscheiden producten of dien-

controles uitvoeren met betrekking tot premie­

sten.

afdracht, vervangingsdeclaraties en de afdracht van
wao-gelden. Zie voor een toelichting op de controle-

Controle Vervangingsfonds

bevindingen op deze klassieke controles onderstaande paragraaf.
Met ingang van het najaar 2008 doet de accountant,

Onderwerp van de controle

in combinatie met de rechtmatigheidcontrole, ook

De controle van het Vervangingsfonds richt zich op

deze controles. De accountant doet nog enkele

de volgende elementen:

controles, voornamelijk ter beoordeling van de wijze

• de premiebetaling en wao-afdracht door school­

waarop administratiekantoren de vervangings­

declaraties opstellen. Deze controle zal dus niet meer

bedrag van € 0,785 mln. aan te weinig afgedragen

Jaarverslag

het totale bestand aan vervangingsdeclaraties van

premie en een bedrag van € 1,274 mln. inzake ten

Vervangingsfonds 2008

een school betreffen, maar slechts een deel daarvan.

onrechte ingediende vervangings­declaraties.
7 Bedrijfsvoering

De basis hiervoor is de steekproef rechtmatigheid
(zie ad 4.).

In afwijking tot andere jaren is in 2008 een substan-

Op basis van de uitkomst van die steekproef vinden

tieel bedrag aan te weinig afgedragen premie gevor-

aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden

derd. Een en ander heeft met name te maken met

plaats. De omvang van dit aanvullende deel is afhan-

een forse incidentele fout bij één schoolbestuur. Voor

kelijk van de kwaliteit van de bevindingen betref-

het overige gaat het om fouten met in financiële zin

fende het declaratieproces. De twee sets van bevin-

geringe consequenties.

dingen zullen bepalend zijn voor het al dan niet
selecteren van het administratiekantoor in de daar-

Ten aanzien van de geconstateerde fouten met

opvolgende periode.

betrekking tot de declaraties is op te merken dat het

Op basis van deze procesdoorlichting doet de accoun-

beeld van eerdere jaren zich heeft herhaald. Er is

tant, waar nodig, verbetervoorstellen. Bij een vol-

sprake van een grote verscheidenheid aan fouten,

gend bezoek bekijken accountant en administratie-

meestal met beperkte financiële consequenties. De

kantoor samen in hoeverre implementatie van die

meest geconstateerde fout heeft betrekking op het

voorstellen is gelukt of nog aanvulling behoeft.

hanteren van een te hoge werktijdfactor voor ver-

Wat dus niet is veranderd is dat deze controles

vanging. Die fout doet zich vaak voor als sprake is

meestal plaats vinden bij de administratiekantoren.

van een ‘N op 1 vervanging’. De afwezige wordt in de

Soms worden besturen/scholen willekeurig geselec-

loop der tijd door verschillende personen vervangen

teerd, soms ook vindt controle plaats op basis van

gedurende verschillende tijdvakken.

de uitkomsten/inzichten vanuit de administratieve

Andere fouten die regelmatig worden geconstateerd

systeemcontroles.

zijn:
• het niet tijdig beëindigen van de vervangings­

Ad (3) Specifieke controles:
Een beperkt deel van de controle-capaciteit wordt
ingezet voor bijzondere opdrachten als specifieke
aandachtsgebieden, nieuwe regelgeving en systeemaanpassing, omvangrijke nadeclaraties, vermoedens

aanstelling;
• het niet kunnen overleggen van een 6-weken
verklaring bij langdurige ziekte;
• vervanging op momenten dat dit volgens rooster
van de afwezige danwel vervanger niet mogelijk is.

van onregelmatigheden etc.
Ad (4) Rechtmatigheidcontrole:

Rechtmatigheid

Naast bovenstaande controles vindt jaarlijks een
specifieke controle plaats ten aanzien van de recht-

Dynamiseren 2008

matigheid van declaraties en premieafdracht. Over

Met ingang van het najaar 2008 is er sprake een

de rechtmatigheidcontrole 2008 wordt niet in dit

nieuwe ontwikkeling, zijnde het dynamiseren van de

jaarverslag maar separaat gerapporteerd. Met ingang

controles. Dit impliceert dat de accountant als uit-

van 2008 is er sprake van het dynamiseren van de

gangspunt heeft om één of meerdere deelperiodes in

controles. Dit wordt nader toegelicht bij het onder-

de controle te betrekken. Voorlopig is als maat voor

deel rm van dit hoofdstuk.

deze deelperiode gekozen voor een kwartaal. Dit
betekent dat niet in één bezoek per administratie-

Controlebevindingen

kantoor alle werkzaamheden zullen kunnen worden

In 2008 zijn 370 besturen betrokken in de ‘klassieke’

verricht. Omdat naar verwachting de grotere admini-

reguliere controle en daarover is rapport uitgebracht.

stratiekantoren elke deelperiode zullen worden

In de helft van de rapporten werd melding gemaakt

bezocht, zullen de bevindingen van de eerste bezoe-

van fouten met betrekking tot de regelgeving van

ken sturend zijn voor de aanvullende werkzaam­

het Vervangingsfonds. Dit heeft geleid tot een vorde-

heden tijdens volgende bezoeken.

ring van in totaal € 2,059 mln. op te splitsen in een

Het op deze wijze dynamiseren van de controle

49

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
7 Bedrijfsvoering

50

brengt met zich mee dat geconstateerde fouten

uitbetaling eerst enkele controles kan uitvoeren en

direct kunnen worden medegedeeld aan het betref-

bij geconstateerde fouten de desbetreffende declara-

fende administratie-kantoor. Het betreffende kantoor

ties kan blokkeren.

kan daardoor voorkomen deze fout nog te maken in
de rest van het jaar of in de jaren daarop.

Depositobeleid

Alle controles gebeuren op het niveau van indivi­

Op grond van de Comptabiliteitswet is het

duele declaraties. De accountant heeft in zijn steek-

Vervangingsfonds als zbo verplicht zijn overtollige

proef een zodanig aantal declaraties laten vallen, dat

middelen in deposito’s bij het Ministerie van

sprake is van een statistisch verantwoorde steek-

Financiën onder te brengen. Het Vervangingsfonds

proef op basis waarvan met een betrouwbaarheid

kiest daarbij voor deposito’s met een variabele

van 95 % een uitspraak kan worden gedaan over alle

looptijd. Dit maakt dat ze op het door het

gedeclareerde vervangingskosten.

Vervangingsfonds gewenste moment opvraagbaar

In bovenstaand beschreven aanpak wordt overigens

zijn. Dit geeft het Vervangingsfonds de gewenste

nadrukkelijk nagestreefd de bezoeken zodanig te

flexibiliteit en een verschil in renteopbrengst tussen

clusteren en te plannen dat administratiekantoren

deposito’s met vaste en variabele looptijd is er

zo min mogelijk worden belast.

vrijwel niet.

In de verslagperiode is, net als in het najaar van
2007, gebleken dat administratiekantoren vervan-

Personele ontwikkeling

gingskosten van vrijwillig verzekerd personeel bij
de verplichte verzekering declareerden. Naar de

In het verslagjaar heeft het Participatiefonds de

omvang daarvan is in 2008 – net als in 2007 – nader

uitvoering van het Casemanagement re-integratie

onderzoek verricht. Dit onderzoek heeft geleid tot

zelf ter hand genomen. Bij het Bestuursbureau in

een belangrijke aanpassing van de declaraties. Dit is

Rotterdam is daartoe een nieuwe afdeling opgericht.

mede toegelicht in Hoofdstuk 3, de Jaarrekening.

De kosten daarvan drukken in hun geheel op de
jaarrekening van het Participatiefonds.

Treasury

Daarnaast kon bij het Bestuursbureau in Rotterdam
in december de vacature van office manager worden
vervuld. Deze vacature was gedurende een groot deel

Het Vervangingsfonds int premies en keert vervangingskosten uit. Het is de verantwoordelijkheid van
het Vervangingsfonds om te zorgen voor voldoende
middelen. Tot 2008 was het beleid daarbij om ‘just
in time’ te kunnen uitbetalen, hetgeen wil zeggen
dat uitbetaling van declaraties vrijwel op hetzelfde
moment plaats vindt als de premieafdracht. Het
gevolg hiervan was dat controle op de rechtmatigheid pas achteraf – dat wil zeggen na uitbetaling van
declaraties – kon plaatsvinden.
Vanwege een andere werkwijze bij de nieuwe salarisverwerkers, is voor schoolbesturen die hiervan
gebruik maken met ingang van september 2008
afgestapt van dit just-in-time principe. Dit betekent
dat voor ongeveer een kwart van de schoolbesturen
nu geldt dat zij eerst de betalingen aan hun vervangers voorschieten en later, in de eerste helft van de
volgende maand, deze van het Vervangingsfonds
uitbetaald krijgen. Een belangrijk bijkomend effect
hiervan is dat het Vervangingsfonds voorafgaand aan

van het jaar ingevuld door een ingehuurde kracht.

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
7 Bedrijfsvoering

51

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
8 Organisatie

52

8

Het Vervangingsfonds wordt bestuurd door een Algemeen en een Dagelijks

Bestuur, die bestaan uit vertegenwoor­digers van werknemers en werk­

geversorganisaties. Het Algemeen Bestuur en het Dagelijks Bestuur worden
in hun werkzaamheden ondersteund door het bestuursbureau
Vervangingsfonds. De taken van het bestuursbureau zijn onder andere
beleidsvoorbereiding voor het bestuur en het coördineren en uitvoeren van
het beleid dat het bestuur heeft vastgesteld.
Het bestuursbureau verzorgt daarnaast de aansturing van de
uitvoeringsorganisatie­.

Jaarverslag
Vervangingsfonds 2008
8 Organisatie

Orga­nisatie
53

Het Algemeen Bestuur

onafhankelijk voorzitter:
dr. G.J. van der Top

Het Algemeen Bestuur bestaat uit zestien personen
alsmede een onafhankelijk voorzitter. Door het

leden:

Algemeen Bestuur worden twee vice-voorzitters

A.J.F. Duif

(ac)

benoemd.

mr. S.J. Steen

(abc)

M.B. Wigman

(ac)

De Centrales van Overheids- en Onderwijspersoneel

C. Oderkerk

(abc)

welke zijn vertegenwoordigd in de Sector Commissie

A.A. Rolvink

(acop)

Onderwijs, benoemen elk twee bestuursleden. Het

M.L. Bos

(Besturenraad)

betreft de volgende centrales:

mr. T.A.M. van de Pas

(acop)

• Ambtenarencentrum (ac);

drs. W. Bos

(Besturenraad)

• Algemene Centrale van Overheidspersoneel (acop);

M.R.J. Rog

(ccoop)

• Christelijke Centrale van Overheids- en
Onderwijspersoneel (ccoop);

drs. E.F. van Bokhoven

(Bond kbo)

W. Prins

(ccoop)

G.A.C. Egelmeers

(Bond kbo)

Functionarissen bij Overheid, Onderwijs,

mr. H.K. Evers

(cmhf)

Bedrijven en Instellingen (cmhf).

B. Keizer

(vos/abb)

C.B.D. Smit

(cmhf)

(vacature)

(vos/abb)

• Centrale van Middelbare en Hogere

De volgende Centrales welke zijn vertegenwoordigd
in de Commissie Besturenorganisaties, benoemen elk
twee bestuursleden:

Gedurende de verslagperiode is de samenstelling van

• Algemene Bijzondere Centrale (abc);

het Algemeen Bestuur gewijzigd.

• Vereniging Besturenraad Protestants Christelijk

• De heer drs. E.F. van Bokhoven heeft namens de

Onderwijs (Besturenraad);
• Vereniging van Openbare en Algemeen
Toegankelijk Scholen (vos/abb);
• Bond Katholiek Primair Onderwijs (bond kbo).
Op 31 december 2008 was het Algemeen Bestuur als
volgt samengesteld:

Bond kbo per 1 januari 2008 het lidmaatschap van
de heer J.T.M. Eerden overgenomen;
• De heer J.J. van Willegen heeft per 1 oktober 2008
zijn lidmaatschap namens de vos/abb neergelegd.
De ontstane vacature is niet ingevuld.
• Vooruitlopend op verslagjaar 2009 wordt opge-

Jaarverslag

merkt dat de heer M.A. van der Ven per 1 januari

Vervangingsfonds 2008

2009 namens de bond kbo het lidmaatschap van
de heer G.A.C. Egelmeers heeft overgenomen.

8 Organisatie
Het Algemeen Bestuur is zeven keer in vergadering
bijeengekomen.

Het Dagelijks Bestuur
54

Het Dagelijks Bestuur bestaat uit de onafhankelijke
voorzitter, de beide vice-voorzitters en twee door het
Algemeen Bestuur aan te wijzen leden. Op 31 december 2008 was het Dagelijks Bestuur als volgt samengesteld:

onafhankelijk voorzitter:
dr. G.J. van der Top

leden:
W. Bos
mr. H.K. Evers
A.A. Rolvink
mr. S.J. Steen
Gedurende de verslagperiode is de samenstelling van
het Dagelijks Bestuur gewijzigd.
• De heer W. Bos heeft per 1 januari 2008 het
lidmaatschap­ van de heer J.T.M. Eerden over­
genomen.
Het Dagelijks Bestuur is vier keer in vergadering
bijeengekomen.

De Auditcommissie
In 2007 is een Auditcommissie ingesteld.
Op 31 december 2008 was de Auditcommissie als
volgt samengesteld:

onafhankelijk voorzitter:
dr. G.J. van der Top

leden:
A.A. Rolvink
mr. S.J. Steen
De Auditcommissie is drie keer in vergadering
bijeengekomen.

Samenstelling Bestuursbureau

Jaarverslag

Het bestuursbureau is gevestigd in Rotterdam.

Vervangingsfonds 2008

Gedurende de verslagperiode waren bij het bestuursbureau een directeur, een adjunct-directeur, een

8 Organisatie

zestal­ (senior)beleidsmedewerkers en secretariële
ondersteuning werkzaam.
In onderstaand organogram is de organisatie­
structuur van het Bestuursbureau uiteengezet.
Directeur
mr. N.P. Dekker

55

Adjunct
directeur
drs. F.A. van Dijk

Juridische
beleidsmedewerkers

Financieel
economisch
beleidsmedewerker

Arbeidsmarkt
beleidsmedewerkers

Arbo
beleidsmedewerker

Secretariaat

Organogram bestuursbureau Rotterdam
Samenstelling Uitvoeringsorganisatie
Heerlen
Deze organisatie zorgt enerzijds voor de premieinning en de betaling aan schoolbesturen en anderzijds voor activiteiten op het gebied van personeelsen arbeidsmarktbeleid, arbeids­omstandigheden,
ziekteverzuim en arbeids­ongeschiktheid. In onderstaand organogram is de organisatiestructuur van de
uitvoerings­organisatie afgebeeld. De totale uitvoe-

Manager
drs E.J.T.A.Willems

ring wordt verricht door bijna 60 medewerkers.

Secretariaat

Helpdesk /
uitvoering

Financiële
administratie

Automatisering

Beleid,
communicatie,
juridische zaken /
Re-integratie
Adviesdesk Onderwijs

Organogram uitvoeringsorganisatie Heerlen

Regioadviseurs
en re-integratiedeskundigen
(2 regionale teams)

Jaarverslag

Adressen

Vervangingsfonds 2008
8 Organisatie

Bestuursbureau
Vervangingsfonds/Participatiefonds
Blaak 22
3011 ta  Rotterdam
Telefoonnummer 010 - 217 76 40
Faxnummer

010 - 214 13 58

E-mail

secretariaat@vfpf.org

56
Uitvoeringsorganisatie
Vervangingsfonds/Participatiefonds Heerlen
Postbus 4839
6401 jm  Heerlen
Telefoonnummer 045 - 579 81 07
045 - 579 81 03
Faxnummer

045 - 579 23 32

E-mail

helpdesk@vfpf.nl

www.vfpf.nl