Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1356
Vragen van het leden Van Gerven en Van Raak (beiden SP) aan de Ministers
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Infrastructuur en Milieu
over de verandering in de wijze van bekostiging van de waterschapslasten
(ingezonden 12 februari 2014).
Antwoord van Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu) (ontvangen 10 maart 2014)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de uitzending van Nieuwsuur «burger krijgt
rekening waterschappen» waarin bericht wordt over het feit dat er sinds 2000
een lastenverschuiving gaande is, waardoor boeren 65 miljoen euro minder
aan waterschapslasten betalen, terwijl de lasten voor burgers met 650
miljoen euro stegen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het waar, zoals het onderzoeksinstituut Coelo meldt, dat waterschappen
stellen dat zij meer zijn gaan doen voor stedelijke gebieden en dat huishoudens dus meer moeten gaan betalen? Welke cijfers onderbouwen deze
verschuiving? Kunt u deze cijfers aan de Kamer doen toekomen?
Antwoord 2
Het is inderdaad zo dat de taakuitoefening van de waterschappen de laatste
decennia ingrijpend is veranderd en dat zij meer maatregelen zijn gaan
treffen die in het belang van het stedelijk gebied en daarmee van de
huishoudens zijn.
Dit proces werd ingezet naar aanleiding van de bijna rampen als gevolg van
de hoogwatersituaties in 1993 en 1995 en de grote schade na hevige regenval
in 1998. De waterschappen zijn vanaf dat moment maatregelen gaan nemen
om dit soort situaties te voorkomen. Deze maatregelen richten zich voor een
belangrijk deel op de bescherming van de stedelijke omgeving. In dezelfde
periode hebben de waterschappen het waterbeheer in het stedelijk gebied
van veel gemeenten overgenomen, gingen zij in alle stedelijke gebieden

1

ah-tk-20132014-1356
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Nieuwsuur, 9 februari 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

steeds meer activiteiten ontplooien en zijn zij in het landelijk gebied steeds
meer rekening gaan houden met natuurontwikkeling en recreatie. Om die
reden werden er ook meer kosten aan de categorieën gebouwd en ingezetenen toegerekend.
Een en ander is inherent aan het principe dat ten grondslag ligt aan één van
de twee grote waterschapsbelastingen, de watersysteemheffing. Deze
belasting kent het beginsel dat belastingplichtigen betalen naar rato van het
belang dat zij hebben bij de taken die via deze belasting worden bekostigd.
Omdat het belang van de verschillende groepen belastingplichtigen in de
afgelopen jaren is verschoven, is de wetgeving enige malen aangepast om de
waterschappen de mogelijkheid te bieden de betaling beter in overeenstemming te brengen met dat belang.
Bij de laatste grote wijziging van het belastingstelsel in 2007 is tijdens de
parlementaire behandeling aangegeven dat wijzigingen in de taakuitoefening
van waterschappen een wijziging van de kostentoedeling aan betalende
categorieën noodzakelijk maakten, en dat de optredende lastenverschuivingen
te verdedigen waren vanuit het toenemende belang van het stedelijk gebied
bij het waterbeheer. (Kamerstukken II 2005–2006, 30 601, nr. 3 en nr. 6). De
wetswijziging is derhalve gebaseerd op een verschuiving in de taakuitoefening door de waterschappen.
Vraag 3
Is de extra heffing van waterschapslasten, die was bedoeld om een scheefgegroeide situatie in het waterschap Delfland te repareren, overgenomen door
andere waterschappen? Zo ja, door welke? Is de door de waterschappen
opgestelde kostentoedelingsverordening ter goedkeuring voorgelegd aan de
provincies? Hebben alle provincies ingestemd met genoemde verordening?
Zo nee, welke provincies hebben om welke reden niet ingestemd?
Antwoord 3
Bij de beantwoording van vraag 3 ben ik er vanuit gegaan dat deze doelt op
de in 2012 bij amendement geïntroduceerde mogelijkheid om de zogenoemde tariefdifferentiatie wegen te verruimen. Inmiddels hebben de
volgende waterschappen hiervan gebruik gemaakt:
– Waterschap Brabantse Delta (2014, 200%)
– Hoogheemraadschap van Delfland (2013, 400%)
– Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (2013, 200%)
– Waterschap Hollandse Delta (2013, 250%)
– Waterschap Peel en Maasvallei (2013, 250%)
– Waterschap Rivierenland (2014, 250%)
– Waterschap Roer en Overmaas (2013, 400%)
Al deze waterschappen hebben hun kostentoedelingsverordening vooraf
gewijzigd en ter goedkeuring aan de provincies voorgelegd. De provincies
hebben hier in alle gevallen mee ingestemd.
Vraag 4
Was het de bedoeling van de wetgever om de extra ruimte alleen in
bijzondere omstandigheden te gebruiken? Wat is de definitie van genoemde
bijzondere omstandigheden?
Antwoord 4
De betreffende wetswijziging is in 2012 bij amendement op initiatief van uw
Kamer tot stand gekomen. Het amendement geeft waterschapsbesturen die
op 1 juli 2012 al gebruik maakten van de mogelijkheid tot tariefsdifferentiatie
voor wegen de bevoegdheid deze binnen bepaalde grenzen ruimer toe te
passen (maximaal 400% hogere tarieven i.p.v. maximaal 100%). De bedoeling
van het amendement was om hen de mogelijkheid te geven om «onevenredige tarieven voor agrariërs» te voorkomen. Vervolgens hebben waterschappen elk autonoom in een democratisch proces afgewogen of en zo ja in welke
mate zij gebruik zouden gaan maken van deze mogelijkheid.
Vraag 5
Bent u van mening dat het nieuwe belastingstelsel van de waterschappen de
weeffout in de huidige Waterschapswet herstelt, waardoor hogere kosten in
de komende jaren evenredig worden verdeeld over belastingbetalers? Zo ja,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

waaruit blijkt dit? Kunt u uw antwoord toelichten? Zo neen, wat wordt dan
ondernomen om het belastingstelsel aan te passen?
Antwoord 5
Zoals ik heb toegelicht in mijn antwoorden hiervoor, is het principe dat
belanghebbenden naar rato betalen. Destijds is in uw Kamer via een
amendement een aanpassing mogelijk gemaakt naar aanleiding van de
problematiek die in Delfland werd geconstateerd. De waterschappen passen
dit wettelijk kader nu toe, waardoor het onbedoelde verdelingseffect is
verminderd.
Vraag 6
Kunt u ter vergelijking de Kamer een lijst doen toekomen met alle percentages per belastingcategorie per waterschap over 2010 en per 2013?2
Antwoord 6
Het gevraagde overzicht, waarvan de informatie afkomstig is van de Unie van
Waterschappen, is hieronder opgenomen.
Kostenaandelen (%) in de watersysteemheffing van de
waterschappen

Waterschap
Aa en Maas
Amstel, Gooi en Vecht
Brabantse Delta
De Dommel
De Stichtse Rijnlanden
Delfland
Fryslân
Groot Salland
Hollands
Noorderkwartier
Hollandse Delta
Hunze en Aa’s
Noorderzijlvest
Peel en Maasvallei
Reest en Wieden
Regge en Dinkel
Rijn en IJssel
Rijnland
Rivierenland
Roer en Overmaas
Scheldestromen1
Schieland en de
Krimpenerwaard
Vallei & Veluwe
Velt en Vecht
Zuiderzeeland

ongebouwd
2010
2013

natuur
2010
2013

gebouwd
2010
2013

ingezetenen
2010
2013

11,7
3,6
9,5
8,2
8,8
4,9
21,4
15,5

11,7
3,6
9,5
8,2
8,8
4,9
21,4
15,5

0,14
0,01
0,10
0,10
0,10
0,01
0,30
0,10

0,10
0,01
0,10
0,10
0,10
0,01
0,30
0,10

59,1
36,4
60,4
56,7
53,1
35,1
51,3
57,2

59,2
36,4
60,4
56,7
52,1
35,1
51,3
57,2

29,0
60,0
30,0
35,0
38,0
60,0
27,0
27,2

29,0
60,0
30,0
35,0
39,0
60,0
27,0
27,2

11,3
11,8
20,3
18,2
14,3
18,0
12,6
13,6
7,3
12,8
8,3
19,6

11,3
11,2
20,3
18,2
14,3
18,0
11,7
13,6
6,6
12,8
7,9
18,7

0,10
0,03
0,20
0,20
0,20
0,30
0,10
0,10
0,10
0,04
0,06
0,18

0,10
0,04
0,20
0,20
0,20
0,30
0,20
0,10
0,10
0,04
0,08
0,20

54,6
48,2
54,5
56,6
55,5
46,7
57,3
59,3
42,6
52,1
51,6
55,2

54,6
43,8
54,5
56,6
55,5
46,7
58,1
59,3
38,3
52,1
52,0
54,8

34,0
40,0
25,0
25,0
30,0
35,0
30,0
27,0
50,0
35,0
40,0
25,0

34,0
45,0
25,0
25,0
30,0
35,0
30,0
27,0
55,0
35,0
40,0
26,3

7,0
9,1
20,7
23,6

7,0
8,5
20,7
20,9

0,01
0,30
0,10
0,40

0,01
0,30
0,10
2,20

43,0
53,6
51,2
51,0

43,0
51,2
51,2
51,9

50,0
37,0
28,0
25,0

50,0
40,0
28,0
25,0

1

deze waterschappen zijn in 2011 resp. 2013 uit een fusie ontstaan en hadden hierdoor geen
kostentoedeling in 2010. Voor deze waterschappen zijn voor 2010 de gemiddelde aandelen
(rekenkundig gemiddelden) van de fusiepartners vermeld.

2

De watersysteemheffing kent volgens artikel 117 Waterschapswet vier belastingcategorieën; 1)
ingezetenen (huishoudens), 2) gebouwd (eigenaren van gebouwen, vooral huizenbezitters), 3)
ongebouwd (niet zijnde natuurterreinen) en 4) natuur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3