Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 038

Wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998
in verband met de regulering van bestaand
gebruik en enkele andere zaken

Nr. 30

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 22 december 2008
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit1, heeft
een aantal vragen voorgelegd aan de minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit naar aanleiding van de brief van 8 december 2008
(Kamerstuk 31 038, nr. 29) inzake de uitvoering van de motie Cramer/
Jacobi (Kamerstuk 31 038, nr. 24).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 22 december 2008.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Atsma
De adjunct-griffier van de commissie,
Peen

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter,
Schreijer-Pierik (CDA), Atsma (CDA), voorzitter, Van Gent (GL), Poppe (SP), Waalkens
(PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Jager (CDA),
Ormel (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham
(D66), Van Velzen (SP), Samsom (PvdA), Van
Dijken (PvdA), Neppérus (VVD), Jansen (SP),
Jacobi (PvdA), Cramer (CU), Koppejan (CDA),
Graus (PVV), Vermeij (PvdA), Zijlstra (VVD),
Thieme (PvdD), Polderman (SP) en Elias
(VVD).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Mastwijk
(CDA), Ten Hoopen (CDA), Vendrik (GL),
Luijben (SP), Tang (PvdA), Boekestijn (VVD),
Bilder (CDA), Biskop (CDA), Vacature (CDA),
Koşer Kaya (D66), Van Leeuwen (SP), Eijsink
(PvdA), Depla (PvdA), van Baalen (VVD), Kant
(SP), Blom (PvdA), Ortega-Martijn (CU), Van
Heugten (CDA), Brinkman (PVV), Kuiken
(PvdA), Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD),
Lempens (SP) en Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD).

KST126921
0809tkkst31038-30
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 038, nr. 30

1

Inhoudsopgave
Vragen en opmerkingen van de fracties

2

De CDA-fractie
De PvdA-fractie
De SP-fractie
De PvdD-fractie

2
2
3
4

Reactie van de minister

4

VRAGEN EN OPMERKINGEN VAN DE FRACTIES
De CDA-fractie
De CDA fractie heeft met belangstelling kennisgenomen van de brief
waarin de minister de uitvoering van de motie Cramer/Jacobi (31 038,
nr. 24) Natuurbeschermingswet toelicht. De CDA fractie heeft destijds de
motie ondersteund. De beantwoording van de minister is uitvoerig en
compleet. De CDA fractie ziet dan ook geen aanleiding tot het stellen van
nadere vragen.
De PvdA-fractie
De minister stelt in haar brief van 8 december dat «veelal» via de Wet
Algemene Bepalingen Omgevingsrecht is gewaarborgd dat van tevoren
wordt bezien in hoeverre sprake is van een mogelijk verslechterend effect
op een mogelijk verstorend effect. De leden van de PvdA-fractie hebben
hierbij een aantal vragen:
1. Klopt het dat dit alleen het geval is wanneer er sprake is van samenloop met andere beschikkingen? (bv om te bouwen of op grond van de
wet Milieubeheer)
2. Kunt u aangeven hoeveel van de aanvragen over het afgelopen jaar
(2008) in het kader van de Natuurbeschermingswet in de toekomst niet
meer hoeven worden gedaan omdat het hier wel verstorende, maar
niet significant verstorende activiteiten betreft?
3. Wat bedoelt u met «veelal»? Kunt u aangeven in hoeveel van die
gevallen er sprake is van samenloop met een andere benodigde
beschikking?
4. Kunt u op regionaal niveau een lijst maken, ter informatie aan potentiële initiatiefnemers, welke activiteiten zijn aan te merken als potentieel significante-effecten hebbend?
5. Klopt het dat op beheerplan-niveau deze lijsten al gemaakt worden, en
dat hierop veel activiteiten voorkomen die verder niet-vergunningplichtig zijn (zoals maaien, ploegen etc.)? Hoe bent u van plan hiermee
om te gaan in de periode dat nog geen beheerplan is vastgesteld? Is er
tot die tijd sprake van effectieve bescherming van de Natura 2000gebieden als u geen enkel zicht hebt op de activiteiten die alleen, of in
cumulatie, significante effecten hebben op deze gebieden?
6. Klopt het dat steeds minder activiteiten een vergunning nodig hebben
op grond van de wet Milieubeheer en steeds meer onder het meldingsregime vallen, en dan dus geen Omgevingsvergunning hoeven aan te
vragen tenzij er sprake is van samenloop met nog meer beschikkingen? Wat gebeurt er in die gevallen waarin alleen melding noodzakelijk
is: worden effecten op de natuur dan nog bezien?
7. Is het voor het bevoegd gezag mogelijk om een aanvrager informatie
te vragen die niet gerelateerd is aan de gevraagde beschikking? (dus
daar waar het een beschikking op grond van de wet Milieubeheer is
informatie te vragen die voor de ecologische beoordeling relevant is)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 038, nr. 30

2

De minister stelt: «Ook zou een wettelijke verplichting niet wenselijk zijn,
vanwege de grote aantallen meldingen die dan worden verwacht. Van
activiteiten is nu eenmaal niet altijd door burgers van tevoren goed te
bepalen of ze al dan niet verstorend zullen zijn, waardoor een melding uit
zekerheid wordt gedaan. Noch voor de burger, noch voor de overheid zou
daardoor sprake zijn van een werkbare situatie, wat het draagvlak voor
natuurbeleid niet ten goede zou komen.» Ook hierover hebben de leden
van de PvdA-fractie een aantal vragen aan de minister:
8. Is de minister van mening dat het voor burgers wel van te voren te
bepalen is of een activiteit significant verstorend is? Bent u het met
ons eens dat er een rechtsonzekerheid is bij een burger of bedrijf dat
geen formele bevestiging krijgt of zijn inschatting klopt dat een activiteit niet significant verstorend is? In geval van vergunningverlening is
sprake van een bezwaartermijn en het onherroepelijk worden van een
vergunning. Hoe is dit geregeld in geval niet gemeld/vergunning
gevraagd wordt? Kan in dat geval tot in de oneindigheid de initiatiefnemer geconfronteerd blijven worden met handhaving? Bent u met
ons van mening dat de administratieve lasten van een melding
opwegen tegen het wegnemen van de eeuwige onzekerheid die een
initiatiefnemer anders ten deel valt?
9. Waarin zit volgens u het verschil tussen de beoordeling of een activiteit
verstorend is en of een activiteit significant verstorend is?
10. Klopt het dat er geen reden is te veronderstellen dat de som van het
aantal meldingen + aantal vergunningen in een nieuwe situatie hoger
is dan nu het totaal aantal vergunningaanvragen?
Aansluiten bij melding wet Milieubeheer
11. Heeft de minister gekeken naar een meldingsplicht vergelijkbaar met
meldingen op grond van wet Milieubeheer artikel 8.41 voor het
oprichten of veranderen van bedrijven die onder een AMvB vallen
(8.40)? Achtergrond van die meldingplicht is dat een bedrijf vooraf wil
weten of het zich kan vestigen op een bepaalde locatie en welke
milieuregels van toepassing zijn, hetzelfde geldt voor de meldingsplicht in onze motie. Hiervoor wordt een digitale meldingssystematiek
ontwikkeld; wellicht is het mogelijk hier voor de
Natuurbeschermingswet bij aan te sluiten?
12. Op welke wijze gaat de minister handhaven om te voorkomen dat
onverhoeds toch activiteiten plaatsvinden waarvan de initiatiefnemer
niet vermoedde dat deze significante effecten zouden kunnen hebben,
maar deze toch hebben, en die verder geen vergunning nodig hebben
(bv diep ploegen)? Op welke wijze gaat u om met meldingen van
derden over mogelijke significante effecten van niet eerder gemelde
activiteiten?
13. Wie is verantwoordelijk voor het nemen van maatregelen in geval van
significante effecten? Kunnen kosten voor herstel verhaald worden op
het bevoegd gezag?
De SP-fractie
De SP fractie is van mening dat met het verwijzen naar mogelijk overleg in
de oriënteringsfase de regering geen uitvoering geeft aan de motie
Cramer-Jacobi.
Immers zoals in de brief zelf al gesteld wordt is een vooroverleg in zo’n
oriënteringsfase niet wettelijk geregeld. Juist omdat het gaat om de
beoordeling of iets wel of niet verstorend is op de natuur kwaliteiten en
ontwikkelingskansen van een kwetsbaar natuurgebied, is het naar het
oordeel van de SP niet gewenst om dit allemaal van het toeval of de
goede wil van een initiatiefnemer af te laten hangen. De beoordeling of
een activiteit al dan niet significant is moet het bevoegd gezag kunnen
doen op basis van de juiste gegevens, ook in verband met mogelijk cumu-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 038, nr. 30

3

latieve effecten van een reeks van activiteiten. Een melding van dit soort
initiatieven of activiteiten moet naar de mening van de SP dan ook
conform de aangenomen motie beter worden geregeld in de wet.
De PvdD-fractie
De leden van de fractie van de PvdD vinden dat de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit onvoldoende uitvoering geeft aan de
strekking van de motie Cramer/Jacobi (31 038, 24). Daarom heeft de PvdDfractie de volgende vragen.
14. De minister geeft aan dat veelal via de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht (Wabo) zal zijn gewaarborgd dat van te voren wordt
bezien of en in hoeverre er sprake is van een mogelijk verslechterend
of verstorend effect. Hoe waarborgt de minister dat zij zicht houdt op
gevolgen op de natuur door activiteiten waarvoor geen melding in het
kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht vereist is? Het
cumulatieve effect van op zich zelf staande niet significant verstorende
activiteiten wordt nu niet meegenomen. Hoe waarborgt de minister in
het geval dat wanneer er geen wettelijke meldingsplicht in de Natuurbeschermingswet wordt opgenomen, of de optelsom van zogenaamd
niet-significante activiteiten het halen van instandhoudingdoelstellingen niet in gevaar brengt?
15. De minister heeft in haar brief aan de Eerste Kamer aangegeven dat
voor handelingen met een significant verstorend effect (of verslechterend effect) de vergunningplicht geldt, tenzij die handelingen zijn
opgenomen in een beheerplan: «Voor deze handelingen is saldering
mogelijk». Kan de minister hier meer duidelijkheid over geven? Moet
men dit zo lezen dat in een beheerplan significant schadelijke handelingen met andere handelingen of maatregelen gesaldeerd kunnen
worden? Als uiteindelijk dan (voor zover te voorzien) geen significante
gevolgen ontstaan, kunnen deze handelingen dan in combinatie met
de salderingsmaatregelen worden opgenomen in een beheerplan
waardoor de vergunningplicht vervalt?

REACTIE VAN DE MINISTER
1
De minister stelt in haar brief van 8 december dat «veelal» via de Wet
Algemene Bepalingen Omgevingsrecht is gewaarborgd dat van tevoren
wordt bezien in hoeverre sprake is van een mogelijk verslechterend effect
op een mogelijk verstorend effect. De leden van de PvdA-fractie hebben
hierbij een aantal vragen: Klopt het dat dit alleen het geval is wanneer er
sprake is van samenloop met andere beschikkingen? (bv om te bouwen of
op grond van de wet Milieubeheer)
Dit is het geval waarin er sprake is van samenloop van de vergunning van
artikel 19d van de Natuurbeschermingswet 1998 (hierna: wet) met de
omgevingsvergunning van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht.
In artikel 2.1 van die wet zijn geïntegreerd de toestemmingsstelsels van de
Woningwet, de Monumentenwet 1988, de Wet ruimtelijke ordening, de
Wet milieubeheer en de Mijnbouwwet. Het gaat daarbij onder meer om de
bouwvergunning, de monumentenvergunning, de in bestemmingsplannen opgenomen aanleg- en sloopvergunning, de milieuvergunning
en de mijnbouwmilieuvergunning.
2
Kunt u aangeven hoeveel van de aanvragen over het afgelopen jaar (2008)
in het kader van de Natuurbeschermingswet in de toekomst niet meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 038, nr. 30

4

hoeven worden gedaan omdat het hier wel verstorende, maar niet significant verstorende activiteiten betreft?
Hierover kunnen moeilijk algemene uitspraken worden gedaan. Bedacht
moet worden, dat voor activiteiten met mogelijk verstorende, maar niet
significant verstorende effecten, geen vergunningplicht geldt. Weliswaar
spreekt artikel 19d, eerste lid, van de wet van een «verstorend effect»,
maar in de voorlichting, zoals de «Algemene Handreiking Natuurbeschermingswet 1998», wordt deze zinsnede uitgelegd als «significant verstorend effect». Dit omdat artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn, alleen
in verplichtingen voorziet wanneer het gaat om handelingen die significant verstorende effecten hebben, en dus niet wanneer het gaat om nietsignificant vertorende effecten. In de «Algemene Handreiking Natuurbeschermingswet 1998» is aangegeven dat sprake is van verstoring in de zin
van artikel 19d, eerste lid, van de wet, wanneer uit populatiedynamische
gegevens betreffende die soort in dat gebied blijkt dat de soort het gevaar
loopt niet langer levensvatbare component van de natuurlijke habitat te
zullen blijven. In de handreiking wordt op dit punt verwezen naar de
leidraad van de Europese Commissie over de interpretatie van artikel 6
van de Habitatrichtlijn1. Zoals uit het voorgaande blijkt wordt dus in de
huidige uitleg van artikel 19d, eerste lid, van de wet een vergunningplicht
alleen aangenomen indien er sprake is van een significante verstoring.
Het voorstel tot wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 in verband
met de regulering van bestaand gebruik en enkele andere zaken (hierna:
wetsvoorstel)2 brengt de redactie van artikel 19d, eerste lid, van de wet
expliciet in overeenstemming met deze richtlijnconforme interpretatie,
zodat alle mogelijke twijfel wordt weggenomen.3
3
Wat bedoelt u met «veelal»? Kunt u aangeven in hoeveel van die gevallen
er sprake is van samenloop met een andere benodigde beschikking?
Hierover zijn geen precieze gegevens bekend. De inschatting is echter,
mede op basis van de gegevens in het rapport «Vergunningverlening
Natuurbeschermingswet» van Alterra4 dat een belangrijk deel van de
vergunningen activiteiten betreffen waarvoor tevens een omgevingsvergunning is vereist.
4
Kunt u op regionaal niveau een lijst maken, ter informatie aan potentiële
initiatiefnemers, welke activiteiten zijn aan te merken als potentieel
significante-effecten hebbend?

1

Europese Commissie, «Beheer van
»Natura2000«-gebieden. De bepalingen van
artikel 6 van de Habitatrichtlijn (Richtlijn 92/43/
EEG)», 2000. Te vinden op:
http://ec.europa.eu/environment/nature/
natura2000/management/docs/art6/
provision_of_art6_nl.pdf.
2
Kamerstukken II 2007/08, 31 038, A.
3
Zie memorie van toelichting, Kamerstukken
II 2006/07, 31 038, nr. 3, blz. 14, tweede alinea.
4
Kamerstukken II 2008/09, 31 700 XIV, nr. 12,
bijlage.

Of een activiteit al dan niet potentieel significante effecten heeft, hangt af
van de specifieke omstandigheden in een Natura 2000-gebied. Op regionaal niveau algemene lijsten maken heeft dus geen zin. Wel zal bij het
opstellen van de beheerplannen per Natura 2000-gebied worden bezien
welke bestaande activiteiten in het licht van de instandhoudingsdoelstellingen – al dan niet onder nadere voorwaarden en beperkingen – doorgang kunnen vinden. Voldoende geconcretiseerde toekomstige projecten
kunnen zo mogelijk daarbij ook een plaats krijgen. Dat vergt echter een
individuele beoordeling.
Zoals immers in de aangehaalde Leidraad van de Commissie wordt
aangegeven «moet (de) significantie van effecten worden vastgesteld in
het licht van de specifieke omstandigheden en milieukenmerken van het
beschermde gebied waarop een plan of project betrekking heeft, waarbij
met name rekening moet worden gehouden met de instandhoudingsdoelstellingen voor het gebied». En: «Het verlies van 100 m2 habitat kan
significant zijn in het geval van een kleine standplaats van zeldzame orchideeën, maar onbeduidend in het geval van een uitgestrekt steppegebied».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 038, nr. 30

5

Deze lijn is ook gevolgd door het Europese Hof van Justitie in het zogenoemde Kokkelvisserijarrest.1 Het Hof overweegt dat: «(...) een plan of
project dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van
het gebied, wanneer het de instandhoudingsdoelstellingen daarvan in
gevaar dreigt te brengen, moet worden beschouwd als een plan of project
dat significante gevolgen kan hebben voor het betrokken gebied. Dit moet
worden beoordeeld in het licht van de specifieke milieukenmerken en
omstandigheden van het gebied waarop het plan of project betrekking
heeft.»2
Of een project een significant effect heeft is overigens niet alleen afhankelijk van natuurlijke omstandigheden in een gebied, maar ook van eventuele mitigatie van effecten door specifieke maatregelen die al in het
gebied worden getroffen en – omgekeerd – van eventuele cumulatie met
effecten van andere projecten en plannen.
5
Klopt het dat op beheerplan-niveau deze lijsten al gemaakt worden, en dat
hierop veel activiteiten voorkomen die verder niet-vergunningplichtig zijn
(zoals maaien, ploegen etc.)? Hoe bent u van plan hiermee om te gaan in
de periode dat nog geen beheerplan is vastgesteld? Is er tot die tijd sprake
van effectieve bescherming van de Natura 2000-gebieden als u geen enkel
zicht hebt op de activiteiten die alleen, of in cumulatie, significante
effecten hebben op deze gebieden?
De genoemde activiteiten zijn aan te merken als bestaand gebruik, zonder
potentieel significante effecten. Tegen die achtergrond is het niet aannemelijk dat tot de vaststelling van de beheerplannen de effectieve bescherming van Natura 2000-gebieden in het geding is.
Overeenkomstig het beleid, beschreven in de brief van mijn ambtsvoorganger aan de Tweede Kamer van 6 september 20063, wordt in de
periode totdat het beheerplan is vastgesteld, in principe door het bevoegd
gezag geen vergunningentraject ingezet. Het wetsvoorstel voorziet in een
zelfstandig regime voor bestaand gebruik in de periode tot vaststelling
van het beheerplan, waarbij geen vergunningplicht geldt, maar een
aanschrijvingsbevoegdheid kan worden ingezet.
6
Klopt het dat steeds minder activiteiten een vergunning nodig hebben op
grond van de wet Milieubeheer en steeds meer onder het meldingsregime
vallen, en dan dus geen Omgevingsvergunning hoeven aan te vragen
tenzij er sprake is van samenloop met nog meer beschikkingen? Wat
gebeurt er in die gevallen waarin alleen melding noodzakelijk is: worden
effecten op de natuur dan nog bezien?

1

Arrest van 4 september 2004, Zaak C 127–02.
Rechtsoverweging 49.
3
Kamerstukken II 2006/07, 309 192, nr. 2.

De bevoegde gezagen op het vlak van de regelgeving die tot doel heeft de
fysieke leefomgeving te beschermen, zullen doorgaans ook een beeld
hebben van de relevantie van die activiteiten in het licht van de natuurwetgeving. Met het oog op de invoering van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht zal aan de kennisoverdracht op dit punt aandacht worden
besteed.
Ook wanneer niet kan worden aangehaakt bij de omgevingsvergunning,
ga ik ervan uit dat het bevoegd gezag degene die een vergunning
aanvraagt, of een melding doet, er in voorkomend geval op zal wijzen dat
de voorgenomen activiteit ook moet worden beoordeeld op grond van de
Natuurbeschermingswet 1998. De initiatiefnemer zal dan voor verdere
oriëntatie worden verwezen naar het terzake bevoegde gezag (provincie,
soms het Rijk). Ook kan het ene bevoegd gezag in een dergelijk geval een
signaal afgegeven aan het andere bevoegd gezag

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 038, nr. 30

6

7
Is het voor het bevoegd gezag mogelijk om een aanvrager informatie te
vragen die niet gerelateerd is aan de gevraagde beschikking? (dus daar
waar het een beschikking op grond van de wet Milieubeheer is informatie
te vragen die voor de ecologische beoordeling relevant is)
Wanneer de aanvraag een omgevingsvergunning betreft, kan dat. In
andere gevallen zal het bevoegd gezag de initiatiefnemer verwijzen naar
het bevoegd gezag op grond van de Natuurbeschermingswet 1998.
8
De minister stelt: «Ook zou een wettelijke verplichting niet wenselijk zijn,
vanwege de grote aantallen meldingen die dan worden verwacht. Van
activiteiten is nu eenmaal niet altijd door burgers van tevoren goed te
bepalen of ze al dan niet verstorend zullen zijn, waardoor een melding uit
zekerheid wordt gedaan. Noch voor de burger, noch voor de overheid zou
daardoor sprake zijn van een werkbare situatie, wat het draagvlak voor
natuurbeleid niet ten goede zou komen.» Ook hierover hebben de leden
van de PvdA-fractie een aantal vragen aan de minister: Is de minister van
mening dat het voor burgers wel van te voren te bepalen is of een activiteit significant verstorend is?
Bent u het met ons eens dat er een rechtsonzekerheid is bij een burger of
bedrijf dat geen formele bevestiging krijgt of zijn inschatting klopt dat een
activiteit niet significant verstorend is?
In geval van vergunningverlening is sprake van een bezwaartermijn en het
onherroepelijk worden van een vergunning. Hoe is dit geregeld in geval
niet gemeld/vergunning gevraagd wordt? Kan in dat geval tot in de oneindigheid de initiatiefnemer geconfronteerd blijven worden met handhaving? Bent u met ons van mening dat de administratieve lasten van een
melding opwegen tegen het wegnemen van de eeuwige onzekerheid die
een initiatiefnemer anders ten deel valt?
Ik stel voorop, onder verwijzing naar mijn antwoord op vraag 2, dat er
niets verandert ten opzichte van de huidige situatie. Ik vertrouw erop dat
een burger contact opneemt met het bevoegd gezag, wanneer hij twijfelt
of een voorgenomen activiteit een mogelijk verslechterend of significant
verstorend effect heeft.
Wie twijfelt of op hem de vergunningplicht van toepassing is, kan altijd
vrijwillig in contact treden met het bevoegd gezag, en zo duidelijkheid
hierover verkrijgen. Voor wie dat onverhoopt niet voldoende is, kan aan
het bevoegd gezag om een schriftelijke bevestiging vragen. Desnoods kan
gebruik worden gemaakt van de mogelijkheid om een vergunning als
bedoeld in artikel 19d, eerste lid, van de wet aan te vragen. Het bevoegd
gezag is verplicht om een besluit op die aanvraag te nemen. Een dergelijk
besluit kan ook een afwijzing van de aanvraag inhouden omdat er geen
vergunningplicht geldt.
9
Waarin zit volgens u het verschil tussen de beoordeling of een activiteit
verstorend is en of een activiteit significant verstorend is?

1

Europese Commissie, a.w., blz. 28.

Ik verwijs naar de aangehaalde leidraad van de Europese Commissie,1
waarin hierover het volgende is vermeld. Over niet-significante verstoringen wordt opgemerkt dat deze «geen directe invloed [hebben] op de
fysische kenmerken van een gebied; een verstoring betreft soorten en is
vaak in de tijd beperkt (lawaai, lichtbronnen enz.)». De Commissie geeft
vervolgens aan: «belangrijke parameters zijn derhalve de intensiteit, de
duur en de frequentie van verstoringen. Om significant te zijn moet een
verstoring de staat van instandhouding beïnvloeden. (...) Teneinde te
bepalen of een verstoring «significant» is in het licht van de doelstellingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 038, nr. 30

7

van de richtlijn, kan gebruik worden gemaakt van de omschrijving van
gunstige staat van instandhouding van een soort in artikel 1, onder i, [van
de Habitatrichtlijn] waarbij de volgende factoren in aanmerking worden
genomen.
– «Uit populatiedynamische gegevens blijkt dat de betrokken soort nog
steeds een levensvatbare component is van het natuurlijke habitat
waarin zij voorkomt, en dat vermoedelijk op lange termijn zal blijven.»
Elke gebeurtenis die bijdraagt tot de afname op lange termijn van de
populatieomvang van de betrokken soort in het gebied, kan als een
significante verstoring worden aangemerkt.
– «Het natuurlijke verspreidingsgebied van die soort wordt niet kleiner
en lijkt binnen afzienbare tijd niet kleiner te zullen worden.»
Elke gebeurtenis die ertoe bijdraagt dat het verspreidingsgebied van
de soort in het gebied kleiner wordt of dreigt te worden, kan als een
significante verstoring worden beschouwd.
– «Er bestaat een voldoende groot habitat om de populaties van die
soort op lange termijn in stand te houden, en dit zal waarschijnlijk
blijven bestaan.»
Elke gebeurtenis die ertoe bijdraagt dat de omvang van het habitat van
de soort in het gebied kleiner wordt,kan als een significante verstoring
worden beschouwd.»
10
Klopt het dat er geen reden is te veronderstellen dat de som van het
aantal meldingen + aantal vergunningen in een nieuwe situatie hoger is
dan nu het totaal aantal vergunningaanvragen?
Deze stelling klopt niet, want voor handelingen met mogelijk verstorende
maar niet significante effecten geldt nu geen vergunningplicht op grond
van artikel 19d, eerste lid, van de wet. Ik verwijs naar mijn antwoord op
vraag 2.
Een plicht tot het melden van dergelijke activiteiten vervangt dus niet de
vergunningplicht. Zou een dergelijke meldingsplicht worden ingevoerd,
dan is er dus wel een reden om te veronderstellen dat het aantal
meldingen en vergunningen tezamen groter is dan het aantal vergunningen.
11
Aansluiten bij melding wet Milieubeheer
Heeft de minister gekeken naar een meldingsplicht vergelijkbaar met
meldingen op grond van wet Milieubeheer artikel 8.41 voor het oprichten
of veranderen van bedrijven die onder een AMvB vallen (8.40)? Achtergrond van die meldingplicht is dat een bedrijf vooraf wil weten of het zich
kan vestigen op een bepaalde locatie en welke milieuregels van toepassing zijn, hetzelfde geldt voor de meldingsplicht in onze motie Hiervoor
wordt een digitale meldingssystematiek ontwikkeld; wellicht is het mogelijk hier voor de Natuurbeschermingswet bij aan te sluiten?
De melding op grond van de Wet milieubeheer heeft een ander achtergrond dan de melding, bedoeld in de motie Cramer/Jacobi. De eerstgenoemde melding vervangt de vergunningplicht van artikel 8.1 van de Wet
milieubeheer en de daaraan gekoppelde voorschriften. In plaats van die
vergunningen gelden dan generieke voorschriften, opgenomen in de
algemene maatregel van bestuur. Door de melding heeft het bevoegd
gezag kennis van de aanwezigheid van een inrichting, of een verandering
ten aanzien van die inrichting, en wordt toezicht gehouden op de naleving
van de generieke voorschriften.
De meldingsplicht, bedoeld in de motie Cramer/Jacobi, heeft een andere
achtergrond. Daar gaat het om een nieuwe verplichting, en geen vervanging van een vergunningplicht; voor het verrichten van activiteiten met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 038, nr. 30

8

mogelijk verstorende maar niet significante effecten geldt immers geen
vergunningplicht.
Een dergelijke meldingplicht zou alleen de oriëntatiefase wettelijk vastleggen – een vanzelfsprekend onderdeel van het zorgvuldig verkeer
tussen burger en overheid, dat in geen enkel ander vergunningstelsel op
grond van andere wetten wettelijk is geregeld. Het is niet nodig deze
oriëntatiefase wettelijk vast te leggen in de wet en de burger een nieuwe
verplichting, namelijk een meldingsplicht, op te leggen – al dan niet via
een digitale systematiek.
12
Op welke wijze gaat de minister handhaven om te voorkomen dat onverhoeds toch activiteiten plaatsvinden waarvan de initiatiefnemer niet
vermoedde dat deze significante effecten zouden kunnen hebben, maar
deze toch hebben, en die verder geen vergunning nodig hebben (bv diep
ploegen)?
Op welke wijze gaat u om met meldingen van derden over mogelijke
significante effecten van niet eerder gemelde activiteiten?
Via toezicht op de naleving van de wetgeving, al dan niet naar aanleiding
van meldingen van derden of van een handhavingsverzoek, kunnen
mogelijke overtredingen van de regelgeving worden geconstateerd.
Wanneer nodig, zullen passende maatregelen moeten worden genomen
om significante verstoringen te voorkomen en zonodig te herstellen.
Overigens, of diep ploegen een mogelijk significant effect heeft, hang af
van concrete omstandigheden van het geval. Ik verwijs naar mijn
antwoord op vraag 9.
13
Wie is verantwoordelijk voor het nemen van maatregelen in geval van
significante effecten? Kunnen kosten voor herstel verhaald worden op het
bevoegd gezag?
Degene die het initiatief neemt voor de activiteit die significante effecten
heeft, is verantwoordelijk voor het nemen van maatregelen, en draagt in
beginsel ook de kosten van herstel. Ik wijs in dit verband op de zorgplicht
van artikel 19l van de wet.
14
De minister geeft aan dat veelal via de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht (Wabo) zal zijn gewaarborgd dat van te voren wordt
bezien of en in hoeverre er sprake is van een mogelijk verslechterend of
verstorend effect. Hoe waarborgt de minister dat zij zicht houdt op
gevolgen op de natuur door activiteiten waarvoor geen melding in het
kader van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht vereist is?
Het cumulatieve effect van op zich zelf staande niet significant verstorende activiteiten wordt nu niet meegenomen. Hoe waarborgt de minister
in het geval dat wanneer er geen wettelijke meldingsplicht in de
Natuurbeschermingswet wordt opgenomen, of de optelsom van zogenaamd niet-significante activiteiten het halen van instandhoudingdoelstellingen niet in gevaar brengt?
De beheerders van de beschermde gebieden houden constant de conditie
van hun gebied in het oog. Wanneer zij constateren dat er activiteiten
plaatsvinden die, op zichzelf of in cumulatie met andere activiteiten,
verslechterende of significant verstorende effecten hebben of kunnen
hebben, dan zullen zij bij de betrokkenen onmiddellijk aan de bel trekken,
en zonodig bij het betrokken bevoegd gezag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 038, nr. 30

9

15
De minister heeft in haar brief aan de Eerste Kamer aangegeven dat voor
handelingen met een significant verstorend effect (of verslechterend
effect) de vergunningplicht geldt, tenzij die handelingen zijn opgenomen
in een beheerplan: «Voor deze handelingen is saldering mogelijk». Kan de
minister hier meer duidelijkheid over geven? Moet men dit zo lezen dat in
een beheerplan significant schadelijke handelingen met andere handelingen of maatregelen gesaldeerd kunnen worden? Als uiteindelijk dan
(voor zover te voorzien) geen significante gevolgen ontstaan, kunnen deze
handelingen dan in combinatie met de salderingsmaatregelen worden
opgenomen in een beheerplan waardoor de vergunningplicht vervalt?
Wanneer er sprake is van een project met mogelijk significant negatieve
gevolgen, is in principe een vergunning vereist, op grond van artikel 19d,
eerste lid, van de wet. Omdat er sprake is van significant negatieve
gevolgen, is ook een passende beoordeling verplicht op grond van artikel
19f, eerste lid, van de wet. Zoals ik bij de parlementaire behandeling van
het wetsvoorstel heb opgemerkt,1 kunnen deze activiteiten ook in een
beheerplan worden opgenomen, en zodoende niet vergunningplichtig zijn
(artikel 19d, tweede lid, van de wet). Dit wel onder de voorwaarde dat
eerst uit een passende beoordeling op projectniveau, de zekerheid is
verkregen dat door die activiteiten de natuurlijke kenmerken van het
betrokken gebied niet worden aangetast. Daarbij heb ik opgemerkt dat
activiteiten die jaarlijks aanzienlijk wijzigen of waar jaarlijks grote
verschillen optreden in de natuurlijke omstandigheden, waardoor een
nieuwe passende beoordeling elk jaar nieuwe informatie zal opleveren, in
het algemeen niet de meest aangewezen activiteiten zijn om in een
beheerplan op te nemen.2
In de «Handreiking beoordeling bestaand gebruik en voorgenomen activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken op Natura 2000-gebieden»3 is
aangegeven dat er mogelijkheden voor saldering zijn. De afname van
stikstofdepositie op gevoelige habitattypen en soorten, bijvoorbeeld door
de beëindiging van activiteiten met stikstofuitstoot in de omgeving van
het betreffende Natura 2000-gebied, kan worden verrekend met de
stikstofdepositie van een voorgenomen activiteit. Voorwaarde is wel dat
zeker is gesteld dat er tijdig sprake zal zijn van een afnemend negatief
effect van voldoende omvang in relatie tot de instandhoudingsdoelstellingen, waarbij significant negatieve gevolgen in ieder geval worden voorkomen. Het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen in de Natura
2000-gebieden staat immers centraal.
In de handreiking is uitgegaan van één-op-één saldering, ofwel «projectsaldering»: de aanvraag voor de vergunning tot uitbreiding van de
veehouderij wordt gekoppeld aan de vermindering van de veestapel en de
emissie op een ander bedrijf, zeker te stellen door intrekking van de
Natuurbeschermingswetvergunning (als deze al is verleend) en van de
milieuvergunning). De uitbreiding en de verkleining worden als één
project beschouwd. Overigens zal hierdoor opname in een beheerplan
praktisch gezien moeilijk inpasbaar zijn. Het bevoegd gezag moet in een
concreet geval beoordelen of saldering mogelijk is. Dat is volgens de
handreiking een kwestie van maatwerk. Of saldering mogelijk is, is afhankelijk van:
– de locaties van de voor stikstofdepositie gevoelige habitattypen en
soorten in de betreffende Natura 2000-gebieden;
– de locatie en omvang van de activiteit die wordt beëindigd;
– de locatie en omvang van de bestaande of voorgenomen activiteit die
wordt beoordeeld.
1

Kamerstukken II 2006/07, 31 038, nr. 3, blz. 4.
Kamerstukken II 2007/08, 31 038, nr. 6,
blz. 16–17.
3
Kamerstukken II 2008/09, 30 654, nr. 62,
blz. 3–4.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 038, nr. 30

10