Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1384

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 maart 2012
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij zes fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Verordening beheerplan kabeljauw (Kamerstuk 22 112, nr. 1382)
Fiche 2: Verordening Statuut voor een Europese stichting (Kamerstuk
22 112, nr. 1383)
Fiche 3: Mededeling vereenvoudigingsagenda voor het Meerjarig
Financieel Kader 2014–2020
Fiche 4: Besluit CITES bijlage haringhaai (Kamerstuk 22 112, nr. 1385)
Fiche 5: Mededeling geavanceerde computing (Kamerstuk 22 112,
nr. 1386)
Fiche 6: Mededeling bio-economie (Kamerstuk 22 112, nr. 1387)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-22112-1384
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1384

1

Fiche : Mededeling vereenvoudigingsagenda voor het Meerjarig
Financieel Kader 2014–2020.
1. Algemene gegevens
Titel Voorstel: Mededeling van de Commissie: een vereenvoudigingsagenda voor het MFK 2014–2020.
Datum Commissiedocument: 8 februari 2012
Nr. Commissiedocument: COM (2012) 42
Pre-lex: http://eur-lex.europa.eu/Result.do?T1=V5&T2=2012&T3=
42&RechType=RECH_naturel&Submit=Zoeken
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
Niet opgesteld.
Behandelingstraject Raad: Behandeling van deelonderwerpen in de Ecofin
(voor zover gerelateerd aan het Financieel Reglement en het voorstel voor
een Connecting Europe Facility) en diverse andere vakraden (voor zover
gerelateerd aan de diverse relevante sectorale wetgevingsvoorstellen)
alsmede de Raad Algemene Zaken.
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Financiën
2. Essentie voorstel
In deze Mededeling geeft de Europese Commissie een toelichting op zijn
vereenvoudigingsagenda voor het nieuwe Meerjarig Financieel Kader
(2014–2020). De Commissie wil voor het nieuwe MFK maatregelen nemen
om de administratieve lasten alsmede de kosten te verminderen voor de
begunstigden en alle andere betrokken actoren, inclusief nationale en
regionale/lokale overheden. De Commissie zal de vooruitgang van deze
agenda regelmatig nagaan aan de hand van een speciaal (openbaar)
scorebord dat: weergeeft welke voorstellen gedaan zijn door de
Commissie of wetgevingsautoriteit, welke voorstellen niet worden
geaccepteerd door de wetgevende macht en wat de administratieve last is
van nieuwe voorstellen. Dit scoreboard wordt regelmatig aan het
Europees Parlement en de Raad voorgelegd evenals een laatste editie
hiervan die ook voor het grote publiek beschikbaar zal zijn.
De Commissie stelt dat grondige controles en een doeltreffende meting
van de prestaties nodig zijn om ervoor te zorgen dat EU-middelen goed
worden besteed, overeenkomstig het beginsel van goed financieel beheer.
De verwachting van de Commissie is dat vereenvoudiging leidt tot een
kleinere kans op fouten op grond van misinterpretatie inzake subsidiabiliteit en boekhoudmethoden. De Commissie stelt zich bewust te zijn van
de noodzaak om maatregelen voor te stellen die moeten leiden tot een
evenwicht tussen de kosten en baten van controles en de verwachte
omvang van niet-naleving (risk-based audit) zonder dat dit leidt tot het
accepteren van een grotere kans op fouten.
De vereenvoudigingsagenda wordt op EU niveau gerealiseerd via:
1. Het Financieel Reglement (COM(2010) 815). Dit bevat de gemeenschappelijke financiële regels en beginselen voor de uitvoering van
de jaarbegroting van de EU. In mei 2010 publiceerde de Commissie
zijn voorstel tot herziening van het Financieel Reglement. Momenteel
bevinden de onderhandelingen zich in de triloog-fase met het
Europees Parlement (zie Kamerstukken 32 437 nr. 7 t/m 15).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1384

2

2.

Sectorspecifieke wetgevingsvoorstellen (meer dan 50 voorstellen): zie
Kamerstukken 21 501-20 nr. 601 en 22 112, nr. 1246, en het MFK
kwartaaloverzicht december 2011, Kamerstuk 21 501-20 nr. 601.

Op programmaniveau:
De Commissie geeft aan dat via 4 sporen wordt getracht het doel te
bereiken.
Het eerste spoor is vermindering van het aantal programma’s (met 22),
door afzonderlijke programma’s in pakketten onder te brengen.
Het tweede spoor is te zorgen voor meer samenhang en duidelijkere
regels om de complexiteit van de programma’s te doen afnemen, evenals
de complexiteit van de beheers- en controlesystemen. De Commissie
streeft daarbij naar een gemeenschappelijke reeks van basisbeginselen in
plaats van maatwerk voor elke sector. Het betreft de volgende initiatieven:
a) Om de samenhang tussen Financieel Reglement en Sectorverordeningen te vergroten, wordt in de Sectorverordeningen in de meeste
gevallen verwezen naar de horizontale regels in het Financieel
Reglement. Speciale afwijkingen moeten onderbouwd worden.
b) Naast de horizontale regels van het Financieel Reglement, stelt de
Commissie voor om kaderwetgeving vast te stellen voor bepaalde
instrumenten en financieringsprogramma’s. Meer concreet betreft dit:
– Het samenvoegen van de drie financieringsbronnen voor onderzoek en innovatie (het 7de Kaderprogramma, het innovatiegedeelte
van het Programma voor concurrentievermogen en innovatie (CIP)
en het Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT)) in het
kaderprogramma Horizon 2020; (zie Kamerstuk 22 112, nr. 1310)
– Het instellen van de financieringsfaciliteit CEF (Connecting Europe
Facility), een instrument waarbij een enkele set regels geldt voor de
financiering van projecten binnen deze faciliteit op het gebied van
vervoers-, energie en telecommunicatie-netwerken (zie voor
kabinetsstandpunt Kamerstuk 22 112, nr. 1276);
– Het vaststellen van gemeenschappelijke regels voor strategische
planning en coördinatie, waaronder een enkel «gemeenschappelijk
strategisch kader1» subsidiabiliteitsregels, het opzetten van
financiële instrumenten en diverse andere initiatieven voor het
Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), het Europees
Sociaal Fonds (ESF), het Cohesiefonds, het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) en het toekomstige
Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (EMVF);
– Het vaststellen van een gemeenschappelijk instrument voor het
Fonds voor asiel en migratie en alle componenten van het Fonds
voor interne veiligheid. Dit instrument legt voor beide fondsen de
beginselen vast voor bijstand, programmering en verslaglegging,
de regels voor financieel beheer en financiële controle en de
bepalingen inzake toezicht en beoordeling;
– Het vaststellen van een horizontaal instrument voor Extern beleid
van de Unie.
c) De Commissie benadrukt het belang van het integreren van diverse
EU-doelstellingen. Zo worden klimaatgerelateerde maatregelen en EU
milieubeleid in alle belangrijke EU programma’s geïntegreerd. Een
nauwgezet toezicht op het behalen van de resultaten zal hiermee
gepaard gaan.

1

Dit is bedoeld voor opstelling, afstemming
en programmering van maatregelen en acties
in de verschillende fondsen ter bevordering
van synergie, voorkomen van dubbelfinanciering en vermijden dat projecten «tussen wal
en schip» komen.

Het derde spoor om de vereenvoudigingsagenda te realiseren, is het
formuleren van duidelijkere beleidsdoelstellingen en indicatoren: (1)
algemene doelstellingen met de bijdrage van het programma aan de
prioritaire doelstellingen zoals gedefinieerd in de Europa 2020-strategie;
(2) een beperkt aantal specifieke doelstellingen die zorgen voor meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1384

3

transparantie over de resultaten en de tastbare voordelen voor de
Europese burgers.
Het vierde en laatste spoor betreft het anders inzetten van juridische
besluitvormingsinstrumenten op EU niveau. De Commissie heeft gekozen
voor consequent gebruik van Verordeningen, waardoor de begunstigden
overal dezelfde rechten en plichten hebben en deze direct kunnen
ontlenen aan de Verordeningen. Ook wil de Commissie meer gebruik
maken van zogenoemde «gedelegeerde handelingen» waarbij de
Commissie gemachtigd wordt om regelgeving aan te nemen op «nietessentiële onderdelen van de wetgeving».
Financieel Reglement:
In het financieel reglement worden de regels vastgelegd die voor alle
EU-programma’s gelden. De belangrijkste vereenvoudigingsvoorstellen
voor het financiële reglement voor 2014–2020 liggen op het terrein van de
subsidiariteitsregels, aanbestedingsprocedures en controle.
Subsidiabiliteitsregels
Op het gebied van de rechtstreeks door de Commissie beheerde subsidies
(in zogenoemd «direct beheer») is de bedoeling dat meer gebruik gemaakt
wordt van forfaitaire bedragen, vaste tarieven en standaardschalen van
eenheidskosten. Zo is het plafond van 25 000 euro voor de eenheidswaarde voor forfaitaire bedragen uit het (voorstel tot) Financieel
Reglement verwijderd. Daarnaast stelt de Commissie voor dat begunstigden hun kostendeclaraties kunnen indienen overeenkomstig hun
«gebruikelijke boekhoudpraktijk» en dus geen aparte declaratiemethodes
hoeven aan te houden voor EU subsidies. Voor het geval dat het gevaar
bestaat dat de administratieve belasting voor de begunstigden zwaarder
weegt dan de financiële voordelen, stelt de Commissie de invoering van
mitigerende maatregelen voor. Bij wijze van voorbeeld zou de door
voorfinanciering gegenereerde rente die op de bankrekeningen van de
begunstigden wordt betaald, in de regel niet langer aan de EU
verschuldigd zijn.
Nieuw is de behandeling van prijzen in een aparte, specifieke titel van het
nieuwe Financieel Reglement, omdat het hierbij gaat om een vorm van
een vereenvoudigd en op output gebaseerd beheer van EU-middelen, dat
uitsluitend gericht is op resultaten en niet op controle van de input. De
Commissie zal voorts het aantal documenten dat nodig is om aan te tonen
dat de aanvrager niet uitgesloten moet worden tot een minimum
beperken. Bovendien zullen de garanties voor prefinanciering alleen
vereist zijn in geval van een concreet risico. Op soortgelijke wijze zullen de
vermindering van het aantal exploitatiesubsidies en het verbod op het
maken van winst worden herzien.
Aanbesteding
Het Commissievoorstel voor het Financieel Reglement vermindert de
administratieve belasting voor deelnemers aan een aanbesteding op twee
punten. Ten eerste kan worden afgezien van de verplichting documenten
(bv. de balans) in te dienen indien deze al in het kader van een andere
aanbestedingsprocedure als bewijsmateriaal zijn verstrekt. Ten tweede
zijn boven een bepaalde drempel geen garanties voor prefinanciering
meer vereist, maar moet er een risicobeoordeling plaatsvinden. Deze
wijziging komt tegemoet aan de problemen die met midden- en kleinbedrijf ondervindt wanneer het een bankgarantie nodig heeft. De Commissie
is van mening dat dankzij deze maatregel minder garanties van de
begunstigden nodig zullen zijn, terwijl de risico’s in voldoende mate
binnen de perken zullen blijven om een gezond financieel beheer te
waarborgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1384

4

Controle
De Commissie is voornemens om de door de nieuwe wetgeving geboden
instrumenten te combineren met een controlestrategie waarbij de
controle wordt gericht op gebieden met de grootste risico’s zodat
gebieden met beperkte risico’s relatief worden ontzien.
3. Wat is de Nederlandse grondhouding ten aanzien van de
bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit van
deze mededeling en de eventueel daarin aangekondigde concrete
wet- en regelgeving? Hoe schat Nederland de financiële gevolgen
in, alsmede de gevolgen op het gebied van regeldruk en administratieve lasten?
Bevoegdheid
Voor wat betreft de aangekondigde wet- en regelgeving die voortvloeit uit
deze Mededeling is de EU bevoegd op grond van onder andere de
volgende artikelen van het Werkingsverdrag van de Europese Unie: artikel
177 (prioritaire doelstellingen en organisatie van structuur- en cohesiefondsen); artikel 176 (EFRO verordening); artikel 162 (ESF verordening),
artikel 182 en 183 (kaderprogramma’s innovatie en onderzoek), artikel 322
(Financieel Reglement en Jaarbegroting) en artikel 312 (Meerjarig
Financieel Kader). Gezien de horizontale aard van deze Mededeling strekt
het totale aantal relevante verdragsartikelen zich in principe uit naar alle
EU begrotingsdoelen en -instrumenten. Er bestaat geen specifieke
rechtsgrondslag voor «vereenvoudiging».
Subsidiariteit: positief
De subsidiariteit wordt positief beoordeeld. De vereenvoudiging betreft de
regelgeving waarvoor de Commissie verantwoordelijk voor is en het
initiatiefrecht heeft. Voorstellen tot wijzigingen in de regelgeving moeten
op Europees niveau worden gedaan.
Proportionaliteit: positief
Teneinde de doelstellingen te bereiken zoals verwoord in onderhavige
mededelingen, gaan de voorgestelde maatregelen niet verder dan
noodzakelijk. Het kabinet plaats hierbij wel de kanttekening dat vereenvoudiging niet ten koste mag gaan van deugdelijk financieel beheer. Bij de
diverse voorgestelde sectorverordeningen velt het kabinet per geval een
proportionaliteitsoordeel.
Financiële gevolgen
–

–

–

De vereenvoudiging staat los van de hoogte van het Meerjarig
Financieel Kader, en heeft geen gevolgen voor de hoogte van de
vastleggingen in de jaarlijkse EU-begrotingen. Wel kan de vereenvoudiging ertoe leiden dat subsidies sneller worden uitbetaald aan
begunstigden, waardoor de verdeling van betalingen over de jaren wat
naar voren schuift.
Voor de Rijksbegroting zou er in theorie een licht positief effect kunnen
zijn, indien de vereenvoudiging leidt tot lagere administratieve lasten
voor de overheid. Echter, het positieve effect van de vereenvoudigingvoorstellen van de Commissie inzake de EU Landbouwfondsen en EU
Structuurfondsen lijkt voor de Nederlandse situatie beperkt en nog niet
te voldoen aan de Nederlandse doelstellingen om te komen tot
zichtbaar lagere uitvoeringskosten en significant minder risico’s op
fouten.
De vereenvoudigingsvoorstellen zullen naar verwachting van de
Commissie positieve financiële gevolgen hebben voor eindbegunstig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1384

5

den zoals bedrijven en lagere overheden (regeldruk en administratieve
lasten), al geeft de Commissie geen concrete besparingsbedragen of
besparingsdoelstellingen.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Het terugdringen van administratieve lasten is een van de speerpunten
van het kabinet naast verbetering van het beheer en de rechtmatigheid
van de bestedingen van EU-fondsen en de verantwoording hierover.
Vereenvoudiging van de Europese regelgeving is daarvoor een belangrijk
instrument. Voorts zet Nederland in op een sterkere focus op resultaten
waarbij per sector beoordeeld wordt hoe ver hierin gegaan kan worden.
De Commissie stelt voor de EU regelgeving te stroomlijnen door minder
programma’s en via het gebruik van horizontale regels in het financieel
reglement en in kaderwetgeving. Nederland ondersteunt dit omdat het
leidt tot vergroting van de samenhang en de duidelijkheid in regelgeving
voor begunstigden en uitvoerders ten goede komt. Ook steunt Nederland
het Commissie voorstel voor meer samenhang door het integreren van
EU-doelstellingen in alle belangrijke EU programma’s zoals voor
klimaatgerelateerde maatregelen en EU milieubeleid, alsmede het
nauwgezet toezicht op het behalen van de resultaten op dit punt.
Nederland heeft als voorstander van vereenvoudiging hiertoe zelf in de
lopende onderhandelingen diverse voorstellen ingediend. Nederland zal
ook in de toekomst bij de herziening van EU regelgeving met initiatieven
hiertoe blijven komen. Hiervoor wordt ook opgetrokken met gelijkgezinde
lidstaten om die voorstellen meer kracht bij te zetten maar Nederland is
een van de 27 lidstaten waarmee overeenstemming moet worden bereikt.
Nederland ondersteunt daarom ook de overige vereenvoudigingvoorstellen van de Commissie:
– In subsidiabiliteitsregels (meer gebruik maken van forfaitaire bedragen, vaste tarieven en standaardschalen van eenheidskosten);
– Aanbesteding (stroomlijnen informatieverplichting en risico beoordelingen i.pv. garanties zoals reeds opgenomen in voorstellen in het
Financieel reglement);
– Controle (een controlestrategie waarbij de controle wordt gericht op
gebieden met de grootste risico’s zodat gebieden met beperkte risico’s
relatief worden ontzien zonder dat dit tot een grotere fout acceptatie
leidt).
Nederland vindt dat in financiële systemen die nu reeds goed functioneren gesteund kan worden op «Single audit» zoals dit, met instemming
van de Algemene rekenkamer, ook gebeurt in het Nederlandse systeem
van verantwoording over de EU uitgaven (de nationale verklaring).
Nederland vindt daarnaast dat de huidige voorstellen van de Commissie
nog niet ver genoeg gaan. Het leeuwendeel van deze Mededeling heeft
betrekking op maatregelen voor fondsen in direct beheer van de
Commissie. Voor de fondsen in «gedeeld beheer» met de lidstaten (zo’n
80% van de EU begroting, hoofdzakelijk Structuur- en Cohesiefondsen) zal
de concretisering- en vereenvoudigingslag moeten plaatsvinden tijdens
de onderhandelingen over de diverse sectorverordeningen. Nederland zal
daarbij aandringen op verdere vereenvoudigingen. Nederland is positief
over de instelling van een scorebord door de Commissie en zal de
voortgang in de vereenvoudigingagenda hiermee nauwgezet volgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1384

6