> Retouradres Postbus 320, 1110 AH Diemen
Zorginstituut Nederland
Raad van Bestuur

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport.
T.a.v. de heer dr. E. Gerritsen
Secretaris-generaal
Postbus 20350
2500 EJ DEN HAAG

Willem Dudokhof 1
1112 ZA Diemen
Postbus 320
1110 AH Diemen
www.zorginstituutnederland.nl
info@zinl.nl
T +31 (0)20 797 85 55
2020035777

Datum
Betreft
Bijlagen

19 augustus 2020
Onze reactie op uw brief van 9 juni jl. over digitale zorg
1. Tussenresultaten en vervolgstappen
2. ZIN-aanpak ‘Digitaal waar mogelijk en wenselijk’

Onze referentie 2020035777

Geachte heer Gerritsen,
Met deze brief informeren wij u over de manier waarop het Zorginstituut
Nederland met de drie verzoeken in uw brief van 9 juni jl. aan de slag is gegaan
(VWS, 9 juni 2020, brief kenmerk: 1701616-206608-IenZ).
Doel van onze inzet
Ondanks de toegenomen inzet van digitale zorg, worstelen zorgverleners met
vragen over hoe digitale zorg goed en verantwoord in hun praktijk te
implementeren. U roept het Zorginstituut Nederland (ZIN) op om proactief bij te
dragen aan het normaliseren van digitale zorg, dwars door de verschillende
zorgsectoren heen. U verzoekt ons daarbij het veld opgavegericht te versterken
bij het organiseerbaar maken van digitale zorg als integraal onderdeel van goede
zorg. Niet alleen in het kader van de noodzakelijke Corona-maatregelen, maar
ook als toekomstbestendig antwoord op de grote kwesties in de zorg (VWS, 9 juni
2020, brief kenmerk: 1701616-206608-IenZ).
Waar wij van zijn
Hoe we in de zorg met landelijke kaders juist lokaal versterking kunnen bieden bij
het organiseren van goed en verantwoord gebruik van digitale zorg, is een
veelzijdig en maatschappelijk vraagstuk (NZa en RVS, 2020).1 Vanuit belangrijke
initiatieven, zoals Zorg voor innoveren, Juiste zorg op de juiste plek, Samen
Beslissen en Waardegedreven Zorg, wordt hier door vele partijen in de zorg aan
(samen-)gewerkt. Onze inzet richt zich daarom op:

Het inzetten van onze instrumenten om bestaande voorbeelden van goed en
verantwoord gebruik van digitale zorg waar mogelijk en wenselijk te borgen
en het gebruik daarvan ook landelijk te stimuleren;

In lerende dialoog het gesprek aangaan met de voorlopers in het veld:
― over hun ervaringen en over hoe zij de digitale transformatie van hun
zorg wel hebben weten te organiseren;
― over hoe wij in samenwerking met andere autoriteiten kunnen bijdragen
aan het wegnemen van de uitdagingen die daarbij in het veld worden
1

NZa (2020) Advies ‘Stimuleren passende zorg en digitale zorg’ en RVS (2020) Adviesrapport ‘Van deelbelangen
naar gedeelde belangen’.
Pagina 1 van 7

ondervonden;
om (al doende) condities te (helpen) scheppen die nodig zijn om goed en
verantwoord gebruik van digitale zorg ook landelijk te stimuleren, zowel
vanuit zorginhoudelijk oogpunt (pakket- en kwaliteitstaken) als ook vanuit
informatiekundig perspectief (denk daarbij aan i-Standaarden en andere
afspraken voor de betrouwbare en veilige uitwisseling van gegevens en
architectuurkaders voor een duurzaam informatiestelsel in het
zorgdomein);
― waarmee vervolgens zoveel mogelijk landelijk kan worden opgeschaald;
Als onafhankelijke pakketbeheerder vervolgens waar mogelijk en wenselijk
ook de aanspraak van (innovatieve) digitale zorg in het kader van goede
verzekerde zorg te beschrijven.
―



Zorginstituut Nederland
Raad van Bestuur
Datum
19 augustus 2020
Onze referentie
2020035777

Onze acties van de afgelopen maanden
De afgelopen maanden zijn wij reeds met uw oproep aan de slag gegaan. Hoe wij
dit concreet hebben opgepakt, is beknopt weergegeven in de onderstaande figuur
en in de toelichting die daarna volgt.2

In onze aanpak maken wij onderscheid tussen de volgende twee lijnen, namelijk:

Lijn 1 – Zo is het gebruik van digitale zorg goed en verantwoord – gericht op
verzoek 1 en 3: binnen deze lijn richten wij ons op de inzetbaarheid van
bestaand ZIN-instrumentarium om zorg op afstand te borgen en beter zicht te
krijgen op de noodzakelijke landelijke kaders en kwaliteitscriteria in de volle
breedte van digitale zorg: ‘De toepassing van zowel digitale informatie als
communicatie om de gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen en/of
te verbeteren’ en; 3
2
3

De nadere uitwerking van onze aanpak, inclusief de actuele tussenresultaten, mede in het kader van de
moties van de Tweede Kamer, zijn in bijlage 1 en 2 toegevoegd (inclusief de tijdlijn en mijlpalen).

E-Health, wat is dat?, Nictiz, 2019, https://www.nictiz.nl/wp-content/uploads/E-health-Wat-is-dat.pdf

Pagina 2 van 7



Lijn 2 – Zo organiseer je goed en verantwoord gebruik van digitale zorg in de
praktijk als integraal onderdeel van goede zorg – gericht op verzoek 2: binnen
deze lijn gaan we in de actuele praktijk na hoe wij invullingen kunnen geven
aan de gevraagde guidance én voeren wij dit ook concreet uit gericht op het
versterken van de organiseerbaarheid van goed en verantwoord gebruik van
digitale zorg op basis van bestaande kwaliteitskaders en de uitkomsten van
lijn 1. Deze guidance is opgavegericht en daarmee bedoeld om knelpunten
weg te nemen die de landelijke (innovatieve) inzet van digitale zorg als
integraal onderdeel van goede (verzekerde) zorg in de weg staan. Het
concreet maken van de noodzakelijke guidance in samenwerking met andere
partners in de zorg, vindt plaats aan de hand van de Sandbox-methode:
― Versnellingsmethode die op basis van bestaande, exemplarisch goede
voorbeelden het hele proces in beeld brengt van hoe digitale zorg in de
dagelijkse zorgpraktijk geïntegreerd kan worden (en dus niet focust op
alleen geïsoleerde toepassingen). Het betreft het gebruik van digitale zorg
voorbij de grenzen van de verschillende zorgdomeinen, waaronder ZvW,
WLZ en WMO. Daarmee is de methode tevens gericht op het bevorderen
van de goede afstemming tussen de 1ste en de 2de lijn in de zorg.
― Met focus op het wegnemen van de (systemische) knelpunten door
relevante, gezaghebbende partijen te betrekken die het verschil kunnen
maken. De ervaring die de overheid interdisciplinair (o.a. zorginhoud,
bekostiging, informatiekunde, ethiek, privacy, organisatiekunde, samen
beslissen, inclusiviteit, administratieve lasten) en vanuit burger- en
patiëntperspectief samen met de zorginnovatoren opdoet, leidt vervolgens
tot landelijke afspraken die de organiseerbaarheid van digitale zorg
faciliteren;
― Voorbij ‘consensus’ (erkennen en stimuleren van goede
voorbeelden: zo kan het) en gericht op ‘consent’ (landelijke
afspraken die de implementatie van digitale zorg conform de
generieke kwaliteitscriteria in de praktijk ook organiseerbaar
maken: zo wérkt het ook). De guidance in lerende dialoog met het veld
is vervolgens gericht op hoe van consensus tot consent kan worden
gekomen en wat daarvoor nodig is;
― Geen solo-tour: Tot bindende afspraken komen die de implementatie
van digitale zorg conform de kwaliteitskaders mogelijk maken, kunnen wij
als ZIN niet alleen. Dit is een gezamelijke inspanning van onder meer het
Ministerie van VWS, onze partners van de publieke driehoek: de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en de Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd (IGJ), zorgaanbieders, zorgverzekeraars, maar ook relevante
autoriteiten buiten de zorg zoals de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en
adviesraden zoals de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS).
Daar komt bij dat guidance bieden ook kan betekenen dat betrokkenen op
weg worden geholpen of ondersteund worden met een warme overdracht
naar de beschikbare tools, handreikingen en andere hulp die geboden
wordt door andere initiatieven (bijv. Vliegwiel Coalitie, JZOJP en Zorg voor
innoveren);
― Geleend: Deze methode is common practice in de financiële sector en
wordt in Nederland reeds toegepast door DNB en AFM, maar nog niet in
de zorg. De NHS in Groot-Brittannië is de doorvertaling naar de zorg reeds
wel gemaakt.

Zorginstituut Nederland
Raad van Bestuur
Datum
19 augustus 2020
Onze referentie
2020035777

Pagina 3 van 7

Met deze aanpak willen wij juist nu meebouwen aan goed en verantwoord gebruik
van digitale zorg. Ook cliënten geven aan dat ze digitale zorg als veilige optie
zien: ‘Ik heb mezelf vanwege COVID-19 al 2 maanden lang opgesloten en dan zou
ik voor die 10 minuten naar het ziekenhuis gaan met alle risico’s van dien?’ 4 Om
dit mogelijk te maken, niet alleen als tijdelijke COVID-maatregel, maar ook om
digitale zorg als goede zorg te integreren en te laten bijdragen aan de
toekomstbestendigheid van goede, betaalbare en toegankelijke zorg voor elke
inwoner van Nederland. In dat kader zetten wij onze ZIN-aanpak in op het
behalen van de volgende eindresultaten.

Zorginstituut Nederland
Raad van Bestuur
Datum
19 augustus 2020
Onze referentie
2020035777

Beoogde eindresultaten vanuit lijn 1:
Generieke kwaliteitscriteria en afspraken die nodig zijn om goed en verantwoord
gebruik van digitale zorg in de praktijk op landelijke schaal te kunnen borgen en
het mogelijk maken om de aanspraak (en de bijbehorende bekostiging) ook voor
digitale zorg goed te regelen. In dat kader pakken wij de volgende acties op:
1. Prioritering van de inzet van het actuele ZIN-instrumentarium voor digitale
zorg, hier op korte termijn uitvoering aan geven en de uitkomsten daarvan zo
goed mogelijk delen met relevante initiatieven binnen en buiten ZIN (in
bijlage 1 en 2 is een overzicht opgenomen van ons instrumentarium, de
inzetbaarheid ervan voor digitale zorg en met welke prioritering wij daar
uitvoering aan geven);
2. Waar mogelijk en wenselijk nemen wij het borgen en het stimuleren van goed
en verantwoord gebruik van digitale zorg als prioriteit mee in onze reguliere
activiteiten (momenteel vindt dat plaats door digitale zorg in het jaarplan voor
2021 als prioriteit mee te nemen);
3. Benutten en het ophalen van goede voorbeelden, richtinggevende kaders uit
bestaande kwaliteitsstandaarden, richtlijnen en beleidsregels in het Register
van ZIN en van anderen (gereed in het eerste kwartaal van 2021).
De beoogde eindresultaten van lijn 1 maken deel uit van de uitvoering van onze
reguliere taken en worden om die reden dan ook binnen onze reguliere
organisatie uitgevoerd.
Beoogde eindresultaten vanuit lijn 2:
Met onze partners in de zorg en andere autoriteiten goed en verantwoord gebruik
van (innovatieve) digitale zorg als integraal onderdeel van goede (verzekerde)
zorg landelijk stimuleren door de organiseerbaarheid ervan in het veld met
opgavegerichte guidance lokaal te versterken. Dit doen wij:
1. Aan de hand van de innovatieve Sandbox-methode (de uitvoering start in
september 2020 en gereed in het eerste kwartaal van 2021).
2. Door een bestaand goed voorbeeld te selecteren en het verder te brengen
met behulp van de Sandbox-methode. Wij zullen beginnen met een eerste
pilot uitvoering en op basis van deze ervaring bepalen we of er meer van
zullen volgen (gereed in het vierde kwartaal van 2020);5
3. Sandbox Event om de kennis en ervaring te delen over hoe de goede
voorbeelden op gepaste wijze gebruik weten te maken van de betreffende
digitale zorgtoepassingen en tevens te komen tot een selectie van het
voorbeeld dat wij in een pilot Sandbox verder zullen brengen als
exemplarische, opschaalbare aanpak, waarvan we de implementatie ook
4

5

Quotes uit keuzehulp ‘De juiste zorg op de juiste plek, voor zorgverleners’,
https://mxi.nl/uploads/files/page/keuzehulp.pdf
De beoogde selectiecriteria zijn in bijlage 2 opgenomen in de ZIN-aanpak (zie slide 10).
Pagina 4 van 7

landelijk willen stimuleren (gereed in oktober 2020);
4. Ontwerp en uitvoering van de opgavegerichte guidance aan het veld
(uitvoering in het vierde kwartaal 2020 t/m het tweede kwartaal van 2021);
5. Uitkomsten van de Sandbox-aanpak verbinden aan het bestaande
instrumentarium van ZIN en delen met andere partners in de zorg die hier
doorwerking aan kunnen geven om de implementatie van digitale zorg verder
te blijven brengen in de praktijk (doorlopend in 2020 en 2021).

Zorginstituut Nederland
Raad van Bestuur
Datum
19 augustus 2020
Onze referentie
2020035777

De beoogde eindresultaten van lijn 2 worden projectmatig uitgevoerd door een
dedicated team dat bestaat uit experts van het Zorginstituut, van relevante
partners in de zorg en andere autoriteiten. Dit team wordt daarbij interdisciplinair
ondersteund door externe Sandbox-experts.
Wat wij daarvoor nodig hebben
Op dit moment pakken verschillende partners in de zorg hun
verantwoordelijkheid. Zo liet de NZa in haar advies weten dat zij samen met ZIN
aan de slag gaat met gepaste digitale zorg. De RVS adviseerde over de
noodzakelijke vervolgstappen om digitale zorg ook post-Coronapandemie goed te
regelen en te integreren als onderdeel van goede zorg. In onze aanpak willen wij
deze en andere relevante initiatieven zo goed mogelijk doorwerking geven. In dat
kader informeren wij onze publieke partners regulier over onze activiteiten en
resultaten. Gezien de urgentie, de snelheid van alle veranderingen en de veelheid
aan relevante initiatieven, vragen wij het Ministerie van VWS als
stelselverantwoordelijke de samenhang te bewaken en de onderlinge afstemming
te coördineren. Hierover maken wij graag nadere afspraken. Daar komt bij dat wij
een lerende aanpak hanteren en innovatieve methodes inzetten die recht doen
aan de typische kenmerken van digitale zorg. Om die reden stellen wij voor om na
de inzet van een eerste Sandbox de uitkomsten van deze pilot te evalueren en op
basis daarvan nieuwe afspraken te maken over een eventueel vervolg.
Wij kijken ernaar uit om in onderling vertrouwen en gezamenlijkheid uitvoering te
geven aan de vervolgstappen voor een krachtige, zorgvuldige en verantwoorde
inzet van ‘digitaal waar mogelijk en wenselijk’ voor de zorg en de samenleving.
Hoogachtend,

Sjaak Wijma
Voorzitter Raad van Bestuur

Pagina 5 van 7

Bijlage 1: Inzicht in de tussenresultaten en (de prioritering van) onze
vervolgaanpak, mede naar aanleiding van de twee moties uit de Tweede
Kamer der Staten-Generaal (TK 27.529, nr. 205 en nr. 206)
Hieronder delen wij een beknopte samenvatting van de actuele tussenresultaten
ten behoeve van lijn 1, namelijk:
1. De inventarisatie van ons instrumentarium levert het volgende overzicht op
(zie ook bijlage 1 van de bijgesloten vervolgaanpak):
a. Meerjarenagenda (MJA) en het Register van ZIN
b. Transparantiekalender
c. Subsidieregeling Transparantie
d. Subsidieregeling Veelbelovende zorg
e. Pakketbeoordeling
f. Informatiemanagement: projectmatig faciliteren en stimuleren van de
elektronische gegevensuitwisseling in de zorg, het maken en beheren van
afsprakenstelsels i-Standaarden, het meebouwen aan een duurzaam
informatiestelsel voor de zorg (incl. Architectuur Board Zorg)
g. Fondsbeheer en risicoverevening
h. Onderzoek en ontwikkeling
i. Zinnige Zorg
j. Zorg voor innoveren
2. De inzetbaarheid van ons instrumentarium voor digitale zorg is in bijlage 1
van de bijgesloten vervolgaanpak nader toegelicht (zie slide 13-16).
3. Daarnaast nemen wij momenteel bij de jaarplanning 2021 van onze reguliere
taken op het gebied van kwaliteit, pakket en informatievoorziening digitale
zorg als prioriteit mee;
4. Verder hebben wij een eerste doorlichting gemaakt van de
kwaliteitsstandaarden en richtlijn die goede zorg beschrijven en zijn
opgenomen in het Register van ZIN. Dit heeft het inzicht opgeleverd dat,
meer dan verwacht, digitale zorg in tenminste 20% van alle bestaande
kwaliteitsstandaarden als term expliciet voorkomt. In ruim 70% van alle
standaarden komen ook aanpalende termen voor die kunnen duiden op de
mogelijkheid en wenselijkheid van de inzet van digitale zorg (zie bijlage 2,
slide 17). Deze eerste inzichten geven wat ons betreft aan dat ook uit de
bestaande kwaliteitsstandaarden blijkt dat er in het veld aandacht is voor
digitale zorg en er behoefte is aan verheldering van de criteria voor goed en
verantwoord gebruik van digitale zorg. Bijvoorbeeld met behulp van een
generieke module digitale zorg.

Zorginstituut Nederland
Raad van Bestuur
Datum
19 augustus 2020
Onze referentie
2020035777

In de vervolgaanpak van lijn 1 prioriteren wij de inzet van het ZINinstrumentarium als volgt:
1. Gezien de urgentie vragen wij het Ministerie van VWS het voortouw te nemen
en ZIN te verzoeken digitale zorg op de Meerjarenagenda te plaatsen en hier
binnen 6 maanden uitvoering aan te geven, bij voorkeur tot en met het eerste
kwartaal van 2021. Daarmee wordt het veld opgeroepen om invulling te
geven aan een generieke module digitale zorg als generiek kwaliteitskader
voor goed en verantwoord gebruik van digitale zorg. Als initiatiefnemer zien
wij een belangrijke rol weggelegd voor de Patiëntenfederatie Nederland. Om
dit mogelijk te maken zijn wij vanuit ZIN beschikbaar om de initiatiefnemer te
voorzien van de noodzakelijke (extra) ondersteuning en begeleiding. Hier
maken wij graag, ook ad hoc en al doende, nadere afspraken over.
2. In samenwerking met ZonMW wordt het veld via het Addendum
Pagina 6 van 7

Kwaliteitsinstituut de mogelijkheid geboden om subsidieaanvragen in te
dienen voor onderzoek naar specifiek de inzet van digitale zorg tijdens de
Coronapandemie en meer generiek naar de criteria voor goed en verantwoord
gebruik van (innovatieve) digitale zorg. Door de manier waarop de uitvoering
van het instrument inrichten, is het mogelijk om ook tussentijds resultaten op
te halen en deze in te zetten bij de guidance aan het veld. De call wordt in
september 2020 door ZonMW uitgezet.
3. Op basis van de eerste doorlichting van de kwaliteitsstandaarden zoals
opgenomen in het Register van ZIN, stellen wij als vervolgstappen voor om:
a. de kwantitatieve analyse te versterken met een inhoudelijke duiding van
de bevindingen (eerste bevindingen begin oktober gereed en de
eindresultaten volgen in het vierde kwartaal van 2020);
b. de standaarden, richtlijnen en beleidsregels van buiten ZIN in onze
kwantitatieve en kwalitatieve analyses te betrekken (gereed in het eerste
kwartaal van 2021) en;
c. voor een zorgvuldige en vlotte uitvoering van de analyses een passende
text mining tool te ontwikkelen die tevens voor hergebruik geschikt is
(met de uitvoering van de analyses wordt deze getest en is gereed voor
hergebruik vanaf het tweede kwartaal van 2021).

Zorginstituut Nederland
Raad van Bestuur
Datum
19 augustus 2020
Onze referentie
2020035777

In het kader van lijn 2 hebben wij de inzetbaarheid van de Sandbox-methode
binnen de context van de zorg nader verkend. Dit heeft geleid tot de
onderstaande vervolgstappen voor lijn 2:
1. Eind september 2020 organiseren wij een Sandbox Event om goede
voorbeelden van geïntegreerde digitale zorg op te halen, de kennis en
ervaring van de betrokken voorlopers breed te delen ter inspiratie (zo kan
het) en hen vooral ook te voorzien van ondersteuning bij eventuele actuele
knelpunten waar zij actueel in de uitvoering tegen aan lopen;
2. Op basis van een set van criteria wordt het eerste goede voorbeeld
geselecteerd om in de pilot uitvoering van de Sandbox-methode verder te
brengen als opschaalbaar voorbeeld, inclusief de guidance die daar bij hoort;
3. In het vierde kwartaal van 2020 met enige doorloop naar het eerste kwartaal
van 2021 geven we uitvoering aan een eerste pilot Sandbox. Op basis van de
inzichten die wij daarbij opdoen, willen wij bepalen of en hoe de Sandboxmethode kan worden ingezet om de organiseerbaarheid van de generieke
module digitale zorg in de praktijk te versterken. Op basis van de uitkomsten
van dit evaluatiemoment worden aanvullende afspraken gemaakt, inclusief
eventuele vervolguitvoeringen van de Sandbox-methode. Naar alle
waarschijnlijkheid wordt dit halverwege 2021 vastgesteld.

Pagina 7 van 7

Bijlage 2:
ZIN-aanpak
‘Digitaal waar
mogelijk en wenselijk’
18 augustus 2020

Inhoud
1.

Aanloop

2.

De drie verzoeken van VWS

3.

Gedeelde urgentie, onze inzet

4.

Aanpak ZIN ‘Digitaal waar mogelijk en wenselijk’
―

Onze acties van de afgelopen 2 maanden

―
―
―

Tussenresultaten
Prioritering vervolgstappen
Sandbox-methode uitgelicht

5.

Tijdlijn en mijlpalen: vanaf 9 juni 2020

6.

Organisatie: aansturing binnen ZIN

Bijlagen 1: Tussenresultaten verzoek 1
Bijlage 2: Tussenresultaten verzoek 3

2

1. De Aanloop
•

Impasse e-health

•

Normaliseren van e-health loopt vast, toenadering van ZIN door VWS

•

Poging tot doorbraak

•

Tweede Kamer neemt twee e-health moties aan en de Minister MSZ zegt aan de vooravond
van de Coronapandemie toe eea in de richtlijnen te gaan vastleggen en dit ook aan ZIN te
vragen (maar men had nog geen idee)

•

Digitaal centraal en overgang naar 1,5metersamenleving

•

Digitale zorg om de meest urgente reguliere zorg weer op te starten

•

Post-Covid borgen van ‘het nieuwe normaal’

•

Goede zorg: Digitaal waar mogelijk en wenselijk…
- Wat wil/kan ZIN met het bestaande instrumentarium nu al doen om dit te stimuleren,
te borgen en te integreren als goede zorg?;
- Ervaringen pandemie omzetten in een duurzame verandering, daarbij de aanspraak op
digitale zorg goed geregeld is en;
- Maak expliciet welke rol ZIN nu en in de toekomst hierbij kan en wil spelen

voor

Coronapandemie
•

Lock down, IC Covid-zorg

•

Zorg op Afstand

tijdens

Terugval naar ‘het oude
normaal’ voorkomen

•

VWS-brief aan ZIN

•

na
3

2. De drie verzoeken van VWS
VWS-brief van 9 juni jl.: Handhaven status quo is niet genoeg!
Plan van aanpak om het veld, dwars door alle zorgsectoren heen, meer te voorzien van
guidance en daarmee de inzet van digitale zorg in de praktijk te stimuleren en te borgen.
Daarbij vragen wij in concreto in een plan van aanpak aan te geven (VWS, 9 juni 2020,
Kenmerk: 1701616-206608-IenZ):

Wat kan ZIN nu al doen?

ZIN, hoe bouwen jullie mee aan
echte digitale innovatie?

•

Verzoek 1: In hoeverre het Zorginstituut hierin kan voorzien vanuit zijn bestaande wettelijke
taken en instrumenten met het oog op het leveren van goede (verzekerde) zorg aan alle
burgers van Nederland;

•

Verzoek 2: Wat nodig is om digitale zorg, mede op basis van de exemplarische lessen die in
de afgelopen jaren geleerd zijn en in Coronatijd wederom bevestigd worden, te integreren als
goede (verzekerde) zorg en daarmee de implementatie van innovatieve toepassingen goed
en verantwoord landelijk op te schalen. En daarbij aan te geven wie daarbij welke rol heeft,
inclusief die van het Zorginstituut zelf.

•

Verzoek 3: Waarbij op korte termijn inzicht wordt gegeven in hoe e-Health, ook wel digitale
zorg, reeds onderdeel uitmaakt van kwaliteitsstandaarden en richtlijnen als goede zorg, wat
we daarvan kunnen leren en wat daarvoor excellente voorbeelden zijn. Ik verzoek uw
organisatie daarin op korte termijn met een plan te komen voor realisatie van het
bovenstaande.

Wat heb je daarvoor nodig?

Wat hebben we al afgesproken over
goed en verantwoord inzetten van
digitale zorg?

4

3. Gedeelde urgentie, onze inzet
Zo kunnen wij
meebouwen

Het Zorginstituut stelt het pakket van goede verzekerde zorg vast. Daarmee geven we invulling aan onze missie: Van
goede zorg verzekerd, niet meer dan nodig en niet minder dan noodzakelijk. Alle Nederlanders maken aanspraak op
deze verzekerde zorg vanuit het oogpunt van kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg in Nederland.
Digitale zorg maakt onderdeel uit van het pakket van goede verzekerde zorg. Dat betekent dat de aanspraak voor
digitale zorg ook goed geregeld moet gaan worden.
Om dat mogelijk te maken, bouwen we graag mee aan de vele belangrijke initiatieven die al in uitvoering zijn,
waaronder Zorg voor innoveren, Juiste zorg op de juiste plek, Samen Beslissen, Waardegedreven Zorg e.a. door:
1. Onze instrumenten in te zetten om goede voorbeelden van digitale zorg waar mogelijk en wenselijk te borgen
en het gebruik daarvan ook landelijk te stimuleren;
2. In lerende dialoog het gesprek aan te gaan met de voorlopers in het veld:
― over hun ervaringen en hoe zij de digitale transformatie van hun zorg wel hebben weten te
organiseren;
― over hoe wij in samenwerking met andere autoriteiten kunnen bijdragen aan het wegnemen van
welke uitdagingen die daarbij in het veld worden ondervinden;
― om (al doende) condities te (helpen) scheppen die nodig zijn om goed en verantwoord gebruik van
digitale zorg ook landelijk te stimuleren, zowel vanuit zorginhoudelijk oogpunt (pakket- en
kwaliteitstaken) als ook vanuit informatiekundig perspectief (i-Standaarden/afsprakenstelsels en
architectuurkaders voor een duurzaam informatiestelsel in het zorgdomein);
― waarmee vervolgens zoveel mogelijk landelijk kan worden opgeschaald.
3. Als onafhankelijke pakketbeheerder waar mogelijk en wenselijk ook de aanspraak van (innovatieve) digitale zorg
in het kader van goede verzekerde zorg te beschrijven.

5

4. Aanpak ZIN – onze acties (1)

6

4. Aanpak ZIN – onze acties (2)
Met de drie verzoeken van VWS zijn wij langs de volgende twee lijnen aan de slag gegaan:
Lijn 1: Inzet bestaand instrumentarium om de aanspraak voor digitale zorg als verzekerde zorg ook goed te regelen (betreft verzoek 1 + 3)
Op grond van de ervaringen in Nederland met de digitale zorg tijdens de covid-19 crisis is het wellicht juist nu mogelijk om na te gaan welke
digitale zorgtoepassingen we moeten borgen en stimuleren als goede (verzekerde) zorg in het pakket, wellicht ten koste van fysieke zorg of
juist in blended vorm, waarbij een combinatie ontstaat van fysieke en digitale zorg. Binnen deze lijn richten wij ons daarbij primair op het
versneld en zo goed mogelijk benutten van ons bestaand instrumentarium (zie in bijlage 1.a-d een actuele inventarisatie van ons
instrumentarium en op welke wijze het inzetbaar is voor digitale zorg). Wij zullen daarbij tevens signaleren waar versterking van ons
instrumentarium noodzakelijk is, mede n.a.v. de uitkomsten van lijn 2 hieronder.
Lijn 2: Opgavegerichte guidance aan het veld om digitale zorg vanuit het principe ‘digitaal waar mogelijk en wenselijk’ conform de
afgesproken kwaliteitscriteria in de zorgpraktijk organiseerbaar te maken en mogelijke knelpunten daarbij weg te nemen (gericht op
verzoek 2)
Lijn 2 bouwt voort op de bestaande kwaliteitsstandaarden en kwaliteitscriteria en kaders van lijn 1. Aan de hand van goede, bestaande
voorbeelden uit de zorgpraktijk gaan we na wat nodig is om digitale zorg, mede op basis van de exemplarische lessen die in de afgelopen
jaren geleerd zijn en in Coronatijd wederom bevestigd worden, te integreren als goede (verzekerde) zorg en daarmee de implementatie van
(innovatieve) toepassingen goed en verantwoord landelijk op te schalen. Daarbij staat de organiseerbaarheid van goed en verantwoord
gebruik van digitale zorg in de dagelijkse zorgpraktijk centraal. Dit doen wij in nauwe samenwerking met relevante partners en andere
autoriteiten. Wij maken met elkaar afspraken over hoe om te gaan met knelpunten die bij de uitvoering van digitale zorg optreden. De
voorbeelden die wij selecteren zorgsectoroverstijgend, juist gericht op een goede afstemming tussen de 1ste of 2de lijn. Daarbij staat
centraal wat de patient/burger nodig heeft. Daarbij passen wij de Sandbox-method* (zie slide 10 voor een andere toelichting).
7

*Sandbox-methode: Versnellingsmethode om als overheid samen met innovatoren interdisciplinair, inclusief het patientperspectief, te komen tot exemplarische condities
voor het goed en verantwoord implementeren en opschalen van innovaties. Dit is common practice in de financiele sector en wordt reeds toegepast door DNB en AFM.

4. Aanpak ZIN – Tussenresultaten (3)
Lijn 1: Borgen met bestaand instrumentarium
Verzoek 1 (zie bijlage 1)
Inventarisatie actueel instrumentarium ZIN
Potentiele inzetbaarheid instrumentarium voor digitale
zorg
Prioritering en passende inzet van ZIN instrumentarium
in komende 1-3 maanden:
― Plaatsen van de ontwikkeling van een generieke
module digitale zorg op de Meerjarenagenda en
daarmee gelegenheid creeren voor begeleiding
van het veld en samenwerken aan de nieuwe
standaard. Daarbij gaat het niet alleen om het
eindproduct, maar ook de gelegenheid om
ondersteuning te bieden aan het veld.
― Addendum Kwaliteit via call ZonMW gericht op
subsidieaanvragen voor onderzoek naar: a. inzet
digitale zorg i.v.m. Coronapandemie (welke
toepassingen, voor wie, hoe werkt het, wat gaat
goed en wat niet, etc.) en; b. gefaseerde
oplevering van tussentijdse resultaten van
onderzoek naar kwaliteitskader digitale zorg.
― Digitale zorg wordt als prioriteit binnen de
reguliere taken van ZIN via het jaarplan 2021
meegenomen. De resultaten worden gevolgd en
hier wordt vanuit ZIN periodieke over
gerapporteerd.

•
•
•

8

Lijn 2: Stimuleren van digitale zorg
Verzoek 3 (bijlage 2)
•

•

•

Registers bevatten ongestructureerde gegevens, de
standaarden zijn verspreid over verschillende
registers. Dit maakt het nu lastig om deze registers
en de standaarden als bron van kennis te
raadplegen.
De kwantitatieve analyses die zijn uitgevoerd op de
kwaliteitsstandaarden in het ZIN register laten zien
dat in 20% van de geanalyseerde richtlijnen
verwezen wordt naar digitale zorg. Dit betekent niet
dat in al die gevallen ook sprake is van een advies
(positief of negatief). Het is alleen een indicatie dat
een term voorkomt in een richtlijn, ongeacht de
context. Dit zijn wel de termen waarvan we de
betrouwbaarheid hoog inschatten en die van alle
termen ook het meest gangbaar zijn. Ze zijn in 3
hoofdgroepen ingedeeld: e-Health, app en telezorg.
Ook hebben we gekeken naar de mate waarin
aanpalende termen in de kwaliteitsstandaarden die
ook kunnen duiden op digitale zorg. Dit betrof o.a.
monitoring, zelfmanagement, zelfredzaamheid,
thuis, zelfmetingen. We hebben deze termen in ruim
70% van de richtlijnen teruggezien.

Verzoek 2 (zie ook slide 10)
•

Sandbox-aanpak gericht op het in beeld brengen van de
noodzakelijke condities en afspraken voor het geintegreerd
organiseren van goede en verantwoorde digitale zorg o.b.v.
bestaande goede voorbeelden o.b.v.:
o Goede voorbeelden voor de Sandboxes die voldoen
aan de volgende selectiecriteria (1ste versie):
―
Betreft netwerk/regio/keten vanuit perspectief
patient/burger aan de slag met het principe 'digitaal
waar mogelijk en wenselijk ’ als basis
―
Zorgsectoroverstijgend: ZvW, WLZ, huisartsen, ggz,
WMO/sociaal domein, etc.
―
Hoge ziektelast:
https://www.volksgezondheidenzorg.info/ranglijst/r
anglijst-aandoeningen-op-basis-van-ziektelast-dalys
―
Grote populatie
―
Voorloper, promising future als uitgangspunt en
duidelijke hulpvraag van betrokkenen veldpartijen
o Sandbox event: ingericht als kennis-en
ontwikkelplatform om open de ervaringen van de
voorlopers te delen, daarbij ook op te halen wat
(exemplarische) knelpunten zijn die voorlopers
ervaren en hen met deskundig en gezaghebbend
panel voorzien van advies.

4. Aanpak ZIN – Prioritering vervolg (4)
LIJN 1…
• Verzoek 1
_ Focus op zorg op afstand
_ Call ZonMW Addendum Kwaliteit
_ Generieke Module Digitale Zorg door digitale zorg op de
Meerjaren Agenda te plaatsen en bieden van begeleiding
_ Digitale zorg wordt als prioriteit binnen de reguliere taken van
ZIN via het jaarplan 2021 meegenomen. De resultaten worden
gevolgd en hier wordt vanuit ZIN periodieke over gerapporteerd.
• Verzoek 3
_ Text Mining Tool voor Registers
_ Text Mining kwalitatieve analyse m.b.v. algoritmes en daarmee
duiding geven aan de kwantitatieve analyse:
o Standaarden, richtlijnen en beleidsregels binnen en
buiten ZIN
o Procesbeschrijving in standaarden benutten om kansrijke
inzet digitale zorg in verschillende fasen van diagnose etc.
LIJN 2…
• Verzoek 2
_ Sandbox-aanpak en uitvoering
_ Sandbox Event: Belichten van bestaande, lijn- en
sectoroverstijgende goede voorbeelden waarbij digitale zorg
geintegreerd is in het reguliere zorgproces, voor wat betreft zorgop-afstand tot en met innovatieve toepassingen, o.a. GGZ,
Diabetes, aanpak Regio Eindhoven (sluit ook aan bij Health Innov.
NL), ZvW, WLZ, WMO (zie ook de nadere toelichting op slide 10)
9

4. Aanpak ZIN – Sandbox-aanpak uitgelicht (5)
De Sandbox-aanpak zet in op het komen van ‘consensus’ (erkennen en
stimuleren van goede voorbeelden: zo kan het) tot ‘consent’ (landelijke
afspraken: zo organiseer je het goed en verantwoord). De guidance is
vervolgens gericht op hoe je van consensus tot consent kunt komen en
wat daar voor nodig is. Met het Sandbox Event zetten we een eerste
stap in deze opgavegerichte en lerende dialoog.

10

•

Versnellingsmethode die aan de hand van bestaande exemplarisch goede
voorbeelden het hele proces in beeld brengt van hoe je digitale zorg in de
dagelijkse zorgpraktijk integreert (en dus niet focust op alleen geisoleerde
toepassingen).

•

Focus op welke knelpunten bij de geintegreerde implementatie optreden en hoe
daarmee om kan worden gegaan. De ervaring die je als overheid, interdisciplinair
(o.a. zorginhoud, bekostiging, informatiekunde, ethiek, privacy, organisatiekunde,
inclusiviteit, samen beslissen, administratieve lasten) en vanuit burger enpatientperspectief opdoet samen met de zorginnovatoren, leiden vervolgens tot
landelijke afspraken op basis waarvan ook anderen die de goede voorbeelden
willen volgen lokaal en opgavegericht van guidance kunnen worden voorzien bij
het organiseren van goed en verantwoord gebruik van digitale zorg.

•

Geen solo-tour: Guidance bieden kan ook betekenen dat je betrokkenen
attendeert op tools, handreikingen en hulp van andere initiatieven.

•

Geleend: Deze methode is common practice in de financiele sector en wordt in
Nederland reeds toegepast door DNB en AFM. Zie ook: UK/NHS.

Selectie goede praktijkvoorbeelden
voor de Sandbox (1ste versie):
•
Betreft netwerk/regio/keten vanuit
perspectief patient/burger aan de slag met
principe 'digitaal, tenzij…’ als basis
•
Zorgsectoroverstijgend: ZvW, WLZ,
WMO/sociaal domein, huisartsen, ggz, etc.
•
Hoge ziektelast:
https://www.volksgezondheidenzorg.info/r
anglijst/ranglijst-aandoeningen-op-basisvan-ziektelast-dalys
•
Grote populatie
•
Voorloper, promising future als
uitgangspunt en duidelijke hulpvraag van
betrokkenen veldpartijen
•
…

5. Tijdlijn en mijlpalen: v.a. 9 juni 2020
Stuurgroep
Webinar Dig. Zorg RVS – NZA - ZIN
TK AO digitale zorg
Innovatie
Najaar 2020
8 okt 2020
Resultaat: Zorgbrede inventarisatie
Call Programma ZonMW Addendum Kwaliteit van Zorg
digitale zorg in standaarden en richtlijnen

ZIN-brief aan VWS
18 augustus

Overleg planning en mijlpalen VWS

half december 2020
VWS TK Zomerbrief
Overleg ZIN-NZA-RVS
Half
sept
Tussenstand analyse standaarden en richtlijnen
18 juni
Concept PvA naar VWS
Tussenstand Sandbox 1
20 juli 2020
ZIN PvA in RvB
Resultaat: Inzet ZIN instrumentarium
Prio’s digitale zorg
23 juni 2020
Besluit Min VWS Meerjarenagenda
18 augustus
1 oktober 2020
jaarplan ZIN 2021
Go/no go Sandbox 1
Input ZIN Kwaliteitsraad
Sandbox Event
2 juli
2021

2020

…

Go/no go
Module digitale
Sandbox+
zorg gereed
Zomer 2021
Resultaten Sandbox 1
BO VWS en ZIN
Tussenevaluatie

September

16 juni

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Q1

31 mei

Q2

Q3

Zomerreces TK: 3.7-31.8
• Voorbereiden KR: input
inzet instrumentarium

• ZIN reageert op brief van VWS van 9 juni jl. en levert daarmee ook input voor de zomerbrief VWS aan TK

• Concept PvA in reactie op
VWS-brief van 9.6.2020
• Concept PvA gereed
• Afstemmen met hoofden
• Input overleg hoofden verwerken t.b.v. overleg RvB

Toelichting:
(1) Definitieve datum volgt

Belangrijke (tussen-)stap richting eindresultaat
Tussenstand
Besluitvorming
Resultaten

11

• Vaststellen Sandbox door ZIN/VWS
• Guidance obv Sandbox event
• Sandbox-aanpak presenteren bij de VWS
Stuurgroep Innovatie op 17/9 en input
ophalen voor selectie goede voorbeelden om
in een eerste pilot Sandbox verder te brengen
• Oproep aan het veld om generieke module
digitale zorg te ontwikkelen en o.a. de
ervaringen tijdens de Coronapandemie daarin
mee te nemen in call ZonMW mee laten nemen

• Dataproject om
de
verschillende
registers door
te lichten op
digitale zorg in
standaarden en
richtlijnen

• Inzichten opleveren als input
voor condities opschalen en
duurzaam borgen
• Input voor guidance veld

• Tussenevaluatie
uitvoering
opdracht lijn 1 en
2, herijking indien
nodig, incl.
aanvullende acties
en middelen
bepalen

6. Organisatie:
bestuurlijke borging en coordinatie

Bestuurlijke borging (BB)

Deelnemers

Bijdrage aan het resultaat

▪ Sjaak Wijma (externgericht en

▪ Bestuurlijke verbinding (o.a. VWS, concern en publieke driehoek e.a.)
▪ Bespreken voortgangsrapportage (doelstelling, eindproducten,

verbinding borgen Covid-aanpak)

▪ Tiana van Grinsven (interngericht en
reguliere aanpak obv portefeuille
digitalisering zorg)
(1ste aanspreekpunt RvB voor PL)

Projectleider (PL)

Afstemming lijnorganisatie
(LO)

12

risicomanagement)
▪ Gevraagde stuurgroep besluiten
▪ Opvolgen acties en besluiten
▪ Communicatie

▪ Teresa Cardoso Ribeiro

§ Opdracht doorvertalen naar aanpak en uitvoering initieren (incl. aanpak,
organisatie en management)
§ Meenemen van de organisatie, bestuurlijk en ook het lijnmanagement
§ Binnen de aanpak de samenhang bewaken tussen de deelopdrachten
§ Vast aanspreekspunt voor de contactpersoon van VWS

▪ Karel van den Broek

§ Beschikbaar stellen van capaciteit vanuit reguliere organisatie
§ Advisering/inbreng expertise en afstemming inzet instrumentarium
§ Afstemming activiteiten die reguliere taken raken
§ Periodiek overleg: update uitvoering opdracht, eventuele knelpunten,
inzet capaciteit vanuit de reguliere organisatie

(1ste aanspreekpunt hoofden voor PL)

▪ Bas van der Velde

Bijlage 1.a.: Inventarisatie actueel instrumentarium van ZIN (verzoek 1)
Instrument(groep)
1. Meerjarenagenda en Register

2. Transparantiekalender (indicatoren)

Direct inzetbaar voor bevorderen digitale zorgoplossingen?
We vragen partijen om gezamenlijk kwaliteitsstandaarden te maken of te herzien, en te kijken of digitale zorgoplossingen de stand
van wetenschap en praktijk zijn. Vanuit oogpunt van doelmatigheid vragen we in het Toetsingskader om aandacht voor digitale
zorgoplossingen. We kunnen echter niet eisen dat digitale zorgoplossingen in een kwaliteitsstandaard worden opgenomen; we
kunnen alleen eisen dat de beschreven zorg goede en doelmatige zorg is.
We zijn voornemens om dit onderwerp op verzoek van het Ministerie van VWS op de Meerjarenagenda te plaatsen en zijn hierover
met partijen in gesprek over hun mogelijkheid om als trekker te fungeren.
Indicatoren kunnen een beeld geven van de toepassing van digitale zorgoplossingen bij instellingen. Dat kan nuttige keuzeinformatie zijn (bijvoorbeeld over de beschikbaarheid van telemonitoring), en geeft daarnaast inzicht in de implementatiegraad.
We willen partijen vragen indicatoren op te nemen over het aanbieden van online behandelingen of telemonitoring; dit geeft
inzicht in de invoering van dit digitale aanbod, en geeft cliënten keuze-informatie. De partijen bepalen samen welke indicatoren op
de Transparantiekalender komen.

3. Subsidieregeling Anonieme e-mental
health

13

Sommige mensen schamen zich zodanig voor hun psychische klachten of verslaving dat zij geen (professionele) hulp durven of
willen zoeken. Het inschakelen van hulp in een vroegtijdig stadium kan voorkomen dat klachten zich verergeren en tot een
zwaardere zorgvraag leiden. Om een vorm van zorg te bieden, of een opstapje naar reguliere zorg, is het van belang dat er
laagdrempelig aanbod beschikbaar is. Het aanbod van anonieme e-mental health kan hierin voorzien. Anoniem verleende zorg kan
niet worden gedeclareerd bij zorgverzekeraars. Daarom is er de subsidieregeling anonieme e-mental health.
Instellingen voor geneeskundige gezondheidszorg (GGZ) of verslavingszorg kunnen tot en met 1 oktober 2020 bij het Zorginstituut
een aanvraag voor subsidie indienen voor het jaar 2021. Meer info:
https://www.zorginstituutnederland.nl/werkagenda/subsidieregelingen/subsidieregeling-anonieme-e-mentalhealth/subsidieregeling-2021

Bijlage 1.b.: Inventarisatie actueel instrumentarium van ZIN – vervolg (verzoek 1)
Instrument(groep)
4. Subsidieregeling
Transparantie

5. Subsidieregeling
Veelbelovende zorg

Direct inzetbaar voor bevorderen digitale zorgoplossingen?
Binnen de subsidieregeling Transparantie lopen verschillende projecten die gebruik maken van digitale zorgoplossingen, omdat er veel wordt gewerkt aan het meten
van uitkomsten en het kunnen inzien van patiënteninformatie en de patiënten dat op afstand kunnen doen. Voorbeelden zijn:
https://www.qruxx.com/voorloper-joint-decision-support-gezamenlijke-inzet-voor-optimale-gezondheidsuitkomsten/
https://www.qruxx.com/voorloper-samen-beslissen-met-patienten-met-hoofd-halskanker/
https://www.qruxx.com/context-context-betrekken-bij-samen-beslissen-bij-kanker/
https://www.qruxx.com/voorloper-nazorgportal-voor-samen-beslissen-na-brandwonden/
Daarnaast vormen de projecten een grote groep experts die we kunnen raadplegen met vragen over de implementatie van digitale zorgoplossingen.Omdat het thema
voor de ronde van 2021 niet expliciet betrekking zal hebben op digitale zorgoplossingen, zien we voorlopig geen mogelijkheden hier extra op in te zetten. Mogelijk
doen we dat in volgende rondes wel.
Binnen de Subsidieregeling veelbelovende zorg steunen we veelbelovende zorg die nog niet voldoet aan de stand van wetenschap en praktijk. Dit is niet per definitie
digitale zorg, maar er kan wel een digitale-zorgcomponent in zitten.
Een belangrijke eis in de subsidieregeling is dat minimaal 80% van het gevraagde subsidiebudget moet worden besteed aan zorg (en de overige ≤20% aan het
onderzoek). Dit maakt deze subsidieregeling vooral geschikt voor digitale zorgoplossingen waarbij er sprake is van hoge zorgkosten (bv. omdat een operatie
noodzakelijk is) of waarbij klinische gegevens worden onderzocht met een (dure) digitale toepassing (kunstmatige intelligentie bijvoorbeeld).
Voorbeelden hiervan zijn
- CardioMEMS arteria pulmonalis monitoring met een geïmplanteerde sensor bij patiënten met chronisch hartfalen (voorwaardelijk toegelaten tot het basispakket in
2019): https://www.zorginstituutnederland.nl/werkagenda/hart-vaat-en-long/voorwaardelijke-toelating-cardiomems-arteria-pulmonalis-monitoring
- FFRct-techniek om CT-scans van patiënten met pijn op de borst te analyseren in plaats van hartkatheterisatie uit te voeren (subsidie
ontvangen):https://www.zorginstituutnederland.nl/actueel/nieuws/2020/06/18/onderzoek-naar-patientvriendelijker-zorg-bij-pijn-op-de-borst

6. Zinnige Zorg

14

In de voorwaarden voor inschrijving hebben we geen eis opgenomen voor de inzet van digitale zorgoplossingen. Gezien het karakter van de subsidieregeling willen we
deze hier niet toe beperken.
Het programma Zinnige Zorg onderzoekt zorggebieden en kan daarbij ook inventariseren in hoeverre er digitale zorgoplossingen zijn, in welke mate deze voldoen aan
de stand van wetenschap en praktijk, en of deze in standaarden zijn (of kunnen worden) opgenomen. Zinnige Zorg heeft daarmee een signalerende en normerende
functie, en er kunnen verbeterafspraken worden gemaakt m.b.t. digitale zorgoplossingen.

Bijlage 1.c.: Inventarisatie actueel instrumentarium van ZIN – vervolg (verzoek 1)
Instrument(groep)
Direct inzetbaar voor bevorderen digitale zorgoplossingen?
7. Pakketbeoordelingen
Veel digitale zorgoplossingen zitten impliciet al in het pakket. Mogelijk kunnen er over sommige digitale zorgoplossingen vragen ontstaan waarbij we een
(standpunten en adviezen) duiding kunnen doen.
Bij een duiding kan blijken dat een digitale vorm meer effectief of meer kosteneffectief is dan andere vorm. Als het bewijs daarvoor geleverd wordt is de
digitale vorm de stand van wetenschap en praktijk. Het uitvoeren van een pakketbeoordeling vereist dus wel dat er onderzoek is gedaan naar de
effectiviteit en kosteneffectiviteit van een interventie.[1]
Er zijn ook situaties dat er alleen sprake is van een technische variant[2]: om te bepalen of een interventie in het basispakket zit moet allereerst worden
bekeken of de interventie een technische variant is van een interventie die al in het pakket zit. Wanneer er duidelijk verschillen zijn die de effectiviteit
kunnen beïnvloeden, kan effectiviteitsonderzoek nodig zijn. Bij het inzetten van online behandelingen of telemonitoring kan sprake zijn van nieuwe zorg.
In een pakketbeoordeling kunnen we ook randvoorwaarden opnemen, zoals het voeren van een register.
Voorbeelden:
In 2011 brachten we een standpunt uit over ehealth, waarin we stellen dat “Algemeen geldt dat als bestaande, al verzekerde zorg in een e-healthvorm
aangeboden wordt, die zorg verzekerde zorg blijft als de samenstelling en de effectiviteit ervan niet wezenlijk wijzigen ten opzichte van de
oorspronkelijke zorg.”[3]
In 2013 heeft ZIN een standpunt uitgebracht over internetbehandelingen bij depressie. Internetbehandeling gebaseerd op cognitieve gedragstherapie
voor volwassen cliënten met depressie voldoet aan het wettelijke criterium ‘stand van de wetenschap en praktijk’. Dit betekent dat bij deze indicatie
interventiecombinatie de behandeling effectief is. De behandeling wordt daarom vergoed vanuit het basispakket.
Indien gewenst kunnen wij reguliere pakketbeoordelingen uitvoeren.

[1]

15

Discussiepaper ‘Evaluatie van eHealth-technologie in de context van beleid’, 2017, Nictiz en Zorginstituut Nederland, https://www.zorginstituutnederland.nl/publicaties/publicatie/2017/05/17/evaluatie-van-ehealth-technologie

[2] Rapport ‘Beoordeling 'stand van de wetenschap en praktijk': technische variant’, 2019, Zorginstituut Nederland,https://www.zorginstituutnederland.nl/publicaties/rapport/2019/04/29/beoordeling-stand-van-de-wetenschap-en-

praktijk-technische-variant

[3] ‘Wanneer is E-health verzekerde zorg?’ (2011), CVZ, https://www.zorginstituutnederland.nl/publicaties/publicatie/2011/11/29/wanneer-is-e-health-verzekerde-zorg

Bijlage 1.d.: Inventarisatie actueel instrumentarium van ZIN – vervolg (verzoek 1)
Instrument(groep)
Direct inzetbaar voor bevorderen digitale zorgoplossingen?
8. Projecten
Ontwikkeling, onderhoud en beheer van standaarden, richtlijnen, criteria en afspraken ter ondersteuning van digitale zorg en digitalisering van zorg. Diverse onderzoeken en
Informatiemanagement projecten omgegevensuitwisseling te bevorderen; noodzakelijk voor digitale zorgoplossingen, maar ook om toepassing van nieuwe technologie in de zorg te toetsen of te
bewijzen en de noodzakelijke standaarden, criteria, richtlijnen en afspraken te duiden.
9. Fondsenbeheer en
We zien op dit moment geen directe activiteiten vanuit dit instrumentarium om digitale zorgoplossingen te bevorderen, maar kunnen waar nodig en wenselijk de beschikbare
risicoverevening
expertise te allen tijde benutten.
10. Onderzoek en
ontwikkeling

Onderzoek
We willen graag onderzoeken:
-We hebben budget gereserveerd in 2021 voor het uitvoeren van een aantal literatuur- en bureauonderzoeken naar informatie over effectiviteit en implementatie van digitale
zorgoplossingen bij specifieke aandoeningen of zorggebieden. De resultaten kunnen aanleiding zijn om in gesprek te gaan met partijen, bijvoorbeeld over opname in
kwaliteitsstandaarden.
-Wat de effecten zijn geweest van de coronacrisis op de (blijvende) inzet van digitaal zorgaanbod om meer te leren over de barrières die er nu nog zijn om implementatie door
te zetten, mogelijk samen met andere instituten.
-Blijven bijdragen aan Health Technology Assessment (HTA-)kennis m.b.t. het beoordelen van digitale zorgoplossingen.[4]
Zorgvoorinnoveren.nl
Op Zorgvoorinnoveren.nl geven we nu al informatie over innovatie en implementatie van o.a. digitale zorgoplossingen. We zien dit als centrale vindplaats van informatie voor
innovatoren en willen dat ook verder benutten.
Ontwikkeltools ter ondersteuning van ontwikkelaars van kwaliteitsstandaarden
-ZIN ontwikkelt een ontwikkeltool die ontwikkelaars helpt met het opstellen van een informatieparagraaf. Daarbij wordt tevens gevraagd dat betrokken partijen afspraken
maken over hoe geborgd wordt dat deze gegevens vervolgens daadwerkelijk digitaal kunnen worden uitgewisseld.
-ZIN ontwikkelt momenteel een ontwikkeltool doelmatige en toekomstbestendige zorg, die ontwikkelaars helpt bij het screenen van hun gehele zorgproces op het
verminderen van financieel-economische, sociale en milieu-impact. Hierin worden ook voorbeelden gegeven van het inzetten van digitale zorgoplossingen.
Kennis ophalen en delen
ZIN wil een themabijeenkomst organiseren, waar mogelijk in samenwerking met partijen (bijv. met Linnean), over digitaal zorgaanbod om waarde toe te voegen. Doel is
inspireren en goede voorbeelden ophalen. Interessant is hier om de link met PROMs te leggen, die veelal al digitaal en op afstand door cliënten worden ingevuld.

16

[4] Meest recent droegen we bij aan: Vis, C., Bührmann, L., Riper, H., & Ossebaard, H. (2020). Health Technology Assessment Frameworks and methods for eHealth: A systematic review. Int J Technology

Assessment Health Care, 1-13. https://doi.org/10.1017/S026646232000015X

Bijlage 2: Eerste inzichten obv kwaliteitsstandaarden uit ZIN Register (verzoek 3)

17