Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2023Z13727
Vragen van het lid Van Raan (PvdD) aan de Minister voor Klimaat en Energie
over de recente opkoop van vier Nederlandse gascentrales door Tsjechisch
energiebedrijf EPH van oligarch Křetínský (ingezonden 14 juli 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het Tsjechische energiebedrijf EPH van oligarch Daniel
Křetínský (ook bekend van een groot minderheidsbelang in PostNL), en met
de twee persberichten van het bedrijf EPH over de opkoop van vier Nederlandse gascentrales in de eerste helft van 2023?1, 2, 3
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat EPH binnen een half jaar 15% van het totale Nederlandse vermogen aan electriciteitsopwekking heeft opgekocht?
Vraag 3
Hoe zou u deze ontwikkeling op de Nederlandse energiemarkt duiden?
Vraag 4
Wat vindt u van de conclusie van de Europese bosbeschermingsorganisatie
FERN die stelt met betrekking tot het energiebedrijf EPH dat het een «een
koolstofbom in het hart van Europa» is, aangezien het energiebedrijf een
1

kv-tk-2023Z13727
’s-Gravenhage 2023

EPH heeft, via haar dochteronderneming EP Netherlands, de volgende energiecentrales
overgenomen:
– op 5 januari 2023 de Rijnmond-energiecentrale met 800 MW;
– op 25 januari 2023 de Sloe-energiecentrale met 870 MW;
– op 23 mei 2025 MaasStroom te Rotterdam (Pernis) met 426 MW;
– op 23 mei 2025 een belang van 50% in de Enecogen-gascentrale te Rotterdam, met
vermogen van 910 MW (resterende belang van 50% in Enecogen blijft in handen van het
Nederlandse energiebedrijf Eneco N.V.).
Naast de energiecentraleportfolio heeft EP Netherlands ook PZEM Energy Company B.V.
overgenomen van ZEH N.V., dat de ZBL-pijpleiding omvat (een gaspijpleiding van 55 km die de
Sloe-energiecentrale bevoorraadt), handelsactiviteiten en B2B-stroom- en gaslevering.
Door deze strategische acquisities heeft EP NL een portfolio opgebouwd van vier gasgestookte
energiecentrales. Met een cumulatief vermogen van 2,6 GW is EP NL nu de derde grootste
exploitant van energiecentrales in Nederland (met een aandeel van ca 15% van het opgestelde
vermogen aan electriciteitsproductie in Nederland).
EPH, 25 januari 2023, «EPH enters the Dutch market by acquiring two gas fired power plants»,
(https://www.epholding.cz/en/press-releases/eph-enters-the-dutch-market-by-acquiring-twogas-fired-power-plants/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

1

groot aantal kolen-, gas en biomassacentrales exploiteert, en nieuwe opkoopt,
en op het gebied van CO2-uitstoot op de derde plaats in de lijst van Europese
energiebedrijven staat, na het Poolse concern PGE en het Duitse RWE?4
Vraag 5
Bent u bekend met de onderzoeksconclusies van Fern waaruit duidelijk wordt
dat alleen al in 2022 EPH en zijn dochterondernemingen waarschijnlijk
ongeveer 4,2 miljoen ton hout hebben verbrand in haar biomassa- en
kolencentrales – dit vertegenwoordigt, ter vergelijking, ruim 75% van de
houtoogst in Tsjechië in 2015 (vóór een slechte schorskever-uitbraak)?
Vraag 6
Wist u dat de verbranding van 4,2 miljoen ton hout leidt tot een koolstofbom
van maar liefst 6,2 miljoen ton CO2 in 2022 die vrijkomt in de lucht? Wat vindt
u daarvan?
Vraag 7
Wat vindt u van de verbranding van biomassa van het bedrijf EPH?
Vraag 8
Bent u bekend met de publicatie van de Tsjechische milieuorganisatie Re-set
over EPH: «Fossiele hyena», waarin Re-set stelt dat EPH vele kolen- en
gascentrales in Europa opkoopt (onder meer van het Zweedse energiebedrijf
Vattenfall en Duitse Uniper), en een bedreiging voor het klimaat en voor de
democratie vormt, dat EPH is begonnen met het opkopen van oude kolencentrales en vervolgens sluiting van kolencentrales op verschillende manieren
probeert te voorkomen door compensatie te eisen voor sluitingen, en dat
deze financiële bronnen vervolgens opnieuw geïnvesteerd worden in de
ontwikkeling van de gasinfrastructuur?5
Vraag 9
Komt het vaker voor dat partijen oude fossiele infrastructuur opkopen om
vervolgens compensatie te eisen voor het sluiten van deze infrastructuur?
Wat is het risico dat compensatie als verdienmodel wordt gebruikt? Welke rol
speelt het Energy Charter Treaty hierin? Bent u bereid om verder onderzoek
te doen naar het risico op compensatie als onderdeel van een verdienmodel?
Vraag 10
Wat vindt u van het feit dat 15% van de capaciteit aan elektriciteitsopwekking
in Nederland in eigendom is van een oligarch? Hoe past dit bij de wens van
Nederland om onze energievoorziening minder afhankelijk te maken van
(private partijen uit) andere landen?
Vraag 11
In hoeverre acht u deelname van EPH aan de Nederlandse energiemarkt een
bedreiging voor de uitvoering van het Nederlandse klimaatbeleid en de
Nederlandse democratie?
Vraag 12
Bent u bekend met de vermelding in het rapport van Re-set dat EPH de
gasleiding EUSTREAM bezit, waardoor Russisch gas vanuit Rusland via
Oekraïne naar Europa is getransporteerd, waardoor EPH als een verbinding
tussen Rusland en Europa heeft gefunctioneerd? In hoeverre vindt u deze

2

EPH, 23 mei 2023, «EPH strengthens its energy portfolio in the Netherlands with acquisition of
MaasStroom Power Plant and 50% stake in Enecogen», (https://www.epholding.cz/en/pressreleases/eph-strengthens-its-energy-portfolio-in-the-netherlands-with-acquisition-ofmaasstroom-power-plant-and-50-stake-in-enecogen/).
3
Energeia, 23 mei 2023, «Tsjechisch energiebedrijf EPH koopt derde en vierde gascentrale in
Nederland», (https://energeia.nl/energeia-artikel/40106519/tsjechisch-energiebedrijf-eph-kooptderde-en-vierde-gascentrale-in-nederland).
4
Fern, 8 september 2022, «A carbon bomb in the heart of Europe», (https://www.fern.org/pt/
publications-insight/a-carbon-bomb-in-the-heart-of-europe-2552/).
5
Re-set, januari 2023, «Fossil Hyena: How Daniel Křetínský»s EPH Destroys Climate, Profits from
Energy Poverty and Threatens Democracy», (https://re-set.cz/download/2022/EPH_EN.pdf).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

2

verbindingsfunctie een bezwaar bij deelname van EPH aan de Nederlandse
energiemarkt?
Vraag 13
Wat is, gelet op al het bovenstaande, uw appreciatie van EPH aan de
Nederlandse energiemarkt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Vragen

3