Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 300 V

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het
jaar 2016

Nr. 57

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 maart 2016
Op 31 maart en 1 april 2016 vindt de vierde Nuclear Security Summit
(NSS) plaats in Washington DC. De Nederlandse delegatie zal worden
geleid door de Minister-President. Graag informeer ik u, mede namens de
Minister-President, over het doel van deze top en de Nederlandse inzet.
Het NSS proces is een initiatief gestart door president Obama in 2009. Na
de bijeenkomsten in Washington (2010), Seoul (2012) en Den Haag (2014)
wordt thans de vierde en laatste NSS-top in Washington gehouden. Er
zullen 52 landen deelnemen en 5 internationale organisaties. De
Russische Federatie heeft in aanloop naar de top laten weten niet meer
deel te zullen nemen, omdat er volgens Rusland geen noodzaak is om op
dit moment nieuwe politieke verplichtingen aan te gaan.
Doel van het NSS-proces is om op het hoogste politieke niveau afspraken
te maken om nucleair terrorisme te voorkomen. In de afgelopen 6 jaar is
er veel vooruitgang geboekt op dit terrein. Overtollig nucleair materiaal is
gerepatrieerd en duurzaam opgeslagen en waar mogelijk wordt voor
industriële toepassingen gebruik gemaakt van het minder gevaarlijke
laagverrijkt uranium. Bij de beveiliging van nucleair materiaal zijn
eveneens stappen gezet: zo hebben veel landen, waaronder Nederland, de
aanbevelingen van het Internationale Atoomenergie Agentschap (IAEA)
op het gebied van nucleaire beveiliging in hun wetgeving opgenomen.
Ondanks de aanzienlijke vooruitgang die is geboekt zal het voorkomen
van nucleair terrorisme een uitdaging voor de mondiale veiligheid blijven.
Het is zaak op hoog niveau aandacht te blijven houden voor de maatregelen om de nucleaire veiligheid te verbeteren. Daarom is het doel van
deze top tweeledig: de overgang naar een duurzamere, mondiale
structuur mogelijk maken en de wereldwijde nucleaire veiligheidsarchitectuur versterken.

kst-34300-V-57
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 57

1

Hiertoe zullen de wereldleiders op deze top actieplannen voor de vijf
belangrijkste internationale organisaties en instellingen op het gebied van
nucleaire beveiliging (IAEA, de Verenigde Naties (VN), Interpol, het Global
Initiative to Combat Nuclear Terrorism (GICNT), en het Global Partnership
Against the Spread of Weapons and Materials of Mass Destruction)
presenteren. De NSS-landen zeggen toe om die plannen in de respectieve
fora te zullen bepleiten; besluitvorming vindt vanzelfsprekend plaats
volgens de mechanismes die daarvoor in die fora bestaan.
Zoals het geval was bij de eerdere Topconferenties, zullen de NSS-landen
ook tijdens deze top belangrijke initiatieven en resultaten op het gebied
van nucleaire veiligheid aankondigen door middel van nationale en
multilaterale verklaringen.
Nederlandse inzet
Nucleair of radiologisch materiaal in handen van terroristen is een
bedreiging van de veiligheid in de wereld. Ook Nederland kan een
potentieel doelwit vormen voor dergelijke terroristische aanslagen.
Nederland hecht veel waarde aan het beveiligen van dit materiaal en
mede daarom is van 2008 t/m 2013 het rijksbrede CBRN (chemische,
biologische, radiologische en nucleaire) programma uitgevoerd. Dit
programma richtte zich op het verbeteren van de beveiliging van
instellingen die werken met hoog risico chemisch, biologisch, radiologisch en/of nucleair materiaal, het verhogen van bewustwording en het
verbeteren van samenwerking tussen (inter)nationale partners. Daarnaast
wordt de dreigingsanalyse voor de nucleaire sector regelmatig geactualiseerd, waarbij zowel de fysieke als de cyber bedreigingen worden
meegewogen. Deze dreigingsanalyse vormt de basis van de beveiligingsmaatregelen die instellingen met nucleair en radiologisch materiaal
moeten nemen.
De Nederlandse inzet tijdens de top in Washington is er op gericht zeker te
stellen dat na de afsluiting van het NSS-proces de preventie tegen
nucleair terrorisme en de versterking van beveiliging doorgaan. Voorts zal
Nederland benadrukken dat de toezeggingen van de NSS-landen gestand
moeten worden gedaan. Het kabinet ziet voor het IAEA een coördinerende
rol tussen de VN, Interpol, Global Initiative to Combat Nuclear Terrorism
(GICNT) en het Global Partnership. Daarnaast wil Nederland de samenwerking tussen landen op het gebied van nucleaire beveiliging bevorderen door middel van een praktijkgerichte benadering. Het GICNT is een
voorbeeld van zo’n praktische samenwerking. Binnen het GICNT werken
86 landen door middel van o.a. workshops en simulaties samen op het
gebied van nucleaire beveiliging. Nederland is vorig jaar gekozen tot
internationaal «coördinator» van het GICNT voor de periode 2015–17.
Eén van de concrete bijdragen van Nederland aan de activiteiten van deze
NSS-top is het maken van een geconsolideerd rapportage-sjabloon,
opgesteld om het landen makkelijker te maken aan hun rapportageverplichting (bijvoorbeeld bij de Convention on the Physical Protection of
Nuclear Material (CPPNM) en VNVR-resolutie 1540 inzake de proliferatie
van massavernietigingswapens) te voldoen. Dergelijke rapportages
kunnen, indien ze worden uitgewisseld, internationaal vertrouwen geven
in de effectiviteit van de nucleaire beveiliging.
Zoals ook in 2014 is gebeurd, zal ook bij deze top een aantal landen de
relatie leggen tussen de NSS en de nucleaire ontwapening. Andere
landen, waaronder Nederland, vinden dat er meer geëigende fora zijn om
ontwapening te bespreken zoals de Ontwapeningsconferentie (CD), de
Open-Ended Working Group en de Eerste Commissie van de VN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 57

2

Ontwapening, maar ook non-proliferatie en het vreedzaam gebruik van
kernenergie zijn natuurlijk wel essentiële thema’s die deel uitmaken van
de bredere internationale agenda waarbinnen de NSS plaatsvindt.
Flankerende bijeenkomsten
Zoals bij de vorige edities, zullen er in de marge van de NSS enkele
andere internationale bijeenkomsten plaatsvinden. Tijdens de Nuclear
Industry Summit (NIS) komen 300 vertegenwoordigers uit alle sectoren
van de nucleaire industrie samen. Ook Nederland heeft hier economische
belangen. De belangenvereniging Nucleair Nederland zal namens de
Nederlandse nucleaire sector op de NIS aanwezig zijn. Onderwerpen van
discussie tijdens de NIS zijn het gebruik, de opslag en het transport van
strategische nucleaire en radiologische materialen, de cyberdreiging en
de rol van de nucleaire industrie wereldwijd. Op 30 maart zal de Solutions
for a Secure Nuclear Future (SSNF) bijeenkomst plaatsvinden voor
academici, denktanks en ngo’s. Het doel van deze bijeenkomst is het
belang onderstrepen van het blijven versterken van het nucleaire
veiligheidsregime na afloop van het NSS-proces en een aantal specifieke
actiepunten ontwikkelen om verdere vooruitgang te boeken met het oog
op de lange termijn. In de ochtend van 31 maart is er ook nog een
gezamenlijke sessie van de NIS en SSNF georganiseerd met als thema het
verbeteren van nucleaire veiligheid in de toekomst.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 V, nr. 57

3