Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

24 515

Preventie en bestrijding van stille armoede en
sociale uitsluiting

Nr. 268

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 oktober 2013
Bij de regeling van werkzaamheden van 1 oktober jl. (Handelingen II
2013/14, nr. 7) heeft de Kamer het kabinet verzocht om een reactie over de
toegenomen inkomensongelijkheid sinds eind jaren 70. Dit naar
aanleiding van een onderzoek van het Amsterdamse Instituut voor
Arbeidsstudies (AIAS) over de ontwikkeling van inkomen, herverdeling en
huishoudvorming in de jaren 1977 tot en met 2011. Uit het onderzoek valt
af te leiden dat de inkomensongelijkheid is toegenomen in de afgelopen
vijfendertig jaar.
In het onderzoek wordt de verhouding tussen de eerste en tiende
inkomensdeciel gebruikt als maatstaf voor inkomensongelijkheid. Op
basis hiervan kan worden gesteld dat de inkomensongelijkheid met name
in de jaren tachtig is toegenomen, maar ook daarna een – beperkte –
stijging laat zien. Hieraan moeten echter niet te snel conclusies worden
verbonden. Het eerste inkomensdeciel betreft voor een belangrijk deel
huishoudens met een kostwinnaar jonger dan 25 jaar (waaronder
studenten) en daarnaast ook vaak ondernemers. Studenten zijn in veel
gevallen deels financieel afhankelijk van hun ouders – iets dat in deze
statistieken niet naar voren komt. Daarnaast gaat ondernemerschap
gepaard met fluctuerend inkomen, waardoor het jaarinkomen incidenteel
laag of zelfs negatief kan uitvallen. Het is ook goed om te beseffen dat de
inkomensongelijkheid ook kan worden beïnvloed door trends als de
toename van het aantal tweeverdieners en de afname van de gemiddelde
gezinsgrootte.
Het is daarom belangrijk om ook naar andere indicatoren te kijken om een
goed beeld te kunnen vormen van de ontwikkeling in de inkomensongelijkheid binnen Nederland, zoals de verhouding tussen de tweede en
tiende inkomensdeciel, de kans op armoede en de ontwikkeling van de
Gini-coëfficiënt over de tijd. Uitkeringsgerechtigden – huishoudens met

kst-24515-268
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 24 515, nr. 268

1

een minimumuitkering of een AOW zonder overige inkomsten – zijn in
grote mate in het tweede en derde inkomensdeciel te vinden. Uit hetzelfde
onderzoek blijkt dat het inkomen van huishoudens in het tweede en derde
inkomensdeciel in de jaren tachtig is achtergebleven bij huishoudens in
het hoogste inkomensdeciel, maar dat de ontwikkeling sinds 1990
evenwichtig is geweest.
Ook uit een vergelijking van de kans op armoede en de Gini-coëfficiënt
over de tijd blijkt een genuanceerd beeld. De kans op armoede is sinds
1990 fors gedaald (zie bijlage 1, figuur 11), en de nog sterkere daling van
de kans op langdurige armoede laat zien dat veel huishoudens zich uit de
armoede ontworstelen. Daarnaast laat de ontwikkeling van de Gini-coefficiënt sinds 2000 een vlak patroon zien (zie bijlage 1, figuur 22).
De meeste indicatoren geven aan dat de inkomensongelijkheid sinds 1990
min of meer constant is gebleven. De kans op armoede is zelfs fors
gedaald. Dit laat zien dat de toename van de welvaart in de afgelopen
twintig jaar zich heeft verspreid over alle inkomensgroepen. Dit is een
positieve ontwikkeling. Tegelijkertijd is er onzekerheid bij mensen hoe hun
inkomen zich de komende jaren zal ontwikkelen. De werkloosheid neemt
het komende jaar toe en het kabinet zal moeten bezuinigen om de
overheidsfinanciën te verbeteren. Een uitgebreide en activerende sociale
zekerheid biedt echter een vangnet aan hen die het nodig hebben. Het
kabinet zal de inkomensontwikkeling nauwgezet blijven volgen.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

1
2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 24 515, nr. 268

2