dat�het�geval�is,�horen�wij�dat�vanzelf.�Ik�denk�echter�dat
dit,�gelet�op�de�uitgangspunten,�niet�het�geval�zal�zijn.

2
Vragenuur
Aan�de�orde�is�het�mondelinge�vragenuur,�overeenkomstig�artikel�136�van�het�Reglement�van�Orde.
Vragen�van�het�lid�Pechtold�aan�de�minister�van�Veiligheid�en�Justitie�over�het�politieoptreden�tegen�iemand
wegens�het�uiten�van�kritische�teksten�over�de�monarchie.

De�heer�Pechtold�(D66):
Voorzitter.�Afgelopen�vrijdag�vierde�koningin�Beatrix�haar
75ste�verjaardag�in�Utrecht.�Buiten�stond�een�studente
met�een�kartonnen�bord�met�daarop�de�leuze�"Weg�met
de�monarchie,�het�is�2013".�Zwijgend,�ingetogen,�rustig.
Toch�voerde�de�politie�haar�weg.�Volgens�een�politieverklaring�was�de�sfeer�te�grimmig�en�was�het�voor�haar�eigen�bestwil.�Op�de�beelden�is�duidelijk�te�zien�dat�er�geen
sprake�is�van�een�grimmige�sfeer.�Inmiddels�geeft�de�politie�toe�dat�een�andere�inschatting�ook�had�gekund.�Voor
deze�ruiterlijke�erkenning�mijn�complimenten�aan�de�politie.
Als�we�iemand�na�zo'n�milde�vorm�van�protest�al�wegsturen�dan�krijgt�de�politie�het�in�de�aanloop�naar�30 april
heel�druk.�Is�de�minister�het�met�mij�eens�dat�er�in�dit�geval�geen�sprake�was�van�een�dreigende�situatie?�Is�hij�het
met�mij�eens�dat�dit�soort�protesten�gewoon�moet�kunnen,�dat�er�ruimte�moet�zijn�voor�tegenstanders�van�de
monarchie,�dat�we�die�protesten�niet�moeten�tegenhouden,�maar�in�goede�banen�moeten�leiden�en�dat�de�politie
pas�moet�ingrijpen�als�de�veiligheid�in�het�geding�komt?
Ik�deel�met�deze�minister�liberale�overtuigingen.�Daarom�vraag�ik�hem:�het�recht�om�je�mening�te�uiten�en�het
recht�om�te�demonstreren�wegen�toch�zwaarder�dan�het
achterhaalde�artikel�over�majesteitsschennis?�Toen�de�minister�nog�VVD-voorzitter�was�en�de�premier�nog�VVDleider,�stelde�de�VVD�dat�burgers�moeten�kunnen�zeggen
wat�zij�willen�zolang�zij�niet�aanzetten�tot�geweld.�Hulde.
In�dat�kader�is�mijn�vraag�hoe�het�kabinet�de�komende
maanden�omgaat�met�kritische�geluiden.

Minister�Opstelten:
Voorzitter.�Ik�dank�de�heer�Pechtold�ervoor�dat�hij�juist�nu
deze�vraag�heeft�gesteld,�aan�mij.�Ik�dank�hem�ook�voor
de�wijze�waarop�hij�dit�heeft�voorbereid,�want�dan�hoef�ik
niet�te�zeggen�wat�de�politie�al�heeft�gezegd.�Uit�zijn�vraag
blijkt�dat�hij�weet�dat�de�verantwoordelijkheid�in�dit�geval
ligt�bij�het�gezag,�bij�de�burgemeester�van�Utrecht.�Er�zijn
raadsvragen�gesteld�over�deze�kwestie.
Op�elk�moment�geldt�dat�er�recht�is�van�meningsuiting
en�recht�van�betoging.�Dat�zijn�zeer�belangrijke�rechten,
vastgelegd�in�de�Wet�openbare�manifestaties.�Op�weg
naar�30 april�zullen�die�regels�ook�gelden.�Op�30 april�zal
het�gezag�in�Amsterdam,�zoals�het�ook�weer�op�1 mei�is,
berusten�bij�de�lokale�driehoek�van�burgemeester,�politie
en�Openbaar�Ministerie.�Alle�vrijheden�die�in�de�wet�zijn
vastgelegd,�zullen�dan�ook�gelden.�Behoudens�als�de�driehoek�vindt�dat�dit�in�strijd�is�met�de�openbare�orde.�Als

Tweede�Kamer

Vragenuur

De�heer�Pechtold�(D66):
Ik�heb�niet�de�oud-burgemeester�van�Utrecht�naar�de�Kamer�gehaald,�maar�de�minister�van�Justitie,�die�overigens
terecht�stelt�dat�Utrecht�bij�dit�incident�straks�als�eerste
aansprakelijk�is�als�er�wordt�bezien�hoe�dit�is�gelopen.�Ik
wil�graag�antwoord�van�de�minister�op�de�vraag�hoe�het
kan�gebeuren�dat�de�politie�zo�verkrampt�reageert.�Is�de
minister�van�plan�om�ervoor�te�zorgen�dat�dit�in�de�toekomst�op�andere�plekken�niet�kan�gebeuren?�Is�de�minister�het�met�mij�eens�dat�je�wat�betreft�majesteitsschennis
de�afgelopen�jaren�een�toename�ziet?�Bij�het�OM�zijn�negentien�gevallen�aangemeld.�Er�zijn�tien�veroordelingen
geweest.�Dat�kwam�in�de�jaren�zeventig�en�tachtig�niet
voor.�In�het�verleden�is�al�gesteld�dat�de�artikelen�over
majesteitsschennis�en�godslastering�moeten�worden�afgeschaft.�Wil�de�minister�voor�mij�inventariseren�waarom�het�OM�van�zo�iets�een�prioriteit�maakt?�Wil�de�minister�aan�de�Kamer�rapporteren�hoe�dit�kabinet�van�VVD�en
PvdA�de�komende�jaren�met�het�artikel�over�majesteitsschennis�omgaat?
Minister�Opstelten:
Ik�kan�aangeven�hoe�wij�de�komende�tijd�in�het�land�met
deze�begrippen�omgaan�en�hoe�het�staat�met�het�politieoptreden�in�dat�kader.�Ik�houd�vast�aan�mijn�stelling�dat
dit�overal�in�eerste�instantie�een�zaak�zal�zijn�van�het�lokale�gezag.�Ik�ben�verantwoordelijk�voor�het�optreden�van
het�OM�en�voor�het�beheer�van�de�nationale�politie.�Ik�heb
geen�behoefte�om�te�rapporteren�over�de�artikelen�die
de�heer�Pechtold�noemde.�Het�OM�heeft�mij�ook�niet�vertrouwelijk�gerapporteerd�dat�dit�een�probleem�zou�zijn.�Ik
hoor�er�ook�niets�over�op�weg�naar�30 april.�Ik�hoor�er�ook
niets�over�van�het�OM�en�de�burgemeesters�als�zodanig.
Volgens�mij�kunnen�wij�dit�in�ons�land�goed�aan.�We�gaan
hier�zorgvuldig�en�behoedzaam�mee�om,�met�inachtneming�van�het�recht�van�meningsuiting�en�het�recht�van
betoging.
De�heer�Pechtold�(D66):
Ik�mis�de�liberale�minister,�de�stevige�minister�van:�we
gaan�het�gewoon�doen�als�de�vrijheid�van�meningsuiting
en�de�vrijheid�van�demonstratie�in�het�geding�zijn.�Ik�hoor
de�minister�niet�zeggen�dat�het�geen�voorbeeld�is�wat�er
in�Utrecht�gebeurde.�De�minister�loopt�weg�voor�het�feit
dat�majesteitsschennis�de�afgelopen�jaren�bij�het�OM�kennelijk�trending�topic�is.�Lees�het�artikel�van�3 augustus
2012�in�NRC�er�nog�maar�eens�op�na.�De�cijfers�tonen�anders�aan.�Het�is�moeilijk�te�vinden,�maar�majesteitsschennis�komt�steeds�vaker�voor�en�krijgt�prioriteit�bij�het�OM.
Er�resten�nog�steeds�twee�vragen.�Is�de�minister�het
met�mij�eens�dat�wat�er�in�Utrecht�gebeurde�geen�voorbeeld�is�voor�de�rest�van�het�land�en�zeker�niet�in�de�aanloop�naar�30 april?�Is�de�minister�bereid�om�de�Kamer�te
informeren�over�hoe�met�het�artikel�majesteitsschennis
onder�dit�kabinet�en�zijn�leiding�wordt�omgegaan,�te�beginnen�door�het�leveren�van�de�feiten?
Minister�Opstelten:
Ik�vind�het�jammer�dat�de�heer�Pechtold�wat�betreft�de
eerste�vraag�niet�onderkent�dat�het�niet�aan�mij�is�om�een
oordeel�te�geven�over�het�optreden�van�de�politie.�De�politie�heeft�dat�zelf�gedaan.�Het�lokale�gezag�legt�daarover
verantwoording�af.�Ik�ga�niet�van�elk�optreden�van�de�po-

5 februari 2013
TK�48

48-2-2

Opstelten
litie�hier�zeggen�wat�ik�ervan�vind.�Dat�moet�eerst�de�burgemeester�doen�en�dan�de�gemeenteraad.�Dat�is�de�kern.
Daar�is�de�wet�op�gebaseerd.
De�tweede�vraag�van�de�heer�Pechtold�vind�ik�niet�aan
de�orde.�Ik�voel�er�niets�voor�te�rapporteren�over�de�toepassing�van�het�artikel�over�majesteitsschennis.�Er�is�geen
probleem�wat�dit�betreft.�Het�is�geen�prioriteit.�Het�wordt
op�een�natuurlijke�wijze�toegepast�en�niet�in�die�zin�dat�ik
erover�word�gerapporteerd.�Het�lijkt�mij�daarom�ook�niet
nodig�om�de�Kamer�erover�te�informeren.
De�heer�Slob�(ChristenUnie):
Ik�heb�eigenlijk�heel�andere�zorgen�dan�de�heer�Pechtold.
Dat�heeft�te�maken�met�de�herinneringen�die�ik�en�velen
met�mij�nog�hebben�van�de�vorige�troonswisseling�en�de
wijze�waarop�die�toen�is�verlopen.�Daarom�vraag�ik�de�minister,�misschien�ten�overvloede,�of�gegarandeerd�kan
worden�dat�echt�alles�gedaan�zal�worden�om�van�30 april
een�feestdag�te�maken,�dat�de�troonswisseling�op�een�ordentelijke,�fijne�en�feestelijke�wijze�kan�verlopen�en�dat�er
tijdig�ingegrepen�wordt�als�mensen�plannen�hebben�om
dat�te�gaan�verstoren.
Minister�Opstelten:
Het�antwoord�is:�ja.�Hierover�is�ook�al�gesproken�in�de
eerste�vergadering�van�de�ministeriële�commissie�die
hiervoor�is�ingesteld�en�waarvan�de�burgemeester�van
Amsterdam�deel�uitmaakt.�Ik�herhaal�dat�de�veiligheid�behartigd�wordt�door�degenen�die�hiervoor�wettelijk�verantwoordelijk�zijn.�Dat�is�in�de�eerste�plaats�de�locale�driehoek.�Ik�ben�natuurlijk�ook�verantwoordelijk,�in�een�andere�zin.�Ik�heb�er�ongelooflijk�veel�vertrouwen�in�dat�wij
er�een�prachtig�feest�van�gaan�maken,�met�de�juiste�uitgangspunten�voor�zo'n�feestelijke�dag.
Mevrouw�Van�Tongeren�(GroenLinks):
Wij�hebben�pas�iets�aan�vrijheden�als�deze�ook�in�moeilijke�omstandigheden�gehandhaafd�worden.�Rond�de�inhuldiging�komt�er�ongetwijfeld�een�forse�hoeveelheid�noodverordeningen�in�Amsterdam.�Deelt�de�minister�mijn�mening�dat�het�uiterste�gedaan�moet�worden�om�de�vrijheid
van�meningsuiting�in�die�noodverordeningen�te�verankeren?�Gaat�de�minister�hierbij�helpen�en�adviseren�op�de
achtergrond?�Ziet�hij�erop�toe�dat�wij�een�situatie�krijgen
waarin�de�vrijheid�van�meningsuiting�uitsluitend�belemmerd�wordt�als�het�absoluut�niet�anders�kan,�dus�niet�als
iemand�alleen�met�een�kartonnen�bordje�vreedzaam�langs
de�weg�staat?

geen�georganiseerde�demonstratie,�maar�het�gebruikmaken�van�het�recht�op�meningsuiting.�Daar�hoort�deze�minister�voor�te�staan.�Kan�de�minister�hier�en�vandaag�verzekeren�dat�mensen�die�gebruikmaken�van�hun�recht�op
meningsuiting,�hierin�niet�worden�belemmerd�omdat�dat
toevallig�even�niet�uitkomt�met�het�mooie�plaatje?
Minister�Opstelten:
Het�antwoord�is�natuurlijk:�ja.�In�ons�land�gedragen�de
burgemeesters�en�de�driehoeken�in�de�steden�zich�naar
de�Wet�openbare�manifestaties.�Dat�is�het�punt,�daar�gaat
het�om.�Het�gezag�over�de�politie�–�wij�hebben�hierover
gestreden�in�deze�zaal�–�moet�u�ook�respecteren�en�in�ere
houden.�De�burgemeesters�doen�dat�ook,�gelet�op�wat
de�politie�zelf�heeft�gezegd�over�dat�optreden.�In�de�kern
vond�men�het�niet�juist.
De�heer�Schouw�(D66):
De�fractie�van�D66�heeft�de�minister�goed�verstaan:�het
was�een�ongelukje,�afgelopen�vrijdag;�het�was�eigenlijk
niet�de�bedoeling.�Ik�heb�twee�korte�vragen.�Kan�de�minister�nog�eens�bevestigen�dat�het�absoluut�geen�prioriteit
heeft�om�dit�soort�dingen�te�doen?�Is�de�minister�bereid
om�toch�te�inventariseren�hoe�het�zit�met�die�majesteitsschennis:�hoe�vaak�is�dit�de�afgelopen�twee�jaar�voorgekomen?
Minister�Opstelten:
Ik�kan�de�Kamer�verzekeren�dat�dit�optreden�als�zodanig
niet�staat�voor�het�normale�optreden.�Dat�is�ook�waarom�de�politie�dat�heeft�gezegd.�Het�gezag�is�bij�de�burgemeester.�Laten�we�dat�alsjeblieft�vasthouden;�dat�is�heel
belangrijk.�Laten�we�niet�hier�alles�overdoen�voordat�de
gemeenteraad�van�Utrecht�er�iets�over�heeft�gezegd.�Dat
zou�verkeerd�zijn.
Wat�het�tweede�punt�betreft,�herhaal�ik�nogmaals�dat
ik�geen�enkele�reden�heb�om�nu�te�gaan�inventariseren
welke�gevallen�van�majesteitsschennis�zich�hebben�voorgedaan�en�hoe�we�daarmee�moeten�omgaan.�Het�is�geen
prioriteit,�dat�moge�duidelijk�zijn.�Dat�moet�voldoende�zijn
voor�de�heer�Schouw�om�zich�op�30 april�te�kunnen�verheugen�…
De�voorzitter:
Dank�u�wel.
Minister�Opstelten:
…�en�vooral�ook�op�de�tijd�daar�naartoe.

Minister�Opstelten:
De�Wet�openbare�manifestaties�is�een�heel�strikte�wet
waarin�de�vrijheid�van�meningsuiting�en�het�recht�om
te�demonstreren�spijkerhard�zijn�vastgelegd.�In�de�kern
moet�je�als�burgermeester�heel�zwaarwegende�argumenten�hebben,�wil�je�hierin�ingrijpen.�Bovendien�kan�iedereen�hierover�een�uitspraak�vragen�van�de�president�van
de�rechtbank.�De�kern�van�ons�beleid�is�dat�ook�te�zijner
tijd�de�Wet�openbare�manifestaties�ten�volle�zal�gelden.
Dat�zal�ook�het�beleid�zijn�van�de�driehoek,�daarvan�ben�ik
overtuigd.

Mevrouw�Helder�(PVV):
We�hoorden�de�minister�zeggen�dat�majesteitsschennis
geen�prioriteit�heeft�bij�het�Openbaar�Ministerie.�Kan�de
minister�in�dat�licht�uitleggen�waarom�de�meneer�die�met
een�waxinelichthoudertje�naar�de�gouden�koets�gooide,
maar�liefst�twee�jaar�in�voorarrest�heeft�gezeten,�terwijl�iemand�als�Badr�Hari�gewoon�zijn�voorarrest�thuis�mag�uitzitten?

De�heer�Van�Raak�(SP):
Deze�minister�loopt�weg�voor�zijn�verantwoordelijkheid.
Hij�is�verantwoordelijk�voor�de�rechtsstaat,�maar�schuift
zijn�verantwoordelijkheid�af�op�de�willekeur�van�burgemeesters.�Als�één�iemand�een�bord�omhoog�houdt,�is�dat

Minister�Opstelten:
Ja,�dat�kan�ik�doen.�Ik�kan�erop�verwijzen�dat�dit�gewoon
de�afwegingen�zijn�in�die�situaties�van�het�terechte�optreden�van�de�politie�in�dit�verband.�Het�is�een�afweging�die

Tweede�Kamer

Vragenuur

De�voorzitter:
En�wilt�u�dat�dan�in�een�halve�minuut�doen,�minister?

5 februari 2013
TK�48

48-2-3

Opstelten
door�het�Openbaar�Ministerie�is�gemaakt.�Daar�treed�ik
niet�in�en�die�steun�ik�in�dit�geval�ook.
De�heer�Van�der�Staaij�(SGP):
Vrijheid�van�meningsuiting�is�heel�belangrijk.�De�rechter�bewaakt�daar�altijd�heel�zorgvuldig�de�grenzen�van.
De�vrijheid�van�meningsuiting�is�echter�niet�onbegrensd.
Als�er�misbruik�van�wordt�gemaakt,�als�er�beledigend�of
opruiend�wordt�opgetreden,�zeker�in�deze�tijd,�zal�er�dan
geen�schroom�zijn�om�daar�gewoon�tegen�op�te�treden?
Ik�heb�eigenlijk�een�spiegelbeeldige�zorg�van�die�van�D66.
Minister�Opstelten:
Ja,�maar�dat�is�van�alle�tijden.�Zowel�de�heer�Pechtold
als�de�heer�Van�der�Staaij�vragen�naar�de�bekende�weg,
want�dit�is�van�alle�tijden.�Voel�je�gezegend�dat�wij�leven
in�een�land�waar�een�Wet�openbare�manifestaties�bestaat
en�waarin�je�van�heel�goeden�huize�moet�zijn�om�een�demonstratie�te�verbieden.�Maar�dan�is�het�ook�onomstreden.�Die�beslissing�moet�immers�altijd�ook�nog�de�toets
van�de�rechter�kunnen�halen.�Lees�de�jurisprudentie�er
maar�op�na.�Ik�heb�er�in�het�verleden�ervaring�mee�opgedaan�en�heb�mijn�lessen�wat�dat�betreft�geleerd.
De�voorzitter:
Dank�u�wel,�minister�en�dank�voor�uw�komst�naar�…�Ik
wilde�alvast�"naar�de�Kamer"�zeggen,�maar�u�mag�nog
even�blijven�zitten,�want�ook�de�heer�De�Wit�van�de�SP
heeft�een�vraag�voor�u.

Tweede�Kamer

Vragenuur

5 februari 2013
TK�48

48-2-4