Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 863

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 25 juni 2020
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de beantwoording van een drietal schriftelijke vragen d.d. 3 februari 2020 inzake het bericht dat vanaf 1 januari 2020
op de Universiteit Twente alleen Engels wordt gesproken (Aanhangsel
Handelingen II 2019/20, nrs. 1577–1579).
De vragen en opmerkingen zijn op 12 februari 2020 aan de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgelegd. Bij brief van 23 juni 2020
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De adjunct-griffier van de commissie,
Arends

kst-31288-863
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

1

Inhoud
I

II

Vragen en opmerkingen uit de fracties
• Inbreng van de leden van de VVD-fractie
• Inbreng van de leden van de PVV-fractie
• Inbreng van de leden van de CDA-fractie
• Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
• Inbreng van de leden van de SP-fractie
Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

blz.
2
2
3
4
5
6
6

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de beantwoording van de schriftelijke vragen. Zij hebben hierover nog enkele
opmerkingen en vragen.
Vragen van de leden Van der Molen, Omtzigt en Wiersma1
Op de antwoorden van vraag drie lezen de leden dat Engelse taal als
voertaal mogelijk is als niet iedereen dit beheerst. In hoeverre beïnvloedt
dit de slagvaardigheid van de medezeggenschap als een groot deel van
de deelnemers gedwongen wordt om in een vreemde taal te spreken in
plaats van Nederlands? Ziet de Minister dat dit voor problemen kan
zorgen?
Op de antwoorden van vraag vier lezen de leden dat er bij de rechter
getoetst moet worden of er een uitzondering gemaakt mag worden op het
tweede lid. Is dat gebeurd? Op welke andere manier kan het bestuursorgaan hierop gecontroleerd worden? De voornoemde leden vragen of
dat in de Nederlandse taal kan.
De leden lezen in het antwoord van de Minister op vraag zes dat zij niet op
één moment op de hoogte is gesteld van de verandering van het
taalbeleid. Zijn er meerdere universiteiten, naast de Universiteit Twente en
de TU Eindhoven, die van plan zijn hun taalbeleid aan te passen? Is de
Minister bereid om samen met de universiteiten te kijken of het taalbeleid
geen negatieve gevolgen heeft voor studenten en medewerkers? Wat zijn
stappen die de Minister gaat ondernemen als wel blijkt dat het taalbeleid
onwenselijke gevolgen heeft voor bijvoorbeeld de toegankelijkheid?
Eveneens vragen zij hoe de Minister ervoor gaat zorgen dat door de
verengelsing van het taalbeleid van de universiteit, internationale
studenten de binding met Nederland zullen ervaren.
Op de antwoorden van vraag zeven lezen de leden dat het besluit tot de
voertaal van Universiteit Twente het beste genomen kan worden door
instelling zelf. Hoe wordt de individuele student meegenomen in dit
besluit? En individuele medewerker? Anders dan een medezeggenschap?
Wat houdt precies die onderwijsgemeenschap in? Ook vragen zij of er een
enquête is uitgevoerd.
De eerder genoemde leden lezen voorts dat er geen sprake is van ontslag
vanwege voertaal. Hoe werkt dat wanneer een individuele medewerker de
Engelse taal onvoldoende machtig is en daardoor een deel van de
werkzaamheden niet meer kan uitoefenen? Zij vragen of de universiteit
kan garanderen dat dit dan niet tot ontslag zal leiden.
Zij vragen voorts hoe het uitsluiten van de Nederlandse taal overeen komt
met de inclusiviteit van een universiteit.

1

Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 1577.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

2

De leden lezen dat Minister stelt dat voertaal breder is dan onderwijstaal
en dat bij niet-Nederlandstalige medewerkers verwacht wordt dat men
overgaat in het Engels. Geldt dit verruimde gebruik van niet-Nederlands
alleen voor het Engels? Of kan Twente volgend jaar kiezen voor Russisch
als voertaal, of bijvoorbeeld Spaans of Duits?
Op de antwoorden van vraag 12 lezen de leden dat de toegankelijkheid
rondom de campus belangrijk is. Hoe komt dit overeen met de toegankelijkheid voor studenten of inwoners die niet of slecht Engels spreken?
Op de antwoorden van vraag 14 lezen de leden dat het overgrote deel van
de afgestudeerde psychologiestudenten in Twente uit Duitsland komt.
Hoeveel van deze Duitse studenten gaan aan het werk in Nederland? Hoe
wenselijk vindt de Minister dat de Nederlandse belastingbetaler een
studie die gericht is op de Duitse arbeidsmarkt en studenten financiert, zo
vragen de voornoemde leden.
Inbreng van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de beantwoording van de schriftelijke vragen over het bericht dat vanaf 1 januari
2020 op de Universiteit Twente alleen Engels wordt gesproken. De leden
hebben enkele vragen en opmerkingen naar aanleiding van de beantwoording van de schriftelijke vragen over het bericht dat vanaf 1 januari
2020 op de Universiteit Twente alleen Engels wordt gesproken.
De leden hebben hun bedenkingen bij het antwoord van de Minister op
vraag twee2 waarin de Minister stelt dat zij geen aanleiding heeft om aan
te nemen dat bij deze beslissing van de Universiteit Twente sprake is van
discriminatie van een persoon of personen op grond van taal. Kennelijk
baseert de Minister haar oordeel op basis van het gegeven dat er geen
klachten zijn binnengekomen bij Universiteit Twente. Realiseert de
Minister zich echter wel dat het in het dwingende Engelstalige klimaat op
deze universiteit buitengewoon onverstandig is en schadelijk voor de
verdere carrière, zelfs in het verband van de medezeggenschap, om zich
gearticuleerd uit te spreken tegen de verengelsing?
De Minister moet toch begrijpen dat de wetgever die verantwoordelijk is
voor de Awb3 artikel 2:6 (vraag 34) nooit had kunnen bevroeden dat
internationalisering en verengelsing zo dwingend zouden kunnen worden
opgelegd. Hadden ze dat wel, dan hadden ze in lid 1 en 2 zeker het begrip
«de voertaal» geadresseerd. Iedere weldenkende burger begrijpt tenslotte
dat de geest van de wet zich wel degelijk uitstrekt tot «voertaal» en niet
gescheiden kan worden van het begrip «onderwijstaal». Dat de Minister
overgaat tot dit kunstmatige onderscheid, bewijst eens te meer dat de
Minister zelfs zo ver gaat om de geest van de wet te veronachtzamen om
haar ideologische doel te bereiken, namelijk verengelsing. In het
antwoord op vraag acht5 zegt de Minister: «Ik ben inderdaad een
voorstander van meertaligheid.» Uit haar geharnaste steun aan de
Universiteit Twente die alleen nog maar Engels toestaat, op een enkele
uitzondering na, geeft de Minister blijk van het tegendeel; als zowel de
onderwijstaal als de voertaal Engelstalig is, is er van meertaligheid geen
sprake.
Ten slotte merken de voornoemde leden op dat met de toenemende
verengelsing, mogelijk gemaakt door de hoogste bewindvoerder op
onderwijs, de status van het Nederlands als academische en zelfs als
voertaal, moedwillig wordt ondergraven. De gevolgen daarvan tekenen
zich in het openbare leven af, bijvoorbeeld in de horeca in Amsterdam
waar je niet meer in het Nederlands een kop koffie kunt bestellen. Maar
2

Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 1577.
Awb: Algemene wet bestuursrecht.
4
Ibidem.
5
Ibidem.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

3

erger nog, dit beleid ondermijnt de status van het Nederlands als
onderwijs- en wetenschapstaal. Het Nederlands als schoolvak op het vwo6
heeft een steeds lagere waardering, wat zich nu al uit in de geringe
instroom van studenten in het vak Nederlandse taal- en letterkunde. Over
enkele jaren zal er geen leerling meer zijn die deze mooie uitspraak van
Lucebert nog op waarde kan schatten: «Alles van waarde is weerloos.»
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de beantwoording op de schriftelijke vragen van de leden Van der Molen, Omtzigt,
Wiersma, Beertema en Futselaar7. De leden zijn kritisch op de gegeven
antwoorden. Zij maken zich zorgen over de gevolgen van het volledig
overstappen op het Engels als voertaal op universiteiten, waarvan de
Universiteit Twente in het bijzonder. De leden zijn verrast door de timing
van het besluit van de Universiteit Twente en de formele reactie van de
Minister op de gestelde vragen. Recentelijk heeft de Kamer namelijk het
wetvoorstel Taal en toegankelijkheid8 behandeld, waarin juist afspraken
zijn gemaakt om vooral meertaligheid te stimuleren en beperkingen te
stellen aan het Engels. De voornoemde leden hebben enkele aanvullende
vragen.
Lezen de leden het antwoord van de Minister correct als zij zegt dat
studenten of medewerkers van een Nederlandse universiteit het recht op
het gebruik van hun eigen taal in voorkomende gevallen alleen (nog) via
een rechtsgang kunnen afdwingen? Tevens vragen zij welke mogelijkheden de Minister zelf heeft om een onderwijsinstelling aan te spreken als
zij een overtreding van de Awb, artikel 2:6 begaat? De Awb ziet op
rechtshandelingen van een instelling, dat wil zeggen bestuursorganen in
de wet. Kunt u een limitatieve lijst geven van de handelingen die onder de
reikwijdte van deze wet vallen en van toepassing zijn op onderwijsinstellingen?
De Universiteit Twente is vanaf 1 januari 2020 volledig op het Engels
overgegaan. Deelt de Minister de mening dat de universiteit ook een rol
heeft in de Nederlandse samenleving door het bewaken van het Nederlands als wetenschapstaal en dat haar rol ook begrijpelijk dient te zijn voor
hen die geen onderdeel van de academische gemeenschap uitmaken? Zo
ja, hoe beoordeelt de Minister de toegankelijkheid voor de Nederlandse
samenleving van universiteiten die zich primair in het Nederlands
uitdrukken? Zo nee, waarom niet? Zij vragen of de Minister de mening
deelt dat bij de regiofunctie van de Universiteit Twente de Nederlandse
taal een belangrijke rol speelt. Heeft de Minister aanwijzingen dat ook
andere universiteiten volledig op het Engels overgaan? Zij vragen wat de
opvatting van de Minister is over deze ontwikkeling.
De voornoemde leden maken zich ook zorgen om de toegankelijkheid van
universiteiten, indien zij volledig op het Engels overstappen. Studenten
die afkomstig zijn uit Nederlandstalige gezinnen, of die op latere leeftijd
de Nederlandse taal hebben moeten leren, en die moeite hebben met
Engels hebben hierdoor mogelijkerwijs een achterstand. Zij dienen
wellicht vanwege het taalbeleid een andere universiteit te moeten kiezen,
die vaak op een grotere reisafstand ligt. De leden vragen of de Minister
deze zorgen van hen snapt.
De Minister veronderstelt in haar beantwoording op de gestelde schriftelijke vragen van de leden Van der Molen, Omtzigt en Wiersma9, dat
belangen van derden in de huidige situatie niet geschaad worden. Zij
vragen of de Minister deze opvatting nader kan onderbouwen.
6

vwo: voorbereidend wetenschappelijk onderwijs.
Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 1577.
8
Kamerstuk 35 282.
9
Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 1577, p. 2.
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

4

Tenslotte willen de leden de Minister kenbaar maken dat artikel 14 van het
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), het verbod op
discriminatie, ook discriminatie op grond van taal verbiedt. De Minister
geeft in haar beantwoording op de schriftelijke vragen aan, dat zij niet
inziet dat de verengelsing van de Universiteit Twente discriminerend is. Zij
vragen of de Minister dit voor het specifieke geval waarop de schriftelijke
vragen zien nader kan onderbouwen.
Inbreng van de leden van GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de beantwoording van de Minister op de vragen als gesteld
over het bericht dat vanaf 1 januari 2020 op de Universiteit Twente alleen
Engels wordt gesproken. Zij hechten eraan te benadrukken dat het
spreken van de Engelse taal op onderwijsinstellingen in de bredere
context staat van de internationalisering en dat dit een stimulerend effect
op de student, docent en (dus) van het hoger onderwijs algemeen kan
hebben. Zowel onderwijsinstelling als studenten en docenten plukken de
vruchten van kennisuitwisseling en het ervaren van verschillende
culturele uitingen. Als internationale speler kan Nederland zo zijn
kennispositie op peil houden.
Deze leden hechten eraan dat dit geen verplichtend karakter heeft, maar
dat dit een beslissing is die, zoals ook door de Minister in haar reactie
geschetst, een invulling betreft die in samenspraak met besturen,
studenten en onderwijzend personeel, gemaakt wordt.
Tevens maken zij zich zorgen over studenten die minder taalgevoelig zijn
en/of niet de financiële middelen hebben om bijlessen te volgen.
Mogelijkerwijs leidt dit tot extra selectiecriteria vanuit onderwijsinstellingen. Kan de Minister nagaan of en zo ja in welke mate dit effect
optreedt?
Wel hechten zij eraan het volgende nog te benadrukken: internationalisering mag nooit dienen als melkkoe om de bekostiging van de instelling
in stand te houden. Anders gezegd: internationalisering is geen verdienmodel, waarbij internationaal talent aangetrokken wordt om het
huishoudboekje van de universiteit in stand te houden.
De discussie over Engels als voertaal binnen het hoger onderwijs kan wat
de leden betreft dan ook niet los worden gezien van de vraag of de
bekostiging van de instellingen ook voldoende is om een kwalitatief hoog
taalniveau te kunnen waarmaken. Met andere woorden: kan de Minister
garanderen dat het gewenste Engelse taalniveau bij zowel studenten als
onderwijzend personeel op niveau is of wordt gebracht en kan de Minister
tevens schetsen welke mogelijkheden er zijn voor (bij-)scholing op dit
gebied? En welke (verdere) garanties zijn er dat het personeel niet lijdt
onder de werkdruk die het onderwijs in een vreemde taal met zich
meebrengt?
Tenslotte nog de toestroom van Europese studenten, bijvoorbeeld vanuit
buurland Duitsland. Zij staan erom bekend dat zij graag vasthouden aan
de Duitse taal, en dat het spreken van de Engelse taal vanuit Duitsland
niet vanzelfsprekend is. Kan de Minister aangeven of maatregelen vanuit
de instellingen, vooral aan onze oostgrens, om het Engels als voertaal te
gebruiken, invloed heeft op de toestroom van Duitse studenten? Zo ja, in
welke mate?
En omgekeerd, kan de Minister garanderen dat ook internationaal talent,
indien gewenst, voldoende mogelijkheid en middelen heeft om zich de
Nederlandse taal eigen te maken? En dat er tevens voldoende mogelijkheden gefaciliteerd worden om die kennis te behouden en te verhogen?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke manier, zo vragen de voornoemde
leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

5

Inbreng van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de beantwoording
van de schriftelijke vragen over het bericht dat vanaf 1 januari 2020 op de
Universiteit Twente alleen Engels wordt gesproken. Zij hebben hierover
nog enkele vragen en opmerkingen.
In antwoord op schriftelijke vragen van het lid Futselaar10 stelt de Minister
dat de Awb, artikel 2:6 hier niet van toepassing is, aangezien het niet gaat
om communicatie tussen burgers, maar tussen bestuurders onderling.
Hierbij stelt de Minister echter wel dat communicatie richting de
studenten in principe wel in het Nederlands zou moeten. De gedragscode
voertalen van de Universiteit Twente (artikel 1.2b) stelt echter «formele
communicatie vanuit de UT11 als organisatie naar de studenten en
medewerkers tenminste plaatsvindt in het Engels.» De voornoemde leden
vragen of dat betekent dat dit onderdeel van de gedragscode niet in lijn is
met de Awb, hoe de Minister in deze staat en of zij hierop nog gaat
handelen.
In haar beantwoording op de schriftelijke vragen van het lid Futselaar
geeft de Minister aan dat de keuze voor het gebruik van een andere taal
een bewuste en afgewogen keuze moet zijn, met betrokkenheid van de
medezeggenschap. De leden zijn juist verontrust over het functioneren
van de medezeggenschap, indien Engels de voertaal wordt. De leden
vragen of studenten en docenten van Nederlandse afkomst wel op
hetzelfde niveau kunnen meepraten en meebeslissen in een tweede taal,
zeker waar het om complexe beleidsstukken gaat. De leden vragen of de
Minister hier risico’s ziet.
De Minister geeft ook aan dat de keuze die Universiteit Twente heeft
gemaakt, het beste genomen kan worden door de onderwijsinstelling zelf.
Maar de leden vragen wat de Minister van deze keuze vindt. Welke
mogelijke onwenselijke gevolgen voor de toegankelijkheid van de
onderwijsinstelling voor studenten ziet de Minister, zo vragen de
voornoemde leden.
II Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Ik heb met interesse kennisgenomen van de inbreng van de fracties van
VVD, PVV, CDA, GroenLinks en SP, en dank de fracties voor hun inbreng.
In mijn beantwoording van de vragen heb ik dezelfde volgorde aangehouden als in de vraagstelling.
In dit verband is het relevant om te noemen dat er een verschil bestaat
tussen de onderwijstaal van een opleiding en de voertaal binnen een
instelling. De onderwijstaal is de taal waarin colleges en werkgroepen
worden gegeven en examens en tentamens worden afgenomen; de
voertaal aan de instelling is de taal die buiten die context wordt gehanteerd. Het gaat dan bijvoorbeeld om de taal waarin de staf met elkaar
communiceert, de taal waarin door de instelling met de student wordt
gecommuniceerd in algemene correspondentie, of de taal die wordt
gehanteerd binnen de medezeggenschap.
Op de vragen van de leden van de VVD-fractie
De leden vragen de Minister in hoeverre de slagvaardigheid van
de medezeggenschap beïnvloed wordt als een groot deel van de
deelnemers gedwongen wordt om in een vreemde taal te spreken

10
11

Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 1579.
UT: Universiteit Twente.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

6

in plaats van Nederlands. Daarnaast vragen de leden of de
Minister hierbij problemen voorziet.
Zoals ik heb aangegeven in de beantwoording van de schriftelijke vragen
van de leden Van der Molen, Omtzigt en Wiersma12, kan het voor een
instelling bijvoorbeeld in de rede liggen om te kiezen voor het Engels als
voertaal in de medezeggenschap, wanneer alle deelnemers in de
medezeggenschap taalvaardig zijn in het Engels maar niet in het
Nederlands. Een instelling kan op grond van artikel 2.6, tweede lid, van de
Awb afwijken van de hoofdregel de Nederlandse taal te gebruiken
wanneer dit bij wettelijk voorschrift is bepaald (eerste lid), en wanneer dit
doelmatiger is en de belangen van derden niet onevenredig worden
geschaad (tweede lid). Ik ben van mening dat de onderwijsinstelling deze
keuze in samenspraak met de medezeggenschap dient te maken en dat zij
gezamenlijk tot goede afspraken moeten komen. Ik verwacht dat binnen
instellingen het bestuur en de medezeggenschap in onderling overleg
komen tot goede werkafspraken waarbinnen wordt uitgewerkt hoe er met
het Engels in overlegorganen zal worden omgegaan. Zolang de medezeggenschap goed wordt betrokken en er goede werkafspraken worden
gemaakt, voorzie ik geen risico’s voor de slagvaardigheid van de
medezeggenschap.
Desgevraagd geeft de Universiteit Twente aan dat de beslissing om
Engels als voertaal te gebruiken zowel ter instemming aan de universiteitsraad als de raad van toezicht is voorgelegd.
De leden vragen of het bij de rechter getoetst moet worden of er
een uitzondering gemaakt mag worden op het tweede lid van
artikel 2:6 van de Algemene wet bestuursrecht. Zo ja, of dit is
gebeurd. De leden vragen op welke andere manier het bestuursorgaan hierop gecontroleerd mag worden. Zo ja, of dit dan in de
Nederlandse taal kan.
Zoals ik hierboven heb aangegeven is het aan het bestuursorgaan om te
bepalen of de uitzondering in het tweede lid van artikel 2:6 van de
Algemene wet bestuursrecht aan de orde is. Voor studenten of
medewerkers die menen benadeeld te worden doordat de instelling die
een bestuursorgaan is in de zin van de Awb, in het bestuurlijk verkeer niet
de Nederlandse taal gebruikt, staat de gebruikelijke rechtsbescherming
open en kan het zich voordoen dat de rechter wordt gevraagd te toetsen
of de instelling inderdaad een beroep kon doen op de uitzonderingsgrond
in het tweede lid. Mij is geen voorbeeld bekend waarin dit is gebeurd.
Andere manieren om de keuze van de instelling voor het voeren van een
andere taal te adresseren zijn mogelijk binnen de instelling, bijvoorbeeld
via agendering door de medezeggenschap of middels de klachtenprocedures van de instelling.
De leden vragen of er meerdere universiteiten zijn, naast de
Universiteit Twente en de TU Eindhoven, die van plan zijn hun
taalbeleid aan te passen. De leden vragen of de Minister bereid is
om samen met de universiteiten te kijken of het taalbeleid geen
negatieve gevolgen heeft voor studenten en medewerkers.
Navraag bij de VSNU leert dat er momenteel geen andere universiteiten
naast de eerdergenoemde universiteiten zijn die plannen hebben om hun
taalbeleid aan te passen als het gaat om de voertaal binnen de instelling.
De meeste universiteiten hebben momenteel al bewust een meertalig
voertaalbeleid. De instelling heeft een eigen verantwoordelijkheid om te
12

Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 1577, p. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

7

bewaken dat de gehanteerde voertaal geen onwenselijke gevolgen heeft
voor bijvoorbeeld de toegankelijkheid van de onderwijsinstelling voor
studenten.
De leden vragen de Minister wat de stappen zijn die zij gaat
ondernemen als wel blijkt dat het taalbeleid onwenselijke
gevolgen heeft voor bijvoorbeeld de toegankelijkheid.
Zoals ik heb aangegeven in antwoord op de schriftelijke vragen van de
leden Van der Molen, Omtzigt en Wiersma13 zijn in het Wetsvoorstel Taal
en toegankelijkheid, dat momenteel in behandeling is bij de Eerste Kamer,
onder meer in het belang van de toegankelijkheid van het onderwijs,
regels gesteld om te borgen dat instellingen bewust taalbeleid voeren als
het gaat om de onderwijstaal aan opleidingen. Instellingen wordt verplicht
zich in te spannen de toegankelijkheid van de opleiding voor Nederlandstalige studenten te waarborgen. De inspectie houdt hier op basis van
signalen toezicht op. Op het moment dat een bekostigde instelling een
wettelijke bepaling niet naleeft, kan een bekostigingssanctie worden
opgelegd (artikel 15.1 van de WHW) of kunnen de rechten tot graadverlening worden ontnomen (artikel 6.5 van de WHW). Aan niet-bekostigde
instellingen kunnen de rechten tot graadverlening worden ontnomen
(artikel 6.10 van de WHW).
Zoals ook in de eerdere beantwoording aangegeven ben ik van mening
dat keuzes rondom de voertaal op de instelling, thuis horen bij de
instelling. De instelling heeft een eigen verantwoordelijkheid om te
bewaken dat de gehanteerde voertaal geen onwenselijke gevolgen heeft
voor bijvoorbeeld de toegankelijkheid van de onderwijsinstelling voor
studenten. Voor (aspirant-)studenten of medewerkers die menen
benadeeld te worden doordat de instelling de Nederlandse taal als
voertaal gebruikt, staat de gebruikelijke rechtsbescherming open.
Overigens zijn mij geen signalen bekend dat de voertaal aan een instelling
onwenselijke gevolgen heeft voor de toegankelijkheid.
Eveneens vragen zij hoe de Minister ervoor gaat zorgen dat door
de verengelsing van het taalbeleid van de universiteit, internationale studenten de binding met Nederland zullen ervaren.
De Universiteit Twente heeft aangegeven dat internationale medewerkers
en studenten op het moment dat zij welkom worden geheten, ook
mogelijkheden aangeboden krijgen om de Nederlandse taal en cultuur te
leren kennen. Dit vindt de universiteit belangrijk in het kader van een
goede integratie in Nederland en het behoud van talent. Het aanbod
taalcursussen Nederlands voor medewerkers en studenten is kosteloos.
Ook zijn er in de internationale studentenverenigingen initiatieven en
activiteiten om te zorgen dat internationale studenten binding met
Nederland krijgen.
De leden vragen hoe de individuele student en medewerkers
worden meegenomen in het besluit tot de voertaal van de
Universiteit Twente. Tevens vragen zij hoe dit anders gebeurt dan
bij een medezeggenschap en wat de onderwijsgemeenschap
precies inhoudt. Ook vragen zij of er een enquête is uitgevoerd.
Desgevraagd geeft de Universiteit Twente aan dat in 2015 de beslissing is

13

Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 1577, p. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

8

genomen voor de keuze van Engels als voertaal. De universiteitsraad heeft
met instemming van de medezeggenschap en de raad van toezicht
ingestemd op deze beslissing. In 2019 is de gedragscode voertaal
vernieuwd en de universiteitsraad heeft daar in juni 2019 mee ingestemd.
Hierin zijn zowel medewerkers als studenten vertegenwoordigd. Op deze
manier zijn zij dus ook betrokken geweest bij de besluitvorming. Zij maken
dan ook nadrukkelijk onderdeel uit van de onderwijsgemeenschap van de
instelling.
De Universiteit Twente geeft aan dat, hoewel de voertaal officieel sinds
1 januari 2020 Engels is, er nog een overgangsperiode wordt gehanteerd.
In principe verloopt interne communicatie in het Engels, maar er kan altijd
voor worden gekozen om een Nederlandse vertaling van een nieuwsbericht te maken indien dit een duidelijke meerwaarde heeft. Deze behoefte
kwam naar voren uit individuele interviews die met medewerkers zijn
gehouden over de verandering van de voertaal. De individuele
medewerker of student is hierover niet middels een enquête bevraagd.
De leden lezen voorts dat er geen sprake is van ontslag vanwege
voertaal. Zij vragen hoe dat werkt wanneer een individuele
medewerker de Engelse taal onvoldoende machtig is en daardoor
een deel van de werkzaamheden niet meer kan uitoefenen. Zij
vragen of de universiteit kan garanderen dat dit dan niet tot
ontslag zal leiden. Zij vragen voorts hoe het uitsluiten van de
Nederlandse taal overeen komt met de inclusiviteit van een
universiteit.
Als zou blijken dat een medewerker ontslagen wordt vanwege het
onmachtig zijn van de voertaal, dan staat hiertegen uiteraard de gebruikelijke rechtsbescherming open voor de betreffende medewerker. Ik heb
geen signalen dat hier sprake van is. De Universiteit Twente heeft mij
verzekerd dat van ontslag van medewerkers vanwege de voertaal op de
instelling geen sprake is.
Desgevraagd geeft de Universiteit Twente aan dat in de periode van
november 2018 tot december 2019 iedere medewerker is gevraagd een
inschatting te maken van zijn of haar Engelse taalniveau. Wanneer dit
onder het minimumniveau behorende bij zijn of haar functie (B1-C1) was,
heeft de medewerker in afstemming met zijn of haar leidinggevende een
ontwikkelplan opgesteld. In dit ontwikkelplan wordt afgesproken wat de
medewerker gaat doen om aan het minimumniveau te voldoen en welke
faciliteiten de Universiteit Twente biedt om hieraan te voldoen (zoals
cursussen en/of tijd) met als doel de inclusieve omgeving voor alle
medewerkers en studenten te realiseren. Het taalniveau is onderwerp van
gesprek in werkoverleggen en jaargesprekken zolang de medewerker nog
niet aan het minimumniveau voldoet of er andere taalcompetenties nodig
zijn voor het uitoefenen van de functie. De medewerker kan ook zelf het
taalniveau agenderen.
De Universiteit Twente geeft aan dat ongeveer 95% van de medewerkers
voldoet aan het minimum taalniveau of het niveau behorende bij de
functie. Een grote groep medewerkers vraagt daarnaast actief om het
verder verbeteren van de eigen Engelse taalbeheersing. Bij een zeer kleine
groep medewerkers lukt het niet goed om het minimum taalniveau te
bereiken. In die gevallen wordt er middels maatwerk gekeken wat er
praktisch nodig is voor de medewerker om zijn of haar functie goed uit te
kunnen voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

9

Desgevraagd geeft de Universiteit Twente aan dat er geen sprake is van
uitsluiting van de Nederlandse taal. Formeel is de voertaal Engels. Naast
de formele contacten is er ook «informeel contact». Hierbij kan gedacht
worden aan de «gesprekken bij de koffieautomaat», teamoverleggen,
overleggen met de leidinggevende, en platformoverleggen. In deze
contacten hanteert de Universiteit Twente inclusiviteit als uitgangspunt.
Dat wil zeggen dat de taalkeuze van een overleg wordt overgelaten aan de
aanwezigen. Wanneer een niet-Nederlandstalige medewerker aansluit bij
het gesprek, dan wordt verwacht dat het Engels wordt gehanteerd.
De leden vragen of het verruimde gebruik van de
niet-Nederlandse taal als voertaal alleen voor het Engels geldt. Zo
nee, of Twente volgend jaar ook voor Russisch of bijvoorbeeld
Spaans of Duits als voertaal kan kiezen.
Als het gaat om de taal die wordt gebruikt in het bestuurlijk verkeer op
een instelling die bestuursorgaan is in de zin van de Awb, geldt dat een
andere taal dan het Nederlands kan worden gebruikt wanneer dit bij
wettelijk voorschrift is bepaald, of wanneer dit doelmatiger is dan het
gebruik van het Nederlands en de belangen van derden niet onevenredig
worden geschaad. Het overschakelen naar een taal als Russisch, Spaans
of Duits zou dan ook alleen kunnen, net als het overschakelen naar het
Engels, wanneer aan deze voorwaarden is voldaan.
De leden lezen dat de toegankelijkheid rondom de campus
belangrijk is. Zij vragen voorts hoe dit overeenkomt met de
toegankelijkheid voor studenten of inwoners die niet of slecht
Engels spreken.
Het ligt voor de hand dat instellingen die overwegen om op de campus
een andere taal dan het Nederlands te gebruiken, zich afvragen of de
betreffende voertaal geen onwenselijke gevolgen heeft voor bijvoorbeeld
de toegankelijkheid van de onderwijsinstelling voor studenten en de
regionale en lokale binding. Ik ben een voorstander van meertaligheid. Dit
is ook wat ik – ten aanzien van de onderwijstaal – voorsta in mijn
wetsvoorstel taal en toegankelijkheid.
Zoals eerder genoemd hanteert de Universiteit Twente inclusiviteit in de
contacten als uitgangspunt. Dat wil zeggen dat de taalkeuze van een
overleg wordt overgelaten aan de aanwezigen. Het ligt voor de hand dat
er daarbij aandacht is voor studenten die de Engelse taal onvoldoende
machtig zijn. Wat betreft diensten zoals medische dienstverlening,
bijvoorbeeld psychische zorg, geldt dat deze voor Nederlandssprekende
medewerkers toegankelijk zijn het Nederlands. Tegelijkertijd geeft de UT
in haar gedragscode voertaal aan dat bijvoorbeeld huisartsen er óók
moeten kunnen zijn voor niet-Nederlandssprekende medewerkers.
De leden lezen dat het overgrote deel van de afgestudeerde psychologiestudenten in Twente uit Duitsland komt. Zij vragen hoeveel van deze
Duitse studenten in Nederland gaan werken. Daarnaast vragen zij hoe
wenselijk de Minister het vindt dat de Nederlandse belastingbetaler een
studie die gericht is op de Duitse arbeidsmarkt en studenten financiert.
Op de vraag van de leden over hoeveel van de Duitse psychologiestudenten die aan de Universiteit van Twente studeren, na afstuderen in
Nederland gaan werken kan ik mededelen dat ik hier geen zicht op heb op
dit (micro-)niveau. Afgestudeerden hebben, ongeacht hun land van
herkomst, de vrijheid om zelf te bepalen waar ze gaan werken. Andersom
geldt ook dat Nederlandse studenten kunnen studeren en/of afstuderen
aan een universiteit buiten Nederland, zoals Duitsland, en zich in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

10

Duitsland kunnen vestigen om daar te gaan werken. De studie psychologie in Twente staat open voor elke student die aan de opleidingseisen
voldoet en is daarmee niet specifiek gericht op de Duitse arbeidsmarkt of
Duitse studenten. De studie kent, net als de universiteit, een internationaal
karakter. Dit draagt bij aan de sterke positie van ons hoger onderwijs
wereldwijd.
Op de vragen van de leden van de PVV-fractie
De leden lezen dat de Minister geen aanleiding heeft om aan te
nemen dat er bij de beslissing van Engels als voertaal sprake is
van discriminatie van een persoon of personen op grond van taal
omdat daarover geen klachten zijn ontvangen. De leden vragen of
de Minister zich realiseert dat het in het dwingende Engelstalige
klimaat op deze universiteit buitengewoon onverstandig is en
schadelijk voor de verdere carrière, zelfs in het verband van de
medezeggenschap, voor medewerkers om zich gearticuleerd uit
te spreken tegen de verengelsing.
Ik heb geen signalen ontvangen dat op de Universiteit Twente of op
andere instellingen sprake is van een klimaat dat het voor medewerkers of
de medezeggenschap onverstandig of schadelijk maakt zich uit te spreken.
In het bijzonder de medezeggenschap heeft de gelegenheid om de keuze
van een instelling voor het voeren van een andere taal op de instelling, te
adresseren. Ook moeten studenten en medewerkers zich vrij voelen om in
dit verband gebruik te maken van klachtenprocedures van de instelling. Ik
beschouw het als een verantwoordelijkheid van de instelling om, mocht
zij een signaal krijgen dat een medewerker of de medezeggenschap zich
niet kan uitspreken vanwege het klimaat op de instelling, op een dergelijk
signaal te handelen.
Op de vragen van de leden van de CDA-fractie
De leden vragen of de Minister in een eerder antwoord bedoelde
dat studenten of medewerkers van een Nederlandse universiteit
het recht op het gebruik van hun eigen taal in voorkomende
gevallen alleen (nog) via een rechtsgang kunnen afdwingen.
De leden refereren in deze vraag aan mijn antwoord waarin ik aangaf dat
het aan een instelling is om te bepalen of zij gebruik maakt van de
uitzonderingsregel in artikel 2:6 van de Algemene wet bestuursrecht, en
het in een voorkomend geval aan de rechter is om te beoordelen of de
instelling die voor een andere voertaal kiest, binnen de kaders van de wet
heeft gehandeld. Er zijn manieren om de keuze van de instelling voor het
voeren van een andere taal te adresseren binnen de instelling, bijvoorbeeld via agendering door de medezeggenschap of middels de klachtenprocedures van de instelling. Daarnaast kan een student of medewerker
proberen het gebruik van de Nederlandse taal voor een rechter af te
dwingen.
De leden vragen welke mogelijkheden de Minister heeft om een
onderwijsinstelling aan te spreken als zij een overtreding van de
Awb, artikel 2:6 begaat. Zij vragen of de Minister een limitatieve
lijst kan geven van de handelingen die onder de reikwijdte van
deze wet vallen en van toepassing zijn op onderwijsinstellingen.
Een overtreding van artikel 2:6 van de Awb door een instelling die
bestuursorgaan is in de zin van de Awb kan in het kader van een
gerechtelijke procedure tegen de instelling worden vastgesteld door de
rechter. Ik houd geen toezicht op de naleving van de Awb door onderwijs-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

11

instellingen. Van de handelingen die onder artikel 2:6 van de Awb vallen is
geen limitatieve lijst te geven. Het artikel ziet toe op het bestuurlijk verkeer
tussen burgers en bestuursorganen en geldt zowel voor schriftelijke als
mondelinge contacten. Het artikel heeft geen betrekking op het interne
verkeer binnen bestuursorganen. De Awb ziet niet alleen toe op rechtshandelingen, maar ook op feitelijke handelingen, zoals het corresponderen in een bepaalde taal. Een bestuursorgaan is in al haar handelen
gehouden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
De leden vragen of de Minister de mening deelt dat de universiteit ook een rol heeft in de Nederlandse samenleving door het
bewaken van het Nederlands als wetenschapstaal en dat haar rol
ook begrijpelijk dient te zijn voor hen die geen onderdeel van de
academische gemeenschap uitmaken. Zo ja, hoe beoordeelt de
Minister de toegankelijkheid voor de Nederlandse samenleving
van universiteiten die zich primair in het Engels uitdrukken? Zo
nee, waarom niet? Daarnaast vragen de leden of de Minister de
mening deelt dat bij de regiofunctie van de Universiteit Twente
de Nederlandse taal een belangrijke rol speelt.
Ik deel de mening dat één van de belangrijke functies van een hogeronderwijsinstelling is om wetenschap te verbinden met de samenleving.
Zoals ik ook in mijn wetenschapsvisie aangaf, vind ik aandacht voor de
impact van onderzoek belangrijk, net als het communiceren van resultaten
naar de maatschappij. Daar hoort bij dat de hogeronderwijsinstelling
ervoor zorgt dat haar rol ook begrijpelijk dient te zijn voor hen die geen
onderdeel van de academische gemeenschap uitmaken. Taal speelt daar
een rol bij.
Zoals ik ook in mijn Wetenschapsbrief «Nieuwsgierig en betrokken, de
waarde van wetenschap»14 aangaf, is de ambitie dat Nederlandse
wetenschap mondiale impact heeft. Wetenschap vindt bijna per definitie
plaats in een internationale omgeving waar wetenschappers over grenzen
heen samenwerken aan wetenschappelijke en maatschappelijke uitdagingen. Het is daarbij essentieel dat kennis gedeeld kan worden en de
gangbare voertaal is daarbij vaak Engels. Uiteraard ga ik er wel vanuit dat
Nederlandse instellingen hun rol t.a.v. wetenschapscommunicatie in hun
eigen directe omgeving ook blijven uitoefenen en daarvoor zal het
Nederlands in sommige gevallen de beste taal zijn om in te communiceren. Daarnaast wordt met de Wet taal en toegankelijkheid (WTT)
geregeld dat het verloren gaan van het Nederlands als wetenschapstaal
wordt tegengegaan daar waar anderstalig onderwijs onvoldoende
meerwaarde heeft door het niet toe te staan onderwijs in een andere taal
dan het Nederlands te verzorgen.
De leden vragen of de Minister aanwijzingen heeft dat ook andere
universiteiten volledig op het Engels overgaan. Zij vragen wat
haar opvatting is over deze ontwikkeling.
Navraag bij de VSNU leert dat er momenteel geen andere universiteiten
naast de eerdergenoemde universiteiten zijn die plannen hebben om hun
taalbeleid aan te passen als het gaat om de voertaal aan de instelling. De
meeste universiteiten hebben momenteel al bewust een meertalig
taalbeleid.
De leden vragen of de Minister de zorgen begrijpt van studenten
die afkomstig zijn uit Nederlandstalige gezinnen, of die op latere
leeftijd de Nederlandse taal hebben moeten leren, en die moeite
14

Kamerstuk 29 338, nr. 186.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

12

hebben met Engels en hierdoor mogelijkerwijs een achterstand
hebben. De leden geven aan dat deze studenten wellicht vanwege
het taalbeleid een andere universiteit te moeten kiezen, die vaak
op een grotere reisafstand ligt. Zij vragen of de Minister deze
zorgen van hen snapt.
Ik vind dat de Universiteit Twente zich goed moet afvragen of de
gehanteerde voertaal geen onwenselijke gevolgen heeft voor bijvoorbeeld
de toegankelijkheid van de onderwijsinstelling voor studenten. Ik hecht er
vanuit toegankelijkheidsperspectief aan dat formele correspondentie
richting de student ook altijd in het Nederlands beschikbaar is. De UT
geeft aan dat ze het ook van belang vindt dat het eerste contact met
toekomstige studenten zo laagdrempelig mogelijk is. Om die reden
probeert de UT voor het eerste contact aan te sluiten bij de taal van de
student; de voorlichting is dan ook op zijn minst tweetalig. Een student
hoeft vanwege het voertaalbeleid dan ook geen andere universiteit te
kiezen.
De leden lezen in de beantwoording op de gestelde schriftelijke
vragen van de leden Van der Molen, Omtzigt en Wiersma, dat de
belangen van derden in de huidige situatie niet geschaad worden.
Zij vragen of de Minister deze opvatting nader kan onderbouwen.
Ik vermoed dat de leden refereren aan mijn eerdere antwoord waarin ik
aangeef dat mij geen signalen hebben bereikt dat niet aan het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) zou worden voldaan
doordat een medewerker of student zou worden gediscrimineerd op
grond van taal. Omdat mij daarover geen signalen hebben bereikt heb ik
geen aanleiding om aan te nemen dat medewerkers of studenten worden
gediscrimineerd op grond van taal.
Tot slot maken de leden kenbaar dat artikel 14 van het Europees
Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), het verbod op
discriminatie, ook discriminatie op grond van taal verbiedt. In de
beantwoording op de schriftelijke vragen lezen de leden dat de
Minister niet inziet dat de verengelsing van de Universiteit
Twente discriminerend is. Zij vragen de Minister dit nader te
onderbouwen.
De Universiteit Twente geeft aan dat bij een zeer kleine groep
medewerkers het niet goed lukt om het minimum taalniveau te bereiken.
In die gevallen wordt er middels maatwerk gekeken wat er nodig is om
zijn of haar functie goed uit te voeren. Omdat mij geen signalen over
discriminatie hebben bereikt heb ik geen aanleiding om aan te nemen dat
medewerkers of studenten worden gediscrimineerd op grond van taal.
Op de vragen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden maken zich zorgen over studenten die minder taalgevoelig zijn en/of niet de financiële middelen hebben om bijlessen
te volgen. Zij geven aan dat dit mogelijkerwijs leidt tot extra
selectiecriteria vanuit onderwijsinstellingen. Zij vragen de
Minister na te kunnen gaan of en zo ja in welke mate dit effect
optreedt.
Zoals ik heb aangegeven in antwoord op de schriftelijke vragen van de
leden Van der Molen, Omtzigt en Wiersma15 zijn in het Wetsvoorstel Taal
en toegankelijkheid, dat momenteel in behandeling is bij de Eerste Kamer,
15

Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 1577, p. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

13

onder meer in het belang van de toegankelijkheid van het onderwijs,
regels gesteld om te borgen dat instellingen bewust taalbeleid voeren als
het gaat om de onderwijstaal aan opleidingen. Instellingen worden
verplicht zich in te spannen om de toegankelijkheid van de opleiding voor
Nederlandstalige studenten te waarborgen. De inspectie houdt hier op
basis van signalen toezicht op. Voor (aspirant-)studenten of medewerkers
die menen benadeeld te worden doordat de instelling de Nederlandse taal
als voertaal gebruikt, staat de gebruikelijke rechtsbescherming open.
Overigens zijn mij geen signalen bekend dat de voertaal aan een instelling
onwenselijke gevolgen heeft voor de toegankelijkheid.
Daarop aanvullend wil ik aangeven dat de voertaal op een instelling iets
anders is dan de onderwijstaal. De voertaal brengt geen directe aanvullende selectiecriteria vanuit onderwijsinstellingen met zich mee om deel
te kunnen nemen aan het onderwijs.
Zij vragen of de Minister kan garanderen dat het gewenste
Engelse taalniveau bij zowel studenten als onderwijzend
personeel op niveau is of wordt gebracht en of de Minister de
mogelijkheden voor (bij-)scholing kan schetsen op dit gebied. Zij
vragen de Minister welke (verdere) garanties er zijn dat het
personeel niet lijdt onder de werkdruk die het onderwijs in een
vreemde taal met zich meebrengt.
Desgevraagd geeft de Universiteit Twente aan dat in de periode van
november 2018 tot december 2019 iedere medewerker is gevraagd een
inschatting te maken van zijn of haar Engelse taalniveau. Wanneer dit
onder het minimumniveau behorende bij zijn of haar functie (B1-C1) was,
heeft de medewerker in afstemming met zijn of haar leidinggevende een
ontwikkelplan opgesteld. In dit ontwikkelplan wordt afgesproken wat de
medewerker gaat doen om aan het minimumniveau te voldoen en welke
faciliteiten de Universiteit Twente biedt om hieraan te voldoen (zoals
cursussen en/of tijd) met als doel de inclusieve omgeving voor alle
medewerkers en studenten te realiseren.
Het taalniveau is onderwerp van gesprek in werkoverleggen en jaargesprekken zolang de medewerker nog niet aan het minimumniveau voldoet
of er andere taalcompetenties nodig zijn voor het uitoefenen van de
functie. De medewerker kan ook zelf het taalniveau agenderen.
De Universiteit Twente geeft aan dat ongeveer 95% van de medewerkers
voldoet aan het minimum taalniveau of het niveau behorende bij de
functie. Een grote groep medewerkers vraagt daarnaast actief om het
verder verbeteren van de Engelse taalbeheersing. Bij een zeer kleine
groep medewerkers lukt het niet goed om het minimum taalniveau te
bereiken. In die gevallen wordt er middels maatwerk gekeken wat er
praktisch nodig is om zijn of haar functie goed uit te voeren.
De leden geven aan graag te willen weten of maatregelen vanuit
de instellingen, vooral aan onze oostgrens, om het Engels als
voertaal te gebruiken, invloed hebben op de toestroom van
Duitse studenten. Zij vragen de Minister na te kunnen gaan of en
zo ja in welke mate dit effect optreedt.
In de toekomst zal moeten blijken of de invoering van Engels als voertaal
invloed zal hebben op de toestroom van Duitse studenten. Voor aankomende studenten is vermoedelijk de onderwijstaal een relevanter
criterium dan de voertaal aan de instelling. Ik beschik echter niet over
informatie hieromtrent.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

14

Tevens vragen de leden of de Minister kan garanderen dat ook
internationaal talent, indien gewenst, voldoende mogelijkheid en
middelen heeft om zich de Nederlandse taal eigen te maken. En
dat er tevens voldoende mogelijkheden gefaciliteerd worden om
die kennis te behouden en te verhogen. Zo nee, waarom niet? Zo
ja, op welke manier, zo vragen de voornoemde leden.
De Universiteit Twente geeft aan dat ze het van belang vindt om internationaal talent, zowel staf als studenten, te stimuleren om de Nederlandse
taal en cultuur te leren kennen. De universiteit geeft aan dat het aanbod
taalcursussen Nederlands voor medewerkers en studenten omvangrijk en
kosteloos is.
Er geldt voor onderwijsinstellingen in dit opzicht een inspanningsplicht. In
de WHW is bepaald dat instellingen zich, in het kader van hun werkzaamheden op het gebied van het onderwijs, richten op de bevordering van de
uitdrukkingsvaardigheid in het Nederlands van hun studenten. Met de Wet
taal en toegankelijkheid (WTT) wordt deze bepaling gewijzigd: de
opdracht betreft dan niet alleen de Nederlandstalige studenten maar alle
studenten, dus inclusief internationaal talent. Met de WTT wordt
bovendien geregeld dat de invulling daarvan wordt beoordeeld door de
NVAO in het kader van de accreditatie.
Op de vragen van de leden van de SP-fractie
In mijn eerdere beantwoording op de schriftelijke vragen lezen de
leden dat communicatie richting de studenten in principe wel in
het Nederlands zou moeten. De leden geven aan dat de
gedragscode voertalen van de Universiteit Twente (artikel 1.2b)
echter stelt dat «formele communicatie vanuit de UT als organisatie naar de studenten en medewerkers tenminste plaatsvindt in
het Engels.» De voornoemde leden vragen of dat betekent dat dit
onderdeel van de gedragscode niet in lijn is met de Awb. Zo ja,
vragen de leden of de Minister hierop nog gaat handelen.
Ingevolge artikel 2:6 van de Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb)
gebruiken bestuursorganen in beginsel de Nederlandse taal. Richting
studenten dient de universiteit als bestuursorgaan in het bestuurlijk
verkeer dan ook – als hoofdregel – in het Nederlands te communiceren.
Op deze hoofdregel bestaan echter uitzonderingen. Een andere taal mag
worden gebruikt wanneer dit bij wettelijk voorschrift is bepaald (eerste
lid), en wanneer dit doelmatiger is en de belangen van derden niet
onevenredig worden geschaad (tweede lid).
Voor wat betreft formele communicatie richting studenten wordt door de
Universiteit Twente een onderscheid gemaakt tussen universiteitsbrede
communicatie, die ten minste plaatsvindt in het Engels, en opleidingsspecifieke correspondentie, die ten minste plaatsvindt in de taal waarin de
opleiding wordt verzorgd. Voor zover het doelmatiger is dat op grond van
de gedragscode in een andere taal wordt gecommuniceerd, is de
gedragscode in lijn met de Awb. Als daar in een individueel geval geen
sprake van zou zijn bestaan er de in de voorgaande antwoorden
genoemde mogelijkheden om dit te adresseren, binnen de instelling dan
wel via een gang naar de rechter. Ik houd geen toezicht op de naleving
van voorschriften in de Awb.
Overigens staat de gedragscode van de UT niet in de weg aan communicatie in het Nederlands.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

15

De leden geven aan verontrust te zijn over het functioneren van
de medezeggenschap, indien Engels de voertaal wordt. De leden
vragen of studenten en docenten van Nederlandse afkomst wel
op hetzelfde niveau kunnen meepraten en meebeslissen in een
tweede taal, zeker waar het om complexe beleidsstukken gaat.
De leden vragen of de Minister hier risico’s ziet.
Met betrekking tot de gekozen voertaal, verwacht ik dat binnen instellingen het bestuur en de medezeggenschap in goed onderling overleg
komen tot goede werkafspraken. Zolang deze werkafspraken worden
gemaakt en de medezeggenschap goed betrokken blijft, ga ik er van uit
dat het functioneren van de medezeggenschap niet achteruit zal gaan en
voorzie ik hier geen risico’s. De Universiteit Twente is zich er van bewust
dat bepaalde documenten niet (enkel) in het Engels kunnen worden
opgesteld. De Universiteit heeft aangegeven jaarverslagen, medewerkersverslagen, en juridische documenten in zowel het Nederlands als het
Engels op te stellen, waarbij de Nederlandse versie de leidende versie is.
Tot slot lezen de leden dat de Minister aangeeft dat de keuze die
Universiteit Twente heeft gemaakt, het beste genomen kan
worden door de onderwijsinstelling zelf. De leden willen echter
weten wat de Minister van deze keuze vindt en welke mogelijke
onwenselijke gevolgen voor de toegankelijkheid van de onderwijsinstelling voor studenten zij voorziet.
In mijn antwoord op eerdere Kamervragen heb ik reeds aangegeven dat ik
het vanuit onderwijsperspectief van belang vind dat de kwaliteit van het
onderwijs en de toegankelijkheid van het onderwijs voorop staan bij
keuzes die onderwijsinstellingen maken. Ik vind dan ook dat een keuze
voor het gebruik van een andere taal dan het Nederlands als voertaal een
bewuste en afgewogen keuze moet zijn, met oog voor de kwaliteit en
toegankelijkheid van het onderwijs en de instelling, en met betrokkenheid
van de medezeggenschap. Daarbij ligt het voor de hand dat een instelling
zich afvraagt of de betreffende voertaal geen onwenselijke gevolgen heeft
voor bijvoorbeeld de toegankelijkheid van de onderwijsinstelling voor
studenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 288, nr. 863

16