Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 662

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN
VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 juni 2021
Inleiding
Ieder jaar informeren wij u over de voortgang van het ambitietraject van
het Bestuurlijk Ketenberaad (BKB) voor een toekomstgerichte en legitieme
strafrechtpleging. Binnen dit ambitietraject staan drie geprioriteerde
opgaven centraal: de keteninformatievoorziening (digitalisering),
doorlooptijden en multiproblematiek. In deze brief lichten wij de stand van
zaken ten aanzien van deze drie opgaven toe. De kans is groot dat
volgende brieven over deze opgaven door een nieuw kabinet worden
gezonden. We zullen in deze brief dan ook uitvoeriger terugkijken naar de
afgelopen jaren van de huidige kabinetsperiode, toelichten wat in die tijd
is bereikt en wat er naar onze mening nog moet worden bereikt in de
komende jaren.
Voortgang ambities en prestaties
Keteninformatievoorziening (digitalisering)
Op grond van het Regeerakkoord Rutte III is tot en met het jaar 2022 ruim
€ 200 miljoen ter beschikking gesteld voor de digitalisering van de
strafrechtketen. Deze middelen zijn en worden ingezet op drie thema’s met
bijbehorende maatschappelijke doelen die door het BKB zijn vastgesteld.
Deze thema’s betreffen papier uit de keten, multimedia en dienstverlening.
U bent en wordt over de voortgang van het digitaliseringstraject geïnformeerd door middel van halfjaarrapportages, waarvan u de laatste op
16 april 2021 hebt ontvangen.1 De conclusie die in deze brief wordt
getrokken geldt wat ons betreft over de gehele afgelopen periode. Deze
conclusie luidt dat – hoewel enkele trajecten ten opzichte van de
oorspronkelijke planning vertraging oplopen en bijsturing verdienen – we
1

kst-29279-662
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 29 279, nr. 646.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 662

1

overwegend positief zijn over het punt van het bereiken van maatschappelijke resultaten. In de brief bij de laatstgenoemde halfjaarrapportage
werden al enkele resultaten benoemd, zoals de lancering van het
Ketenbreed slachtofferportaal en het Cassatieportaal bij de Hoge Raad. Al
eerder berichtten wij u over de succesvolle afronding van het projecten
Alle Zaken Digitaal waarmee bijna 100% van de zaken tussen OM en
rechtspraak inmiddels digitaal worden afgehandeld.
Een ander beeldbepalend project betreft de ontwikkeling van het Digitaal
Procesdossier (DPD), waarmee processen-verbaal digitaal de keten
ingaan. Dit komt de kwaliteit en doorlooptijden van de documenten en
ketenprocessen ten goede. De planning is dat de landelijke uitrol van DPD
begin 2022 start.
We zijn ons ervan bewust dat ondanks de behaalde en te behalen
maatschappelijke resultaten er nog het nodige werk moet worden verzet.
Dit geldt onder meer voor de realisatie van de multimediavoorzieningen,
die nodig zijn om beeld- en audiomateriaal beschikbaar te maken voor alle
partijen in de strafrechtketen. De drie voorzieningen bij politie, OM en
rechtspraak voor de verwerking van veel voorkomende criminaliteit zullen
niet allen in 2022 worden gerealiseerd. Daarnaast vergt ook de ontwikkeling van het Duurzaam Digitaal Stelsel de komende tijd de nodige
aandacht. Het doel van het DDS is om de samenwerking op het gebied
van de keteninformatievoorziening structureel te organiseren, bemensen
en bekostigen.
In de volgende halfjaarrapportage over de maanden januari tot en met
juni 2021 – die u naar verwachting eind september zult ontvangen – wordt
u preciezer geïnformeerd over de voortgang en planning.
Wij zijn al met al tevreden over de reeds behaalde en op korte termijn te
behalen maatschappelijke resultaten, maar beseffen dat de digitalisering
nooit «af» zal zijn. Voor dit digitaliseringstraject zijn nog middelen
beschikbaar tot en met het jaar 2022, maar de digitaliseringsvraagstukken
waaronder de aanpak van de «legacy», de ontwikkeling van ketenvoorzieningen en de implementatie van het gemoderniseerde Wetboek van
Strafvordering, zijn opgaven die ook na 2022 nadrukkelijk aan de orde
blijven.2
Totdat er een nieuw kabinet is zullen wij de digitalisering blijven aansturen
en u door middel van de halfjaarrapportages over de voortgang blijven
informeren.
Doorlooptijden
Zoals wij hebben toegelicht heeft het BKB ketenbrede normen vastgesteld
voor 7 geprioriteerde zaakstromen.3 De normen geven de gewenste
ontwikkeling en richting van de doorlooptijden voor de komende jaren
weer. Helaas is door de coronacrisis geen sprake geweest van een
positieve ontwikkeling van de doorlooptijden. In onze brief van 21 juni
jongstleden over de factsheet Strafrechtketenmonitor 2020 hebben wij de
gevolgen van de coronacrisis op de kwantitatieve prestaties toegelicht en
in onze brief van 10 mei 2021 de aanpak en stand van zaken ten aanzien
van het doel om in 2021 de voorraden weer op het niveau van vóór de
coronacrisis te krijgen.4 Bij deze aanpak zijn twee ketenmonitoren
2

Kamerstuk 29 279, nr. 646.
Overtredingen (1), zeden (2), verkeer (3), jeugd (4), ondermijning (5), Hoger beroep (6) en
executie (7).
4
Kamerstuk 29 279, nrs. 651 en 657.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 662

2

ingericht: een ketendatateam geeft op dagelijkse basis invulling aan
datagedreven werken en een monitor van politie, OM en rechtspraak die
de effecten van de corona-aanpak in regionaal perspectief in kaart brengt.
Na 2021 zal de keten zich weer richten op de normen voor de 7 geprioriteerde zaakstromen. De normen geven zoals gezegd de richting aan
waarop de doorlooptijden zich de komende jaren moeten ontwikkelen.
Een van de instrumenten hierbij is het door de keten vastgestelde
actieplan.5 De focus in het actieplan strafrechtketen ligt op versnelling van
de doorlooptijden en versterking van de samenwerking in de keten,
waarmee een bijdrage wordt geleverd aan het inlopen van ontstane
voorraden en het voorkomen van nieuwe voorraden. Hieraan werken alle
partners in de keten, inclusief de executie, samen met als doel sneller
duidelijkheid voor verdachte en slachtoffer. Daarbij wordt primair
ingezoomd op versnelling van de doorlooptijden bij de afdoening van veel
voorkomende criminaliteit (VVC) en high impact crime (HIC), voor zover
niet behorend tot de zwaarste categorie. In alle arrondissementen en
regio’s en op landelijk niveau maken politie, OM, rechtspraak en executiepartners concrete afspraken over wat nodig is om deze werkwijze
gefaseerd eind 2022 in het hele land werkend te maken.
Op basis van de nadere bestuurlijke invulling worden in de komende
maanden in gesprek met de arrondissementen en de regio’s de wijze van
realisatie van het versnellen van de doorlooptijden afgesproken. U wordt
hierover dit najaar nader geïnformeerd en niet voor de zomer zoals wij in
onze brief van 17 november jl. eerder hadden gemeld (Kamerstuk 29 279,
nr. 628).
Multiproblematiek
De professionals in de strafrechtketen hebben iedere dag te maken met
een groep mensen met multiproblematiek. Zoals in eerdere brieven is
toegelicht gebeurt er dan ook binnen de verschillende onderdelen van de
strafrechtketen al veel op dit terrein. In 2020 heeft binnen ketenorganisaties en JenV een inventarisatie plaatsgevonden op lopende projecten,
programma’s en beleidsinitiatieven. De uitkomst hiervan laat zien dat er
inderdaad veel programma’s en projecten zijn, die gelukkig in toenemende mate in ketenperspectief en/of domeinoverstijgend plaatsvinden.
De focus van de strafrechtketen ligt in 2021 en hierna op het bestendigen
van wat er (in gang) is (gezet). Daarnaast wil de keten blijven investeren in
vakmanschap: vergroten van kennis, kunde en professionaliteit op het
gebied van multiproblematiek. Denk daarbij aan het hebben van gedegen
inzicht in wat multiproblematiek behelst, de kennis die nodig is voor het
tijdig en goed herkennen van de problematiek en om daar op een juiste
manier mee om te kunnen gaan.
De duurzame samenwerking met partners in zorg en sociaal domein kan
en moet effectiever om criminaliteit en terugval te voorkomen. Daarvoor
moeten de basiselementen voor mensen op orde zijn, als identiteitspapieren, huisvesting en financiën. Ook duurzaam investeren in vakmanschap om de kennis en kunde van professionals te vergroten en
voldoende tijd om het vele werk te doen, is van groot belang. Het is
daarom belangrijk dat de samenwerking met het zorg- en sociaal domein
de komend jaren wordt versterkt.
In 2017 zijn de ketenpartners in de strafrechtketen samen met het
Ministerie van Justitie en Veiligheid gestart om aandacht voor mensen
5

Kamerstuk 29 279, nr. 628.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 662

3

met een licht verstandelijke beperking (LVB) in het reguliere werk in te
bedden. Hiervoor hebben zij gezamenlijk een verbeterplan (2017) en een
werkagenda 2020/2021 opgesteld en bekrachtigd. Er zijn de afgelopen
jaren goede stappen gezet. Er zijn bijvoorbeeld bewustwordingsactiviteiten, informatiemateriaal en trainingen ontwikkeld. Bij de meeste
organisaties is de basis op orde, of is deze bijna rond. Voor een aantal
liggen er nog kansen met name op het gebied van bewustwording en
herkenning, voorafgaand aan passende communicatie en interventies.
Ondanks dat de strafrechtketen nog niet «klaar» is, kan eind van het jaar
de volgende stap naar implementatie en verduurzaming worden
genomen.
Afsluitend
Al met al denken wij dat er de afgelopen jaren sprake is geweest van een
goede ontwikkeling van de ketensamenwerking. Zo zijn de ketenorganisaties op allerlei fronten veel intensiever en beter gaan samenwerken.
Hieraan heeft de onafhankelijke voorzitter van het BKB, Wim van de Donk,
een belangrijke bijdrage geleverd. De intensievere samenwerking heeft
ertoe geleid dat het BKB heeft geconstateerd dat de keten nu in staat moet
zijn om zelf het voorzitterschap van het BKB op zich te nemen. Vanaf
heden zal daarom de voorzitter van het College van Procureurs-Generaal,
Gerrit van der Burg, het voorzitterschap op zich nemen.
Naast de intensievere samenwerking zijn, zoals hiervoor toegelicht,
concrete maatschappelijke resultaten behaald. Hierdoor kijken wij met
bescheiden tevredenheid terug op de afgelopen jaren. Tegelijkertijd
beseffen wij dat er een grote urgentie is om in de komende jaren flinke
stappen te zetten om het functioneren van de strafrechtketen en de
samenwerking daarbinnen verder te verbeteren. De coronacrisis heeft dit
besef onderstreept. Er liggen forse uitdagingen op de keten te wachten in
onder meer de vorm van de verdere digitalisering, de uitvoering van het
actieplan en de aanpak van voorraden en doorlooptijden. Een andere
uitdaging betreft – indien de daarvoor benodigde middelen beschikbaar
worden gesteld – de implementatie van het nieuwe Wetboek van
Strafvordering die de genoemde ontwikkelingen verder ondersteunt en
waarvan het belang wordt toegelicht in het door het BKB opgestelde
«position paper».6 Wij denken dat er mede door de goede ketensamenwerking en het actieplan een goede basis is gelegd waarmee een nieuw
kabinet aan de slag kan.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

6

Kamerstuk 29 279, nr. 644.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 662

4