Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

24 077

Drugbeleid

Nr. 227

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 4 november 2008
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1, bestond
er bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de
brief van 16 juli 2008 inzake de verslavingszorg (Kamerstuk 24 077,
nr. 224).
De op 26 september 2008 toegezonden vragen zijn met de door de
minister bij brief van 4 november 2008 toegezonden antwoorden hieronder afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Smeets
Adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Kant (SP), SnijderHazelhoff (VVD), Ferrier (CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA),
Smeets (PvdA), voorzitter, Van Miltenburg
(VVD), Schippers (VVD), Smilde (CDA), Koşer
Kaya (D66), Willemse-van der Ploeg (CDA),
Van der Veen (PvdA), Schermers (CDA), Van
Gerven (SP), Wolbert (PvdA), Heerts (PvdA),
Zijlstra (VVD), Ouwehand (PvdD), Agema
(PVV), Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA),
Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Sap
(GL) en Vacature (SP).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Velzen
(SP), Neppérus (VVD), Atsma (CDA), Aasted
Madsen-van Stiphout (CDA), Ormel (CDA), Van
Dijken (PvdA), Verdonk (Verdonk), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Vietsch (CDA), Van
der Ham (D66), Uitslag (CDA), Gill’ard (PvdA),
Omtzigt (CDA), Langkamp (SP), Vermeij
(PvdA), Arib (PvdA), Kamp (VVD), Thieme
(PvdD), Bosma (PVV), Luijben (SP), Tichelaar
(PvdA), Ortega-Martijn (CU), Halsema (GL) en
De Wit (SP).

KST124198
0809tkkst24077-227
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

1

Inhoudsopgave
I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
II. Reactie van de minister

blz.
2
6

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
– Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie waarderen het dat de minister probeert een
integrale omschrijving te geven van verslaving, en de ontwikkeling
kenschetst van welzijn naar gezondheidszorg waar ook plaats is voor
onderzoek naar genetische factoren. Toch merken deze leden in de praktijk
dat het veld van verslavingszorg nog heel versnipperd is en er nog steeds
heel verschillende opvattingen leven over wat een goede behandeling en
een goede benadering van verslaafden is. Deze grote diversiteit in het
veld draagt niet altijd bij aan de effectiviteit; zij werken elkaar soms tegen
in plaats van dat zij elkaar aanvullen. Dit klemt des te meer bij jonge
verslaafden, zeker als er ook nog sprake is van een psychiatrische aandoening. Daarom hebben genoemde leden destijds een breed gesteunde
motie ingediend om te bevorderen dat er effectieve behandelprogramma’s en een adequate behandelketen ontstaan voor verslaafde
jongeren en jongeren met een dubbele diagnose. Graag ontvangen deze
leden meer gedetailleerde informatie hoe de totale zorgketen vorm krijgt
en waar ouders met een verslaafd kind geacht worden heen te gaan
zonder dat zij van het kastje naar de muur worden gestuurd.
De leden van de CDA-fractie waarderen het dat de minister onderzoek laat
doen naar nieuwe verslavingen. Kan de minister uiteenzetten welke
bemoeienis de verslavingszorg momenteel heeft met gokverslaving, internetverslaving en seksverslaving of dit tot het reguliere takenpakket hoort
of zou kunnen horen?
Genoemde leden vragen of in de integrale aanpak van verslaving het
onderscheid tussen «cure» en «care» wel zo behulpzaam is. Ook bij chronisch verslaafden zal behandeling nodig zijn en blijven. Onderdeel van de
chroniciteit van de verslaving is dat «onderhoud» of nazorg nodig blijft
voor mensen die zijn behandeld en hebben leren omgaan met hun verslaving. De zelfhulpgroepen kunnen daar een belangrijke rol in vervullen
door terugval te voorkomen. Zelfhulp bevordert de zelfredzaamheid en is
bovendien een relatief goedkope vorm van «care». Ziet de ministermogelijkheden de inzet van zelfhulpgroepen in de zorg voor verslaafden
en de samenwerking van de verslavingszorg met deze zelfhulpgroepen te
bevorderen?
In het algemeen overleg van 12 december 2007 hebben deze leden
aandacht gevraagd voor zowel de behandeling van de verslaving als het
tegengaan van drugsoverlast. Na het verkennend onderzoek naar drugsoverlast in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) en de eerste reactie van
de minister hierop heeft de Kamer van de kant van de minister hierover
niets meer vernomen. Tegelijkertijd is het deze leden uit de vakliteratuur
gebleken dat het verkennend onderzoek naar drugsoverlast in de GGZ wel
een vervolg heeft gekregen. Graag ontvangen zij het vervolgonderzoek en
de reactie van de minister daarop. Daarbij willen deze leden de minister
wijzen op de parallel met drugs en andere verslavingsmiddelen in de TBS.
Het IVO-onderzoek naar drugsmiddelen in de TBS maakt een helder
onderscheid tussen behandelvisie en beheersvisie rond drugs en andere
verslavende middelen. Op welke wijze gaat de minister een behandelvisie
en beheersvisie rond drugs en andere verslavende middelen in de GGZ
bevorderen en welke samenhang ziet u daartussen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

2

– Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport met
nadere schriftelijke informatie over een aantal onderwerpen aangaande
verslavingszorg. Hoewel niet iedereen hetzelfde is en met verschillende
achtergronden met verschillende problematiek te maken heeft, is volgens
deze leden het aanbod verslavingszorg nog teveel een eenheidsworst, er
wordt nog te weinig doelgroepgericht gewerkt. Genoemde leden willen er
op wijzen dat het feit alleen dat het aanbod voor verslavingzorg er is, niet
voldoende is. Zij krijgen regelmatig signalen dat mensen onbekend zijn
met het feit of er aanbod is, of dat er wel bekendheid is met het aanbod
maar dat de drempel te hoog is om er gebruik van te gaan maken. Hoe
komt het dat het aanbod onbekend is en wat gaat de minister doen om te
zorgen dat de aangeboden verslavingszorg beter bereikbaar en toegankelijker is voor iedereen die er gebruik van wil gaan maken?
De samenwerking tussen de (jeugd) GGZ en de verslavingszorg kwam op
gang in bepaalde regio’s maar werd problematisch genoemd. Wat is de
huidige stand van zaken op het gebied van deze samenwerking en welke
rol spelen huisartsen hierbij? De minister heeft in eerder overleg aangegeven dat op het gebied van preventie de samenwerking in het veld met
onder andere de verslavingszorg aandacht behoeft als gevolg van de
nieuwe verkaveling van het veld. Zijn de knelpunten momenteel opgelost?
Naar de mening van de leden van de PvdA-fractie speelt een huisarts een
belangrijke rol in vroegsignalering en verwijzing naar de verslavingszorg.
Met name bij jongeren is dit een probleem. De minister zou in deze brief
zijn visie op de eerstelijnszorg uiteenzetten hoe de samenwerking tussen
huisartsen en verslavingszorg kan verbeteren en hoe gewerkt kan worden
aan kennisvergroting bij huisartsen over verslaving. In de brief komt de
minister hier echter niet op terug, kan de minister alsnog een concrete
visie hieromtrent aan de Kamer zenden?
Een doelgroep die de speciale aandacht van deze leden heeft zijn kinderen
met een verslaving. Zij hebben nog enkele vragen over kinderen met
verslaving. Wat is de stand van zaken met betrekking tot uitbreiding klinische behandelplekken? Zijn er momenteel wachtlijsten voor klinische
opname voor kinderen met een verslaving? Is er bij klinische behandeling
sprake van behandeling op maat of is er een standaard behandelprogramma? Is er bij de uitbreiding van klinische behandelplekken sprake
van regionale spreiding en zo ja, welke norm wordt hierbij gehanteerd?
De minister heeft in eerder overleg aangegeven dat preventieve hulp en
ondersteuning voor kinderen van verslaafde ouders prioriteit heeft. Waar
blijkt dit uit? Is deze begeleiding momenteel voor elk kind, dichtbij huis
beschikbaar?
De andere doelgroep die de speciale aandacht heeft zijn de licht verstandelijk gehandicapten (lvg). De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd dat
er meer aandacht gekomen is voor het herkennen, verwijzen en behandelen van licht verstandelijk gehandicapten die genotsmiddelen
gebruiken. De minister schrijft dat medewerkers geschoold worden, maar
momenteel is de enige plek waar dat gebeurd de Hogeschool Windesheim. Wanneer moeten alle medewerkers geschoold zijn in het
herkennen, verwijzen en behandelen en hoe gaat de minister controleren
dat deze professionalisering inderdaad voor alle medewerkers plaats heeft
gevonden?
Op verzoek van genoemde leden schrijft de minister in zijn laatste brief
aan de Kamer dat hij het IVO-onderzoek laat verrichten naar de hulpvraag
en het aanbod bij verslavingsproblemen waarvan nu nog geen goed overzicht bestaat: internetverslaving, gameverslaving, koopverslaving,
medicijnverslaving. De leden van de PvdA-fractie willen graag een onderzoek naar nieuwe verslavingen in de breedste zin van het woord, dus een
onderzoek naar meer dan bovengenoemde verslavingen. IVO gaat onder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

3

zoek doen, dit verheugd deze leden, zij willen dan ook in dit onderzoek
aard, omvang en doelgroep en dit afgezet tegen het huidige aanbod. Nu
noemt de minister de doelgroep niet en zij willen weten waar de knelpunten zich precies voordoen.
Uit de cijfers van het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem
(LADIS) augustus 2007, blijkt dat 70% van de mensen die hulp hebben
gehad bij verslaving terugvalt. Op welke manier gaat de minister de effectiviteit van verslavingszorg verhogen, met welke percentage en hoe gaat u
dit meten? Uit dezelfde cijfers blijkt dat de vraag naar hulpvraag bij verslavingszorg met 10% is toegenomen. Op elke manier stijgt het budget mee?
Er is een richtlijn door GGZ Nederland geïmplementeerd om drugsoverlast in en rondom GGZ-instellingen te voorkomen. Wat zijn tot nog de
resultaten van de invoering? De minister heeft aangegeven dat er meer
met de politie moet worden samengewerkt om de overlast door
aanbieders van drugs rondom instellingen tegen te gaan. Zijn er
afspraken en wat is het resultaat tot nog toe? GGZ Nederland en de
minister hebben aangegeven dat het moeilijk is om afdelingen met name
bij langdurig verblijf, bijvoorbeeld bij ribw-woningen, drugvrij te houden.
Is er inmiddels ook een richtlijn over de manier waarop intern met deze
problematiek wordt omgegaan?
Deze leden vinden het positief dat de minister in de brief aangeeft te gaan
investeren in kennisvergroting van het personeel, maar zij hebben inmiddels ook schriftelijke Kamervragen gesteld over het personeelstekort en
het tekort aan psychiaters in de GGZ. Naast een tekort aan kennis is er ook
een tekort aan personeel. In aanvulling op deze vragen willen zij graag
weten hoe groot het personeelsprobleem is, wat de oorzaken zijn en wat
de minister hier aan gaat doen? Ook met betrekking tot de private
klinieken hebben de leden van de PvdA-fractie inmiddels schriftelijke
Kamervragen gesteld. De minister schrijft in de brief dat er gescheiden
financieringsstromen zijn, hoe kan dit inzichtelijk gemaakt worden?
De minister onderzoekt of er een uitsplitsing kan komen in wachtlijst informatie tussen jeugd, volwassenen, ouderen en verslaving. Wanneer geeft
de minister uitsluitsel of hij dit daadwerkelijk gaat doen en is de minister
bereid de Kamer hier schriftelijk over te informeren? Wat gaat de minister
doen aan de, door hemzelf geconstateerde, te lange wachttijd tussen
indicatie en daadwerkelijke behandeling? Voor hoeveel mensen is deze
tijd te lang en wat is de actie op welke termijn, met welk beoogd resultaat? De minister spreekt in zijn brief niet van tekort, maar gebrek aan
differentiatie (pagina 4). Dat kan betekenen dat er macro voldoende
aanbod is en juist als je het zo vergelijkt kunnen er in regio’s grote
problemen zijn.
– Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie maken zich zorgen over de situatie in de geestelijke gezondheidszorg, en daarin ook de verslavingszorg. Door de overheveling van de geneeskundige en ambulante geestelijke gezondheidszorg naar de zorgverzekeringswet ontvangen deze leden steeds vaker
signalen dat de preventieve verslavingszorg en de ambulante zorg in de
verdrukking komt. Ook krijgen zij signalen dat de Assertive Community
Treatment-teams onder druk staan en in sommige gevallen opgedoekt
worden. Graag ontvangen deze leden een reactie van de minister op deze
signalering.
In hoeverre worden privéklinieken voor verslavingszorg geregistreerd bij
de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), vergelijkbaar met de
registratieplicht voor privéklinieken voor cosmetische chirurgie? Op welke
wijze houdt de IGZ hier toezicht op? Kan de IGZ binnen twee weken na de
eventuele registratie op bezoek bij de bewuste instelling?
In hoeverre pakken gemeenten hun verantwoordelijkheid bij verslavingszorg op in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

4

Op welke wijze zijn er door de wachtlijsten bij de jeugd-ggz ook wachtlijsten voor de jeugd verslavingszorg? Op welke wijze kan de wachttijd
tussen indicatiestelling en behandeling worden verkort? Juist bij
verslaafden is het van groot belang dat wanneer ze gemotiveerd zijn ze
ook meteen behandeld worden. Welke maatregelen is de minister van
plan te nemen? Op welke wijze gaat de minister de zorgverzekeraars op
hun zorgplicht wijzen? Erkent de minister dat het heffen van een eigen
risico in het kader van de zorgverzekeringswet niet gewenst is bij verslavingszorg? Erkent de minister dat op dit punt eigenlijk geen drempel in de
zorgverlening opgeworpen mag worden?
– Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie zijn de minister erkentelijk voor zijn nadere
brief naar aanleiding van het algemeen overleg verslavingszorg van
12 december 2007. De brief heeft bij deze leden nog enige vragen opgeroepen. De Hogeschool Windesheim start dit najaar een bijscholing over
verslaving bij lichtverstandelijk gehandicapten (lvg). Voor wie is deze
bijscholing specifiek bedoeld? Is het de bedoeling van de minister dat het
volgen van deze bijscholing voor mensen die met de zorg voor
lvg-jongeren te maken hebben, in de toekomst een kwaliteitsindicator
voor de IGZ moet worden? Zo ja, op welke termijn is dit denkbaar en zo
nee, waarom niet?
Waarom zijn privéklinieken voor verslavingszorg verboden? Is het de
minister bekend dat verslaafden nog al eens uitwijken naar het buitenland
voor opname aldaar in een privékliniek voor verslavingszorg? Is het waar
dat deze verslaafden voor vergoeding van deze zorg een beroep kunnen
doen op hun zorgverzekering, dit terwijl privézorg in ons eigen land
verboden is? Zo ja, hoe kan dit?
In de brief erkent de minister dat er groepen verslaafden zijn die zich
onvoldoende aangesproken voelen door het imago van de huidige verslavingszorg. Wat vindt de minister van dit door hemzelf vastgestelde feit?
Deelt de minister de mening dat dit imago probleem leidt tot een te hoge
drempel voor sommige verslaafden om geholpen te worden? Wat is in de
ogen van de minister nodig om dit probleem op te lossen?
De verslavingszorg gaat zich de komende jaren richten op risicogroepen.
Op welk onderzoek is gebaseerd dat de vier door de minister genoemde
risicogroepen kunnen worden onderscheiden? Het schokt deze leden zeer
dat van de vier groepen risicojongeren de minister twee groepen benoemt
die rechtstreeks onder de verantwoordelijkheid vallen van de overheid.
Het betreft hier jongeren in de residentiële jeugdzorg en jongeren in justitiële jeugdinrichtingen. De overheid slaagt er blijkbaar niet in om in deze
instellingen een veilige leefomgeving voor jongeren te creëren. Kan de
minister uiteenzetten waarom dat niet lukt en wat de omvang is van het
verslavingsprobleem in deze instellingen? Hoe heeft dit beeld zich in de
laatste jaren ontwikkeld? Is het creëren van drugsvrije instellingen een
topprioriteit? Zo ja, waaruit blijkt dat en zo nee, waarom niet? Welke
stappen worden er concreet genomen om een positieve verandering te
bewerkstelligen? Kan de minister de Kamer zo snel mogelijk laten weten
hoe de problemen rond drugsgebruik en drugsproblemen in jeugdinrichtingen worden aangepakt?
– Vragen en opmerkingen van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
minister van VWS inzake verslavingszorg en maken zich zorgen over het
beeld van de verslavingszorg als groei-industrie dat daaruit opdoemt. Is
het wel zo verstandig om, door het aanboren van nieuwe doelgroepen,
het formuleren van nieuwe verslavingsvormen en het aanbieden van
laagdrempelige behandelingen, zoals anonieme internetconsulten, meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

5

mensen in de sfeer van de verslavingszorg te brengen? Het is immers
onduidelijk wat die verslavingszorg nu precies weet te bereiken, terwijl het
plakken van een medisch stempel op destructief gedrag ondertussen wel
een legitimering van dat gedrag kan vormen, «Ik ben ziek, ik kan het niet
helpen». Welk belang wordt hiermee gediend, dat van de «verslaafden» of
dat van de verslavingsindustrie? In hoeverre bestaat er eigenlijk zicht op
de resultaten van de verschillende preventieprogramma’s en op de effectiviteit van behandelmethodes in de verslavingszorg? Zijn er bijvoorbeeld
harde cijfers over zaken als terugvalgedrag?
Er gaat structureel meer geld besteed worden aan «methadonpatiënten».
Is het niet eerlijker om gewoon te spreken over methadonverslaafden? In
hoeverre bestaat nog de intentie om deze mensen van hun drugsverslaving af te helpen en ze tot een productief en menswaardig bestaan
te brengen? Is hier overigens sprake van een uitstervend ras van vooral
oudere ex-heroïneverslaafden, zoals veel mensen aannemen, of is er
instroom van nieuwe methadongebruikers? Zo ja, wat zijn de ontwikkelingen in de omvang van die instroom?
II. Reactie van de minister
CDA-fractie
In de verslavingszorg wordt al zoveel mogelijk gebruik gemaakt van zogenaamde «evidence based» behandelprogramma’s en best practices. Het
beeld van een versnipperd veld van verslavingszorg met zeer verschillende opvattingen over goede behandeling herken ik niet echt (meer). Wel
is het waar dat het voor jongeren vaak nog ontbreekt aan «evidence
based» behandelprogramma’s. Dit is door de verslavingszorg onderkend.
Het project Resultaten Scoren, waarin verslavingszorginstellingen in
samenwerking met wetenschappelijke instellingen en het Trimbosinstituut nieuwe behandelprogramma’s ontwikkelen, richt zich op dit
moment op het aanpassen van behandelprogramma’s om deze in de
jeugdverslavingszorg te kunnen toepassen. Ook wordt er een protocol
ontwikkeld ten behoeve van behandeling van verslaafde jongeren met
psychiatrische problemen.
De zorgketen voor verslaafde jongeren bestaat uit verschillende onderdelen. Binnenkort zijn er twaalf landelijk gespreide klinische behandelafdelingen gerealiseerd, waarvan enkele specifiek gericht zijn op
verslaafde jongeren met psychiatrische problemen. De totale capaciteit
bestaat uit 300 bedden. Onderdeel van de zorgketen is ambulante behandeling en nazorg, waarvoor verslavingszorginstellingen samenwerking
zijn aangegaan met de jeugd ggz, orthopsychiatrie, jeugdzorg en scholen.
Bovendien wordt geïnvesteerd in nieuwe preventiemethoden voor
jongeren en E-mental health interventies voor jongeren.
Tenslotte kan ik nog melden dan de Inspectie in 2009 in haar toezichtsactiviteiten bijzondere aandacht besteden aan kinderen en jeugdigen met
een dubbeldiagnose-problematiek.
Op dit moment kan ik over nieuwe vormen van verslaving en de
bemoeienis van de verslavingszorginstellingen geen andere mededeling
doen dan neergelegd in de brief van 16 juli 2008. Wel kan ik aangeven dat
jaarlijks ruim 2500 mensen zich met een hulpvraag tot de verslavingszorg
wenden in verband met een verslavingsprobleem anders dan alcohol,
drugs of gokken. Ik verwacht dat de uitkomsten van het IVO-onderzoek
begin 2009 uitsluitsel zullen geven. Voor wat betreft gokverslaving is
overigens bekend dat ongeveer 2750 mensen per jaar een beroep doen op
de verslavingszorg.
Zelfhulpgroepen bieden een vorm van nazorg en vervullen inderdaad
een belangrijke rol in het voorkomen van terugval. Ik onderken de waarde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

6

van zelfhulpgroepen en ondersteun hen al een aantal jaren in hun inzet.
Binnen Resultaten Scoren is bijvoorbeeld een handleiding ontwikkeld
voor de aansluiting tussen verslavingszorg en zelfhulpgroepen. Bij het
Trimbos-instituut is het landelijk Informatie- en Ontwikkelcentrum Zelfhulpgroepen en Verslavingen ondergebracht. Dit centrum is met subsidie
van VWS in 2003 opgericht om de aansluiting tussen zelfhulpgroepen en
professionele hulpverlening te verbeteren en om de bekendheid van zelfhulpgroepen te vergroten. Vanaf 2009 zal het Trimbos-instituut dit
centrum zelf in stand houden, samen met partnerorganisaties. Tenslotte
heb ik in oktober vorig jaar De Dag van de Verslaving gesubsidieerd, een
congres waar de samenwerking tussen zelfhulporganisaties en de professionele verslavingszorg centraal stond.
De CDA-fractie vraagt wat de stand van zaken is bij de aanpak van drugsoverlast in en rondom ggz-instellingen. Acht ggz-instellingen werken
sinds kort samen bij de aanpak van drugsoverlast op hun terreinen. De
instellingen worden een half jaar lang ondersteund door Zorg Consult
Nederland, dat onder andere een praktische «toolkit» heeft samengesteld
waarmee een instelling veiligheidsbeleid op maat kan maken.
Daarnaast is het belangrijk de verslavingsproblemen van veel (chronische)
ggz-patiënten beter te onderkennen en behandelen. Dit heb ik in gang
gezet via het doorbraakproject Dubbele Diagnose van het Trimbosinstituut, waarbij in zeven regio’s de richtlijn Dubbele Diagnose is geïmplementeerd. Daarbij is ook aandacht besteed aan de borging en verspreiding van deze behandelwijze. Alle deelnemende instellingen zijn nu bezig
met het integreren van de dubbele diagnose behandeling in het
bestaande behandelprogramma.
Ook werkt het landelijk inplementatiecentrum dubbele diagnose van het
Trimbos-instituut aan landelijke verspreiding van kennis (met middelen
van het Fonds Psychische Gezondheid en ZonMw). Overigens gaat de
vergelijking met een TBS-inrichting niet goed op. Het cruciale verschil is
juist dat een TBS-inrichting per definitie (af)gesloten is, terwijl de meerderheid van de ggz-patiënten vrijwillig in een open inrichting verblijft. Dit
heeft natuurlijk consequenties voor de mate waarin een terrein is af te
schermen en te beveiligen. Ik deel uw opvatting dat behandelvisie en
beheersvisie samen moeten gaan, vandaar dat GGZ Nederland op mijn
verzoek een voorstel heeft gemaakt voor een integrale aanpak, waarin
beide onderdelen samengaan.
PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie menen dat het aanbod in de verslavingszorg
nog teveel een «eenheidsworst» is. In mijn brief van 16 juli 2008 ben ik
uitgebreid ingegaan op de stappen die worden gezet om te zorgen dat
meer doelgroepgericht gewerkt wordt in de verslavingszorg: onder
andere door een specifiek aanbod voor jongeren, voor lichtverstandelijk
gehandicapten, een kortdurend aanbod voor mensen met weliswaar een
verslavingsprobleem, maar nog wel een baan, sociaal netwerk enz. De
verslavingszorg zou meer bekendheid kunnen geven aan wat ze te bieden
heeft voor verschillende groepen.
Ik heb hierover gesproken met de sector en de verslavingszorg heeft
aangegeven deze «PR-rol» beter te zullen vervullen. Ook andere initiatieven dragen eraan bij dat de verslavingszorg bereikbaarder en
toegankelijker wordt: bijvoorbeeld door internetbehandeling en het
bieden van alcoholconsultatie vanuit de verslavingszorg in de huisartsenpraktijk. Overigens was en is de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de
Nederlandse verslavingszorg internationaal gezien erg goed: zowel wat
betreft regionale spreiding als vanwege het feit dat verslavingszorg onder
de basisverzekering van de Zvw valt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

7

De samenwerking tussen de ggz en de verslavingszorg verbetert.
Het doorbraakproject Dubbele Diagnose van het Trimbos-instituut heeft
hier onder andere aan bijgedragen.
De huisarts speelt op zich geen rol in de verbetering van de samenwerking tussen ggz en verslavingszorg. De huisarts heeft wel een belangrijke
rol in de verwijzing en de eventuele nazorg.
Er is geen sprake van verkaveling van het veld wanneer het gaat om
preventie en verslavingszorg. Waar wellicht op gedoeld wordt is het feit
dat regionale, veelbelovende preventie-initiatieven niet altijd landelijk
worden opgepakt. Ik heb tijdens het AO van 12 december 2007 aangegeven dat ik wil bevorderen dat goede regionale initiatieven breder
worden verspreid. Dit gebeurt nu onder andere met een interactief digitaal
lespakket ontwikkeld door Tactus verslavingszorg over alcohol, gericht op
de bovenbouw van de basisschool. Ook heb ik via ZonMw geld beschikbaar gesteld om goede regionale preventie-initiatieven op het gebied van
drugs, roken en overgewicht, overdraagbaar te maken en landelijk te
verspreiden.
Ik heb toegezegd om in de brief met de visie op de eerstelijnszorg
aandacht te besteden aan de rol van onder andere huisartsen bij vroegsignalering en verwijzing.
Dit is gebeurd: in de visie op de eerstelijnszorg die op 25 januari 2008 naar
de Kamer is gegaan, is een passage opgenomen over de integratie en de
samenwerking van de ggz en de verslavingszorg met de huisartsen en de
gezondheidscentra.
De toelatingen voor de capaciteitsuitbreiding van klinische behandelplaatsen voor verslaafde jongeren zijn inmiddels allemaal verleend. Er
is een goede regionale spreiding. Het behandelaanbod bevat zowel onderdelen groepsbehandeling als individuele behandeling op maat. Enkele
afdelingen richten zich specifiek op jongeren met zowel psychische als
verslavingsproblemen. Zoals ik aangaf in mijn brief van 16 juli worden de
evidence based protocollen vanuit Resultaten Scoren waar nodig aangepast voor jongeren. De instellingen voor verslavingszorg met een afdeling
voor jongeren hebben geen wachtlijstgegevens bijgehouden. Zoals ik
tijdens het AO van 12 december al aangaf, heb ik GGZ Nederland verzocht
bij het veld te inventariseren wat de ingeschatte behoefte is aan klinische
behandelplaatsen voor jongeren. Dat bleek in totaal 300 plaatsen te zijn.
De benodigde capaciteitsuitbreiding heb ik inmiddels gehonoreerd. Ik
verwacht daarom, in ieder geval in de nabije toekomst, geen wachtlijstproblemen.
Het merendeel van de preventieafdelingen van ggz- en verslavingszorginstellingen in Nederland voert een of meerdere interventies uit het
KOPP/KVO (kinderen van ouders met psychische problemen of kinderen
van verslaafde ouders) programma uit. Bijvoorbeeld groepsaanbod
voor kinderen van verschillende leeftijdsgroepen, de Gezinsinterventie en
de Moeder-baby interventie.
De PvdA-fractie vraagt naar de scholing van hulpverleners op het gebied
van verslavingsproblemen bij lichtverstandelijk gehandicapten. De
bijscholing van Hogeschool Windesheim maakt onderdeel uit van de
beroepsontwikkeling en professionalisering in de verslavingszorg, waar
de Raad voor Bekwaamheidsontwikkeling op mijn verzoek aan werkt.
Deze bijscholing is vooral bedoeld voor hulpverleners in de LVG-sector en
is gericht op het verwerven van basiskennis en -vaardigheden in de begeleiding van LVG-cliënten met een verslavingsprobleem. Dit zie ik als een
belangrijke (eerste) stap om de kennis onder hulpverleners te vergroten.
Zoals ik in mijn brief van 16 juli 2008 al aangaf, heb ik het Trimbosinstituut subsidie gegeven voor een tweejarig project voor de ontwikkeling en de proefuitvoering van een gestandaardiseerd interventieprogramma voor de aanpak van middelengebruik door LVG-jongeren. Dit
programma zal eind 2009 opleveren:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

8

–
–
–
–
–

aangepast voorlichtingsmateriaal
een protocol voor een educatieve bijeenkomst voor ouders
deskundigheidsbevordering van groepsleiders in de LVG-jeugdzorg
deskundigheidsbevordering van hulpverleners in de verslavingszorg
een kortdurende hulpinterventie voor LVG-jongeren met problematisch
middelengebruik.
Dit project sluit aan bij de behoeften in de praktijk en betrekt de instellingen die al een begin hebben gemaakt met preventie en hulpverlening
voor LVG-jongeren met problematisch middelengebruik. Ik denk dat met
dit project en met de genoemde bijscholing de deskundigheidsbevordering systematisch wordt opgepakt.
Het IVO-onderzoek naar nieuwe verslavingen is een inventarisatie
naar «alle» verslavingen die niet vallen onder alcohol, drugs of gokken.
Dus de 1% cliënten in de verslavingszorg die nu in de categorie «overig»
vallen. De inventarisatie is niet beperkt tot bepaalde «nieuwe» verslavingen zoals internetverslaving.
Een terugvalpercentage van 70% is een gegeven dat we helaas ook in
andere landen terugzien. Behandeling van verslaving gaat meestal
gepaard met vallen en opstaan en terugvalpreventie is een standaard
onderdeel van de behandeling.
Een terugval moet overigens niet te snel als een «mislukking» getypeerd
worden: behandelaren en cliënten geven aan bij een tweede of derde
behandeling eerder en betere resultaten te boeken. Er is bij die eerste
behandeling dus toch een stap gemaakt.
De verslavingszorg maakt dank zij Resultaten Scoren gebruik van ruim
veertig protocollen en richtlijnen. Deze worden in zeer hoge mate ook
daadwerkelijk gebruikt in de behandelkamer. De effectiviteit van de
verslavingszorg is daardoor sterk verbeterd. Ook zorgverzekeraars zijn
geïnteresseerd om verslavingszorg in te kopen die volgens Resultaten
Scoren protocollen wordt verleend. Tenslotte draagt het in de brief van
16 juli genoemde benchmarkonderzoek bij aan het verbeteren van de
effectiviteit. Ik ga geen streefcijfers hanteren voor de stijging van de effectiviteit. Ik vind de bovenomschreven benadering realistischer en geloof
dat die voldoende opbrengt.
Verslavingszorg maakt onderdeel uit van het verzekerde pakket, als onderdeel van de basisverzekering van de Zorgverzekeringswet. Patiënten
hebben dus een aanspraak op de zorg. Het budget en de capaciteit in
de verslavingszorg is de afgelopen jaren meegegroeid met de vraag. Uit
Nza gegevens blijkt bijvoorbeeld dat de klinische capaciteit bijna 7% is
gestegen (daar zijn de recente uitbreidingen voor jeugdverslavingszorg
nog niet in verwerkt). De ggz-uitgaven namen over de gehele linie (inclusief de verslavingszorg) de afgelopen jaren toe met 10,1% (brancherapporten VWS).
De PvdA-fractie vraagt wat de stand van zaken is bij de aanpak van drugsoverlast in en rondom ggz-instellingen. Acht ggz-instellingen werken
sinds kort samen bij de aanpak van drugsoverlast op hun terreinen. De
instellingen worden een half jaar lang ondersteund door Zorg Consult
Nederland, dat onder andere een praktische «toolkit» heeft samengesteld
waarmee een instelling veiligheidsbeleid op maat kan maken. Onderdeel
van de toolkit is bijvoorbeeld een model-samenwerkingsovereenkomst
met politie en justitie. Daarnaast is het belangrijk de verslavingsproblemen van veel (chronische) ggz-patiënten beter te onderkennen en
behandelen. Dit heb ik in gang gezet via het doorbraakproject Dubbele
Diagnose van het Trimbos-instituut, waarbij in zeven regio’s de richtlijn
Dubbele Diagnose is geïmplementeerd. Daarbij is ook aandacht besteed
aan de borging en verspreiding van deze behandelwijze.
Wat betreft het personeelstekort in de verslavingszorg verwijs ik naar
de antwoorden op de Kamervragen over personeelstekorten in de ggz en
verslavingszorg van 13 oktober jl. In de arbeidsmarktbrief 2008 die de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

9

Staatssecretaris en ik uw Kamer later dit jaar sturen zoals wij aankondigden in onze brief van 24 september 2008 over arbeidsmarktbeleid in de
zorg, zullen wij de meest recente inzicht geven in de ontwikkelingen op de
arbeidsmarkt in de zorg (inclusief de GGZ en verslavingszorg).
Wat betreft de gescheiden financieringsstromen en de private initiatieven voor verslavingszorg: binnenkort ontvangt u de antwoorden op
de Kamervragen over de vijfsterren Jellinek kliniek.
Met de veldpartijen worden op dit moment afspraken gemaakt over het
apart registreren van wachtlijsten in de verslavingszorg. Er komt dus een
«vierde circuit» in de ggz-wachtlijstregistratie: naast jeugd, ouderen en
volwassenen ook de verslavingszorg. Waarschijnlijk kan dit worden ingevoerd in de loop van 2009.
Zorginstellingen zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor hun
interne organisatie, waaronder de stroomlijning van het zorgproces. Ook
zorgverzekeraars zullen hierop aandringen, zij zijn immers verantwoordelijk voor het voldoende en tijdig inkopen van de zorg die hun cliënten
nodig hebben. Ik heb geen signaal ontvangen dat de capaciteit of het type
aanbod in bepaalde regio’s minder voldoet dan in andere. De geconstateerde tekorten lagen met name in het aanbod voor verslaafde jongeren
en op beschermende woonvormen. De capaciteit voor beide doelgroepen
is sterk uitgebreid.
SP-fractie
De leden van de SP-fractie maken zich zorgen dat door de overheveling
naar de Zorgverzekeringswet de preventieve verslavingszorg en de
ambulante zorg in de verdrukking komt. De overheveling betekent dat
individuele medische zorg voor verslaafden onder de Zvw valt (alleen
klinische zorg langer dan een jaar valt onder de AWBZ). Ook de individuele ambulante behandeling die voorheen onder de Welzijnswet de
verantwoordelijkheid van de centrumgemeenten was. Het belangrijkste
voorbeeld is de methadonbehandeling. Daarvan geven instellingen voor
verslavingszorg juist aan dat het door de overheveling naar de verzekerde
zorg veel beter mogelijk is geworden om zorgafspraken te maken voor de
overige zorg die deze patiënten nodig hebben, terwijl de gemeenten vaak
alleen de kale methadonverstrekking betaalden. Ook preventieve verslavingszorg valt in een aantal gevallen onder de Zvw: daar waar het gaat
om individuele geïndiceerde preventie.
Vanuit VWS wordt samen met het veld gekeken naar de organisatie en
financiering van de zorg bij de overgang van Zvw naar de langdurige zorg.
Eén van de onderwerpen die in het «transitieproject langdurige zorg» aan
de orde komen, is de financiering van de ACT-teams.
Er is geen sprake van systematische registratie bij de Inspectie van private
zorgaanbieders in de verslavingszorg. Wel doet de Inspectie dit jaar op
mijn verzoek een inventariserend onderzoek: toezicht op de commerciële verslavingszorg. Ik heb hiertoe verzocht, ten eerste omdat ik overzicht wilde hebben van de commerciële aanbieders van verslavingszorg
en ten tweede vanwege signalen over de wisselende kwaliteit van de zorg
van een aantal van deze aanbieders. De IGZ is begonnen met een brede
inventarisatie, zodat alle commerciële aanbieders zoveel mogelijk bekend
zijn, inclusief het type zorg dat geleverd wordt. Op dit moment wordt een
aantal Inspectiebezoeken afgelegd. Het hele project Toezicht op de
commerciële verslavingszorg is eind van dit jaar afgerond. Op basis van
de resultaten daarvan beziet de Inspectie of een meer frequent en systematisch toezicht nodig is. Overigens vallen ook commerciële aanbieders
van verslavingszorg onder de Kwaliteitswet en kan de Inspectie altijd,
aangekondigd of onaangekondigd, op inspectiebezoek bij deze instellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

10

In aansluiting op behandeling door de verslavingszorg wordt door
gemeenten min of meer praktische ondersteuning geboden, zoals bijvoorbeeld op het gebied van huisvesting, inkomen, werk en schuldhulpverlening. Gemeenten die een uitkering Maatschappelijke Opvang en
Verslavingsbeleid ontvangen, hebben met VWS afspraken gemaakt via
zogenaamde prestatielijsten. Daarin is opgenomen dat de inspanningen
van de gemeenten op de maatschappelijke zorg voor verslaafden minimaal op gelijk niveau moet blijven als voor de invoering van de WMO.
Ook hebben gemeenten in de in het kader van de WMO opgestelde
plannen van aanpak de maatregelen geconcretiseerd die ingezet worden
ter ondersteuning en begeleiding van de reïntegratie van (ex-)verslaafden.
Ik heb al eerder aangegeven, onder andere in mijn brief van 16 juli, dat
enige wachttijd onvermijdelijk is. Dat betekent dat niet iedere verslaafde
op elk moment dat hij of zij gemotiveerd is, direct in behandeling kan
komen. Wel dat goede zorg binnen een redelijke termijn moet worden
geboden. Zorgverzekeraars hebben een wettelijke zorgplicht.
Mensen met «meerjarige, onvermijdbare zorgkosten» ontvangen een
gedeeltelijke financiële compensatie voor het verplichte eigen risico.
Het gaat dan om langdurig medicijngebruik bij een bepaald aantal chronische ziekten. Het is inderdaad belangrijk dat de verslavingszorg laagdrempelig blijft. Maar het volledig vrijstellen van een hele sector in de gezondheidszorg bij het hanteren van het verplichte eigen risico, ondergraaft het
draagvlak van de maatregel en doet geen recht aan het feit dat de meeste
mensen met problematisch middelengebruik slechts incidenteel hun
eigen risico moeten «aanspreken» vanwege behandeling door de verslavingszorg.
VVD-fractie
De VVD-fractie vraagt voor wie de bijscholing over verslaving bij lichtverstandelijk gehandicapten bedoeld is. De bijscholing maakt onderdeel uit van de beroepsontwikkeling en professionalisering in de verslavingszorg, waar de Raad voor Bekwaamheidsontwikkeling op mijn
verzoek aan werkt. Deze bijscholing is vooral bedoeld voor hulpverleners
in de LVG-sector en is gericht op het verwerven van basiskennis en
-vaardigheden in de begeleiding van LVG-cliënten met een verslavingsprobleem. Dit zie ik als een belangrijke (eerste) stap op de kennis onder
hulpverleners te vergroten.
Zoals ik in mijn brief van 16 juli 2008 al aangaf, heb ik het Trimbosinstituut subsidie gegeven voor een tweejarig project voor de ontwikkeling en de proefuitvoering van een gestandaardiseerd interventieprogramma voor de aanpak van middelengebruik door LVG-jongeren. Dit
programma zal eind 2009 opleveren:
– aangepast voorlichtingsmateriaal over alcohol en cannabis en nieuw te
ontwikkelen voorlichtingsmateriaal over cocaïne en XTC
– een protocol voor een educatieve bijeenkomst voor ouders/opvoeders
– training/deskundigheidsbevordering van groepsleiders in de
LVG-jeugdzorg
– training/deskundigheidsbevordering van hulpverleners in de verslavingszorg
– een kortdurende hulpinterventie of training voor LVG-jongeren met
problematisch middelengebruik.
Dit project sluit aan bij de behoeften in de praktijk en betrekt de instellingen die al een begin hebben gemaakt met preventie en hulpverlening
voor LVG-jongeren met problematisch middelengebruik. Ik denk dat met
dit project en met de genoemde bijscholing de deskundigheidsbevordering systematisch wordt opgepakt.
Ik vind het nu nog te vroeg om te bepalen of het volgen van de bijscholing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

11

zoals door Hogeschool Windesheim een kwaliteitsindicator voor de IGZ
moet worden, maar sluit het zeker niet uit.
De Wet Marktordening Gezondheidszorg (WMG) staat geen privéklinieken
toe. Dit geldt overigens niet alleen voor de verslavingszorg. De huidige
situatie biedt, gezien de snelle groei van het aantal commerciële
aanbieders van (ambulante) verslavingszorg, evengoed mogelijkheden.
Sommige mensen met verslavingsproblemen kiezen voor een behandeling in het buitenland, vaak omdat men niet wil dat het verslavingsprobleem bekend wordt in de eigen omgeving. Of omdat men een luxe
verblijf wil tijdens de behandeling. Voor die laatste reden hoeven
patiënten overigens niet meer naar het buitenland: er is inmiddels een
aantal commerciële aanbieders van verslavingszorg dat bij de behandeling een verblijf een in resort-achtige omgeving aanbiedt. De Zorgverzekeringswet vergoedt de kosten van de behandeling, tot het
maximum tarief, ook in het buitenland. De Zvw kent immers werelddekking. De reiskosten en het verblijf in het hotel moeten patiënten zelf
betalen. Zorgaanbieders in Nederland mogen voor de behandeling niet
meer vragen dan het maximumtarief.
Het gaat immers om verzekerde zorg waarop patiënten een aanspraak
hebben. De prijs voor het verblijf in het hotel mogen aanbieders zelf
bepalen, dit valt buiten de WMG of Zvw.
Het «imagoprobleem» is de verslavingszorg niet te verwijten: het is
immers vooral vanwege de wens van de landelijke en lokale overheid dat
deze sector zich vooral gericht heeft op de meest problematische
patiënten, mede vanwege de overlast. Inmiddels hebben alle instellingen
voor verslavingszorg ook een aanbod ontwikkeld voor andere groepen
cliënten. De verslavingszorg zou meer kunnen laten zien wat ze te bieden
heeft. Ik heb hierover gesproken met de sector zelf en deze heeft besloten
actiever uit te dragen dat zij ook een hulpaanbod heeft voor andere
groepen cliënten dan problematisch drugsverslaafden en ook bij zogenaamd «nieuwe» verslavingen als internet-, medicijn- of gokverslaving.
Daarnaast worden allerlei stappen gezet om de drempel naar de verslavingszorg juist te verlagen: zoals het aanbieden van internetbehandeling
en door alcoholhulpverlening in een eerstelijnslocatie onder te brengen
(een alcoholconsulent in een huisartsenpraktijk bijvoorbeeld).
Ik heb aangegeven dat er meer differentiatie in de verslavingszorg nodig
is. Sommige groepen en met name jongeren zijn extra kwetsbaar. Ook
sluit het huidige aanbod niet goed aan. Ik heb een aantal voorbeelden
gegeven van risicogroepen zoals die door het veld worden gesignaleerd, zonder daarbij volledig te hebben willen zijn. Met name naar de
risico’s voor kinderen van verslaafde ouders is wel onderzoek gedaan.
Vooral bij alcohol blijkt een verhoogd risico, vanwege de combinatie van
genetische kwetsbaarheid en de slechtere sociale omstandigheden en
gezinssituatie. Bij jongeren in de residentiële jeugdzorg en JJI’s was al
sprake van veel problemen (vandaar de opname). Als deze jongeren gaan
experimenteren met gebruik van middelen, is de kans op misbruik en
afhankelijkheid groter dan bij andere jongeren. Het middelengebruik
wordt al snel de manier om problemen te ontvluchten. Wanneer het gaat
om open instellingen, geldt dat een volledig drugsvrije omgeving, net als
in de samenleving zelf, niet haalbaar is.
Er wordt gelukkig op een aantal plaatsen al met de verslavingszorg
samengewerkt aan alcohol- en drugspreventie in de residentiële jeugdzorg. Daarnaast heeft het Trimbos-instituut het project Open en Alert, om
jeugdzorginstellingen te helpen hun beleid op drank- en drugsgebruik in
hun instelling te bepalen en om jeugdhulpverleners te trainen in kennis en
vaardigheden op gebied van (aanpak van) middelengebruik.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

12

Vragen PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie maken zich zorgen om het beeld van de
verslavingszorg als «groei-industrie». Het gaat echter niet om het
«aanboren» van nieuwe doelgroepen, maar om het bieden van een
antwoord op een bestaand probleem. Bijvoorbeeld bij het problematisch
gebruik van alcohol en drugs door lichtverstandelijk gehandicapte
jongeren, zijn verslavingszorginstellingen en LVG-instellingen echt samen
op zoek naar een goede behandeling en begeleiding voor jongeren die
met problemen door middelengebruik bij hen aankloppen. Internetbehandeling leidt ertoe, vooral bij alcoholmisbruik, dat mensen eerder
behandeling krijgen. Nu lopen mensen vaak jaren met alcoholproblemen
rond voordat ze naar de zorg gaan. Als deze mensen in een eerder
stadium door internetbehandeling bereikt worden, lukt het beter om echt
van de verslaving af te komen en bovendien is de gezondheids- en maatschappelijke schade dan nog niet zo groot.
Het gaat niet om het plakken van een medisch stempel op destructief
gedrag en al helemaal niet om een legitimering van dat gedrag. Verslaving wordt als een ziekte beschouwd, die neigt naar chroniciteit en die tot
een destructieve leefstijl kan leiden.
Zoals ik in mijn brief van 16 juli al aangaf, heeft verslaving naast medischbiologische, ook psychologische en maatschappelijke oorzaken èn consequenties. Het erkennen van verslaving als ziekte neemt de verantwoordelijkheid van het betrokken individu niet weg. Het geeft wel aan dat
verslaving veel meer is dan het maken van de verkeerde keuzes.
Voorkomen is beter dan genezen. Vandaar dat geïnvesteerd wordt in
preventieprogramma’s. Vele verschillende variabelen spelen een rol in
het gebruik van middelen, het risico op en de ernst van verslaving
daaraan. Toch is er wel wetenschappelijk onderzoek mogelijk naar de
effectiviteit van preventie. Uit Amerikaans onderzoek kwam bijvoorbeeld
naar voren dat een gezinsgerichte preventieve interventie, Strengthening
Families, bewezen effectief is. Deze aanpak is nu vertaald naar de Nederlandse situatie en wordt uitgetest onder de naam Gezin aan Bod.
Omdat verslavingszorg als een betrekkelijk nieuw onderdeel van de GGZ
kan worden beschouwd is de afgelopen jaren geïnvesteerd in wetenschappelijke onderzoekprogramma’s om de kennis over verslaving,
preventie en verslavingszorg te vergroten. Onder andere via het project
Resultaten Scoren en het ZonMw programma Verslaving en het huidige
programma Risicogedrag en Afhankelijkheid.
Methadonpatiënten zijn vaak langdurig aangewezen op een methadononderhoudsprogramma. Methadon is inderdaad verslavend. Dat neemt
niet weg dat juist door de methadonbehandeling de rust en stabiliteit
bereikt wordt die nodig is om een menswaardig bestaan op te bouwen.
Overigens gaat het met ongeveer een kwart van deze patiënten vrij goed:
zij hebben een baan, zelfstandige huisvesting enz.
Het uitsluitend verstrekken van methadon is voor de overige patiënten
echter ontoereikend, zo is door de Inspectie Gezondheidszorg vastgesteld.
In de door het project Resultaten Scoren ontwikkelde Richtlijn Opiaatonderhoudsbehandeling (RIOB) is aangegeven dat harddrugsverslaafde
patiënten baat hebben bij een integraal zorgaanbod, waarbij naast het
verstrekken van medicatie aandacht wordt besteed aan medische en
psychosociale begeleiding. De structurele inzet van de extra € 15 mln. is
bedoeld voor de implementatie van deze richtlijn. De verslavingszorginstellingen zijn daar dit jaar mee begonnen.
Het aantal heroïneverslaafden is ongeveer 32 000, terwijl de groep van
heroïneverslaafden als zodanig steeds ouder wordt. De gemiddelde leeftijd wordt nu op ongeveer 42 jaar geschat. Er zijn ongeveer 12 000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

13

harddrugsverslaafde patiënten die deelnemen aan een opiaatonderhoudsbehandeling. Dit aantal is de laatste jaren stabiel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 24 077, nr. 227

14