Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 123 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2010

32 395 XVI

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2010 (wijziging
samenhangende met de Voorjaarsnota)

Nr. 141

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 juni 2010
In de procedurevergadering van 23 juni 2010 heeft uw Kamer gevraagd
een overzicht te verschaffen, waarin per voorgestelde maatregel het
voorziene bedrag is vermeld, alsmede een aanduiding per wanneer de
maatregel van kracht dient te zijn.
Om te beginnen wil ik een korte toelichting geven op de omvang van de
budgettaire problematiek die ik in de Eerste Suppletore Wet voor 2010 heb
gemeld. Deze problematiek van circa € 1,4 miljard, waarvoor nog
maatregelen getroffen moeten worden, heeft een structureel karakter. De
cijfers uit het onderstaand overzicht zijn conform de Eerste Suppletore
Wet. Deze cijfers worden thans geactualiseerd op basis van nieuwe
gegevens van de NZa en het CVZ.
Om de structurele overschrijding te compenseren worden maatregelen
voorgesteld. Voor een aantal maatregelen geldt een wettelijke voorhangprocedure op basis van artikel 124 van de Zorgverzekeringswet. Deze
wettelijke voorhangprocedure heeft echter niet op alle maatregelen
betrekking. Een overzicht van alle maatregelen wordt met u gecommuniceerd op Prinsjesdag met de VWS-begroting 2011.
De overschrijding is als volgt opgebouwd:

kst-32123-XVI-141
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XVI, nr. 141

1

* Ten aanzien van de overschrijding bij de medisch specialisten is reeds voor € 137 mln aan
maatregelen afgesproken. In de Eerste Suppletore Wet is deze maatregel los gepresenteerd van
de reeks «actualisatie zorguitgaven». Het hier voorgestelde pakket aan maatregelen sluit echter
aan op de overschrijding waarvoor nog geen maatregelen zijn afgesproken.

Medisch Specialisten/Ziekenhuizen/ZBC’s
De overschrijdingen zijn gebaseerd op nieuwe inzichten zoals die van het
College voor Zorgverzekeraars (CVZ) en Nederlandse zorgautoriteit (NZa)
zijn ontvangen. Overschrijdingen kunnen samenhangen met onjuiste
tarifering en/of normtijden bij bijvoorbeeld de medisch specialisten maar
ook een toegenomen volume en productie.
Huisartsen
De overschrijding bij de huisartsen wordt waarschijnlijk verklaard uit een
stijging van het aantal consulten voor avond-, nacht- en weekenddiensten.
Daarnaast is sprake van een besparingsverlies op maatregelen die vorig
jaar genomen zijn.
Fysiotherapie
De overschrijding is een gevolg van een toenemend gebruik. Daarnaast
lijken de kosten per patiënt toe te nemen.
Tandheelkunde
Op basis van CVZ-cijfers is sprake van een overschrijding bij de tandheelkundige zorg. Mogelijke oorzaken zijn een toename van de uitgaven bij
volwassenen voor implantaatgedragen protheses. Daarnaast speelt
mogelijk een toename van de uitgaven voor mondzorg aan jeugdige
verzekerden. Ook de tandheelkundige specialistische zorg laat een sterke
stijging van de uitgaven zien.
Paramedische Zorg
Hieronder is naast ergotherapie en logopedie ook de overschrijding bij
diëtiek gezet (€ 6 miljoen). Overschrijding is onder meer een gevolg van
een grotere groei van de zorgvraag naar paramedische zorg dan geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XVI, nr. 141

2

Eerstelijnspsychologie
Op basis van CVZ-cijfers is sprake van een overschrijding. Mogelijk hangt
dit samen met toenemend gebruik.
Curatieve zorg – Overig
Hieronder valt een aantal kleine posten met mee- en tegenvallers,
waaronder een kleine meevaller ziekenvervoer (€ 4 miljoen).
Capaciteitsgroei AWBZ
Deze uitgavengroei komt voornamelijk doordat intramurale capaciteit in
de AWBZ in 2008 en 2009 harder is gegroeid dan geraamd.
AWBZ – Overig
Dit betreft een aantal posten van mee- en tegenvallers binnen de AWBZ,
waaronder een tegenvaller bij de Bovenbudgettaire Vergoedingen (€ 21
miljoen) door een toename van het gebruik van hulpmiddelen door
bewoners van AWBZ-instellingen.
PGB
De overschrijding is een gevolg van een onvoorziene toename van het
aantal budgethouders met een PGB. Deze overschrijding staat vermeld in
de Eerste Suppletore Wet 2010 van VWS. Vrijdag 25 juni heb ik de Kamer
per brief (kenmerk DLZ/SFI-U-3006695) geïnformeerd over een forse
verwachte overschrijding van het subsidieplafond in 2010, zelfs na
ophoging ervan, en de daarom voorgenomen handhaving van het
subsidieplafond.
Overig Nominaal
Deze post betreft technische financieringschuif.
Ten behoeve van de geconstateerde overschrijding van circa € 1,4 miljard
wil ik een aantal maatregelen treffen. De hieronder genoemde maatregelen moeten allen per 1 januari 2011 van kracht zijn. Deze maatregelen
kunnen ruwweg in vier categorieën worden geplaatst:
1. Ten eerste wil ik door het verlagen van budgetten, tarieven en
contracteerruimte zorgen dat de sectoren, waar de overschrijdingen
zich ook voordoen, binnen de budgettaire kaders blijven. Over deze
maatregelen wordt uw Kamer zo spoedig mogelijk door mij ingelicht.
Deze maatregelen moeten leiden tot een besparing van bijna € 900
miljoen.
2. Ten tweede is het onvermijdelijk dat mensen voor bepaalde vormen
van zorg een eigen bijdrage gaan betalen. Dat gebeurt bij de
paramedische zorg, omdat mensen daar steeds meer gebruik van
maken. Voor logopedie, ergotherapie en dieetadvisering komt er een
eigen bijdrage van 10 euro per behandeling. Voor fysiotherapie en
oefentherapie komen meer behandelingen voor eigen rekening van
de patiënt: nu nog negen, straks twaalf. Deze maatregelen leveren
een besparing op van in totaal € 60 miljoen. Bij deze vormen van
zorg vinden grote overschrijdingen plaats. Sturen op prijs (kostprijzen
vastgesteld door de NZa) en volume (budgettering) zijn hier
buitengewoon lastig, terwijl tegelijkertijd sturen op indicatiestelling
moeilijk is, omdat diagnose en behandeling minder eenduidig zijn en
bovendien in één hand liggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XVI, nr. 141

3

Tegen die achtergrond wordt ook de eigen bijdrage voor de geestelijke gezondheidszorg uitgebreid. Tot nu toe gold al wel een eigen
bijdrage voor de zogenaamde psychologische zorg eerste lijn, maar
nog niet voor de duurdere tweede lijn. Hiervoor wordt in 2011 een
eigen bijdrage van 175 euro per behandeling (van maximaal een jaar)
ingevoerd. Voor goedkopere behandelingen geldt een lagere eigen
bijdrage van 80 euro. De prikkel om te snel naar de tweede lijn door
te verwijzen, omdat daar nu geen eigen bijdrage geldt, wordt zo
weggenomen en bespaart € 110 miljoen.
Verder gaan mensen die in een instelling voor langdurige zorg
verblijven een minimale eigen bijdrage van 400 euro per maand
betalen. Nu betalen nog ruim 30.000 mensen een lagere eigen
bijdrage om de kosten van verblijf (kost en inwoning) te dekken. Deze
minimale eigen bijdrage is niet hoger dan de bijdrage zoals die nu
geldt voor mensen met een inkomen op sociaal minimum. Dit
bespaart € 80 miljoen.
In lijn met het pakketadvies van het College voor zorgverzekeringen
wordt vanaf 2011 een aantal maatregelen genomen dat in totaal €
173 miljoen bespaart. Anti-conceptiemiddelen verdwijnen uit het
basispakket (€ 32 miljoen). Hiervoor worden meisjes en vrouwen
jonger dan 21 jaar uitgezonderd. De mondzorg voor 18–21-jarigen
verdwijnt uit het basispakket (€ 100 miljoen). Verder is besloten om
hulpmiddelen waaronder de rollator, krukken en looprekken uit het
basispakket te halen (€ 21 miljoen). Tenslotte mogen antidepressiva
slechts in beperkte mate worden voorgeschreven (€ 20 miljoen).
Deze maatregelen behelzen een wijziging van Besluit zorgverzekering, het Besluit uitbreiding en beperking werkingssfeer WMG, het
Besluit zorgaanspaken AWBZ, het Zorgindicatiebesluit en het
Bijdragebesluit zorg. Deze maatregelen lopen daarom via een
wettelijk voorgeschreven voorhangprocedure, waarover de Kamer
vorige week is ingelicht en waarover U in het AO van 29 juni met mij
van gedachten wilt wisselen. Deze maatregelen leveren een
besparing op van circa € 430 miljoen vanaf 2011. Alle maatregelen
treden per 1 januari 2011 in werking.
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de maatregelen die in mijn brief aan uw Kamer van afgelopen maandag zijn
aangekondigd (Z-3006968). Daarvan geldt voor een aantal maatregelen een wettelijke voorhangprocedure (V). Deze maatregelen en
enkele andere maatregelen worden bekrachtigd per AMvB. Ter
completering wil ik u ook de maatregelen voorleggen die in het
AMvB genoemd staan, maar via een ministeriële regeling worden
getroffen. Voor een nadere toelichting verwijs ik u naar de Nota van
toelichting bij de AMvB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XVI, nr. 141

4

3.

Om de overschrijdingen bij de subsidieregeling PGB te beheersen wil
ik daar maatregelen treffen. Met mijn brief van vrijdag 25 juni
(kenmerk DLZ/SFI-U-3006695) heb ik aangekondigd het subsidieplafond pgb’s per 1 juli a.s. te handhaven teneinde de uiteindelijke
overschrijding in 2010 nog enigszins te redresseren.

4.

Ten slotte wordt ruim 100 miljoen euro bespaard door de zorg te
verbeteren. Zo kan met werken volgens zorgstandaarden (nauwkeurig omschreven afspraken over de behandeling) 40 miljoen euro
bespaard worden, door veiliger te werken in ziekenhuizen circa 15
miljoen euro en door de zogenaamde «stepped care» circa 30 miljoen
euro. Stepped care betekent letterlijk stapsgewijze zorg, dat wil
zeggen onnodige operaties zoveel mogelijk voorkomen door eerst
naar lichtere behandelmethoden te zoeken. Een voorbeeld hiervan is
het uitstellen van dotterbehandelingen zolang hartfalen goed te
behandelen is met medicijnen. Het is de eerste aanzet tot een
kwaliteitsbeleid dat niet alleen onnodige schade bij mensen voorkomt
(minder verwijzingen naar de IC bijvoorbeeld), maar – in het
verlengde daarvan – kosten bespaart.
Over de te treffen doelmatigheidsmaatregelen wordt uw Kamer
geïnformeerd op Prinsjesdag, wanneer ik mijn begroting aanbied.

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XVI, nr. 141

5