2019D18016

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Ministers van Justitie en Veiligheid en
voor Medische Zorg over het ontwerpbesluit houdende regels over het
experiment met een gesloten coffeeshopketen (Kamerstuk 34 997, nr. 25).
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De adjunct-griffier van de commissie,
Schoor

nds-tk-2019D18016

1

Inhoudsopgave
I.

II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1.
Inleiding
2.
Algemeen
3.
Planning
4.
Hoofdlijnen van dit besluit
4.1
Deelnemende gemeenten
4.2
Deelname coffeeshops
4.3
Eisen aan coffeeshophouders
4.4
Geleidelijke overgang naar verkoop van gereguleerde hennep in coffeeshops
4.5
Aanvraag om aanwijzing als teler en (procedurele) regels over de selectie van telers
4.6
Eisen aan aangewezen telers
4.7
Afbouw van het experiment
4.8
Evaluatie van het experiment
5.
Uitvoering en handhaving en informatievoorziening
5.1
Inrichting van het toezicht
6.
Financiële gevolgen
7.
Consultatieparagraaf
8.
Overig
9.
Artikelgewijs
Reactie van de Ministers van Justitie en Veiligheid en voor
Medische Zorg

Blz.
2
2
3
3
4
4
6
7
7
8
9
9
10
11
11
11
11
12
12
14

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het ontwerpbesluit houdende regels over het experiment met een
gesloten coffeeshopketen (hierna: ontwerpbesluit). Zij hebben nog enkele
vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit. Deze leden zien dat er met dit ontwerpbesluit onduidelijkheden ten
aanzien van het experiment zijn weggenomen. Zij hebben nog wel enkele
vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
ontwerpbesluit. Het is goed dat er nu voor gemeenten, coffeeshophouders en telers duidelijkheid is over wat wordt verwacht als zij willen
deelnemen aan het experiment met een gesloten coffeeshopketen. Deze
leden zijn zich er wel bewust van dat dit een majeure operatie is die niet
zonder slag of stoot zal verlopen, maar zijn tevreden over de uitgangspunten dat er een voldoende divers aanbod aan wiet en hasj zal worden
geteeld, dat er geen maximum zit op de percentages werkzame stoffen in
de cannabis, dat er een ruime handelsvoorraad mag worden aangehouden en dat er na afloop van het experiment ruimte is bij succes
landelijk de achterdeur te gaan reguleren. Wel hebben voornoemde leden
nog enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met grote belangstelling
kennisgenomen van het ontwerpbesluit. Zoals bekend zijn deze leden
voorstander van de in het regeerakkoord voorgenomen experimenten met
de teelt en verkoop van hennep of hasjiesj voor recreatief gebruik in een
gesloten coffeeshopketen. Zij waarderen het dat de bewindslieden in
gesprek zijn gegaan met vertegenwoordigers van de Nederlandse
gemeenten, cannabisondernemers en wetenschappers over de concrete

2

invulling van het voorgenomen wietexperiment. Dat heeft onmiskenbaar
tot verbeteringen geleid. Tegelijkertijd vragen voornoemde leden of de
opzet van het experiment niet te beperkt is, waardoor onvoldoende
richtinggevende ervaring wordt opgedaan voor definitieve besluitvorming
over het Nederlandse softdrugsbeleid. Deze leden hebben daarom nog de
nodige vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met veel interesse kennisgenomen van
het ontwerpbesluit. Deze leden verwelkomen het feit dat er een
experiment komt. In het kader van de volksgezondheid en de criminaliteitsbestrijding is het belangrijk, softdrugs te reguleren. Nu hier nog geen
meerderheid voor is, is een experiment het maximaal haalbare. Om het
experiment met gereguleerde wietteelt te laten slagen, moet het
experiment wel aan een aantal voorwaarden voldoen. Ook de Adviescommissie experiment gesloten coffeeshopketen wees daarop. De aan het
woord zijnde leden zijn dan ook kritisch over de invulling van het
experiment zoals de regering nu voorstelt.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het ontwerpbesluit. Deze leden hebben op een aantal punten
nog behoefte aan nadere toelichting.
2. Algemeen
De leden van de SP-fractie vragen de regering toe te lichten welke
afspraken er nu precies zijn gemaakt tussen de coalitiepartijen VVD, CDA,
D66 en CU over het experiment. De indruk bestaat dat niet alle afspraken
in het regeerakkoord zijn opgenomen, bijvoorbeeld over het ingezetenencriterium, over het maximum aantal telers en de loting over de verplichte
deelname van de coffeeshops in de deelnemende gemeente. Kan een
volledig overzicht van de afspraken verstrekt worden?
3. Planning
De leden van de D66-fractie vragen of de regering de zorg deelt over de
steeds maar uitlopende planning van het proces tot de start van het
experiment. Zo ja, wat doet de regering teneinde deze zorgen weg te
nemen? Hoe borgt de regering dat in deze kabinetsperiode wordt gestart
met het experiment en de eerste gereguleerde joint wordt gerookt?
Wanneer verwacht de regering de gemeenten te kunnen selecteren? Hoe
borgt de regering dat nog in Q2 van 2019 te doen, zoals gecommuniceerd
in de nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstuk 34 997, nr. 6)?
Kan de regering uitgebreid en gedetailleerd het proces beschrijven dat het
ontwerpbesluit moet doorlopen tot inwerkingtreding en alle stappen die
daarbij horen?
Waarom is afgeweken van de termijn voor de voorbereidingsfase van
minimaal zes maanden, zoals gecommuniceerd in het verslag van een
schriftelijk overleg over de brieven van 23 februari 2018 en 9 maart 2018
inzake het experiment gesloten coffeeshopketen en het onderzoeksrapport
«Internationaal recht en cannabis II» (Kamerstuk 24 077, nr. 415). Waarom
wordt in de brief van 6 juli 2018 (Kamerstuk 24 077, nr. 422) een dubbele
termijn aangehouden, namelijk minimaal één jaar? Hoe borgt u dat de
termijn van minimaal één jaar níet fors overschreden wordt?
Kan de regering een uitgebreide en gedetailleerde planning geven van het
proces tot aan het moment dat de voorbereidingsfase van het experiment
officieel begint, en van de stappen die daarna volgen? Kan zij overtuigend
beargumenteren waarom zij vertrouwen heeft in haar planning? Hoe
borgen zij dat deze nieuwe planning gehaald wordt?
De Adviescommissie Experiment gesloten coffeeshopketen zou in haar
advies ingaan op de activiteiten die in de voorbereidingsfase moeten

3

worden verricht. Welke zijn dat en wat is de tijdsinschatting van deze
activiteiten?
De leden van de SP-fractie vragen de regering inzichtelijk te maken
wanneer het experiment gaat starten en wat de planning is, en hoe deze
er op een tijdlijn uit kan zien. Het experiment zou deze regeerperiode nog
starten. Nu lijkt het erop dat het experiment pas halverwege 2021 van
start zal gaan. Dat zou dan na de verkiezingen zijn, waardoor het dan nog
maar de vraag is of de proef er überhaupt wel komt. Kan de proef echt
niet sneller gestart worden?
4. Hoofdlijnen van dit besluit
4.1 Deelnemende gemeenten
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan aangeven of het
ingezetenencriterium onverkort blijft gehandhaafd. Wat zijn de gevolgen
hiervan voor de grensgemeenten?
Kan de regering ingaan op de suggestie, gedaan tijdens het gesprek met
de commissie Bestuur en Veiligheid van de VNG, om de mogelijkheid te
creëren voor de G4 (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht) voor
een deel van de stad mee te doen met het experiment? Hoe staat de
regering daar tegenover?
Kan de regering ingaan op het toepassen van bestuursdwang? Is het waar
dat de wettelijke grondslag daarvoor ontbreekt, zoals werd gesuggereerd
tijdens het gesprek met de commissie Bestuur en Veiligheid van de
Vereniging Nederlandse Gemeenten (hierna: VNG) op 18 april 2019? Op
welke wijze worden gemeenten door het Rijk bijgestaan voor de eventuele
financiële en juridische risico’s die deelname aan het experiment met zich
meebrengt?
De leden van de CDA-fractie lezen dat in het ontwerpbesluit wordt
gesproken over coffeeshops die gelegen zijn in grensgemeenten, waarbij
een grensgemeente wordt gedefinieerd als een gemeente die met de
gemeentegrens aan de landsgrens met België of Duitsland ligt. Indien
coffeeshops in deze gemeenten meedoen aan het experiment is men strikt
gebonden aan het ingezetenencriterium. Deze leden vragen of dit niet
dient te gelden voor gemeenten in grensregio’s? Hoe is de regering
gekomen tot het nauwe criterium van een grensgemeente? Kan de
regering aangeven hoeveel gemeenten in Nederland onder deze definitie
zullen vallen? Ziet de regering dat het meedoen van een gemeente aan
het experiment die net niet aan de grens met België of Duitsland ligt,
maar wel zeer dichtbij, en daarbij niet het ingezetencriterium zal hanteren,
tot problemen kan leiden bij onze buurlanden? Hoe dient te worden
omgegaan met wiet uit het experiment die over de grens wordt aangetroffen? Welke gevolgen heeft dit voor de personen die met deze wiet op
zak in Duitsland of in België worden opgepakt?
De leden van de D66-fractie lezen dat in het ontwerpbesluit staat
omschreven dat een gemeente bestuurlijke dwang kan uitoefenen op een
coffeeshop in een deelnemende gemeente als deze niet wil deelnemen
aan het experiment. Bij de VNG bestaan zorgen over hoe dit in de praktijk
zal uitwerken. Kan de regering aangeven hoe het rijk, gemeenten kan
faciliteren bij het sluiten van coffeeshops als deze niet mee willen doen
aan het experiment? Hoe kan de juridische positie van de gemeente ten
aanzien van dit landelijke experiment worden versterkt, als gemeenten
coffeeshops willen sluiten omdat zij niet mee willen doen aan het
experiment? Kan eenzelfde soort constructie worden gehanteerd zoals bij
het I-criterium of bij de wietpas? Op welke wijze zou het ontwerpbesluit
aangepast moeten worden om de juridische positie van gemeenten die

4

mee willen doen aan het experiment te versterken? Kan bijvoorbeeld in
het ontwerpbesluit worden opgenomen dat de gedoogbeschikking niet
geldt tijdens het experiment? Klopt het dat er in het ontwerpbesluit een
wettelijke grondslag ontbreekt om bestuursdwang toe te kunnen passen?
De aan het woord zijnde leden vragen of, indien er rondom de uitvoering
van het experiment meer capaciteit nodig is van bijvoorbeeld de politie
dan de reguliere inzet of beschikbaarheid, het rijk bereid is dit te faciliteren? Bent u bereid een fonds op te richten teneinde de eventuele kosten
die gemeenten moeten maken als gevolg van het experiment, denk aan
meer politiecapaciteit voor meer handhaving, te kunnen financieren? Kunt
u een financiële inschatting maken? Deelt u de mening dat dit de
gemeenten meer zekerheid kan geven?
Voornoemde leden vragen wie er zitting nemen in de begeleidings- en
evaluatiecommissie? Krijgen mensen met tuinbouwkundige kennis over
de teelt van hennep/cannabis en specialisten uit de cannabissector zelf,
een plek in de begeleidingscommissie? Wanneer gaat deze commissie van
start? Wanneer is helder welke effecten gemeten kunnen worden en welke
niet? Deelt u de mening dat dit op zeer korte termijn bekend moet zijn, ook
bij de Kamer?
Deze leden vragen naar een definitie van middelgrote en grote
gemeenten. Hoe wordt beoordeeld of er door de selectie een representatief, voldoende divers en wetenschappelijk correct experiment plaatsvindt? Kan de regering uitgebreid toelichten waarom een deel van een
grote stad (denk bijvoorbeeld aan Amsterdam-Noord) niet zou kunnen
meedoen aan het experiment?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
serieuze zorgen die bij gemeenten, coffeeshophouders en consumenten
leven over de vormgeving van het wietexperiment. Die zorgen richten zich
vooral op de op- en afbouw van het experiment, verplichte deelname aan
het experiment, het verbod op de verkoop van buitenlandse producten en
de ruimte voor lokaal maatwerk. Daarnaast begrijpen deze leden dat voor
gemeenten nog onduidelijk is in hoeverre zij kunnen beschikken over
extra juridische instrumenten en handhavingsmiddelen voor de
niet-deelnemende coffeeshops. Kan de regering aangeven hoe zij de door
de VNG noodzakelijk geachte uitbreiding van het juridische instrumentarium beoordelen? Klopt de inschatting van de VNG dat voorzien moet
worden in overgangsrecht teneinde onnodige financiële en juridische
risico’s voor het lokaal bestuur te voorkomen? Bent u bereid in het besluit
een regeling te treffen die de gevolgen ondervangt van het intrekken van
gedoogbeschikkingen door deelnemende gemeenten?
Voornoemde leden signaleren een toenemende terughoudendheid van
gemeenten om deel te nemen aan het wietexperiment. Met name de
bepaling dat alle coffeeshophouders in een gemeente moeten deelnemen
aan het experiment weerhoudt de G4 en andere grotere gemeenten om
deel te nemen. Daardoor wordt de kans ontnomen om in die specifieke
context ervaring op te doen met een gesloten cannabisketen. Waarom
wordt het niet mogelijk gemaakt dat grotere gemeenten bijvoorbeeld
stadsdelen kunnen aanwijzen voor deelname aan het experiment? Wat is
het principiële bezwaar daartegen, gezien het feit dat sommige
gemeenten ook aan elkaar gegroeid zijn? Hoe beoordeelt de regering de
vrees van veel grotere gemeenten dat, door vast te houden aan de eis dat
alle coffeeshops binnen de gemeentegrenzen moeten deelnemen en dus
niet-deelnemende coffeeshops worden gesloten, verstoring van de lokale
markt plaatsvindt, met mogelijke gevolgen voor een groei van de zwarte
markt en voor de openbare orde? Hoe worden de gemeenten bijgestaan
teneinde dit effect te voorkomen, of het hoofd te bieden?
Daarnaast constateren voornoemde de leden dat bijvoorbeeld grensgemeenten terughoudend zijn aan het experiment deel te nemen door de
strikte uitleg van het ingezetenencriterium. De ruimte om lokaal maatwerk

5

in het experiment te leveren is zeer beperkt. Ook daardoor lijkt de
reikwijdte van het experiment negatief beïnvloed te worden. Deelt de
regering de opvatting dat het ingezetenencriterium, in overleg,
achterwege gelaten moet kunnen worden als sprake is van een grensgemeente? Voorts vragen de aan het woord zijnde leden hoe deelnemende
gemeenten zich dienen te verhouden tot de omliggende gemeenten. Is het
nodig dat zij ook instemmen met deelname? Zijn er effecten voorzien voor
deze gemeenten?
De leden van de SP-fractie betreuren het feit dat wordt vastgehouden aan
het voorschrift dat alle coffeeshops in een deelnemende gemeente mee
moeten doen aan het experiment. Daarmee komt de regering niet
tegemoet aan de wens van de gemeenten, waardoor deelname van de
grote steden al bij voorbaat uitgesloten is. Waarom wordt vastgehouden
aan de uniforme proef en de deelname van alle coffeeshops in de
gemeente? Zijn hiermee niet alle grote steden in een klap kansloos voor
deelname aan het experiment? Is het denkbaar, zoals de VNG voorstelt,
een deel van een grote gemeente de mogelijkheid te geven deel te
nemen? Zo nee, waarom zou dit niet kunnen?
Voornoemde leden constateren dat de VNG zich zorgen maakt over de
mogelijke juridische gevolgen, als coffeeshops gaan procederen tegen
bijvoorbeeld de sluiting van een coffeeshop die niet aan het experiment
deel wil nemen. Staat een gemeente er dan alleen voor? Kan het rijk hier
een rol in hebben, bijvoorbeeld door garant te staan voor dit soort
negatieve lokale gevolgen van een landelijk experiment? Dezelfde vraag
kan worden gesteld vanwege mogelijke toename van overlast en
criminaliteit. Springt het rijk dan bij met bijvoorbeeld extra politiecapaciteit als dat nodig is? Hoe zal hiermee worden omgegaan?
Kunnen er meer zekerheden komen voor gemeenten die bang zijn in de
problemen te komen als gevolg van dit landelijk experiment?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat maximaal tien
gemeenten deel kunnen nemen aan het experiment. Deze leden krijgen
graag een toelichting op de wijze waarop wordt vastgesteld of het
inderdaad noodzakelijk is dit maximumaantal te hanteren, of dat een lager
aantal zou volstaan. Verder krijgen zij graag een nadere toelichting op de
wijze waarop de gemeenten worden gekozen en welk gewicht het advies
van de Adviescommissie Experiment gesloten coffeeshopketen hierin
krijgt. Voornoemde leden constateren dat enkel de gemeenten die aan de
daadwerkelijke grens met Duitsland of België liggen als grensgemeente
worden aangeduid. Zij vinden het verstandig dat in elk geval in deze
grensgemeenten het ingezetenencriterium per definitie geldt. Op welke
wijze wordt de handhaving van dit criterium gecontroleerd? Waarom is
niet gekozen voor een bredere definitie van grensgemeenten, waarbij ook
in gemeenten die zich zeer dicht in de nabijheid van de grens bevinden
het ingezetenencriterium van toepassing zou zijn.
Voornoemde leden kunnen zich vinden in de nauwgezette integriteitstoetsing van mogelijke telers en de voorwaarde van het opstellen van een
ondernemingsplan. Tegelijkertijd erkennen deze leden dat de aanwezigheid van een teler en/of coffeeshops die binnen het experiment vallen,
in een gemeente veiligheidsrisico’s met zich kunnen meebrengen. Op
welke wijze wordt voorzien dat het experiment niet ten koste gaat van
politiecapaciteit elders?
4.2 Deelname coffeeshops
De leden van de D66-fractie vragen of tijdens de voorbereiding of
uitvoering van het experiment een vergunning voor een coffeeshop kan
worden overgenomen door een andere coffeeshop/eigenaar? Kan de
gemeente bij het sluiten van een coffeeshop en/of bij het intrekken van

6

een vergunning van een coffeeshop weer een nieuwe vergunning geven
tijdens de voorbereiding of uitvoering van het experiment?
De leden van de ChristenUnie-fractie onderschrijven het belang van
uniformiteit binnen gemeenten waar het gaat om de handhaafbaarheid,
duidelijkheid maar ook de betrouwbaarheid van het experiment. Toch kan
niet worden uitgesloten dat het voortbestaan van de illegale situatie in
buurgemeenten invloed heeft op de resultaten van het experiment. Op
welke wijze wordt dit meegenomen in de wijze van evalueren? Wordt er
verder gekeken naar de effecten in omliggende gemeenten?
4.3 Eisen aan coffeeshophouders
De leden van de CDA-fractie lezen dat coffeeshophouders die verplicht
worden mee te doen aan het experiment de ruimte krijgen een handelsvoorraad aan te kunnen houden die maximaal gelijk is aan de weekomzet.
Daarbij worden coffeeshophouders een ruime marge toegestaan. Kan de
regering een schatting geven van de gemiddelde weekomzet van een
coffeeshop? Deze leden vragen aan de regering hoe zij de «ruime marge»
moeten interpreteren? Betekent dit dat een voorraad danig mag afwijken?
Ook vragen zij of een burgemeester de bevoegdheid heeft in zijn
gemeente nadere regels te stellen die ertoe leiden dat de maximaal
toegestane handelsvoorraad ruimer is dan een handelsvoorraad van een
week?
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn niet direct overtuigd van de
noodzaak de grens van 500 gram voor de handelsvoorraad van coffeeshops niet over te nemen. Deze leden krijgen hier graag een nadere
toelichting op, temeer daar respondenten hebben aangegeven dat dit een
groter risico geeft op inbraken en overvallen. Tevens vragen zij op welk
gewicht de handelsvoorraad voor een week gemiddeld zou neer komen.
Voornoemde leden hechten er belang aan dat in het experiment oog is
voor goede voorlichting over de risico’s van hennepgebruik en dat
problematische gebruikers richting zorg worden doorverwezen. Zij zien
echter ook een mogelijk belangenconflict voor (personeel van) coffeeshophouders bij het adviseren van gebruikers. Hoe verhoudt de preventieve taak zich tot de businesscase van de coffeeshophouders? Wordt
hiertoe vanuit het rijk een concrete standaard aangeboden en op welke
wijze wordt gecontroleerd dat coffeeshophouders deze taak naar behoren
uitvoeren? Verder zijn deze leden op dit punt benieuwd of in de deelnemende gemeenten ook specifieke zorgpartners worden benaderd en
gekoppeld aan de coffeeshops.
De leden van de SP-fractie waarderen het dat de regels omtrent
voorlichting ook gaan gelden voor coffeeshops buiten het experiment. Dat
is goed. Het zou echter ook verstandig zijn de regels rondom de handelsvoorraad voor de coffeeshops buiten het experiment te verhogen tot een
weekvoorraad, en het deze coffeeshops ook toe te staan hun producten te
laten testen. Waarom wordt dat niet toegestaan? Op welke wijze zou dat
het experiment in de weg zitten?
4.4 Geleidelijke overgang naar verkoop van gereguleerde hennep
in coffeeshops
De leden van de D66-fractie vragen hoe de regering garandeert dat er een
voldoende kwalitatief aanbod van wiet en hasj komt, dat overeenkomt
met de huidige werkelijkheid? Hoe wordt bepaald dat de variatie en
kwaliteit van het gereguleerde aanbod voldoende is?

7

De leden van de GroenLinks-fractie vragen of niet al te statisch wordt
geredeneerd bij de invoering van het experiment. Het lijkt erop alsof in het
ontwerpbesluit ervan uitgegaan wordt dat deelnemende coffeeshops zich
als vanzelf met een legaal assortiment vullen. Weliswaar wordt voorzien
in een overgangsperiode van maximaal zes weken, maar de vraag doemt
op of deze periode niet veel te kort is, gezien de gemiddelde productietijd
van ongeveer drie maanden. Wat vindt de regering van het voorstel de
overgangsperiode te verlengen naar zes tot twaalf maanden?
Voornoemde leden hebben over de diversiteit van het aanbod de nodige
vragen. Voorkomen moet worden dat cannabisconsumenten door
beperkingen in het legale aanbod de illegaliteit worden ingejaagd. Zeker
in de aanloopperiode valt te verwachten dat het aanbod niet aan de
verwachtingen kan voldoen. Waarom wordt er niet voor gekozen aanvoer
toe te staan vanuit landen waar de productie en verkoop van hennep en
hasjiesj al is toegestaan? Te verwachten valt dat uit die landen al een
betrouwbaar en legaal assortiment is te betrekken, terwijl Nederland
daarin nog moet worden voorzien. Zeker ten aanzien van hasjiesj valt te
verwachten dat het veel tijd vergt toe te groeien naar een kwaliteit die met
het huidige, illegale aanbod te vergelijken is. Is de regering bereid import
vanuit bijvoorbeeld Canada toe te staan?
De leden van de SP-fractie constateren dat er een overgangsfase van een
aantal weken komt voor coffeeshops die meedoen, om van de huidige
gedoogsituatie naar de experimenteerfase te komen. Dat is goed, daar
hebben deze leden ook op aangedrongen. Het is inderdaad niet realistisch
voor coffeeshops het assortiment in één nacht te vervangen en daarnaast
kan een overgangsfase eraan bijdragen dat klanten kunnen wennen aan
het nieuwe aanbod. De overgangsfase duurt maximaal zes weken, maar
kan het ook korter zijn? Op grond waarvan? Is zes weken feitelijk niet veel
te kort? Ook de coffeeshopondernemers waarschuwen hier nadrukkelijk
voor. Als een gekweekt product niet aanslaat, dan moet opnieuw
begonnen worden met de kweek. Het duurt minimaal drie maanden
voordat een nieuw product geleverd kan worden. Zou het niet verstandiger zijn iets meer tijd te nemen voor de periode dat zowel het gereguleerde als niet gereguleerde aanbod in de coffeeshops ligt?
De leden van de ChristenUnie-fractie maken zich zorgen over de implicaties voor de handhaving van de overgangsfase waarin gedoogde en
gereguleerde hennep in de winkel aanwezig is. Op welke wijze krijgt de
handhaving in deze periode vorm en hoe is dit belang meegewogen bij
het besluit voor de overgangsperiode? Zou inkorting van de termijn naar
bijvoorbeeld twee weken vanuit het handhavingsperspectief gerechtvaardigd zijn?
4.5 Aanvraag om aanwijzing als teler en (procedurele) regels over
de selectie van telers
De leden van de D66-fractie vragen wanneer de telers worden geselecteerd? Hoe gaat dit proces in zijn werk? Kan er een fasering worden
ingebouwd, waardoor telers die eerder gereed zijn al kunnen leveren? Of
moeten alle telers gelijk klaar zijn? Wanneer vindt de Bibob-toets plaats?
Door wie/welke instantie wordt deze toets uitgevoerd? Hoe lang duurt zo’n
toets maximaal? Hoe lang duurt het maximaal om vergunningen voor
telers te verkrijgen?
In artikel 18, derde lid, van het ontwerpbesluit wordt een opschortmogelijkheid in de selectieprocedure genoemd. Zit aan die opschortmogelijkheid een maximale termijn verbonden? Zo ja, wat is die termijn? Zo
nee, is het niet verstandig hiervoor een maximale termijn op te nemen?
Zo nee, waarom niet? Kunnen de bewindspersonen dit toelichten?

8

De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom wordt vastgehouden
aan een maximum van ten hoogste tien telers. Het roept de vraag op of
deze kleinschalige opzet kan voldoen aan de gewenste diversiteit van het
aanbod. Daarnaast vragen deze leden waarom ervoor is gekozen, indien
nodig, voor de selectie van telers een loting toe te passen. Ligt het dan
niet voor de hand om aanvullende voorwaarden te stellen (denk bijvoorbeeld aan diversiteit van het aanbod, extra productiekwaliteitscriteria
e.d.), zodat de meest geschikte teler, via een methode van puntentoedeling, uiteindelijk kan deelnemen aan het experiment?
4.6 Eisen aan aangewezen telers
De leden van de CDA-fractie vragen de regering hoe de eisen voor de
aangewezen telers op het gebied van veiligheid eruit komen te zien. In
hoeverre zijn de telers zelf verantwoordelijk voor de veiligheid en in
hoeverre wordt er op het gebied van veiligheid iets gevraagd van de
lokale driehoek? Wordt er bij de aanbesteding rekening gehouden met het
feit dat het delen van de precieze teeltlocatie in het openbaar kan leiden
tot risicovolle situaties? Begrijpen deze leden het goed dat een teler op
eigen terrein een laboratorium dient te hebben voor de tests van het
product?
De leden van de D66-fractie vragen of de regering een gedetailleerde en
uitgebreide beschrijving kan geven van het proces na de selectie van de
telers. Welke zaken moeten de telers op orde hebben voordat er verpakte
zakjes richting een coffeeshop kunnen gaan? Welke planning heeft de
regering hierbij voor ogen? Hoeveel tijd zal het gemiddeld kosten om een
locatie te vinden, deze in te richten en te beveiligen? Hoe borgt de
regering dat dit proces wordt afgerond in de tijd die er nu voor is
gepland?
Verder vragen deze leden of de regering ervoor openstaat de productie te
laten plaatsvinden in teeltverzamelgebouwen waar verschillende telers
onder één dak een eigen teeltruimte exploiteren? Of voor een coöperatiemodel waarin autonome telers wiet en hasj onder vergunning van de
coöperatie op een eigen locatie produceren?
4.7 Afbouw van het experiment
De leden van de CDA-fractie lezen dat in het geval dat er een last tot
onmiddellijke staking van het experiment wordt opgelegd, waardoor een
gemeente niet meer meedoet aan het experiment, de coffeeshophouders
een afbouwfase zullen starten. Zij vragen de regering of hier sprake is van
dezelfde afbouwfase zoals de fase die start aan het einde van het gehele
experiment? Verder vragen deze leden de regering wat de gevolgen zijn
voor een coffeeshop die zich niet houdt aan de voorwaarden van het
experiment? Komt deze coffeeshop ook in een afbouwfase terecht,
waarna de coffeeshop terugvalt in de oude gedoogstatus? Of betekent dit
definitieve sluiting van de coffeeshop? Acht de regering dit juridisch
houdbaar?
De leden van de D66-fractie vinden het teleurstellend dat er zoveel
onduidelijkheid blijft bestaan over de afspraken rondom de afbouwfase.
Deelt de regering dit? Kan de regering de afspraak nogmaals bevestigen
dat zij na afloop van het experiment beziet wat het te doen staat? Kan de
regering de afspraak nogmaals bevestigen dat «bezien wat het te doen
staan» ook kan betekenen dat het experiment wordt verlengd om de weten regelgeving op orde te krijgen die het mogelijk maakt de gesloten
coffeeshopketen landelijk uit te rollen en dus niet terug te gaan naar de
huidige gedoogsituatie? Waarom heeft de regering berichtgeving in de
media dat er in de afbouwfase hoe dan ook terug zou moeten worden

9

gegaan naar de situatie van voor het experiment niet actief tegengesproken? Kunnen voornoemde leden ervan op aan dat de regering hier
verder in haar communicatie in woord en geschrift geen verwarring meer
over laten bestaan en ook alle huidige informatie, zoals bijvoorbeeld de
informatiebrochure voor het publiek, hierop checkt en aanpast?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat artikel 39 van het ontwerpbesluit erin voorziet dat het experiment eerder kan worden afgebouwd dan
vooraf was voorgenomen. Hoe verhoudt deze bevoegdheid zich tot wat
deelnemende coffeeshops mogen verwachten van een betrouwbare
overheid? Onder welke omstandigheden en onder welke voorwaarden kan
daarvoor worden gekozen? Is het bijvoorbeeld denkbaar dat veranderende
politieke verhoudingen tot gevolg kunnen hebben dat het wietexperiment
voortijdig wordt beëindigd? Zo ja, vindt de regering ook dat dit op
gespannen voet staat met het rechtszekerheidsbeginsel en schendig van
het door de overheid opgewekte vertrouwen? Welke juridische en
financiële aanspraken krijgen deelnemende coffeeshops wanneer het
experiment voortijdig wordt beëindigd?
Het is goed denkbaar dat wordt besloten na afloop van het experiment
niet terug te keren naar de huidige situatie. De aan het woord zijnde leden
roepen de regering ertoe op in het besluit een bepaling op te nemen die
de mogelijkheid openlaat na beëindiging van het wietexperiment bij
gebleken succes voortzetting van de bedrijfsvoering mogelijk te maken.
Zou het niet contraproductief zijn de tijdens het experiment opgebouwde
structuren en expertise te ontmantelen? Zou dit niet ook een negatief
effect kunnen hebben op de bereidheid om te investeren?
De leden van de SP-fractie blijven van mening dat de hoofdregel dat het
experiment afgebouwd wordt, niet verstandig is. Als dit experiment een
succes wordt, dan moet dat toch een vervolg krijgen? Kan dit
uitgangspunt dan niet beter explicieter worden gemaakt?
4.8 Evaluatie van het experiment
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het van groot belang dat het
wietexperiment representatieve en betrouwbare resultaten oplevert, zodat
het toekomstige Nederlandse drugsbeleid verder bijdraagt aan de
volksgezondheid en de publieke veiligheid. Deze leden vrezen dat door de
opzet van het experiment te weinig betrouwbare resultaten te verwachten
zijn. Zij vragen de regering daarom de in artikel 43 van het ontwerpbesluit
genoemde commissie alle ruimte te geven naar bevind van zaken te
adviseren over de invulling van het toekomstige drugsbeleid. Wat wordt
nu precies met het wietexperiment gemeten, hoe je een gesloten
cannabisketen kunt opzetten of hoe maatschappelijke nevenproblemen,
zoals bijvoorbeeld overlast, kunnen worden bestreden? Gezien de
beperkte opzet, menen de aan het woord zijnde leden dat alleen dat eerste
in redelijkheid gemeten kan worden. Hoe ziet de regering dat?
Voornoemde leden roepen de regering ertoe op overleg te zoeken met de
commissie, de VNG en de vertegenwoordigers van cannabisondernemers
teneinde de opzet van het experiment te heroverwegen, of in ieder geval
de wetenschappelijke validatie te verzekeren. In dat verband signaleren
deze leden ook de nodige obstakels om, lopende het experiment, de
ontwikkelingen in de overige, illegale marktsegmenten te monitoren. Hoe
wordt voorkomen dat intensivering van de bestrijding van de illegale
softdrugsmarkt de opzet van het wietexperiment zo verstoort, dat geen
sprake meer is van wetenschappelijk gevalideerde uitkomsten?
De leden van de SP-fractie vragen de regering wat nu precies de ambities
en verwachtingen zijn van dit experiment. Nu er bepaalde strikte
voorwaarden en regels bekend zijn, is het de vraag wanneer de regering

10

dit experiment als een succes zou kunnen bestempelen. Wat zijn nu
precies de doelstellingen, bijvoorbeeld op het gebied van minder overlast
en criminaliteit en verbetering volksgezondheid? Of is het doel bereikt
wanneer aantoonbaar een gesloten coffeeshopketen kan worden
gerealiseerd? Hoe zal dit effect worden gemeten?
5. Uitvoering en handhaving en informatievoorziening
5.1 Inrichting van het toezicht
De leden van de CDA-fractie lezen dat de Nederlandse Voedsel- en
Warenautoriteit (hierna: NVWA) toezicht zal gaan houden op de kwaliteitscontroles van de geproduceerde hennep. Deze leden vragen of de NVWA
voldoende is toegerust op het uitvoeren van degelijke controles. Zij
refereren hierbij aan de onlangs geconstateerde problemen met de
ICT-systemen en ook eerder geconstateerde problemen rondom het
toezicht uitgevoerd door de NVWA. Op het gebied van de controle vragen
voornoemde leden ook in welke fase van het teelt- en oogstproces er
kwaliteitscontroles worden uitgevoerd? In hoeverre is het geteelde
product in de fase van kwaliteitscontrole al voorzien van een identificatienummer?
Verder vragen de aan het woord zijnde leden hoe de samenwerking
tussen de Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: Inspectie JenV) en de
NVWA op het gebied van toezicht is geregeld? In hoeverre wordt de
handhavingsovereenkomst tussen de toezichthouders openbaar gemaakt?
Deze leden lezen dat de Inspectie JenV belast is met het toezicht op de
geslotenheid van de coffeeshopketen en ook betrokken wordt bij de
inrichting van het traceringssysteem. Kan de regering aangeven wat er
nodig is voor de inrichting van een dergelijk traceringssysteem? Welk
tijdspad wordt hiervoor aangehouden?
De leden van de SP-fractie constateren dat de Inspectie JenV toezicht gaat
houden op «de geslotenheid van de coffeeshopketen» in de deelnemende
gemeenten. Daarbij wordt bijvoorbeeld gecontroleerd of de achterdeur
van de wietshops echt is gedecriminaliseerd en of de gereguleerde telers
toch niet ook aan anderen verkopen. De NVWA houdt toezicht op
gewasbescherming en voedselveiligheid. Wat betekent dit nu precies voor
de capaciteit bij deze Inspecties, hoeveel mankracht krijgen zij er nu
concreet bij? Zijn die mensen beschikbaar?
6. Financiële gevolgen
De leden van de SP-fractie vragen naar de kosten van het experiment voor
bijvoorbeeld gemeenten en toezichthouders. Is het bedrag dat de regering
ter beschikking stelt voor dit experiment wel voldoende?
7. Consultatieparagraaf
De leden van de CDA-fractie vragen de regering hoe zij de standpunten
van verschillende gemeenten beoordeelt die met name beren op de weg
zien ten aanzien van het experiment. In hoeverre probeert de regering
gemeenten te enthousiasmeren voor het experiment? Hoe beoordeelt de
regering het pleidooi van de gemeenten ruimte te kunnen blijven bieden
aan coffeeshops die er de voorkeur aan geven in de greep te blijven van
de (georganiseerde) misdaad? Hoe beoordeelt de regering het, dat
sommige burgemeesters zo weinig gelegen laten liggen aan de kritiek
hierop en de zorgen hierover vanuit de politie en het openbaar ministerie?
Er zijn daarnaast burgemeesters die blijkbaar graag willen dat coffeeshops
aan niet-ingezetenen kunnen blijven leveren. Hoe beoordeelt de regering

11

dat? Zouden deze burgemeesters zich niet juist moeten richten op hun
eigen gemeenschap?
De leden van de ChristenUnie-fractie kunnen zich goed voorstellen dat
gemeenten de mogelijkheid willen hebben gedurende het experiment te
stoppen. Hiertoe ziet de regering geen ruimte. Zou het wel van toegevoegde waarde kunnen zijn wanneer wordt gekozen voor één of meerdere
vooraf bepaalde momenten gedurende de looptijd van het experiment
waar gemeenten een opt-out hebben? Deze leden lezen op pagina 39 met
verbazing dat onder voorwaarden lokaal maatwerk mogelijk wordt
gemaakt voor de toepassing van het ingezetenencriterium in grensgemeenten en vragen hoe dit zich verhoudt tot pagina 17 waar over een
ondubbelzinnige eis wordt gesproken en, tot de toelichting op artikel 2.
Gezien de tijdelijkheid van het experiment vragen voornoemde leden
tevens of het niet voor de hand ligt ook een voorgestelde wijze van
beëindiging van de teelt in het ondernemingsplan op te laten nemen.
8. Overig
De leden van de SP-fractie vragen aandacht voor de groep mensen die
cannabis als medicijn gebruiken, maar voor wie de huidige aangeboden
medicinale cannabis niet goed werkt. Niet iedereen is financieel in staat
naar de coffeeshop te gaan of wil dat. In sommige gemeenten gelden nu
strenge voorwaarden voor mensen die op nette wijze thuis hun medicijn
kweken. Kan dit niet uitgebreid worden? Waarom wordt deze succesvolle
werkwijze niet verder doorgevoerd? Waarom worden deze mensen, die
met open vizier te werk gaan, door justitie op de huid gezeten onder
dreiging van woningontruiming en huisuitzetting, waarom heeft dat
prioriteit?
Voornoemde leden vragen hoe de voorwaarden in dit experiment zich
verhouden tot de ambitie om roken van tabak zoveel mogelijk te ontmoedigen. Klopt het dat dit experiment de deelnemende coffeeshops, de
telers en de consumenten hiertoe nauwelijks mogelijkheden geeft, door
de verkoop van producten waarin wiet is verwerkt niet toe te staan, maar
het coffeeshops in deelnemende gemeenten alleen toe te staan wiet te
verkopen in door de telers aangeleverde en verzegelde verpakkingen?
Klopt het dat er een groeiende vraag is naar cannabisproducten die niet
worden gerookt, maar op een andere manier worden geconsumeerd,
zoals etenswaren en extracten? Zou dit experiment niet ook ruimte
moeten bieden voor dergelijke productinnovatie, vanwege de voordelen
voor preventie en de bescherming van de volksgezondheid. Ook graag
een reactie op de vraag of voorgedraaide joints niet meer verkocht mogen
worden vanwege de voorwaarden van dit experiment. Klopt dat, en zo ja
waarom is daar voor gekozen?
9. Artikelsgewijs
Artikelen 6 tot en met 11 van het ontwerpbesluit
De leden van de VVD-fractie constateren dat de artikelen 6 tot en met 11
van het ontwerpbesluit eisen stellen aan de coffeeshops voor de verkoop
van de hennep en de hasjiesj. In hoeverre zijn deze regels anders dan de
regels die momenteel worden gesteld aan coffeeshops in de huidige
gedoogsituatie?
Artikelen 13 en 18 van het ontwerpbesluit
De leden van de SP-fractie vragen nogmaals waarom er zo strikt wordt
vastgehouden aan het maximum van tien henneptelers, die aangewezen
worden teneinde gereguleerde wiet en hasj te gaan leveren aan coffee-

12

shops in maximaal tien gemeenten. Als blijkt dat na een inhoudelijke en
kwalitatieve beoordeling van de bedrijfsplannen meer dan tien telers in
aanmerking komen voor het wietexperiment, zullen de Ministers «een
loting toepassen». Is het nu zo dat de tien beste telers, na beoordeling van
de bedrijfsplannen etc., aangewezen worden? Of is het zo dat alle telers
die aan de gestelde voorwaarden en eisen voldoen geschikt worden
bevonden, waarna loting plaats moet vinden? In artikel 18 staat dat de
Ministers voor de selectie een loting «kunnen» toepassen. Is loting nu een
keuze of een voorschrift indien meer dan tien telers aan de voorwaarde
voldoen? Waarom vindt de regering loting een goede methode? Op welke
wijze gaat de loting zorgen voor diversiteit aan ervaren telers, teeltwijzen
en locaties? Waarom wordt er zo strikt vastgehouden aan dat maximum
van tien, wat is daarvoor de rechtvaardiging?
Artikel 15 van het ontwerpbesluit
De leden van de SP-fractie vragen de regering of de VOG die verlangd
wordt, ook geweigerd kan worden vanwege cannabisgerelateerde
overtredingen. Is dat wel logisch en sluit je daarmee niet veel kennis en
wetenschap al op voorhand uit? Hoe zal hiermee om worden gegaan?
Artikel 19 van het ontwerpbesluit
De leden van de SP-fractie vragen extra toelichting op dit artikel, waarin
regels zijn gesteld om ervoor te zorgen dat er een band met Nederland is.
Is het doel hiervan te voorkomen dat grote buitenlandse ondernemingen
deze markt in Nederland zouden gaan domineren? Zijn deze regels niet
makkelijk te omzeilen door een (onderdeel van) de onderneming formeel
in Nederland te vestigen?
Artikel 21 van het ontwerpbesluit
De leden van de SP-fractie lezen in dit artikel dat voorschriften ten aanzien
van geheimhouding kunnen worden verbonden (onderdeel i). Waarom is
dat nodig? Om wat voor soort geheimen kan het dan gaan en waarom?
Artikel 24 van het ontwerpbesluit
De leden van de SP-fractie vragen de regering of er voor het transport van
de hennep naar de coffeeshops een alternatief is overwogen voor het
vervoer via particuliere geld- en waardetransportwagens?
Artikel 38 van het ontwerpbesluit
De leden van de SP-fractie vinden het onverstandig dat vastgehouden
wordt aan het ingezetenencriterium voor grensgemeenten. Ook de VNG
wijst daar nadrukkelijk op. Als een grensgemeente wil meedoen, moet het
ingezetenen-criterium, geen verkoop aan mensen die in het buitenland
wonen, onverkort worden gehandhaafd. In de andere gemeenten mag de
burgemeester zelf beslissen of het «i-criterium» wordt toegepast. Dit
kunnen gemeenten toch beter zelf beoordelen? Waarom luistert de
regering op dit punt niet naar hen?
Het is in het belang van het landelijk experiment om nu juist ook te bezien
hoe dit in de praktijk zal gaan, onder andere, de gemeente Venlo is
genoemd als interessante mogelijkheid.
Kan in ieder geval toegezegd worden dat het ingezetenencriterium
gedurende het experiment geschrapt kan worden, indien de noodzaak
hiertoe blijkt? Is dat mogelijk?

13

Delegatiebepalingen
De leden van de D66-fractie constateren dat in het ontwerpbesluit een
behoorlijk aantal eisen aan telers en coffeeshophouders nader ingevuld
wordt per ministeriële regeling. Kan de regering per regeling aangeven
wanneer zij deze verwacht nader in te vullen? Deze informatie achten deze
leden van belang voor de animo van telers en coffeeshophouders.
II. Reactie van de Ministers van Justitie en Veiligheid en voor
Medische Zorg

14