Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1126

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 februari 2012
Hierbij bieden wij u aan het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken van
27 februari 2012.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-21501-02-1126
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1126

1

Verslag van de Raad Buitenlandse Zaken d.d. 27 februari 2012
Syrië
De Raad sprak zijn afschuw uit over de situatie in Syrië, waar het regime
de repressie van de bevolking en de systematische en wijdverbreide
mensenrechtenschendingen zelfs in verhevigde mate voortzet. De Raad
herhaalde zijn oproep aan president Assad onmiddellijk op te stappen en
veroordeelde het geweld, waaronder ook het geweld tegen journalisten.
De ministers uitten hun zorg over de verslechterde leefomstandigheden in
delen van het land en riepen de Syrische autoriteiten op om humanitaire
organisaties onbeperkte en volledige toegang te geven om hun
werkzaamheden te kunnen verrichten. Zij verwelkomden het werk van de
VN op dit vlak en de oprichting van het Syria Humanitarian Forum ter
coördinatie van de hulpverlening. Nederland draagt via WFP 1 miljoen
euro bij.
De oppositie werd opgeroepen de onderlinge samenwerking te verbeteren en te werken aan inclusiviteit en representativiteit, in het bijzonder
van minderheden. HV Ashton kondigde aan dat de EU hierover met
Syrische oppositiegroepen zal overleggen. De Raad bevestigde dat hij de
Syrische Nationale Raad (SNC) als een legitieme vertegenwoordiger ziet
van de Syriërs die vreedzame democratische verandering nastreven.
Minister Rosenthal refereerde in het bijzonder aan Nederlandse steun aan
de Syrische oppositie, onder andere aan bloggers, en riep anderen op om
ook praktische steun te geven.
De ministers spraken hun teleurstelling uit dat de VN-Veiligheidsraad niet
in staat was gebleken met één stem te spreken door het dubbele veto van
China en Rusland. Tegelijkertijd verwelkomden ze de resolutie van de
Algemene Vergadering van de VN van 16 februari jl. die de mensenrechtenschendingen door het Syrische regime veroordeelt en oproept tot een
onmiddellijk stoppen van het geweld. Tevens verwelkomden de ministers
de leidende rol van de Arabische Liga en haar inspanningen om de
internationale druk op het Syrisch regime te verhogen. Minister Rosenthal
riep ertoe op Rusland en China zoveel mogelijk onder druk te zetten ten
behoeve van een positieve toon in de VNVR.
Om de druk op het regime-Assad verder op te voeren, besloot de Raad tot
nieuwe sancties tegen het regime door het listen van de Syrische Centrale
Bank, het opleggen van een handelsverbod op edelmetalen en diamanten,
een verbod op cargovluchten van Syrische maatschappijen van en naar
de EU en – op Nederlands initiatief – het listen van zeven ministers van
het Syrische kabinet. Minister Rosenthal benadrukte dat de EU haar
sanctiebeleid moet blijven uitbreiden zolang de onderdrukking door het
Syrische regime voortduurt.
De meeste ministers meenden dat ambassades ter plaatse open moeten
blijven om de bevolking te steunen en informatie te verzamelen.
Meerderen, onder wie minister Rosenthal, onderstreepten dat verdere
verslechtering van de veiligheidssituatie lidstaten ertoe zou kunnen
dwingen hun ambassade alsnog te sluiten.
In overeenstemming met de afspraak van het AO RBZ van 16 februari jl.
informeren wij u hiermee ook over het verloop van de «Friends of
Syria»-bijeenkomst van 24 februari jl. in Tunis. Tijdens deze bijeenkomst,
waaraan meer dan 60 landen en organisaties deelnamen, bleek brede
internationale overeenstemming over de hoofdpunten van de internationale reactie op de crisis in Syrië. De slotverklaring weerspiegelde mede

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1126

2

de Nederlandse inzet en veroordeelde de mensenrechtenschendingen,
riep op tot een einde aan het geweld en onderstreepte het doel van een
politieke oplossing en een inclusieve politieke transitie op basis van het
plan van de Arabische Liga. De bijeenkomst legde de nadruk op de
humanitaire noden, en het belang van humanitaire toegang en het
verschaffen van humanitaire hulp, met coördinatie door het Syria
Humanitarian Forum. De deelnemers committeerden zich aan het
opvoeren van de druk op het Syrische regime via het aanscherpen van
sancties. De conferentie onderstreepte de steun voor de Syrische
oppositie, onder andere door de SNC te aanvaarden als een legitieme
vertegenwoordiger van de Syriërs die vreedzame democratische
verandering nastreven. De deelnemers toonden zich bereid tot substantiële bijdragen aan de wederopbouw van Syrië in het kader van het
transitieproces en besloten tot de oprichting van een werkgroep voor
economisch herstel en ontwikkeling. Een volgende bijeenkomst zal op
korte termijn in Turkije plaatsvinden, te volgen door een bijeenkomst in
Frankrijk.
Servië/Kosovo
De Raad verwelkomde de voortgang in de dialoog tussen Servië en
Kosovo en sprak zijn waardering uit voor de pendeldiplomatie van de
speciaal gezant van HV Ashton, Robert Cooper. De Raad besprak ook de
eventuele toekenning van kandidaat-lidstatus aan Servië. De Raad
Algemene Zaken zal hierover op 28 februari een besluit nemen, dat de
Europese Raad op 2 maart zal bevestigen. Tijdens de Raad Buitenlandse
Zaken (RBZ) bleek al dat de meeste lidstaten van mening zijn dat Servië
aan de voorwaarden die de Europese Raad van 9 december jl. had
gesteld, heeft voldaan. Minister Rosenthal onderstreepte dat het nu
verlenen van de status van kandidaat-lidstaat past binnen een «strict and
fair»-benadering. Hij benadrukte het belang van het vasthouden aan de
overige voorwaarden in het kader van het toetredingsproces en de
noodzaak te blijven monitoren dat Servië ook aan deze voorwaarden
voldoet. Andere ministers bevestigden dit.
Midden-Oosten Vredesproces
De ministers verwelkomden de inspanningen van het Kwartet en derde
partijen, met name Jordanië, om Israël en de Palestijnen aan te moedigen
tot rechtstreekse onderhandelingen en herhaalden hun steun voor de
inspanningen van HV Ashton.
Minister Rosenthal kondigde aan dat Nederland – op verzoek van Israël en
de Palestijnse Autoriteit – een scanner zal leveren om de doorvoer van
producten aan de grens te bespoedigen. De levering maakt grotere im- en
export in en uit de Palestijnse Gebieden mogelijk en draagt zo bij aan de
economische groeimogelijkheden van de Palestijnse economie. Tegelijkertijd blijft de veiligheid van Israël gewaarborgd.
Zoals besproken tijdens het AO RBZ van 16 februari jl. maakt de regering
van deze gelegenheid gebruik om de Kamer aanvullende informatie te
geven over de Nederlandse bijdrage aan de verschillende missies in de
Palestijnse Gebieden.
Nederland draagt bij aan drie missies in de Palestijnse Gebieden, de
EU-missies EU Police Mission in the Palestinian Authorities (EUPOL
COPPS) en de EU Border Assistance Mission in Rafah (EUBAM Rafah) en
de multilaterale missie onder leiding van de Verenigde Staten, de United
States Security Coordinator (USSC). Deze missies bevorderen de
versterking van de veiligheid- en justitiële sector in de Palestijnse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1126

3

Gebieden en ondersteunen daarmee het MOVP. Rechtstaatontwikkeling en
professionalisering van de veiligheidssector zijn belangrijke voorwaarden
voor een duurzame twee-statenoplossing en bevorderen zowel de
stabiliteit in de regio als de veiligheid van Israël.
Nederland draagt momenteel vier civiele experts bij aan de civiele Rule of
Law missie EUPOL COPPS. EUPOL COPPS richt zich op de Palestijnse
Civiele Politie (PCP) en de Palestijnse strafrechtketen op de Westelijke
Jordaanoever. De missie heeft haar aandacht de laatste jaren geleidelijk
verschoven van operationele ondersteuning naar lange termijn institution
building. De missie bestaat uit drie pijlers: politie, justitie en een projectpijler ter ondersteuning van de versterking van de interne organisatie. Met
een politieadviseur, twee Rule of Law adviseursen het hoofd van de
Programme section is Nederland in alle drie de pijlers vertegenwoordigd.
Sinds de machtsovername van Hamas in de Gaza-strook in 2007 is de
missie EUBAM Rafah op de grens tussen Gaza en Egypte niet meer
operationeel en houdt Nederland drie Kmar op oproepbasis beschikbaar.
Met deze missie geeft de EU als derde partij uitvoering aan de Agreement
on Movement and Access van 2005 en beoogt zij een bijdrage te leveren
aan de capaciteitsopbouw van het Palestijnse grenspersoneel. Het
mandaat van beide EU-missies loopt tot 30 juni van dit jaar. De EU
onderhandelt met de betrokken partijen over een mogelijke integratie van
beide missies en het mandaat.
Ter versterking van de Palestijnse veiligheidseenheden draagt Nederland
daarnaast tot eind 2013 maximaal vijf militairen bij aan USSC. Op dit
moment zijn vier militairen actief in verschillende onderdelen van de
missie. Een verbindingsofficier werkt op het Amerikaanse hoofdkwartier
van de missie in Jeruzalem aan verbeterde commandostructuren en
onderlinge operationele communicatie. Onder Britse leiding dragen twee
Nederlandse militairen in Ramallah bij aan de Leadership Courses voor
het midden- en straks ook lager management van de Palestijnse veiligheidssector. Tevens onder Britse leiding is een Nederlandse militaire
adviseur geplaatst bij de Central Training Administration van het
Palestijnse ministerie van Binnenlandse Zaken. Deze militaire adviseur
ondersteunt bij doctrine-, opleidings- en trainingsontwikkeling.
Egypte
De ministers onderstreepten het belang van de transitie van Egypte naar
een democratisch, pluralistisch en stabiel land en verwelkomden in dat
opzicht de parlementaire verkiezingen die 22 februari jl. werden afgerond.
Zij onderstreepten nogmaals het belang van een spoedige transitie naar
een civiel bestuur en riepen de Egyptische autoriteiten op spoedig het
tijdpad voor de presidentsverkiezingen te bepalen. Minister Rosenthal
benadrukte dat de EU bij de Egyptische autoriteiten moet blijven
aandringen op toelating van een internationale of EU-verkiezingswaarnemingsmissie. Hij benadrukte dat de EU in de samenwerking de
conditionaliteit moet toepassen. Dit betreft in het bijzonder het SPRING
programma.
De Raad sprak zijn zorg uit over zowel de beperkingen die de Egyptische
autoriteiten opleggen aan lokale en internationale NGO’s als de
vervolging van NGO-medewerkers en riep de Egyptische autoriteiten op
om alles in het werk te stellen om te komen tot een oplossing en nieuwe
wetgeving aan te nemen die in lijn is met internationale verplichtingen.
Mede op Nederlands verzoek riep de EU de Egyptische autoriteiten op om
voortgang te maken met en opvolging te geven aan de lopende onderzoeken naar geweld, onder andere gericht tegen religieuze minderheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1126

4

Zuidelijke Kaukasus
De ministers waren het eens dat stabiliteit in de Zuidelijke Kaukasus van
belang is voor de EU, bijvoorbeeld op het gebied van energievoorzieningszekerheid. Er was brede overeenstemming dat de inspanningen van
de EU gericht moeten zijn op de bevordering van stabiliteit, democratie en
mensenrechten in de regio. Het Oostelijk Partnerschap is hiervoor het
geëigende instrument. De Raad sprak zijn steun uit voor zowel het
Genève-proces als het Minsk-proces ter oplossing van de conflicten over
de afvallige Georgische gebieden respectievelijk Nagorno-Karabach. Hij
riep de betrokken partijen op zich constructief op te stellen.
Wit-Rusland
De Raad verwees voor een besluit over sancties tegen leden van de
Wit-Russische rechterlijke macht naar de RAZ van 28 februari. De Raad is
voornemens in maart, op basis van verder onderzoek, te besluiten over
nadere maatregelen tegen Wit-Russische zakenlieden die economisch
profiteren van of steun verlenen aan het Wit-Russische regime.
Jemen
De Raad markeerde de presidentsverkiezingen in Jemen op 21 februari jl.
en de daarop volgende inauguratie van (voormalig vice-president) Hadi
als president als belangrijke stappen in het transitieproces van Jemen. Hij
riep alle betrokkenen op zich te goeder trouw op te stellen in de
aanstaande nationale dialoog en het proces van constitutionele hervormingen en het gebruik van geweld af te zweren. Daarbij betreurde de
Raad de aanslag op de presidentiële compound op 25 februari jl. De EU
zal Jemen blijven ondersteunen in het transitieproces op weg naar een
inclusieve, democratische en civiele staat met respect voor mensenrechten en rechtsorde.
Piraterijbestrijding
De Raad bereikte een akkoord over de verlenging van de operatie Atalanta
tot 2014.
NB: Het gesprek met de Turkse minister van Buitenlandse Zaken
Davutoglu kon om agendatechnische redenen geen doorgang vinden en
is verschoven naar de bijeenkomst van maart a.s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1126

5