Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3137
Vragen van de leden Amhaouch en Van Helvert (beiden CDA) aan de
Ministers van Buitenlandse Zaken, voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking en van Infrastructuur en Waterstaat over het
beëindigen van vluchten naar Teheran door KLM en de gevolgen van
Amerikaanse secundaire sancties (ingezonden 19 juli 2018).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) en van Minister Kaag
(Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de
Minister van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 7 september 2018).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat KLM stopt met vluchten naar
Teheran om «commerciële» redenen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u kennisgenomen van het bericht: «VS wijst verzoek EU om vrijstelling
Iran-sancties af»?2
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3, 4 en 5
Kunt u aangeven of er naar uw visie relaties zijn met de Amerikaanse
sancties in de richting van Iran en het stoppen met vluchten door KLM op
Iran? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke relaties zijn dat?
Kunt u aangeven hoe het besluit dat door KLM genomen is, zich verhoudt tot
het Europese beleid richting Iran?
Spelen er naast commerciële overwegingen bij KLM nog andere overwegingen om deze vluchten te beëindigen? Zo ja, welke overwegingen zijn dat?

1
2

ah-tk-20172018-3137
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.rtlz.nl/beurs/bedrijven/klm-stopt-vluchten-naar-teheran-om-commerciele-redenen
https://nos.nl/artikel/2241727-vs-wijst-verzoek-eu-om-vrijstelling-iran-sancties-af.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 3, 4 en 5
De Nederlandse overheid is niet betrokken bij interne overwegingen en
beweegredenen t.a.v. bedrijfsvoering van het Nederlandse bedrijfsleven. Naar
verluidt is het besluit van KLM om de operaties op Teheran te staken met
ingang van september a.s. uitsluitend genomen op basis van commerciële
overwegingen, zijnde de langdurige negatieve resultaten van de vluchten op
Teheran.
Vraag 6 en 12
Kunt u aangeven welke gevolgen de secundaire sancties hebben voor het
Nederlandse bedrijfsleven in het algemeen? Kunt u dat per sector en indien
mogelijk per bedrijf aangeven? Kunt u hierbij in ieder geval aangeven wat de
impact is voor de Nederlandse olie- en gassector?
Welke gevolgen zou het eventueel negeren van het Amerikaanse beleid met
secundaire sancties voor Nederlandse bedrijven hebben?
Antwoord 6 en 12
Van de secundaire sancties van de Verenigde Staten gaat extraterritoriale
werking uit. Dit betekent dat Amerikaanse autoriteiten zich het recht
voorbehouden op te treden tegen buitenlandse bedrijven en personen die in
strijd met Amerikaanse wetgeving handelen.
De secundaire sancties kunnen Nederlandse bedrijven die actief zijn in Iran
mogelijk blootstellen aan risico’s op reputatieschade, financiële schade en
rechtsvervolging in de Verenigde Staten. Dit geldt ook voor Nederlandse
bedrijven in o.m. de olie- en gassector.
Nederland is principieel tegenstander van unilateraal ingestelde extraterritoriale werking van wetgeving van andere landen en erkent deze werking niet.
Vraag 7, 8 en 9
Ondersteunt de Nederlandse overheid de nieuwe Amerikaanse sancties?
Ondersteunt de EU de nieuwe Amerikaanse sancties?
Zijn de Amerikaanse secundaire sancties die Europese bedrijven treffen,
volgens u schadelijk voor de (economische) relatie tussen Europa en de
Verenigde Staten?
Antwoord 7, 8 en 9
Nederland is principieel tegenstander van unilateraal ingestelde extraterritoriale werking van wetgeving van andere landen. Minister Blok heeft dit in
gesprekken met onder meer de Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken
Pompeo kenbaar gemaakt. Ook de EU heeft herhaaldelijk zorgen richting de
VS uitgesproken over deze extraterritoriale toepassing van sancties en zoekt
met steun van Nederland en andere lidstaten naar mogelijkheden om handel
met Iran waar mogelijk te behouden.
Vraag 10 en 11
Zijn er juridische en praktische mogelijkheden om de Amerikaanse secundaire
sancties te omzeilen?
Is er een Europees antwoord op dit sanctiebeleid van de VS? En is de EU
voornemens tegenmaatregelen te nemen tegen de VS met eenzelfde
economische impact?
Antwoord 10 en 11
De Amerikaanse autoriteiten behouden zich het recht voor op te treden tegen
buitenlandse bedrijven en personen die in strijd met Amerikaanse wetgeving
handelen. De EU erkent deze werking niet en heeft daarom maatregelen
genomen om het extraterritoriale effect van de Amerikaanse sancties binnen
de Unie te beperken, namelijk de antiboycotverordening en de uitbreiding
van het leenmandaat van de Europese Investeringsbank (EIB). Beide
maatregelen zijn op 7 augustus in werking getreden. De antiboycotverordening verbiedt Europese bedrijven om Amerikaanse wetgeving boven
Europese wetgeving te zetten, en beoogt daarmee de effecten van de
extraterritoriale werking van de VS-sancties op Europese bedrijven zoveel
mogelijk te beperken. De uitbreiding van het leenmandaat maakt het mogelijk
voor de EIB om op termijn projecten in Iran te ondersteunen. Tenslotte wordt
er in samenwerking met EU-landen gezocht naar mogelijkheden om het
betalingsverkeer met Iran te blijven faciliteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 13
Zijn deze secundaire sancties en de gevolgen daarvan voor het Nederlandse
bedrijfsleven ter sprake gekomen in het gesprek tussen premier Rutte en
president Trump op 2 juli jl.?
Antwoord 13
Over het gesprek tussen premier Rutte en president Trump is eerder aan uw
Kamer gerapporteerd (Kamerstuk 31 985, nr.3
Vraag 14
Hoe ver zijn we in de termijn van de zogenaamde «wind-down period» van
negentig tot honderdtachtig dagen die de Amerikanen hebben om bestaande
zaken af te wikkelen? Is dat voldoende voor Nederlandse bedrijven? Op welke
datum vallen Nederlandse bedrijven onder het Amerikaanse sanctiebeleid?
Antwoord 14
De eerste VS-sancties zijn op 7 augustus in werking getreden en de overige
op 5 november 2018. Vanwege de extraterritoriale werking lopen Nederlandse
bedrijven sinds 7 augustus kans om doelwit te worden van secundaire
sancties.
Onder de eerste sancties vallen o.m. de handel in goud, edelmetalen, grafiet,
steenkool, onbewerkte metalen zoals aluminium en staal en de automobielsector. Vanaf 5 november worden volgens de Amerikaanse sanctiewetgeving
sancties opgelegd in de scheepvaart- en scheepsbouwsectoren, de aardolieindustrie en de financiële sector (o.m. verbod op transacties met de Centrale
Bank van Iran en het verlenen van verzekeringen).

3

https://nos.nl/artikel/2241727-vs-wijst-verzoek-eu-om-vrijstelling-iran-sancties-af.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3