Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

90
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister en Staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid over illegale veelplegers (ingezonden 3 september
2020).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 21 september 2020).
Vraag 1, 2, 3, 8
Wat is uw oordeel over het bericht «Politiebond: «Zet veelplegende illegalen
het land uit, wij hebben er te veel werk aan»»?1
Erkent u de problemen die de politiebond beschrijft en bent u het eens met
de oplossing die door hen wordt aangedragen?
Bent u het eens met agent Bas Wijnen als hij zegt dat hij «het bijzonder blijft
vinden dat wij zo iemand niet op het vliegtuig kunnen zetten naar het land
van herkomst»?
Erkent u dat de frustratie onder agenten alleen maar toeneemt als er niets
terechtkomt van het terugkeerbeleid?
Antwoord 1, 2, 3, 8
Ik heb kennisgenomen van dit bericht. Ik begrijp deels de frustratie bij de
agenten die hiermee te maken hebben. De Nederlandse inzet is erop gericht
de terugkeer van personen die hier niet mogen zijn en de samenwerking met
landen van herkomst om hun onderdanen op te nemen te bevorderen. Het
uitzetten van overlastgevers en criminelen heeft hierbij in het bijzonder
prioriteit. Dat is belangrijk om het draagvlak voor de opvang van vluchtelingen en het brede migratiebeleid te behouden.
Vraag 4
Hoe is het mogelijk dat een Marokkaanse man bijna 600 keer in aanraking
komt met de politie en al vijftig jaar zonder verblijfsvergunning in Nederland
verblijft? Is dit voor u ook een bewijs van falend terugkeerbeleid?

1

ah-tk-20202021-90
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2020/politiebond-veelplegende-asielzoekers-land-uit/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 4
Zoals u weet ga ik in openbare beantwoording niet in op individuele zaken. Ik
deel niet dat er sprake is van falend terugkeerbeleid is. Wel erken ik dat
verbeteringen in de effectiviteit van de terugkeerinzet nodig zijn. Daarop is de
kabinetsinzet ook gericht.
In het door u aangehaalde voorbeeld is de persoon klaarblijkelijk niet zelf
vertrokken. Zelfstandig vertrek is het uitgangspunt: wanneer een vreemdeling
meewerkt aan zijn vertrektraject, dan verloopt terugkeer in de regel probleemloos. Echter, als een vreemdeling besluit niet mee te werken aan vertrek, is de
Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) aangewezen op de organisatie van
gedwongen vertrek. In die gevallen is terugkeer een complexer proces en
spelen verschillende factoren een rol. Uitzetting is enkel mogelijk wanneer
geen sprake is van procedures die in Nederland afgewacht mogen worden,
de vreemdeling in vreemdelingenbewaring gesteld kan worden en het
herkomstland bereid is (vervangende) reisdocumenten af te geven. In
sommige situaties is het (tijdelijk) niet mogelijk te voorzien in deze voorwaarden. Hoewel vreemdelingenbewaring, waar het juridisch mogelijk is, zeker
wordt ingezet in dit soort gevallen, zie ik ook dat de maatregel om bewaring
op te leggen vaak complex is geworden, door steeds verdergaande eisen,
onder meer volgend uit de Nederlandse jurisprudentie. Ik zet me er actief
voor in, ook binnen Europa met de herziening van de richtlijnen, om de
administratieve lasten en onmogelijkheden voor bewaring en daarmee
gedwongen terugkeer te beperken en waar mogelijk te verminderen.
Strafrechtelijk optreden, ook als iemand door eigen toedoen niet vertrekt, is
aan de orde als iemand een misstap heeft begaan. Het niet rechtmatig in
Nederland verblijven is op zichzelf niet strafbaar, behoudens die gevallen
waarin de vreemdeling tevens ongewenst vreemdeling is verklaard of een
inreisverbod heeft gekregen met toepassing van artikel 66a, zevende lid van
de Vreemdelingenwet 2000, in welke gevallen verder verblijf een misdrijf is.
Vraag 5, 6
Hoe kan het dat «deze mensen door hun land van herkomst niet meer
worden opgenomen»?
Waarom kunt u dit soort herkomstlanden niet overtuigen van het opnemen
van hun onderdanen? In hoeverre treft u sancties dan wel visummaatregelen
tegen dit soort weigerachtige landen?
Antwoord 5, 6
Centraal staat in hoeverre de vreemdeling beschikt over de juiste (reis)documenten, dan wel bereid is medewerking te verlenen aan de verkrijging
daarvan. Indien een vreemdeling niet beschikt over de juiste (reis)documenten vraagt de DT&V aan het vermoedelijke herkomstland om de nationaliteit
vast te stellen.
Na een nationaliteitsvaststelling door het herkomstland wordt in de regel een
(vervangend) reisdocument afgegeven. De mate waarin een herkomstland de
nationaliteit van een onderdaan kan vaststellen is mede afhankelijk van de
medewerkingsbereidheid van de vreemdeling. Frustratie, bijvoorbeeld door
het achterhouden van identiteitsdocumenten of het niet beantwoorden van
vragen, maakt het voor herkomstlanden soms niet mogelijk de nationaliteit
vast te stellen. Ook verdwijnen mensen soms uit beeld en is in sommige
gevallen de samenwerking met herkomstlanden voor verbetering vatbaar.
Per herkomstland wordt bezien waar het knelpunt ligt. Voor landen waar
vanuit migratie-oogpunt prioriteit ligt, wordt een kabinetsbrede benadering
gehanteerd, waarbij de verschillende aspecten van de relatie in samenhang
worden bezien en gekeken wordt hoe die kunnen bijdragen aan betere
migratiesamenwerking, inclusief terugkeer. Hiervoor kunnen verschillende
instrumenten worden ingezet, waaronder ook het visuminstrument.2
Uiteraard worden hierbij alleen instrumenten ingezet die effectief zijn en niet
contraproductief. Dialoog met derde landen vraagt om structurele inzet en
onderhoud, en in veel gevallen ook rust en vertrouwelijkheid. In alle gevallen
is sprake van maatwerk, en wordt rijksbreed – en waar van toepassing samen
met andere EU-lidstaten of EU-breed – opgetrokken. Zo zet Nederland zich in
om tot een meer Europees gecoördineerde benadering ten aanzien van
2

Brief inzake de motie Becker van 10 juli 2020, kenmerk 2020Z13842

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

herkomstlanden te komen en moedigt Nederland de Europese Commissie
aan om brede partnerschappen met landen van herkomst en transit te
realiseren.
Het treffen van visummaatregelen is daarbij één van de mogelijkheden. Het is
goed te realiseren dat dit een middel is dat in EU verband dient te worden
ingezet om effectief te zijn. Op dit moment wordt in Europees verband
gekeken welke landen voor dergelijke maatregelen in aanmerking kunnen
komen.
Vraag 7
Heeft u al een gesprek gevoerd met uw Marokkaanse ambtsgenoot over het
terugkeerbeleid of is de deur nog altijd gesloten?
Antwoord 7
Zoals bekend is Marokko een belangrijk land voor samenwerking op migratie,
waaronder terugkeer. De inzet van het kabinet is dan ook gericht op dialoog
met Marokko op verschillende niveaus om de samenwerking in den brede te
verbeteren. Dit vindt plaats binnen de bredere bilaterale relatie en wordt
nauwkeurig afgestemd met alle betrokken ministeries. De beperkingen inzake
het COVID-19 virus hebben impact gehad op de uitvoering van deze inzet.
Zoals ook voor Nederland geldt, lag de focus voor Marokko op het onder
controle brengen van de COVID-pandemie. Er is voortdurend contact op
verschillende niveaus met Marokko over een breed aantal onderwerpen.
Daarbij wordt ook de intentie voor versterkte dialoog op het gebied van
migratie en terugkeer onder de aandacht gebracht.
Vraag 9
Deelt u de mening dat Nederland zijn eerlijke deel moet nemen in het
opnemen van vluchtelingen, maar dat u er tegelijk voor moet zorgen dat
mensen die geen recht hebben op asiel terugkeren naar hun herkomstland,
teneinde het draagvlak voor het beleid in stand te houden?
Antwoord 9
U verwoordt hier precies de ambitie van het regeerakkoord en daarmee van
het kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3