Cijfers over Wonen,
Wijken en Integratie
2010

Cijfers over Wonen,
Wijken en Integratie
2010

Voorwoord

Ruim een jaar na de publicatie van de editie
2009 komen nog regelmatig aanvragen
binnen voor de gedrukte versie van Cijfers
over Wonen, Wijken en Integratie terwijl deze
uitgave ook via internet geraadpleegd kan
worden. In deze tijd met een overdaad aan
digitale informatie blijkt toch behoefte te
bestaan aan een handzaam tabellenboekje
met een samenvatting van alle beschikbare
informatie.
Voor u ligt de editie 2010 van Cijfers over
Wonen, Wijken en Integratie. Het boekje biedt
wederom een overzicht van de belangrijkste
cijfers over alle aspecten van het WWIbeleid. Per onderwerp worden deze compact weergegeven in een tabel, een grafiek
en een korte toelichting.
De opgenomen cijfers vormen slechts een
kleine selectie uit alle beschikbare gegevens. Via internet kunt u een uitgebreide
databank raadplegen die voortdurend geactualiseerd wordt. U kunt hier zelf tabellen
samenstellen die afgestemd zijn op uw
eigen behoefte door te kiezen voor andere
gebiedsindelingen of jaarreeksen dan in dit
boekje zijn opgenomen. De digitale versie

van Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie kunt
u vinden op www.rijksoverheid.nl, voor
aanvullende informatie kunt de helpdesk
benaderen via het mailadres
postbus.kennisplein@minvrom.nl.
Achterin het boekje zijn uitgebreide
omschrijvingen opgenomen van alle
gebruikte bronnen. Ik hoop dat dit boekje
een wegwijzer mag zijn naar de vele informatie die overal beschikbaar is.
De directeur Kennis en Verkenningen

Tilly Zwartepoorte

Inhoud

1. Woningvoorraad
2. Woningmarkt
3. Nieuwbouw
4. Steden en wijken
5. Inburgering en integratie
6. Bewoners
7. Betaalbaarheid
8. Energie
9. Toegelaten instellingen
Bronnen
Begrippen
Trefwoordenregister
Inhoud per tabel

pagina
05
17
31
45
71
93
119
149
163
176
179
192
194

04 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

1. Woningvoorraad

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 05

1. WONINGVOORRAAD

Kenmerken woningvoorraad, 2009

bouwjaar
voor 1945

bouwjaar
1945-1970

bouwjaar
vanaf 1971

21%

27%

52%

1+2 kamers

3 kamers

100%

9%

19%
100%

4 kamers

34%

5+ kamers

38%

Aantal zelfstandige
woningen
7.104.518 woningen

42%

Huur

58%

Koop

100%

100%

71%

29%

eengezins

meergezins

Op 1 januari 2009 staan er in Nederland 7,1 miljoen woningen, waarvan 58% uit koopwoningen bestaat. Bijna driekwart
van de woningvoorraad wordt gevormd door eengezinswoningen. Daarnaast is meer dan de helft van de woningen
gebouwd na 1970 en bijna 4 op de 10 woningen heeft 5 of meer kamers.
Bron: DG WWI/Systeem Woningvoorraad SYSWOV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
06 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

1985
______

1990
______

1995
______

2000
______

2005
______

2008
______

2009
______

Voorraad totaal
[woningen]

5.289.321

5.802.364

6.191.922

6.589.661

6.858.719

Eigendom
Koop
Particuliere huur
Sociale huur
Totaal

42%
19%
39%
100%

45%
17%
39%
100%

47%
15%
38%
100%

51%
13%
36%
100%

55%
11%
33%
100%

57%
11%
32%
100%

58%
10%
32%
100%

Woningtype
Eengezins
Meergezins
Totaal

70%
30%
100%

70%
30%
100%

71%
29%
100%

71%
29%
100%

71%
29%
100%

71%
29%
100%

71%
29%
100%

7.043.212 7.104.518

Aandeel huur- en koopwoningen
60
Koop [%]
Huur [%]
40

20

0
1985 1987 1989 1991 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009
De totale woningvoorraad is de afgelopen 25 jaar met een derde toegenomen. In deze periode is het aantal sociale- en
particuliere huurwoningen in zowel absolute als relatieve zin afgenomen. Het aantal koopwoningen daarentegen neemt
juist toe; per 1 januari 2009 bestaat ruim de helft van de woningvoorraad uit koopwoningen (58%). De verhouding
eengezins-/meergezinswoningen ligt al jaren stabiel rond de 70/30.
Opmerking: Door afrondingsverschillen bij de percentages kan de som der delen hoger of lager zijn dan 100%.
Bron: DG WWI/Systeem Woningvoorraad SYSWOV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 07

1. WONINGVOORRAAD

Ontwikkeling woningvoorraad

1. WONINGVOORRAAD

Mutaties in de woningvoorraad
2000
______
Woningvoorraad
per 01.01

2004
______

2005
______

2006
______

2007
______

2008
______

2009
______

6.589.661 6.809.581 6.858.719 6.912.405 6.967.046 7.043.212 7.104.518

Nieuwbouw

70.650

65.314

67.016

72.382

80.193

78.882

82.932

Overige toevoegingen

4.119

6.295

7.354

7.288

7.344

7.214

6.948

Onttrekkingen [ - ]

13.529

19.313

19.057

21.656

23.840

22.373

19.004

Saldo voorraadmutaties

61.240

52.296

55.313

58.014

63.697

63.723

70.876

Administratieve correcties

10

-3.158

-1.627

-3.373

-2.137

-2.417

-108

Woningvoorraad
per 31.12

6.650.911 6.858.719 6.912.405 6.967.046 7.028.606 7.104.518 7.175.286

Saldo voorraadmutaties
120.000
Saldo
voorraadmutaties

100.000
80.000
60.000
40.000
20.000
0
1985 1987 1989 1991 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009

De mutaties in de woningvoorraad worden bepaald door het saldo van het aantal gereedgekomen nieuwbouwwoningen en
overige toegevoegde woningen (woningsplitsing e.d.), minus de aantallen aan de voorraad onttrokken woningen en
administratieve correcties. De jaarlijkse nieuwbouwproductie in Nederland nam tussen 1990 en 2003 geleidelijk af, maar
sinds 2004 is weer sprake van een toename. Het aantal nieuwbouwwoningen lag in 2009 op het hoogste niveau in meer
dan tien jaar. Het aantal onttrekkingen kent sinds midden jaren ‘90 een stijgende trend. Na 2007 is er echter sprake van een
duidelijke afname.
Opmerking: In de cijfers over de woningvoorraad per 1-1-2008 zijn een aantal verbeteringen doorgevoerd. De
kwaliteitsverbetering is bereikt door de opschoning van het Woningregister van het CBS. Door de opschoning is een
verschil ontstaan tussen de cijfers over de woningvoorraad per 31-12-2007 en die per 1-1-2008.
Bron: DG WWI/Systeem Woningvoorraad SYSWOV. Peildatum: 1 januari, 31 december.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
08 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

1985
______

1990
______

1995
______

2000
______

2005
______

Voorraad totaal
[woningen]

5.289.320

5.802.364

6.191.922

6.589.661

6.858.719

Woninggrootte
1 of 2 kamers
3 kamers
4 kamers
5 kamers of meer
totaal

11%
17%
38%
35%
100%

11%
17%
38%
34%
100%

10%
18%
37%
35%
100%

10%
18%
36%
36%
100%

9%
19%
34%
38%
100%

9%
19%
34%
38%
100%

9%
19%
34%
38%
100%

Bouwjaar
voor 1945
1945-1959
1960-1970
1971-1980
1981-1990
1991-2000
vanaf 2001
totaal

30%
15%
23%
23%
9%
0%
0%
100%

27%
14%
21%
21%
17%
0%
0%
100%

25%
13%
19%
20%
18%
6%
0%
100%

23%
12%
18%
19%
17%
12%
0%
100%

22%
11%
17%
18%
16%
12%
4%
100%

21%
11%
17%
17%
16%
12%
7%
100%

21%
11%
16%
17%
15%
12%
8%
100%

Woningvoorraad naar aantal kamers 2009

Voor 1945

38%

19%

4 kamers

7.043.212 7.104.518

20%

21%

1945-1970

3 kamers

1971-1990

5 kamers
of meer

Vanaf 1991

34%

2009
______

Woningvoorraad naar bouwjaar 2009

9%
1 of 2 kamers

2008
______

32%

27%

Grotere woningen zijn beduidend sterker vertegenwoordigd dan kleinere in de Nederlandse woningvoorraad. Ruim 70%
van de woningen, merendeels eengezinswoningen, beschikt over vier of meer kamers. Bijna 80% van de woningvoorraad is
gebouwd na de Tweede Wereldoorlog. Het aantal woningen dat na 1990 is gebouwd heeft inmiddels de omvang van de
vooroorlogse voorraad bijna benaderd.
Opmerking: Door afrondingsverschillen bij de percentages kan de som der delen hoger of lager zijn dan 100%.
Bron: DG WWI/Systeem Woningvoorraad SYSWOV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 09

1. WONINGVOORRAAD

Woningvoorraad naar bouwjaar en aantal kamers

1. WONINGVOORRAAD

Woningvoorraad naar prijsklasse, 2009
(als % van de huur- of koopsector)

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Nederland

basishuur per maand (in euro)
____________________________
376
hoger
t/m
t/m
dan
375
475
475
totaal
____
____
____
____
47%
33%
21%
100%
48%
35%
17%
100%
38%
40%
22%
100%
36%
32%
32%
100%
24%
30%
46%
100%
29%
37%
33%
100%
30%
30%
40%
100%
36%
32%
33%
100%
31%
31%
39%
100%
37%
38%
25%
100%
33%
35%
32%
100%
34%
35%
31%
100%
34%
33%
34%
100%

verkoopwaarde (×1.000 euro)
____________________________
221
hoger
t/m
t/m
dan
220
325
325 totaal
____
____
____
____
51%
29%
20%
100%
45%
34%
21%
100%
40%
33%
27%
100%
40%
30%
30%
100%
54%
28%
18%
100%
26%
35%
39%
100%
20%
39%
41%
100%
27%
36%
37%
100%
38%
35%
27%
100%
51%
27%
23%
100%
22%
35%
43%
100%
45%
28%
27%
100%
33%
34%
33%
100%

huur < 375 euro
huur 376 - 475 euro
huur > 475 euro
koop < 220.000 euro
koop 220.000 325.000 euro
koop > 325.000 euro
Per provincie loopt de verdeling van de woningen over de verschillende prijsklassen flink uiteen. Het aandeel goedkope
huurwoningen is het grootst in de drie noordelijke provincies en Zeeland. Flevoland en Utrecht hebben een hoog aandeel
dure huurwoningen. In de koopsector zijn relatief veel goedkope woningen te vinden in de provincies Groningen, Flevoland,
Zeeland en Friesland. Het dure koopsegment is oververtegenwoordigd in Noord-Brabant, Gelderland en Utrecht.
Opmerking: Door afrondingsverschillen bij de percentages kan de som der delen hoger of lager zijn dan 100%. Voor
zowel de basishuur als verkoopwaarde zijn op basis van het aantal huur- respectievelijk koopwoningen in heel
Nederland drie gelijke klassen bepaald.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
10 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

bouwperiode

2000
______
13%
26%
5%
23%
25%
6%
1%
1%
0%
100%

2003
______
11%
29%
6%
22%
24%
5%
2%
1%
0%
100%

2004
______
6%
27%
6%
26%
26%
6%
2%
1%
0%
100%

2005
______
15%
26%
5%
20%
23%
8%
2%
1%
1%
100%

2006
______
9%
25%
7%
24%
22%
10%
1%
1%
0%
100%

2007
______
11%
19%
6%
25%
29%
7%
3%
1%
0%
100%

2008
______
9%
24%
4%
26%
29%
6%
1%
1%
1%
100%

2009*
______
11%
27%
6%
24%
23%
8%
1%
0%
0%
100%

onttrekkingen
totaal
13.525

17.763

19.313

19.057

21.656

23.840

22.373

19.004

voor 1906
1906-1930
1931-1944
1945-1959
1960-1970
1971-1980
1981-1990
1991-2000
2001 en later

Onttrekkingen 2008

7%

1%

voor 1945
1945-1970
1971-1990
37%

na 1990

55%

Vanaf het midden van jaren ‘90 tot 2007 is er een duidelijke stijgende tendens in het aantal onttrekkingen aan de
woningvoorraad. In 2008 is ruim de helft van de onttrokken woningen gebouwd tussen 1945 en 1970.
Opmerking: Door afrondingsverschillen bij de percentages kan de som der delen hoger of lager zijn dan 100%.
* De verdeling naar bouwjaarklasse voor 2009 is een schatting.
Bron: CBS, Systeem Woningvoorraad SYSWOV. Peildatum: 31 december.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 11

1. WONINGVOORRAAD

Onttrekkingen aan de voorraad naar bouwjaar

1. WONINGVOORRAAD

Woningvoorraad in Europa naar bouwjaar
gemeten voor 1919 1919-1945 1946-1970 1971-1980 1981-1990
________ ________ ________ ________ ________ ________
België
2004
15%
17%
29%
15%
9%
Duitsland
2002
15%
13%
47%
11%
3%
Frankrijk
2002
20%
13%
18%
26%
10%
Griekenland
2001
3%
7%
32%
25%
19%
Hongarije
2005
21%
27%
23%
18%
Italië
2001
14%
10%
37%
19%
12%
Nederland
2005
7%
15%
28%
18%
16%
Polen
2002
10%
13%
27%
18%
19%
Portugal
2001
6%
9%
23%
18%
44%
Spanje
2001
9%
4%
34%
24%
14%
Tsjechië
2005
11%
14%
25%
22%
16%
Verenigd Koninkrijk
2004
17%
17%
21%
22%
20%

na 1990
________
15%
11%
12%
14%
11%
8%
16%
13%
16%
11%
-

Percentage vooroorlogse woningen
Griekenland
Spanje
Portugal
Hongarije
Nederland
Polen
Italië
Tjechië
Duitsland
België
Frankrijk
Ver. Koninkrijk
Verenigd
Koninkrijk
0%

5%

10%

15%

20%

25%

30%

35%

40%

In vergelijking met omliggende landen als België, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk staan in Nederland
relatief weinig vooroorlogse woningen. De helft van de woningvoorraad in Nederland is gebouwd na 1970. Dit aandeel is
hoog vergeleken met Duitsland (25%), België (40%) en het VK (42%)
Bron: Eurostat (cijfers van Roemenië ontbreken)
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
12 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

woningvoorraad
×mln
_______
Duitsland
38,9
Frankrijk
29,5
Italië
26,5
Verenigd Koninkrijk
25,6
Spanje
20,9
Polen
11,8
Nederland
6,8
Griekenland
5,5
Portugal
5,3
België
4,8
Tsjechië
4,4
Hongarije
4,1

aantal woningen
per 1.000 inwoners
_______
470
500
440
430
510
330
420
510
510
460
430
400

bezettingsgraad
(personen/woning)
_______
2,2
2,4
2,8
2,3
2,9
3,0
2,4
2,8
2,9
2,4
2,6
2,5

percentage
koopwoningen
_______
45%
56%
68%
69%
82%
58%
55%
74%
75%
68%
47%
92%

Aandeel koopwoningen
Duitsland
Tsjechië
Nederland
Frankrijk
Polen
Italië
België
Verenigd Koninkrijk
Griekenland
Portugal
Spanje
Hongarije
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Van de 12 grootste EU-lidstaten staat Nederland qua omvang van de woningvoorraad op de 7e plaats met 6,8 miljoen
woningen. De bezettingsgraad (aantal personen per woning) is met 2,4 aan de lage kant, evenals het aandeel
koopwoningen. Slechts in twee grote landen (Duitsland en Tsjechië) ligt het aandeel koopwoningen lager dan in Nederland.
Bron: Eurostat (cijfers van Roemenië ontbreken)
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 13

1. WONINGVOORRAAD

Woningvoorraad en bezettingsgraad in Europa, 2003

1. WONINGVOORRAAD

Woonoppervlak naar bouwjaarklasse, 2009
aantal m2
gemiddeld
_______

tot 70 m2
_______

70-150 m2
_______

meer dan
150 m2
_______

totaal
_______

eengezins
< 1945
1945-1959
1960-1969
1970-1979
1980-1989
1990-1999
> 2000

148
121
126
140
133
153
162

12%
18%
13%
11%
11%
8%
7%

50%
59%
60%
53%
58%
48%
45%

38%
23%
27%
37%
31%
44%
49%

100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%

meergezins
< 1945
1945-1959
1960-1969
1970-1979
1980-1989
1990-1999
> 2000

79
70
75
74
71
82
90

47%
54%
41%
47%
51%
33%
23%

48%
44%
57%
51%
47%
64%
71%

5%
2%
2%
2%
2%
3%
6%

100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%

totaal

121

21%

54%

25%

100%

Gemiddeld aantal m2
180
160

eengezins

140

meergezins

120
100
80
60
40
20
0
< 1945

19451959

19601969

19701979

19801989

19901999

> 2000

Het gemiddeld aantal m2 woonoppervlak van eengezinswoningen is bijna twee keer zo hoog als van meergezinswoningen.
Bij naoorlogse woningen neemt de gemiddelde woningoppervlakte toe naarmate de woning recenter gebouwd is. Dit geldt
zowel voor eengezinswoningen als voor meergezinswoningen.
Opmerking: Door afrondingsverschillen bij de percentages kan de som der delen hoger of lager zijn dan 100%.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
14 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

aandeel woningen
_______
14%
56%
24%
1%
4%
100%

eigen tuin en balkon
eigen tuin, geen balkon
geen eigen tuin, wel balkon
alleen gemeenschappelijke tuin
geen buitenruimte
alle woningen

Type buitenruimte, 2009

1% 4%
14%

25%

eigen tuin en balkon
eigen tuin, geen
balkon
geen eigen tuin,
wel balkon
alleen gemeenschappelijke tuin
geen buitenruimte

56%

Bijna 70% van alle woningen beschikt over een eigen tuin, daarnaast heeft een kwart van de woningen alleen een balkon.
Nog geen vijf procent van alle woningen beschikt over geen enkele vorm van buitenruimte.
Opmerking: Door afrondingsverschillen bij de percentages kan de som der delen hoger of lager zijn dan 100%.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 15

1. WONINGVOORRAAD

Type buitenruimte, 2009

1. WONINGVOORRAAD

Woningvoorraad naar toegankelijkheid (nultredenwoningen), 2009
meergezins
woning

eengezins
woning

________
verzorgd wonen
5%
wonen met diensten
6%
overige ouderenwoningen
5%
overige aangepaste woningen
1%
overige nultreden woningen
27%
overige woningen
56%
totaal
100%

________
1%
1%
3%
2%
13%
81%
100%

waarvan
________________________________
vrij2-onderhoek- of
staande
1-kap
tussenwoning
woning
woning
________
________
________
0%
0%
1%
1%
0%
1%
3%
2%
3%
2%
2%
2%
31%
9%
6%
63%
86%
88%
100%
100%
100%

totaal

________
1%
1%
3%
2%
13%
81%
100%

Meergezins
1%

niet toegankelijk wonen

5%
56%

27%

44%
6%

5%

toegankelijk wonen, waarvan:
verzorgd wonen
wonen met diensten

Eengezins

overige ouderen-woningen
3%
81%

19%

1%
1%

2%

overige aangepaste woningen
13%

overige nultreden woningen

Van verzorgd wonen is sprake als een huishouden in een ouderenwoning gebruik kan maken van verpleging of verzorging
vanuit een nabijgelegen zorgsteunpunt. Het gaat hierbij vaker om meergezinswoningen. Dit is ook het geval bij wonen met
diensten (maaltijdverzorging, receptie, recreatieruimte, e.d.)
Opmerking: Door afrondingsverschillen bij de percentages kan de som der delen hoger of lager zijn dan 100%.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
16 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2. Woningmarkt

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 17

2. WONINGMARKT

Nieuwbouwbehoefte tot 2025

2010-2014
2015-2019
2020-2024

bruto
toevoeging
__________
377.500
374.500
343.700

netto
toevoeging
__________
271.600
259.100
218.600

onttrekkingen
__________
105.900
115.400
125.100

bruto toevoeging
per jaar
__________
75.500
74.900
68.700

Nieuwbouwbehoefte
400.000
onttrekkingen

350.000

bruto
toevoeging

300.000
250.000

netto
toevoeging

200.000
150.000
100.000
50.000
0
2010-2014

2015-2019

2020-2024

De jaarlijkse bruto nieuwbouwbehoefte neemt in de toekomst licht af door de afnemende groei van het aantal huishoudens.
Daar staat een gestage toename van het aantal onttrekkingen (en vervangende nieuwbouw) tegenover.
Bron: Primos 2009. Peildatum: 2009.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
18 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2010
×1000
________
Groningen
254
Friesland
283
Drenthe
208
Overijssel
465
Flevoland
151
Gelderland
816
Utrecht
507
Noord-Holland 1218
Zuid-Holland
1565
Zeeland
175
Noord-Brabant 1026
Limburg
501
Nederland
7169
Amsterdam
Rotterdam
Den Haag
Utrecht

2015
×1000
________
259
291
216
482
169
847
538
1262
1620
180
1070
508
7440

2020
×1000
________
265
299
223
499
183
875
570
1314
1672
185
1104
511
7699

2025
×1000
________
269
305
229
512
196
897
601
1364
1719
188
1129
509
7918

Prognose toename
2009-2025 (% groei)
________
6%
8%
10%
10%
30%
10%
19%
12%
10%
7%
10%
1%
10%

409
295
245
144

429
300
255
155

448
305
265
169

13%
5%
12%
27%

395
290
236
132

Prognose toename woningvoorraad 2009-2025

35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%

Limburg

N-Brabant

Zeeland

Z-Holland

N-Holland

Utrecht

Gelderland

Flevoland

Overijssel

Drenthe

Friesland

Groningen

0%

De woningvoorraad neemt tussen 2010 en 2025 toe met 10% (750 duizend woningen). Limburg en Zeeland blijven achter
bij de landelijke ontwikkeling, evenals Friesland en Groningen. Het hoogste groeipercentage vinden we in Flevoland en de
gemeente Utrecht.
Bron: Primos 2009. Peildatum: 2009.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 19

2. WONINGMARKT

Prognose woningvoorraad tot 2025

2. WONINGMARKT

Vraagoverschot en nieuwbouwbehoefte
2009
_________________________________
vraaggevraagd beschikbaar overschot
×1000
×1000
×1000
_________ _________ _________
huur-eengezins
333
267
66
huur-meergezins
598
514
85
totaal huur
932
781
151
koop-eengezins
728
506
223
koop-meergezins
231
133
97
totaal koop
959
639
320

2006
________________________________
vraaggevraagd beschikbaar overschot
×1000
×1000
×1000
_________ _________ _________
351
290
61
570
527
43
921
817
104
762
504
257
227
127
100
989
631
358

Vraagoverschot (×1.000 woningen)

2009

koop-meergezins

2006
koop-eengezins

huur-meergezins

huur-eengezins
0

50

100

150

200

250

300

Huishoudens die binnen twee jaar willen verhuizen noemen we verhuisgeneigd (starters en doorstromers). Een deel van de
huishoudens laat bij verhuizing een woning achter, die weer beschikbaar komt voor bewoning. Het vraagoverschot is de
resultante van de vraag naar woningen en het aanbod van woningen door verhuizing. Het vraagoverschot geeft aan in
welke sector een spanning op de woningmarkt ontstaat als alle verhuisgeneigden direct zouden verhuizen. Dit is een
indicatie voor de nieuwbouwbehoefte voor verschillende woningtypen. De druk op de woningmarkt spitst zich in
toenemende mate toe op eengezins-koopwoningen. De druk op de huursector is in vergelijking hiermee beperkt.
Bron: WoON 2006, 2009
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
20 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

doorstromers

(semi)starters

van huur naar huur
van huur naar koop
van koop naar huur
van koop naar koop
naar huur
naar koop

totaal

1988
×1000
______
120
74
23
55
168
50
490

1992
×1000
______
119
74
23
56
170
51
493

1997
×1000
______
157
98
51
103
127
46
582

2001
×1000
______
99
63
38
116
116
46
478

2004
×1000
______
97
71
24
103
106
49
450

2007
×1000
______
104
65
24
120
118
59
490

(semi)starters

Verhuisbewegingen 1988 en 2007

naar koop
naar huur

2007
1988

van koop naar koop
van koop naar huur
doorstromers

van huur naar koop
van huur naar huur
0

40

80

120

160

200

In 2007 werden 490 duizend verhuizingen geregistreerd, waarvan ongeveer tweederde door doorstromers. De grootste
groep wordt gevormd door doorstromers in de koopsector (ruim 120 duizend). Deze instroom ligt fors hoger dan 19 jaar
geleden. De instroom van koop naar huur ligt op ongeveer hetzelfde niveau als in 1988. De doorstroming van huur naar
huur en van huur naar koop zijn ten opzichte van 1988 licht gedaald. Het aantal (semi)starters in de huursector bedraagt
ruim 118 duizend huishoudens, dit is fors lager dan in 1988. De doorstroming onder starters in de koopsector ligt iets hoger
dan in 1988.
Bron: WoON 2006, 2009; WBO meerdere jaren. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 21

2. WONINGMARKT

Verhuisbewegingen 1988 - 2007

jaar

huur
goedkoop
×1000
_______
29,2
24,8
19,2
24,2
19,0
15,7
13,6
12,4
11,8
7,0
6,3
5,1
6,9
7,0

_______
1982
1984
1986
1988
1990
1992
1994
1996
1998
2000
2002
2004
2006
2008

huur
middelduur
×1000
_______
22,7
23,8
24,3
30,6
23,2
19,7
20,2
22,0
19,7
15,8
11,2
10,8
11,3
12,3

huur
duur
×1000
_______
20,4
18,7
16,9
17,0
11,4
10,5
9,8
10,4
9,1
6,7
5,2
5,2
6,5
6,8

koop

starter

totaal

×1000
_______
9,8
11,4
17,2
24,2
28,4
26,2
30,4
33,0
39,1
33,7
35,9
37,9
41,3
44,8

×1000
_______
41,9
33,9
25,7
22,4
15,4
14,0
13,3
11,1
10,8
7,5
8,1
6,3
6,4
8,0

×1000
_______
124,1
112,5
103,3
118,4
97,4
86,2
87,4
88,9
90,5
70,7
66,7
65,3
72,4
78,9

Beschikbaar gekomen woningen
100%

starter
80%

koop
60%

huur duur

40%

huur middelduur

20%

huur goedkoop

2008

2006

2004

2002

2000

1998

1996

1994

1992

1990

1988

1986

1984

0%
1982

2. WONINGMARKT

Beschikbaar gekomen woningen door doorstroming naar nieuwbouw

Huishoudens die hun wooncarrière starten in een nieuwbouwwoning zijn sterk in aantal afgenomen. Begin jaren ’80 liet
eenderde van de huishoudens geen woning achter bij verhuizing naar een nieuwbouwwoning; in 2008 is dit gedaald naar
1 op de 10. Het type woning dat wordt achtergelaten bij doorstroming naar een nieuwbouwwoning is sterk veranderd.
Aanvankelijk kwamen bijna uitsluitend huurwoningen vrij, tegenwoordig zijn het vooral koopwoningen. Het aandeel
vrijgemaakte koopwoningen is toegenomen van 10% tot ruim 60% van alle beschikbaar gekomen woningen.
Opmerking: Door afrondingsverschillen kan de som der delen verschillen van het getoonde totaal.
Prijsgrenzen: goedkoop: <349 euro p/m, duur: >535 euro p/m (2009)
Bron: BNW 2009
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
22 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

van huur
naar huur
×1000
________
53,7
40,6
31,7
37,7
26,9
22,0
18,1
20,5
14,1
10,5
8,4
9,2
12,8
14,3

1982
1984
1986
1988
1990
1992
1994
1996
1998
2000
2002
2004
2006
2008

van huur
naar koop
×1000
________
4,3
2,8
5,2
3,0
5,4
5,4
5,7
6,3
4,1
3,0
2,8
3,5
5,3
6,9

van koop
naar huur
×1000
________
18,7
26,6
28,8
34,2
26,8
24,0
25,6
24,4
26,6
18,9
14,3
11,9
11,9
11,8

van koop
naar koop
×1000
________
5,5
8,6
12,0
21,3
22,9
20,8
24,8
26,7
35,0
30,7
33,0
34,4
36,0
37,9

doorstromers
×1000
________
82,2
78,6
77,7
96,2
82,0
72,2
74,2
77,9
79,8
63,1
58,5
59,0
66,0
70,9

Soort verhuizing bij doorstroming naar nieuwbouw
100%

van koop naar koop
80%

van koop naar huur

60%

van huur naar koop
van huur naar huur

40%
20%

2008

2006

2004

2002

2000

1998

1996

1994

1992

1990

1988

1986

1984

1982

0%

De belangrijkste vorm van doorstroming naar nieuwbouw is de laatste jaren van ‘koop naar koop’, terwijl 25 jaar geleden
van ‘huur naar huur’ verreweg de grootste stroom betrof. De doorstroming vanuit een bestaande huurwoning naar een
nieuwbouwkoopwoning is gering en stabiel door de jaren heen. Het aantal mensen dat een bestaande koopwoning inruilt
voor een nieuwbouwhuurwoning is iets omvangrijker, maar wel bijna gehalveerd in de loop der tijd.
Opmerking: Door afrondingsverschillen kan de som der delen verschillen van het getoonde totaal.
Bron: BNW 2009
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 23

2. WONINGMARKT

Soort verhuizing bij doorstroming naar nieuwbouw

2. WONINGMARKT

Motief voor verhuizing van verhuisgeneigden, 2009
woning
zelfstandig gaan wonen
de woonomgeving
werk
gezondheid of behoefte aan zorg
huwelijk of samenwonen
dichter bij familie, vrienden of kennissen
studie
scheiding
andere reden

24,8%
14,2%
13,5%
7,2%
6,6%
6,4%
4,6%
2,8%
0,5%
19,3%
_______
100,0%

Verhuismotieven 2009
woning
zelfstandig gaan wonen
de woonomgeving
werk
gezondheid of behoefte aan zorg
huwelijk of samenwonen
dichter bij familie, vrienden of kennissen
studie
scheiding
andere reden
0%

5%

10%

15%

20%

25%

Van de mensen die actief op zoek zijn naar een woning noemt een kwart de woning zelf een belangrijk verhuismotief.
Zelfstandig willen gaan wonen - meestal het verlaten van het ouderlijk huis - neemt met 14% een tweede plaats in, gevolgd
door de woonomgeving.
Opmerking: Meerdere verhuismotieven konden worden opgegeven. Voor deze dubbeltellingen is niet gecorrigeerd.
Bron: WoON 2009, Peildatum: 1 januari 2009.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
24 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

<25
25-44 alleenstaand
25-44 gezin zonder kinderen
25-44 gezin met kinderen
45-65 alleenstaand
45-65 gezin zonder kinderen
45-65 gezin met kinderen
65+

2006

2009

______
20%
15%
10%
24%
6%
7%
9%
9%
100%

______
22%
15%
9%
23%
7%
6%
10%
8%
100%

2006
×1.000
______
380
281
187
468
122
128
177
167
1.910

2009
×1.000
______
408
282
169
428
138
120
186
159
1.891

Verhuisbehoefte 2009

65+
45-65 gezin met kinderen
45-65 gezin zonder kinderen
45-65 alleenstaand
25-44 gezin met kinderen
25-44 gezin zonder kinderen
25-44 alleenstaand
<25
0%

5%

10%

15%

20%

25%

30%

De verhuisgeneigdheid wordt deels ingegeven door de levensfase waarin een huishouden verkeert. Zo krijgen vooral jonge
gezinnen met kinderen te maken met veranderingen in de huishoudensituatie die vragen om een aanpassing van de
woonsituatie. Ook jongeren tot 25 jaar verhuizen relatief vaak. Het volgen van een opleiding en het vinden van werk is voor
hen vaak de aanleiding om te willen verhuizen.
Bron: WoON 2006, 2009. Peildatum: 1 januari
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 25

2. WONINGMARKT

Verhuisgeneigden naar levensfase en huishoudenstype

leeftijd

verhuisd

verhuisplannen

-24
25-29
30-34
35-39
40-44
45-49
50-54
55-59
60-64
65-69
70-74
75-84
85+

×1000
_______
146
246
173
153
115
80
55
43
46
32
27
23
27

×1000
_______
407,7
301,1
215,0
196,0
167,0
148,8
120,9
91,6
83,2
58,8
47,2
29,9
23,3

verhuizers als % van
verhuisgeneigden
%
_______
35,7%
81,8%
80,7%
78,0%
69,1%
53,9%
45,8%
47,4%
55,8%
55,2%
56,1%
77,8%
115,5%

Verhuisplannen en verhuizingen 2009 (aantallen ×1000)
450
400

verhuisplannen

350

verhuisd

300
250
200
150
100
50

85+

75-84

70-74

65-69

60-64

55-59

50-54

45-49

40-44

35-39

30-34

25-29

0

- 24

2. WONINGMARKT

Verhuisplannen en gerealiseerde verhuizingen, 2009

Het aantal verhuizingen en verhuisplannen neemt duidelijk af naarmate men ouder wordt. Niet iedereen met
verhuisplannen blijkt echter ook daadwerkelijk te verhuizen. Jongeren tot 25 jaar hebben duidelijk de meeste
verhuisplannen, waarbij 2 op de 3 ook echt verhuisd. Binnen de groep 25 tot 40 jaar ligt dit percentage boven de 80%,
terwijl binnen de groep 50 tot 60 minder dan de helft van de mensen met verhuisplannen ook in werkelijkheid gaat
verhuizen.
Bron: WoON 2009.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
26 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

(verhuizingen in 2007 en 2008)
gezin zonder
gezin met
eenpersoons minderjarig kind minderjarig kind
_______
_______
_______
64%
13%
22%
43%
30%
27%

totaal
_______
100%
100%

G4 aandachtswijken

in
uit

G14 aandachtswijken

in
uit

57%
52%

17%
23%

26%
25%

100%
100%

G4 totaal

in
uit

62%
37%

14%
29%

24%
34%

100%
100%

G14 totaal

in
uit

66%
43%

12%
21%

22%
37%

100%
100%

Instroom en uitstroom 2007 en 2008
100%

gezin met
minderjarig kind

80%

gezin zonder
minderjarig kind

60%

eenpersoons

40%
20%
0%

in

uit

G4 aandachtswijken

in

uit

G14 aandachtswijken

in

uit

G4 totaal

in

uit

G14 totaal

Kenmerkend voor zowel de G4 als G14 is dat de instroom voor ongeveer tweederde uit eenpersoonshuishoudens bestaat en
de uitstroom vooral uit gezinnen (met of zonder minderjarig kind). De aandachtswijken binnen de G4 laten een
vergelijkbaar beeld zien. Binnen de aandachtswijken in de G14 is de instroom van eenpersoonshuishoudens echter niet heel
veel groter dan de uitstroom.
Bron: WoON 2009. Peildatum verhuizingen: 2007 en 2008.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 27

2. WONINGMARKT

Huishoudenssamenstelling van de in- en uitstroom

2. WONINGMARKT

Binnenlandse migratie (verhuizingen tussen provincies)

saldo verhuizingen
Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Nederland

saldo = vestiging - vertrek
____________________________________________________
2005
2006
2007
2008
2009
-746
-214
-507
-1.060
507
-1.490
-536
-1.218
-988
-1.509
1.035
1.189
1.344
1.068
-89
527
173
-252
-557
-1.140
2.033
1.192
997
431
-283
720
-372
345
1.009
835
3.452
4.469
3.251
1.041
633
682
2.232
2.043
3.944
4.230
-5.448
-6.070
-4.088
-2.577
-72
537
219
-59
-415
-727
119
-1.174
-475
-1.096
-794
-1.421
-1.108
-1.381
-800
-1.591
0
0
0
0
0

2009
____________________
vestiging
vertrek
28.358
27.851
23.584
25.093
16.407
16.496
32.477
33.617
13.317
13.600
73.058
72.223
51.635
51.002
103.815
99.585
130.074
130.146
11.485
12.212
77.961
78.755
36.863
38.454
599.034
599.034

Binnenlands migratiesaldo per provincie, 2009

vertrek
< -1.200
-1.200 < -600
-700 < 0

vestiging
0 < 600
> = 600
Met een vestigingsoverschot van ruim 4.000 personen is Noord-Holland de provincie met de grootste netto instroom. Ook
in Groningen, Gelderland en Utrecht hebben zich meer personen in de provincie gevestigd dan er vertrokken zijn. Het
vestigingsoverschot in Noord-Holland neemt duidelijk toe sinds 2005. Limburg en Friesland kennen in 2009 het grootste
vertrekoverschot. Na een afnemend vestigingsoverschot de afgelopen jaren in Flevoland is in 2009 voor het eerst sprake van
een vertekoverschot.
Bron: CBS.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
28 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2003
______

2004
______

2005
______

2006
______

2007
______

2008
______

2009
______

aantal
zittende huurder
5.670
niet-zittende huurder 7.850
totaal
13.510

4.630
8.690
13.320

5.020
8.720
13.730

3.800
9.140
12.940

3.070
9.610
12.680

2.510
7.970
10.480

2.070
8.040
10.110

gem. prijs
× €1000
zittende huurder
120
niet-zittende huurder
133
totaal
128

× €1000
131
138
136

× €1000
139
140
140

× €1000
146
145
145

× €1000
147
152
151

× €1000
146
153
152

× €1000
144
150
149

Verkoopprijzen van verkochte sociale huurwoningen (×1000 euro)
160

zittende huurder
140

niet-zittende
huurder

120
100
80

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

60

In 2009 hebben de woningcorporaties iets meer dan 10 duizend sociale huurwoningen verkocht, waarvan 20% aan zittende
huurders. De verkoop van sociale huurwoningen, met name aan zittende huurders, is de laatste jaren flink gedaald. De
verkoop van een huurwoning na vertrek van de huurder aan een nieuwe eigenaar-bewoner nam tot 2006 nog wel toe,
maar is sindsdien ook afgenomen. De gemiddelde verkoopprijzen zijn redelijk gelijk voor zittende en niet-zittende
huurders; voor het eerst in jaren is in 2009 sprake van een lichte daling van de prijzen.
Opmerking: Aantallen zijn afgerond op 10-tallen.
Bron: Kadaster, bewerking VROM.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 29

2. WONINGMARKT

Verkochte sociale huurwoningen aan zittende/niet-zittende huurder

2. WONINGMARKT
30 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

3. Nieuwbouw

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 31

3. NIEUWBOUW

Nieuwbouw in Bestaand Stedelijk Gebied (BSG)
2000
______
Nieuwbouw Nederland
totaal
70.650
koopwoningen
55.441
huurwoningen
15.209

2004
______

2005
______

2006
______

2007
______

2008
______

2009
______

65.314
51.174
14.140

67.016
50.116
16.900

72.382
52.166
20.216

80.193
57.429
22.764

78.882
55.101
23.781

82.932
57.468
25.464

Nieuwbouw in BSG (aantal woningen)
totaal
18.911
21.425
koopwoningen
13.152
14.535
huurwoningen
5.759
6.890

26.208
18.033
8.175

30.080
18.641
11.439

31.785
19.524
12.261

31.404
18.692
12.712

41.314
25.773
15.541

39%
36%
48%

42%
36%
57%

40%
34%
54%

40%
34%
53%

50%
45%
61%

Nieuwbouw in BSG (% van totale nieuwbouw)
totaal
27%
33%
koopwoningen
24%
28%
huurwoningen
38%
49%

Nieuwbouw in Bestaand Stedelijk Gebied
70%
koopwoningen (BSG)

60%
50%

huurwoningen (BSG)

40%
30%
20%
10%
0%
2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

De nieuwbouw in BSG is van belang voor de woningbouwafspraken. Deze houden in, conform de doelstellingen uit de nota
Ruimte, dat 25% tot 40% van de nieuwbouw binnen BSG moet plaatsvinden, teneinde het ruimtegebruik voor nieuwbouw
te beperken. In toenemende mate wordt nieuwbouw in bestaand gebied gerealiseerd. In 2009 betreft dit ruim 41 duizend
woningen, ofwel de helft van alle nieuwbouw dat jaar. In de huursector ligt dit aandeel met 61% beduidend hoger dan in de
koopsector (45%).
Bron: DG WWI/Systeem Woningvoorraad SYSWOV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
32 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Huur- en koopprijs van nieuwbouwwoningen
gecorrigeerd voor prijsindex gezinsconsumptie

1990
1992
1994
1996
1998
2000
2002
2004
2006
2008

Basishuur
€ per maand
____________
429
451
475
489
503
503
519
562
609
578

Koopprijs
× €1000
____________
140
143
149
168
188
233
271
287
311
333

Ontwikkeling huur- en koopprijs (Index: 1982=100)
300

huurprijs

250

koopprijs
200
150
100
50
0

1982 1984 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2004 2008

In de periode van 1982 tot 1995 verliep de prijsontwikkeling van nieuwe koop- en huurwoningen nagenoeg één op één.
Sinds 1995 is de basishuur van nieuw opgeleverde huurwoningen jaarlijks met 2% toegenomen tot €578, terwijl de
verkoopprijs van nieuwbouwwoningen met gemiddeld 9% is gestegen tot €333 duizend.
Bron: Monitor Nieuwe Woningen.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 33

3. NIEUWBOUW

Rangorde regio’s naar realisatie woningbouwafspraken

Twente
Stedelijke regio's Limburg
Stadsregio Amsterdam (SRA)
Zwolle-Kampen
Regio Zeeland
Stadsregio Rotterdam
Haaglanden
Bestuur Regio Utrecht (BRU)
Noord-Brabant overig
Knooppunt Arnhem Nijmegen (KAN)
Stadsregio Leeuwarden
Stadsgewest Amersfoort
Noord-Holland minus ROA
Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE)
Drechtsteden
Stedendriehoek
Holland Rijnland
Flevoland (Almere, Lelystad)
Groningen-Assen
Emmen
Totaal

34 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

afspraak
2005-2009
_________
9.740
8.310
43.000
6.370
4.670
38.000
34.000
23.695
29.630
24.591
5.300
9.700
26.000
23.820
9.000
12.550
14.620
13.100
22.113
3.700

productie
2005-2009
_________
15.077
9.455
48.225
6.983
4.463
34.142
29.969
20.723
25.852
20.564
4.339
7.882
19.453
17.539
6.503
8.677
9.575
7.922
12.632
1.805

realisatie
t.o.v. afspraak
_________
155%
114%
112%
110%
96%
90%
88%
87%
87%
84%
82%
81%
75%
74%
72%
69%
65%
60%
57%
49%

361.909

311.780

86%

Twente
Stedelijke regio's Limburg
Stadsregio Amsterdam (SRA)
Zwolle - Kampen
Regio Zeeland
Stadsregio Rotterdam
Haaglanden
Bestuur Regio Utrecht (BRU)
Noord - Brabant overig
Knooppunt Arnhem Nijmegen (KAN)
Stadsregio Leeuwarden
Stadsgewest Amersfoort
Noord -Holland minus ROA
Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE)
Drechtsteden
Stedendriehoek
Holland Rijnland
Flevoland (Almere, Lelystad)
Assen-Groningen
Emmen

155%
114%
112%
110%
96%
90%
88%
87%
87%
84%
82%
81%
75%
74%
72%
69%
65%
60%
57%
49%

Opmerkingen: De regio Holland Rijnland is inclusief Jacobswoude. Deze woonplaatst viel buiten de oorspronkelijke
woningbouwafspraakgebieden, maar valt na een gemeentelijke herindeling in 2009 binnen de regio.
Bron: CBS, bewerkt door WWI.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 35

3. NIEUWBOUW

Realisatie woningbouwafspraken 2009

3. NIEUWBOUW

Woningbouwafspraken versus realisatie, 2005-2009

57%

82%
Stadsregio
Leeuwarden

Groningen-Assen

112%
75%
NoordHolland
overig

Zwolle-Kampen

Flevoland
(Almere, Lelystad)

65%

90%
HollandRijnland
Haaglanden

110%

60%

88%

Stadsregio
Rotterdam
(SRR)

Stadsregio
Amsterdam

69%

81%

87%

Stadsgewest
Amersfoort

Bestuur Regio
Utrecht (BRU)
72%
87%

Stedendriehoek
84%

Arnhem/Nijmegen
Stadsregio

Drechtsteden
74%
96%

Noord-Brabant
overig

Regio Zeeland

Samenwerkingsverband
Regio Eindhoven (SRE)

114%
Stedelijke regio’s
68%
Limburg

Bron: CBS, bewerkt door WWI.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
36 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

49%
Emmen

155%

Twente

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Nederland
Amsterdam
Rotterdam
Den Haag
Utrecht

woningtype
_____________________
eengezins meergezins
______
______
1.660
1.049
1.521
419
1.356
467
3.561
1.258
1.500
1.177
7.383
3.945
3.341
3.097
6.315
7.127
9.979
9.603
1.155
333
8.059
4.796
2.452
1.379
48.282
34.650
1.058
3.166
867
1.090
1.658
2.084
1.078
2.040

aantal kamers
_____________________________________________________
1 of 2
3
4
5 6 of meer
______
______
______
______
______
166
933
1.067
445
98
136
436
918
352
98
332
240
768
420
63
475
946
2.839
444
115
483
882
969
297
46
1.172
3.550
5.148
1.191
267
1.519
1.684
1.854
938
443
1.444
4.607
5.318
1.781
292
763
6.144
9.192
2.733
750
84
306
744
307
47
1.592
4.526
5.188
1.211
33
191
1.440
1.861
266
73
8.357
25.694
35.866
10.385
2.630
303
1.831
1.296
618
176
129
1.828
221
1.054
1.902
385
180
1.264
678
331
490
355

Nieuwbouw meergezins (% van totale nieuwbouw)
Friesland
22
Zeeland
22
Drenthe
26
Overijssel
26
Gelderland
Limburg
Noord-Brabant
Groningen
Flevoland
Utrecht
Zuid-Holland
Noord-Holland
Nederland
Den Haag
Rotterdam
Utrecht
Amsterdam

35
36
37
39
44
48
49
53
42
56
56
65
75

Van alle woningen die in 2009 zijn gebouwd is 58% een eengezinswoning. De verschillen tussen de provincies en gemeenten
zijn echter behoorlijk groot. Zo is in Amsterdam minder dan een kwart van de nieuwe woningen een eengezinswoning.
Mede hierdoor is ook het aandeel meergezinswoningen in de provincie Noord-Holland beduidend hoger dan gemiddeld. In
de provincies Friesland en Zeeland bestaat het overgrote deel van de woningbouwproductie uit eengezinswoningen.
Bron: CBS.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 37

3. NIEUWBOUW

Voltooide nieuwbouwwoningen naar woningtype en aantal kamers, 2009

totaal
nieuwbouw

overige
opdrachtgevers

_______ _______ _______ _______
31.002 43.426 14.506 88.934
25.160 52.682 14.473 92.315
20.390 57.184 12.942 90.516
17.660 48.979 11.986 78.625
14.563 43.837 12.250 70.650
13.725 48.933 10.300 72.958
13.101 43.596 10.007 66.704
13.365 37.726
8.538 59.629
14.609 42.233
8.472 65.314
16.993 42.527
7.496 67.016
18.971 45.184
8.227 72.382
20.960 50.885
8.348 80.193
21.415 49.054
8.413 78.882
24.124 50.372
8.436 82.932

1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009

bouwers
voor de markt

overheid en
woningcorporaties

afgifte bouwvergunningen
___________________________________

totaal
nieuwbouw

overige
opdrachtgevers

bouwers
voor de markt

overheid en
woningcorporaties

voltooide nieuwbouwwoningen
___________________________________

_______ _______ _______ _______
24.063 62.315 15.744 102.122
23.014 64.378 14.110 101.502
19.279 54.106 14.058 87.443
15.658 54.904 13.638 84.200
14.696 51.041 12.826 78.563
11.452 40.764 10.110 62.326
14.056 44.917
8.210 67.183
18.220 47.171
7.063 72.454
20.870 47.293
8.017 76.180
22.600 52.504
8.169 83.273
22.978 64.280
9.189 96.447
25.645 53.291
8.982 87.918
25.007 53.238
8.953 87.198
24.977 39.629
8.040 72.646

Bouwvergunningen en voltooide nieuwbouwwoningen
120.000

Totaal
nieuwbouw

100.000
80.000

Totaal bouw–
vergunningen

60.000
40.000
20.000

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2001

2002

2000

1999

1998

1997

1996

1995

1993

0

1994

3. NIEUWBOUW

Bouwvergunningen en voltooide nieuwbouwwoningen

Na de hoge nieuwbouwproductie midden jaren 90 werd in 2003 een dieptepunt bereikt met nog geen 60 duizend nieuwe
woningen. Sindsdien is het aantal opgeleverde woningen gestaag opgelopen tot bijna 83 duizend in 2009. Opvallend is dat
de nieuwbouwproductie van de overheid en corporaties sinds 2002 bijna verdubbeld is. De bewegingen in het aantal
afgegeven bouwvergunningen lopen meestal enkele jaren voor op de veranderingen in de nieuwbouwmarkt. Het aantal
verleende bouwvergunningen steeg onafgebroken tussen 2001 en 2006, maar sindsdien is het aantal met bijna 25 duizend
teruggelopen tot ruim 72 duizend in 2009. Deze teruggang is in zijn geheel veroorzaakt door de bouwers voor de markt.
Bron: CBS. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
38 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2000
2002
2004
2006
2007
2008
2009
_______ _______ _______ _______ _______ _______ _______
Nieuwbouw met particulier
opdrachtgeverschap

12.249

10.017

8.472

8.227

8.348

8.413

8.436

Nieuwbouw met particulier
opdrachtgeverschap
(% van totale nieuwbouw)

17%

15%

13%

11%

10%

11%

10%

Als % van totale nieuwbouw

20%
18%
16%
14%
12%
10%
8%
6%
4%
2%
0%
2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Nieuwbouw met particulier opdrachtgeverschap vindt steeds minder vaak plaats. In 2009 gaat het nog om 10% van de
nieuwbouw die door huiseigenaren zelf is gebouwd.
Bron: CBS.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 39

3. NIEUWBOUW

Nieuwbouw met particulier opdrachtgeverschap

3. NIEUWBOUW

Kenmerken van nieuwbouw in Europa

België
Duitsland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Italië
Nederland
Polen
Portugal
Spanje
Tsjechië
Verenigd Koninkrijk

2004
_____________________________________________________
opgeleverde
opgeleverde
aandeel
woningen
woningen per
eengezins(×1000)
1.000 inwoners
woningen
___________
___________
___________
46,2
4,4
51%
278,0
3,4
57%
363,0
6,0
62%
122,1
11,1
31%
44,0
4,3
47%
255,8
4,4
65,3
4,0
75%
108,1
2,8
42%
82,3
7,9
37%
543,5
12,8
25%
32,3
3,2
49%
206,0
3,5
-

2005
___________
aandeel
sociale
huur
___________
6%
9%
1)
9%
9%
2)
5%
13%
8%
10%
20%
11%

Aandeel sociale huurwoningen

Tsjechië
Nederland
Verenigd Koninkrijk
Spanje
Duitsland
Frankrijk
Griekenland
Polen
België
Hongarije
0%

5%

10%

15%

20%

Van de twaalf grootste EU-landen heeft Nederland verreweg het hoogste aandeel eengezinswoningen binnen de totale
nieuwbouwproductie. In Spanje en Griekenland bestaat nog geen derde van de nieuwbouw uit eengezinswoningen. In deze
twee landen worden ook de meeste nieuwe woningen per 1,000 inwoners opgeleverd. In Nederland worden er relatief veel
sociale huurwoningen bijgebouwd.
Opmerking: 1) 2004, 2) 2003
Bron: Eurostat (cijfers van Roemenie ontbreken).
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
40 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Bouwkosten per m2 woonruimte

Index woningbouwkosten (EU27=100)
_______
103
121
111
69
101
91
127
63
54
75
122

België
Duitsland
Frankrijk
Griekenland
Ierland
Italië
Nederland
Polen
Portugal
Spanje
Verenigd Koninkrijk

Index woningbouwkosten (EU27=100)
Nederland
Verenigd Koninkrijk
Duitsland
Frankrijk
België
Ierland
Italië
Spanje
Griekenland
Polen
Portugal
0

20

40

60

80

100

120

140

In vergelijking met de andere grote landen binnen de EU zijn de woningbouwkosten in Nederland aan de hoge kant. De
bouwkosten per m2 woonruimte liggen ruim een kwart boven het gemiddelde van de EU.
Bron: Eurostat (cijfers van Roemenië en Hongarije ontbreken).
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 41

3. NIEUWBOUW

Woningbouwkosten in Europa, 2007

3. NIEUWBOUW

Gemiddelde periode (in maanden) tussen verkoop en oplevering van
nieuwbouwwoningen
landsdeel
__________
Noord

provincie
____________
Groningen
Friesland
Drenthe
Totaal

2000
______
11,3
10,7
11,0
11,0

2002
______
12,9
11,6
10,9
11,9

2004
______
8,6
10,6
13,5
10,9

2006
______
11,0
11,2
12,1
11,5

2007
______
10,7
12,5
13,2
12,2

2008
______
13,8
13,0
12,2
13,0

2009
______
16,7
11,3
11,6
13,9

Oost

Gelderland
Overijssel
Totaal

14,3
12,8
13,8

14,1
12,4
13,3

12,8
12,4
13,3

13,7
10,9
12,1

14,4
13,8
14,2

14,9
12,6
14,2

14,9
12,5
14,3

Zuid

Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Totaal

12,8
14,2
13,0
13,8

13,3
14,6
11,8
13,7

13,3
14,3
11,5
13,6

14,6
14,9
12,9
14,4

16,8
16,2
13,3
15,6

13,4
16,3
13,7
15,5

13,5
16,9
12,0
15,7

West

Flevoland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Totaal

14,1
14,3
16,4
16,7
15,7

12,8
14,5
18,4
16,3
16,2

13,0
13,9
14,2
14,9
14,8

13,2
16,2
15,6
16,1
15,8

14,3
16,7
17,4
17,8
17,3

15,2
18,0
18,8
18,4
18,3

14,9
16,4
19,5
18,9
18,5

Gemiddeld aantal maanden tussen verkoop en oplevering 2009

Friesland

11,3

Drenthe

11,6

Limburg

12,0

Overijssel
Zeeland

12,5
13,5

Flevoland

14,9

Gelderland

14,9

Utrecht

16,4

Groningen

16,7

Noord-Brabant

16,9

Zuid-Holland
Noord-Holland

18,9
19,5

Er zijn duidelijk regionale verschillen te ontdekken in het gemiddeld aantal maanden tussen verkoop en oplevering van
nieuwbouwwoningen. In het westen van het land is deze tijdspanne 18,5 maand. In de provincies verder buiten de Randstad
(met als opvallende uitgezondering Groningen) ligt deze periode een heel stuk lager.
Bron: Monitor Nieuwe Woningen.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
42 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

(gemiddelde afzetsnelheid in maanden, per kwartaal waarin woningen zijn verkocht)
eengezinswoningen
_________________________________
goedkoop middelduur
duur
_________ _________ _________
5,7
3,1
4,5
2,6
3,8
5,6
2,8
3,7
5,0
2,2
3,6
3,7
2,6
4,1
4,3
2,8
4,7
4,7
4,9
8,1
9,1

2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2009 I
2009 II
2009 III
2009 IV

4,8
4,5
6,3
4,4

8,0
7,9
7,5
8,9

appartementen
_________________________________
goedkoop middelduur
duur
_________ _________ _________
5,3
6,4
6,4
4,8
6,5
8,8
5,1
8,1
8,2
5,0
7,5
7,9
6,0
8,8
7,1
6,0
10,4
9,2
10,3
18,9
17,2

9,1
9,0
8,0
10,2

9,6
9,1
10,3
11,6

22,1
16,4
15,5
20,0

15,1
15,1
16,5
19,6

Gemiddeld aantal maanden dat een woning te koop staat

20

eensgezins

appartement

2003

16

2009

12
8
4
0
goedkoop

middelduur

duur

goedkoop

middelduur

duur

Het gemiddeld aantal maanden dat een woning te koop staat is in 2009 explosief toegenomen ten opzichte van de
voorgaande jaren. Bij veel marktsegmenten is zelfs sprake van een verdubbeling in vergelijking met 2008. Appartementen
staan gewoonlijk dubbel zo lang te koop als eengezinswoningen; vooral de middeldure en dure appartementen staan lange
tijd leeg. Alleen de goedkope eengezinswoningen staan gemiddeld minder dan een half jaar te koop.
Bron: Monitor Nieuwe Woningen.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 43

3. NIEUWBOUW

Gemiddelde afzetsnelheid per woning

3. NIEUWBOUW

Inhoud en woningbezetting van nieuwbouwwoningen
(op basis van afgegeven bouwvergunningen)
gemiddelde inhoud in m3
______________________________________________
huurwoningen koopwoningen
alle woningen
_____________ _____________ _____________
294
456
404
294
463
407
293
479
423
313
472
433
320
490
452
351
519
488
380
534
504
351
548
503
369
548
504
385
563
515
380
558
494

1990
1992
1994
1996
1998
2000
2002
2004
2006
2008
2009

m3 per
bewoner
_____________
162
167
173
184
184
199
198
194
203
209
-

woningbezetting
_____________
2,50
2,43
2,45
2,35
2,46
2,45
2,55
2,59
2,48
2,46
-

Gemiddelde inhoud van nieuwbouwwoningen in m3
600

huurwoningen

550
500

koopwoningen

450
400

alle woningen

350
300
250
200

1990

1992

1994

1996

1998

2000

2002

2004

2006

2008

De gemiddelde inhoud van koopwoningen is bijna anderhalf keer zo groot als van huurwoningen. Sinds 1990 is de
gemiddelde inhoud van alle nieuwbouwwoningen met 22% toegenomen. De woningbezetting schommelt in dezelfde
periode rond de 2,5. Hierdoor is ook het aantal m3 per bewoner gestaag toegenomen. De afname van de totale gemiddelde
inhoud in 2009 wordt vooral veroorzaakt door een terugval in de productie van koopwoningen. Hierdoor zijn er relatief veel
huurwoningen gebouwd, welke gemiddeld kleiner van inhoud zijn.
Bron: BNW en CBS.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
44 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

4. Steden en wijken

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 45

4. STEDEN EN WIJKEN

Uitgaven ISV en BLS

2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010 (raming)

Uitgaven ISV
_____________
×1 mln
113
569
72
425
530
396
296
268
326
320
303

Uitgaven BLS
_____________
×1 mln
58
61
61
61
66
72
106
108
108
103
126

Budget ISV en BLS (×1 mln.)

600
ISV

500

BLS

400
300
200
100
0
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010

ISV: Investering Stedelijke Vernieuwing; budget is inclusief bodemsanering, geluidsanering, luchtkwaliteit, groen en cultuur.
BLS: Besluit locatiegebonden subsidies
Het ISV is een bijdrage van het Rijk aan gemeenten die is ingesteld om, door middel van een integrale aanpak, de
achterstanden in sommige buurten en wijken in de steden mee te helpen oplossen, de leefbaarheid te verbeteren en de
aantrekkelijkheid van de steden te vergroten. Het BLS is een rijksbijdrage aan gemeenten ter stimulering van de
woningproductie en particulier opdrachtgeverschap.
Bron: (meerdere) Beknopte begrotingen VROM.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
46 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2000
×1000
_______
G4 - aandachtswijken
630
G14 - aandachtswijken
166
aandachtswijken totaal
796
G4 - totaal
2.024
G14 - totaal
1.759
G18 totaal
3.783
Nederland
15.864

2002
×1000
_______
630
168
798
2.052
1.782
3.834
16.105

2004
×1000
_______
626
166
792
2.077
1.802
3.879
16.258

2006
×1000
_______
615
164
780
2.087
1.812
3.899
16.334

2008
×1000
_______
607
162
769
2.100
1.821
3.921
16.405

2009
×1000
_______
611
162
774
2.124
1.833
3.957
16.486

Bevolkingsontwikkeling (index: 2000 = 100)

106
G4-aandachtswijken

104
102

G14 -aandachtswijken

100
98

Nederland

96
94
92
2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2009

De bevolking in Nederland is in de periode 2000-2009 met 3,9% gegroeid. In de G4 en de G14 is in dezelfde periode sprake
van een grotere bevolkingstoename van respectievelijk 4,9% en 4,2%. In de veertig aandachtswijken als geheel is
daarentegen sinds 2002 sprake van een bevolkingskrimp. Binnen de G4-aandachtswijken is de bevolkingsafname sterker
dan binnen de G14-aandachtswijken. In 2009 nam de bevolking echter weer licht toe.
Bron: CBS. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 47

4. STEDEN EN WIJKEN

Ontwikkeling van de bevolking

huishoudens
totaal
×1000
_______
G4 - aandachtswijken
310
G14 - aandachtswijken
86
aandachtswijken
396
G4 - totaal
1.110
G14 - totaal
906
G18 totaal
2.016
Nederland
7.313

alleenstaand

samenwonend
zonder kind

samenwonend
met kind

_______
51%
52%
51%
51%
45%
49%
36%

_______
20%
23%
21%
22%
27%
24%
30%

_______
29%
25%
28%
27%
28%
27%
35%

Samenstelling huishoudens
100%
samenwonend
met kind

80%

samenwonend
zonder kind

60%
40%

alleenstaand

20%

Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14-aandachtswijken

0%
G4-aandachtswijken

4. STEDEN EN WIJKEN

Samenstelling huishoudens, 2009

Het aandeel alleenstaanden is in stedelijke gebieden hoger dan elders en in de G4 het hoogst. Ook in de aandachtswijken
wonen relatief veel alleenstaanden, zowel in de G4 als in de G14: 51% van de huishoudens bestaat daar uit één persoon
tegenover 36% in heel Nederland.
Opmerking: Door afrondingsverschillen bij de percentages kan de som der delen hoger of lager zijn dan 100%.
Bron: CBS. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
48 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

bevolking totaal
×1000
_______
G4 - aandachtswijken
611
G14 - aandachtswijken
162
aandachtswijken
774
G4 - totaal
2.124
G14 - totaal
1.833
G18 totaal
3.957
Nederland
16.486

<=24 jaar

25-44 jaar

45-64 jaar

65+ jaar

_______
33%
33%
33%
30%
30%
30%
30%

_______
33%
33%
33%
34%
30%
32%
27%

_______
22%
21%
22%
24%
26%
25%
28%

_______
12%
13%
12%
12%
14%
13%
15%

Leeftijd bevolking
100%
65+ jaar
80%

45-64 jaar

60%

25-44 jaar

40%

<=24 jaar

20%

Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14-aandachtswijken

G4-aandachtswijken

0%

In 2009 is in Nederland 43% van de bevolking ouder dan 45 jaar. In de grote steden ligt dit percentage op bijna 38%, terwijl
dit in de aandachtswijken slechts 34% is. In de G14 is het aandeel ouderen iets hoger dan in de G4, maar de leeftijdsopbouw
van de aandachtswijken in de vier grote steden en overige steden ontloopt elkaar nauwelijks.
Bron: CBS. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 49

4. STEDEN EN WIJKEN

Samenstelling bevolking naar leeftijd, 2009

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

niet-westerse
allochtonen
×1000
________
328
49
377
700
251
951
1.809

westerse
allochtonen
×1000
________
61
18
79
271
205
476
1.478

allochtonen
totaal
×1000
________
388
67
456
971
455
1.427
3.288

Aandeel allochtonen t.o.v. totale bevolking
70%
westerse
allochtoon

60%
50%

niet-westerse
allochtoon

40%
30%
20%
10%

Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14-aandachtswijken

0%
G4-aandachtswijken

4. STEDEN EN WIJKEN

Samenstelling bevolking naar herkomst, 2009

In de 40 aandachtswijken, vooral binnen de G4, wonen relatief veel allochtonen. Het betreft daarbij voornamelijk personen
met een niet-westerse achtergrond. In Nederland is ongeveer 20% van de bevolking allochtoon. In de stedelijke gebieden is
dat 35% en in de aandachtswijken is het aandeel allochtonen 58% van de totale bevolking.
Bron: CBS. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
50 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

voorraad totaal
×1000
_______
295
77
372
1.044
827
1.871
7.105

ééngezins woningen

meergezins woningen

_______
20%
50%
26%
26%
62%
42%
71%

_______
80%
50%
74%
74%
38%
58%
29%

Samenstelling woningvoorraad
100%
meergezins
woningen

80%

ééngezins
woningen

60%
40%
20%

Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14-aandachtswijken

G4-aandachtswijken

0%

De aandachtswijken zijn wijken met een nogal eenzijdige woningvoorraad, hoofdzakelijk bestaande uit
meergezinswoningen. Vooral binnen de G4 is dat het geval met 80% aan meergezinswoningen. Overigens is dit niet heel
veel hoger dan het aandeel binnen de totale G4. In de G14-aandachtswijken is het aandeel meergezinswoningen met 50%
beduidend lager.
Bron: WWI - Systeem woningvoorraad (Syswov). Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 51

4. STEDEN EN WIJKEN

Samenstelling woningvoorraad naar woningtype, 2009

4. STEDEN EN WIJKEN

Samenstelling woningvoorraad naar bouwjaarklasse, 2009
voorraad
totaal
×1000
________
G4 - aandachtswijken
295
G14 - aandachtswijken
77
aandachtswijken
372
G4 - totaal
1.044
G14 - totaal
827
G18 totaal
1.871
Nederland
7.105

bouwjaar
<=1944

bouwjaar
1945-1970

bouwjaar
1971-1990

bouwjaar
>=1991

________
34%
20%
31%
40%
22%
32%
21%

________
35%
53%
39%
23%
30%
26%
27%

________
15%
15%
15%
19%
30%
24%
32%

________
16%
12%
15%
18%
18%
18%
20%

Woningvoorraad naar bouwjaar
bouwjaar
<=1944

15%
31%

15%

20%

21%

32%
39%

Aandachtswijken

27%

bouwjaar
1945-1970
bouwjaar
1971-1990
bouwjaar
>=1991

Nederland

In Nederland is het aandeel woningen dat gebouwd is vóór 1971 inmiddels ongeveer even groot als het aandeel woningen
van na 1971. In de meer stedelijk gebieden is de voorraad ouder en is 58% van vóór 1971. Binnen de aandachtwijken is 70%
van de woningen in deze periode gebouwd.
Bron: WWI - Systeem woningvoorraad (Syswov). Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
52 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

______
-3%
-2%
-3%
5%
4%
5%
4%

______
0%
-1%
-0%
6%
7%
6%
8%

______
-1%
-4%
-2%
0%
-3%
-1%
-3%

G18 totaal

Nederland

ontwikkeling t.o.v. 2000
_______________________________________
bevolking
voorraad
gem. aantal
totaal
totaal personen per
huishouden

G14 - totaal

2009
____________________________________
bevolking
voorraad gem. aantal
totaal
totaal personen per
huishouden
×1000
×1000
pers/hh
______
______
______
G4 - aandachtswijken
611
295
1,98
G14 - aandachtswijken 162
77
1,88
aandachtswijken
774
372
1,96
G4 - totaal
2.124
1.044
1,91
G14 - totaal
1.833
827
2,02
G18 totaal
3.957
1.871
1,96
Nederland
16.486
7.105
2,25

Gemiddeld aantal personen per huishouden

2,3

2,1

1,9

1,7

G4 - totaal

aandachtswijken

G14-aandachtswijken

G4-aandachtswijken

1,5

Een Nederlands huishouden telt gemiddeld 2,25 personen. In stedelijk gebied, inclusief de aandachtswijken, wonen relatief
veel alleenstaanden en daardoor ligt de gemiddelde huishoudgrootte hier beduidend lager. De aandachtswijken in de G14
scoren het laagst met gemiddeld 1,88 personen per huishouden. Doordat de woningvoorraad sinds 2000 meer is
toegenomen dan de totale bevolking, is het gemiddeld aantal personen per huishouden licht gedaald.
Bron: CBS; WWI - Systeem woningvoorraad (Syswov). Peildatum: 1 januari en lopende het jaar.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 53

4. STEDEN EN WIJKEN

Gemiddeld aantal personen per huishouden, 2009

Voorraad 01.01.2005

G4aandachtswijken
_______
295.662

G14aandachtswijken
_______
77.217

Nieuwbouw 2005-2009

16.159

Toevoeging anders
2005-2009

aandachtswijken

G4totaal

G14totaal

G18
totaal

Nederland

_______
_______
372.879 1.014.032

_______
_______ _______
802.510 1.816.542 6.858.719

4.368

20.527

63.207

44.884

108.091

381.405

3.379

222

3.601

13.626

4.082

17.708

36.148

Onttrekkingen 2005-2009 17.225

4.321

21.546

38.768

16.940

55.708

105.930

699

81

780

1.327

-264

1.063

-9.662

298.339

77.568

Adm. Correcties 2005-2009
Voorraad 31.12.2009
(schatting)

375.907 1.053.424

834.272 1.887.696 7.175.286

Nieuwbouw/onttrekkingen per 1.000 woningen

80
Nieuwbouw
totaal

60

Onttrekkingen
40

20

Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14aandachtswijken

0
G4aandachtswijken

4. STEDEN EN WIJKEN

Mutaties in de woningvoorraad, 2005-2009

Doordat er meer woningen zijn gebouwd dan er aan de voorraad werden onttrokken, steeg de woningvoorraad in
Nederland tussen 2005 en 2009 met 4,5%. Ook in de stedelijke gebieden is dit het geval: in de G4 en de G14 was er sprake
van een groei van bijna 4%. In de aandachtswijken daarentegen bleef in dezelfde periode de nieuwbouw in lijn met het
relatief hoge aantal onttrekkingen, waardoor de woningvoorraad maar beperkt toenam. In vijf jaar is in Nederland
ongeveer 1,5% van de woningen aan de voorraad onttrokken. In de aandachtswijken was het aandeel onttrekkingen met
5,8% bijna vier maal zo hoog.
Bron: CBS/ABF Research - Systeem woningvoorraad (Syswov). Peildatum: 1 januari en lopende het jaar.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
54 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

verkochte
woningen
abs.
_______
G4 - aandachtswijken 4.317
G14 - aandachtswijken 1.219
aandachtswijken
5.536
G4 - totaal
20.411
G14 - totaal
15.702
G18 totaal
36.113
Nederland
127.529

eengezins

_______
12%
45%
9%
21%
64%
40%
69%

meergezins gemiddelde
verkoopprijs
×1000
_______
_______
88%
€ 165
55%
€ 156
3%
€ 163
79%
€ 238
36%
€ 203
60%
€ 223
31%
€ 238

eengezins

meergezins

×1000
_______
€ 228
€ 182
€ 204
€ 340
€ 230
€ 263
€ 262

×1000
_______
€ 157
€ 135
€ 154
€ 210
€ 154
€ 195
€ 186

Gemiddelde verkoopprijs woningen (×1.000)
400
eengezins

350
300

meergezins

250
200
150
100
50
Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14aandachtswijken

G4aandachtswijken

0

De gemiddelde koopprijs van een eengezinswoning in Nederland bedroeg in 2009 262 duizend euro en van een
meergezinswoning 186 duizend euro. In de veertig aandachtswijken ligt de gemiddelde verkoopprijs bijna een derde lager,
mede doordat hier veel meer meergezinswoningen worden verkocht. De prijs van eengezins- en meergezinswoningen in de
aandachtswijken liggen respectievelijk 22% en 17% lager dan gemiddeld in Nederland. Opvallend is ook het grote
prijsverschil van koopwoningen in de aandachtswijken in vergelijking met de woningen in de overige wijken binnen dezelfde
steden. Dit geldt in het bijzonder voor de woningen binnen de G4.
Opmerking: Verkochte woningen zijn alle aan particuleren verkochte woningen in de bestaande bouw.
Bron: Kadaster. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 55

4. STEDEN EN WIJKEN

Verkoopprijzen van koopwoningen en aantal transacties, 2009

voortgezet
onderwijs
totaal
_______
G4 - aandachtswijken
25125
G14 - aandachtswijken
16852
aandachtswijken
41977
G4 - totaal
77337
G14 - totaal
114837
G18 totaal
234151
Nederland
946441

basis- praktijkvorming onderwijs

VMBO
totaal

HAVO

VWO

VWO

_______
33,4%
27,4%
31,0%
42,3%
34,6%
31,0%
32,2%

_______
33,0%
22,4%
28,8%
31,9%
24,6%
22,6%
25,2%

_______
14,0%
15,5%
14,6%
20,3%
21,0%
17,0%
18,0%

_______
10,9%
29,0%
18,1%
31,4%
29,6%
24,9%
21,2%

_______
1,3%
0,4%
0,9%
1,1%
0,7%
0,7%
0,5%

_______
7,4%
5,4%
6,6%
5,5%
4,2%
3,9%
2,9%

Onderwijsdeelname VMBO en VWO (%)
40%
VMBO
30%

VWO

20%
10%

Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14aandachtswijken

0%
G4aandachtswijken

4. STEDEN EN WIJKEN

Onderwijsdeelname leerlingen naar schooltype, 2008

Binnen het voorgezet onderwijs is er een opvallend verschil tussen leerlingen uit de aandachtwijken binnen de G4 en de
aandachtswijken binnen de G14. Van alle leerlingen binnen de G4-aandachtswijken zit 33% op het VMBO en 11% op het
VWO, terwijl voor heel Nederland dit aandeel op respectievelijk 25% en 21% ligt. Het lage aandeel VWO leerlingen is des te
opvallender, gezien het feit dat dit voor de G4 als geheel ver boven het Nederlands gemiddelde ligt. Binnen de G14aandachtswijken ligt het aandeel VWO leerlingen beduidend hoger dan het Nederlandse gemiddelde en het percentage
VMBO leerlingen hier juist wat onder.
Opmerking: Door afrondingsverschillen bij de percentages kan de som der delen hoger of lager zijn dan 100%.
Bron: Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Peildatum: 1 september.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
56 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

schoolverlaters
totaal
_______
5.190
1.240
6.430
14.010
11.180
25.190
106.500

met
startkwalificatie
_______
32%
32%
32%
38%
45%
41%
52%

zonder
startkwalificatie
_______
68%
68%
68%
62%
55%
59%
48%

Schoolverlaters naar startkwalificatie
80%
met
startkwalificatie

70%
60%
50%

zonder
startkwalificatie

40%
30%
20%
10%
Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14aandachtswijken

G4aandachtswijken

0%

In 2007 verlaten zo’n 50.000 jongeren in Nederland het onderwijs zonder over een startkwalificatie (beroepsonderwijs-,
havo- of vwo-diploma) te beschikken, hetgeen een verzwakte uitgangspositie in de maatschappij impliceert. Het aandeel
vroegtijdig schoolverlaters in aandachtswijken is hoog: bijna 70% van de schoolverlaters heeft geen startkwalificatie,
tegenover iets minder dan de heflt voor heel Nederland. Ongeveer de helft van de vroegtijd schoolverlaters wordt overigens
herplaatst naar een (andere) vorm van onderwijs om alsnog een startkwalificatie te behalen.
Bron: CBS. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 57

4. STEDEN EN WIJKEN

Schoolverlaters naar startkwalificatie, 2007

bevolking
15-64 jaar

×1000
_______
G4 - aandachtswijken
424
G14 - aandachtswijken 117
aandachtswijken
541
G4 - totaal
1.477
G14 - totaal
1.260
G18 totaal
2.737
Nederland
11.016

personen met inkomen uit arbeid t.o.v. totale bevolking per groep
(2006)
______________________________________________________________
15 tot
25 tot
35 tot
45 tot
55 tot
25 jaar
35 jaar
45 jaar
55 jaar
65 jaar
_______
_______
_______
_______
_______
48%
65%
62%
56%
34%
51%
68%
64%
59%
35%
49%
65%
62%
57%
34%
50%
73%
72%
68%
44%
54%
77%
76%
73%
45%
52%
75%
74%
70%
45%
57%
80%
80%
76%
47%

Personen met inkomen naar leeftijd (%)
90%
15 tot 25 jaar

80%
70%

25 tot 35 jaar

60%

35 tot 45 jaar

50%
40%

45 tot 55 jaar

30%

55 tot 65 jaar

20%
10%
Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14aandachtswijken

0%
G4aandachtswijken

4. STEDEN EN WIJKEN

Bevolking en aantal personen met inkomen uit arbeid, 2006

Het aandeel van personen met inkomen uit arbeid ligt in de aandachtswijken bij alle leeftijdsgroepen lager dan in heel
Nederland. Uitgezonderd de 15 tot 25 jarigen bedraagt het verschil steeds zo’n 13 à 19% en is het grootst voor de leeftijdsgroep van 35 tot 55 jaar. Bij de jongeren, waar het aandeel met inkomen uit arbeid laag is, blijft het verschil beperkt tot 8%.
Bron: CBS. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
58 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

bevolking
15-64 jaar
×1000
______
423
116
538
1.493
1.269
2.762
11.088

WW uitkering

AO uitkering

______
1,4%
1,8%
1,5%
1,0%
1,5%
1,2%
1,0%

______
7,2%
8,5%
7,8%
6,4%
7,5%
6,9%
7,0%

Personen met uitkering (% van beroepsbevolking)
10%
WW uitkering
8%

AO uitkering

6%
4%
2%

Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14aandachtswijken

G4aandachtswijken

0%

In de aandachtswijken is het aandeel mensen met een uitkering hoger dan in de rest van Nederland. De geldt met name
voor de wijken binnen de aandachtswijken in de G14.
Opmerking: Percentage personen met een AO/WW-uitkering ten opzichte van de totale potentiele beroepsbevolking.
Bron: CBS. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 59

4. STEDEN EN WIJKEN

Sociale uitkeringen, 2009

huishoudens
met inkomen
totaal
×1000
______
G4 - aandachtswijken
275
G14 - aandachtswijken
74
aandachtswijken
348
G4 - totaal
965
G14 - totaal
785
G18 totaal
1749
Nederland
6753

inkomen
1e
10%-groep

inkomen
2e-4e
10%-groep

inkomen
5e-8e
10%-groep

inkomen
9e-10e
10%-groep

______
19%
19%
19%
16%
13%
15%
10%

______
43%
44%
43%
36%
34%
35%
30%

______
30%
31%
31%
33%
38%
35%
40%

______
8%
6%
7%
15%
15%
15%
20%

Huishoudens naar inkomensklasse
100%
90%

inkomen 9e-10e
10%-groep

80%
70%

inkomen 5e-8e
10%-groep

60%
50%
40%

inkomende 2e-4e
10%-groep

30%
20%
10%

inkomen 1e
10%-groep
Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14aandachtswijken

0%
G4aandachtswijken

4. STEDEN EN WIJKEN

Inkomensverdeling (obv decielenindelingen geheel Nederland), 2005

De inkomensverdeling laat zien hoe de spreiding van de inkomens binnen een bepaald gebied is aan de hand van een
indeling in 10 opeenvolgende inkomensklassen die landelijk elk 10% van de huishoudens bevatten (decielen).
In een oogopslag wordt duidelijk dat in de aandachtswijken lage inkomens oververtegenwoordigd zijn en hoge inkomens
ondervertegenwoordigd.
Opmerking: cijfers 2005 zijn voorlopig.
Bron: CBS - Regionaal InkomensOnderzoek (RIO). Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
60 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

gemiddeld netto
huishoudinkomen (€ per jaar)
G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

2006
_________
€ 20.030
€ 19.340
€ 19.890
€ 24.710
€ 25.340
€ 24.990
€ 28.860

2009
_________
€ 24.550
€ 24.610
€ 24.560
€ 30.320
€ 29.920
€ 30.120
€ 34.150

ontwikkeling
_________
22,5%
27,3%
23,5%
22,7%
18,1%
20,5%
18,3%

Gemiddeld netto jaarinkomen (2009)

€ 35.000
€ 30.000
€ 25.000
€ 20.000
€ 15.000
€ 10.000
€ 5.000

Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14aandachtswijken

G4aandachtswijken

€0

Het gemiddeld netto huishoudinkomen in Nederland is 34 duizend euro. In de aandachtswijken ligt het inkomen bijna 30%
lager en komt uit op ruim 24 duizend euro per jaar. De gemiddelde inkomens in de aandachtswijken zijn -relatief- echter
iets sterker gestegen in de periode 2006-2009 ten opzichte van het gemiddelde Nederlandse inkomen.
Bron: WoON 2006, 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 61

4. STEDEN EN WIJKEN

Ontwikkeling van het netto huishoudinkomen

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

bevolking
15-64 jaar
×1000
__________
429
116
545
1.516
1.269
2.785
11.088

niet-werkende werkzoekenden
__________________________________________________
totaal
allochtonen
autochtonen
__________
__________
__________
10%
12%
6%
9%
13%
7%
10%
12%
6%
6%
9%
4%
6%
9%
4%
6%
9%
4%
4%
8%
3%

Werkzoekenden naar herkomst (%)
14%
allochtonen

12%
10%

autochtonen

8%
6%
4%
2%

Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14aandachtswijken

0%
G4aandachtswijken

4. STEDEN EN WIJKEN

Niet-werkende werkzoekenden, 2009

Op 1 januari 2009 staan er in totaal 316,000 niet werkende werkzoekenden geregistreerd in Nederland. Gerelateerd aan de
beroepsbevolking is dat 4%. Onder allochtonen is het werkloosheidspercentage aanzienlijk hoger (8%) dan onder
autochtonen (3%). De aandachtswijken kampen met een duidelijk hogere werkloosheid dan gemiddeld; met name het
aandeel allochtone niet-werkende werkzoekenden is daar hoger.
Bron: CBS. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
62 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

1998
_______
G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland totaal

zeer
matig
zeer uiterst
negatief negatief
matig positief positief positief positief totaal
_______ _______ _______ _______ _______ _______ _______ _______
16,5% 26,3% 31,7% 19,7%
5,6%
0,2%
0,0% 100,0%
4,7% 14,8% 34,3% 32,4% 12,5%
1,2%
0,0% 100,0%
14,0%
23,8%
32,2%
22,4%
7,1%
0,4%
0,0% 100,0%
7,3% 12,6% 21,3% 26,8% 22,8%
8,4%
0,8% 100,0%
0,8%
3,1% 12,8% 26,8% 35,4% 19,3%
1,8% 100,0%
4,3%
8,1%
17,3%
26,8%
28,7%
13,5%
1,3% 100,0%
1,1%
2,2%
5,8%
13,3%
31,1%
39,2%
7,4% 100,0%

2008
_______
G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland totaal

_______ _______ _______ _______ _______ _______ _______ _______
2,7% 22,7% 41,5% 27,9%
4,8%
0,3%
0,0% 100,0%
0,1%
4,0% 31,8% 44,1% 18,0%
2,0%
0,0% 100,0%
2,2%
18,8%
39,5%
31,3%
7,6%
0,7%
0,0% 100,0%
0,9%
8,9% 21,3% 26,1% 28,7% 12,9%
1,1% 100,0%
0,1%
0,5%
6,4% 22,2% 43,2% 25,4%
2,3% 100,0%
0,5%
5,0%
14,3%
24,3%
35,5%
18,7%
1,7% 100,0%
0,1%
1,2%
4,3%
10,6%
30,2%
45,1%
8,5% 100,0%

Leefbaarheidsscores 2008

Nederland
totaal

G18
totaal

G14 totaal

G4 totaal

aandachtswijken

G14-aandachtswijken

G4-aandachtswijken

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

De leefbaarheidsscore in de Leefbaarometer wordt berekend met behulp van 49 indicatoren. De waarden worden verdeeld
in 7 klassen van ‘zeer negatief’ tot ‘uiterst positief’. In de tabel is aangegeven welk deel van de bevolking in een gebied
woont met een bepaalde leefbaarheidsscore. In Nederland woont 1,3 % van de bevolking in een gebied met een negatieve of
zeer negatieve leefbaarheidsscore. In de vier grote steden bedraagt dit aandeel bijna 10%, in de aandachtswijkenbinnen de
G4 is dit zelfs 21%. Wel is er over de hele linie een duidelijk vooruitgang waarneembaar ten opzichte van 1998.Naast deze
leefbaarheidsscore worden op de volgende pagina’s de onderliggende dimensies van het begrip leefbaarheid gepresenteerd:
veiligheid; sociale samenhang; samenstelling bevolking; niveau voorzieningen; publieke ruimte; woningvoorraad.
Bron: Leefbaarometer
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 63

4. STEDEN EN WIJKEN

Leefbaarheidsscores

4. STEDEN EN WIJKEN

Leefbaarheid: bevolkingssamenstelling
1998
______
-49,1
-46,7
-48,8
-39,6
-20,9
-32,3
-4,5

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

2008
______
-47,3
-38,1
-46,1
-26,0
-1,1
-15,1
7,9

Een score nul betekent dat het gebied voor deze dimensie gelijk scoort aan het landelijke gemiddelde in 2006, een negatieve
score betekent dat de score van het gebied in negatieve zin afwijkt en een positieve score betekent een positieve afwijking
van het landelijke gemiddelde. De score is omgerekend tot een indexscore die loopt van -50 tot +50.

Leefbaarheid: bevolkingssamenstelling
G4 - aandachtswijken

1998

G14 - aandachtswijken

2008

aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal

-50

-40

-30

-20

-10

0

10

20

30

40

50

De aandachtswijken hebben een bevolkingssamenstelling die sterk afwijkt van de gemiddelde samenstelling van de
bevolking in Nederland. Deze dimensie draagt daardoor bij aan een sterke negatieve leefbaarheid van deze wijken. In de
gemeenten binnen de G18 is sinds 1998 een duidelijke verbetering zichtbaar op de dimensie bevolkingssamenstelling; in
dezelfde periode nam ook de score voor heel Nederland toe van -4,5 naar 7,9. In de aandachtswijken is eveneens sprake van
een verbetering, zij het in mindere mate dan in de overige wjiken binnen de G18.
Bron: Leefbaarometer
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
64 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

1998
______
-9,8
-15,4
-11,0
-14,5
-10,4
-12,6
-4,2

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

2008
______
-11,7
-12,4
-11,9
-8,6
-4,6
-6,7
1,0

Een score nul betekent dat het gebied voor deze dimensie gelijk scoort aan het landelijke gemiddelde in 2006, een negatieve
score betekent dat de score van het gebied in negatieve zin afwijkt en een positieve score betekent een positieve afwijking
van het landelijke gemiddelde. De score is omgerekend tot een indexscore die loopt van -50 tot +50.

Leefbaarheid: leeftijdsopbouw/samenhang bevolking
G4 - aandachtswijken

1998

G14 - aandachtswijken

2008

aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal

-50

-40

-30

-20

-10

0

10

20

30

40

50

De dimensie leeftijdsopbouw/samenhang bevolking heeft ook een negatieve invloed op de ervaren leefbaarheid. De
afwijking ten opzichte van het landelijk gemiddelde is echter beduidend minder groot dan bij de dimensie
bevolkingssamenstelling. In de G18 is, evenals in heel Nederland, een verbetering zichtbaar van de sociale samenhang,
terwijl de aandachtswijken echter een kleine verslechtering laten zien.
Bron: Leefbaarometer
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 65

4. STEDEN EN WIJKEN

Leefbaarheid: leeftijdsopbouw/samenhang bevolking

4. STEDEN EN WIJKEN

Leefbaarheid: publieke ruimte
1998
_______
-8,8
-17,2
-10,7
5,4
-1,8
2,1
-0,4

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

2008
_______
-0,5
-20,6
-4,9
12,8
-1,1
6,4
-0,6

Een score nul betekent dat het gebied voor deze dimensie gelijk scoort aan het landelijke gemiddelde in 2006, een negatieve
score betekent dat de score van het gebied in negatieve zin afwijkt en een positieve score betekent een positieve afwijking
van het landelijke gemiddelde. De score is omgerekend tot een indexscore die loopt van -50 tot +50.

Leefbaarheid: publieke ruimte
G4 - aandachtswijken

1998

G14 - aandachtswijken

2008

aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
-50

-40

-30

-20

-10

0

10

20

30

40

50

De kwaliteit van de publieke ruimte heeft een positieve invloed op de leefbaarheid van de G18. Deze scoort hoger dan het
gemiddelde in Nederland en laat tussen 1998 en 2008 ook een kleine verbetering te zien. De geringere kwaliteit van de
publieke ruimte in de aandachtswijken heeft een beperkt negatief effect op de ervaren leefbaarheid in deze wijken. De
kwaliteit van de leefomgeving binnen de aandachtswijken in de G4 inmiddels gelijk aan het gemiddelde in Nederland, maar
de binnen de aandachtswijken in de G14 wordt deze juist iets minder goed beoordeeld.
Bron: Leefbaarometer
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
66 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

1998
________
-40,6
-25,6
-38,1
-33,8
-10,6
-24,3
10,4

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

2008
________
-45,8
-32,1
-44,0
-40,7
-15,8
-31,4
5,9

Een score nul betekent dat het gebied voor deze dimensie gelijk scoort aan het landelijke gemiddelde in 2006, een negatieve
score betekent dat de score van het gebied in negatieve zin afwijkt en een positieve score betekent een positieve afwijking
van het landelijke gemiddelde. De score is omgerekend tot een indexscore die loopt van -50 tot +50.

Leefbaarheid: veiligheid
G4 - aandachtswijken

1998

G14 - aandachtswijken

2008

aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
-50

-40

-30

-20

-10

0

10

20

30

40

50

De G18 en vooral de 40 aandachtswijken kennen een duidelijk negatieve afwijking van het Nederlands gemiddelde wat
betreft veiligheid. Dit heeft een grote negatieve invloed op de leefbaarheid. Het gevoel van onveiligheid is in heel Nederland
toegenomen tussen 1998 en 2008; In zowel de G18 als de aandachtswijken is er sprake van een bovengemiddelde toename
van het onveiligheidsgevoel.
Bron: Leefbaarometer
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 67

4. STEDEN EN WIJKEN

Leefbaarheid: veiligheid

4. STEDEN EN WIJKEN

Leefbaarheid: voorzieningen
1998
______
27,7
7,4
23,7
27,6
3,8
17,3
2,6

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

2008
______
27,7
12,4
24,8
24,9
8,1
17,5
-0,4

Een score nul betekent dat het gebied voor deze dimensie gelijk scoort aan het landelijke gemiddelde in 2006, een negatieve
score betekent dat de score van het gebied in negatieve zin afwijkt en een positieve score betekent een positieve afwijking
van het landelijke gemiddelde. De score is omgerekend tot een indexscore die loopt van -50 tot +50.

Leefbaarheid: voorzieningen
G4 - aandachtswijken

1998

G14 - aandachtswijken

2008

aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
-50

-40

-30

-20

-10

0

10

20

30

40

50

Het voorzieningenniveau ligt in de stedelijke gebieden en zeker in de aandachtswijken beduidend hoger dan in de rest van
Nederland. Dit heeft een positieve invloed op de leefbaarheid van deze gebieden in vergelijking met het landelijke
gemiddelde. De gemeenten binnen de G14 kenden tussen 1998 en 2008 gemiddelde een verbetering van het
voorzieningenniveau.
Bron: Leefbaarometer
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
68 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

1998
______
-46,5
-42,1
-45,7
-39,2
-26,0
-33,8
-7,4

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

2008
______
-42,2
-36,2
-41,1
-31,9
-15,5
-24,9
1,2

Een score nul betekent dat het gebied voor deze dimensie gelijk scoort aan het landelijke gemiddelde in 2006, een negatieve
score betekent dat de score van het gebied in negatieve zin afwijkt en een positieve score betekent een positieve afwijking
van het landelijke gemiddelde. De score is omgerekend tot een indexscore die loopt van -50 tot +50.

Leefbaarheid: woningvoorraad
G4 - aandachtswijken

1998

G14 - aandachtswijken

2008

aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
-50

-40

-30

-20

-10

0

10

20

30

40

50

De woningvoorraad in de G18 en daarbinnen vooral in de aandachtswijken wijkt in hoge mate af van de rest van het land.
De mindere kwaliteit van de woningvoorraad komt tot uitdrukking in de lagere leefbaarheidsscores in deze gebieden.
Tussen 1998 en 2008 is de perceptie over de woningvoorraad flink verbeterd in Nederland. Deze trend is ook waarneembaar
binnen de G18, waarbij de aandachtswijken echter duidelijk achterblijven.
Bron: Leefbaarometer
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 69

4. STEDEN EN WIJKEN

Leefbaarheid: woningvoorraad

G4 - aandachtswijken
G14 - aandachtswijken
aandachtswijken
G4 - totaal
G14 - totaal
G18 totaal
Nederland

gaat vooruit
________________
ervaren verwacht
_______ _______
32%
40%
31%
40%
32%
40%
28%
33%
23%
26%
25%
30%
20%
22%

blijft gelijk
________________
ervaren verwacht
_______ _______
41%
40%
43%
41%
42%
40%
52%
51%
60%
61%
56%
55%
67%
68%

gaat achteruit
________________
ervaren verwacht
_______ _______
26%
20%
25%
19%
26%
20%
20%
16%
17%
13%
19%
15%
13%
10%

Door de bewoners ervaren en verwachte ontwikkeling van de buurt, 2009

100%
90%

achteruit

80%
gelijk

70%
60%

vooruit

50%
40%
30%
20%
10%
Nederland

G18 totaal

G14 - totaal

G4 - totaal

aandachtswijken

G14aandachtswijken

0%
G4aandachtswijken

4. STEDEN EN WIJKEN

Door de bewoners ervaren en verwachte ontwikkeling van de buurt, 2009

Twintig procent van de Nederlandse bevolking zegt dat de wijk afgelopen jaar vooruit is gegaan. In de (groot)stedelijke
gebieden en met name de aandachtswijken is dit aandeel fors hoger. Voor het eerstvolgende jaar wordt het perspectief op
vooruitgang zelfs nog positiever ingeschat. Liefst veertig procent van de mensen in een krachtwijk verwacht dat de buurt er
volgend jaar op vooruit gaat. Daarnaast zijn echter ook de meer pessimistisch ingestelde bewoners in de aandachtswijken
sterk oververtegenwoordigd. Een kwart van de mensen hier ziet de wijk achteruit gaan, tegenover 13% voor heel Nederland.
Bron: Woon 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
70 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

4. STEDEN EN WIJKEN

5. Inburgering en integratie

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 71

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Uitgaven Inburgering
budget
inburgering etnische
minderheden
×1000
________
376.324
254.241
439.657
288.559*

2008
2009
2010
2011

aantal geslaagden
voor het
inburgeringexamen1)

slagings percentage

________
7.300
17.582
25.021
32.552 2)

________
82%
75%
60%
65%2)

* Raming
1)
geslaagden kunnen in een eerder jaar zijn gestart
2)
doelstelling

Uitgaven voor inburgering etnische minderheden (bedrag in mln)

600
500
400
300
200
100
0
2008

2009

2010

2011 (raming)

Om oud- en nieuwkomers actiever mee te laten doen aan de samenleving is het noodzakelijk dat deze groep een goede
beheersing van de Nederlandse taal en kennis van de Nederlandse samenleving heeft. Het volgen van een inburgeringstraject en het behalen van het inburgeringsexamen is een middel om dit te bewerkstelligen. In het kader van het Deltaplan
Inburgering heeft het Kabinet zich ten doel gesteld om in deze kabinetsperiode gemiddeld 60 000 inburgeringsprogramma’s per jaar te realiseren.
Bron: Begroting WWI 2010
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
72 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

eenpersoons huishouden

autochtoon
_______
80%
81%
88%
86%
81%
80%
64%
65%
68%
73%
81%
81%

2006
2009
2006
2009
2006
2009
2006
2009
2006
2009
2006
2009

(echt)paar zonder kinderen
(echt)paar met kinderen
een-oudergezin
niet-gezinshuishouden
totaal

allochtoon
_______
20%
19%
12%
14%
19%
20%
36%
35%
32%
27%
19%
19%

totaal (×1000)
_______
2.483
2.605
2.074
2.133
2.076
2.028
451
474
47
73
7.131
7.313

Type huishouden naar etniciteit
100%
Allochtoon
80%

Autochtoon

60%
40%

eenpersoons
huishouden

(echt)paar
zonder
kinderen

(echt)paar
met
kinderen

een-oudergezin

2009

2006

2009

2006

2009

2006

2009

2006

2009

0%

2006

20%

niet-gezinshuishouden

Het aantal (echt)paren zonder kinderen is onder allochtonen erg laag, terwijl het aantal een-oudergezinnen relatief hoog is.
Een niet-gezinshouden is een meerpersoonshuishouden dat geen gezin vormt. Voorbeelden hiervan zijn samenwonende
vrienden of vriendinnen, broers of zusters, weduwnaar met kleinkind, etc. Deze huishoudensvorm komt relatief veel voor
onder allochtonen. Wel moet hierbij worden opgemerkt dat het om geringe aantallen gaat in absolute zin.
Bron: WoON 2006, 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 73

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Samenstelling huishoudens naar etniciteit

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Bevolkingssamenstelling etnische groepen in Nederland, 2009

Turkije
Marokko
Suriname
Ned. Antillen
en Aruba
overig
niet-westers
niet-Westers
Westers
Allochtonen
totaal
Autochtonen
Bevolking
totaal

aantal
personen
×1000
________
378
342
339

% t.o.v.
% t.o.v.
totale
totaal
bevolking allochtonen
________
________
2,3%
12%
2,0%
10%
2,0%
10%

0 tot 20
jaar

20 tot 65
jaar

65 jaar
e.o.

totaal

____________________________________________
36%
60%
4%
100%
41%
55%
4%
100%
28%
66%
5%
100%

135

0,8%

4%

34%

63%

3%

100%

616
1.809
1.478

3,6%
10,8%
8,8%

18%
55%
45%

36%
35%
18%

62%
61%
67%

2%
4%
16%

100%
100%
100%

3.288
13.198

19,6%
80,4%

100%
-

27%
23%

64%
61%

9%
16%

100%
100%

16.486

100%

100%

24%

61%

15%

100%

Leeftijdsopbouw van etnische groepen
100%
65 jaar e.o
80%

20 tot 65 jaar

60%

0 tot 20 jaar

40%
20%
0%
Turkije

Marokko

Suriname

Ned. Antillen
en Aruba

Westers

Bijna één op de vijf inwoners van Nederland is van allochtone afkomst. Van de bijna 3,3 miljoen allochtonen is meer dan de
helft (1,8 miljoen) van niet-westerse afkomst. Van deze niet-westerse allochtonen behoort weer tweederde tot één van de
vier ‘klassieke’ herkomstgroepen: Turken, Marokkanen, Surinamers en Antillianen. Turken vormen momenteel de grootste
groep. Het aandeel ouderen in niet-westerse herkomstgroepen is vooralsnog gering. Naar verhouding telt de Surinaamse
groep, met één op de twintig, nog de meeste ouderen.
Bron: CBS (Bevolkingsstatistieken). Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
74 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Marokkanen

Ontwikkeling
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Prognose
2010
2020
2030
2040
2050

Surinamers

×1000
_______
251
262
273
284
295
306
316
323
329
335
342

Antillianen/
Arubanen
×1000
_______
99
107
117
125
129
131
131
130
130
132
135

345
406
441
462
471

137
170
204
237
267

341
367
382
385
377

×1000
_______
296
303
309
315
321
325
329
332
334
336
339

Turken allocht. overig
niet-westers
×1000
×1000
_______
_______
299
397
309
428
320
465
331
503
341
536
352
554
359
564
364
571
369
577
373
590
378
616
381
420
445
461
467

allocht.
westers
×1000
_______
1.342
1.367
1.387
1.407
1.416
1.420
1.424
1.428
1.432
1.450
1.478

629
801
1.010
1.210
1.397

1.496
1.628
1.755
1.878
1.998

Groei van etnische groepen (%)

10
Marokkanen

8

Antillianen/
Arubanen

6
4

Surinamers

2
Turken
0
-2
1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
In 1972 telde Nederland naar schatting 1,2 miljoen allochtonen, waarvan zo’n 160 duizend personen (13%) van nietwesterse afkomst. In de daaropvolgende jaren neemt het aantal niet-westerse allochtonen veel sneller toe dan het aantal
westerse allochtonen. In 1999 zijn er in Nederland 2,7 miljoen allochtonen, waarvan ongeveer de helft van niet-westerse
afkomst. In 2009 wonen er inmiddels bijna 3,3 miljoen allochtonen in Nederland, waarvan 55% niet-westers is. Voor de
komende jaren wordt een verdere toename van het aantal allochtonen verwacht tot een aantal van bijna vijf miljoen in
2050. Het aandeel niet-westerse allochtonen zal licht toenemen en in 2050 naar verwachting 60% van het totaal aantal
allochtonen zijn. De sterkste groei vindt men in deze periode binnen de groep overige niet-westerse allochtonen.
Opmerking: Groeicijfers t.o.v. voorgaand jaar (in %)
Bron: CBS (Bevolkingsstatistieken). Peildatum/prognosedatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 75

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Omvang van etnische groepen, ontwikkeling en prognose

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Immigratie en emigratie, 2008
allochtonen totaal
___________________
immigratie emigratie
×1000
×1000
______
______
100,4
34,2
98,5
34,3
113,3
34,9
114,4
36,1
103,4
37,9
87,8
41,2
77,6
46,4
75,3
49,4
81,6
54,2
96,3
55,7
121,6
55,7

1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008

allochtoon niet-westers
___________________
immigratie emigratie
×1000
×1000
______
______
61,1
13,3
56,4
13,0
64,9
13,1
67,2
15,1
61,4
15,5
50,6
18,8
38,9
23,0
35,9
24,9
36,7
27,8
39,7
28,0
51,8
26,4

allochtoon westers
___________________
immigratie emigratie
×1000
×1000
______
______
39,4
20,9
42,1
21,2
48,4
21,8
47,2
21,1
42,0
22,4
37,2
22,4
38,6
23,4
39,4
24,5
44,8
26,4
56,6
27,7
69,8
29,2

Migratiesaldo (×1000)
100
80

allochtoon
westers

60

allochtoon
niet-westers

40
20
0
1998

1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

De aanwas van de Nederlandse bevolking is tussen 2000 en 2005 aanzienlijk verminderd door een sterke afname van het
migratiesaldo onder niet-westerse allochtonen; een daling van het aantal immigranten in combinatie met een toename van
de emigranten. Sinds 2005 neemt het aantal immigranten uit niet-westerse en vooral westerse landen echter weer sterk toe.
In 2008 is meer dan 60% van de emigranten in een (niet-) westers land geboren en dus ooit als immigrant naar Nederland
gekomen. Een grote meerderheid van deze emigranten keert terug naar het geboorteland.
Bron: CBS (Bevolkingsstatistieken). Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
76 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Bulgarije
Estland
Hongarije
Letland
Litouwen
Polen
Roemenië
Slovenië
Slowakije
Tsjechië

2003
abs.aantal
__________
504
46
422
51
114
2.260
743
3
15
29

2004
abs.aantal
__________
443
94
607
124
347
5.210
729
2
35
47

2005
abs.aantal
__________
435
80
611
127
308
6.781
583
6
35
42

2006
abs.aantal
__________
475
64
608
110
255
8.400
787
14
26
50

2007
abs.aantal
__________
4.865
76
1.007
116
299
10.272
2.436
10
59
52

2008
abs.aantal
__________
5.201
116
1.689
221
390
14.149
2.506
11
68
83

Aantal immigranten per jaar

14.000
Bulgarije

12.000
10.000

Hongarije

8.000

Polen

6.000

Roemenië

4.000
2.000
0
2003

2004

2005

2006

2007

2008

Immigranten zijn mensen die zich voor langere tijd in Nederland vestigen en zich bij een gemeente ingeschreven hebben. De
uitbreiding van het aantal EU-lidstaten heeft een duidelijke invloed op de omvang van de immigraite. Zo is er een sterke
toename van immigranten uit Roemenië en met name Bulgarije sinds beide landen in 2007 lid zijn geworden van de EU.
Meer dan de helft van de immigranten uit de nieuwe EU-lidstaten is afkomstig uit Polen.
Opmerking: Bulgarije en Roemenië zijn lid sinds 2007; overige landen zin lid sinds 2004. Cyprus en Malta zijn buiten
beschouwing gelaten.
Bron: CBS (Bevolkingsstatistieken). Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 77

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Immigranten uit de nieuwe EU-lidstaten

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Ruimtelijke verdeling van etnische groepen in gemeenten (segregatieindex),
2009
10 laagste segregatieindexen
______________________________________
Oirschot
2,2
Strijen
2,6
Westvoorne
3,4
Korendijk
3,5
Wijdemeren
3,7
Wieringen
3,9
Aalsmeer
4,1
Bunnik
4,4
Geertruidenberg
4,4
Heerde
4,5

10 hoogste segregatieindexen
______________________________________
Delfzijl
50,3
Leerdam
50,3
Halderberge
47,3
Zaltbommel
45,7
Den Haag
45,1
Emmen
44,9
Roermond
43,7
Lochem
43,3
Schinnen
42,7
Bergen op Zoom
42,5

Segregatieindex per gemeente
< 12
12 < 16
16 < 20
20 < 24
>= 24

De segregatieindex is een indicatie voor de mate van concentratie van bepaalde bevolkingsgroepen binnen bepaalde wijken
in de Nederlandse gemeenten. Hier is gekeken naar het aantal niet-Westerse allochtonen. Wanneer er sprake is van een
gelijkmatige verdeling over de verschillende wijken binnen de gemeente dan is de waarde van de index gelijk aan 0. Wonen
niet-Westerse allochtonen in een beperkt aantal wijken binnen de gemeente dan is er sprake van segregatie en heeft de
index een hogere waarde.
Bron: CBS (Bevolkingsstatistieken), bewerking ABF. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
78 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

aandeel allochtonen
in de bevolking
gemeenten 2000
gemeenten 2009
postcodegebieden 2000
postcodegebieden 2009

0-5%
abs.
_____
408
295
2908
2725

Aantal gemeenten naar % allochtonen

5-10%
abs.
_____
90
85
537
589

10-25%
abs.
_____
36
58
378
405

25-50%
abs.
_____
3
4
107
262

50-100%
abs.
_____
0
0
28
53

aantal
abs.
_____
537
442
3958
4034

Aantal postcodegebieden naar % allochtonen

100%
50-100%

80%
60%

25-50%
10-25%

40%

5-10%

20%

0-5%

0%
2002
2009
2000
2009
Concentratiewijken zijn wijken waar relatief veel niet-westerse allochtonen wonen. Tussen 2000 en 2009 is het aantal
postcodegebieden met een hoge concentratie aan niet-westerse allochtonen (minimaal 25%) toegenomen van 3% naar
bijna 8%. Tegelijkertijd is er een afname van het aantal postcodes met een zeer laag aandeel (minder dan 5%). Op 1 januari
2000 was het aandeel allochtonen in de drie grootste gemeenten Amsterdam, Rotterdam en Den Haag meer dan 25% van
de bevolking. In 2009 telt ook Almere ruim een kwart niet-westerse allochtonen. Het aantal gemeenten met 10-25% nietwesterse allochtonen nam ook toe, terwijl het aantal gemeenten met minder dan 10% niet-westerse allochtonen afnam.
Opmerking: in 2009 bestanden er 4.034 postcodegebieden, waarvan 2 zonder inwoners. In 2000 waren er 21
gebieden zonder inwoners.
Bron: CBS (Bevolkingsstatistieken). Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 79

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Toename van concentratiewijken 2000 - 2009

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Huisvestigingssituatie naar allochtonen en autochtonen, 2009
autochtoon
__________
69%
27%
4%
1%
5.947

eengezinswoning
%
meergezinswoning
%
niet-zelfstandige woonruimte %
inwonend
%
totaal huishoudens
× 1000

allochtoon
niet-westers
__________
37%
57%
4%
1%
670

allochtoon
westers
__________
62%
34%
3%
0%
696

totaal
huishoudens
__________
66%
30%
4%
1%
7.313

Type woonruimte naar herkomst
80%
eengezinswoning
meergezinswoning

60%

niet-zelfstandige
woonruimte

40%

inwonend
20%

0%
autochtoon

allochtoon niet-westers

allochtoon westers

Ruim een kwart van de autochtonen woont in een meergezinswoning, bij de niet-westerse allochtonen is dit aandeel ruim
het dubbele. Allochtone huishoudens hebben aanmerkelijk minder vaak de beschikking over een eengezinswoning. Wat
betreft onzelfstandige woonruimtes ontlopen de drie groepen elkaar weinig.
Opmerking: Door afrondingsverschillen bij de percentages kan de som der delen hoger of lager zijn dan 100%.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
80 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

autochtoon
___________

allochtoon
niet-westers
___________

allochtoon
westers
___________

euro/mnd
euro/mnd
euro/mnd
%
euro/mnd
euro/mnd

444
150
393
24
213
606

423
160
340
22
214
553

452
155
399
24
219
618

Koop
Koopprijs
x 1000 euro
Bruto kooplasten
euro/mnd
Netto kooplasten
euro/mnd
Netto koopquote
%
Bijkomende woonlasten euro/mnd
Totale woonlasten
euro/mnd
Netto woonquote
%

320
682
488
16
317
805
26

247
830
577
20
285
863
30

312
736
516
17
311
827
27

Huur
Basishuur
Huurtoeslag
Nettohuur
Netto huurquote
Bijkomende woonlasten
Totale woonlasten

Woonlasten naar herkomst (€ per maand)

900
allochtoon
niet-westers

800

allochtoon
westers

700

autochtoon

600

500

400
totaal woonlasten - huur

totaal woonlasten - koop

De maandelijkse netto huuruitgaven zijn onder niet-westerse allochtonen gemiddeld lager dan bij autochtonen. Als gevolg
van een lager inkomen ontvangen niet-westerse allochtonen iets meer huurtoeslag dan autochtonen. Als het om een
koopwoning gaat zijn de niet-westerse allochtonen gemiddeld juist duurder uit. Hoewel de gemiddelde koopprijs flink lager
ligt dan bij autochtonen, vallen de netto kooplasten en de totale woonlasten hoger uit. Zowel in de huur- als koopsector is
de woonquote van westerse allochtonen vergelijkbaar met de woonquote van autochtonen.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 81

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Woonlasten naar allochtonen en autochtonen, 2009

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Segregatie op de arbeidsmarkt
autochtonen
___________

allochtoon
westers
___________

allochtoon
niet-westers
___________

2
17
47
34
0
100

1
15
54
31
0
100

1
13
63
23
0
100

6.254
6.003
250
72
69
4

719
675
44
70
66
6

746
664
82
62
55
11

2007
Landbouw, bosbouw en visserij
%
Nijverheid en energievoorziening %
Commerciële dienstverlening
%
Niet-commerciële dienstverlening %
Onbekend
%
Totaal
%
2009
Beroepsbevolking
× 1000
Werkzame beroepsbevolking × 1000
Werkloze beroepsbevolking × 1000
Bruto arbeidsparticipatie
%
Netto arbeidsparticipatie
%
Werkloosheidspercentage
%

Werkloosheidspercentage

25%
autochtonen

20%

allochtoon
westers

15%
10%

allochtoon
niet-westers

5%
0%
1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009

Na 2001 verslechterde de arbeidsmarktsituatie, hetgeen vooral een snelle stijging van de werkloosheid onder niet-westerse
allochtonen tot gevolg had. In de periode 2001-2005 steeg de werkloosheid onder de groep van 8,5% naar 16,5%, terwijl
onder autochtonen deze stijging redelijk beperkt bleef (van 3% naar 5%). Van 2005 tot 2008 is het verschil tussen de
arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen en autochtonen weer geringer geworden door het gunstige economische
klimaat. Door de economische crisis loopt in 2009 de werkloosheid voor alle bevolkingsgroepen weer op.
Lange tijd was het werkloosheidspercentage van de niet-westerse allochtonen ruim drie keer zo hoog als van autochtonen.
Door de sterke daling van de werkloosheid onder niet-westerse allochtonen na 2005 is deze verhouding sterk verbeterd. De
arbeidsparticipatie van westerse allochtonen is veel minder gevoelig voor conjuncturele schommelingen.
Opmerking: Het aandeel per sector is ten opzichte van geselecteerde groep. Door afrondingsverschillen bij de
percentages kan de som der delen hoger of lager zijn dan 100%.
Bron: CBS. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
82 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008

autochtoon
× € 1.000
_______
19,5
20,2
20,3
20,8
21,2
22,0
23,5
24,2

Marokkanen
× € 1.000
_______
12,8
13,5
13,4
13,7
14,2
14,7
15,7
15,9

Turken
× € 1.000
_______
13,7
14,2
13,8
13,9
14,1
14,9
15,8
16,1

Antillianen /
Arubanen
× € 1.000
_______
13,2
13,8
14,0
14,5
14,5
15,0
16,3
16,6

Surinamers
× € 1.000
_______
15,6
16,0
15,8
16,2
16,3
17,7
18,3
18,7

overig
allocht.
nietwesters
× € 1.000
_______
13,6
13,9
13,7
13,9
14,2
15,1
15,9
16,3

allocht.
westers
× € 1.000
_______
19,5
19,8
20,0
20,0
20,5
21,3
22,2
22,9

Netto besteedbaar huishoudensinkomen ×€1.000

19
Marokko

18
17

Antillen/Aruba

16

Suriname

15
Turkije

14
13
12
2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Het inkomen van allochtonen ligt lager dan het inkomen van de autochtone bevolking. Bij de uitsplitsing naar land van
herkomst blijkt dat vooral Turken, Marokkanen en Antilianen minder te besteden hebben. Het gemiddeld jaarinkomen van
de westerse allochtonen lag in 2008 ongeveer €1.300 onder dat van de autochtonen. Bij de niet-westerse
bevolkingsgroepen lopen de verschillen op tot 7 à 8 duizend euro. Alleen voor Surinamers is de achterstand geringer. Hoewel
het inkomen van alle etnische groepen de afgelopen jaren is gestegen, is het verschil met de autochtone bevolking, zowel in
absolute als relatieve zin, niet afgenomen.
Opmerking: cijfers 2008 zijn nader voorlopig; Het netto besteedbaar huishoud-inkomen is gecorrigeerd voor
verschillen in grootte en samenstelling van het huishouden.
Bron: CBS. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 83

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Inkomensontwikkeling van etnische groepen

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Omvang en aard van sociale uitkeringen, 2007

%
_______
10,0%
11,8%

waarvan met
bijstandsuitkering
%
_______
1,7%
3,5%

waarvan met
arbeidsongeschiktheidsuitkering
%
_______
6,9%
6,9%

waarvan met
werkeloosheidsuitkering
%
_______
1,4%
1,4%

18,7%

11,1%

5,8%

1,8%

22,3%
21,1%
16,6%
16,4%
17,1%

13,3%
9,1%
7,8%
10,8%
13,3%

7,1%
9,8%
6,9%
3,8%
2,4%

1,9%
2,2%
1,9%
1,8%
1,4%

11,2%

2,9%

6,8%

1,5%

personen van
15 - 65 jaar

personen met
uitkering

×1000
_______
Autochtoon
8.797
Westerse allochtonen
1.028
niet-Westerse allochtonen
(totaal)
1.222
waarvan
Marokkanen
213
Turken
255
Surinamers
248
Antillianen/Arubanen
94
overige niet-westers
410
Totaal

12.267

Uitkeringen naar bevolkingsgroep
Autochtoon

bijstandsuitkering

Westers
arbeidsongeschiktheidsuitkering

Marokkanen
Turken

werkeloosheidsuitkering

Surinamers
Antillianen / Arubanen
overige niet-westers
0%

5%

10%

15%

20%

25%

Van de 8,8 miljoen autochtone Nederlanders in de leeftijd van 15-65 jaar heeft 10% een uitkering. Bij niet-Westerse
allochtonen ligt dit percentage op bijna 19%.
Bij autochtonen komen arbeidsongeschiktheidsuitkeringen het vaakst voor. Bij de niet-westerse allochtonen domineren de
bijstandsuitkeringen, maar ook arbeidongeschiktheidsuitkeringen komen veel voor . Van de niet-westerse allochtone
groepen hebben Turken en Marokkanen het vaakst een uitkering (22%).
Bron: CBS. Peildatum: 1 oktober 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
84 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

totaal aantal
school vestigingen
___________
Havo-vwo
157
Vmbo-(gemengd/)theoretisch-havo-vwo
317
Vmbo-(gemengd)theoretisch
122
Vmbo-havo-vwo
196
Vmbo-basis/kader/(gemengd/)theoretisch
167
Vmbo-(gemengd/)basis/kader
177
totaal voorgezet onderwijs
1136

>50% allochtone
leerlingen
___________
3%
5%
7%
10%
10%
19%
9%

>80% allochtone
leerlingen
___________
1%
2%
3%
5%
4%
10%
4%

Aandeel zwarte scholen per onderwijsvorm
havo-vwo

>80%
allochtone
leerlingen

vmbo-(gemengd/)theoretisch-havo-vwo
vmbo-(gemengd/)theoretisch
vmbo-havo-vwo

>50%
allochtone
leerlingen

vmbo basis/kader/(gemengd/)theoretisch
vmbo-(gemengd/)basis-kader
totaal voorgezet onderwijs
0%

5%

10%

15%

20%

Allochtone leerlingen zijn erg ongelijk verdeeld over de scholen: naast ‘witte’ scholen zijn er ‘zwarte’ scholen met een
leerlingenpopulatie die grotendeels uit allochtone leerlingen bestaat. Bijna 1 op de 11 scholen in het voortgezet onderwijs
heeft meer dan 50% niet-westerse allochtone leerlingen.
*Opmerking: In het voortgezet onderwijs gaat het om de schoolsoortencombinatie van een schoolvestiging.
Schoolvestigingen met meer dan 50%, respectievelijk 80% allochtone leerlingen; vestigingen met alleen algemene
leerjaren zijn verdeeld over havo/vwo (algemeen leerjaar avo), vmbo-basis/kader/gemengd/theoretisch (algemeen
leerjaar vmbo) en vmbo-havo-vwo (overige combinaties).
Bron: CBS. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 85

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Segregatie in het onderwijs (zwarte scholen), schooljaar 2004/2005

autochtoon

westers
allochtoon

Turkije

Marokko Suriname

×1000
_______
6.146
274

×1000
_______
702
30

×1000
_______
122
26

×1000
_______
93
17

×1000
_______
164
17

104
316
111
130
12

30
49
6
5
5

22
38
6
6
3

32
80
24
8
3

Totaal onderwijsniveau
Basisonderwijs
Vmbo, mbo1,
avo onderbouw
1.178
Havo, vwo, mbo
2.706
Hbo, waaronder bachelor
1.287
WO masters, doctor
687
Onbekend onderwijsniveau
14

Ned.
overige
Antillen
nieten Aruba westerse
allocht.
×1000
×1000
_______ _______
61
197
5
16
15
30
7
4
0

31
96
11
38
5

Hoogst genoten onderwijs naar herkomst

100%
Onbekend
onderwijsniveau

90%
80%
70%

WO masters, doctor

60%
50%

Hbo, waaronder
bachelor

40%
30%

Havo, vwo, mbo

20%
10%

Vmbo, mbo1,
avo onderbouw

Overige
nietwesterse

Ned.
Antillen /
Aruba

Suriname

Marokko

Turkije

Westers

0%
Autochtoon

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Beroepsbevolking; behaald onderwijsdiploma naar herkomst, 2006

Basisonderwijs

In vergelijking met de autochtone beroepsbevolking zijn allochtonen van niet-Westerse afkomst lager geschoold. Vooral
onder Turken en Marokkanen zijn relatief veel personen die uitsluitend basisonderwijs hebben genoten of voor wie vmbo de
hoogst behaalde onderwijsvorm is. Hbo niveau en wetenschappelijk onderwijs zijn vrij uitzonderlijk bij deze
bevolkingsgroepen maar de laatste jaren is er een positieve ontwikkeling waar te nemen. Allochtonen van Westerse komaf
daarentegen zijn juist iets hoger geschoold dan de autochtone beroepsbevolking.
Bron: CBS - Centraal Bureau voor Statistiek. Peildatum: jaarlijks.
Informatie: www.vrom.nl/kennispleinwwi. E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
86 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Totaal VO en MBO
voortijdig
schoolverlaters
% van totaal
leerlingen
VO
voortijdig
schoolverlaters
% van totaal
leerlingen
MBO
voortijdig
schoolverlaters
% van totaal
leerlingen

autochtonen

westerse
allochtonen

Turken

Marokkanen

Surinamers

Antillianen /
Arubanen

______

______

______

______

______

______

overige
nietwesterse
allocht.
______

46.330

5.930

3.600

4.050

3.900

2.070

5.610

4,2%

6,5%

7,0%

8,6%

8,9%

10,8%

7,8%

8.530

1.170

510

520

460

250

960

1,2%

2,1%

1,8%

2,1%

2,1%

2,8%

2,3%

37.810

4.770

3.090

3.540

3.440

1.820

4.650

9,7%

14,2%

13,7%

16,1%

16,2%

18,0%

15,7%

Voortijdig schoolverlaters naar herkomst
20%
Overige nietwesterse
allochtonen

16%

Antillianen /
Arubanen

12%
8%

Surinamers
Marokkanen

4%

Turken

0%

Totaal VO en MBO

Voortgezet onderwijs

Middelbaar
Beroepsonderwijs

Westerse
allochtonen

Voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) zijn jongeren die het onderwijs verlaten zonder over een startkwalificatie (beroepsonderwijs-, havo- of vwo-diploma) te beschikken. Zonder kwalificatie zijn de
Autochtonen
kansen op het vinden van een baan veel kleiner. Onder allochtone jongeren is het aandeel vsv’ers (8%)
twee maal zo hoog als onder autochtone jongeren (4%). De uitval is het grootst onder Antilliaanse leerlingen, en geringer
onder Turkse leerlingen. De uitval in het voortgezet onderwijs is veel kleiner dan in het middelbaar onderwijs; bovendien zijn
in het voortgezet onderwijs de onderlinge verschillen tussen de etnische groepen beperkter.
Bron: CBS. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 87

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Voortijdige schoolverlaters, schooljaar 2007/2008

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Opvattingen over aanpassen aan Nederlandse cultuur, 2006
Turken Marokkanen
_________
_________
gezinsleven
helemaal eigen cultuur behouden
beetje eigen cultuur behouden
beetje aanpassen aan Ned. cultuur
helemaal aanpassen aan Ned. cultuur
school of werk
helemaal eigen cultuur behouden
beetje eigen cultuur behouden
beetje aanpassen aan Ned. cultuur
helemaal aanpassen aan Ned. cultuur

Surinamers
_________

Antillianen autochtonen
_________
_________

30%
26%
39%
4%
100%

26%
33%
36%
6%
100%

15%
34%
39%
13%
100%

14%
28%
43%
15%
100%

17%
29%
39%
14%
100%

5%
12%
49%
34%
100%

3%
12%
39%
47%
100%

1%
10%
33%
56%
100%

2%
10%
34%
54%
100%

1%
8%
33%
58%
100%

De verschillen tussen de contexten privé en school/werk zijn aanzienlijk. Allochtonen geven aan dat ze hun cultuur meer
kunnen behouden in de thuissituatie dan op school of op het werk. Daar speelt aanpassing aan de Nederlandse cultuur wel
degelijk een rol. Vooral Turken en Marokkanen zijn van mening dat men in het gezinsleven de cultuur van het herkomstland
moet kunnen behouden. Autochtonen hebben hierover redelijk vergelijkbare opvattingen.

Opvatting over aanpassing aan de Nederlandse cultuur; gezinsleven

Autochtonen

helemaal behouden

Antillianen
beetje behouden

Surinamers
Marokkanen

beetje aanpassen

Turken
Opvatting over aanpassing aan de Nederlandse cultuur: school/werk

helemaal aanpassen

Autochtonen
Antillianen
Surinamers
Marokkanen
Turken
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Opmerking: Opvattingen over het behoud van de eigen cultuur en het aanpassen aan de Nederlandse cultuur in het
gezinsleven en op school of op het werk
Bron: SCP (SIM’06) gewogen. Peildatum: 2006.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
88 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Turken
eerste generatie
tweede generatie
Marokkanen
eerste generatie
tweede generatie
Surinamers
eerste generatie
tweede generatie
Antillianen
eerste generatie
tweede generatie

eigen groep
______
94%
96%
82%
89%
91%
68%
62%
68%
38%
39%
47%
12%

autochtoon
______
4%
2%
14%
5%
4%
21%
29%
24%
48%
40%
34%
60%

anders
______
2%
2%
4%
6%
5%
12%
9%
9%
15%
20%
19%
30%

______
100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%

Herkomst van de partner

100%
anders

80%

autochtoon
eigen groep

60%

40%

20%

0%
Turken

Marokkanen

Surinamers

Antillianen

Vooral Turken trouwen met iemand van de eigen herkomstgroep. Personen van de tweede generatie wijken daarbij slechts
weinig af van leden van de eerste generatie. Ook Marokkanen hebben de gewoonte een partner te kiezen uit de eigen kring,
al wijkt de tweede generatie ook hier ook regelmatig van af. Surinamers en Antillianen kiezen veel vaker voor een
autochtone huwelijkspartner, zowel de eerste als de tweede generatie.
Opmerking: door afrondingen kan de optelling van de % lager of hoger dan 100% zijn.
Bron: CBS (Statline); SCP (SIM’06) gewogen. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 89

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Etnische herkomst van de partner (gehuwd en ongehuwd) naar generatie,
2006

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Percentage allochtonen dat overwegend contact heeft met eigen groep, 2006
(in vrije tijd)
Allochtonen totaal
Geslacht
Leeftijd

1e of 2e generatie
Opleidingsniveau

Samenstelling buurt

Turken Marokkanen
______
______
66%
54%
mannen
63%
53%
vrouwen
69%
55%
15-24 jaar
56%
41%
25-44 jaar
65%
52%
45-64 jaar
73%
68%
≥ 65 jaar
94%
81%
1e generatie
80%
57%
2e generatie
52%
43%
maximaal bao
79%
69%
vbo/mavo
64%
47%
mbo/havo/vwo
53%
42%
habo/wo
51%
36%
< 5% niet-westerse in buurt 34%
35%
5%-10%
53%
33%
11%-20%
62%
49%
21%-40%
68%
55%
> 40%
78%
69%

Surinamers
______
31%
29%
33%
29%
31%
34%
31%
34%
24%
43%
30%
34%
19%
10%
19%
26%
31%
44%

Antillianen
______
31%
26%
36%
32%
31%
29%
50%
37%
13%
45%
36%
31%
16%
11%
20%
26%
45%
44%

Overwegend contact met eigen groep

80%

60%

40%

20%

0%

66%

54%

31%

31%

Turken

Marokkanen

Surinamers

Antillianen

Van de Turken gaat 66% in de vrije tijd overwegend om met leden van de eigen groep, bij Marokkanen is dit 54%. De
contacten van Surinamers en Antillianen zijn beduidend minder op de eigen groep gericht. Een belangrijke rol speelt de
samenstelling van de buurt: hoe meer er sprake is van een oververtegenwoordiging van niet-westerse allochtonen des te
groter is de oriëntatie op de eigen groep. Gemengde buurten zijn beter voor het onderlinge contact tussen verschillende
bevolkingsgroepen.
Bron: SCP (SIM’06) gewogen. Peildatum: 2006.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
90 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Turken
%
______
problemen met Nederlands in gesprek
vaak/altijd
23%
soms
30%
nooit
47%
100%
problemen met Nederlands bij lezen
vaak/altijd
24%
soms
25%
nooit
51%
100%
problemen met Nederlands bij schrijven
vaak/altijd
33%
soms
19%
nooit
49%
100%

Marokkanen
%
______

Surinamers
%
______

Antillianen
%
______

15%
25%
60%
100%

1%
6%
93%
100%

3%
15%
82%
100%

19%
18%
63%
100%

2%
6%
93%
100%

2%
8%
90%
100%

24%
17%
59%
100%

3%
5%
92%
100%

4%
12%
84%
100%

Problemen bij lezen, schrijven en spreken (vaak/altijd)

35%
schrijven

30%

lezen

25%

spreken

20%
15%
10%
5%
0%
Turken

Marokkanen

Surinamers

Antillianen

Vooral Turken en Marokkanen hebben vaak problemen met de Nederlands taal, zowel in een gesprek als bij het lezen en
schrijven. Het schrijven geeft de meeste problemen. Marokkanen hebben over het algemeen iets minder moeite met de
Nederlandse taal dan Turken, maar beide groepen blijven ruim achter in taalbeheersing bij de Surinamers en Antillianen.
Bron: SCP (SIM’06) gewogen. Peildatum: 2006.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 91

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Beheersing van het Nederlands naar etnische groep, 2006

5. INBURGERING EN INTEGRATIE

Verdachten van misdrijven naar etnische groep, 2007
verdachten
totaal
aantal per 1.000
____________
autochtonen
12
westerse allochtonen
15
niet-westerse allochtonen
44
Antillianen
69
eerste generatie
74
tweede generatie
57
Marokkanen
59
eerste generatie
39
tweede generatie
100
Surinamers
48
eerste generatie
39
tweede generatie
64
Turken
36
eerste generatie
27
tweede generatie
54

verdachten
vermogensmisdrijven
aantal per 1.000
____________
2
3
10
15
16
13
12
10
18
11
9
14
10
8
14

verdachten
vernieling en
openbare orde
aantal per 1.000
____________
2
3
10
17
18
14
16
9
30
11
9
15
6
4
10

verdachten
geweldsmisdrijven
aantal per 1.000
____________
2
2
4
5
4
7
5
3
11
4
2
8
4
2
7

Verdachten naar misdrijf en herkomst (per 1.000 inwoners)
18
Antillianen /
Arubanen

16
14

Marokkanen

12
10

Surinamers

8
Turken

6
4

Autochtonen

2
0
verdachten
vermogensmisdrijven

verdachten vernieling
en openbare orde

verdachten
geweldsmisdrijven

Het aantal verdachten van misdrijven ligt onder niet-westerse allochtonen bijna vier maal zo hoog als onder autochtonen.
De criminaliteit is het hoogst onder Antillianen en Marokkanen en relatief laag onder Turken. Niet-westerse allochtonen
van de tweede generatie zijn bijna twee maal vaker verdachte dan niet-westerse allochtonen van de eerste generatie. Een
opmerkelijke uitzondering hierop zijn de verdachten van Antiliaanse afkomst.
Bron: CBS. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
92 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

6. Bewoners

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 93

6. BEWONERS

Bevolking, huisvesting en huishoudens
bevolking
16.5 miljoen

huishoudens
7,3 miljoen

hoofdbewoner
99,4% van de huishoudens

inwonend
0,6% van de huishoudens

bewoonde andere ruimten
o.a. woonwagens en woonschepen
0,3% van de wooneenheid

huishoudens
wooneenheid
3,4% van de huishoudens

woning
95,6% van de huishoudens

huurwoningen
41,1%

18-24 jr
25-34 jr
35-44 jr
45-54 jr
55-64 jr
65+

0,8%
0,4%
0,4%
0,2%
0,3%
0,2%

40,9%
4,6%
0,6%
0,6%
0,4%
1,4%

koopwoningen
58,9%

51,5%
94,1%
98,8%
99,0%
99,1%
98,1%

6,8%
0,9%
0,2%
0,2%
0,2%
0,2%

100%
100%
100%
100%
100%
100%

In 2009 telt Nederland 7,3 miljoen huishoudens op een bevolking van ruim 16,5 miljoen personen. Bijna 60% van alle
gewone woningen is een koopwoning. Nagenoeg iedereen woont in een zelfstandige woning (99,4%). Slechts een gering
deel van de huishoudens heeft geen eigen huisvesting en is inwonend; dit zijn vooral jongeren (studenten op kamers e.d.).
Deze leeftijdsgroep woont ook relatief vaak in een wooneenheid.
Bron: CBS en WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
94 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

bevolking
totaal
×1000
_______
16.481
16.536
16.779
17.014
17.221
17.380
17.470
17.474
17.418
17.343

2009
2010
2015
2020
2025
2030
2035
2040
2045
2050

65 jaar
en ouder
×1000
_______
2.473
2.538
2.990
3.360
3.729
4.102
4.385
4.482
4.375
4.249

aandeel niet Westers
65+
totaal
×1000
_______
_______
15%
1.803
15%
1.833
18%
1.990
20%
2.164
22%
2.330
24%
2.483
25%
2.624
26%
2.755
25%
2.873
24%
2.979

niet-Westers
65 jaar
en ouder
×1000
_______
66
72
102
141
193
261
331
401
460
522

aandeel
niet-Westers
65+
_______
4%
4%
5%
7%
8%
10%
13%
15%
16%
18%

Aandeel 65-plussers

30%
aandeel 65+

25%
aandeel
niet-Westers 65+

20%
15%
10%
5%
0%
2009

2010

2015

2020

2025

2030

2035

2040

2045

2050

De term vergrijzing wordt gebruikt om aan te geven dat het aandeel ouderen in de bevolking stijgt. Het aantal 65-plussers
zal toenemen van 2,4 miljoen (15%) in 2009 tot 4,4 miljoen (26%) in 2040; tegen die tijd is 1 op de 4 inwoners 65-plusser.
Daarna zal vermoedelijk een lichte daling optreden. Niet-westerse allochtonen zijn veel minder sterk vergrijsd dan
autochtonen. Maar in de komende decennia zal dit sterk veranderen: van de niet-westerse allochtonen is in 2009 nog
slechts 1 op de 27 een 65-plusser, over 40 jaar is dat gestegen naar bijna 1 op de 5.
Bron: CBS. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 95

6. BEWONERS

Vergrijzing van de bevolking

6. BEWONERS

Prognose aantal huishoudens naar grootte

2009
2010
2015
2020
2025
2030

1 persoon

2 personen

3 personen

4 personen

×1000
______
2.607
2.640
2.822
3.009
3.187
3.340

×1000
______
2.396
2.418
2.525
2.603
2.637
2.616

×1000
______
903
905
921
942
951
940

×1000
______
972
972
957
939
927
936

5 of meer
personen
×1000
______
424
420
394
367
358
363

huishoudens
totaal
×1000
______
7.302
7.355
7.619
7.860
8.061
8.196

Index omvang huishoudens (2009=100)

140
1 persoon

130
2 personen

120

3personen

110

4 personen

100

5 of meer
personen

90
80
2009

2010

2015

2020

2025

2030

Het aandeel kleinere huishoudens zal blijven toenemen. Naar verwachting stijgt het aantal 1 persoons-huishoudens tot
2030 met ongeveer 30%; de toename van 2 persoonshuishouden is minder groot (9%). Grote huishoudens van 5 personen
of meer nemen in aantal af. In 2009 telt Nederland 7,3 miljoen huishoudens waarvan ruim eenderde uit 1 persoonshuishoudens bestaat. In 2030 zal dit opgelopen zijn tot 41% van de 8,2 miljoen huishoudens.
Bron: CBS. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
96 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

autochtonen
×1000
_______
13.200
13.207
13.225
13.222
13.199
13.143

2009
2010
2015
2020
2025
2030

niet-westerse
allochtonen
×1000
_______
1.803
1.833
1.990
2.164
2.330
2.483

westerse
allochtonen
×1000
_______
1.478
1.496
1.564
1.628
1.692
1.755

totaal
allochtonen
×1000
_______
3.281
3.329
3.555
3.791
4.022
4.238

bevolking
totaal
×1000
_______
16.481
16.536
16.779
17.014
17.221
17.380

Index bevolkingsomvang naar herkomst (2009=100)

150
autochtonen

140
niet-westerse
allochtonen

130
120

westerse
allochtonen

110
100
90
2009

2010

2015

2020

2025

2030

De omvang van de Nederlandse bevolking zal de komende decennia alleen nog maar toenemen door de groei van de
allochtone bevolking. Tussen 2009 en 2030 bedraagt deze groei ruim 30%. De autochtone bevolking zal vanaf 2015 licht
gaan afnemen. Per saldo neemt de totale bevolking tussen 2009 en 2030 toe met ongeveer 5%.
Bron: CBS. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 97

6. BEWONERS

Prognose bevolkingsomvang naar herkomst

6. BEWONERS

Samenstelling van huishoudens

eenpersoons huishouden
niet gezinshuishouden
(echt)paar zonder kinderen
(echt)paar met kinderen
een-oudergezin
totaal

1982
_____
22%
2%
26%
43%
7%
100%

1986
_____
28%
1%
26%
38%
7%
100%

1990
_____
29%
1%
28%
35%
7%
100%

1994
_____
31%
0%
30%
33%
6%
100%

1998
_____
33%
1%
31%
30%
5%
100%

2002
_____
34%
1%
29%
30%
6%
100%

2006
_____
35%
1%
29%
29%
6%
100%

2009
_____
36%
1%
29%
28%
6%
100%

totaal aantal ×1.000)

5.111

5.565

5.961

6.407

6.697

6.930

7.131

7.313

Samenstelling huishoudens
50%
eenpersoons
huishouden

40%

30%

niet gezinshuishouden

20%

(echt)paar
zonder kinderen

10%

(echt)paar met
kinderen
een-oudergezin

0%
1982

1986

1990

1994

1998

2002

2006

2009

De samenstelling van de huishoudens in Nederland is de afgelopen 30 jaar veranderd. Het aandeel van het traditionele
gezin met kinderen is, vooral in de jaren '80, sterk afgenomen, terwijl het aandeel eenpersoonshuishoudens met ongeveer
tweederde is toegenomen. Het aandeel van de overige groepen is vrij stabiel gebleven.
Bron: WBO’s 1982 t/m 2002, WoON 2006, 2009. Peildatum 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
98 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2006
<25
25-34
35-44
45-54
55-64
65+
totaal

eenpersoons
huishouden
×1000
_______
272
460
352
307
317
775
2.483

(echt)paar
zonder kinderen
×1000
_______
58
309
172
237
624
721
2.121

(echt)paar
met kinderen
×1000
_______
26
363
970
834
257
77
2.527

totaal
×1000
_______
356
1.133
1.493
1.378
1.198
1.573
7.131

2009
<25
25-34
35-44
45-54
55-64
65+
totaal

291
461
355
335
363
800
2.605

54
302
169
230
639
813
2.206

21
315
921
886
282
78
2.502

366
1.077
1.444
1.451
1.284
1.690
7.313

Wijziging huishoudenssamenstelling 2006/2009

250.000
(echt)paar met
kinderen

200.000
150.000

(echt)paar zonder
kinderen

100.000
50.000

alleenstaand

0
-50.000
-100.000
<25

25-34

35-44

45-54

55-64

65+

totaal

Tussen 2006 en 2009 is het aantal huishoudens met ruim 200 duizend ofwel 3% toegenomen. Bij uitsplitsing naar leeftijd
en samenstelling doen zich verschillende ontwikkelingen voor. Er is sprake van een afname van huishoudens binnen de
leeftijdsklasse van 25-44 jaar. Binnen deze leeftijdsgroep nemen met name de gezinnen met kinderen fors in omvang af,
terwijl het aantal eenpersoons huishoudens licht toeneemt . Het aantal eenpersoons huishoudens is overigens binnen alle
leeftijdsgroepen toegenomen of stabiel gebleven. Daarnaast is er sprake van een sterke groei van oudere echtparen zonder
kinderen.
Bron: WoON 2006, 2009. Peildatum 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 99

6. BEWONERS

Leeftijden van huishoudenstypen

6. BEWONERS

Huisvesting naar huishoudenstype en woningtype, 2009
koop,
eengezins
_________
tot 25
11%
25-44 alleenstaand
22%
25-44 paar zonder kinderen 52%
25-44 gezin met kinderen 68%
45-65 alleenstaand
30%
45-64 paar zonder kinderen 69%
45-64 gezin met kinderen 72%
65+ alleenstaand
25%
65+ meerpersoons
51%

koop,
meergezins
_________
10%
20%
16%
4%
11%
7%
3%
8%
7%

huur,
eengezins
_________
16%
12%
11%
17%
22%
16%
18%
24%
23%

huur,
meergezins
_________
63%
47%
20%
11%
37%
8%
8%
43%
19%

100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%

Type bewoning naar levensfase
65+ meerpersoons

koop eengezins

65+ alleenstaand
koop meergezins

45-64 gezin met kinderen

huur eengezins

45-64 paar zonder kinderen
45-65 alleenstaand

huur meergezins

25-44 gezin met kinderen
25-44 paar zonder kinderen
25-44 alleenstaand
tot 25
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Jongeren tot 25 jaar en alleenstaanden wonen veel vaker in een huurwoning dan de overige huishoudens. Bij de jongeren
gaat het daarbij beduidend vaker om een gehuurde meergezinswoning dan om een gehuurde eengezinswoning, terwijl voor
alleenstaanden in de leeftijdscategorieën 45-65 en 65+ dit accent minder scherp is. Van de paren in de leeftijdscategorieën
25-44 en 45-65 woont ongeveer 70% in een woning in de koopsector. De nadruk ligt daarbij grotendeels op de
eengezinssector; als er echter sprake is van een meergezinswoning dan worden die voornamelijk bewoond door de paren
zonder kinderen.
Bron: WoON 2009. Peildatum 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
100 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Leeftijdsklasse
______________
t/m 24
25 - 29
30 - 34
35 - 39
40 - 44
45 - 49
50 - 54
55 - 59
60 - 64
65 - 69
70 - 74
75 - 79
80+

2002
_______
18%
43%
57%
63%
63%
65%
64%
62%
57%
49%
43%
35%
28%

2006
_______
19%
44%
56%
63%
65%
66%
64%
63%
60%
54%
46%
40%
30%

2009
_______
21%
45%
60%
68%
69%
67%
67%
66%
64%
59%
51%
43%
34%

Leeftijd eigenaar-bewoners

80%
2002

70%

2006

60%

2009

50%
40%
30%
20%
10%
0%
25

30

35

40

45

50

55

60

65

70

75

80

80+

Het eigen woningbezit is sinds 2002 onder alle leeftijdsgroepen toegenomen. De grootste groei vindt men binnen de
leeftijdsklasse 65+, maar ook mensen tussen de 35 en 45 hebben vaker een koopwoning. Onder jongeren tot 30 en ouderen
(75+) is het aandeel eigenaar-bewoners veel geringer dan bij de overige leeftijdsgroepen.
Bron: WBO 2002; WoON 2006, 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 101

6. BEWONERS

Eigenaar-bewoners naar leeftijdscategorie

6. BEWONERS

Leeftijd waarop huishoudens zijn gestart of doorgestroomd

aantal totaal

starter
_________________
2004
2007
×1000
×1000
______
______
86
106

naar leeftijd
tot 25
25-34
35-44
45-54
55+

semi-starter
_________________
2004
2007
×1000
×1000
______
______
68
71

doorstromer
_________________
2004
2007
×1000
×1000
______
______
295
313

32%
54%
10%
3%
2%

32%
54%
10%
2%
1%

10%
45%
22%
10%
12%

12%
42%
18%
15%
13%

5%
34%
28%
13%
20%

4%
29%
30%
14%
22%

100%

100%

100%

100%

100%

100%

Type doorstroming naar leeftijd
100%
55+

90%
80%

44-54

70%
60%

35-44

50%
40%

25-34

30%
tot 25

20%
10%
0%
2004 2007
starter

2004
2007
semi-starter

2004
2007
doorstromer

Starters zijn over het algemeen aanzienlijk jonger dan doorstromers; semi-starters nemen een middenpositie in. Semistarters zijn huishoudens waarvan de woning na verhuizing niet beschikbaar komt voor de woningmarkt, bijvoorbeeld door
echtscheiding of sloop van de woning. Tussen 2004 en 2007 is de gemiddelde leeftijd van de doorstromer toegenomen; het
aandeel huishoudens boven de 35 jaar is toegenomen, met name ten koste van de leeftijdsklasse 25-34. Bij de semi-starters
is de verschuiving tussen de verschillende leeftijdscategorieen meer divers. De leeftijdsverdeling onder starters is nauwelijks
gewijzigd.
Bron: WoON 2006, 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
102 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Nederland

aantal VvE’s
________
94.000

aantal koopappartementen
________
520.020

waarvan in
Amsterdam
Rotterdam
Den Haag
Utrecht

11.660
9.400
19.710
4.620

60.230
45.250
62.180
19.740

5.214
870
727

20.692

1.978

435
6.982

6.578

41.720

823

5.467
2.808

Verenigingen van eigenaren komen vooral voor in Noord- en Zuid-Holland. Bijna de helft van de VVE’s is geconcentreerd
in de 4 grote steden. Van de ca. 94.000 VvE’s is 82% niet groter dan 10 appartementen, de gemiddelde omvang is ruim
5 appartementen. Iedere bezitter van een appartement is per definitie lid van een Vereniging van Eigenaren om, samen met
de andere appartementseigenaren, de gemeenschappelijke delen van het gebouw (o.a. trappenhuis, dak, cv-installatie) en
de grond die bij het gebouw hoort te onderhouden. Een actieve VvE (80%) houdt minimaal 1 keer per jaar een vergadering
en int een financiële bijdrage voor gemeenschappelijke kosten. Slapende VvE’s (20%) laten deze taken liggen en komen
voornamelijk voor bij vooroorlogse appartementen.
Bron: Kadaster, Systeem woningvoorraad SYSWOV en WoON 2006. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 103

6. BEWONERS

Spreiding VvE’s (Vereniging van Eigenaren), 2007

6. BEWONERS

Aantallen doelgroep naar inkomen en eigendom woning, 2009

Huurwoning
- corporaties
- part. huur
Koopwoning
Totaal

Inkomen tot
HT-grens
aantal ×1.000
_______
1.345
1.150
195
527
1.871

Inkomen
HT-grens
tot € 33.000
aantal ×1.000
_______
628
512
116
386
1.014

Inkomen >
€ 33.000
aantal ×1.000
_______
903
693
211
3.207
4.111

Totaal
aantal ×1.000
_______
2.876
2.354
522,0
4.120
6.996

Verdeling woningeigendom onder doelgroepen
100%
90%

koop

80%
huur particulier

70%
60%
50%

huur corporatie

40%
30%
20%
10%
0%
HT-doelgroep

corporatiedoelgroep (excl. HT)

overig

Binnen het woonbeleid wordt onderscheid gemaakt naar verschillende groepen, zoals ouderen, jongeren en huishoudens
met een laag inkomen. Op basis van huishoudensamenstelling, leeftijd en inkomen behoren in 2009 bijna 1,9 miljoen
zelfstandig wonende huishoudens tot de doelgroep van de huurtoeslag (HT-doelgroep). Daarnaast is er vanuit de
Europese Commissie de corporatiedoelgroep gedefinieerd, die bestaat uit huishoudens met een inkomen tot 33 duizend
euro. Omdat de hoogste inkomensgrens van de doelgroep huurtoeslag onder de 30 duizend Euro ligt, behoren alle
huishoudens binnen deze doelgroep ook automatisch tot de corporatiedoelgroep. Daarnaast zijn er iets meer dan een
miljoen huishoudens met een inkomen tussen de huurtoeslaggrens en 33 duizend euro.
Bron: WoON 2009.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
104 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

huurtoeslagdoelgroep
__________
71%
72%
50%
25%
8%
35%
26%
80%

ontvangt huurtoeslag
woont in huurwoning
eenpersoonshuishouden
thuiswonende kinderen
jonger dan 25
65-plusser
allochtoon
hypotheek bij koopwoning

corporatiedoelgroep
__________
52%
68%
57%
19%
7%
37%
22%
71%

nietdoelgroep
__________
4%
22%
16%
47%
2%
11%
16%
91%

alle
huishoudens
__________
37%
41%
33%
35%
4%
22%
19%
87%

Profielschets aandachtsgroepen 2009
woont in huurwoning

huurtoeslagdoelgroep

eenpersoonshuishouden

corporatiedoelgroep

thuiswonende kinderen
jonger dan 25 jaar

nietdoelgroep

65-plusser
allochtoon
ontvangt huurtoeslag
hypotheek bij koopwoning
0%

20%

40%

60%

80%

100%

De doelgroep van de huurtoeslag en de corporatiedoelgroep hebben duidelijk een ander profiel dan het gemiddelde
huishouden. Zij wonen veel vaker in een huurwoning, meer dan helft is alleenstaand en ruim een derde is ouder dan 65 jaar.
Daarnaast hebben beide doelgroepen een groter aandeel jongeren en allochtonen. Onderling verschillen beide doelgroepen
ook. De corporatiedoelgroep telt meer alleenstaanden, de doelgroep van de huurtoeslag heeft juist vaker thuiswonende
kinderen.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 105

6. BEWONERS

Profielschets doelgroep en niet-doelgroep, 2009

6. BEWONERS

Huisvesting doelgroep in eengezinswoningen naar eigendom en prijsklasse,
2009
doelgroep HT
totaal
______
huurwoningen
Totaal (×1.000)
tot ondergrens huurtoeslag
tot kwaliteitskortingsgrens
tot aftoppingsgrens
tot liberalisatiegrens
boven liberalisatiegrens
totaal
Koopwoningen
Totaal (×1.000)

doelgroep HT met
huurtoeslag
______

niet- doelgroep

alle huishoudens

______

______

949
2%
30%
53%
14%
2%
100%

1.531
2%
16%
51%
19%
12%
100%

2.876
3%
22%
50%
17%
8%
100%

3.594

4.120

1.345
4%
29%
49%
13%
4%
100%

527

Huurprijsniveau naar groep

100%
boven
liberalisatiegrens

80%
60%

tot
liberalisatiegrens

40%

tot
aftoppingsgrens

20%

tot kwaliteitskortingsgrens

0%
doelgroep HT
totaal

doelgroep HT
met huurtoeslag

niet- doelgroep

alle huishoudens

tot ondergrens
huurtoeslag

De betaalbare voorraad bestaat uit alle huurwoningen met een maandhuur tot de aftoppingsgrens (definitie VROM). Deze
definitie sluit aan bij de huurtoeslagwetgeving; de aftoppingsgrens is de maximale huurprijs om in aanmerking te kunnen
komen voor huurtoeslag. Conform verwachting wonen huishoudens met een laag inkomen relatief vaak in een goedkopere
huurwoning; van de doelgroep van de huurtoeslag woont 83% in een betaalbare huurwoning, tegenover 69% van de
overige huishoudens.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
106 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2006
_____________________
aantal inwoners
×1000
%
gemeente
_________ _________
< 20.000
208
20%
20.000 - < 50.000
527
23%
50.000 - < 100.000
341
28%
100.000 - < 150.000
179
26%
150.000 - < 250.000
185
31%
250.000 of meer
359
36%
totaal
1.798
26%

2009
_____________________
×1000
%
_________ _________
205
22%
549
23%
354
27%
196
27%
194
32%
373
37%
1.871
27%

ontwikkeling
_____________________
×1000
%
_________ _________
-3
-1,3%
22
4,2%
13
3,8%
17
9,6%
9
4,9%
14
4,0%
73
4,1%

Doelgroep huurtoeslag naar gemeentegrootte

2006

250.000 of meer

2009

150.000 - < 250.000
100.000 - < 150.000
50.000 - < 100.000
20.000 - < 50.000
< 20.000
0%

10%

20%

30%

40%

Nederland telde in 2006 bijna 1,8 miljoen huishoudens in de doelgroep van de huurtoeslag. Drie jaar later is dit aantal
toegenomen met 4% tot 1,87 miljoen huishoudens. Bij onderscheid naar gemeentegrootte blijkt dat deze toename meer
dan gemiddeld is in de gemeenten met meer dan 100.000 inwoners. Er is sprake van een kleine afname van het aantal
huishoudens behorend tot de doelgroep van de huurtoeslag in gemeenten tot 20.000 inwoners, al wordt dit voor een
belangrijk deel veroorzaakt door gemeentelijke herindelingen.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 107

6. BEWONERS

Omvang van de doelgroep naar gemeentegrootte

6. BEWONERS

Ouderen in nieuwbouwwoningen

bouwjaar
1984
1986
1988
1990
1992
1994
1996
1998
2000
2002
2004
2006
2008

oudere huishoudens (55+)
in nieuwbouw
___________________________
aantal
%
_______
_______
17.200
15%
18.000
17%
25.300
21%
23.700
24%
19.800
23%
20.400
23%
27.100
30%
20.800
23%
18.300
26%
17.700
27%
17.100
26%
24.100
33%
27.200
35%

nieuwbouwwoningen
bestemd voor ouderen
___________________________
aantal
%
_______
_______
6.800
6%
6.600
6%
10.200
9%
14.600
15%
11.300
13%
12.000
14%
16.300
18%
12.900
14%
9.900
14%
7.800
12%
7.800
12%
12.500
17%
13.000
16%

Ouderen in nieuwbouw
40%
oudere
huishoudens
(55+) in
nieuwbouw

30%

20%

ouderenwoningen
bestemd
voor ouderen

10%

0%
1984 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008

Het aandeel oudere huishoudens in de nieuwbouw is tussen 1984 en 2008 meer dan verdubbeld; in 2006 is 1 op de 3
nieuwbouwbewoners 55-plusser; in 1984 was dat nog bijna 1 op 7. Het aandeel van nieuwbouwwoningen specifiek voor
ouderen is eveneens sterk toegenomen van 6% in 1984 naar 16% in 2008.
Bron: Bewoners Nieuwe Woningen, meerdere jaren. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
108 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

55-64 jaar
_________
reguliere woning
94,1%
ouderenwoning, bejaardenwoning, seniorenwoning 3,5%
aanleunwoning
0,1%
serviceflat
0,2%
woonzorgcomplex
0,1%
overige
1,9%
100%
totaal (×1.000)

1.272

65-74 jaar 75 jaar e.o.
_________ _________
85,5%
67,2%
9,2%
19,3%
0,5%
5,0%
0,9%
3,1%
0,4%
1,5%
3,5%
3,9%
100%
100%
863

796

totaal
_________
84,3%
9,5%
1,6%
1,2%
0,6%
2,9%
100%
2.931

Woonsituatie huishoudens van 55 jaar en ouder

aanleunwoning 1,6%
serviceflat 1,2%
reguliere
woning
84,3%

woonzorgcomplex 0,6%
overige 2,9%

ouderenwoning,
bejaardenwoning,
seniorenwoning
9,5%

Van alle zelfstandig wonende 55-plussers woont ongeveer 15% in een woning die speciaal is bestemd of geschikt gemaakt
voor ouderen. Voor het overgrote deel, bijna tweederde, betreft dit woningen die als zodanig aangemerkt worden; de
overige woningtypen (aanleunwoning, serviceflat, woon-zorgcomplex e.d.) komen minder voor. Met het toenemen van de
leeftijd kiezen mensen vaker voor een van de onderscheiden woningcategoriën.
Bron: WoON 2009. Peildatum 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 109

6. BEWONERS

Zelfstandig wonende oudere huishoudens naar woningtype, 2009

6. BEWONERS

Ouderen naar lichamelijke beperking, 2009
mate van lichamelijke beperkingen
geen
×1000
______
jonger dan 55 jaar
4.082
55-64 jaar
1.101
65-74 jaar
683
75-84 jaar
321
85 jaar e.o.
54
totaal
6.241

licht
×1000
______
68
48
47
57
19
238

matig
×1000
______
162
111
113
176
83
645

ernstig
×1000
______
27
24
29
67
42
188

totaal
×1000
______
4.338
1.284
872
620
198
7.313

Mate van lichamelijke beperking

100%
ernstig

80%

matig

60%

licht

40%

geen

20%
0%
<55 jaar

55-64 jaar

65-74 jaar

75-84 jaar

85 jaar e.o.

De mate van lichamelijke beperking is een door het SCP ontwikkelde maat en wordt berekend met behulp van een groot
aantal enquetevragen. In de leeftijdsgroep tot 55 jaar heeft 7% in mindere of meerdere mate lichamelijke beperkingen.
Naarmate de leeftijd toeneemt wordt dit aandeel hoger; voor 85-plussers ligt het op 73%. Vooral het belang van matige en
ernstige beperkingen neemt binnen deze groep toe.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
110 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

leeftijd
55-59 jaar
60-64 jaar
65-69 jaar
70-74 jaar
75-79 jaar
80+ jaar

1986
_____
45%
42%
37%
31%
27%
28%

1990
_____
49%
43%
37%
35%
30%
26%

1994
_____
53%
49%
41%
33%
31%
26%

1998
_____
58%
51%
44%
38%
32%
24%

2002
_____
62%
57%
49%
43%
35%
28%

2006
_____
63%
60%
54%
46%
40%
30%

2009
_____
66%
64%
59%
51%
43%
34%

Eigen woningbezit naar leeftijd

70%
55-59 jaar

60%

60-64 jaar

50%

65-69 jaar

40%

70-74 jaar

30%

75-79 jaar
80+ jaar

20%
1986

1990

1994

1998

2002

2006

2009

Het aandeel eigenaar-bewoners onder senioren is de afgelopen 25 jaar sterk toegenomen. Als mensen eenmaal een eigen
woning bezitten dan blijven ze daar veelal in wonen, ook wanneer ze ouder worden.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 111

6. BEWONERS

Ontwikkeling eigen-woningbezit bij ouderen

6. BEWONERS

Thuiswonende en uitwonende studenten, studiejaar 2009/2010
universiteit
__________

hogeschool
__________

beroepsonderwijs
__________

totaal
__________

studenten
met studiefinanciering

179.700

297.700

219.400

696.800

aantal thuiswonend
aantal uitwonend

48.400
131.300

159.100
138.600

161.000
58.400

368.500
328.300

aandeel thuiswonend
aandeel uitwonend

27%
73%
100%

53%
47%
100%

73%
27%
100%

Woonvorm studenten 2009/2010
100%
aandeel
uitwonend

80%

aandeel
thuiswonend

60%
40%
20%
0%
universiteit

hogeschool

beroepsonderwijs

Van de 697 duizend studenten met studiefinanciering volgt in het studiejaar 2009/2010 26% universitair onderwijs, 31%
beroepsonderwijs en 43% een opleiding op een hogeschool. Iets meer dan de helft van de studenten met een studiebeurs
woont nog thuis. Per type instelling varieert dit echter flink. Vooral studenten aan de universiteit hebben het ouderlijk huis
verlaten (73%), terwijl van degenen die zijn ingeschreven bij een instelling voor beroepsonderwijs nog 73% thuis woont. Bij
hogeschoolstudenten is de verhouding thuis-/uitwonend redelijk gelijk.
Bron: DUO. Peildatum: 1 oktober.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
112 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

autochtoon
________

allochtoon
niet-westers
________

allochtoon
westers
________

totaal
huishoudens
________

9%
19%
31%
42%
100%

13%
26%
38%
22%
100%

11%
20%
32%
37%
100%

9%
20%
31%
40%
100%

18%
23%
58%
100%

16%
29%
55%
100%

20%
24%
56%
100%

18%
24%
58%
100%

63%
37%
100%

29%
71%
100%

53%
47%
100%

59%
41%
100%

5.696

631

670

6.996

aantal kamers
een of twee kamers
drie kamers
vier kamers
vijf of meer kamers
bouwjaar
voor 1945
1945-1969
vanaf 1970
eigen domsverhouding
koop
huur

aantal woningen (×1.000)

Kenmerken van woningen van allochtonen en autochtonen, 2009
45%
vijf of meer
kamers

40%
35%
30%

vier kamers

25%
drie kamers

20%
15%

een of twee
kamers

10%
5%
0%
autochtoon

allochtoon niet-westers

allochtoon westers

Allochtonen wonen in vergelijking met autochtonen veel vaker in een kleinere woning en in de huursector. Voor
niet-westerse allochtonen is dit verschil veel scherper dan voor allochtonen van westerse komaf. Wat betreft het bouwjaar
van de woning is het verschil tussen de onderscheiden bewonersgroepen veel kleiner; alleen het aandeel niet-westerse
allochtonen in woningen gebouwd in de periode 1945-1969 is hoger dan gemiddeld.
Bron: WoON 2009. Peildatum 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 113

6. BEWONERS

Kenmerken van woningen van allochtonen en autochtonen, 2009

6. BEWONERS

Bevolkingssamenstelling EU-lidstaten naar leeftijd, 2009

België
Duitsland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Italië
Nederland
Polen
Portugal
Roemenië
Spanje
Tsjechië
Verenigd Koninkrijk
EU-27

<15 jaar 15–24 jaar 25-49 jaar 50–64 jaar 65–79 jaar

>80 jaar

_______
17%
14%
18%
14%
15%
14%
18%
16%
15%
15%
15%
14%
18%
16%

_______
5%
5%
5%
4%
4%
6%
4%
3%
4%
3%
5%
3%
4%
4%

_______
12%
12%
13%
11%
13%
10%
12%
16%
12%
15%
11%
13%
13%
13%

_______
35%
36%
34%
38%
36%
37%
36%
36%
37%
37%
41%
37%
35%
36%

_______
19%
19%
19%
18%
20%
19%
20%
20%
18%
18%
17%
21%
18%
19%

_______
12%
15%
12%
15%
12%
15%
11%
10%
13%
12%
12%
11%
12%
13%

totaal
(×1000)
_______
10.750
82.002
64.367
11.260
10.031
60.045
16.486
38.136
10.627
21.499
45.828
10.468
61.596
499.695

In de 27 EU-lidstaten tezamen wonen in 2009 ongeveer een half miljard mensen, ruim 7% van de wereldbevolking. Ze
overtreffen daarmee de Verenigde Staten van Amerika (ruim 300 miljoen inwoners), maar de hoogste bevolkingsaantallen
vinden we in China (1,3 miljard) en India (1,1 miljard). Binnen de EU neemt Nederland 3,5% van de bevolking voor haar
rekening en staat daarmee op de 7e plaats. Koploper is Duitsland met 82 miljoen (18% van de EU-bevolking). Van alle grote
EU-landen is de vergrijzing is het grootst in Italië en Duitsland, waar 20% van de inwoners 65 jaar of ouder is; het laagst is
het aandeel 65-plussers in Polen (14%). Ook Nederland scoort met 15% relatief laag in dit opzicht.
Bron: Eurostat. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
114 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

België
Duitsland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Italië *
Nederland
Polen **
Portugal
Roemenië
Spanje **
Tsjechië
Verenigd Koninkrijk ***
EU-27 **

oppervlakte
km2
_______
30.528
357.108
632.834
131.957
93.028
301.336
41.543
312.685
92.090
238.391
505.987
78.867
243.069
4.403.357

aantal inwoners
×1.000
_______
10.827
81.800
64.714
11.295
10.013
60.340
16.578
38.167
10.638
21.462
45.989
10.507
61.596
501.064

inwoners per km2
_______
355
229
102
86
108
200
399
122
116
90
91
133
253
114

De bevolkingsdichtheid is de verhouding tussen het oppervlak en het aantal inwoners van een bepaald gebied. De 27
EU-lidstaten tezamen hebben een grondgebied van ruim 4,4 miljoen km2, waarop meer dan een half miljard mensen
wonen; een bevolkingsdichtheid van gemiddeld 114 inwoners per km2. De bevolking is bij lange na niet gelijkmatig verdeeld
over de lidstaten. Nederland is met 399 inwoners per km2 het dichtsbevolkt van alle grote EU-lidstaten. De bevolkingsdichtheid van Griekenland is nog geen kwart hiervan.
Opmerking: De oppervlakte is definieerd als het nationale territorium, exclusief territoriale of binnenlandse wateren
* oppervlakte 2007
** oppervlakte 2006
*** oppervlakte 2004
Bron: Eurostat. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 115

6. BEWONERS

Oppervlakte en bevolkingsdichtheid in de EU-lidstaten, 2010

6. BEWONERS

Aantal inwoners van EU-lidstaten
inwoners
België
Duitsland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Italië
Nederland
Polen
Portugal
Roemenië
Spanje
Tsjechië
Verenigd
Koninkrijk
EU-27

1985
×1 mln
______
9,9
77,7
55,2
9,9
10,7
56,6
14,5
37,1
10,0
22,7
38,4
10,3

1990
×1 mln
______
9,9
79,1
56,6
10,1
10,4
56,7
14,9
38,0
10,0
23,2
38,8
10,4

1995
×1 mln
______
10,1
81,5
59,3
10,6
10,3
56,8
15,4
38,6
10,0
22,7
39,3
10,3

2000
×1 mln
______
10,2
82,2
60,5
10,9
10,2
56,9
15,9
38,7
10,2
22,5
40,0
10,3

2005
×1 mln
______
10,4
82,5
62,8
11,1
10,1
58,5
16,3
38,2
10,5
21,7
43,0
10,2

2010 verandering
×1 mln 1985-2010
______
______
10,8
10%
81,8
5%
64,7
17%
11,3
14%
10,0
-6%
60,3
7%
16,6
15%
38,2
3%
10,6
6%
21,5
-5%
46,0
20%
10,5
2%

56,5
463,6

57,2
470,4

57,9
477,0

58,8
482,8

60,1
491,2

62,0
501,1

10%
8%

Op 1 januari 2010 woonden er in de huidige EU-lidstaten 501 miljoen mensen. Dat is 37 miljoen (8%) meer dan 25 jaar
geleden. Deze groei komt grotendeels voor rekening van lidstaten met veel inwoners: het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en
Spanje. In de Oost-Europese landen ligt de groei een stuk lager of is deze zelfs negatief. Ook in Duitsland is de afgelopen
5 jaar sprake van een daling van de bevolking. In Nederland is de bevolking in de afgelopen 25 jaar met ruim 2 miljoen
gegroeid (15%).
Bron: Eurostat. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
116 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2009
×1 mln
inwoners
______
België
10,7
Duitsland
82,2
Frankrijk
62,2
Griekenland
11,3
Hongarije
10,0
Italië
59,8
Nederland
16,5
Polen
38,1
Portugal
10,7
Spanje
46,0
Tsjechië
10,4
Zweden
9,2
Verenigd
Koninkrijk
61,6
EU-27
497,4

2010
×1 mln
______
10,8
82,1
62,6
11,3
10,0
60,0
16,5
38,1
10,7
46,7
10,4
9,3

2015
×1 mln
______
11,1
81,9
64,2
11,5
10,0
60,9
16,7
38,1
10,9
49,4
10,5
9,6

2020
×1 mln
______
11,3
81,5
65,6
11,6
9,9
61,4
16,9
38,0
11,1
51,1
10,5
9,9

2030
×1 mln
______
11,7
80,2
68,0
11,6
9,7
61,9
17,2
37,0
11,3
52,7
10,4
10,3

2040
×1 mln
______
12,0
77,8
69,9
11,6
9,4
62,0
17,2
35,2
11,5
53,3
10,2
10,5

2050 Verandering
×1 mln 2009-2050
______
______
12,2
14%
74,5
-9%
71,0
14%
11,4
2%
9,1
-10%
61,2
2%
16,9
3%
33,3
-13%
11,4
7%
53,2
16%
9,9
-5%
10,7
15%

62,0
499,4

63,8
507,7

65,7
513,8

69,2
519,9

72,0
520,1

74,5
515,3

21%
4%

De prognose is dat de Europese Unie, in de huidige samenstelling, in 2050 ruim 515 miljoen inwoners telt. Dat is bijna
18 miljoen ofwel 4% meer dan in 2009. Opvallend is de divergentie in de groei van de grote EU-lidstaten. In landen als
Frankrijk, Spanje en het Verenigd Koninkrijk zal de bevolking de komende 40 jaar met ongeveer 15 tot 20 procent groeien;
Duitsland en Polen kunnen daarentegen een afname van het aantal inwoners tegemoet zien. In Nederland blijft de
komende 40 jaar de toename met een half miljoen inwoners (3%) beperkt.
Bron: Eurostat, Peildatum: 1 januari
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 117

6. BEWONERS

Bevolkingsprognose EU-lidstaten, 2008-2050

6. BEWONERS
118 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

7. Betaalbaarheid

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 119

7. BETAALBAARHEID

Uitgaven betaalbaarheid
Huurtoeslag
×1 mln.
__________
1.696
2.136
2.302
2.406
2.471
2.578

2005
2006
2007
2008
2009
2010 (raming)

BEW (bevorderen eigen woningbezit)
×1 mln.
__________
1,41
1,45
1,32
9,60
15,70
28,19

Huurtoeslag (×1 mln)

3.000
2.500
2.000
1.500
1.000
500
0
2005

2006

2007

2008

2009

2010

VROM is verantwoordelijk voor de Wet op de Huurtoeslag, de begroting van de huurtoeslag en het beleid dat daarmee
samenhangt. De huurtoeslag wordt uitgekeerd door de belastingdienst. De Wet Bevordering Eigen Woningbezit is ook de
verantwoordelijkheid van VROM. In dit geval kent SenterNovem de subsidie toe.
Bron: Jaarverslag VROM/WWI
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
120 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009

aftrek betaalde hypotheekrente bijtelling eigen woningforfait
×1 miljard
×1 miljard
_________
_________
14,9
4,1
16,2
4,2
16,8
4,3
18,3
4,4
20,5
4,6
23,7
4,8
25,0
5,1
25,6
4,5
26,9
4,6
28,5
4,9
29,4
5,0
29,6
5,1

saldo aftrek eigen woning
×1 miljard
_________
10,8
12,0
12,5
13,9
15,9
18,9
19,9
21,1
22,3
23,6
24,4
24,5

Saldo aftrek eigen woning

30
25
20
15
10
5
0
1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Het eigenwoningforfait is een fiscale bijtelling in verband met de voordelen die genoten worden uit een eigen woning. Het
saldo aftrek eigen woning is het saldo van de betaalde hypotheekrente minus het eigenwoningforfait. Voor alle
woningeigenaren gezamelijk is deze aftrekpost in 2008 24,4 miljard.
Bron: begroting Financiën
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 121

7. BETAALBAARHEID

Uitgaven betaalbaarheid eigen woning

koopwoningen (bedragen ×1.000)
________________________________
2002
2006
2009
_____
_____
_____
€ 112
€ 175
€ 224
€ 129
€ 202
€ 242
€ 142
€ 218
€ 258
€ 152
€ 231
€ 274
€ 143
€ 206
€ 244
€ 181
€ 268
€ 311
€ 192
€ 287
€ 345
€ 184
€ 273
€ 325
€ 159
€ 245
€ 284
€ 124
€ 198
€ 242
€ 180
€ 279
€ 325
€ 160
€ 218
€ 252
€ 166
€ 249
€ 294

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Nederland
eengezinswoning
meergezinswoning

€ 172
€ 118

€ 259
€ 184

huurwoningen (bedragen ×1.000)
________________________________
2002
2006
2009
_____
_____
_____
€ 62
€ 100
€ 129
€ 70
€ 106
€ 134
€ 78
€ 117
€ 137
€ 84
€ 130
€ 155
€ 82
€ 131
€ 152
€ 106
€ 159
€ 182
€ 120
€ 168
€ 196
€ 112
€ 171
€ 211
€ 89
€ 139
€ 157
€ 72
€ 111
€ 135
€ 107
€ 161
€ 187
€ 96
€ 130
€ 138
€ 98
€ 147
€ 174

€ 306
€ 218

sociale verhuurder
particuliere verhuurder

€ 112
€ 86

€ 165
€ 134

€ 193
€ 158

€ 92
€ 119

€ 140
€ 178

€ 164
€ 219

WOZ-waarde (2009)

€ 400.000
koopwoningen

€ 350.000
€ 300.000

huurwoningen

€ 250.000
€ 200.000
€ 150.000
€ 100.000
€ 50.000
Limburg

N-Brabant

Zeeland

Z-Holland

N-Holland

Utrecht

Gelderland

Flevoland

Overijssel

Drenthe

Friesland

€0
Groningen

7. BETAALBAARHEID

Gemiddelde WOZ-waarde van huur- en koopwoningen

Gemeenten zijn verplicht al het onroerend goed binnen de gemeentegrenzen periodiek te taxeren en de vastgestelde
WOZ-waarde te gebruiken bij diverse belastingen. De gemiddelde WOZ waarde van koopwoningen is in de periode
2002-2009 sterk gestegen van €166.000 naar €294.000. Zowel voor koop- als huurwoningen ligt de gemiddelde
WOZ-waarde in de provincies Utrecht, Noord-Brabant, Noord-Holland en Gelderland boven het landelijke gemiddelde. In
Groningen is de gemiddelde WOZ-waarde weliswaar verdubbeld, maar in absolute zin nog steeds het laagst van alle
provincies. Landelijk is de gemiddelde woningwaarde in de huursector 41% lager dan in de koopsector. Ook in dit opzicht
zijn er duidelijke verschillen tussen de provincies. In Noord-Holland bedraagt dit verschil 35% en in Drenthe 47%
Bron: WBO 2002; WoON 2006, 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
122 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

verkoopwaarde

t/m 100.000
100.000 - 150.000
150.000 - 200.000
200.000 - 250.000
250.000 - 300.000
300.000 - 350.000
350.000 - 400.000
400.000 - 450.000
450.000 - 500.000
500.000 of meer
totaal

2002
_____________________
aantal
aandeel
(×1.000)
_________ _________
164
5%
565
16%
925
26%
728
20%
383
11%
241
7%
195
5%
106
3%
125
3%
158
4%
3.590
100%

2006
_____________________
aantal
aandeel
(×1.000)
_________ _________
68
2%
323
9%
776
20%
813
21%
535
14%
335
9%
283
7%
174
5%
152
4%
340
9%
3.797
100%

2009
_____________________
aantal
aandeel
(×1.000)
_________ _________
53
1%
280
7%
780
19%
862
21%
646
16%
398
10%
332
8%
190
5%
169
4%
410
10%
4.120
100%

Aandeel woningen (%) naar verkoopwaarde (× €1000)

30%
2002

25%

2006

20%

2009

15%
10%
5%

500 of meer

450 - 500

400 - 450

350 - 400

300 - 350

250 - 300

200 - 250

150 - 200

100 - 150

t/m 100

0%

Iets meer dan de helft van de woningen van eigenaar-bewoners (56%) heeft een verkoopwaarde tussen €150.000 en
€300.000. Dit percentage is tussen 2002 en 2009 stabiel gebleven. Het aandeel van woningen boven de €300.000 is in
dezelfde periode echter toegenomen van 33% naar 36%
Bron: WBO 2002; WoON 2006, 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 123

7. BETAALBAARHEID

Woningen van eigenaar-bewoners naar verkoopwaarde

7. BETAALBAARHEID

Gemiddelde verkoopprijzen van vrij te aanvaarden woningen (nieuwe en
bestaande)

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Nederland

eengezinswoningen
_________________________________
2006
2007
2008
2009
×1.000 ×1.000 ×1.000 ×1.000
______ ______ ______ ______
€ 188
€ 199
€ 200
€ 191
€ 199
€ 205
€ 211
€ 198
€ 212
€ 223
€ 223
€ 207
€ 217
€ 226
€ 230
€ 221
€ 210
€ 217
€ 223
€ 210
€ 268
€ 283
€ 287
€ 268
€ 311
€ 332
€ 343
€ 325
€ 300
€ 325
€ 334
€ 309
€ 286
€ 299
€ 308
€ 289
€ 202
€ 208
€ 210
€ 201
€ 275
€ 288
€ 296
€ 276
€ 214
€ 219
€ 221
€ 207
€ 260
€ 274
€ 280
€ 262

groei per jaar (%) 5,7%
inflatie per jaar (%) 1,1%

5,4%
1,6%

2,2%
2,5%

meergezinswoningen
_________________________________
2006
2007
2008
2009
×1.000 ×1.000 ×1.000 ×1.000
______ ______ ______ ______
€ 149
€ 154
€ 151
€ 152
€ 131
€ 141
€ 143
€ 143
€ 147
€ 150
€ 149
€ 132
€ 144
€ 149
€ 152
€ 147
€ 178
€ 177
€ 184
€ 172
€ 175
€ 177
€ 177
€ 171
€ 190
€ 197
€ 208
€ 195
€ 216
€ 238
€ 249
€ 235
€ 161
€ 168
€ 170
€ 163
€ 188
€ 162
€ 174
€ 157
€ 181
€ 190
€ 191
€ 182
€ 138
€ 147
€ 148
€ 144
€ 178
€ 188
€ 194
€ 186

-6,4%
1,2%

6,0%

5,6%

3,2%

-4,1%

Ontwikkeling inflatie en verkoopprijzen

25%
inflatie

20%

eengezins

15%

meergezins

10%
5%
0%
2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

In de eerste jaren van deze eeuw lag de prijsontwikkeling van woningen in vrijwel alle jaren aanzienlijk boven de inflatie. De
prijzen van woningen lagen in 2007 ongeveer 75% hoger dan in 2000, terwijl de algemene prijsstijging 20% bedroeg. In
2008 stegen de prijzen nog in lijn met de inflatie, maar in 2009 was er sprake van een behoorlijke prijsdaling. Landelijk zijn
er duidelijke verschillen in prijsontwikkeling van woningen. Zo nam tussen 2000 en 2008 de gemiddelde verkoopwaarde
van eengezinswoningen het sterkst toe in Noord Holland en Utrecht (+€110,000), terwijl de stijging in Limburg uitkwam op
ongeveer €50.000. In 2009 werden Drenthe en Noord-Holland het hardst geraakt door de dalende prijzen, terwijl de markt
in Groningen en Overijssel het minst daalde.
Bron: Kadaster. Peildatum: jaarlijks
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
124 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Eigenaar-bewoners

Huurders

Bruto
hypotheekuitgaven
656

Kale huur
432

+

+

Opstalverzekering
Eigenaarsdeel
OZB
Erfpacht
37
=

Subsidiale
servicekosten

Bruto
woonuitgaven

Basishuur
442

=

-

-

Fiscaal effect
199

Huurtoeslag
56

=

Netto
huishoudinkomen

Netto vaste
woonuitgaven
+
Heffingen OPL
Uitgaven nutsvoorzieningen
315
=

7. BETAALBAARHEID

Opbouw woonuitgaven eigenaar-bewoners en huurders

=

Netto
huishoudinkomen

Netto vaste
woonuitgaven
Netto
koopquote
15,9%

Netto
huishoudinkomen
43.300

Totale
woonuitgaven

+
Heffingen OPL
Uitgaven nutsvoorzieningen
214
=

Netto
huurquote
23,2%

Netto
huishoudinkomen

Vaste
woonuitgaven

Bijkomende
woonuitgaven

Totale
woonuitgaven
Netto
woonquote
eigenaarbewoners

Netto
woonquote
huurders

Totale
woonuitgaven

Gemiddelde bedragen in euro's per maand
Zowel in de netto huurquote als de netto koopquote zijn geen heffingen OPL*) en uitgaven nutsvoorzieningen opgenomen.
Met deze bijkomende woonuitgaven wordt wel rekening gehouden bij de bepaling van de netto woonquote van huurders
en eigenaarbewoners.
*OPL - Overige Publiekrechtelijke Lichamen (onroerend zaak belasting, rioolrechten e.d.)
Bron: DG WWI
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 125

7. BETAALBAARHEID

Opbouw van de maandelijkse woonlasten van eigenaar-bewoners, 2009
met hypotheek
________
Bruto woonuitgaven
€ 795
Netto woonuitgaven (bruto +/- fiscaal effect) € 568
Bijkomende woonuitgaven
€ 314
Totale woonuitgaven
€ 882

zonder hypotheek
________
€ 41
€ 22
€ 321
€ 344

totaal
________
€ 693
€ 494
€ 315
€ 809

Gemiddeld netto jaarinkomen
Netto koopquote

€ 44.429
18,1%

€ 36.133
2,1%

€ 43.310
15,9%

Totale woonquote koopsector

27,8%

16,7%

26,3%

Netto woonuitgaven per maand

€ 600
€ 500
€ 400
€ 300
€ 200
€ 100
€0
met hypotheek

zonder hypotheek

totaal

Voor de financiering van de eigen woning maakt 75% van de huishoudens gebruik van één hypotheek en 11% heeft
meerdere hypotheken; de resterende 13% heeft een hypotheekvrije woning. Voor laatstgenoemde groep huishoudens liggen
de woonuitgaven dientengevolge aanzienlijk lager. Het verschil tussen bruto en netto woonlasten is terug te voeren op
fiscale aspecten. Wanneer het bedrag van de aftrekposten (o.a. hypotheekrente) hoger is dan het bedrag van de fiscale
bijtelling (o.a. eigenwoningforfait) is er sprake van belastingvoordeel. Huishoudens zonder hypotheek profiteren hier niet
van. Het verschil bruto en netto woonuitgaven deze groep wordt veroorzaakt door recent afgeloste hypotheken die nog een
fiscaal effect kunnen hebben.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
126 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

totaal aantal
woning-hypotheken
×1.000
_________
511
481
500
540
499
561
534
453
374
257

2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009

aantal nieuwe
transacties
×1.000
_________
269
265
267
250
222
239
241
226
196
140

aantal oversluitingen
en tweede hypotheken
×1.000
_________
242
216
233
290
277
322
293
227
178
116

Afgesloten hypotheken (×1000)

600
totaal aantal
woninghypotheken

500
400

aantal
oversluitingen
en tweede
hypotheken

300
200
100

aantal nieuwe
transacties

0
2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

In de periode 2000-2006 schommelde het aantal nieuw verstrekte hypotheken voor eigenaar-bewoners rond de 500
duizend. Het aantal nieuwe transacties nam iets af, maar onder invloed van een dalende hypotheekrente steeg het aantal
oversluitingen. Vanaf 2007 nam het aantal afgesloten hypotheken sterk af. Als gevolg van de economische crisis is de
hypotheekmarkt behoorlijk ingezakt; in 2009 werden er 257 duizend hypotheken verstrekt, nog minder dan de helft van het
aantal in 2005.
Bron: CBS (t/m 2003); Kadaster (vanaf 2004). Peildatum: 1 januari (CBS), kwartaalbasis (Kadaster).
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 127

7. BETAALBAARHEID

Hypotheken op woningen: transacties en oversluitingen

7. BETAALBAARHEID

Lopende hypotheken naar soort, 2009
hypotheeksoort
____________________________________
aantal
%
×1.000
209
6%
609
17%
199
6%
1.302
37%
144
4%
53
1%
999
28%
48
1%

soort hypotheek
levenshypotheek
spaarhypotheek
beleggingshypotheek
aflossingsvrije hypotheek
annuïteitenhypotheek
lineaire hypotheek
combinatiehypotheek
andere hypotheek
hypotheken/combinaties totaal

nationale hypotheek garantie
wel
niet

3.565

100%

hypotheken
x 1.000
1.189
2.375

%
33%
67%

3.565

100%

totaal

Lopende hypotheken naar soort, 2009

1%

6%

28%

levenshypotheek
17%
spaarhypotheek
beleggingshypotheek
6%

aflossingsvrije hypotheek
annuïteitenhypotheek

1%
4%

lineaire hypotheek
combinatiehypotheek
37%

andere hypotheek

Van alle in 2009 afgesloten enkelvoudige hypotheken, is de aflossingsvrije hypotheek met afstand de meest gekozen vorm.
Bij deze hypotheek wordt niet afgelost, maar alleen rente betaald. Ook de spaarhypotheek wordt relatief veel afgesloten,
welke bestaat uit een combinatie van een (hypothecaire) geldlening en een gemengde levensverzekering. Daarnaast zijn
combinatiehypotheken vrij populair; bij 28% van alle afgesloten hypotheken is hiervan sprake. In principe is elke combinatie
mogelijk, maar in de praktijk blijkt vooral te worden gekozen voor de aflossingsvrije hypotheek in combinatie met een
gedeelte spaar-, beleggings- of levenshypotheek.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
128 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Inflatie
__________
1,7%
1,2%
1,6%
2,5%
1,2%

2005
2006
2007
2008
2009

prijsindex
bouwkosten
nieuwbouw
__________
100,0
103,2
107,4
112,0
112,3

prijsindex
__________
100,0
101,2
102,8
105,4
106,7

hypotheek-rente
__________
3,7%
3,9%
4,6%
5,2%
5,3%

Inflatie en bouwkosten (index: 2000 = 100)

115
inflatie
index
bouwkosten

110

105

100
2005

2006

2007

2008

2009

De inflatie in Nederland wordt gemeten als de stijging van de prijsindex van de gezinsconsumptie ten opzichte van de
overeenkomstige periode in het voorgaande jaar. Deze index geeft het prijsverloop weer van een pakket goederen en
diensten, zoals dit gemiddeld werd aangeschaft door huishoudens in Nederland. De gemiddelde prijsverandering heeft
betrekking op het consumptiepakket van alle huishoudens. Gedurende de periode 2005-2008 stijgen de bouwkosten
aanzienlijk sneller dan de consumentenprijzen. In 2009 vlakte deze groei duidelijk af.
Bron: CBS; DNB. Peildatum: jaarlijks.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 129

7. BETAALBAARHEID

Inflatie, bouwkosten en hypotheekrente

7. BETAALBAARHEID

Verdeling huishoudens naar prijsklasse huurwoningen

tot ondergrens huurtoeslag
tot kwaliteitskortingsgrens
tot aftoppingsgrens
tot liberalisatiegrens
boven liberalisatiegrens
huishoudens in
huurwoningen
alle huishoudens

huishoudens
totaal
__________________
2006
2009
×1.000
×1.000
______
______
89,9
82,5
705,7
643,2
1571,4
1440,9
437,5
476,7
199,4
232,8

huishoudens
doelgroep HT
__________________
2006
2009
×1.000
×1.000
______
______
56,7
58,2
368,4
392,9
703,6
658,6
153,1
179,0
49,0
55,9

3003,9

2876,0

1330,9

1344,6

7131,3

7312,6

2019,0

2105,0

aandeel aand. van
van alle doelgroep
huish. huurtoeslag
______
______
2009
2009
%
%
______
______
1%
3%
9%
19%
20%
31%
7%
9%
3%
3%
39%

64%

Huishoudens naar prijsklasse woning
tot ondergrens
huurtoeslag

alle
huishoudens

tot kwaliteitskortingsgrens

doelgroep HT

tot aftoppingsgrens
tot liberalisatiegrens
boven
liberalisatiegrens
0%

10%

20%

30%

40%

In 2009 bezit een kwart van de huishoudens behorend tot de doelgroep huurtoeslag een koopwoning, 11% van de
doelgroep bewoont een BAR (bewoonde andere ruimte). Een meerderheid (53%) van deze doelgroep woont echter in een
huurwoning met een huur tot aan de aftoppingsgrens (€535,33 per maand in 2009); dit percentage ligt voor alle
Nederlandse huishoudens op 30%.
Bron: WoON 2006, 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
130 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2000
______

2002
______

2004
______

2005
______

2006
______

2007
______

2008
______

2009
______

woningtype
eengezins
meergezins

€ 349
€ 311

€ 372
€ 332

€ 400
€ 362

€ 412
€ 374

€ 424
€ 384

€ 441
€ 401

€ 450
€ 410

€ 462
€ 423

gemiddelde
huur

€ 329

€ 351

€ 380

€ 392

€ 402

€ 421

€ 430

€ 443

aandeel naar huurprijsklasse in euro's, 2009
huurprijsklasse
woningtype: eengezins meergezins
_____________
________ ________
0 tot 250
3,1%
4,3%
250 tot 350
13,2%
22,7%
350 tot 450
32,4%
39,8%
450 tot 550
33,6%
21,7%
550 en hoger
17,7%
11,5%

Kale huur per maand

50%
meergezins
40%

eengezins

30%
20%
10%
0%
€0 tot
€250

€250 tot
€350

€350 tot
€450

€450 tot
€550

€550
en hoger

Eengezinswoningen zijn over het algemeen duurder dan meergezinswoningen. Bij huurwoningen gaat het gemiddeld
genomen om zo’n €40,- extra aan kale huur. Bij ongeveer 40% van de meergezinswoningen ligt de kale huurprijs tussen de
€350,- en €450,- per maand. Binnen de eengezinswoningen omvatten de prijsklassen €350-€450 en €450-€550 beiden
een derde van de markt. In de lagere prijsklassen zijn relatief meer meergezinswoningen en in de hogere prijsklassen zijn
relatief juist meer eengezinswoningen. Qua huurprijsontwikkeling zijn de verschillen gering. In de periode 2000-2009 steeg
de kale huur van een- en meergezinswoningen gemiddeld met respectievelijk 32% en 36%.
Bron: CBS. Peildatum: 1 juli.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 131

7. BETAALBAARHEID

Gemiddelde kale huur (per maand) naar woningtype

7. BETAALBAARHEID

Gemiddelde zuivere huurverhoging per 1 juli
2002
2003
_____
_____
huurverhoging (incl. harmonisatie)
2,9%
3,3%
Inflatie
3,4%
2,1%
aandeel woningvoorraad
tot 0%
0,7%
0,7%
0%
6,3%
6,1%
0 tot 1%
0,7%
1,1%
1 tot 2%
2,5%
2,2%
2 tot 3%
50,0%
20,8%
3 tot 3,9%
28,4%
44,2%
vanaf 3,9 %
11,5%
24,9%
100,0%
100,0%

2004
_____

2005
_____

2006
_____

2007
_____

2008
_____

2009
_____

3,2%
1,2%

2,1%
1,7%

2,8%
1,1%

1,4%
1,6%

1,9%
2,5%

2,8%
1,2%

0,7%
4,8%
2,0%
5,8%
33,6%
28,4%
24,7%
100,0%

0,9%
5,7%
5,1%
55,7%
27,1%
1,9%
3,5%
100,0%

0,7%
5,6%
1,7%
16,8%
46,4%
24,2%
4,5%
100,0%

1,2%
6,9%
19,2%
66,4%
1,7%
1,3%
3,3%
100,0%

1,2%
5,6%
1,1%
83,4%
3,1%
1,0%
4,6%
100,0%

0,6%
4,8%
1,1%
2,5%
83,9%
1,8%
5,3%
100,0%

Ontwikkeling huurverhoging en inflatie
5,0%
huurverhoging

4,5%
4,0%

inflatie

3,5%
3,0%
2,5%
2,0%
1,0%
1,5%
0,5%
0,0%
2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

Jaarlijks stelt de minister voor WWI het maximale huurverhogingpercentage vast. Per 1 juli 2007 is dit gelijk aan het
inflatiepercentage over het voorgaande jaar. Naast de jaarlijkse huurverhoging kunnen verhuurders bij mutatie (nieuwe
verhuring) de huurprijs wijzigen (harmonisatie). Hiermee is het voor verhuurders mogelijk een achtergebleven huurprijs in
overeenstemming te brengen met de streefhuur. Een klein deel van de Nederlandse huurwoningenvoorraad is
geliberaliseerd en niet gebonden aan een maximale huurprijs op basis van een puntentelling volgens het
Woningwaarderingsstelsel. De gemiddelde huurverhoging inclusief huurharmonisatie bedroeg in 2009 2,8%.
Bron: CBS. Peildatum: 1 juli.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
132 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

tot 0%
0%
0 tot 1%
1 tot 2%
2 tot 3%
3 tot 3,9%
vanaf 3,9%
totaal

corporaties
_______
0,4%
2,8%
1,0%
1,7%
88,9%
0,8%
4,3%
100,0%

gemiddelde verhoging 2,9%

niet
commerciële
bedrijven instellingen
_______
_______
1,0%
0,2%
4,2%
10,2%
1,0%
0,4%
3,1%
11,1%
78,5%
74,0%
4,0%
1,9%
8,1%
2,2%
100,0%
100,0%
3,2%

2,6%

particuliere
personen
_______
1,7%
23,7%
2,1%
5,4%
56,0%
2,4%
8,8%
100,0%

beleggers
_______
1,1%
1,3%
0,4%
3,8%
73,0%
10,0%
10,4%
100,0%

totaal
_______
0,6%
4,8%
1,1%
2,5%
83,9%
1,8%
5,3%
100,0%

3,0%

3,0%

2,8%

Gemiddelde huurverhoging naar type verhuurder
100%
3% en meer
80%
2 tot 3%
60%

tot 2%

40%
20%
0%
corporaties

bedrijven

niet
particuliere
commerciële personen
instellingen

beleggers

totaal

De gemiddelde huurverhoging inclusief huurharmonisatie bedroeg per 1 juli 2009 2,9%. Er zijn lichte verschillen tussen de
diverse soorten verhuurders. De niet-commerciële verhuurders, zijnde instellingen zonder winstoogmerk, verhoogden de
huur gemiddeld met 2,6%. De commerciële verhuurders verhoogden de huren juist iets sterker; de gemiddelde
huurverhoging lag iets boven de 3%. Het gaat hierbij om pensioenfondsen, beleggings-, verzekerings- en
beursmaatschappijen maar ook om bedrijven en particuliere verhuurders. De corporaties nemen een middenpositie in en
verhoogden de huur gemiddeld met 2,9%.
Bron: CBS. Peildatum: 1 juli.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 133

7. BETAALBAARHEID

Zuivere huurverhoging naar type verhuurder, 2009

7. BETAALBAARHEID

Prijs en kwaliteit van huurwoningen naar woningkenmerken en type
verhuurder, 2009

woningtype

eengezins
meergezins

WWS-punten
per woning
____________
154
118

kale huur
per maand
____________
€ 462
€ 423

puntprijs (kale huur /
WWS punten)
____________
€ 2,98
€ 3,49

bouwjaar

tot 1945
1945-1959
1960-1969
1970-1975
na 1975

122
125
134
149
143

€ 407
€ 380
€ 414
€ 469
€ 494

€ 3,21
€ 3,02
€ 3,09
€ 3,17
€ 3,42

corporaties
beleggers
particuliere personen

135
147
123

€ 418
€ 526
€ 444

€ 3,12
€ 3,79
€ 3,60

137

€ 443

€ 3,23

type verhuurder

Nederland

WWS punten per type verhuurder
160

€ 4,00

140

€ 3,50
€ 3,00

120

€ 2,50

100

€ 2,00

80

€ 1,50

60

€ 1,00

40

€ 0,50

20

€ 0,00
corporaties

beleggers

particuliere
personen

gemiddeld aantal
WWS-punten
per woning
(linkeras)
kale maandhuur
per WWS-punt
(rechteras)

Nederland

Voor het bepalen van de maximale huurprijs van een woning wordt de kwaliteit van een huurwoning uitgedrukt in een
puntenaantal volgens het wettelijk vastgesteld woningwaarderingsstelsel (wws). Wanneer de feitelijke kale huur wordt
gedeeld door deze wws-punten wordt de puntprijs verkregen. Idealiter geldt een overal gelijke puntprijs. In de praktijk
echter bestaat voor woningen van gelijke kwaliteit een uiteenlopend prijspalet. De resulterende gemiddelde puntprijs voor
heel Nederland ligt op € 3,23. Beleggers zitten met €3,79 daar ruim 17% boven en hanteren dus relatief hoge prijzen.
Corporaties daarentegen blijven er met €3,12 zo’n 5% onder en verhuren relatief ‘goedkoop’.
Bron: CBS. Peildatum: 1 juli.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
134 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Basishuur per maand
Netto vaste woonuitgaven
per maand (basishuur-huurtoeslag)
Bijkomende woonuitgaven per maand
Totale netto woonuitgaven per maand

2006
__________________________
doelgroep
overige
huurtoeslag
huurders
___________
___________
€ 383
€ 434

2009
_________________________
doelgroep
overige
huurtoeslag
huurders
___________ ___________
€ 404
€ 475

€ 287
€ 172
€ 459

€ 426
€ 182
€ 608

€ 293
€ 207
€ 499

€ 467
€ 220
€ 686

Gemiddeld netto inkomen
Netto huurquote

€ 13.264
27,8%

€ 26.382
21,4%

€ 15.086
25,9%

€ 30.372
20,9%

Netto woonquote huursector

43,7%

30,5%

43,3%

30,7%

Vaste woonuitgaven per maand 2009
€ 700
overige huurders

€ 600
€ 500

doelgroep

€ 400
€ 300
€ 200
€ 100
€0
basishuur

netto huur

bijkomende
woonuitgaven

totale netto
woonuitgaven

De huurders behorend tot de doelgroep huurtoeslag ontvangen gemiddeld een hogere toelage in vergelijking met de
overige huurders. Hierdoor is het verschil in netto maandhuur aanzienlijk groter dan het verschil in basishuur tussen de
beide groepen. De verschillen in bijkomende uitgaven voor gas, water, elektra en eventuele servicekosten zijn beperkt, zodat
de totale netto woonuitgaven voor de hurende huurtoeslag doelgroep in vergelijking met de overige huurders lager uitvalt.
In 2009 is dit verschil bijna €190,-. Omdat het gemiddeld inkomen van huurders binnen de doelgroep huurtoeslag slechts
de helft is van de overige huurders, vallen de netto huurquote en totale netto woonquote wel flink hoger uit.
Bron: WoON 2006, 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 135

7. BETAALBAARHEID

Woonuitgaven en inkomens van huurders

7. BETAALBAARHEID

Woonuitgaven van huurders van 65 jaar en ouder
Uitgaven per maand
Basishuur
Netto vaste woonuitgaven (basishuur-huurtoeslag)
Bijkomende woonuitgaven
Totale netto woonuitgaven
Gemiddeld netto inkomen
Netto huurquote
Totale woonquote huursector

2006
__________
€ 429
€ 370
€ 170
€ 540

2009
__________
€ 453
€ 385
€ 206
€ 590

€ 18.665
25,9%
38,3%

€ 21.363
23,3%
36,6%

Huur- en woonquote
40%
totale woonquote
netto huurquote

30%

20%

10%
2008

2009

De relatie tussen het netto inkomen en de totale netto woonuitgaven van huurders (netto huur + bijkomende uitgaven voor
gas, water, elektra en eventuele servicekosten) wordt uitgedrukt in de totale woonquote en is per definitie hoger dan de
netto huurquote, waarbij de extra kosten buiten beschouwing worden gelaten. Tussen 2006 en 2009 is de toename van de
netto woonlasten onder huurders van 65 jaar en ouder vooral het gevolg van een toename van de bijkomende
woonuitgaven. Doordat het gemiddeld inkomen sterker is toegenomen dan de woonuitgaven, is de totale woonquote
afgenomen.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
136 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

netto huurquote
__________
tot 12%
12-16%
16-20%
20-24%
24% en meer

tot
55 jaar
_______
12%
16%
19%
16%
37%

55-64
jaar
_______
11%
14%
19%
16%
39%

65-74
jaar
_______
10%
12%
18%
21%
39%

75 jaar
en ouder
_______
8%
8%
17%
20%
47%

55 jaar
en ouder
_______
10%
11%
18%
19%
43%

alle
huishoudens
_______
11%
14%
18%
17%
40%

Netto huurquote
gemiddeld

23,4%

22,6%

22,0%

24,3%

23,1%

23,2%

Netto huurquote

100%
24% en meer

80%

20-24%

60%

16-20%

40%

12-16%

20%

tot 12%

0%
tot 55 jaar

55-64 jaar

65-74 jaar

75 jaar e.o. 55 jaar e.o.

alle huishoudens

De netto huurquote geeft de netto huuruitgaven van huurders uitgedrukt als percentage van het netto huishoudinkomen.
Een quote van 20% houdt in dat een huishouden gemiddeld 1/5 deel van het besteedbaar inkomen aan netto woonuitgaven
(basishuur-huurtoeslag) besteedt. In vergelijking met alle huishoudens hebben 55-plussers gemiddeld een vergelijkbare
huurquote. Zij hebben wel naar verhouding vaker een netto huurquote van 24% of meer, zeker naarmate de leeftijd
toeneemt.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 137

7. BETAALBAARHEID

Netto huurquote van oudere huishoudens, 2009

7. BETAALBAARHEID

Opbouw van woonuitgaven huur naar doelgroep, 2009

Basishuur
Netto woonuitgaven (basishuur-huurtoeslag)
Bijkomende woonuitgaven
Totale woonuitgaven

doelgroep doelgroep
huurtoeslag corporaties
__________ __________
€ 404
€ 414
€ 293
€ 335
€ 207
€ 205
€ 499
€ 539

huishoudens
alle
niethuisdoelgroep
houdens
__________ __________
€ 502
€ 442
€ 497
€ 386
€ 233
€ 214
€ 730
€ 599

Gemiddeld netto jaarinkomen
Netto huurquote

€ 15.086
25,9%

€ 16.786
26,0%

€ 37.291
17,3%

€ 23.226
23,2%

Totale woonquote huursector

43,3%

41,6%

25,5%

36,6%

Woonuitgaven huurders naar doelgroep
800
doelgroep
huurtoeslag

700
600
500

doelgroep
corporaties

400
300

huishoudens
niet-doelgroep

200
100
0
basishuur

netto
woonuitgaven

bijkomende
woonuitgaven

totale
woonuitgaven

De huishoudens binnen de doelgroep van de huurtoeslag en de corporatiedoelgroep hebben gemiddeld veel lagere
maandelijkse woonuitgaven dan huishoudens buiten beide doelgroepen. De woonlasten voor de corporatiedoelgroep zijn
gemiddelde €40 per maand hoger dan de uitgaven voor de doelgroep van de huurtoeslag, vooral doordar zij minder
huurtoeslag ontvangen. De netto huurquote is voor beide groepen gelijk; de totale woonquote is wat hoger voor de
huurtoeslag doelgroep; beide doelgroepen zijn ook een aanzienlijk groter deel van hun inkomen kwijt aan woonlasten ten
opzichte van een gemiddeld huishouden.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
138 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Bruto woonuitgaven
Netto woonuitgaven (bruto - fiscaal effect)
Bijkomende woonuitgaven
Totale woonuitgaven

doelgroep doelgroep
huurtoeslag corporaties
__________ __________
€ 546
€ 428
€ 442
€ 363
€ 301
€ 293
€ 743
€ 656

huishoudens
alle
niethuisdoelgroep
houdens
__________ __________
€ 768
€ 693
€ 532
€ 494
€ 321
€ 315
€ 853
€ 809

Gemiddeld netto jaarinkomen
Netto koopquote

€ 22.550
25,6%

€ 22.326
21,1%

€ 49.284
14,4%

€ 43.310
15,9%

Totale woonquote koopsector

42,0%

37,5%

23,2%

26,3%

Woonuitgaven huurders naar doelgroep
900
doelgroep
huurtoeslag

800
700
600

doelgroep
corporaties

500
400

huishoudens
niet-doelgroep

300
200
100
0
bruto
woonuitgaven

netto
woonuitgaven

bijkomende
woonuitgaven

totale
woonuitgaven

De huishoudens die behoren tot de corporatiedoelgroep hebben beduidend lagere woonuitgaven dan de huishoudens
binnen de doelgroep van de huurtoeslag. De gemiddelde netto woonuitgaven liggen bijna €80 lager. De totale woonquote
voor de corporatiedoelgroep ligt 4,5%. lager in vergelijking met de huurtoeslag doelgroep. De huishoudens buiten de
doelgroep hebben veel hogere maandlasten; omdat hun inkomen echter meer dan het dubbele is van de
doelgroephuishoudens ligt hun woonquote veel lager.
Bron: WoON 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 139

7. BETAALBAARHEID

Opbouw van woonuitgaven koop naar doelgroep, 2009

7. BETAALBAARHEID

Toegekende huurtoeslag per jaar
Aantal toekenningen (×1.000)
<65 jaar
_______
1998
645,0
1999
655,9
2000
640,1
2001
607,4
2002
584,0
2003
615,4
2004
631,1
2005
651,6
2006*
614,9
2006
681,7
2007
694,0
2008
711,0

>=65 jaar
_______
385,7
389,0
388,5
384,2
379,1
387,1
383,8
381,4
370,7
406,5
411,4
412,4

Alleenstaand
_______
549,8
560,7
553,8
537,9
523,0
546,6
555,8
559,8
537,6
612,3
629,7
641,7

Meerpersoons
_______
480,9
484,1
474,8
453,8
440,1
455,9
459,1
473,2
447,9
475,9
475,7
481,7

Totaal aantal
_______
1030,7
1044,9
1028,5
991,6
963,1
1002,5
1014,9
1033,0
985,6
1088,2
1105,4
1123,4

Toekenningen huurtoeslag naar leeftijd
800
>=65 jaar
600

<65 jaar

400

200

0
1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006* 2006 2007 2008

In 2008 ontvangen ruim 1,1 miljoen huishoudens middels de huurtoeslag een tegemoetkoming in het betalen van de huur.
Uitgaande van drie miljoen huurwoningen ontvangt ongeveer 1 op de 3 huishoudens huurtoeslag. In de loop der jaren
schommelde het aantal toekenningen rond de miljoen. Vanaf kalenderjaar 2006 is het aantal alleenstaanden met
huursubsidie duidelijk toegenomen. De verdeling naar leeftijd is met de jaren gelijk gebleven.
Opmerking: Een subsidietijdvak loopt van 1 juli in het jaar vóór het aangegeven jaar tot 1 juli in het aangegeven jaar.
Vanaf 2006 wordt de huurtoeslag uitgekeerd via de belastingdienst en hebben de cijfers betrekking op het
kalenderjaar. * 2e helft 2005.
Bron: DGWWI Huurtoeslag
Informatie: www.vrom.nl/kennispleinwwi.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
140 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

woningvoorraad
huursector
×1000
_______
Groningen
106,5
Friesland
99,4
Drenthe
69,8
Overijssel
178,3
Flevoland
50,3
Gelderland
314,5
Utrecht
202,2
Noord-Holland
621,2
Zuid-Holland
773,0
Zeeland
55,6
Noord-Brabant
364,0
Limburg
191,6
Nederland
3.026,4
Amsterdam
298,9
Rotterdam
208,6
Den Haag
127,9
Utrecht
64,0

aantal
ontvangers HT
×1000
_______
51,1
44,8
30,2
73,5
24,1
114,5
64,0
189,7
267,3
21,8
138,3
83,7
1.103,0
89,2
78,7
47,5
22,4

aandeel
_______
48%
45%
43%
41%
48%
36%
32%
31%
35%
39%
38%
44%
36%
30%
38%
37%
35%

totaal
bedrag
×1mln
_______
€ 80,2
€ 69,8
€ 49,9
€ 124,4
€ 48,5
€ 195,9
€ 111,1
€ 317,0
€ 464,3
€ 35,7
€ 242,3
€ 145,4
€ 1.883,9
€ 142,7
€ 135,5
€ 82,2
€ 35,5

gem HT
per maand
_______
€ 131
€ 130
€ 138
€ 141
€ 168
€ 143
€ 145
€ 139
€ 145
€ 137
€ 146
€ 145
€ 142
€ 133
€ 143
€ 144
€ 132

Aandeel ontvangers huurtoeslag
50%
40%
30%
20%
10%

Limburg

N-Brabant

Zeeland

Z-Holland

N-Holland

Utrecht

Gelderland

Flevoland

Overijssel

Drenthe

Friesland

Groningen

0%

Met huurtoeslag kunnen mensen met een laag inkomen toch in aanmerking komen voor een goede en betaalbare huurwoning. Voor de bepaling van de hoogte van de huurtoeslag zijn de belangrijkste factoren de hoogte van het (huishoud)
inkomen, de huurprijs en de situatie van het huishouden (aantal en leeftijd bewoners). In 2007 is voor bijna 1,9 miljard euro
aan huursubsidie uitgekeerd. In Flevoland is zowel het aandeel huursubsidieontvangers als het gemiddelde huursubsidiebedrag het hoogst van alle provincies.
Bron: DGWWI Huurtoeslag
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 141

7. BETAALBAARHEID

Toegekende huurtoeslag naar provincie, 2007

basishuur
per maand
_______
€ 236
€ 210
€ 220
€ 248
€ 280
€ 316
€ 350
€ 374
€ 401
€ 421
€ 470
€ 525
€ 585
€ 578

bouwjaar
________
1981
1983
1985
1987
1989
1991
1993
1995
1997
1999
2001
2004
2006
2008

HT-bedrag
per maand
_______
€ 84
€ 71
€ 71
€ 83
€ 87
€ 91
€ 103
€ 107
€ 129
€ 144
€ 166
€ 184
€ 188
€ 200

% HT-ontvangers
van alle huurders
_______
42%
32%
36%
38%
36%
28%
24%
32%
31%
29%
25%
29%
29%
28%

netto
huurquote
_______
20%
18%
18%
20%
20%
23%
25%
26%
24%
23%
23%
25%
25%
23%

Ontwikkeling basishuur en huurquote

0%

basishuur
(links)
netto
huurquote
(rechts)

2008

€0
2006

5%

2004

€ 100

2001

10%

1999

€ 200

1997

15%

1995

€ 300

1993

20%

1991

€ 400

1989

25%

1987

€ 500

1985

30%

1983

€ 600

1981

7. BETAALBAARHEID

Basishuur, netto huurquote en huurtoeslag in nieuwe woningen per bouwjaar

In de periode 1982-2008 is zowel de basishuur van nieuwbouwwoningen als het gemiddeld per huishouden ontvangen
bedrag aan huurtoeslag in vrijwel gelijke mate toegenomen. De netto huurlasten liggen als gevolg hiervan door de jaren
heen steeds zo’n 30 à 35% lager dan de basishuur. Doordat ook het besteedbaar inkomen in genoemde periode een
vergelijkbare toename te zien geeft, is de stijging van de huurquote, zeker sinds de jaren 90, beperkt gebleven.
Bron: BNW 2009. Peildatum 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
142 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

netto huurquote
netto woonquote huur

2002
_________
21,6%
30,4%

2006
_________
24,2%
36,3%

2009
_________
23,2%
36,6%

netto koopquote
netto woonquote koop

15,1%
21,6%

16,1%
25,0%

15,9%
26,3%

Woonuitgaven
40%
netto woonquote huur

30%

netto woonquote koop

20%

10%

0%
2002

2006

2009

Huurders besteden een aanzienlijk groter deel van hun inkomen aan woonlasten dan kopers. In 2009 geven huurders ruim
een derde deel van hun inkomen uit aan wonen, voor kopers lag dit aandeel op iets meer dan een kwart van hun inkomen.
De woonlasten zijn zowel voor huurders als kopers tussen 2002 en 2009 duidelijk toegenomen.
Bron: WBO 2002; WoON 2006, 2009. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 143

7. BETAALBAARHEID

Woonuitgaven van eigenaar-bewoners en huurders

huurindex
__________
100
104
108
112
115
118
121
125
129
133
135
139
141
144
148

1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009

koopindex
__________
100
111
124
137
160
189
210
223
231
241
251
262
273
281
272

Ontwikkeling huur- en koopprijzen
320
huurindex

280
240

koopindex

200
160
120
80
40

2009

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

1996

0
1995

7. BETAALBAARHEID

Ontwikkeling van de huur- en koopprijzen

De huurindex wordt gevormd door huurverhoging inclusief harmonisatie van jaar op jaar. De koopindex wordt berekend uit
het verloop van de gemiddelde verkoopprijs van woningen volgens de NVM gedurende de eerste 3 maanden van jaar op
jaar. De prijsontwikkeling in de huursector geeft een heel geleidelijk beeld, hetgeen in de koopsector veel minder het geval is.
Met uitzondering van een gering aantal woningen met een huurprijs boven de liberalisatiegrens is de huurmarkt vrij strak
gereguleerd, terwijl de waardeontwikkeling van eigen woningen veel gevoeliger is voor vrije marktwerking.
Bron: CBS/NVM.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
144 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

1996
________________
woonprijskostenindex
index
_____
_____
België
85
78
Duitsland
89
82
Frankrijk
87
84
Griekenland
73
69
Italie
82
76
Nederland
80
68
Polen
58
45
Portugal
78
75
Roemenië
5
2
Spanje
78
76
Tsjechië
72
42
Verenigd Koninkrijk 88
80
EU-27
74
66

2000
________________
woonprijskostenindex
index
_____
_____
91
87
92
89
90
88
84
78
89
87
87
79
87
77
85
83
43
32
85
85
91
78
93
85
88
83

2004
________________
woonprijskostenindex
index
_____
_____
98
95
98
96
98
96
97
92
98
95
99
94
98
96
98
96
92
84
97
95
98
96
98
94
98
95

2009
________________
woonprijs- kostenindex
index
_____
_____
109
114
107
111
107
113
112
116
109
116
107
112
113
126
107
114
127
147
111
119
112
140
111
130
110
118

Index prijzen en woonkosten (2005 + 100)
Nederland

woonkostenindex 2009

Frankrijk
Duitsland

prijsindex
2009

Portugal
Italië
België
Spanje
Ver. Koninkrijk
Griekenland
Tjechië
Polen
Roemenië
100

105

110

115

120

125

130

135

140

145

150

In Nederland is, in vergelijking met de overige EU-lidstaten, de inflatie de afgelopen vijf jaren heel beperkt geweest. De
hoogste inflatie in die periode vond plaats in enkele van de meer recent toegetreden landen, met name Roemenië. De
woonkostenindex geeft in alle landen een snellere stijging dan de inflatie. Ook hier lopen met name de Oost-Europese
landen met stijgingen van 25 tot 50% voorop. Wordt een wat langere periode in ogenschouw genomen, dan verschuift de
positie van Nederland meer naar het midden, zeker waar het de woonkostenindex betreft.
Bron: Eurostat.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 145

7. BETAALBAARHEID

Prijsindex en woonkostenindex in EU-lidstaten (2005=100)

7. BETAALBAARHEID

Woonuitgaven als % van de totale huishouduitgaven in de EU-lidstaten

België
Duitsland
Frankrijk
Griekenland
Italie
Nederland
Polen
Portugal
Roemenië
Spanje
Tsjechië
Verenigd Koninkrijk
EU-27

1995
________
23%
22%
23%

2000
________
24%
23%
23%
16%
18%
20%
20%
13%
23%
15%
21%
18%
20%

18%
21%
19%
14%
14%
21%
18%
21%

2005
________
24%
24%
25%
16%
20%
22%
24%
14%
21%
16%
22%
19%
22%

2008
________
24%
24%
25%
16%
21%
23%
24%
1)
14%
2)
22%
18%
22%
21%
22%

Woonuitgaven 2008
Portugal
Griekenland
Spanje
Ver. Koninkrijk
Italië
Tjechië
Nederland
Polen
België
Duitsland
Frankrijk
0%

5%

10%

15%

20%

25%

30%

De woonuitgaven als aandeel van de totale huishouduitgaven variëren in 2008 van minimaal 14% voor Portugal tot
maximaal 25% voor Frankrijk. In Nederland slokken de woonuitgaven 23% van de totale huishouduitgaven op, wat net iets
meer is dan het EU gemiddelde. In de meeste EU-lidstaten is het woonlastenaandeel tussen 1995 en 2008 licht
toegenomen; Polen en Spanje kennen hierbij de grootste stijging. De woonkosten zijn gedefinieerd als de totale kosten aan
huur en/of hypotheek, plus bijkomende woonuitgaven aan gas, water en electra, onderhoud en verzekeringen
Opmerkingen: 1) 2006; 2) 2007
Bron: Eurostat. Peildatum: 1 januari 2009.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
146 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Alle huishoudens
____________________________
2005
2008
________
________
20,0%
23,1%
24,2%
32,9%
16,7%
16,0%
30,7%
30,5%
28,1%
22,3%
21,2%
17,5%
31,6%
28,5%
26,6%
22,1%
13,2%
16,7%
28,1%
13,3%
16,5%
23,4%
25,2%
28,1%
29,0%
22,2%
22,9%

België
Duitsland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Italie
Nederland
Polen
Portugal
Roemenië
Spanje
Tsjechië
Verenigd Koninkrijk
EU-27

Laagste inkomens
____________________________
2005
2008
________
________
33,6%
34,8%
40,2%
61,6%
13,7%
15,1%
65,9%
66,5%
40,8%
27,5%
38,0%
25,9%
44,7%
33,5%
46,9%
30,3%
16,1%
20,9%
44,8%
15,1%
25,5%
28,8%
32,4%
46,2%
45,8%
33,6%
34,8%

Woonuitgaven als % van besteedbaar inkomen (2008)
70%
alle
huishoudens

60%
50%

laagste
inkomens

40%
30%
20%
10%

Frankrijk

Spanje

Portugal

Italië

Polen

Hongarije

België

Tsjechië

Roemenië

Nederland

Ver. Koninkr.

Griekenland

Duitsland

0%

Nederlandse huishoudens zijn ruim 28% van hun besteedbaar inkomen kwijt aan woonlasten. Dit ligt ruim boven het
EU-gemiddelde van bijna 23%. Huishoudens met een laag inkomenzijn relatief veel kwijt aan hun woonlasten; in
Nederland besteed een derde van de huishoudens behorend tot de 20% laagste inkomens meer dan 40% van het inkomen
aan woonlasten.
De lage inkomens hebben betrekking op de huishoudens behorend tot het eerste inkomenskwintiel (de 20% laagste
inkomens). De quote heeft betrekking op het aantal huishoudens dat meer dan 40% van het besteedbaar inkomen kwijt is
aan de netto woonlasten.
Bron: Eurostat. Peildatum: 1 januari 2009. E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 147

7. BETAALBAARHEID

Woonuitgaven als % van het besteedbaar inkomen in de EU-lidstaten

België
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Italie
Nederland
Polen
Portugal
Spanje
Tsjechië
Verenigd Koninkrijk
EU-25

Eigenaar-bewoner
zonder hypotheek
________
15%
10%
28%
21%
14%
16%
22%
14%
11%
22%
19%
16%

Eigenaar-bewoner
met hypotheek
________
18%
8%
25%
21%
20%
29%
21%
21%
20%
25%
27%
20%

Huurder boven
liberalisatiegrens
________
36%
27%
34%
20%
34%
39%
36%
31%
38%
33%
43%
33%

Woonuitgaven als % van inkomen
50%
eigenaarbewoner met
hypotheek

40%
30%

huurder
vrije sector

20%
10%

Frankrijk

België

Spanje

Italie

Portugal

Hongarije

Polen

Griekenland

Tsjechië

Ver. Koninkrijk

0%

Nederland

7. BETAALBAARHEID

Woonuitgaven als % van het besteedbaar inkomen naar woningeigendom in
de EU-lidstaten

In vergelijking met andere huishoudens in Europa zijn Nederlandse huishoudens met een hypotheek aanzienlijk meer kwijt
dan eigenaar-bewoners zonder hypotheek. Eigenaar-bewoners zonder hypotheek spenderen gemiddeld 16% van hun
besteedbaar inkomen aan woonuitgaven, huishoudens met een hypotheek zijn 29% van hun inkomen kwijt, waarmee ze
koploper zijn van de grotere landen binnen de EU. Huurders met een huurprijs boven de liberalisatiegrens geven 39% van
het inkomen aan woonuitgaven, wat eveneens hoog is in relatie tot andere Europese landen.
Bron: Eurostat (Roemenië ontbreekt, geen hypotheekdata voor Duitsland beschikbaar)
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
148 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

8. Energie

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 149

8. ENERGIE

Uitgaven energie

Verminderen CO2-uitstoot gebouwde omgeving

2006
×1000
______
15.222

2007
×1000
______
20.508

2008
×1000
______
32.808

2009
×1000
______
19.389

2010
×1000
______
92.452

Programma energiebudgetten

8.105

12.817

7.794

6.416

2.019

Subsidies energiebesparing (CO2 reductie)
gebouwde omgeving

4.908

3.072

24.323

12.416

61.186

Regeling energiebesparing huishoudens
met lagere inkomens

1.577

513

660

241

312

Uitgaven energie (bedrag ×1000)

100.000
90.000
80.000
70.000
60.000
50.000
40.000
30.000
20.000
10.000
0
2006

2007

2008

2009

2010

Het kabinet streeft naar een vermindering van de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met 30% ten opzichte
van 1990. Met betrekking tot het wonen worden de volgende beleidsinstrumenten ingezet.
- rijksbijdrage aan “Meer met minder”, een plan van energiebedrijven, woningcorporaties en bouwbedrijven gericht op
energiebesparing in bestaande woningen
- subsidieregeling voor duurzame energie (zonneboilers, warmtepompen, zonnepanelen)
- aanscherping energieprestatiecoëfficient voor nieuwbouw. Doel is dat de nieuwbouw in 2020 energieneutraal is.
Bron: (meerdere) Beknopte begrotingen VROM/WWI.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
150 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Bouwdeel
begane grond vloer
gesloten gevel
dak
beglazing

1995
________
23,7%
41,0%
51,2%
56,9%

2000
________
34,2%
50,0%
63,1%
69,5%

2006
________
43,1%
54,7%
76,4%
81,6%

Woningen met isolatievoorzieningen
100%
glas
80%

dak

60%

muur

40%

begane grond
vloer

20%
0%
1995

2000

2006

Bovenstaande cijfers geven een beeld van de ontwikkeling van de penetratiegraden van de verschillende isolatietypen
(glas-, dak, muur- en vloerisolatie) in de afgelopen tien jaar. Alle vormen van isolatie kennen een stijgende trend, hoewel de
absolute penetratiegraad duidelijk uiteen loopt. Glasisolatie kent de hoogste penetratie, vloerisolatie de laagste. Bij 43%
van de woningen is in 2006 meer dan de helft van de begane grondvloer geisoleerd.
Bron: Energiemodule van WoON 2006. Peildatum: 1 januari 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 151

8. ENERGIE

Woningen met isolatievoorzieningen

8. ENERGIE

Soort verwarming
1995
______

2000
______

2006
______

individuele verwarming
lokale verwarming
cv installatie

16,2%
73,8%

11,3%
78,7%

6,3%
83,6%

collectieve verwarming
blok- of wijkverwarming
stadsverwarming

7,4%
2,7%

7,3%
2,7%

6,6%
3,5%

100,0%

100,0%

100,0%

totaal

Soort verwarming
100%
stadsverwarming
80%

blok- of wijkverwarming
cv installatie

60%

lokale verwarming
40%

20%

0%
1995

2000

2006

Er worden vier verwarmingstypen onderscheiden: lokale verwarming en cv-installaties (individuele verwarming),
stadsverwarming en blok- of wijkverwarming (collectieve verwarming) . Het aandeel van de collectieve verwarming is
constant. Bij de individueel verwarmde woningen neemt het aandeel van de centrale verwarming gestadig toe.
Bron: Energiemodule van WoON 2006. Peildatum: 1 januari 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
152 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

1995
________
35,1%
46,1%
18,7%

CR ketel
VR ketel
HR ketel
HR 107 ketel
totaal

2000
________
12,3%
49,2%
26,3%
12,1%
100%

100%

2006
________
6,4%
26,4%
24,8%
42,4%
100%

Type CV-ketel
100%
HR 107 ketel
80%

HR ketel
VR ketel

60%

CR ketel
40%

20%

0%
1995

2000

2006

De individuele centrale verwarming kent verschillende soorten ketels, onderverdeeld naar rendement. Globaal gesproken
worden twee keteltypen toegepast: hoog rendement (HR 100 of 107) met een rendement ca. 85 tot 93% en verbeterd
rendement (VR) met een rendement van ca. 80%. Het aandeel van de HR-ketels bedroeg in 2006 67% . Het resterende deel
is in één van de vijf gevallen een conventioneel rendementsketel en in vier van de vijf gevallen een verbeterd
rendementsketel.
Bron: Energiemodule van WoON 2006, Peildatum: 1 januari 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 153

8. ENERGIE

Type CV-ketel

8. ENERGIE

Toestellen voor warm water

keukengeiser
badgeiser
keukenboiler
gasboiler
elektrische boiler
combi-ketel
zonneboiler
warmtepompboiler
collectieve voorziening

1995
_______
27,1%
11,5%
4,7%
3,6%
8,9%
40,3%
0,2%
0,0%
3,7%
100%

2000
_______
17,3%
8,9%
6,4%
2,6%
6,9%
54,0%
0,4%
0,0%
3,6%
100%

2006
_______
8,4%
5,0%
9,0%
1,7%
4,1%
67,1%
1,0%
0,3%
3,5%
100%

Toestellen voor warm water
100%
collectieve
voorziening

80%

combi-ketel
60%

boiler
geiser

40%

20%

0%
1995

2000

2006

Het aantal geisers is in de afgelopen jaren sterk afgenomen en het aantal combiketels neemt toe. Voor het verbruik van het
type brandstof (aardgas of elektriciteit) hebben deze veranderingen beperkte gevolgen, omdat beide apparaten
voornamelijk aardgas verbruiken. Voor de omvang van het aardgasverbruik heeft dit wel consequenties, omdat combiketels
meer verbruiken dan geisers.
Bron: Energiemodule van WoON 2006. Peildatum: 1 januari 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
154 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

label A
label B
label C
label D
label E
label F
label G

gemiddelde score
(A=1, B=2,…,G=7)

t/m 1945
_________
0,2%
1,9%
3,4%
9,5%
16,4%
29,5%
39,2%
100%

1946-1980
_________
0,3%
1,9%
14,9%
22,8%
21,3%
22,6%
16,2%
100%

vanaf 1981
_________
7,9%
35,6%
42,0%
12,1%
1,3%
1,0%
0,3%
100%

totaal
_________
2,7%
12,6%
20,9%
16,5%
13,9%
17,0%
16,4%
100%

5,9

5,0

2,7

4,4

Het energielabel geeft de energiezuinigheid van de woning aan in vergelijking met andere woningen van hetzelfde type. Het
label loopt van A t/m G. Een woning met het A-label is het energiezuinigst en die met het G-label het minst zuinig. De
gemiddelde energetische kwaliteit bevindt zich anno 2006 in het energielabel D. Verbetering naar de energielabels B en C is
een haalbare kaart voor woningen die na 1980 gebouwd zijn door isolatie van muren, het aanbrengen van dubbel glas in
combinatie met een HR-combiketel. Lastiger is het bereiken van energielabel B voor oudere woningen omdat de te treffen
maatregelen uitgebreider zijn en daardoor duur in verhouding tot de opbrengsten.
Energielabel A is voor het grootste deel van de bestaande voorraad moeilijk te realiseren. Alleen met maatregelen als
warmteterugwinning en zonne-energie komt dit label in zicht.
Energetische kwaliteit woningen naar bouwjaar 2006
100%
label A

90%
80%

label B

70%

label C

60%
50%

label D

40%

label E

30%

label F

20%

label G

10%
0%
t/m 1945

1946 - 1980

vanaf 1981

totaal

Bron: Energiemodule van WoON 2006. peildatum: 1 januari 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 155

8. ENERGIE

Energetische kwaliteit woningen naar bouwjaar, 2006

8. ENERGIE

Energetische kwaliteit woningen naar eigendomscategorie, 2006

label A
label B
label C
label D
label E
label F
label G
gemiddelde score
(A=1, B=2, …, G=7)

sociale huur
___________
1,6%
8,7%
21,4%
18,8%
14,8%
18,8%
15,9%

particuliere huur
___________
0,7%
8,0%
13,0%
9,8%
13,6%
17,4%
37,5%

koop
___________
3,7%
15,8%
22,1%
16,3%
13,3%
16,4%
12,4%

4,6

5,3

4,2

Energetische kwaliteit woningen naar eigendomscategorie, 2006
40%
label A

35%
30%

label B

25%

label C

20%

label D

15%
label E

10%

label F

5%
0%
sociale huur

particuliere huur

koop

label G

Koopwoningen en sociale huurwoningen laten ten opzichte van elkaar een redelijk vergelijkbaar beeld zien wat betreft
energielabels. Koopwoningen hebben wel een hoger aandeel van woningen met label A en B en zijn daardoor gemiddeld
energiezuiniger. Het aantal particuliere huurwoningen met energielabel G is opvallend groot; ruim een derde van de
particuliere huurders woont in een woning met de laagste energetische kwaliteit.
Bron: Energiemodule van WoON 2006. peildatum: 1 januari 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
156 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

energielabel
_______
label A
label B
label C
label D
label E
label F
label G

vrij- twee onder
staand
één kap
_______
_______
4,7%
3,9%
16,3%
17,4%
15,7%
25,6%
15,4%
12,4%
11,4%
14,5%
16,9%
15,8%
19,6%
10,5%

gemiddelde score 4,4
(A=1, B=2, …, G=7)

hoekwoning
_______
2,2%
11,4%
25,1%
21,8%
10,7%
19,6%
9,3%

tussenwoning
_______
1,8%
10,9%
24,5%
21,6%
17,2%
15,2%
8,9%

overig
eengezins
_______
0,0%
10,6%
13,9%
10,5%
16,0%
18,1%
30,9%

meergezins
_______
2,3%
10,7%
16,5%
12,3%
13,0%
18,2%
27,0%

_______
2,7%
12,6%
20,9%
16,5%
13,9%
17,0%
16,4%

4,2

4,2

5,1

4,9

4,4

4,0

totaal

Energetische kwaliteit naar woningtype, 2006
100%
label A

90%
80%

label B

70%

label C

60%
50%

label D

40%
30%

label E

20%
label F

10%
0%
meergezins

overig
eengezins

tussenwoning

hoekwoning

twee
onder
één kap

vrijstaand

label G

Het energielabel geeft een relatief oordeel in plaats van een absoluut oordeel over de energetische kwaliteit. De mate van
energiezuinigheid wordt gemeten ten opzichte van die van vergelijkbare woningen. De aard van het huis (hoekwoning,
tussenwoning, etc.) staat vanaf 1 januari 2009 op het energielabel. In vergelijking met eengezinswoningen hebben
meergezinswoningen gemiddeld een hogere score en dus een lagere energetische kwaliteit.
Bron: Energiemodule van WoON 2006. peildatum: 1 januari 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 157

8. ENERGIE

Energetische kwaliteit naar woningtype, 2006

gasverbruik per huishouden
_______________________________________________________
koken
warm water
verwarming
totaal
m3
m3
m3
m3
_____
_____
_____
_____
65
375
1.560
2.000
65
370
1.475
1.910
65
375
1.500
1.940
65
376
1.527
1.968
62
377
1.442
1.881
62
369
1.386
1.817
62
372
1.324
1.758
63
383
1.290
1.736
63
384
1.217
1.664
67
383
1.194
1.643
66
379
1.114
1.560
63
366
1.192
1.621
28
289
1.294
1.611

1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009

electriciteitsverbuik
___________________
gemiddeld verbruik
kWh
_____
3.155
3.200
3.220
3.230
3.255
3.275
3.296
3.346
3.397
3.402
3.521
3.558
3.430

Gemiddeld energieverbruik per toepassing
electriciteit
(linkeras)
gas
(rechteras)

2009

0
2008

2.850
2007

500

2006

3.000

2005

1.000

2004

3.150

2003

1.500

2002

3.300

2001

2.000

2000

3.450

1999

2.500

1998

3.600

1997

8. ENERGIE

Gemiddeld energieverbruik per toepassing

Het gemiddelde gasverbruik door huishoudens sinds 1997 met 20% gedaald. Het verbruik voor verwarming is sterk
afgenomen als gevolg van de toenemende penetratie van energiebesparende maatregelen. Bij de energiebesparende
maatregelen zijn gevelisolatie, dakisolatie en HR-ketels de belangrijkste toepassingen. Het gemiddeld verbruik van
electriciteit nam jaarlijks gemiddeld met ongeveer 1% toe, maar kent in 2009 een opvallend sterke daling van 5%.
Bron: Agentschap NL
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
158 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

energielabel
________
label A
label B
label C
label D
label E
label F
label G

gemiddeld energieverbruik
________________________________________________________________________
gas
electriciteit
gas
electriciteit
(m3/woning)
(kWh/woning)
(m3/m2 gbo)
(kWh/m2 gbo)
________
________
________
________
1.164
3.662
9,9
29,2
1.315
3.701
11,0
30,9
1.378
3.522
12,7
32,7
1.506
3.288
14,0
31,3
1.526
3.364
14,6
32,4
1.597
3.013
15,7
30,6
1.522
2.928
15,5
31,7

totaal

1466,0

3307,0

13,8

31,6

Gemiddeld energieverbuik per energielabel
35
gas (m3/m2 gbo)

30

electriciteit
(kWh/m2 gbo)

25
20
15
10
5
0
label A

label B

label C

label D

label E

label F

label G

De energieverbruiken van de Nederlandse woningvoorraad lopen per energielabel erg uiteen. Door de diversiteit van de
woning- en huishoudenkenmerken die een rol spelen bij de hoogte van het energieverbruik moet bij het bepalen van het
gemiddelde energieverbruik per energielabel de nodige zorgvuldigheid worden betracht. Door het energieverbruik te
corrigeren voor de vloeroppervlakte (gbo) van de woning, worden de verbruikcijfers per energielabel beter vergelijkbaar. Hier
moet de kanttekening worden geplaatst dat voor elk energielabel de bandbreedte rond het gemiddelde gas- en
elektriciteitsverbruik groot is. Zo heeft 80% van de woningen met energielabel D een gasverbruik tussen de 500 m3 en
2.450 m3 en heeft 80% van de woningen met energielabel D een elektriciteitsverbruik tussen de 1.300 kWh en 5.700 kWh.
Bron: Energiemodule van WoON 2006. peildatum: 1 januari 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 159

8. ENERGIE

Gemiddeld energieverbuik per energielabel

8. ENERGIE

Relatie tussen energielabel en leeftijd hoofdbewoner
energielabel
_______
label A
label B
label C
label D
label E
label F
label G
gemiddelde score
(A=1, B=2 ,…, G=7)

<35
_______
22%
18%
13%
14%
21%
18%
22%

35-54
_______
46%
50%
48%
41%
38%
40%
35%

55-64
_______
14%
14%
20%
20%
18%
15%
18%

65-74
_______
9%
9%
11%
13%
13%
14%
13%

75+
_______
9%
10%
8%
12%
10%
13%
13%

totaal
_______
100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%

4,6

4,2

4,5

4,7

4,7

4,4

Relatie tussen energielabel en leeftijd hoofdbewoner
80%
70%

-55

60%

55+

50%
40%
30%
20%
10%
0%
label A

label B

label C

label D

label E

label F

label G

De bereidheid van bewoners om energiebesparende maatregelen te implementeren, neemt vanaf het 65e levensjaar af. De
verschillen tussen de leeftijd en het type energielabel zijn echter niet zo groot. Zo woont in 68% van de woningen met
energielabel A of B een huishouden onder de 55 jaar; dit percentage ligt bij woningen met energielabel E, F of G iets onder
de 60%.
Bron: Energiemodule van WoON 2006. peildatum: 1 januari 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
160 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

energielabel
_______
label A
label B
label C
label D
label E
label F
label G
gemiddelde score
(A=1, B=2, …, G=7)

1e quintiel
(laagste)
_______
7%
8%
12%
16%
17%
21%
26%

2e quintiel

3e quintiel

4e quintiel

_______
12%
16%
17%
18%
21%
25%
24%

_______
19%
16%
19%
23%
21%
18%
21%

5,0

4,7

4,5

_______
21%
24%
26%
24%
22%
17%
15%

5e quintiel
(hoogste)
_______
41%
36%
26%
20%
19%
19%
14%

totaal
_______
100%
100%
100%
100%
100%
100%
100%

4,2

3,9

0,0

Relatie tussen energielabel en inkomen
45%
1e quintiel

40%
35%

2e quintiel

30%

3e quintiel

25%
20%

4e quintiel

15%

5e quintiel

10%
5%
0%
label A

label B

label C

label D

label E

label F

label G

Er is een duidelijke relatie tussen de hoogte van het inkomen en de energetische kwaliteit van een woning. Dit is vooral
zichtbaar bij woningen met een energielabel A en B; in meer dan een derde van deze woningen wordt bewoond door
huishoudens die tot de 20% hoogste inkomens behoren. De laagste inkomensklasse in met name oververtegenwoordigd
binnen label G; deze huishoudens ontberen vaak de financiële middelen om de woning energetisch te verbeteren
Bron: Energiemodule van WoON 2006. peildatum: 1 januari 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 161

8. ENERGIE

Relatie tussen energielabel en inkomen

8. ENERGIE

Relatie tussen het energielabel en de isolatiegraad van bouwdelen
energielabel
____________
label A
label B
label C
label D
label E
label F
label G

vloer
_____________
100%
97%
73%
33%
13%
8%
4%

gevel
_____________
100%
99%
96%
77%
28%
12%
5%

dak
_____________
99%
99%
95%
84%
70%
61%
35%

beglazing
_____________
100%
100%
96%
83%
82%
76%
51%

43%

55%

76%

82%

Gemiddeld

Relatie tussen het energielabel en de isolatiegraad van bouwdelen
100%
vloer
80%

gevel

60%

dak

40%

beglazing

20%
0%
label A

label B

label C

label D

label E

label F

label G

Bij de woningen met een energielabel A of B zijn in bijna alle gevallen de vloer op de begane grond, de gevel, het dak en
beglazing geïsoleerd. Bij de woningen met een F en G label ontbreekt met name de gevel- en vloerisolatie. Dakisolatie en
geïsoleerde beglazing wordt bij deze woningen wel regelmatig aangetroffen. Ondanks de aanwezigheid van deze isolatie
houden deze woningen door het ontbreken van gevel- en vloerisolatie een laag label.
Bron: Energiemodule van WoON 2006. peildatum: 1 januari 2007.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
162 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

9. Toegelaten instellingen

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 163

9. TOEGELATEN INSTELLINGEN

Aantal corporaties naar grootteklasse, 2009
grootteklasse

tot 50 woongelegenheden
50 - 100 woongelegenheden
100 - 200 woongelegenheden
200 - 400 woongelegenheden
400 - 800 woongelegenheden
800 - 1.500 woongelegenheden
1.500 - 3.000 woongelegenheden
3.000 - 6.000 woongelegenheden
6.000 - 12.000 woongelegenheden
12.000 - 25.000 woongelegenheden
25.000 - 50.000 woongelegenheden
meer dan 50.000 woongelegenheden
totaal

aantal
corporaties
__________
5
5
9
28
32
62
82
77
65
35
14
4
418

Aantallen corporaties
0
20
40

aantal woongelegenheden
__________
169
379
1.231
7.504
19.676
69.882
177.615
335.587
507.480
543.348
479.230
262.050
2.404.151

aandeel woongelegenheden (%)
__________
0,01%
0,02%
0,05%
0,31%
0,82%
2,91%
7,39%
13,96%
21,11%
22,60%
19,93%
10,90%
100%

60

100

80

tot 50 woongelegenheden
50 - 100 woongelegenheden
100 - 200 woongelegenheden
200 - 400 woongelegenheden
400 - 800 woongelegenheden
800 - 1.500 woongelegenheden
1.500 - 3.000 woongelegenheden
3.000 - 6.000 woongelegenheden
6.000 - 12.000 woongelegenheden
12.000 - 25.000 woongelegenheden
25.000 - 50.000 woongelegenheden
meer dan 50.000 woongelegenheden

aantal
corporaties
aandeel
woongelegenheden (%)

0%
5%
10%
15%
Aandeel woongelegenheden

20%

25%

In 2009 zijn er 418 corporaties, 14 minder dan in 2008. Het aantal kleine corporaties neemt verder af. Er zijn 19 corporaties
die minder dan 200 woongelegenheden in bezit hebben. Bijna 30% van alle woongelegenheden is in het bezit van 18 grote
corporaties die elk meer dan 25.000 woongelegenheden beheren. Tot woongelegenheden worden gerekend woningen,
eenheden in verzorgingstehuizen, woonwagens en standplaatsen.
Bron: CFV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
164 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

aantal sociale
huurwoningen
___________
80.907
82.236
54.770
139.375
42.642
238.842
152.608
437.689
559.060
42.700
296.939
139.720
2.267.488

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Nederland

goedkoop
___________
34,8%
37,3%
29,3%
26,5%
10,8%
21,4%
23,8%
29,4%
24,5%
28,3%
21,5%
21,4%
25,4%

betaalbaar
___________
61,8%
59,2%
67,8%
67,0%
79,7%
72,5%
65,0%
61,8%
64,9%
66,6%
72,0%
73,1%
66,7%

duur
___________
3,4%
3,5%
2,9%
6,5%
9,5%
6,1%
11,3%
8,8%
10,6%
5,1%
6,5%
5,5%
7,9%

Samenstelling sociale huurwoningen
100%
duur

80%
60%

betaalbaar

40%

goedkoop

20%

Limburg

N-Brabant

Zeeland

Z-Holland

N-Holland

Utrecht

Gelderland

Flevoland

Overijssel

Drenthe

Friesland

Groningen

0%

Een kwart van de sociale huurwoningen behoort tot de goedkope sector, variërend van ruim 35% in de provincies Groningen
en Friesland tot 11% in Flevoland. Tweederde behoort tot de betaalbare sector en 8% van de woningen behoort tot het dure
segment. Het aandeel goedkope woningen is het kleinst in Flevoland en het aandeel dure woningen is het grootst in
Utrecht. Vanaf 1 juli 2010 gelden op basis van de Wet op de huurtoeslag de volgende grenzen: Goedkoop: maandhuur tot
kwaliteitskortingsgrens van € 357. Betaalbaar: maandhuur van kwaliteitskortingsgrens tot hoge aftoppingsgrens van
€ 548. Duur: maandhuur boven hoge aftoppingsgrens van € 548.
Bron: CFV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 165

9. TOEGELATEN INSTELLINGEN

Woningvoorraad sociale huursector, 2009

toegelaten instellingen
_______
767
731
682
628
579
552
527
508
492
474
455
432
418

1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009

gemiddeld aantal woongelegenheden
_______
3138
3305
3561
3878
4215
4399
4593
4748
4894
5071
5222
5528
5752

Gemiddeld aantal woongelegenheden

Aantal corporaties

3.000

300

2.500

200

2.000

toegelaten
instellingen
gemiddeld
aantal woongelegenheden

2009

400

2008

3.500

2007

500

2006

4.000

2005

600

2004

4.500

2003

5.000

700

2002

800

2001

5.500

2000

900

1999

6.000

1998

1000

1997

9. TOEGELATEN INSTELLINGEN

Aantal corporaties en gemiddeld woningbezit

Het aantal corporaties is sinds 1997 door fusies bijna gehalveerd. Deze fusies hebben voor de fusiedragers een forse
schaalvergroting tot gevolg. Het gemiddeld aantal woongelegenheden per corporatie is in dezelfde periode met meer dan
80% gestegen van 3138 naar 5752 stuks. De omvang van de gemiddelde corporatiegrootte loopt echter sterk uiteen tussen
de stedelijke gemeenten en overige gemeenten. Waar de niet-verstedelijkte gemeenten te maken hebben met corporaties
met een gemiddelde omvang van 3.500 woongelegenheden, is de corporatieomvang in de verstedelijkte gemeenten
gemiddeld 9.600 woongelegenheden.
Bron: CFV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
166 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg
Nederland

2002
_____
11,9
10,3
9,1
10,1
9,4
8,0
8,4
6,7
8,4
9,0
7,4
7,7
8,1

2004
_____
10,8
7,8
9,1
10,4
10,5
8,4
8,2
6,3
7,9
9,0
7,8
8,6
8,0

2006
_____
11,7
9,5
9,0
10,5
10,2
8,6
9,7
7,0
8,3
9,9
9,2
8,7
8,7

2007
_____
10,2
9,4
9,4
10,7
11,6
8,1
8,5
6,7
8,0
9,5
8,2
9,3
8,2

Mutatiegraad 2009 (in % van het totale bezit)

2008
_____
10,9
9,8
7,3
10,2
8,4
7,6
6,2
6,3
8,1
11,3
8,9
8,8
8,0

8,6
9,3

< 7,5
8,1

5,7
8,7

8,8

7,5
10,4

2009
_____
8,6
9,3
8,1
8,7
8,8
7,7
5,9
5,7
7,5
10,4
8,4
8,0
7,5

5,9

7,7

7,5 < 8,0
8,0 < 8,5
8,5 < 9,0
>=9,0

8,4
8,0

De mutatiegraad, het aantal toewijzingen als percentage van het bezit, biedt inzicht in de doorstroming binnen het bezit.
Landelijk is de mutatiegraad vier jaar achtereen gedaald en bedraagt deze in 2009 7,5%. De mutatiegraad is het hoogst in
de provincies Zeeland, Groningen en Friesland (meer dan 9%) en het laagst in Noord-Holland en Utrecht (minder dan 6%).
Bron: CFV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 167

9. TOEGELATEN INSTELLINGEN

Mutatiegraad van woongelegenheden van corporaties
(als % van totale bezit)

9. TOEGELATEN INSTELLINGEN

Leegstand van woongelegenheden van corporaties

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg

2003
totaal
_______
1,31%
0,44%
2,00%
0,45%
0,34%
0,23%
0,45%
0,76%
1,53%
0,38%
0,26%
1,07%

2004
totaal
_______
1,44%
0,51%
1,46%
0,82%
0,30%
0,32%
0,44%
1,30%
1,29%
0,55%
0,48%
1,09%

2005
totaal
_______
1,07%
0,65%
0,70%
0,75%
0,27%
0,55%
0,54%
1,02%
1,93%
0,67%
0,65%
1,41%

2006
totaal
_______
1,09%
1,01%
0,76%
1,02%
0,58%
0,62%
0,47%
1,33%
1,59%
0,67%
0,73%
1,58%

2007
totaal
_______
1,45%
0,88%
0,68%
1,09%
0,41%
0,72%
0,63%
1,26%
1,46%
0,92%
0,87%
2,20%

2008
totaal
_______
1,86%
1,26%
1,14%
1,31%
0,37%
0,74%
0,52%
1,63%
1,25%
1,13%
0,75%
1,92%

2009
totaal
_______
1,24%
1,35%
0,73%
1,88%
0,68%
0,67%
0,55%
1,89%
1,36%
1,58%
1,11%
2,37%

Nederland

0,84%

0,94%

1,08%

1,12%

1,16%

1,20%

1,37%

2008

2009

Leegstand (als % van totale aantal woongelegenheden)

1,4%
1,3%
1,2%
1,1%
1,0%
0,9%
0,8%
0,7%
0,6%
2003

2004

2005

2006

2007

Terwijl de mutaties de afgelopen jaren zijn gedaald, is de leegstand van langer dan 3 maanden langzaam aan het oplopen.
In 2009 wordt 1,37% van het totale aantal woongelegenheden niet bewoond, omgerekend zijn dit ruim 32 duizend
woningen. De leegstand is het kleinst in Utrecht (0,55%) en het grootst in Limburg (2,42%).
Bron: CFV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
168 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

<= kwaliteitskortingsgrens

> kwaliteits> hoogste
kortingsgrens aftoppingsgrens
<= hoogste
aftoppingsgrens
__________
__________
__________

1. Eenpersoonshuishoudens
Jonger dan 65 jaar, laag inkomen
Jonger dan 65 jaar, hoog inkomen
65 jaar of ouder, laag inkomen
65 jaar of ouder, hoog inkomen
2. Tweepersoonshuishoudens
Jonger dan 65 jaar, laag inkomen
Jonger dan 65 jaar, hoog inkomen
65 jaar of ouder, laag inkomen
65 jaar of ouder, hoog inkomen
3. Drie- en meerpersoonshuishoudens
Jonger dan 65 jaar, laag inkomen
Jonger dan 65 jaar, hoog inkomen
65 jaar of ouder, laag inkomen
65 jaar of ouder, hoog inkomen
totaal aantal toewijzigen

aantal
toewijzingen

__________

56%
22%
13%
7%

40%
58%
71%
57%

4%
20%
16%
36%

67.153
22.023
11.492
3.948

20%
7%
5%
4%

65%
46%
65%
47%

15%
47%
30%
49%

23.609
12.488
8.569
3.623

8%
4%
13%
17%
52.139

76%
50%
67%
50%
97.420

16%
46%
20%
32%
31.360

18.464
8.595
576
379
180.919

Aantal toewijzingen 2009

Eenpersoonshuishoudens

70.000
60.000

Tweepersoonshuishoudens

Drie+ persoonshuishoudens

50.000
40.000
30.000
20.000
10.000

laag ink.

hoog ink.

>65 jaar

hoog ink.

<65 jaar
laag ink.

laag ink.

>65 jaar
hoog ink.

hoog ink.

<65 jaar
laag ink.

hoog ink.

laag ink.

>65 jaar

laag ink.

<65 jaar
hoog ink.

0

Veruit het grootste aantal woningen wordt toegewezen aan jonge, alleenstaande huishoudens met een laag inkomen. Bij
deze toewijzingen zijn vooral de goedkope woningen betrokken. Uit overige gegevens blijkt dat 90% van de toewijzingen
volgens de inkomenscriteria als passend beschouwd mogen worden. Van de overige toewijzingen is 4% als te goedkoop te
beschouwen en 5% was te duur. Vanaf 1 juli 2010 gelden de volgende grenzen: kwaliteitskortingsgrens: maandhuur € 357,
lage aftoppingsgrens (1 en 2 personen): maandhuur € 512 en hoge aftoppingsgrens (vanaf 3 personen): maandhuur € 548.
Bron: CFV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 169

9. TOEGELATEN INSTELLINGEN

Woningtoewijzing door corporaties, 2009

gehandicaptenwoningen
________
Groningen
12.482
Friesland
14.433
Drenthe
9.350
Overijssel
25.615
Flevoland
7.749
Gelderland
45.028
Utrecht
20.335
Noord-Holland
48.360
Zuid-Holland
79.663
Zeeland
9.112
Noord-Brabant
60.038
Limburg
28.829
Nederland

woningen
overige
doelgroepen
________
342
1.014
574
963
603
1.465
1.825
5.438
5.908
207
2.085
1.114

overige
toegankelijke
woningen
________
16.510
8.486
9.036
11.746
2.798
21.886
27.298
68.846
91.531
1.855
28.969
1.651

overige
woningen
________
51.573
58.303
35.810
101.051
31.492
170.463
103.150
315.045
381.958
31.526
205.847
108.126

totaal
________
80.907
82.236
54.770
139.375
42.642
238.842
152.608
437.689
559.060
42.700
296.939
139.720

21.538

290.612

1.594.344

2.267.488

360.994

Samenstelling toegankelijke woningen
40%
overige
toegankelijke
woningen

30%

woningen
overige
doelgroepen

20%

10 %
gehandicaptenwoningen
Limburg

N-Brabant

Zeeland

Z-Holland

N-Holland

Utrecht

Gelderland

Flevoland

Overijssel

Drenthe

Friesland

0%
Groningen

9. TOEGELATEN INSTELLINGEN

Woningvoorraad corporaties:
toegankelijke woningen (nultredewoningen), 2009

Bijna 670 duizend corporatiewoningen zijn toegankelijke woningen (nultredewoningen); dit is ongeveer 30% van het totale
bezit. Het aandeel toegankelijke woningen is het laagst in Limburg (23%) en het hoogst in de provincies Groningen en
Drenthe (circa 35%).
Bron: CFV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
170 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2007

2008

x 1 mln euro
_________
90.332
82.549
6.360
1.422
4.261
441
1412
866
1.543
6934
268
1.167
293
2.320
2.886
101.527

Activa
Totaal materiële vaste activa
in exploitatie
in ontwikkeling
ten dienste van exploitatie
Totaal financiële vaste activa
te vorderen BWS-subsidies
deelnemingen
effecten
overige financiële vaste activa
Vlottende activa
voorraden
onderhanden projecten
effecten
liquide middelen
vorderingen en overige vlottende activa
Totaal activa

Passiva
Totaal eigen vermogen
32.108
Totaal voorzieningen
1.141
voorziening pensioenen
2
voorziening latente belastingverplichting
1
voorziening onrendabele investeringen
nieuwbouw
1.001
overige voorzieningen
137
Langlopende schulden
60.200
leningen overheid en kredietinstellingen 59.191
waarborgsommen en overige schulden
1.009
Kortlopende schulden
8.078
Totaal passiva
101.527

x 1 mln euro
_________

2007
x euro per
verhuureenheid
_________

2008
x euro per
verhuureenheid
_________

95.007
86.457
7.024
1.526
4.921
324
1085
1.091
2.421
6481
396
1.135
339
2.077
2.534
106.409

37.184
33.980
2.618
585
1.754
182
581
356
635
2854
110
480
121
955
1.188
41.792

38.917
35.415
2.877
625
2.016
133
444
447
992
2655
162
465
139
851
1.038
43.588

32.416
1.919
2
66

13.217
470
1
0

13.279
786
1
27

1.583
268
63.469
62.359
1.110
8.605
106.409

412
56
24.780
24.365
415
3.325
41.792

648
110
25.998
25.544
455
3.525
43.588

Bron: CFV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 171

9. TOEGELATEN INSTELLINGEN

Balans corporaties, 2007 en 2008

9. TOEGELATEN INSTELLINGEN

Winst- en verliesrekening corporaties
2004
×1 mln euro
_______
10.421
595
104

2005
×1 mln euro
_______
10.751
603
51

2006
×1 mln euro
_______
11.054
634
46

2007*
×1 mln euro
_______
11.329
642
44

2008*
×1 mln euro
_______
11.544
660
41

74
360
11.554

94
304
11.804

106
315
12.155

126
382
12.523

108
327
12.680

Mutatie actuele waarde materiele vaste activa 442
Mutatie actuele waarde
rentabiliteitswaardecorrectie
240
Erfpacht
- 30
Lonen & Salarissen
- 1.084
Sociale lasten en pensioenen
- 293
Lasten onderhoud
- 2.600
Bijzondere waardeveranderingen van
vlottende activa
-3
Overige bedrijfslasten
- 2.299
Som der bedrijfslasten
- 5.627

1.874

- 2.652

- 3.224

- 1.733

706
- 28
- 1.103
- 297
- 2.818

1.125
- 28
- 1.197
- 315
- 2.945

218
- 27
- 1.257
- 335
- 3.161

1.892
- 27
- 1.337
- 372
- 3.441

- 10
- 2.448
- 4.124

-3
- 2.538
- 8.553

- 39
- 2.818
- 10.643

- 16
- 3.036
- 8.145

Bedrijfsresultaat

5.927

7.680

3.602

1.880

4.534

Rentebaten en soortgelijke opbrengsten
Rentelasten en soortgelijke kosten
Overige financiële baten en lasten
Som financiële baten en lasten

264
- 3.411
75
- 3.072

267
- 3.220
68
- 2.885

313
- 3.202
56
- 2.833

421
- 3.189
5
- 2.763

510
- 3.413
- 15
- 2.919

1
6

-1

-6
- 20

5
- 29

- 56
50

2.860

4.793

743

- 906

1.610

Resultaten verkoop onroerende zaken
Wijziging in onderhanden werk
Buitengewone baten
Onrendabele investeringen
Buitengewone lasten
Belastingen buitengewoon resultaat
Som andere baten en lasten

1.444
18
120
- 1.615
-14

1.633
29
6
- 1.640
-22

1.655
112
10
- 2.106
- 54

1.586
144
11
- 686
-6

- 47

6

- 383

1.048

1.645
28
19
- 2.622
-7
- 364
- 1.302

Jaarresultaat

2.813

4.799

360

142

309

Huren
Vergoedingen
Overheidsbijdragen
Geactiveerde productie ten behoeve van
het eigen bedrijf
Overige bedrijfsopbrengsten
Som bedrijfsopbrengsten

Belastingen
Resultaat deelnemingen
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening
excl. wijziging

172 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

9. TOEGELATEN INSTELLINGEN
* In verband met aanpassingen in het kader van de nieuwe beoordelingsmethodiek met ingang van verslagjaar 2007 is
vergelijking met de winst- en verliesrekeningen over eerdere jaren niet voor alle posten goed mogelijk.
Historisch overzicht van de winst- en verliesrekening, conform de rubricering in de meerjarenprognose, en herleid naar
actuele waardering (inclusief rentabiliteitswaardecorrectie).
Bron: CFV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 173

9. TOEGELATEN INSTELLINGEN

Investeringen in onderhoud

klachtenonderhoud
mutatieonderhoud
planmatig onderhoud
totaal

2005
____________________
totaal
per
×1000
woning
__________ ________
€ 614.622
€ 269
€ 356.036
€ 156
€ 1.890.659
€ 826
€ 2.861.317
€ 1.250

2006
____________________
totaal
per
×1000
woning
__________ ________
€ 603.803
€ 265
€ 369.777
€ 162
€ 1.899.246
€ 833
€ 2.872.826
€ 1.260

__________
klachtenonderhoud
mutatieonderhoud
planmatig onderhoud
totaal

2008
____________________
totaal
per
×1000
woning
__________ ________
€ 725.193
€ 322
€ 456.380
€ 202
€ 2.367.400
€ 1.050
€ 3.548.973
€ 1.574

2009
____________________
totaal
per
×1000
woning
__________ ________
€ 797.368
€ 354
€ 504.667
€ 224
€ 2.248.932
€ 998
€ 3.550.688
€ 1.575

2007
____________________
totaal
per
×1000
woning
__________ ________
€ 666.760
€ 297
€ 425.235
€ 189
€ 2.091.531
€ 931
€ 3.183.526
€ 1.417

Investeringen in onderhoud en woningverbetering (×1 miljoen euro)

4.000
planmatig onderhoud
mutatieonderhoud

3.000

klachtenonderhoud
2.000

1.000

0
2005

2006

2007

2008

2009

Sinds 2005 is er jaarlijks sprake van een lichte stijging van investeringen door de corporaties in onderhoud van woningen. In
2009 werd er in totaal 3,55 miljard euro uitgegeven,24% meer dan in 2005. Doordat het woningbezit van de corporaties in
dezelfde periode iets is afgenomen, steeg de investing per woning met 26%.
Bron: CFV. Peildatum: 1 januari.
E-mail: postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl
174 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 175

Bronnen

Agentschap NL
Agentschap NL Energie en Klimaat (voorheen SenterNovem) is een onderdeel van
het het Ministerie van Economische Zaken
en voert overheidsbeleid uit rond de onderwerpen innovatie, energie & klimaat en
milieu & leefomgeving.
BNW
Bewoners Nieuwe Woningen is een onderzoek dat wordt uitgevoerd in opdracht van
het Ministerie van VROM. In het onderzoek
worden bewoners geënquêteerd die in het
voorgaande jaar in een nieuwbouwwoning
zijn gaan wonen.
CBS
Het Centraal Bureau voor de Statistiek is in
Nederland de instantie waar de verzameling,
bewerking en publicatie van de statistieken
ten behoeve van overheid, wetenschap en
bedrijfsleven zijn gecentraliseerd.
CFV
Het Centraal Fonds Volkshuisvesting is de
financieel toezichthouder voor de woningcorporatiesector. In het kader van het
Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH)
176 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

zijn toegelaten instellingen verplicht jaarlijks cijfers te leveren over een aantal prestatievelden. Jaarlijks beoordeelt het Fonds de
financiële positie van individuele corporaties en wordt gerapporteerd over de sector
als geheel.
DNB
De Nederlandsche Bank is verantwoordelijk
voor het bewaken van de financiële stabiliteit in Nederland. Tot haar belangrijkste
taken behoren een lage inflatie, veilig
betalingsverkeer en soliditeit en integriteit
van financiële instellingen. Daarnaast
publiceert DNB monetaire en financiële
statistieken voor Nederland.
DUO
De Dienst Uitvoering Onderwijs (voorheen
Informatie Beheer Groep en Centrale
Financiën Instellingen) is een zelfstandig
bestuursorgaan van de Nederlandse overheid, dat in opdracht van de minister van
Onderwijs een aantal onderwijswetten en
-regelingen op het gebied van financiering
en informatiebeheer uitvoert.

Eurostat
Eurostat is het statistische bureau van de
Europese Unie. Eurostat is belast met de
ontwikkeling van een geheel van normen en
methoden en technieken voor de productie
van onpartijdige, betrouwbare, relevante en
kosteneffectieve statistieken.
Kadaster
Op grond van de wet houdt het Kadaster
openbare registers bij. Deze registers
bestaan onder meer uit notariële akten
die betrekking hebben op de registergoederen. In de meeste gevallen gaat het
om overdrachtsakten en hypotheekakten.
De openbare registers bevatten feiten die
aangeven welke rechten op de registergoederen rusten (rechtstoestand).
Leefbaarometer
De leefbaarometer is een instrument van
het Ministerie van VROM dat gemeenten en
provincies online informatie verschaft over
de leefbaarheid in buurten en wijken. Het
geeft de situatie in de wijk weer, maar ook
ontwikkelingen en achtergronden van de
buurt. De Leefbaarometer bevat nu informatie over 1998, 2002, 2006 en 2008 en zal
om de twee jaar geactualiseerd worden.
Monitor Nieuwe Woningen
De Monitor Nieuwe Woningen (MNW) is een
samenwerkingsverband van het Ministerie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer, de Nederlandse vereniging
van projectontwikkeling maatschappijen
(NEPROM), en AEDES, de branchevereniging
van woningcorporaties. De Monitor heeft

tot doel voor overheid en marktpartijen
actuele en betrouwbare marktinformatie
te genereren over de ontwikkeling van de
woningproductie.
NVM
De Nederlandse Vereniging van Makelaars
is de grootste Nederlandse branche-organisatie op het gebied van de makelaardij en
in management van onroerende goederen.
Ruim 4000 makelaars en vastgoeddeskundigen hebben zich bij de NVM aangesloten.
Primos
Primos (PRognose-, Informatie-, en
MOnitoring Systeem) is een prognose van
bevolking en huishoudens naar leeftijd
en geslacht voor toekomstige jaren. De
Primosprognose beschrijft de meest waarschijnlijke toekomstige ontwikkelingen in
de bevolkingsopbouw, de huishoudenssamenstelling en woningbehoefte.
SCP
Het Sociaal en Cultureel Planbureau SCP
is een wetenschappelijk instituut dat
zelfstandig onderzoek doet. Op basis van
dit onderzoek brengt het, gevraagd en
ongevraagd, adviezen uit aan de regering,
de Eerste en Tweede Kamer, ministeries
en andere maatschappelijke en overheidsorganisaties. Het SCP onderzoekt ontwikkelingen in de samenleving, bijvoorbeeld
door het bestuderen van de leefgevoelens
van mensen. Ook wordt onderzoek gedaan
naar allerlei culturele en godsdienstige
verschijnselen.

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 177

WoON
Het Woononderzoek Nederland (WoON)
is een onderzoek om woonwensen en
woonomstandigheden in kaart te brengen.
Het onderzoek vervangt sinds 2006 het
WoningBehoefte Onderzoek (WBO) en
de Kwalitatieve Woningregistratie (KWR).
Het WoON heeft een doorlooptijd van drie
jaar en is opgedeeld in modules die elk
een onderwerp dekken zoals bijvoorbeeld
Sociaal-Fysiek, Wonen tussen jong en oud
of Energie. Het onderzoek maakt analyses
mogelijk voor beantwoording van beleidsen
kamervragen, voor beleidsaanbevelingen en
voor de ontwikkeling van nieuw beleid.
Woningvoorraadbestand Syswov
Syswov is een systeem dat jaarlijks voor
het ministerie van VROM de ontwikkeling
en samenstelling van de woningvoorraad
op gemeentelijk niveau in beeld brengt.
Daarvoor worden nieuwbouw, sloop en
veranderingen binnen de woningvoorraad
bijgehouden (naar eigendom, type, grootte
en ouderdom van de woningen). De gegevens zijn beschikbaar vanaf 1971.

178 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Begrippen

aandachtsgroep
zie doelgroep

aftoppingsgrens
zie huurtoeslag

aandachtswijken
40 wijken in 18 gemeenten met fysieke
en sociaal-economische problemen en
achterstanden. Rijksoverheid, gemeenten,
woningcorporaties, lokale organisaties en
bewoners werken samen om deze wijken te
verbeteren.

afzetsnelheid
De afzetsnelheid is het gemiddeld aantal
dagen waarbinnen een aangeboden
woningwordt verkocht

aanleunwoning
woningen die gebouwd zijn tegen of in
de nabijheid van een verzorgingshuis en
bedoeld zijn voor ouderen die nog redelijk
mobiel zijn en geen grote gezondheidsproblemen hebben. Zij profiteren op deze
manier wel van de diensten van het verzorgingscentrum terwijl ze verder redelijk
zelfstandig kunnen blijven wonen.
administratieve correctie
Iedere wijziging in cijfers over de woningvoorraad anders dan als gevolg van nieuwbouw, overige toevoegingen of onttrekkingen.

allochtoon
Een allochtoon is een persoon van wie
ten minste één ouder in het buitenland is
geboren.
allochtoon, eerste generatie
Een allochtoon van de eerste generatie is in
het buitenland geboren en heeft minstens
één ouder die ook in het buitenland is
geboren.
allochtoon, tweede generatie
Een allochtoon van de tweede generatie is
in Nederland geboren en heeft minstens
één ouder die in het buitenland is geboren.
allochtoon, westers
Westerse allochtonen zijn afkomstig uit:
Europa (exclusief Turkije), Noord-Amerika,
Australië, Japan en Indonesië (voormalig
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 179

Nederlands-Indië). Alle overige allochtonen
zijn niet-westers.
allochtoon, niet-westers
Een niet-westerse allochtoon is afkomstig
uit een van de landen in de werelddelen
Afrika, Latijns-Amerika en Azië (excl.
Indonesië en Japan) of Turkije. Op grond
van hun sociaal-economische en sociaalculturele positie worden allochtonen uit
Indonesië en Japan tot de westerse allochtonen gerekend.
BAR
De afkorting BAR betekent Bewoonde
Andere Ruimte. Het duidt de onzelfstandige
woningen aan. Het zijn woonverblijven die
niet voldoen aan de woningdefinitie (zie
woonruimte) zoals woonruimten in een
studentenhuis, een pension of kamerverhuurpand, een woonboot, woonwagen,
caravan of zomerhuis.
basishuur
De basishuur is de betaalde huur verminderd met de eventueel in de huur opgenomen kosten voor water, verwarming,
garage en andere diensten voor privégebruik. Subsidiabele servicekosten worden
niet in mindering gebracht.
beroepsbevolking
Het aantal mensen dat wil, kan en mag
werken met een leeftijd tussen 15-64 jaar.
Besluit lokatiegebonden subsidies (BLS)
Het Besluit locatiegebonden subsidies is
een subsidieregeling om de woningbouw te
180 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

stimuleren. Het BLS 2005 is een financiële
regeling die gekoppeld is aan de Woningbouwafspraken (WBA) die het Rijk met 20
stedelijke regio's gemaakt heeft over de
bouwproductie voor de periode 2005-2009.
Bestaand Stedelijk Gebied BSG
Met het Bestaand Stedelijk Gebied (BSG)
worden de gebieden aangeduid die in
1971 bebouwd waren. Gebieden die later
bebouwd zijn hebben de aanduiding Buiten
Bestaand Stedelijk Gebied.
besteedbaar huishoudinkomen
Het besteedbaar inkomen van een huishouden is het inkomen uit arbeid, winst
uit onderneming en inkomen uit uitkeringen en sociale verzekeringen (pensioen,
lijfrente, alimentatie c.q. bijstandsverhaal).
Voorts wordt als inkomen meegeteld: de
kinderbijslag, het spaarloon, de vakantietoeslag, de zorgtoeslag, de tegemoetkoming
van de werkgever in de ziektekosten, gratificaties, vaste winstdeling en tantièmes.
Inkomsten en uitgaven in verband met
het wonen worden niet meegeteld. Het
inkomen is dus exclusief ontvangen
huurtoeslag, hypotheekrenteaftrek, eigen
woningforfait met daaraan gekoppeld belastingvoordeel. In het huishoudinkomen telt
mee het inkomen van het hoofd van het
huishouden, de eventuele partner en van
andere leden van het huishouden.
bevolkingsdichtheid
De bevolkingsdichtheid is het aantal
inwoners per vierkante kilometer (vaak

landoppervlak, soms totaal oppervlak, dus
inclusief wateroppervlak).
Bevordering eigen woningbezit (BEW)
Deze wet voorziet heeft, in de vorm van een
koopsubsidie, als doel dat meer mensen
met lagere of gemiddelde inkomens een
eigen woning kunnen kopen. De Koopsubsidie is een maandelijkse belastingvrije
bijdrage in de hypotheeklasten, die het
aanschaffen van een eigen woning aantrekkelijker kan maken.
bezettingsgraad
De bezettingsgraad van een woning is het
gemiddeld aantal personen per woning
bouwvergunning
Een bouwvergunning is een gemeentelijke
toestemming om een bouwwerk op te
richten of aan te passen. De Woningwet
bepaalt voor welke bouwwerken een vergunning vereist is.
bruto toevoeging
De bruto toevoeging is het aantal aan de
woningvoorraad toegevoegde woningen
door nieuwbouw of productie anderszins
bruto woonuitgaven van
eigenaar-bewoners
De som van de bruto hypotheekuitgaven
en bijkomende vaste uitgaven (opstalverzekering, OZB-eigenarendeel en erfpacht)
minus een eventuele rijksbijdrage in de
vorm van een premie (komt bijna niet meer
voor).

bijkomende woonlasten
De uitgaven voor energie en water en de
uitgaven voor heffingen en belastingen van
de Openbaar Publiekrechtelijke Lichamen
(OPL).
collectieve verwarming
We spreken van collectieve verwarming als
meerdere woningen vanuit één ketelhuis
worden voorzien van warm water voor
verwarming en tapwater. Dit kan zijn blok-,
wijk- of stadsverwarming.
corporatie
Een woningbouwcorporatie is een privaatrechtelijke instelling (stichting of vereniging) die zich ten doel stelt uitsluitend op
het gebied van de volkshuisvesting werkzaam te zijn en als zodanig door de Kroon
is toegelaten. De term toegelaten instelling, waarmee corporaties ook aangeduid
worden, verwijst hier naar.
deciel
Een deciel bestaat uit 10% van het totale
aantal eenheden/waarnemingen en
bedraagt niet 10% van de totaalscore. Alle
waarnemingen samen kunnen verdeeld
worden in 10 decielen.
doelgroepen
Binnen het woonbeleid wordt onderscheid
gemaakt naar verschillende doelgroepen.
Op basis van huishoudensamenstelling,
leeftijd en inkomen behoren in 2009 bijna
1,9 miljoen zelfstandig wonende huishoudens tot de doelgroep van de huurtoeslag
(HT-doelgroep). Daarnaast is er vanuit de
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 181

Europese Commissie de corporatiedoelgroep gedefinieerd, die bestaat uit huishoudens met een inkomen tot 33 duizend euro.
Omdat de hoogste inkomensgrens van de
doelgroep huurtoeslag onder de 30 duizend
euro ligt, behoren alle huishoudens binnen

deze doelgroep ook automatisch tot de
corporatiedoelgroep. Daarnaast zijn er iets
meer dan een miljoen huishoudens met een
inkomen tussen de huurtoeslaggrens en
33 duizend euro.

doelgroep huurtoeslag
De doelgroep huurtoeslag bestaat uit huishoudens met een belastbaar jaarinkomen onder
de grens waarop men in aanmerking kan komen voor huurtoeslag. In onderstaande tabel
zijn de grensbedragen weergegeven. Vanaf 1-1-2006 is de huursubsidie vervangen door de
huurtoeslag.
2007
2008
2009
2010
______
______
______
______
Eenpersoonshuishouden < 65 jaar
20.300
20.600
20.975
21.450
Eenpersoonshuishouden >= 65 jaar
18.250
18.525
19.800
20.200
Meerpersoonshuishouden < 65 jaar
27.575
27.950
28.475
29.125
Meerpersoonshuishouden >= 65 jaar
24.275
24.625
27.075
27.575

corporatiedoelgroep
Een huishouden maakt deel uit van de
corporatiedoelgroep als het een belastbaar
inkomen heeft van maximaal € 33.000.
Eind 2009 is door de Europese commissie
beschikt dat corporaties gemiddeld 90%
van het bezit onder de huurtoeslaggrens
(van 648 euro in 2009/2010) dienen toe te
wijzen aan huishoudens uit de corporatiedoelgroep.
doorstromer
Een binnen Nederland verhuizend huishouden. Voor en na de verhuizing is het
huishouden de hoofdbewoner van een
182 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

woning. De vorige woning is na de verhuizing beschikbaar voor nieuwe bewoners.
eengezinswoning
Ook wel een grondgebonden woning. De
typen lopen uiteen van een tussenwoning
en hoekwoning tot twee onder één kap,
villa en landhuis.
etniciteit
Een etniciteit is een sociaal-culturele identiteit, die een bepaalde groep mensen of een
aantal bevolkingsgroepen verbindt.

fiscaal effect
Het fiscaal effect is het belastingvoordeel
voor eigenaarbewoners als gevolg van het
saldo van de hypotheekrenteaftrek en het
eigenwoningforfait.
G4
Tot de G4 behoren de vier grootste steden
van Nederland: Amsterdam, Rotterdam,
Den Haag en Utrecht
G14
Tot de G14 behoren de 14 middelgrote
steden waarin zich totaal 20 aandachtswijken bevinden. Het gaat hier om Alkmaar,
Amersfoort, Arnhem, Deventer, Dordrecht,
Eindhoven, Enschede, Groningen, Heerlen,
Leeuwarden, Maastricht, Nijmegen,
Schiedam, Zaanstad
G18
De G14 vormen samen met de G4 de
18 gemeenten waar zich de 40 aandachtswijken bevinden
G27
De G27 bestaan uit 27 middelgrote
gemeenten: Alkmaar, Almelo, Amersfoort,
Arnhem, Breda, Deventer, Dordrecht,
Eindhoven, Emmen, Enschede, Groningen,
Haarlem, Heerlen, Helmond, Hengelo,
’s-Hertogenbosch, Leeuwarden, Leiden,
Lelystad, Maastricht, Nijmegen, Schiedam,
Sittard-Geleen, Tilburg, Venlo, Zaanstad en
Zwolle.

G31
Tot de G31 behoren de steden uit de G4 en
de G27
groene energie
Groene energie is energie die niet wordt
opgewekt door het verbranden van aardolie,
aardgas of steenkool maar afkomstig is
van schone, onuitputtelijke bronnen zoals
zonne- en windenergie. Duurzame energie
wordt daarom ook wel hernieuwbare
energie genoemd.
huurharmonisatie
Bij harmonisatie van de huur is sprake
indien de huurprijs wordt gelijkgetrokken
naar de streefhuur. Dit kan plaatsvinden
indien de woning door een nieuwe huurder
wordt betrokken.
huishoudenstype
Huishoudens kunnen onderscheiden
worden naar meerdere typen zoals eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens.
Dit laatste huishoudenstype kan verder
onderverdeeld worden naar eenoudergezin,
(echt)paar zonder kinderen, (echt)paar met
kinderen, niet gezinshuishouden, inwonend huishouden.
huurindex
De huurindex wordt gevormd door de
zuivere huurverhoging van jaar op jaar.
Voor het berekenen van de zuivere huurverhoging wordt de huurverhoging geschoond
voor het effect van huurverhoging die voortvloeit uit woningverbetering. De zuivere
huurverhoging is dus lager dan de feitelijke
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 183

huurverhoging. Het effect van harmonisatie ineens (het optrekken van de huur bij
nieuwe verhuur) is wel onderdeel van de
zuivere huurverhoging.

huurprijsgrenzen
De huurprijsgrenzen zijn afgeleid uit de regeling huurtoeslag.

kwaliteitskortingsgrens
aftoppingsgrens (laag)
aftoppingsgrens (hoog)
liberalisatiegrens

huurtoeslag
Dit is een door de Belastingdienst uitgekeerde toeslag aan huurders die in verhouding tot hun inkomen duur wonen.
Woningen met een huurprijs lager dan de
ondergrens van de huurtoeslag, komen niet
voor huurtoeslag in aanmerking. Verder
wordt iedere huurder geacht een bepaald
bedrag aan huur altijd zelf te kunnen
betalen, ongeacht de hoogte van het
inkomen. Dit is de normhuur en hierover
ontvangt dus niemand huurtoeslag. Voor
het deel van de huur tussen de normhuur
en de zogenaamde kwaliteitskortingsgrens
krijgt degene die voor huurtoeslag in aanmerking komt 100% toeslag.
Van de kwaliteitskortingsgrens tot de aftoppingsgrens wordt 75% van de huur door
huurtoeslag gedekt.
184 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

2007
________
€ 339,08
€ 485,33
€ 520,12
€ 615,01

2008
________
€ 343,49
€ 491,64
€ 526,89
€ 621,78

2009
________
€ 348,99
€ 499,51
€ 535,33
€ 631,73

2010
________
€ 357,37
€ 511,50
€ 548,18
€ 647,53

Er bestaan afzonderlijke aftoppingsgrenzen
voor één- of tweepersoonshuishoudens en
voor drie- of meerpersoonshuishoudens. In
bijzondere gevallen kan over het daarboven
resterende huurbedrag tot de liberalisatiegrens nog voor 50% door huurtoeslag
gedekt worden.
index
Een indexcijfer is een getal in de vorm van
een percentage dat de verhouding uitdrukt
van een grootheid (prijs, kosten, aantal
transacties, etc.) tot een referentiewaarde.
De waarde van de eenheid op het referentiepunt wordt altijd op 100 gesteld. Een index
van 120 geeft aan dat de grootheid met 20%
is toegenomen ten opzichte van de referentieperiode, een index van 80 impliceert een
afname van 20%.

inflatie
Inflatie is de stijging van het gemiddeld
prijsniveau. Bij vergelijking van prijsniveaus
over verschillende jaren wordt dikwijls een
inflatiecorrectie toegepast om het effect van
de inflatie op het prijsniveau ongedaan te
maken.
Investeringsbudget stedelijke
vernieuwing ISV
Eens in de vijf jaar kunnen gemeenten geld
voor stedelijke vernieuwing aanvragen
uit het ISV. Dit budget stoelt op de Wet
stedelijke vernieuwing (Wsv). Het ISV maakt
onderdeel uit van het grotestedenbeleid,
het beleid speciaal voor de 31 grote(re)
steden. Deze gemeenten (G-31) krijgen
het geld rechtstreeks van het Rijk. Het ISV
geldt ook voor de overige gemeenten maar
deze budgetten worden verdeeld door de
provincies.
isolatie
Een bouwdeel wordt als geisoleerd
beschouwd wanneer tenminste 50% van het
oppervlakte van isolatie is voorzien
kale huur
De kale huur is de prijs die verschuldigd is
voor het enkele gebruik van woonruimte.
Dit komt neer op de basishuur verminderd
met alle overige kosten die in de huurprijs
inbegrepen kunnen zijn zoals servicekosten
en energiekosten.
kamers
Het aantal kamers in een woning is het
aantal woon- en slaapvertrekken. De

keuken, toilet, badkamer, open zolder, hal
en gang tellen niet mee
koopindex
De koopindex wordt berekend uit het
verloop van de gemiddelde verkoopprijs van
woningen volgens de Nederlandse Vereniging van Makelaars NVM.
koopprijsgrenzen
Voor de koopprijsgrenzen wordt de volgende indeling gehanteerd (op basis van de
WOZ-waarde):
• laag prijssegment: de 30% goedkoopste
woningen
• middensegment: de 40% woningen
tussen het lage en hoge prijssegment
• hoog prijssegment: de 30% duurste
woningen
kwaliteitskortingsgrens
zie huurtoeslag.
leefbaarheid
Met het begrip leefbaarheid wordt aangegeven hoe aantrekkelijk of geschikt
een buurt of wijk is om er te wonen of te
werken.
Leefbaarometer
De Leefbaarometer biedt inzicht in de leefbaarheidsituatie in alle wijken en buurten in
Nederland. Ook kunnen met behulp van de
Leefbaarometer de leefbaarheidsontwikkelingen in de tijd worden gevolgd. Daarnaast
is het mogelijk om voor een buurt of wijk,
die met leefbaarheidsproblemen te kampen
heeft, te bekijken of de problemen zich
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 185

vooral manifesteren op sociaal of fysiek
gebied of dat het juist met (on)veiligheid te
maken heeft.
leefbaarheidscore
De leefbaarheidscore is een index die op
basis van objectief vaststelbare omgevingscondities een indicatie geeft van de
leefbaarheid vanuit het perspectief van
de bewoners. De leefbaarheidscore is
een samengestelde index die berekend
wordt met behulp van 49 indicatoren uit
bestaande registratiegegevens op het gebied
van samenhang, samenstelling bevolking,
niveau voorzieningen, publieke ruimte en
woningvoorraad. De score is verdeeld in
zeven klassen, oplopend van zeer negatief
tot zeer positief.
leefbaarheid in dimensies
Het oordeel van bewoners over de leefbaarheid van hun buurt wordt bepaald door
een groot aantal omgevingscondities. Deze
zijn in de Leefbaarometer ondergebracht
in zes dimensies:
1 Woningvoorraad
2 Publieke ruimte
3 Voorzieningen
4 Bevolkingsamenstelling (sociaal/economisch)
5 Levensopbouw en samenhang bevolking
6 Veiligheid
Van alle gebieden waarvoor de Leefbaarometer een score biedt, zijn ook scores
beschikbaar op die onderliggende dimensies. Daarmee kan snel worden gezien op
welke aspecten een gebied zich in gunstige

186 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

of ongunstige zin onderscheidt van het
gemiddelde in Nederland.
leegstand
Het aantal woningen dat langer dan 3
maanden leeg staat.
levensfase
Een levensfase is een deel van het leven dat
zich onderscheid van andere delen door een
gebeurtenis zoals gaan samenwonen, een
woning kopen, kinderen krijgen, uit huis
gaan van de kinderen, met pensioen gaan.
liberalisatiegrens
zie huurtoeslag.
lichamelijke beperking
Het SCP heeft een maat voor de ernst van
de lichamelijke beperkingen geconstrueerd
met een schaal van 1 (geen beperking) tot en
met 4 (ernstige beperking).
meergezinswoning
Ook wel aangeduid als gestapelde woning.
Een deel van een gebouw met meerdere
woningen,zoals een flatwoning, appartement, galerijflat, etagewoning, boven- en
benedenwoning, portiekwoning of maisonnette.
mutatiegraad
Het aantal verhuizingen in verhouding tot
de omvang van de voorraad.
netto huur
De netto huur is de basishuur verminderd
met de huurtoeslag.

netto huurquote
De netto huurquote is de netto huur
uitgedrukt als een percentage van het
besteedbaar huishoudinkomen. De netto
huurquote is de micro-quote die berekend
wordt door eerst per huishouden de quote
te berekenen en de quotes vervolgens te
middelen.

eigenaars-deel OZB en de erfpacht, verminderd met het fiscaal effect.

netto koopquote
De netto koopquote zijn de netto hypotheeklasten van eigenaar-bewoners
uitgedrukt in een percentage van het netto
huishoudinkomen. Het fiscaal voordeel,
het eigenwoningforfait en de kooppremie
zijn verwerkt. Met in de woning geïnvesteerd eigen vermogen wordt geen rekening
gehouden. De netto koopquote is de microquote die berekend wordt door eerst per
huishouden de quote te berekenen en de
quotes vervolgens te middelen.

nultredenwoning
Een nultredenwoning of toegankelijke
woning is een woning die extern en intern
toegankelijk is. Een woning is extern toegankelijk als de woonkamer van de woning
bereikbaar is zonder trappen te hoeven
lopen. Een woning is intern toegankelijk als
de primaire vertrekken (keuken, toilet, bad
of douchegelegenheid en tenminste één
slaapkamer) zonder traplopen bereikbaar
zijn vanuit de woonkamer. Als de primaire
vertrekken bereikbaar zijn met een voorziening zoals een traplift, is de woning dus ook
intern toegankelijk.

netto toevoeging
Het aantal aan de woningvoorraad toegevoegde woningen door nieuwbouw of
productie anderszins, verminderd met het
aantal onttrekkingen aan de woningvoorraad.
netto vaste woonuitgaven van huurders
De netto vaste woonuitgaven worden
gevormd door de kale huur plus de subsidiabele servicekosten minus de huurtoeslag.
netto vaste woonuitgaven van eigenaren
De netto vaste woonuitgaven worden
gevormd door som van de bruto hypotheekuitgaven, de opstalverzekering, het

niet-werkende werkzoekende
Een persoon is niet-werkend werkzoekend
als hij of zij tussen de 15 en 64 jaar is, ingeschreven staat bij het Centrum voor Werk en
Inkomen en geen werk heeft.

onttrekking
Onttrekkingen van woningen aan de
woningvoorraad vinden plaats door verbouw, onbewoonbaarverklaring, buitengebruikstelling, afbraak, brand en andere
rampen.
OPL, Overige Publiekrechtelijke
Lichamen
Het gaat hierbij om heffingen die
gemeenten en waterschappen opleggen
aan zowel eigenaren als gebruikers van
woonruimte zoals OZB, reinigingsheffing, rioolrecht, verontreinigingsheffing,
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 187

ingezetenenomslag en omslagheffing. Deze
heffingen zijn onderdeel van de bijkomende
woonlasten.
particulier opdrachtgeverschap
De rijksoverheid wil de zeggenschap van de
burger vergroten en particulier opdrachtgeverschap is hier een instrument voor. Bij
particulier opdrachtgeverschap is de burger
zelf de opdrachtgever van de bouw van het
eigen huis, dat wil zeggen dat de toekomstige bewoner zelf de bouwgrond verwerft,
zelf bepaalt hoe met welke partijen (aannemer, architect) de woning wordt gerealiseerd. Particulier opdrachtgeverschap
kan individueel of collectief met een groep
toekomstige bewoners plaatsvinden.
particuliere verhuurder
Particuliere verhuurders zijn institutionele
beleggers (banken, pensioenfondsen, verzekerings- en beleggingsmaatschappijen)
en particuliere personen die woningen
op commerciële basis verhuren of laten
verhuren.
penetratiegraad
De penetratiegraad is de mate waarin een
goed of dienst is doorgedrongen in een
bepaalde markt.
prijsindex
Een prijsindex geeft inzicht in de ontwikkeling van de prijs van een bepaald product
door de jaren. Hierbij wordt de prijs van het
product in het startjaar op 100 gesteld

188 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

productie anderszins
De productie anderszins is de toevoeging
aan de woningvoorraad door woningsplitsing, functieverandering en renovatie.
puntprijs
De puntprijs is de prijs per WWS-punt (zie
verder WWS-punten)..
segregatieindex
De segregatieindex is een indicatie voor de
mate van concentratie van bepaalde bevolkingsgroepen (b.v. huishoudens met een
laag inkomen) ten opzichte van de overige
bevolking binnen een bepaald gebied (b.v.
wijk of buurt). Wanneer er sprake is van een
gelijkmatige verdeling over verschillende
gebieden dan is de waarde van de index
gelijk aan 0. De index kan geïnterpreteerd
worden als het percentage van de bevolking
dat zou moeten verhuizen om een gelijkmatige spreiding over de gebieden te krijgen.
semi-starter
Een starter waarvan de woning na verhuizing niet beschikbaar komt voor de woningmarkt, bv. door echtscheiding of door sloop
van de woning.
seniorenwoning
Zie ouderenwoning
serviceflat
Een serviceflat is een appartement dat
speciaal geschikt gemaakt is voor ouderen
met gemeenschappelijke en individuele
voorzieningen.

sociaal minimum
Huishoudens met een inkomen op het
sociaal minimum (of het beleidsmatig
minimum) vormen de minima. Voor huishoudens tot 65 jaar is het sociaal minimum
een bijstandsuitkering, vanaf 65 jaar een
AOW uitkering. Als de normbedragen exact
als inkomensgrens worden gehanteerd,
valt een deel van de huishoudens met een
uitkering net boven het sociale minimum
doordat de uitkering iets afwijkt van de
normbedragen. Daarom worden huishoudens met een inkomen tot 105% van het
sociale minimum, tot de sociale minima
gerekend.

diploma of een mbo-diploma vanaf niveau
2. Een vmbo-diploma wordt dus niet gezien
als een startkwalificatie.

sociale huurwoning
Een door een toegelaten instelling verhuurde woning.

toegelaten instelling
zie corporatie

sociale verhuurder
Tot de sociale verhuurders behoren woningcorporaties, stichtingen die zonder
winstoogmerk zorg dragen voor de huisvesting van specifieke groepen (studenten,
ouderen, enz.) en gemeentelijke woningbedrijven (zie ook corporaties).
starter
een starter is een huishouden dat voor verhuizing niet zelfstandig woonde en daarna
hoofdbewoner van een woning is.
startkwalificatie
Een startkwalificatie is het onderwijsniveau
van schoolverlaters. De minimale startkwalificatie die nodig is om kans te maken
op duurzaam werk is een havo of vwo-

streefhuur
De streefhuur is de gewenste huurprijs die
een verhuurder een woning toekent
op basis van eigenschappen als woningtype,
kwaliteit, grootte en ligging. De streefhuur
wordt gewoonlijk uitgedrukt in een percentage van de maximaal redelijke huurprijs op
bhasis van het WWS-punten systeem.
toegankelijke woning
zie nultredenwoning.

uitkering
Een uitkering is een som geld die aan
iemand wordt toegekend op basis van een
sociale verzekering. Mensen die niet in staat
zijn om door werk in hun eigen onderhoud
te voorzien en mensen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt verkrijgen middels een uitkering een inkomen.
verhuisgeneigd
Men is verhuisgeneigd als men aangeeft
binnen twee jaar te willen verhuizen.
verkoopwaarde
De door de bewoner geschatte verkoopwaarde.

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 189

vraagoverschot
Het vraagoverschot is het saldo van door
verhuisgeneigde huishoudens gevraagde
woningen en de door verhuizing aangeboden woningen. Zie ook: verhuisgeneigd.
vragers in de markt
De groep vragers in de markt bestaat uit
huishoudens die zeggen binnen twee
jaar te willen verhuizen en ook minimaal
één actie hebben ondernomen om een
andere woning te vinden of al een woning
gevonden hebben.
vrij te aanvaarden
Een woning is ‘vrij te aanvaarden’ als de
woning bij verhuizing of bij oplevering leeg
beschikbaar komt voor een andere bewoner.
woningbezetting
Het aantal mensen dat in een woning
woont.
woningbouwafspraken
Het rijk heeft in convenanten met twintig
stedelijke regio’s afspraken vastgelegd
over aantallen te bouwen woningen in de
periode 2005-2010.
wooneenheid
Een wooneenheid is een deel van een voor
permanente bewoning bestemd gebouw
dat niet voldoet aan de woningdefinitie,
bijvoorbeeld door het ontbreken van een
keukeninrichting, het ontbreken van een
toilet of waarvan de toegang uitkomt op een
gang, overloop of portaal. Ter compensatie
dient het gebouw waarin de wooneenheid
190 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

is gelegen te beschikken over een gemeenschappelijke voorziening voor de ontbrekende elementen. Er is sprake van een zelfstandige wooneenheid als de woonruimte
beschikt over een eigen keuken en toilet en
van een onzelfstandige wooneenheid als
de keuken en/of toilet ontbreekt. Voorbeelden van wooneenheden, welke niet tot
de woningvoorraad worden gerekend, zijn
woonwagens, standplaatsen en eenheden
in verzorgingstehuizen.
woonkostenindex
De woonkostenindex brengt de ontwikkeling van de uitgaven aan wonen in beeld
woonuitgaven
De totale woonuitgaven vormen het totale
bedrag aan woonkosten, zoals huur- of
hypotheeklasten, inclusief de bijkomende
woonuitgaven zoals: onroerendzaakbelasting, premies voor woonverzekeringen, rioolrechten, gas, water, electra.
woonquote
De netto woonquote is het percentage van
het netto huishoudinkomen dat besteed
wordt aan de totale woonuitgaven.
woonzorgcomplex
groep van woningen voor ouderen,
waarbij de bewoners zo nodig begeleiding
en ondersteuning ontvangen
WOZ-waarde
De WOZ-waarde is de getaxeerde waarde
die wordt gebruikt voor de gemeentelijke
OZB-aanslag, voor de omslagheffing van

de waterschappen en voor de inkomstenbelasting (eigenwoningforfait). WOZ is een
afkorting voor de Wet Waardering Onroerende Zaken.
WWS-punten
Met het Woningwaarderingsstelsel kan de
kwaliteit van de woning in punten worden
uitgedrukt (de WWS punten). Aan diverse
kenmerken van de woning worden punten
toegekend, onder andere aan het oppervlak van de kamers, de voorzieningen in
de woning (type verwarming, sanitair), de
isolatie en de ligging. Aan dit puntenaantal
is een maximaal redelijke huurgrens gekoppeld zodat kan worden vastgesteld of de
huurprijs in redelijke verhouding staat tot
de kwaliteit van een woning.

westerse allochtone afkomst zijn. Omgekeerd is er sprake van een witte school als
meer dan 70% van de leerlingen van autochtone afkomst is. In het tussenliggende
gebied is er sprake van een gemengde
school.

zittende /niet-zittende huurder
De verkoop van een huurwoning kan plaatsvinden aan de huurder (‘zittende huurder’)
of aan een nieuwe bewoner (‘niet-zittende
huurder’).
zuivere huurverhoging
Bij de zuivere huurverhoging wordt de normale huurverhoging geschoond voor het
effect van huurverhoging die voortvloeit uit
woningverbetering
zwarte school
Een zwarte school is een lagere of middelbare onderwijsinstelling, waarvan de meerderheid van de leerlingen van niet-westers
allochtone afkomst is. Over het algemeen
wordt van een zwarte school gesproken als
meer dan 70% van de leerlingen van niet
Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 191

Trefwoordenregister

aandachtswijken
45
afzetsnelheid
43, 42
betaalbaarheid
119, 120, 121
bevolking
47, 49, 50, 94, 97, 114
bewoonde andere ruimte (BAR)
94
binnenlandse migratie
28
bouwkosten
41, 129
bouwvergunningen
38
buitenruimte
15
corporatiedoelgroep
104, 105, 138, 139
corporaties
163
criminaliteit
92
doelgroep huurtoeslag
104 ,135, 138
doorstroming
21, 22, 23, 102
electriciteitsverbruik
158, 159
emigratie
76
energiebesparing
150
energielabels
155, 156, 159, 160
etnische groepen
50, 73, 80, 82, 83, 86,
87, 97, 113, 147
Europa
12, 13, 40, 41, 77, 114, 146
gasverbruik
158, 159
huishoudens
48, 73, 94, 96, 98 , 99
huishoudengrootte
53, 96
huurindex
144
huurprijs
10, 131, 142
huurquote
81, 137, 125, 135, 142, 138
huurtoeslag
120, 140, 141, 142
192 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

huurverhoging
132, 133
hypotheek
121, 127, 128
hypotheekrente
121, 129
immigratie
76, 77
inburgering
71, 72, 88, 89, 90, 91
inflatie
129
inkomen
58, 60, 61, 83
integratie
71, 72, 88, 89, 90, 91
isolatievoorzieningen
151
kale huur
131, 134
koopindex
144
koopquote
81, 137, 125, 126, 143, 139
koopwoningen
123
leefbaarheid 63, 64, 65, 66, 67, 68, 69, 70
leegstand
168
mutatiegraad
167
nieuwbouw
8, 31
nieuwbouwbehoefte
18, 20
nultreden
16, 170
onderwijs
56, 57, 85, 86, 87
onttrekkingen
8, 11
ouderen
108, 109, 110, 111, 137, 136
ouderenwoning
16, 109
particulier opdrachtgeverschap
39
puntprijs
134
segregatie
78, 79, 85
semi-starter
21, 102
sociale huurwoningen
29, 165

starter
21, 102
studenten
112
toegankelijkheid
16, 170
toegelaten instellingen
163
uitkeringen
59, 84
vergrijzing
95
verhuisgeneigden
24, 25, 26
verhuizingen
21, 23, 26
verkochte huurwoningen
29
verkoopprijs
10, 55, 123, 124
VVE
103
woningbehoefte
18, 20
woningbezetting
13, 44
woningbouwafspraken
34 en 35, 36
woninggrootte
9, 14, 37, 44
woningtekort
20
woningtoewijzing
169
woningvoorraad
5, 19, 51, 52
woningwaarde
10, 55, 123, 124
woonlasten
81, 136, 125, 126,
135, 143, 146, 147
woonoppervlak
14
woonquote
125, 146, 143
WOZ-waarde
122
WWS-punten
134

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 193

Inhoud per tabel

1. Woningvoorraad
Kenmerken woningvoorraad
Ontwikkeling woningvoorraad
Mutaties in de woningvoorraad
Woningvoorraad naar bouwjaar en aantal kamers
Woningvoorraad naar prijsklasse
Onttrekkingen aan de voorraad naar bouwjaar
Woningvoorraad Europa naar bouwjaar
Woningvoorraad en bezettingsgraad in Europa
Woonoppervlak naar bouwjaarklasse
Type buitenruimte
Woningvoorraad naar toegankelijkheid
2. Woningmarkt
Nieuwbouwbehoefte tot 2025
Prognose woningvoorraad tot 2025
Vraagoverschot en nieuwbouwbehoefte
Verhuisbewegingen 1988 - 2007
Beschikbaar gekomen woningen door doorstroming naar nieuwbouw
Soort verhuizing bij doorstroming naar nieuwbouw
Motief voor verhuizing van verhuisgeneigden
Verhuisgeneigden naar levensfase en huishoudenstype
Verhuisplannen en gerealiseerde verhuizingen
Huishoudenssamenstelling van de in- en uitstroom
Binnenlandse migratie, verhuizingen tussen provincies
Verkochte sociale huurwoningen aan zittende/niet-zittende huurder

194 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

pagina
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29

3. Nieuwbouw
Nieuwbouw in Bestaand Stedelijk Gebied (BSG)
Huur- en koopprijs van nieuwbouwwoningen
Rangorde regio's naar realisatie woningbouwafspraken
Woningbouwafspraken versus realisatie 2005-2009
Voltooide nieuwbouwwoningen naar woningtype en aantal kamers
Bouwvergunningen en voltooide nieuwbouwwoningen
Nieuwbouw met particulier opdrachtgeverschap
Kenmerken van nieuwbouw in Europa
Woningbouwkosten in Europa
Periode tussen verkoop en oplevering van nieuwbouwwoningen
Gemiddelde afzetsnelheid per woning
Inhoud en woningbezetting van nieuwbouwwoningen
Huur- en koopprijs van nieuwbouwwoningen
4. Steden en wijken
Uitgaven ISV en BLS
Ontwikkeling van de bevolking
Samenstelling huishoudens
Samenstelling bevolking naar leeftijd
Samenstelling bevolking naar herkomst
Samenstelling woningvoorraad naar woningtype
Samenstelling woningvoorraad naar bouwjaarklasse
Gemiddeld aantal personen per huishouden
Mutaties in de woningvoorraad
Verkoopprijzen van koopwoningen en aantal transacties
Onderwijsdeelname naar schooltype
Schoolverlaters naar startkwalificatie
Beroepsbevolking en personen met inkomen uit arbeid
Sociale uitkeringen
Inkomensverdeling
Ontwikkeling van het netto huishoudinkomen
Niet-werkende werkzoekenden
Leefbaarheidsscore
Leefbaarheid: bevolkingssamenstelling
Leefbaarheid: leeftijdsopbouw/samenhang bevolking
Leefbaarheid: publieke ruimte
Leefbaarheid: veiligheid

31
32
33
34 en 35
36
37
38
39
40
41
42
43
44

45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 195

Leefbaarheid: voorzieningen
Leefbaarheid: woningvoorraad
Door de bewoners ervaren en verwachte ontwikkeling van de buurt
Ontwikkeling van het netto huishoudinkomen

68
69
70

5. Inburgering en Integratie
Uitgaven inburgering
Samenstelling huishoudens naar etniciteit
Bevolkingssamenstelling etnische groepen in Nederland
Omvang etnische groepen, 1999-2050
Immigratie en emigratie
Immigranten uit de nieuwe EU-lidstaten
Ruimtelijke verdeling van etnische groepen (segregatieindex)
Toename van concentratiewijken
Huisvestigingssituatie naar allochtonen en autochtonen
Woonlasten naar allochtonen en autochtonen
Segregatie op de arbeidsmarkt
Inkomensontwikkeling van etnische groepen
Omvang en aard van sociale uitkeringen
Segregatie in het onderwijs (zwarte scholen)
Beroepsbevolking; behaald onderwijs naar herkomst
Voortijdige schoolverlaters
Opvattingen over aanpassen aan Nederlandse cultuur
Etnische herkomst van de partner eerste en tweede generatie
Allochtonen met overwegend contact met eigen groep
Beheersing van het Nederlands naar etnische groep
Verdachten misdrijven naar etnische groep

71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92

6. Bewoners
Bevolking, huisvesting en huishoudens
Vergrijzing van de bevolking
Prognose aantal huishoudens naar grootte
Prognose bevolkingsomvang naar herkomst
Samenstelling van huishoudens
Leeftijden en huishoudenstypen
Huisvesting naar huishoudenstype en woningtype
Eigenaar-bewoners naar leeftijdscategorie
Leeftijden waarop huishoudens zijn gestart of doorgestroomd

93
94
95
96
97
98
99
100
101
102

196 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Spreiding VvE's (Vereniging van Eigenaren)
Positie van de doelgroepen
Profielschets doelgroep en niet-doelgroep
Huisvesting doelgroep huurtoeslag naar eigendom en prijsklasse
Omvang van de doelgroep naar gemeentegrootte
Ouderen in nieuwbouwwoningen
Zelfstandig wonende oudere huishoudens naar woningtype
Ouderen naar lichamelijke beperking
Ontwikkeling eigen-woningbezit bij ouderen
Thuiswonende en uitwonende studenten
Kenmerken van woningen van allochtonen en autochtonen
Bevolkingssamenstelling EU-lidstaten naar leeftijd
Oppervlakte en bevolkingsdichtheid in de EU-lidstaten
Aantal inwoners van EU-lidstaten
Bevolkingsprognose EU-lidstaten

103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117

7. Betaalbaarheid
Uitgaven betaalbaarheid
Uitgaven betaalbaarheid eigen woning
Gemiddelde WOZ-waarde van huur- en koopwoningen
Woningen van eigenaar-bewoners naar verkoopwaarde
Gemiddelde verkoopprijzen van vrij te aanvaarden woningen
Opbouw woonuitgaven eigenaar-bewoners en huurders
Opbouw van de maandelijkse woonlasten van eigenaar-bewoners
Hypotheken op woningen: transacties en oversluitingen
Lopende hypotheken naar soort
Inflatie, bouwkosten nieuwbouw en hypotheekrente
Verdeling huishoudens naar prijsklasse huurwoningen
Gemiddelde kale huur naar woningtype
Gemiddelde zuivere huurverhoging per 1 juli
Zuivere huurverhoging naar type verhuurder
Prijs en kwaliteit van huurwoningen naar woningkenmerken en type verhuurder
Woonuitgavenlasten en inkomens van huurders
Woonuitgaven van huurders van 65 jaar en ouder
Netto huurquote van oudere huishoudens
Opbouw woonuitgaven huur naar doelgroep
Opbouw van woonuitgaven koop naar doelgroep
Toegekende huurtoeslag per jaar

119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 197

Toegekende huurtoeslag per provincie
Basishuur, netto huurquote en huurtoeslag in nieuwe woningen
Woonuitgaven van eigenaar-bewoners en huurders
Ontwikkeling van de huur- en koopprijzen
Prijsindex en woonkostenindex in EU-lidstaten
Woonuitgaven als % van de totale huishouduitgaven in de EU-lidstaten
Woonuitgaven als % van het besteedbaar inkomen in de EU-lidstaten
Woonuitgaven als % van het besteedbaar inkomen naar eigendom in de EU-lidstaten

141
142
143
144
145
146
147
148

Energie
Uitgaven Energie
Woningen met isolatievoorzieningen
Soort verwarming
Type CV-ketel
Toestellen voor warm water
Energetische kwaliteit woningen naar bouwjaar
Energetische kwaliteit woningen naar eigendomscategorie
Energetische kwaliteit naar woningtype
Gemiddeld gasverbruik per toepassing
Gemiddeld energieverbuik per energielabel
Relatie tussen energielabel en leeftijd hoofdbewoner
Relatie tussen energielabel en inkomen
Relatie tussen het energielabel en de isolatiegraad van bouwdelen

149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162

9. Toegelaten instellingen
Aantal corporaties naar grootteklasse
Woningvoorraad sociale huursector
Aantal corporaties en gemiddeld woningbezit
Mutatiegraad van woongelegenheden
Leegstand van woongelegenheden
Woningtoewijzing door corporaties
Woningvoorraad corporaties: toegankelijke woningen
Balans corporaties
Winst- en verliesrekening
Investeringen in onderhoud

198 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

163
164
165
166
167
168
169
170
171
172 en 173
174

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010 | 199

Colofon
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (voorheen VROM)
en de daaronder ressorterende afdelingen,
diensten en personen aanvaarden geen
enkele aansprakelijkheid uit welke hoofde
dan ook voor het gebruik van de in de
publicatie vermelde gegevens. Een ieder
blijft in deze volledig zelf aansprakelijk.
Bestelgegevens
Via www.rijksoverheid.nl kunt u deze publicatie
bestellen of downloaden. U kunt deze ook
aanvragen bij Postbus 51, tel. 0800-8051,
bestelnummer VROM0135.
Informatie
Meer uitgebreide en actuele gegevens kunt
u vinden op www.rijksoverheid.nl/woningmarkt
Voor meer informatie over de inhoud van
deze publicatie kunt u terecht bij de helpdesk
postbus.kennispleinwwi@minvrom.nl

200 | Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

VROM0135/NOVEMBER2010

Cijfers over Wonen, Wijken en Integratie 2010

Dit is een publicatie van het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties |
www.rijksoverheid.nl