Directie Financiële
Markten

Plenaire vergadering FATF juni 2020

Aanwezig

Vertegenwoordigers van het ministerie van Financiën
en het ministerie van Justitie en Veiligheid

Deze plenaire vergadering was de derde en laatste onder voorzitterschap van
China. Vanwege lockdown-maatregelen en reisbeperkingen hield de FATF deze
plenaire vergadering in virtuele vorm. Tijdens deze crisis zijn nieuwe
witwaspraktijken en bedreigingen van terrorismefinanciering ontstaan. Met
betrekking tot deze risico’s en mogelijke beleidsmaatregelen heeft de FATF een
speciaal rapport gepubliceerd1. De FATF heeft verder in april het besluit genomen
om de termijnen voor de landenevaluaties te verlengen. Daardoor wordt het
Nederlandse evaluatierapport behandeld tijdens de plenaire vergadering in
februari 2022.
Integriteitsrisico’s van virtual assets
De FATF heeft in 2019 de standaarden met bijbehorende toelichting en
methodologie aangepast om te verduidelijken hoe deze moeten worden toegepast
op activiteiten rond ‘virtual assets’. De aanpassingen aan de methodologie
betekenen dat landen sinds oktober 2019 in de landenevaluaties ook worden
geëvalueerd op het integriteitsbeleid ten aanzien van virtual assets2.
Tijdens deze vergadering besprak de FATF de resultaten van een eerste 12 month
review waarin werd nagegaan hoe landen en ‘virtual assets service providers’
(VASP’s) de betreffende standaarden hebben geïmplementeerd gedurende de
twaalf maanden sinds de invoering daarvan. Het bijbehorende rapport stelt vast
dat zowel de publieke als de private sector in het algemeen voortgang hebben
geboekt bij de uitvoering van de herziene FATF-normen. Het rapport concludeert
evenwel dat jurisdicties moeite ondervinden bij de implementatie van de
zogenaamde ‘travel rule’, die gaat over de uitwisseling van informatie over de
ontvangende en verzendende partij in een transactie. Hoewel er stappen zijn
gezet in de ontwikkeling van technologische oplossingen om de uitvoering van de
‘travel rule’ door VASP's mogelijk te maken, bestaan er op dit moment nog geen
oplossingen die internationaal uitgerold kunnen worden. De uitkomsten van de
review geven geen aanleiding om de FATF-normen op dit moment te verscherpen,
maar geven wel aan dat er behoefte is aan nadere guidance over virtuele activa
Zie http://www.fatf-gafi.org/publications/fatfgeneral/documents/covid-19-ml-tf.html
De toepassing van de FATF-aanbevelingen op virtual assets impliceert geen regulering
voor prudentiële doeleinden of met het oog op bescherming van consumenten of
investeerders.
1
2

Pagina 1 van 4

en VASP's. De FATF zet haar versterkte monitoring van virtuele activa en VASP's
voort en bespreekt in juni 2021 een volgende review. Ondertussen blijft de FATF
in gesprek met de private sector over oplossingen voor de travel rule. Het
besproken rapport over virtuele activa en VASP’s is op de FATF-website
gepubliceerd3.
De plenaire vergadering heeft verder een FATF-rapport aan de G20 goedgekeurd
over de integriteitsrisico’s die zogenaamde ‘stablecoins’ met zich meebrengen.
Stablecoins zijn virtual assets waarvan de waarde is gekoppeld aan een of
meerdere andere valuta’s en waarvan geclaimd wordt dat ze waardevaster
zouden zijn dan andere crypto’s. Het rapport bevestigt dat de FATF-normen
duidelijk van toepassing zijn op deze stablecoins, omdat het gaat om ofwel
(gereguleerde) financiële instellingen, ofwel om virtual assets, en dat er op dit
moment geen verdere wijzigingen van de standaarden nodig zijn. Sommige
stablecoins, met name deze die massaal gebruikt zouden worden, kunnen
mogelijk een verschuiving veroorzaken in het ecosysteem van virtual assets en
kunnen gevolgen hebben voor de risico’s van het witwassen van geld en van
terrorismefinanciering. Het rapport erkent dat stablecoins snel evolueren en dat
het essentieel is om de integriteitsrisico's van stablecoins te blijven beoordelen.
Het FATF-rapport aan de G20 over stablecoins is op de FATF-website
gepubliceerd4.
Jurisdicties met verhoogde risico’s
De FATF publiceert twee lijsten waarop landen en jurisdicties staan met
strategische tekortkomingen in hun nationale beleid ter voorkoming en bestrijding
van witwassen en terrorismefinanciering. Het herbeoordelingsproces van deze
jurisdicties is vanwege Covid-19 met vier maanden opgeschort. Daardoor zijn de
lijsten onveranderd ten opzichte van die van februari. De eerste lijst betreft de
zogeheten “hoogrisicolanden onderhevig aan een oproep tot tegenmaatregelen”.
Deze lijst wordt vaak aangeduid als de “zwarte lijst”. De lijst bevat jurisdicties die
geen betrokkenheid tonen om verbeteringen door te voeren of onvoldoende
voortgang hebben geboekt in het terugdringen van hun strategische
tekortkomingen en die een bedreiging kunnen vormen voor het internationale
financiële systeem.5 Dit betreft Noord-Korea en Iran. Er geldt een oproep aan alle
landen om effectieve tegenmaatregelen te nemen tegen deze twee landen.
De tweede lijst die de FATF publiceert is getiteld “jurisdicties onder verscherpt
toezicht”.6 Deze lijst wordt vaak aangeduid als de “grijze lijst”. De lijst bevat
landen die strategische tekortkomingen hebben in hun nationale regimes ter
voorkoming en bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering en die
gecommitteerd zijn om deze tekortkomingen aan te pakken. In totaal staan sinds
februari achttien landen op de lijst.7 In de tussentijd hebben Mongolië en IJsland

3

Zie http://www.fatf-gafi.org/publications/fatfrecommendations/documents/12-monthreview-virtual-assets-vasps.html
4
Zie http://www.fatf-gafi.org/publications/virtualassets/documents/report-g20-so-calledstablecoins-june-2020.html?hf=10&b=0&s=desc(fatf_releasedate)
5
Zie http://www.fatf-gafi.org/publications/high-risk-and-other-monitoredjurisdictions/documents/call-for-action-june-2020.html
6
Zie http://www.fatf-gafi.org/publications/high-risk-and-other-monitoredjurisdictions/documents/increased-monitoring-june-2020.html
7
Albanië, de Bahama’s, Barbados, Botswana, Cambodja, Ghana, IJsland, Jamaica, Jemen,
Mauritius, Mongolië, Myanmar, Nicaragua, Oeganda, Pakistan, Panama, Syrië en Zimbabwe.
Pagina 2 van 4

voortgang laten zien en kunnen zij, net als de Bahama’s, na een verificatiemissie
ter plaatse, mogelijk dit jaar nog van de grijze lijst af.
De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten publiceren na elke
plenaire vergadering een bericht op hun websites, met verwijzingen naar de
meest recente lijsten. Op diezelfde websites wordt toegelicht welke (aanvullende)
maatregelen Nederlandse financiële instellingen dienen te nemen in het kader van
de naleving van de Wwft, om het verhoogde risico ten aanzien van relaties met
ingezetenen van deze landen en het uitvoeren van transacties van of naar deze
landen te mitigeren.
Voortgang lopende strategische initiatieven
Tijdens de plenaire vergadering is gesproken over de voortgang van enkele
lopende projecten, die ook tot de prioriteiten behoorden van het Chinese
voorzitterschap. Het betreft:






Strategische herziening van de FATF
De strategische herziening evalueert de huidige werkwijze en procedures om
te waarborgen dat de FATF efficiënt en effectief blijft. Hiertoe is in juni 2019
besloten. Het oogmerk is om te bepalen hoe de FAFT haar activiteiten
voortzet na afloop van de huidige – vierde – evaluatieronde in 2023. De
plenaire vergadering bereikte overeenstemming over de belangrijkste
uitgangspunten voor deze toekomstige processen van de FATF en haar
wereldwijde netwerk. Deze zullen ervoor zorgen dat de evaluaties
alomvattend blijven, tijdig zijn, gebaseerd zijn op een gelijk speelveld, meer
nadruk leggen op doeltreffendheid en de risicogebaseerde elementen van het
beoordelingsproces versterken. De herziening zal naar verwachting in juni
2021 worden afgerond.
Tegengaan van geldstromen voortkomend uit de illegale handel in wilde
diersoorten en planten
De plenaire vergadering stelde een rapport vast over geldstromen die
gepaard gaan met de illegale handel in wilde diersoorten en planten. Het
rapport constateert dat de meeste landen nog onvoldoende doen aan dit
grote en wereldwijde probleem en het beveelt praktische maatregelen aan die
landen kunnen nemen om de situatie te verbeteren. Het rapport is
beschikbaar op de website van de FATF8.
Effectiever toezicht op nationaal niveau bevorderen
De FATF heeft het afgelopen jaar drie bijeenkomsten georganiseerd voor
verschillende toezichthouders om manieren te onderzoeken om toezicht
effectiever te maken. Het doel is om een leidraad voor toezichthouders te
ontwikkelen voor de toepassing van risicogebaseerd toezicht op
meldingsplichtige instellingen. Deze zal naar verwachting in juni 2021 gereed
zijn.

8

Zie http://www.fatf-gafi.org/publications/methodsandtrends/documents/moneylaundering-wildlife-trade.html
Pagina 3 van 4



Versterking van de maatregelen om de financiering van de proliferatie van
massavernietigingswapens te voorkomen
De plenaire vergadering heeft ingestemd met publieke consultatie9 van
mogelijke wijzigingen in Aanbeveling 1 en de bijbehorende toelichting, die tot
doel hebben om hogere eisen te stellen aan landen en private partijen om
hun proliferatiefinancieringsrisico's te beoordelen en te beperken. Het is de
bedoeling dat de FATF na de publieke consultatie in oktober tot een besluit
komt over deze teksten. De FATF zal ook een leidraad ontwikkelen om landen
en de particuliere sector te helpen bij de uitvoering van nieuwe
verplichtingen.

Voorzitterschap FATF 2020-2022
De plenaire vergadering heeft de prioriteiten van het Duitse voorzitterschap
besproken en goedgekeurd. Dit begon op 1 juli 2020 en beslaat twee jaar. Een
belangrijke prioriteit van het Duitse voorzitterschap - naast het aanpakken van de
uitdagingen van de Covid-19-pandemie, het voortzetten van de strategische
herziening en het verder versterken van het wereldwijde netwerk - is het
benutten van het potentieel van technologie voor de digitale transformatie van de
aanpak van witwassen, terrorismefinanciering en proliferatiefinanciering. Onder
het Duitse voorzitterschap zal de FATF zich eveneens concentreren op de
financiering van etnisch of racistisch gemotiveerd terrorisme, op het aanpakken
van de financiële stromen van migrantensmokkel en op de verbanden tussen
illegale wapenhandel en terrorismefinanciering. Ten slotte streeft het Duitse
voorzitterschap ernaar dat de FATF voortbouwt op haar werk aan de bestrijding
van illegale handel in wilde dieren en planten door zich te concentreren op
bestrijding van een breder scala aan milieucriminaliteit. De FATF-prioriteiten
onder Duitse voorzitterschap zijn beschikbaar op de website van de FATF 10.

9

Zie http://www.fatf-gafi.org/publications/financingofproliferation/documents/consultationrecommendation-1.html
10
Zie http://www.fatf-gafi.org/publications/fatfgeneral/documents/objectives-20202022.html
Pagina 4 van 4