MIRT-verkenning
Corridorstudie Amsterdam-Hoorn
Startdocument

27.11.2014

De Tracéwet schrijft voor dat de Minister van Infrastructuur en
Milieu voor elke MIRT-verkenning een Startbeslissing neemt.
Dit startdocument is hiervoor de basis. Bij de voorbereiding van
de Startbeslissing zijn overheden en andere belanghebbenden
betrokken. De Minister geeft kennis van de Startbeslissing via de
Staatscourant. Met de Startbeslissing wordt het project opgenomen
in het MIRT-projectenboek.

De Minister van Infrastructuur en Milieu
Mw. drs. M.H. Schultz van Haegen
De volgende partijen onderschrijven de Startbeslissing voor de
Corridorstudie Amsterdam-Hoorn:
• Provincie Noord-Holland
• Stadsregio Amsterdam
• Gemeente Amsterdam
• Gemeente Zaanstad
• Gemeente Purmerend
• Gemeente Hoorn
• Gemeente Oostzaan
• Gemeente Wormerland
• Gemeente Beemster
• Rijkswaterstaat

De Startbeslissing kwam tot stand in samenwerking met:
ANWB • Regionaal Overleg Consumentenorganisaties (ROCOV) • Connexxion • Reizigers Advies Raad (RAR)
• Fietsersbond Zaanstreek • Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed • Gebiedscommissie Laag-Holland •
Staatsbosbeheer • Natuurmonumenten • Stichting Behoud Waterland • Gemeente Landsmeer • TLN regio
Noord-West • Toeristische kanobond Nederland • TU Delft • Gemeente Waterland • VNO-NCW (West) •
Vogelbeschermingswacht Zaanstreek • Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier • Waternet • Gemeente
Zeevang • Ymere • Gemeentelijk Havenbedrijf • Zaans Medisch Centrum • Waterland Ziekenhuis • Greenport
Noord-Holland Noord • Zaans Natuur en Milieucentrum • HVC Groep • EVO • Zaans Ondernemersnetwerk
(ZON) • Intermaris • Parteon • ORAM • Kontakt Millieubeheer Zaanstreek • Planbureau voor de Leefomgeving •
Landschap Noord-Holland • Programmabureau Stelling van Amsterdam • LTO Noord • ProRail • Milieudefensie
Waterland • Milieudefensie Zaanstreek • Recreatieschap Noord-Holland • Milieufederatie Noord-Holland •
Recron • Natuurmonumenten • MKB Nederland • NS

MIRT-verkenning
Corridorstudie Amsterdam-Hoorn
Startdocument

DOEL
Verbeteren van de bereikbaarheid in
de corridor Amsterdam-Hoorn om
daarmee een bijdrage te leveren aan
Blokker

de ambities van rijk en regio, zoals
het versterken van de economische

Hoorn

concurrentiepositie en het zorgen voor
een aantrekkelijke leefomgeving.
De Goorn
Avenhorn

Thema’s

Oosthuizen

A7

Middenbeemster

Edam

Purmerend
Wormer

Volendam

N247

Marken
Zaandam

N235

A8

Oostzaan
Landsmeer

Coentunnel

AmsterdamNoord

A10

S116

Monnickendam

Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1

Aanleiding, doel en aanpak

7

1.1 De bereikbaarheid op de A7 en A8 staat onder druk
1.2 Formele opdracht voor de MIRT-verkenning
1.3 Een brede blik
1.4 Doel en ambitie
1.5 Aanpak
1.6 Meer bereiken

Hoofdstuk 2

Onderzoeksthema’s

13

Hoofdstuk 3

Aanpak, organisatie en participatie
3.1 Planning op hoofdlijnen
3.2 Beoordelingskader voor Zeef 1 en 2:
het afwegen van oplossingsrichtingen
3.3 Samenwerking en participatie
3.4 Projectorganisatie
3.5 Marktbenadering en budgetindicatie

Hoofdstuk 4

Gebied, beleid en belangen
4.1 Studiegebied
4.2 Invloedsgebied
4.3 Nationaal beleid
4.4 Regionaal en lokaal beleid
4.5 Thema’s en belangen

Bijlage I: Samenwerking 47
Bijlage II: Afkortingen 47

39

29

6 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

Hoofdstuk 1

Aanleiding, doel en
aanpak

1.1 De bereikbaarheid op de A7 en A8
staat onder druk
De knooppunten Zaandam en Coenplein zijn bekende
fileknelpunten in het hoofdwegennet. Filemeldingen op
radio en tv zijn hier dagelijks aan de orde.
Om deze hardnekkige files aan te pakken is afgelopen
jaren een aantal maatregelen genomen. Zo is in mei 2013
de Tweede Coentunnel geopend en is de oude Coentunnel
gerenoveerd (geopend in juli 2014). Daarbij zorgen de in
2013 geopende Westrandweg (A5) en de aanleg van
spitsstroken op de A7 en A8 tussen de aansluitingen
Purmerend-Zuid en Oostzaan/Zaanstad-Zuid – eind 2015
gereed – voor meer wegcapaciteit.
Ondanks dat deze maatregelen de bereikbaarheidsknelpunten op de A7 en A8 goeddeels oplossen, blijkt uit het in
2013 afgeronde MIRT-onderzoek Noordkant Amsterdam
(MONA) dat deze wegen na 2020 opnieuw te maken krijgen
met grote bereikbaarheidsproblemen. Concreet: naar
verwachting zullen reistijdnormen – onder meer vastgesteld in de Nota Mobiliteit – in het jaar 2030 fors overschreden worden. Dit komt volgens MONA met name door
bevolkingsgroei en een toename van de automobiliteit.
Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM), de
provincie Noord-Holland en de Stadsregio Amsterdam,
maar ook gemeenten, bedrijven en maatschappelijke organisaties willen dat nu al geanticipeerd wordt op de

toekomstige knelpunten in de A7-A8-corridor tussen
Amsterdam en Hoorn. De corridor ligt grotendeels in de
Metropoolregio Amsterdam, volgens de Structuurvisie
Infrastructuur en Ruimte (SVIR) één van de belangrijkste
economische regio’s van het land. Voor de internationale
concurrentiepositie van dit gebied zijn bereikbaarheid en
doorstroming (op weg en spoor) essentieel: niet alleen een
vestigingsvoorwaarde voor bedrijven, maar ook een
bepalende conditie voor aantrekkelijke woon- en
leefmilieus. In de Uitvoeringsagenda Aanpak Noordkant
Amsterdam is daarom besloten tot een MIRT-verkenning.
Hierin worden mogelijke oplossingsrichtingen voor de
bereikbaarheidsproblemen na 2020 verkend. Het
ministerie van IenM neemt het initiatief, maar zoekt
nadrukkelijk de samenwerking met partijen in de regio.

1.2 Formele opdracht voor de MIRTverkenning
In die Uitvoeringsagenda is op 17 oktober 2013 vastgelegd
waar de MIRT-verkenning formeel aan moet voldoen.
• De zogenoemde ‘A7-variant’ moet onderzocht. Deze
variant gaat uit van capaciteitsvergroting op de A7 en A8
tussen Purmerend-Noord en de aansluiting A5-A10. Deze
variant is nader beschreven in de Uitvoeringsagenda
Aanpak Noordkant Amsterdam.
• Onderzoek naar hoe en in welke mate capaciteitsuitbrei-

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 7

dingen op de A7 en A8 de aansluiting op en de doorstroming van het onderliggende wegennet (OWN) beïnvloeden en welke maatregelen mogelijk zijn om eventuele
negatieve effecten te beperken.
• Nagaan of eventuele negatieve bereikbaarheidseffecten
van maatregelen op de A7 en A8 gemitigeerd kunnen
worden.
• In beeld krijgen tegen welke kosten een oplossing
van het avondspitsknelpunt op knooppunt Zaandam
mogelijk is.
• De invloed van maatregelpakketten op het functioneren
van de ring A10.
• Het ministerie van IenM reserveert voor de aanpak
van de bereikbaarheidsknelpunten 300 miljoen euro.
Toekenning en vaststelling van het definitieve budget
gebeurt na vaststelling van het voorkeursalternatief.
In de Uitvoeringsagenda Aanpak Noordkant Amsterdam
beperkte het studiegebied voor de MIRT-verkenning zich
in eerste instantie tot het gebied tussen Amsterdam en
Purmerend. Het gebied is na overleg met diverse partners
uitgebreid tot Hoorn. Dit omdat in de Hoornse regio zaken
spelen – op het gebied van forensenstromen, ov-verbindingen, onderliggend wegennet – die van invloed zijn op
de bereikbaarheid van de A7-A8-corridor.
De MIRT-verkenning valt onder de Tracéwet. Deze wet
bevat regels voor de besluitvorming met betrekking tot de
aanleg of wijziging van infrastructurele projecten. In de
Tracéwet zijn drie typen MIRT-verkenningen onderscheiden.
• De integrale verkenning met structuurvisie en PlanMER
• De sectorale verkenning met structuurvisie en PlanMER
• De sectorale verkenning zonder structuurvisie en PlanMER (verkorte procedure, direct OTB)
De MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn
valt in de categorie ‘sectorale verkenning met structuurvisie en PlanMER’. Dit is gebaseerd op het doel van de
studie: de bereikbaarheid en doorstroming na 2020 staan
centraal, andere (ruimtelijke) opgaven behoren niet tot de
hoofddoelstelling. Dit betekent dat de Corridorstudie in
essentie een sectorale bereikbaarheidsopgave betreft – en
dus geen integrale studie waarin voor vraagstukken op het
gebied van ruimtelijke ordening, natuurontwikkeling of
recreatie naar afzonderlijke oplossingen wordt gezocht.

8 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

1.3 Een brede blik
Dat deze Corridorstudie een sectorale focus heeft – namelijk de bereikbaarheid op de lange termijn waarborgen – betekent niet dat ook de aanpak van de verkenning
sectoraal is. Er is besloten om in het aanscherpen van de
opgave en het verkennen van mogelijke oplossingsrichtingen een brede blik te hanteren. Dat betekent dat gekeken
wordt naar ontwikkelingen, trends en opgaven die in de
regio spelen – op het gebied van woningbouw, economie,
landschap, openbaar vervoer en mobiliteitsgedrag. Het
is denkbaar dat door opgaven gezamenlijk aan te pakken
win-winsituaties ontstaan, waarbij de bereikbaarheid
verbetert, andere vraagstukken worden opgelost en (regionale) ambities gerealiseerd.
Nauwe samenwerking met regionale overheden (provincie, gemeenten, Stadsregio), bedrijven en maatschappelijke organisaties – de partners – is uiterst noodzakelijk.
Het rijk en de regionale overheden hebben de ambitie om
de internationale concurrentiepositie van de Noordvleugel te versterken. In de Gebiedsagenda Noord-Holland,
Utrecht, Flevoland schrijven zij: ‘Om internationaal
concurrerend te zijn moet de Noordvleugel aantrekkelijk
blijven voor innovatieve en creatieve bedrijven. Dit vraagt
om een slimme ruimtelijke inrichting, waarbij woningbouw, mobiliteitsmaatregelen en bedrijvigheid niet ten
koste gaan van landschappelijke kwaliteit en leefbaarheid.
Toenemende verstedelijking, vergrijzing, individualisering en technologische vernieuwing hebben gevolgen
voor de mobiliteitsbehoefte van mensen en bedrijven. De
bereikbaarheidsopgaven die hieruit voortvloeien vereisen
een nieuwe aanpak, waarbij de aandacht verschuift van
grootschalige uitbreiding van infrastructuur naar slimme,
duurzame maatwerkoplossingen – gericht op het gedrag
van de reiziger en van de vervoerder/verlader.’
Oftewel, om de bereikbaarheid te verbeteren zijn niet
alleen acties nodig op het gebied van weginfrastructuur
en mobiliteit, maar ook op het gebied van economie,
openbaar vervoer en verstedelijking, die ook nog eens in
samenhang zijn met maatschappelijke belangen als landschap, natuur, milieu, water en energie. In de woorden
van het ministerie: ‘Willen we Nederland in de toekomst
goed bereikbaar, leefbaar en veilig houden, dan is een
andere manier van kijken, denken en doen nodig. Dit vergt
een aanpak waarin de aanleg van infrastructuur hand in
hand gaat met intelligente oplossingen op het gebied van
gedragsverandering, vraagbeïnvloeding en ruimtelijke
inrichting.’

Aan de brede aanpak liggen meerdere redenen ten
­grondslag.
1. De wijze waarop we in Nederland met planningsvraagstukken omgaan – zeker waar het gaat om grote
investeringen – is aan verandering onderhevig. We
verwachten van de overheid dat wordt gezocht naar
de beste (kosteneffectieve) oplossingen. Een sectorale
verkenning waarin de focus alleen ligt op investeringen
in weginfrastructuur, zonder te kijken naar bijvoorbeeld
natuur of openbaar vervoer is niet meer van deze tijd.
2. Uit MONA blijkt dat alleen capaciteitsmaatregelen op
het rijkswegennet niet afdoende zijn om de bereikbaarheidsknelpunten na 2020 op te lossen. Zo is aangetoond
dat in de ‘A7-variant’ knelpunten resteren in de avondspits. Daar komt bij dat de berekende kosten voor deze
variant hoger zijn dan het gereserveerde budget van 300
miljoen. Bovendien: uitbreidingen van het infrastructuurnetwerk ten noorden van Amsterdam worden steeds
complexer en duurder. Zo is een grootschalige uitbreiding van de ring A10 dermate duur dat de capaciteit van
de huidige ring en de Coentunnels maatgevend is voor
de capaciteitsuitbreiding op de A8. Het is dan ook slim
om te kijken naar andere bereikbaarheidsmaatregelen
dan enkel het toevoegen van ‘asfalt’ op de A7 en A8.
3. Tot 2040 worden in de Metropoolregio Amsterdam
(MRA) naar verwachting nog ruim 300.000 woningen
gebouwd. Een deel van deze woningen zal in de corridor
Amsterdam-Hoorn gerealiseerd worden, met name rond
het IJ en langs de Zaan (Amsterdam-Noord en Zaanstad)
en op een aantal inbreidingslocaties. Het toevoegen van
woningen is – in aantal en qua locatie – van invloed op
de mobiliteitsvraag.
4. De bereikbaarheidsknelpunten aan de noordkant van
Amsterdam worden grotendeels veroorzaakt door
forensenstromen van en naar de Metropoolregio. Dit is
het gevolg van een ‘scheve woon-werkbalans’ – mensen
werken niet op de plek waar ze wonen. Provinciale en
gemeentelijke plannen die de woon-werkbalans beïnvloeden worden in de Corridorstudie meegenomen.
5. Er bestaat een nauw verband tussen het hoofdwegennet
(HWN, rijkswegennet), het onderliggende wegennet
(OWN, regionale en lokale wegen) en het openbaarvervoernetwerk. Een benadering waarin HWN, OWN en het
netwerk van hoogwaardig openbaar vervoer (hov-net)
in samenhang worden beschouwd is dan ook noodzakelijk.

6. De ruimtelijke kwaliteit van de corridor AmsterdamHoorn staat buiten kijf – denk aan de werelderfgoederen
Stelling van Amsterdam en De Beemster en de waardevolle veengebieden van Laag-Holland. De zorg bestaat
dat de aanpak van de bereikbaarheidsproblematiek deze
kwaliteiten aantast. Ruimtelijke kwaliteit krijgt dan ook
een prominente plek in de beoordeling van mogelijke
oplossingsrichtingen. Daarbij wordt hoe dan ook gekeken naar een zo goed mogelijke inpassing van oplossingen en maatregelen, maar ook of oplossingsrichtingen de ruimtelijke kwaliteit versterken (zogenoemde
win-winsituaties) of inspelen op de kwaliteitsambities
van partners.

1.4 Doel en ambitie
Op basis van de formele opdracht uit de Uitvoeringsagenda en de noodzaak tot een brede aanpak luidt de hoofddoelstelling van de Corridorstudie Amsterdam-Hoorn:
Verbeteren van de bereikbaarheid in de corridor
Amsterdam-Hoorn om daarmee een bijdrage te leveren
aan de ambities van rijk en regio, zoals het versterken
van de economische concurrentiepositie en het zorgen
voor een aantrekkelijke leefomgeving.
De formele opdracht zoals beschreven in paragraaf 1.2 is
aangevuld met de volgende drie ambities.
1. Er is nadrukkelijk aandacht voor maatregelen op het
onderliggend wegennet, het fietsnetwerk en het ovnetwerk (spoor en buslijnen).
2. Rekening houden met – en waar mogelijk versterken
van – landschappelijke, natuurlijke en cultuurhistorische waarden.
3. Rekenschap geven van ruimtelijke ontwikkelingen
en projecten in het zoeken naar oplossingen voor de
bereikbaarheidsopgave.

1.5 Aanpak
De aanpak voor de Corridorstudie Amsterdam-Hoorn is
gestoeld op drie pijlers.

Samenwerking
In de Corridorstudie zijn samenwerkingsverbanden tussen
overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties
van groot belang. Alleen dan komen breed gedragen oplossingen op tafel met een zo hoog mogelijke maatschappelijke waarde. Ook zijn regionale overheden nodig omdat
zij bevoegdheden hebben op het gebied van ruimtelijke
ordening, wegbeheer of openbaarvervoerconcessies.

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 9

Die samenwerking kan verschillende vormen aannemen,
bijvoorbeeld tussen overheden onderling (ministeries
en gemeenten, provincies en waterschappen). Maar er
zijn ook nieuwe allianties mogelijk: tussen overheden,
bedrijfsleven en maatschappelijke partijen. In deze verkenning vindt samenwerking op verschillende manieren
plaats. In werkgroepen worden thema’s en opgaven
verkend, ‘omgevingsoverleg’ is nodig om mogelijke
oplossingsrichtingen te verbinden met de ambities van
de betrokken partijen. In het bestuurlijk overleg worden
besluiten genomen – zie hoofdstuk 3.
Ook dit Startdocument kwam tot stand na een intensieve
consultatie van alle partners. Er zijn gesprekken gevoerd,
themabijeenkomsten georganiseerd en ‘netwerksessies’
gehouden (zie bijlage I).

Omgaan met onzekerheden
De mobiliteitsontwikkeling in het corridorgebied wordt
voornamelijk bepaald door drie belangrijke factoren:
economie, demografie en technologie. De economische
ontwikkeling is onzeker. Niet alleen de mate van economische groei, ook de ontwikkeling van de sectorstructuur speelt een rol – de mobiliteitsvraag kan per branche

10 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

verschillen. Zo liggen bijvoorbeeld in de dienstverlenende
sectoren meer kansen om op binnenstedelijke locaties en
bij ov-knooppunten banen te creëren dan bijvoorbeeld in
industriële bedrijfstakken. De omvang en samenstelling
van de bevolking is niet alleen afhankelijk van autonome
demografische ontwikkelingen – zoals vergrijzing,
omvang beroepsbevolking – maar ook van de gestelde
woningbouwopgave. De realisatie van het woningbouwprogramma is door onder meer een grillige woningmarkt
uiterst onzeker. Tot slot het effect van technologische
ontwikkelingen op het mobiliteitsgedrag. Zoals:
ICT-oplossingen op de werkvloer (flex- of thuiswerken),
automatische voertuiggeleiding of betere (mobiele) informatievoorziening voor reizigers.
Inspelend op deze onzekerheden wordt onder meer
gewerkt met de langetermijnscenario’s van het Planbureau
voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau
(CPB). Het hoogste en laagste groeiscenario (respectievelijk Global Economy en Regional Communities) bepalen
de bandbreedte van de Corridorstudie. Beide toekomstscenario’s doen uitspraken over het aantal te bouwen woningen. Voor de omvang, de differentiatie en de locatie
van woningbouw in de Metropoolregio Amsterdam wordt
in de Corridorstudie uitgegaan van een woningbouwprognose die samenvalt met de bandbreedte tussen de
twee scenario’s. Overigens werken het PBL en het CPB aan
nieuwe scenario’s die in 2016 beschikbaar zijn.
Bovenstaande vraagt om een adaptieve aanpak. Op dit
moment is het gebruikelijk om op bestuurlijk niveau
afspraken te maken over in welk jaar welk alternatief
gerealiseerd dient te zijn. In deze Corridorstudie wordt

gekozen voor ‘adaptief programmeren’ waarbij wél afspraken worden gemaakt over de richting en financiering
van oplossingsrichtingen en de verdeling van verantwoordelijkheden, maar flexibel wordt omgegaan met exacte
eindoplossingen en realisatiedata. In andere woorden:
maatregelpakketten worden zo samengesteld dat ze niet
meteen leiden tot een eindsituatie, maar waar nodig kunnen worden aangepast. Er wordt dus niet meer gewerkt
met een vast eindbeeld – flexibiliteit is nodig om in te
spelen op onverwachte ontwikkelingen.
Ondanks de nadruk op de aanpak van de bereikbaarheidsproblematiek na 2020 – het gereserveerde rijksbudget van
300 miljoen is vanaf 2023 beschikbaar – worden kortetermijnmaatregelen niet uitgesloten. Om voor de lange
termijn de bereikbaarheidsopgave op te lossen is het soms
wenselijk om te kijken naar de periode vóór 2020.

De gebruiker centraal
In de Corridorstudie staat niet het aanbod (infrastructuur)
centraal, maar de vraag (de reiziger, het goederenvervoer).
Het gaat vooral om reizigers en goederenvervoer in de
spits en in mindere mate om recreatieverkeer.
Er wordt onderzocht waar reizigers en transportbedrijven
vandaan komen, wat hun eindbestemming is en waar
hun keuze voor een vervoerswijze ((vracht)auto, ov, fiets)
op gebaseerd is. Inzicht in het gedrag van de gebruikers
is cruciaal om de mobiliteitsvraag zo scherp mogelijk te
formuleren en om te bepalen hoe economische en technologische ontwikkelingen – bepalend voor het gedrag
van reizigers en transportbedrijven – het bereikbaarheidvraagstuk beïnvloeden. Deze kennis geeft handvatten om
het mobiliteitsaanbod zo goed mogelijk in te richten.

1.6 Meer bereiken
Dit alles sluit aan bij een nieuwe aanpak die de minister
en de staatssecretaris eind 2013 in een kamerbrief hebben
geïntroduceerd. Volgens hen maken maatschappelijke
ontwikkelingen zoals verstedelijking, een veranderend
reizigersgedrag en technologische ontwikkelingen een
brede en andere bereikbaarheidsaanpak noodzakelijk. Ze
hebben deze filosofie ‘Meer Bereiken’ genoemd – de filosofie wordt toegepast in acht MIRT-projecten waaronder
die voor de Corridorstudie Amsterdam-Hoorn.

Meer Bereiken
• Met een brede blik kijken naar de bereikbaarheidsopgave: zoeken naar samenhang en synergie met
andere ruimtelijke opgaven.
• Maatwerk bieden door slimme oplossingen:
toepassen van de ‘vijf I’s’ (innoveren, informeren,
in stand houden, inrichten en infrastructuur), de
reiziger centraal stellen (niet het aanbod van
infrastructuur), rekening houden met onzekerheden en ruimte voor voorschrijdend inzicht.
• Samenwerken vanuit gelijkwaardigheid: rijk,
andere overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties trekken samen op.

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 11

12 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

Hoofdstuk 2

Onderzoeksthema’s

Om tot relevante oplossingsrichtingen te komen is het
noodzakelijk om thema’s en vraagstukken nader te
onderzoeken. Welke kennis hebben we nodig om de bereikbaarheidsdoelstelling van oplossingen te voorzien die
aanhaken bij opgaven en ontwikkelingen in het gebied?
Hoe sluiten mogelijke oplossingen aan bij belangen en

behoeften van overheden en andere partners? Op welke
manier kunnen we met onzekerheden omgaan? Hieronder
is beschreven welke thema’s en opgaven nader onderzoek
vragen. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van
kennis uit bestaande onderzoeken en programma’s. In het
plan van aanpak worden de thema’s nader uitgewerkt.

1. Analyse van het mobiliteitssysteem

8. Goederenvervoer

2. Ring A10 ‘ draaiend’ houden

9. Recreatief verkeer

3. Capaciteit Coentunnels

10. Ruimtelijke kwaliteit

4. HWN en OWN: twee netwerken
met één doel

11. Effectbeoordeling milieuaspecten

5. Openbaar vervoer,
ketenmobiliteit en fiets

12. Duurzaamheid

6. Ruimtelijke ontwikkeling

13. Kosten

7. Mobiliteitsmanagement en
technologische vernieuwing

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 13

1. Analyse van het mobiliteitssysteem
In de Corridorstudie worden de capaciteit
en de knelpunten geanalyseerd. Hierbij
wordt voor verschillende modaliteiten –
auto, spoor, bus – gekeken naar verschillende ‘zichtjaren’ en scenario’s. Er wordt
gebruik gemaakt van informatie uit onder
andere het MIRT-onderzoek Noordkant
Amsterdam (MONA). Waar nodig zal deze
informatie geactualiseerd worden.
Om meer inzicht te krijgen in waarom
knelpunten zich op een bepaalde locatie
voordoen – en hoe ze aangepakt kunnen
worden – wordt ook naar de vraagkant
gekeken: reizigers en goederenvervoer.
Waarom kiezen zij voor een bepaalde
reiswijze, waarom maken zij geen andere
afweging? Kennis hierover brengt wellicht
andere oplossingsrichtingen op tafel dan
alleen capaciteitsvergroting van het hoofdwegennet. Om inzicht te krijgen in welke
knelpunten reizigers en transportbedrijven ervaren en waar grote reistijdverliezen
optreden, wordt naar de reistijden van
deur tot deur gekeken.

Aanpak

00:45
00:20
N235

00:18

Op drie niveaus wordt het mobiliteitssysteem geanalyseerd.
• Reisgedrag. Waar komen reizigers en
vracht vandaan, waar gaan ze naar toe?
Wat zijn tot 2030 grote veranderingen
die deze verkeersstromen beïnvloeden?
Voor deze analyse wordt onder meer
gebruikt gemaakt van het Nationaal
Regionaal Model (NRM).
• Vervoerswijze. De reistijden voor
belangrijke herkomst- en bestemmingsrelaties worden per vervoerswijze bepaald. Zo ontstaat een beeld van welke
vervoerswijze het beste functioneert en
waar kansen liggen voor verbeteringen.
• Routekeuze (voor de weg). Waar treden
in een reis vertragingen op en hoe kan
door beïnvloeding van de routekeuze de
bereikbaarheid verbeteren?
Noot: volgens MONA is het raadzaam om
bij de uitvoering van maatregelen op het
hoofdwegennet van zuid naar noord te werken – zo zit de A8 tussen de knooppunten
Coenplein en Zaandam als eerste aan zijn
maximale capaciteit.

14 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

2. Ring A10 ‘draaiend’ houden
Het is van belang dat de ring A10 blijft
functioneren. Het ‘draaiend’ houden
van de ring is een belangrijk verkeersmanagementconcept (vastgelegd tussen
de netwerkbeheerders). Concreet: de
gevolgen van maatregelen op de A7 en de
A8 voor de aansluitingen op de A10-Noord,
het Coenplein en de aansluitingen op de
A10-West (tussen de Coentunnel en de
Westrandweg) moeten worden meegenomen. In feite zijn er drie ‘capaciteitsknoppen’ waar aan gedraaid kan worden: het
Amsterdamse wegennet, de ring A10 en de
A7-A8 – deze moeten met elkaar in balans
zijn.

Aanpak
Uit MONA blijkt dat met name de A10Noord restcapaciteit heeft. De concrete
vraag is waar precies het omslagpunt ligt,
oftewel: hoeveel extra verkeer kan via de
A7 en de A8 naar de A10 worden geleid,
zonder dat ingrijpen op de A10-Noord
nodig is? Welke maatregelen zijn nodig
om op de A10 extra geluidsbelasting en
verslechtering van de luchtkwaliteit op te
vangen?

A10

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 15

3. Capaciteit Coentunnels

Het wel of niet volledig benutten van
beide Coentunnels is punt van discussie.
De tunnels beschikken over tien rijstroken
waarvan er nu twee niet gebruikt worden.
Voor de doorstroming op de A7 en A8 is het
wellicht nodig om alle stroken te benutten. In dat geval krijgen de A10-West en
de A5 meer verkeer te verwerken en dat
kan leiden tot extra congestie op de ring
en de stroomwegen in Amsterdam – dat
strookt niet met het principe van ‘de ring
draaiend houden’ (zie punt 2). Het kan
eveneens leiden tot meer geluidhinder en
een verslechtering van de luchtkwaliteit in
Amsterdam.

Aanpak
Onderzoek naar in hoeverre het benutten
van alle rijstroken in de Coentunnels gevolgen heeft voor de functionaliteit van de
ring A10 en onder andere de geluidhinder
en luchtkwaliteit rondom de ring.

COENTUNNEL

16 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

TWEEDE COENTUNNEL

4. HWN en OWN: twee netwerken met één doel

N23

De Corridorstudie gaat uit van een brede
benadering waarin wordt onderzocht hoe
het hoofdwegennet en het onderliggende
wegennet elkaar beïnvloeden. Alleen
dan kan gezocht worden naar (kosten-)
effectieve maatregelen om de gehele bereikbaarheid te verbeteren. Dit vraagt om
een nauwe samenwerking met regionale
overheden en wegbeheerders.

Daarnaast vindt in samenwerking met de
gemeente Amsterdam onderzoek plaats
naar de verwachte knelpunten rond de S116
(die dwars door Amsterdam-Noord loopt),
zeker als het verkeer op de A10-Noord
toeneemt.

N23

Het gaat onder meer om de Prins Bernardweg, de ontsluiting van zuidelijk Zaanstad,
de halve A8-aansluitingen 2 en 3 en de
Coenbrug. Tevens blijkt uit MONA dat de
instroom van verkeer vanuit Zaanstad gevolgen heeft voor de congestie op de A8. In
de Corridorstudie vindt onderzoek plaats
om de aansluiting tussen de hoofdwegen
en onderliggend wegennet te optimaliseren.
De provincie werkt aan een verbinding tussen de A8 en de A9. Mogelijke effecten van
deze verbinding worden meegenomen in
de Corridorstudie.

Aanpak
Voor de Corridorstudie wordt ingezoomd
op een aantal wegen en locaties.

De uitwisseling tussen het wegennet van
Amsterdam-Noord, de ring A10-Noord en de
provinciale wegen in Waterland (N247 en
N235)

A7

De Stadsregio doet al onderzoek naar
congestie op de N247 en N235 – voor de
Corridorstudie wordt gekeken naar de
relatie tussen congestie op deze wegen en
congestie op de A10-Noord. Doel is om te
bepalen of oplossingen op het ene deel
van het netwerk elders in het netwerk voor
veranderingen zorgen.

Samenhang tussen het wegennet van
Zaanstad en de A7 en A8

De A7 en het lokale verkeer in Purmerend

3

N247

2

N235

A8

A10

Het gaat dan om hoe het doorgaande verkeer op de A7 zich verhoudt tot het in- en
uitvoegend verkeer op de drie op- en afritten bij Purmerend. En om de wijze waarop
de lokale wegen het verkeer van en naar de
A7 afwikkelt. Met de gemeente Purmerend
en de gemeente Beemster wordt bekeken
hoe doorgaande verkeerstromen op de A7
en het regionale verkeer beter op elkaar
kun-nen worden afgestemd.

Interactie tussen het doorgaande verkeer op
de A7 en het in- en uitvoegende verkeer vanaf
de nieuwe N23 bij Hoorn
Na de analysefase kan besloten worden of
dit in de mogelijke oplossingsrichtingen
een plek krijgt.

S116

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 17

5. Openbaar vervoer, ketenmobiliteit en fiets

De regio beschikt over twee belangrijke
spoorverbindingen, de Hoornse lijn naar
Enkhuizen en de Zaanse lijn naar Alkmaar.
Eind 2017 is de Noord-Zuidlijn gereed.
Er zijn talloze busverbindingen, name
tussen Purmerend en Amsterdam-Noord
(waaronder hov-verbindingen). Ook de
fiets is als alternatief (zeker in het geval van
de elektrische fiets) interessant – vanwege
de korte afstanden tussen Amsterdam,
Zaandam en Purmerend.

Aanpak
In beeld brengen van ingrepen die bijdragen aan de doelstelling, zoals betere overstapmogelijkheden, verbeteringen in het
ov-netwerk (waaronder beperkte openstelling van de spoorbrug over de Zaan voor
scheepvaart), een betere fietsbereikbaarheid (waardoor het fietsgebruik toeneemt)
en meer of betere P+R-locaties. In het geval
van het openbaar vervoer gaat het ook om
zaken als comfort (zitplaatsen, wifi) en
betrouwbaarheid.

18 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

6. Ruimtelijke ontwikkeling

Het is de vraag hoe de ‘scheve woon-werkbalans’ zich ontwikkelt. De omvang en
samenstelling van de (beroeps)bevolking
verandert. Tegelijkertijd is er onduidelijkheid over de groei van de werkgelegenheid. Het woningbouwprogramma voor
het corridorgebied mag dan nagenoeg
bekend zijn, de woningmarkt is grillig
en het planoptimisme van weleer maakt
plaats voor een behoedzame omgang met
prognoses – de realisatie van woningbouwplannen en werklocaties is onzeker.
Daarnaast is de provincie Noord-Holland
voornemens om ruimtelijke ontwikkelingen te concentreren rond ov-knooppunten
– zie de studie ‘Maak Plaats’. Dit alles
beïnvloedt de mobiliteitsvraag – kennis
over de ruimtelijke ontwikkelingen in het
corridorgebied is van belang voor het in
kaart brengen van bereikbaarheidsknelpunten en het ontwikkelen van oplossingsrichtingen.

Aanpak
In de Corridorstudie wordt de volgende
denklijn gehanteerd bij het analyseren
van en het zoeken naar manieren om de
wisselwerking tussen ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit te borgen.

1. Overheden (rijk en regio) hebben ruimtelijke ambities.
2. Deze ambities (uit gebiedsagenda’s,
structuurvisies en gemeentelijke structuurvisies) zijn vertaald in ruimtelijke
plannen.
3. De verantwoordelijkheden binnen het
ruimtelijk domein zijn (grotendeels)
gedecentraliseerd naar de regionale
overheden.
4. Het rijk is verantwoordelijk voor een
goede doorstroming op het rijkswegennet. Deze doorstroming wordt (naast
andere trends en ontwikkelingen) beïnvloed door de ruimtelijke plannen van
decentrale overheden.
5. In de Corridorstudie staan de ambities
van rijk en regio niet ter discussie – de
langetermijnscenario’s Regional Communities en Global Economy bepalen de bandbreedte van de toekomstige ruimtelijkeconomische ontwikkeling. Ook de
verdeling van verantwoordelijkheden
staat niet ter discussie.
6. Er wordt in beeld gebracht in hoeverre
veranderingen in de ruimtelijke ordening de mobiliteit beïnvloeden.
Dan kan bepaald worden in welke mate het
zinvol is om bij het nemen van bereikbaarheidsmaatregelen in te spelen op ruimtelijke ontwikkelingen en projecten. Dan wordt
de volgende aanpak voorgesteld:
a. In gesprek over plannen en projecten
met een aanzienlijk effect op de bereikbaarheid – zoals grote woningbouwlocaties en nieuwe bedrijventerreinen langs
snelwegen: hoe kunnen deze effecten
binnen die plannen, in het samenspel
tussen HWN en OWN of binnen het ovsysteem worden opgevangen?
b. Voor overige ruimtelijke ontwikkelingen
worden de bereikbaarheidseffecten als
een gegeven beschouwd waarmee bij
het uitwerken van oplossingsrichtingen
rekening wordt gehouden.

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 19

7. Mobiliteitsmanagement en
technologische vernieuwing

Mobiliteitsmanagement gaat over maatregelen die het gedrag van de individuele wegen ov-gebruiker beïnvloeden, zoals de keuze
voor een vervoerswijze of het reizen op een
bepaald tijdstip. Daarbij spelen technologische vernieuwingen een rol: innovaties in
voertuigtechnologie, informatiesystemen
en nieuwe vormen van verkeersmanagement.

Aanpak
Er wordt onderzocht wat de mobiliteitseffecten zijn van mobiliteitsmanagement
en technologische innovatie. Daarvoor
wordt gebruik gemaakt van de kennis en
ervaringen uit andere onderzoeken en programma’s, zoals Beter Benutten. Ook is het
interessant om na te gaan wat de effecten
zijn van maatregelen door wegbeheerders –
zoals ‘netwerkbreed verkeersmanagement’
aan de westkant van Amsterdam.

Van A naar B
optie 1 - 00:36 - €5,40

A
fiets

meerijden met

Adam
optie 2 - 0:44 - €2,80
45%

18º

B

20 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

e-bike

8. Goederenvervoer

Op de A7 en de A8 is het aandeel goederenvervoer (vrachtwagens en bestelauto’s)
vijftien procent. Een belangrijke vraag is
in hoeverre files afnemen als het goederenvervoer in spitsperioden minder wordt.
Mochten files daardoor afnemen, is de
logische vervolgvraag: welke maatregelen
zijn denkbaar en acceptabel om het aantal
vrachtwagens en bestelauto’s in de spits te
verminderen?

Aanpak
In de studie zullen beide vragen uitgezocht
worden. Ervaringen uit het programma
Beter Benutten worden meegenomen.

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 21

9. Recreatief verkeer

De nadruk ligt op woon-werkverkeer en
goederenvervoer, maar recreatief verkeer wordt niet genegeerd. Toeristische
trekpleisters als de Zaanse Schans trekken
immers veel verkeer.

Aanpak
Met verkeersmodellen wordt geanalyseerd
of buiten de spits en buiten werkdagen
alsnog congestie optreedt. Voor toeristische
attracties wordt gekeken of deze locaties
voldoende bereikbaar zijn. Pas na de analysefase wordt besloten of in de Corridorstudie ruimte is voor oplossingen voor de
recreatieve knelpunten.

Zaanse Schans

22 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

Volendam-Marken

10. Ruimtelijke kwaliteit
Aanpak
Het fraaie landschap, de waardevolle natuur, de rijke cultuurhistorie – de ruimtelijke kwaliteit van het gebied is hoog. Dit bepaalt mede de kwaliteit van de woonmilieus
in het gebied. Tegelijkertijd heeft het gebied
een belangrijke recreatieve functie voor
de gehele metropoolregio. Niet voor niets
staat in de Gebiedsagenda: ‘Het versterken
van natuur, recreatie en landbouw, en de
cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten en structuren heeft prioriteit.’

Ruimtelijke kwaliteit krijgt een plek door de
samenstelling van een gebiedsatlas. In deze
atlas – die in samenwerking met de partners
wordt opgesteld – worden naast de gebiedskwaliteiten ook de ambities beschreven die
partners hebben op het gebied van landschap, natuur, recreatie en cultuurhistorie.
Met de atlas kunnen nadelige effecten van
mogelijke oplossingsrichtingen beter in
beeld worden gebracht. Daarnaast wordt de
atlas gebruikt om binnen de oplossingsrichtingen ‘meekoppelkansen’ te identificeren

– oftewel het meenemen van ambities van
partners in de oplossingsrichtingen. Dit
houdt wèl in dat partners afspraken moeten
maken over de verdeling van verantwoordelijkheden bij de realisatie en financiering
van de betreffende ambities. Overigens
zijn natuur- en cultuurhistorische waarden
deels geborgd in een wettelijk kader. Aan dit
wettelijk kader zal (uiteindelijk) elke oplossingsrichting minimaal moeten voldoen
– zie thema 11.

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 23

11. Effectbeoordeling milieuaspecten

De mogelijke oplossingsrichtingen hebben effect op milieuaspecten, zoals lucht,
geluid, natuur en bodem. Voor deze thema’s
zijn veelal wettelijke normen en doelen
vastgelegd. Voor geluid zijn langs rijkswegen GPP’s (geluidproductieplafonds)
vastgesteld en voor Natura 2000-gebieden
bestaan instandhoudingsdoelstellingen.
De effectbeoordeling krijgt een plek in het
beoordelingskader (zie hoofdstuk 3).

Aanpak
De effecten van oplossingsrichtingen
worden beoordeeld in de MER-procedure en
worden vastgelegd in de PlanMER. Ook worden maatregelen beschreven om negatieve
gevolgen voor het milieu te voorkomen of
te beperken.

CO

NO

2

2

24 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

12. Duurzaamheid

OMGEVINGSWIJZER

Aanpak
Door de brede en integrale aanpak moeten
in de Corridorstudie oplossingsrichtingen
op tafel komen die voldoen aan de duurzaamheidambities van rijk en regio. Deze
zijn verwoord volgens de 3 p’s: planet, people,
profit.

De Omgevingswijzer maakt inzichtelijk in
hoeverre oplossingsrichtingen voldoen
aan duurzaamheidseisen, zoals ‘energie
en materialen’, ‘klimaatbestendigheid’,
‘welzijn’ en ‘ecologie en biodiversiteit’. De
Omgevingswijzer heeft dan ook een rol in
het beoordelingskader waarmee oplossingsrichtingen worden beoordeeld (zie
hoofdstuk 3).

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 25

13. Kosten

Voor een goede afweging moeten de kosten
van mogelijke oplossingsrichtingen in kaart
worden gebracht. Bij ‘Zeef 1’ (zie hoofdstuk
3) is een raming op hoofdlijnen voldoende.
Bij ‘Zeef 2’ is een raming met een marge van
‘+/- 25 procent’ een vereiste. In deze fase
worden de kosten voor de gehele levensduur met een LCC-raming (life cycle costs)
berekend.

Aanpak
In de laatste fase wordt per oplossingsrichting – die dan nog op tafel liggen – een
uitgebreide LCC-raming gemaakt. De
ramingen hebben een plek in het beoordelingskader (zie hoofdstuk 3). Ook wordt gekeken of aansluiting gevonden kan worden
met lopende beheer- en onderhoudsprogramma’s op de A7 en A8.

26 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 27

28 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

Hoofdstuk 3

Aanpak, organisatie en
participatie

3.1 Planning op hoofdlijnen
Volgens de MIRT-spelregels is het raadzaam om binnen
twee jaar na de startbeslissing te komen tot een voorkeursbeslissing. De planning voor de Corridorstudie Amster-

dam-Hoorn is hierop gebaseerd. De Startbeslissing wordt
in februari 2015 door de Minister van IenM genomen. Dit
betekent dat begin 2017 als einddatum wordt gehanteerd.

2015 Q1

Startfase

2015 Q2 - Q3

Analysefase

Besluitvorming over reikwijdte
oplossingsrichtingen

2015 Oktober

Generen van
oplossingsrichtingen

2015/16 Q4 - Q1

Zeef 1:
bepalen kansrijke oplossingen

2016 Q2

Uitwerken
kansrijke oplossingen

2016 Q2 - Q4

Zeef 2:
besluitvorming voorkeursbeslissing

2017 Q1

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 29

1. Startfase
In de startfase komt het plan van aanpak (inclusief het participatie- en communicatieplan) gereed. Daarnaast wordt
het kernteam ingericht en worden afspraken met partners
gemaakt (over inzet en rollen). De Corridorstudie start pas
zodra deze afspraken over samenwerking zijn vastgelegd.

2. Analysefase
In deze fase wordt onderzoek gedaan om de opgaven voor
deze Corridorstudie – zoals geformuleerd in hoofdstuk 2 –
aan te scherpen. De informatie uit deze analyses is nodig
om de mogelijke oplossingsrichtingen te bepalen. De
belangrijkste activiteiten zijn:
• Verkeerskundige analyse vraag- en aanbodkant HWN en
OWN (update MONA, bepalen bereikbaarheidsknelpunten voor de verschillende scenario’s en ‘zichtjaren’).
• Analyse van ov-vraag en -aanbod, ketenmobiliteit en
fietsvoorzieningen.
• Analyse verplaatsingsgedrag (vervoerswijze en routekeuze) en deur-tot-deurreistijden.
• Analyse van ruimtelijke ontwikkelingen en plannen.
• Analyse van de ruimtelijke kwaliteit (gebiedsatlas).
• Eerste denkrichtingen voor de oplossingsfase.
• Beoordelingskader uitwerken.

3. Besluitvorming over reikwijdte oplossingsrichtingen
Op basis van de analysefase – waarin de thema’s uit hoofdstuk 2 zijn onderzocht – bepalen rijk en regio de reikwijdte
van de uit te werken oplossingsrichtingen. Aan het einde
van deze fase wordt de Notitie Reikwijdte en Detailniveau
(NRD) uitgebracht. Het is wettelijk verplicht om met partners in gesprek te gaan over het voornemen, de reikwijdte
en het detailniveau van de PlanMER. De belangrijkste
activiteiten zijn:
• Schrijven concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau.
• Besluitvorming over de reikwijdte van de oplossingsrichtingen.
• Vaststellen beoordelingskader voor ‘Zeef 1’ en ‘Zeef 2’.
• Voor de vervolgfase: het formaliseren van de samenwerking met en tussen partners (inzet, financiering).
• Herijken planning.

4. Genereren van oplossingsrichtingen
In deze fase worden oplossingsrichtingen uitgewerkt tot
op een vooraf afgesproken detailniveau – na deze fase
kunnen keuzes gemaakt worden over welke oplossingsrichtingen kansrijk zijn. Het uitwerken van de oplossingsrichtingen vindt in ‘werkstromen’ plaats (zie 3.3). Om
oplossingsrichtingen te bepalen worden nadere onderzoeken, ontwerpen en ramingen opgesteld. De belangrijkste
activiteiten in deze fase zijn het uitwerken van oplossings-

30 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

richtingen voor:
• Opgaven hoofdwegennet (HWN).
• Opgaven voor ov, ketenmobiliteit en fiets.
• Samenhang tussen hoofdwegennet (HWN) en onderliggend wegennet (OWN).
In deze fase wordt zo goed mogelijk aansluiting gezocht
bij de ruimtelijke ontwikkelingsambities van de partners
(overheden en andere belanghebbenden) – met betrekking tot onder meer ruimtelijke kwaliteit, natuur, woningbouw en bedrijventerreinen. Verder moeten maatregelen
worden uitgewerkt voor:
• Bereikbaarheid op de korte termijn.
• Mobiliteitsmanagement en technologische vernieuwing.
• Gedragsverandering (tijdstip, route, etc.).
• Behoud en versterking van ruimtelijke kwaliteit en
duurzaamheid.

5. Zeef 1: het bepalen van kansrijke oplossingen
Op bestuurlijk niveau wordt besloten welke oplossingrichtingen dermate kansrijk zijn dat deze verder uitgewerkt
dienen te worden. De belangrijkste activiteiten in deze fase
zijn:
• Opstellen ‘trechterdocument’ (invullen en beargumenteren beoordelingskader).
• Consultatie partners en ‘omgeving’ over oplossingsrichtingen (participatie).
• Advies van partners aan bestuurders over gevonden
oplossingsrichtingen.
• Voorbereiden besluitvorming. Zie paragraaf 3.2 voor
een toelichting op het beoordelingskader dat in ‘Zeef 1’
wordt gehanteerd.
• Bestuurlijke besluitvorming ten behoeve van ‘Zeef 1’.

6. Uitwerken kansrijke oplossingsrichtingen
Met specialisten en partners werkt het kernteam de
kansrijke oplossingsrichtingen uit, waarbij gebruik wordt
gemaakt van de PlanMER, een kosten-batenanalyse en een
LCC-raming. De PlanMER moet aantonen dat de alternatieven vanuit milieuoogpunt acceptabel zijn. Het voorkeursalternatief moet in elk geval in de ontwerp-structuurvisie
worden gemotiveerd. In deze fase is het tevens van belang
om te weten voor welke oplossingsrichtingen draagvlak
bestaat. Daarnaast vinden een marktconsultatie (PPC) en
een marktscan plaats. De belangrijkste activiteiten in deze
fase zijn:
• PlanMER opstellen.
• Concept-structuurvisie opstellen.
• Ontwerpen maken.
• Ramingen (LCC) maken.
• MKBA-opstellen.

• Marktconsultatie uitvoeren.
• Gate review toepassen.
• Concept bestuursovereenkomst.

7. Zeef 2: besluitvorming voorkeursbeslissing
In deze fase komen bestuurders tot een breed gedragen voorkeursalternatief – dit kan ook een pakket van
verschillende maatregelen zijn. In een bestuursovereenkomst worden afspraken gemaakt over het vervolgproces
(uitvoeringsstrategie: wie doet wat, hoe en wanneer). Let
wel: binnen de afspraken bestaat de mogelijkheid om in te
spelen op onzekerheden. Maatregelpakketten worden zo
samengesteld dat ze waar nodig kunnen worden aangepast. Het is van belang dat bestuurders tijdig zorgen voor
de steun van volksvertegenwoordigers (Tweede Kamer,
Provinciale Staten, gemeenteraden) en voor draagvlak
bij belanghebbenden en burgers in de regio. In deze fase
wordt de Corridorstudie (ontwerp-structuurvisie, PlanMER
en andere relevante achtergronddocumentatie zoals KBA)
voorgelegd aan publiek en adviseurs, zoals de Commissie
m.e.r. Het publiek kan het voorgenomen besluit toetsen
en zienswijzen indienen. De studie kan uitmonden in een
planuitwerking of in andere acties en projecten. Zie paragraaf 3.3 voor een toelichting op het beoordelingskader
dat wordt gehanteerd bij ‘Zeef 1’.

3.2 Beoordelingskader voor Zeef
1 en 2: het afwegen van oplossingsrichtingen
Met het beoordelingskader (zie het concept op pagina 32)
worden mogelijke oplossingsrichtingen voor verschillende
thema’s van scores voorzien – waarbij het verbeteren van
de (multimodale) bereikbaarheid in de corridor Amsterdam-Hoorn centraal straat. Bij het geven van scores wordt
ook gekeken naar de mogelijkheden om bij de uitwerking
van oplossingsrichtingen een bijdrage te leveren aan
andere ambities dan bereikbaarheid (‘meekoppelkansen’).
Hiervoor zijn in het beoordelingskader criteria voor ruimtelijke kwaliteit, ecologie en welzijn opgenomen. Deze
ambities betreffen opgaven aanvullend op de wettelijke
randvoorwaarden inzake natuur, geluid en emissies. Tot
slot worden de kosten en maatschappelijke baten van de
oplossingsrichtingen van scores voorzien.

Thema’s in het beoordelingskader
Bereikbaarheid voor auto, ov en fiets. Allereerst wordt
in beeld gebracht of oplossingsrichtingen de deur-totdeurreistijden verbeteren. Daarnaast wordt voor het
wegvervoer vastgesteld wat het effect is van mogelijke

oplossingsrichtingen op de betrouwbaarheid en de robuustheid van het wegennet. Ook worden de economische
verlieskosten van files en vertraging meegenomen – onder
meer door gebruik te maken van de ‘HWN-indicator’ die
de economische gevolgen van vertragingen berekent. Voor
openbaar vervoer gelden naast reistijd andere criteria, zoals betrouwbaarheid, punctualiteit en kwaliteit van de reis.
Ambities rijk en regio. Hierbij gaat het om de plannen,
projecten en ambities van alle partners op het gebied van
onder meer ruimtelijke ontwikkeling, leefbaarheid en
ecologie.
De criteria zijn onder andere gebaseerd op de thema’s
uit de Omgevingswijzer – dit instrument geeft inzicht in
de economische, ecologische en sociale aspecten van
duurzaamheid. De criteria zijn (1) vestigingsklimaat voor
bedrijvigheid en huishoudens, (2) ruimtegebruik en ruimtelijke kwaliteit, (3) sociale relevantie en welzijn, (4) water
en bodem en (5) ecologie en biodiversiteit. In de planstudiefase wordt nog gekeken naar het thema ‘materialen en
energie’.
Economie. Het betreft de kosten van de oplossingsrichtingen én de verhouding tussen die kosten enerzijds en de
maatschappelijke baten anderzijds – weergegeven in een
MKBA. Kosten betreffen realisatie en onderhoud (life cycle
costs).
Randvoorwaarden. Veiligheids- en wettelijke eisen, waaronder lucht- en geluidsnormen en eisen ten aanzien van
natuur, water, cultuurhistorie en archeologie.
Het beoordelingskader wordt gebruikt voor zowel de
selectie van kansrijke oplossingen in ‘Zeef 1’ als voor de
selectie van het voorkeursalternatief in ‘Zeef 2’. Oplossingsrichtingen worden getoetst ten opzichte van de
‘referentiesituatie’: de autonome ontwikkeling zonder
oplossingsrichtingen.
In ‘Zeef 1’ worden effecten van oplossingsrichtingen op
hoofdlijnen vastgesteld. Waar mogelijk is sprake van een
kwantitatieve analyse (bereikbaarheid en kosten/baten).
De effecten op bijvoorbeeld de ambities van rijk en regio
worden kwalitatief beschouwd – bijvoorbeeld door gebruik te maken van de Omgevingswijzer.
In ‘Zeef 2’ (selectie van het voorkeursalternatief ) worden
de kansrijke oplossingen (pakketten van maatregelen,
afkomstig uit ‘Zeef 1’) in detail beschouwd. Met behulp van
verkeersmodellen worden bereikbaarheidsoplossingen
doorgerekend, evenals de effecten op reistijden. Kosten
van de oplossingsrichtingen worden vastgesteld – met
een marge van ‘+/- 25 procent’. De oplossingsrichtingen
worden getoetst aan de wettelijke kaders.

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 31

Brede probleemanalyse
• Bereikbaarheid
• Uitgangssituatie overige ambities

Maatregelen

Meekoppelkansen

• Investeren: weg, ov, fiets
• Inrichten: ruimtelijke ordening
• Innovaties
• Informeren
• In stand houden

• Economie
• Ruimte (woningen, recreatie)
• Water, natuur, bodem

Beoordelingskader
Multimodale bereikbaarheidsdoelen

Overige doelen rijk en regio

Bereikbaarheid weg
• Deur-tot-deurreistijd
• Vertraging
• Betrouwbaarheid
• Robuustheid
Bereikbaarheid ov/ketens
• Reistijd
• Punctualiteit
Bereikbaarheid fiets
• Deur-tot-deurreistijd

Ambitie
• Vestigingsklimaat bedrijvigheid en
wonen
• Ruimtegebruik en -kwaliteit
• Sociale relevantie en welzijn
• Water, bodem
• Ecologie en biodiversiteit

Economie
• Kosten
• MKBA

32 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

Randvoorwaarden
• Veiligheid
• Emissies
• Natuur
• Water
• Cultuurhistorie, archeologie

3.3 Samenwerking en participatie
Om de doelstelling van de Corridorstudie te bereiken is
een nauwe samenwerking tussen alle partners van belang.
Het vroegtijdig betrekken van overheden, bedrijven en
maatschappelijke partijen komt voort uit filosofie van
‘Meer Bereiken’ en de vernieuwing van het MIRT. Deze vernieuwende aanpak is eind 2013 geïntroduceerd. Verwacht
wordt dat:
• Samenwerking leidt tot betere oplossingen voor het
bereikbaarheidsvraagstuk.
• Het bundelen van krachten – tussen overheden,
bedrijven en maatschappelijke organisaties – leidt tot
‘win-winkansen’.
• Samenwerking borgt de voorgestelde ‘breed sectorale
aanpak’.
• Door goede samenwerking komt een voorkeursvariant
tot stand die door alle partners gesteund wordt.

Flexibele en doelmatige samenwerking
De organisatiestructuur is flexibel waarin afhankelijk van
thema, locatie en fase relevante partners worden uitgenodigd om mee te denken en mee te werken. Er wordt
gestreefd naar een proces waarin partners nauw zijn
betrokken, zonder hen onnodig te belasten. Door dwarsverbanden tussen de verschillende activiteiten kunnen
partners het gehele project overzien.

Een zorgvuldig en transparant proces
Een goede en efficiënte samenwerking is gebaat bij een
zorgvuldig en transparant proces. Het is de bedoeling om
in iedere fase de juiste partijen te informeren en te betrekken bij de voor hen relevante onderwerpen – zonder dat
dit leidt tot extra overleg en inzet. Daarom worden (werk)
sessies belegd. Hierin worden de aanpak en de te maken
producten doorgesproken en keuzes toegelicht. Uiteraard
is het van groot belang om helder te communiceren over
de uiteindelijke keuzes, de afwegingen en de wijze waarop
input is meegenomen.
Geïnteresseerden kunnen op de hoogte blijven van de
voortgang in de Corridorstudie – bijvoorbeeld via een
website of digitale nieuwsbrief. Er zijn ook mogelijkheden
tot ‘meedenken’ en participeren tijdens inloopavonden
en ateliers. Na de startfase wordt een gedetailleerd communicatie- en participatieplan opgesteld. Overigens heeft
iedere burger in Nederland het recht om in te spreken op
een besluit dat de overheid voorbereidt. Voor de formele
inspraak worden de MIRT-spelregels gehanteerd. Voor deze
Corridorstudie is inbreng – zoals in het omgevingsoverleg
(zie 3.4) – van belang om aanvullende kennis over onderwerpen te verzamelen en om draagvlak voor de oplossingsrichtingen te creëren.

Informeren
alle belangstellenden

Meedenken
deelnemers omgevingsoverleg

Meewerken
deelnemers werkstroom

Werken
kernteam

De figuur laat zien op welke manier de verschillende partners betrokken kunnen zijn bij de Corridorstudie. Algemeen geldt: hoe meer een
partner betrokken is, hoe meer invloed, maar ook hoe meer inzet
gevraagd wordt.

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 33

3.4 Projectorganisatie
Een flexibele organisatiestructuur betekent dat na iedere
fase opnieuw wordt bepaald wat de meest passende
organisatievorm is. Voor de eerste fase (de analysefase) is
gekozen voor onderstaande organisatiestructuur. In het
Plan van Aanpak wordt deze structuur uitgewerkt.

Kernteam
Het kernteam is verantwoordelijk voor de dagelijkse
uitvoering van de Corridorstudie: de organisatie van het
proces, het maken van producten en het bewaken van
de planning. Het team draagt zorg voor de uitbesteding
van verschillende studies, organiseert bijeenkomsten
en houdt toezicht op de kwaliteit. Ook bereidt het team
de bestuurlijke besluitvorming voor. Het kernteam is
onafhankelijk – belanghebbende organisaties zijn dus niet
vertegenwoordigd. Zo wordt gewaarborgd dat – binnen
het mandaat dat door de initiatiefnemer en het bestuurlijk
overleg is verleend – de uitvoering van de Corridorstudie
en de voorbereiding van de besluitvorming onafhankelijk
plaatsvinden.

• Portefeuillehouder verkeer en vervoer Stadsregio Amsterdam.
• HID Rijkswaterstaat West-Nederland Noord.
• Wethouders gemeenten Amsterdam, Purmerend, Zaanstad, Hoorn, Beemster, Oostzaan en Wormerland.
• Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (vooralsnog agenda-lid).
Ter vervanging van het bestuurlijk overleg kan na instemming van de deelnemende partners een directeurenoverleg
worden belegd. Een dergelijk overleg kan ook georganiseerd worden ter voorbereiding op een bestuurlijk overleg.

Ambtelijke begeleidingsgroep

De projectmanager komt uit de projectenpool van het
ministerie van IenM. In het kernteam zijn de volgende
rollen benoemd (waarbij één persoon meerdere rollen
kan vervullen): projectsecretaris, omgevingsmanager(s),
technisch manager, contractmanager, manager projectbeheersing, deelprojectleider(s) die – geassisteerd door
deskundige werkgroepleden – een werkstroom uitwerken.
Daarnaast zijn er adviseurs die op een specifiek thema
input leveren, zoals een verkeersadviseur, milieuadviseur,
communicatieadviseur, juridisch adviseur, adviseur ruimtelijke kwaliteit en inkoopadviseur.

Ter voorbereiding op de bestuurlijke besluitvorming vindt
overleg op ambtelijk niveau plaats. Deelnemers zijn de
ambtelijke vertegenwoordigers van de overheden uit het
bestuurlijk overleg. Het doel van deze vergaderingen is
om de besluitvorming in het bestuurlijk overleg voor te
bereiden – op basis van de producten uit de zogenoemde
werkstromen (zie hieronder).
Daarnaast kan de ambtelijke begeleidingsgroep het
kernteam adviseren over de opzet en de uitvoering van
de Corridorstudie – de begeleidingsgroep bewaakt het
integrale karakter en de voortgang. De afzonderlijke leden
adviseren hun directeuren en bestuurders, leveren vanuit
de eigen organisatie input, bespreken binnen de eigen
organisatie (deel)resultaten en verwerven intern draagvlak
voor de producten die worden vervaardigd. De ambtelijke
leden vertegenwoordigen naast het domein ‘bereikbaarheid’ de domeinen ‘ruimtelijke ontwikkeling’ en ‘ natuur
en landschap’.

Besluiten: bestuurlijk overleg

Omgevingsoverleg

In het bestuurlijk overleg vindt besluitvorming plaats.
Aan het bestuurlijk overleg nemen de initiatiefnemer
(ministerie van IenM), het bevoegd gezag (rijk, provincie
en hoogheemraadschap) en de betrokken gemeenten deel.
Belangrijke momenten zijn: het vaststellen van het startdocument, het bepalen van de reikwijdte van mogelijke
oplossingsrichtingen, het bepalen van kansrijke oplossingsrichtingen (Zeef 1)en het vaststellen van het voorkeursalternatief (Zeef 2). De betreffende overheden toetsen de
oplossingsrichtingen aan hun verantwoordelijkheden op
het gebied van bijvoorbeeld water, Natura 2000 of geluid.
Uiteindelijk moet het voorkeursalternatief door de Minister van Infrastructuur en Milieu bekrachtigd worden. Aan
het bestuurlijk overleg nemen in ieder geval deel:
• Directeur Wegen en Verkeersveiligheid (ministerie van
IenM).
• Gedeputeerde provincie Noord-Holland.

In het ‘omgevingsoverleg’ worden resultaten besproken
met belanghebbenden en geïnteresseerden – burgers,
maatschappelijke organisaties, maar ook overheden. Deelname is vrijblijvend en de frequentie afhankelijk van de
urgentie en de fase waarin de studie zich bevindt. Hoe dan
ook wordt voorafgaand aan elk besluitvormingsmoment
een omgevingsoverleg georganiseerd.
Het omgevingsoverleg fungeert als klankbord: deelnemers
kunnen het kernteam en de ambtelijke begeleidingsgroep wijzen op kansen en bedreigingen. Leden van het
omgevingsoverleg kunnen uitgenodigd worden voor het
ambtelijk begeleidingsoverleg om hun zienswijze(n) toe
te lichten. Andersom kunnen vertegenwoordigers uit de
ambtelijke begeleidingsgroep deelnemen aan het omgevingsoverleg.
De omgevingsmanager treedt op als secretaris en is
verantwoordelijk voor de organisatie van het overleg.

34 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

Partners die betrokken zijn bij bepaalde werkstromen (zie
hieronder) nemen in het omgevingsoverleg kennis van
werkzaamheden in andere werkstromen.

wordt aangemoedigd. De deelnemende partijen dragen
zorg voor de benodigde vertegenwoordiging van hun organisatie en de inbreng van kennis en expertise.

Werkstromen

Werkgroep A7-OWN Purmerend
Focus: bereikbaarheidsknelpunten op de A7 bij Purmerend, de verbreding van de A7 ten zuiden van Purmerend,
een 2x2-situatie ten noorden van Purmerend, de op- en
afritten bij Purmerend en het OWN van Purmerend en
Beemster en de ruimtelijke plannen van Purmerend, Wormerland en Beemster.
Deelnemers: gemeente Purmerend, gemeente Beemster,
gemeente Wormerland, provincie Noord-Holland, Rijkswaterstaat, Stadsregio Amsterdam. De inbreng van andere
partners wordt aangemoedigd. De deelnemende partijen
dragen zorg voor de personele vertegenwoordiging van
hun organisatie en de inbreng van kennis en expertise.

De producten voor de analysefase komen in zogenoemde
‘werkstromen’ tot stand. Er zijn vier werkstromen die na
de startfase worden uitgewerkt. Elke werkstroom krijgt
vanuit het kernteam een deelprojectleider.
1. Analyse bereikbaarheid en mobiliteitsstromen (multimodaal).
2. Regionale samenhang tussen hoofdwegennet, onderliggend wegennet en ruimtelijke ambities.
3. Openbaar vervoer, ketenmobiliteit en mobiliteitsgedrag.
4. Gebiedsanalyse.
Werkgroepen begeleiden en beoordelen de onderzoeken
uit de werkstromen. Deze werkgroepen bestaan – afhankelijk van de onderwerpen die worden onderzocht – uit
vertegenwoordigers van overheden, het bedrijfsleven en
maatschappelijke organisaties. Daarnaast wordt waar
mogelijk gebruik gemaakt van onafhankelijke experts
voor input en advies. Sommige werkgroepen krijgen (in
de vervolgfases) een prominente rol in het uitwerken van
oplossingsrichtingen.
Werkstroom 1 Analyse bereikbaarheid en mobiliteitsstromen
In deze werkstroom wordt de basisinformatie voor de Corridorstudie verzameld: de omvang, de locaties en de oorzaken van de te verwachten bereikbaarheidsknelpunten in de
corridor Amsterdam-Hoorn. De nadruk ligt op het in beeld
brengen van het infrastructurele netwerk en de mobiliteitsstromen: het wegennet, ov en ketenmobiliteit.
Werkstroom 2 Regionale samenhang tussen hoofdwegennet, onderliggend wegennet en ruimtelijke
ambities
Vier werkgroepen onderzoeken de samenhang tussen het
hoofdwegennet (HWN) en het onderliggende wegennet
(OWN) en de samenhang tussen bereikbaarheid en ruimtelijke ontwikkeling (woningbouw en bedrijventerreinen).
Werkgroep Zaanstad
Focus: bereikbaarheidsknelpunten op de A8 (inclusief open afritten), op knooppunt Zaandam en op het OWN van
Zaanstad – in samenhang met de ontwikkelingsambities
van de gemeente. Deelnemers: Stadsregio Amsterdam,
gemeente Zaanstad, gemeente Oostzaan, provincie NoordHolland, Rijkswaterstaat. De inbreng van andere partners

Werkgroep Ring A10-OWN Amsterdam-Noord
Focus: de toename van verkeer op de A8 betekent extra
verkeer op de A10-Noord en de A10-West. Dit kan bij de open afritten knelpunten opleveren. Deze werkgroep kijkt
ook naar de regionale verkenning over de bereikbaarheid
in Waterland – een project van de Stadsregio.
Deelnemers: gemeente Amsterdam, Rijkswaterstaat, provincie Noord-Holland, Stadsregio Amsterdam. De inbreng
van andere partners wordt aangemoedigd. De deelnemende partijen dragen zorg voor de personele vertegenwoordiging van hun organisatie en de inbreng van kennis
en expertise.
Werkgroep Interactie A7-N23
Focus: naar verwachting ontstaan na openstelling van de
N23 fileknelpunten op de op- en afritten van de N23 naar
de A7. Dit slaat terug op de A7, de N23 en het onderliggend
wegennet van Hoorn. De omvang van dit probleem wordt
geanalyseerd.
Deelnemers: Rijkswaterstaat, provincie Noord-Holland,
gemeente Hoorn. De inbreng van andere partners wordt
aangemoedigd. De deelnemende partijen dragen zorg voor
de personele vertegenwoordiging van hun organisatie
en de inbreng van kennis en expertise. Ze zijn medeverantwoordelijk voor de inbreng door derden (bedrijven,
maatschappelijke partners).
Werkstroom 3 Openbaar vervoer, ketenmobiliteit en
mobiliteitsgedrag
Focus: het uitwerken van programma’s voor ov en ketenmobiliteit, fiets, bereikbaarheidsmaatregelen voor de
korte termijn, ‘informeren en innoveren’ en gedragsverandering.

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 35

Deelnemers: vervoerders en infrabeheerders , bedrijfsleven, gemeenten, Stadsregio Amsterdam, provincie NoordHolland, ministerie van IenM (Beter Benutten, directie
OVS).
Werkstroom 4 Gebiedsanalyse
In deze werkstroom wordt het gebied in kaart gebracht
en geanalyseerd. Tevens worden relevante ruimtelijke
plannen geanalyseerd: hoe verhouden zij zich tot de Corridorstudie? Met partners wordt een gebiedsatlas gemaakt:
ruimtelijke kwaliteiten worden beschreven, net als
eventuele bedreigingen en de ambities om de kwaliteiten
te versterken.
Werkgroep natuur en ruimtelijke kwaliteit
Focus: gebiedsatlas voor ruimtelijke kwaliteit en mogelijkheden om bij de uitwerking van oplossingsrichtingen
een bijdrage te leveren aan de ruimtelijke kwaliteit en de
ambities van partners (win-win).
Trekker: kernteam in samenwerking met de provincie
Noord Holland. Deelnemers: natuur- en landschapsorganisaties, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier,
Rijkswaterstaat, gemeenten.

3.5 Marktbenadering en budgetindicatie
Het ministerie van IenM heeft ervaring met het steeds
vroeger betrekken van marktpartijen. In de Corridorstudie
zal een public private comparator (PPC) uitgevoerd worden om
na te gaan welke mogelijkheden er zijn tot het vormen van
publiek-private samenwerkingen (PPS). Hiervoor worden
in samenwerking met Bouwend Nederland expertsessies
georganiseerd.
Voor de aanpak van de bereikbaarheidsproblematiek in
het corridorgebied heeft het rijk 300 miljoen euro gereserveerd – beschikbaar vanaf 2023. Toekenning en vaststelling
van dit budget vindt plaats op basis van de bestuurlijke
besluitvorming over het voorkeursalternatief in ‘Zeef 2’.
Over ambities die als ‘meekoppelkansen’ worden meegenomen in het voorkeursalternatief en die niet rechtstreeks
herleid kunnen worden tot de bereikbaarheidsopgave,
moeten met betrekking tot realisatie en financiering
nadere afspraken gemaakt worden.

BESLUITVORMING
Advies

Bestuurlijk
overleg
Sturen/
besluitvorming

Advies

Advies

Directeurenoverleg
Opleveren
producten

Sturen/
besluitvorming

MEEDENKEN
Input
leveren
+ bijsturen

Ambtelijke
begeleidingsgroep

Omgevingsoverleg
(samenstelling kan variëren)

Opleveren
conceptproducten

Kernteam

WERKEN

Input
leveren

Input leveren

Werk-

Werk-

Werk-

Werk-

stroom

stroom

stroom

stroom

1

2

3

4

36 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

MEEWERKEN

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 37

38 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

Hoofdstuk 4

Gebied, beleid en
belangen

4.1 Studiegebied
Het studiegebied voor de Corridorstudie AmsterdamHoorn beslaat grofweg het gebied vanaf de twee Coentunnels tot en met Hoorn, met Waterland als oostelijke grens
en de gemeentegrenzen van Zaanstad, Wormerland en
Beemster als westelijke grens.
Het studiegebied is het gebied waar gezocht wordt naar
maatregelen om de toekomstige bereikbaarheidsknelpunten op te lossen.
Hoofdwegennet. De focus ligt op de volgende wegdelen:
knooppunt A5-A10-West, beide Coentunnels, knooppunt
Coenplein, A10-Noord tot afslag S116, A8 met alle aansluitingen tot aan de provinciale weg N8, A7 met alle aansluitingen tot afrit Hoorn-Noord.
Onderliggend wegennet. Hier richt de studie zich met
name op het N-wegennet rond Zaanstad, Purmerend en
Hoorn (N244, N516 en N515) en het lokale wegennet in
Amsterdam-Noord, Waterland, Purmerend, Zaanstad,
Oostzaan, Beemster, Hoorn en Wormerland.
Openbaar vervoer en fietsinfrastructuur. De volgende
verbindingen zijn relevant:
• Hoornse lijn. De spoorverbinding van Hoorn via Purmerend naar Zaanstad (inclusief de spoorbrug over de Zaan)
en Amsterdam, waarbij in Zaanstad wordt aangesloten
op de Zaanlijn.
• De Zaanlijn loopt van Amsterdam CS naar Alkmaar en

maakt deel uit van het Programma Hoogfrequent Spoor
(PHS). Intercitystations op deze lijn zijn Amsterdam
Sloterdijk, Zaandam, Castricum en Heiloo.
• De snelbusverbinding tussen Amsterdam en Purmerend,
Amsterdam en Waterland en Amsterdam en Zaanstad.
• Bestaande en geplande (snel)fietspaden tussen Purmerend, Zaanstad en Amsterdam-Noord – bijvoorbeeld
de geplande Dam tot Damfietsroute van het Zaanse
centrum naar het pontveer over het IJ.
De A7 en A8 lopen door en langs waardevolle landschappen – niet voor niets behoort het studiegebied tot het
Nationaal Landschap Laag-Holland. De A8 vormt een harde
grens tussen het stedelijk gebied van Zaanstad en open
veenweidegebieden, zoals Oostzanerveld, Ilperveld en
Varkensland – die samen één Natura 2000-gebied vormen.
De A7 heeft een landelijke ligging en loopt door droogmakerij de Wijde Wormer, de Stelling van Amsterdam en de
Beemster (die laatste twee hebben de status van werelderfgoed). Ook het nabijgelegen Twiske is Natura 2000-gebied.
Dit gebied ligt centraal in het studiegebied en heeft een
belangrijke recreatieve functie.

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 39

Blokker

Hoorn

De Goorn
Avenhorn

Oosthuizen

Beemster
De Rijp
Middenbeemster

Stelling van Amsterdam

Edam
Krommenie
Wormer

Wijde
Wormer

Assendelft

Volendam

Purmerend
Purmer

Marken
Monnickendam

Oostzaan
Zaandam

Landsmeer

Westpoort
A’damNoord

40 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

Kaartbeeld studiegebied
Hoofdwegennet
Onderliggend wegennet
Knooppunt
Op- en afrit

4.2 Invloedsgebied
Het invloedsgebied is het gebied waarop oplossingsrichtingen mogelijk van invloed zijn. Omdat de oplossingsrichtingen nog niet vaststaan vindt de afbakening
van het invloedsgebied later plaats. Dan zal ook rekening
gehouden worden met eventuele ‘netwerkeffecten’.

4.3 Nationaal beleid

Spoor

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR)
Ov-knooppunt
Hov-bus
Snelfietspad
Droogmakerij
Veenpolderlandschap
Veenpolderlandschap + Natura 2000
Oude zeeklei-landschap

In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) is de
Metropoolregio Amsterdam aangemerkt als een gebied
met een excellente ruimtelijk-economische structuur – dat
wil zeggen: een goede bereikbaarheid en een aantrekkelijk
vestigingsklimaat. Die structuur
moet versterkt worden. In de
SVIR staat dan ook: ‘Verbetering van de bereikbaarheid van
de Metropoolregio Amsterdam
(voornamelijk aan de noordkant van Amsterdam) en het
uitvoeren van het Programma
Hoogfrequent Spoorvervoer’.

Stedelijk groen
Markermeer/IJmeer
Overig water
Stelling van Amsterdam – ring en inundatiegebied
Stelling van Amsterdam – fort
Westfriese Omringdijk
Historische kern (indicatief)

Voor het hoofdwegennet in de metropoolregio gelden de
volgende streefwaarden.
• De gemiddelde reistijd op snelwegen tussen de steden
mag in de spits maximaal anderhalf keer zo lang zijn als
de reistijd buiten de spits.
• Op snelwegen rond de steden en op niet-autosnelwegen
die onderdeel zijn van het hoofdwegennet is de gemiddelde reistijd in de spits maximaal twee keer zo lang als
de reistijd buiten de spits.
De eerste streefwaarde is van toepassing op de A7 en de A8,
de tweede op de ring A10. De SVIR doet verder uitspraken
over economische concurrentiekracht, verkeersveiligheid
en luchtkwaliteit.

Industrie- en havengebied

Andere MIRT-projecten in de regio
Woongebied (evt. gemengd)
Gemeentegrens (selectie)

In de Uitvoeringsagenda Noordkant Amsterdam is afgesproken dat het rijk – naast deze Corridorstudie – het
initiatief neemt tot een MIRT-onderzoek ‘Noordwestkant
Amsterdam’ (NowA A9 Kooimeerplein-Raasdorp). In dat
MIRT-project wordt een toekomstig bereikbaarheidsknelpunt bestudeerd. Daarnaast is in 2014 het MIRT-onderzoek
‘Stedelijke Bereikbaarheid Metropoolregio Amsterdam’
gestart. Dit project richt zich op verplaatsingen binnen de
agglomeratie Amsterdam (Amsterdam, Amstelveen, Zaanstad). Dit onderzoek wordt uitgevoerd door de gemeente
Amsterdam en de Stadsregio Amsterdam.

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 41

Er zijn meerdere relaties tussen deze twee onderzoeken
en de Corridorstudie Amsterdam-Hoorn. Vanuit verkeerskundig oogpunt zijn de A7, de A8, de A9 en het stedelijk
verkeersnetwerk van de metropoolregio verwant. Alle drie
de MIRT-projecten hebben te maken met dezelfde onzekerheden ten aanzien van woningbouw, demografische
ontwikkeling en economische groei. In de drie projecten
spelen deels dezelfde overheden en partners een rol.
Daarnaast spelen het MIRT-onderzoek ‘Oostkant Amsterdam’ en de projecten ‘Zuidasdok’, ‘OV-SAAL’ en ‘A1/A6/A9
Schiphol-Amsterdam-Almere’.

4.4 Regionaal en lokaal beleid
De belangen en het beleid van decentrale overheden
zijn vastgelegd in de structuurvisie van de provincie
Noord-Holland, gemeentelijke bestemmingsplannen
en structuurvisies en andere beleidsdocumenten. Het
gaat dan vaak over het landelijk gebied, werklocaties en
woningbouw. Ook de Stadsregio Amsterdam heeft een
aantal beleidsdocumenten op basis waarvan zij in het
kader van de Brede Doeluitkering (BDU) middelen inzet
om de bereikbaarheid aan de noordkant van Amsterdam te
vergroten.

Programma Hoogfrequent Spoor
Met dit programma wil de overheid de capaciteit van het
spoor beter benutten en waar nodig uitbouwen. Uiterlijk
in 2028 moeten op de drukste trajecten, waaronder op de
Zaanlijn, in beide richtingen zes intercity’s en zes sprinters
per uur rijden.

Wetten
De Tracéwet bevat regels met betrekking tot de aanleg of
wijziging van hoofdwegen, spoorwegen of hoofdvaarwegen. Hieronder staan de andere belangrijke wetten.
• Natuurbeschermingswet: geldt voor de Natura 2000-gebieden.
• Wet milieubeheer: belangrijk voor onderwerpen op het
gebied van de milieuhygiëne.
• Besluit geluid milieubeheer en Regeling geluid milieubeheer (onder meer het doelmatigheidscriterium).
• Reken- en meetvoorschrift Geluid 2012 (rekenregels
voor akoestisch onderzoek).
• Wet ruimtelijke ordening (Wro): bevat regels voor de
ruimtelijk ordening.
• Flora- en faunawet: bevat regels ter bescherming van in
het wild levende planten- en diersoorten.
• Boswet: bevat nieuwe bepalingen ter bewaring van bossen en andere houtopstanden.
• Waterwet: bevat regels met betrekking tot het beheer en
gebruik van watersystemen.
• Wet op de Archeologische Monumentenzorg.
• Basisnet (vanaf april 2015 van kracht): voor het transport
van gevaarlijke stoffen via weg, water en spoor.
• Wet bodembescherming (Wbb): geeft het beoordelingskader voor bodemverontreiniging, bodemsanering en
het omgaan met schone en verontreinigde grond. De
wet ziet toe op het voorkomen van bodemverontreiniging.

Gebiedsagenda Noord-Holland, Utrecht en
Flevoland
De gebiedsagenda is opgesteld door het rijk, de drie
provincies, de gemeenten en regionale samenwerkingsverbanden. In de agenda zijn opgaven gedefinieerd die
vertaald zijn in projecten en acties. Het speerpunt: het
versterken van de internationale concurrentiepositie van
het kerngebied, beter bekend als de Noordvleugel.
De hoofdopgaven en ambities uit de Gebiedsagenda hebben betrekking op: economie, bereikbaarheid, verstedelijking, landelijk gebied, groen in en om de stad, water en
energie. Ten aanzien van het thema bereikbaarheid noemt
de Gebiedsagenda het MIRT-onderzoek Noordkant Amsterdam (MONA) – waar deze Corridorstudie uit voortkomt –
als één van de projecten om de ambities te realiseren.
In de Gebiedsagenda is een aantal grote integrale gebiedsopgaven opgenomen. Met deze opgaven wordt rekening
gehouden: Mainport Amsterdam Schiphol Haarlemmermeer en Visie Noordzeekanaalgebied/ZaanIJ-oevers.

Regionale netwerkvisie
Deze visie over mobiliteitsnetwerken is in ontwikkeling bij
de provincie Noord-Holland.

Verbinding A8-A9
Op dit moment werkt de provincie Noord-Holland aan de
eerste fase van de planstudie voor een verbinding tussen
de A8 en de A9. Deze verbinding is een alternatief voor de
oost-westverbinding via de N203 en N246 – met als doel de

42 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

doorstroming, verkeersveiligheid en leefbaarheid in het
gebied tussen de A8 en de A9 te verbeteren. Het is relevant
om de gevolgen voor de verkeersstromen op de A7 en de
A8 in ogenschouw te nemen.
Zolang het voorkeursalternatief nog niet definitief is
vastgesteld, is de realisatie van de verbinding A8-A9 niet
zeker. Daarom moet ook rekening gehouden worden
met de mogelijkheid dat de verbinding niet doorgaat. De
provincie verwacht in april 2016 het voorkeursalternatief
vast te stellen.

werelderfgoed en wil het gebied duurzaam onderhouden
en nieuwe ontwikkelingen op adequate wijze inpassen
– zie Managementplan Werelderfgoed Droogmakerij De
Beemster.

Water
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en
Waterschap Amstel, Gooi en Vecht werken met Waternet,
provincie en gemeenten aan de waterkwaliteit en de waterkwantiteit. Daarnaast zorgen zij ook voor stevige en veilige
waterkeringen (Deltavisie en Waterprogramma 2016-2021).

Verkeer en vervoer
De provincie is verantwoordelijk voor het beheer en de
ontwikkeling van het regionale wegen- en transportnetwerk. De verbetering van het openbaar vervoer (binnen
het concessiegebied) is eveneens een beleidsdoel.
De Stadsregio Amsterdam baseert haar investeringen op
het Regionaal Verkeers- en Vervoersplan en de Investeringsagenda’s Weg, Spoor en Fiets (in ontwikkeling). De
Stadsregio is concessiehouder voor het openbaar vervoer
in zestien gemeenten, waaronder alle gemeenten (met
uitzondering van Hoorn) in het studiegebied. Het aandeel
van het openbaar vervoer moet omhoog, zo blijkt uit de
OV-visie 2010-2030. Gemeenten en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier zijn verantwoordelijk
voor het lokale wegennet.
De voor 2017 geplande Noord-Zuidlijn loopt van station
Amsterdam-Zuid tot aan het Buikslotermeerplein in
Amsterdam-Noord. Daarmee wordt het Buikslotermeerplein een belangrijk openbaarvervoerknooppunt en
Amsterdam-Noord beter ontsloten.

Groen en landschap
De provincie wil een ‘groen, aantrekkelijk en toegankelijk
Noord-Holland’ en ziet het als haar taak om de provinciale
groenstructuur te beschermen en te beheren. Belangrijke
onderdelen in het provinciale groenbeleid zijn de voltooiing van de ecologische hoofdstructuur (EHS) – tegenwoordig Natuurnetwerk Nederland – en investeringen in
nieuwe recreatiegebieden (Agenda Groen, 2013).
Voorts staat het behoud en de ontwikkeling van Nationaal Landschap Laag Holland centraal: het agrarisch
cultuurlandschap tussen Amsterdam, Hoorn, Alkmaar en
Zaanstad met zijn veenweidegebieden, droogmakerijen en
karakteristieke dijk- en lintdorpen.

Unesco-werelderfgoed
De provincie Noord-Holland is ‘siteholder’ van de Stelling van Amsterdam en zet zich in voor het behoud en de
versterking van de cultuurhistorische en landschappelijke
kernkwaliteiten, aldus de Structuurvisie Noord-Holland.
De gemeente Beemster is ‘siteholder’ van het gelijknamige

Hoogspanningslijn Beverwijk-Oostzaan
De hoogspanningslijn tussen Beverwijk en Oostzaan is
gebouwd om op het niveau van 380 kV te functioneren. In
2006 is één van de twee circuits omgezet naar 380 kV. Het
is de bedoeling om in 2016 het tweede circuit om te zetten.
Een bewoner uit Oostzaan heeft bij Tennet een voorstel
ingediend om een tweetal hoogspanningsmasten te verplaatsen richting de A8.

Maak Plaats
Hoewel nog geen vaststaand
beleid is de studie ‘Maak
Plaats’ van de provincie
Noord-Holland de moeite
waard. Hierin zijn mogelijkheden verkend om woningbouw
en werklocaties rondom
ov-knooppunten te concentreren. Dit heeft geresulteerd in
tien uitgangspunten voor een
knooppuntenstrategie voor de provincie Noord-Holland.
We noemen er een paar.
• Minimaal 50 procent van de nieuwe (inclusief te herontwikkelen) woningen worden in een straal van 1600
meter rondom ov-knooppunten gerealiseerd.
• Voorrang voor bestaande plannen rondom ov-knooppunten.
• Kwaliteitsverbetering van werkmilieus op de best bereikbare locaties.
• Overstapmogelijkheden tussen vervoerswijzen verbeteren.

Verzorgingsplaatsen A8
Aan weerszijden van de A8 tussen de knooppunten Coenplein en Zaandam liggen verzorgingsplaatsen. In de Corridorstudie wordt onderzocht of de verzorgingsplaatsen bij
een verbreding van de A8 gehandhaafd kunnen blijven, of
dat het elders aanleggen van verzorgingsplaatsen wenselijk
en mogelijk is.

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 43

Gemeente
Hoorn

Gemeente
Koggenland

Gemeente
Beemster

Gemeente
Zeevang

Gemeente
Wormerland

Gemeente
Edam-Volendam
Gemeente
Purmerend

Gemeente
Zaanstad

Gemeente
Oostzaan

Gemeente
Landsmeer
Gemeente
Waterland

Gemeente
Amsterdam

44 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

Kaartbeeld nationale en regionale opgaven
PHS-traject
Verstedelijkingsopgaven (indicatief)
Primaire waterkering
Regionale waterkering
Werelderfgoed De Beemster
Werelderfgoed Stelling van Amsterdam
Verdichten rondom ov-knooppunt
Verzorgingsplaats A8
380 kV-tracé Beverwijk-Oostzaan
Gemeentegrens

Andere infrastructuurprojecten

4.5 Thema’s en belangen
Uit de consultatierondes en gesprekken met de gebiedspartijen – zie bijlage I – ontstaat geen eenduidig beeld.
Daarvoor liggen de belangen en visies te ver uiteen. Het
bedrijfsleven benadrukt het belang van een goede bereikbaarheid over de weg voor de economische ontwikkelingspotentie van het gebied. Doorstromingsproblemen slaan
automatisch terug op bedrijven die afhankelijk zijn van
aan- en afvoerroutes. Bedrijven wijzen op de moordende
concurrentiestrijd en pleiten voor snelle investeringen en
het creëren van kansen – toestaan zwaardere transporteenheden, versoepeling van milieuregels.
Vanuit de milieu- en landschapshoek wordt daarentegen
gewezen op alternatieve mogelijkheden om de A7 en
A8 te ontlasten. Zij zien kansen in een verdere verbetering van het openbaar vervoer en de ketenmobiliteit en
wijzen op de groei in het gebruik van elektrische fietsen
en snelfietsroutes. Vanuit hun belang – natuurwaarden,
unieke kwaliteiten, luchtkwaliteit, geluidhinder – vragen
zij indien toch extra asfalt nodig is, om oplossingen die
de ruimtelijke kwaliteit niet alleen garanderen, maar ook
versterken. NS, ProRail en de concessiehouders voor het
openbaar vervoer zien mogelijkheden om hun marktaandeel in de spits te vergroten, ondanks het feit dat de ovbereikbaarheid in het gebied al van hoog niveau is. ProRail
en de reizigerslobby zien voor de korte termijn een aantal
doeltreffende (en goedkope) maatregelen.
Er is onderzoek gedaan naar de relatie tussen functies,
hun bereikbaarheid en het type vervoermiddel. Meerdere
partijen wijzen op de mogelijkheid van een ‘slimme ruimtelijke ordening’. Door functies rondom ov-knooppunten
te plannen kan het gebruik van het openbaar vervoer
toenemen – zie ook de provinciale studie ‘Maak Plaats’.
Door inbreiding kan worden voorkomen dat buiten de
bebouwde kom gebouwd wordt. Dit wordt door milieu- en
landschapsorganisaties toegejuicht.

MIRT-verkenning Corridorstudie A’dam-Hoorn
MIRT-onderzoek Noordwestkant Amsterdam
MIRT-onderzoek Oostkant Amsterdam
Planstudie Schiphol-Amsterdam-Almere (SAA)
Verbinding A8-A9 (indicatief)
MIRT-onderzoek Stedelijke bereikbaarheid MRA
Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 45

46 | Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn

Bijlagen

Bijlage I: Samenwerking

Bijlage II: Afkortingen

Dit startdocument is opgesteld in nauwe samenwerking
met belanghebbenden in de regio. Daartoe zijn vele
gesprekken gevoerd en meerdere bijeenkomsten georganiseerd.
• Themasessie Landelijk gebied (7 juli 2014)
• Themasessie Openbaar vervoer (28 augustus 2014)
• Themasessie Wonen en werken (26 augustus 2014)
• Integrale werksessie (16 september 2014)
• Stakeholderbijeenkomst (4 december 2014)
Daarnaast is een aantal keer op ambtelijk niveau en eenmaal op directeurenniveau overleg geweest met betrokken
overheden.

BDU: Brede doeluitkeringen
EHS: ecologische hoofdstructuur
GE en RC: twee groeiscenario’s Global Economy (hoog) en
Regional Communities (laag)
GPP: geluidsproductieplafonds
Hov: hoogwaardig openbaar vervoer
HWN: hoofdwegennet
KBA: kosten-batenanalyse
LCC: life cycle costs
MIRT: Meerjarenprogramma Investeringen Ruimte en
Transport
MKBA: maatschappelijke kosten-batenanalyse
MONA: MIRT-onderzoek Noordkant Amsterdam
MRA: Metropoolregio Amsterdam
NRD: Notitie Reikwijdte en Detailniveau
NRM: Nederlands Regionaal Model
OTB: Ontwerp-Tracébesluit
OWN: onderliggend wegennet
PlanMER: milieueffectrapportage
PHS: Programma Hoogfrequent Spoor
PPC: public private comparator (marktconsultatie)
PPS: publieke-private samenwerking
SVIR: Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

Startdocument MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn | 47

Dit is een uitgave van het

Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Postbus 20901 | 2500 ex Den Haag
www.rijksoverheid.nl/ienm
Februari 2015