Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1587
Vragen van de leden Bruins Slot, Omtzigt (beiden CDA) en
Rudmer Heerema (VVD) aan de Minister voor Medische Zorg en de
Staatssecretaris van Financiën over de btw-vrijstelling voor denksporten
(ingezonden 9 maart 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën), mede namens de Minister
voor Medische Zorg (ontvangen 28 maart 2018)
Vraag 1
Bent u bekend met het arrest van 26 oktober 2017 waarin het Europees Hof
heeft verklaard dat een activiteit zoals wedstrijdbridge, die wordt gekenmerkt
door een te verwaarlozen lichamelijke component, niet onder het begrip
«sport» valt in de zin van artikel 132, lid 1, onder m, van richtlijn 2006/112/EG
van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke
stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (PB 2006, L 347, blz. 1?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het onwenselijk zou zijn als door dit arrest denksportbonden en -verenigingen in Nederland, die bij elkaar bijna 150.000 actieve
leden hebben, financieel nadeel ondervinden en/of een afname van het
ledental ondervinden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Als denksportbonden en -verenigingen financieel nadeel en/of een afname
van het ledental ondervinden, vind ik dat een onwenselijk gevolg van het
arrest. In hoeverre er beleidsruimte is om de negatieve gevolgen van het
arrest te voorkomen wordt met de sportbonden en NOC-NSF onderzocht.
Vraag 3
Klopt het dat bonden en verenigingen binnen de denksport, zoals bridge,
schaken en dammen, door de sportvrijstelling (artikel 11, eerste lid, sub e,
Wet op de omzetbelasting 1968) en de vrijstelling van leveringen en diensten

1

ah-tk-20172018-1587
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Arrest van het Hof (Vierde kamer) van 26 oktober 2017 (ECLI:EU:C:2017:814)
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:62016CJ0090

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

van bijkomstige aard (artikel 11, eerste lid, sub v, Wet op de omzetbelasting
1968) nu veelal geen btw hoeven af te dragen en dat door het vervallen van
de sportvrijstelling wel zullen moeten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
De Nederlandse Wet op de omzetbelasting 1968 («Wet OB») kent in artikel 11,
lid 1, onderdeel e een vrijstelling voor de diensten van organisaties die zich
de beoefening van sport of de bevordering daarvan ten doel stellen. Vóór het
arrest van 26 oktober 2017 werden denksporten in Nederland aangemerkt als
sport in de zin van dit artikel. Denksportbonden of -verenigingen vielen onder
de genoemde vrijstelling en hoefden geen btw af te dragen over de door hen
verrichte prestaties als sportorganisatie. In samenhang met deze vrijstelling
waren op grond van artikel 11, lid 1, onderdeel v, Wet OB tot bepaalde
grensbedragen ook bijkomende fondswervende activiteiten door denksportorganisaties vrijgesteld van btw.
Het Europees Hof heeft in het arrest van 26 oktober 2017 beslist dat een
activiteit die wordt gekenmerkt door een te verwaarlozen lichamelijke
component, zoals wedstrijdbridge, niet onder het begrip «sport» valt. Gelet
op de motivering van het arrest, geldt dit ook voor andere denksporten zoals
schaken en dammen.
De uitspraak heeft tot gevolg dat diensten en leveringen door denksportorganisaties niet meer onder de sportvrijstelling vallen. Daarmee zijn de prestaties
van denksportorganisaties btw-belast naar het algemene tarief. Daarnaast is
het toegang verlenen tot denksportevenementen ook belast naar het
algemene tarief. Verder betekent het niet (meer) kwalificeren als sport dat
denksportorganisaties geen gebruik meer kunnen maken van de btwvrijstelling voor fondswervende (kantine)activiteiten en het verlaagde tarief
voor de terbeschikkingstelling van sportaccommodaties.
Hier staat wel tegenover dat denksportorganisaties recht op aftrek van
voorbelasting hebben.
Vraag 4
Welke financiële gevolgen (gemiddeld) kan het vervallen van de sportvrijstelling in de btw hebben voor denksportverenigingen, zoals bridge, schaken en
dammen?
Antwoord 4
Door het vervallen van de sportvrijstelling moeten denksportverenigingen
btw af gaan dragen over de contributie. Daar tegenover staat dat de
verenigingen en nationale bonden recht op vooraftrek van btw krijgen. Dit
leidt per saldo tot een budgettaire opbrengst van naar schatting € 1 miljoen.
Per vereniging kan de lastenverzwaring oplopen tot honderden euro’s en per
lid betekent dit een lastenverzwaring van gemiddeld € 5–10 per jaar.
Vraag 5
Deelt u de mening dat voor zowel andere belastingen (zoals vennootschapsbelasting) als voor niet-fiscale aspecten denksporten, zoals bridge, schaken en
dammen, gewoon als sport gezien moeten worden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Volgens vaste rechtspraak van het Europees Hof vormen de in de BTWrichtlijn 2006 vermelde begrippen autonome, communautaire begrippen. Met
andere woorden, het begrippenkader van de omzetbelasting staat los van dat
van andere belastingen of het nationale civiele recht. Het arrest heeft in
beginsel dus geen gevolgen voor andere belastingen en/of niet-fiscale
aspecten. Zo blijft voor de inkomsten- en vennootschapsbelasting doorslaggevend of een activiteit kwalificeert als het drijven van een onderneming en
speelt de kwalificatie als sport voor de btw daarbij geen rol.
Vraag 6
Klopt het dat het Europees Hof in het arrest heeft aangegeven dat een
activiteit met een te verwaarlozen lichamelijke component in voorkomend
geval onder het begrip «culturele diensten» kan vallen, wanneer zij, gelet op
de beoefening en de geschiedenis ervan en op de tradities waarvan zij deel
uitmaakt, in een bepaalde lidstaat een dermate grote plaats in het sociale en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

culturele erfgoed van het land inneemt dat zij als een onderdeel van de
cultuur van dat land kan worden beschouwd?
Antwoord 6
In het arrest heeft het Hof opgemerkt dat de conclusie dat een activiteit zoals
wedstrijd bridge, die wordt gekenmerkt door een te verwaarlozen lichamelijke
component, niet onder het begrip «sport» in de zin van artikel 132, lid 1,
onder m van de richtlijn valt, niet vooruitloopt op het antwoord op de vraag
of een dergelijke activiteit in voorkomend geval onder het begrip «culturele
diensten» in de zin van artikel 132, lid 1, onder n van de richtlijn kan vallen.
Het Hof heeft zich derhalve niet uitgesproken over het antwoord op de vraag
of denksporten binnen het begrip «culturele diensten» vallen, maar laat dat
aan de beoordeling van de lidstaten over.
Vraag 7, 8 en 9
Klopt het dat voor de toepassing van de vrijstelling voor culturele diensten
het van belang is dat de aard van de activiteiten gericht is op bescherming
van sociale risico’s? Deelt u de mening dat dit voor denksporten, zoals bridge,
schaken en dammen, het geval is, aangezien denksporten vereenzaming
tegengaan2 3, de geestelijke vermogens en leerprestaties verbeteren4 en voor
alle doelgroepen toegankelijk zijn?
Deelt u de mening dat denksporten in Nederland om bovenstaande redenen
een sociaal en cultureel belang dienen, maar ook omdat denksportbonden en
verenigingen geen winst beogen en niet in concurrentie met derden wordt
getreden?
Bent u bereid om de denksport onder de sociaal culturele vrijstelling van
artikel 11, eerste lid, onderdeel f, van de Wet op de omzetbelasting te
brengen, zodat de btw-vrijstelling met zo weinig mogelijk administratieve
lasten kan worden gecontinueerd? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wanneer kunt
u de Kamer hierover informeren?
Antwoord 7, 8 en 9
Ik deel de mening dat het beoefenen van denksporten in verenigingsverband
voor alle doelgroepen toegankelijk is, vereenzaming kan tegengaan en
geestelijk vermogens en leerprestaties kan verbeteren. Daarmee staat naar
mijn mening echter nog niet vast dat denksporten kwalificeren als een
activiteit van culturele aard als bedoeld in artikel 11, lid 1, onderdeel f van de
Wet OB. Deze vrijstelling dient namelijk te worden uitgelegd in het licht van
artikel 132, lid 1, letter n van de BTW-richtlijn. Volgens die bepaling verlenen
lidstaten vrijstelling voor bepaalde culturele diensten door instellingen die
door de lidstaat zijn erkend. In bijlage B bij het Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968 zijn instellingen opgenomen die leveringen of diensten van
culturele aard verrichten. Denksportverenigingen zijn niet opgenomen in deze
bijlage. Het lopende overleg met de denksportbonden en NOC-NSF is gericht
op het verzamelen van informatie om te kunnen beoordelen of denksportverenigingen wel in bijlage B kunnen worden opgenomen zodat hun activiteiten
btw-vrijgesteld blijven. De constructieve gesprekken hierover bevinden zich
op dit moment in een beginstadium. Mijn inzet is er daarbij op gericht om de
mogelijkheden voor een btw-vrijstelling in kaart te brengen en indien
mogelijk te benutten. In dit stadium kan ik echter op het eindresultaat nog
niet vooruit lopen. Ik streef er echter wel naar uw kamer voor het zomerreces
hierover nader te informeren.

2

Kennisbank Sport en bewegen, «Denksporten tegen de vereenzaming», in: Magazine Sport en
gemeenten, juni 2016, pp. 14–17.
3
C.J. Leemrijse & C. Veenhof. Denken en Doen, bridgend de eenzaamheid te lijf, Factsheet.
Utrecht: NIVEL, juni 2012.
4
Zie o.a. «The impact of chess on primary school children’s cognitive development» (april 2015),
te vinden via: https://movesforlifeblog.wordpress.com/2015/04/06/the-impact-of-chess-onprimary-school-childrens-cognitive-development/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3