Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3193
Vragen van het lid Van Gerven (SP) aan de Minister van Medische Zorg over
het bericht «Tandarts onbetaalbaar voor ruim half miljoen mensen in
Nederland» (ingezonden 12 april 2019).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 25 juni 2019). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2488.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht dat de «Tandarts onbetaalbaar is voor ruim
half miljoen mensen in Nederland?»1
Antwoord 1
Dokters van de Wereld geeft aan dat deze schatting is gebaseerd op
beschikbare gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), het
Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatie Centrum (WODC), Vektis
Intelligence Zorgverzekeraars en een onderzoek onder ruim 3.000 Nederlanders dat begin 2019 in opdracht van Dokters van de Wereld is uitgevoerd.
Uit CBS-cijfers blijkt dat in 2018 80,3% van de Nederlanders minimaal 1 keer
naar de tandarts is gegaan. Dat percentage van ruim 80% ligt in de praktijk
nog hoger omdat baby’s en mensen met een kunstgebit ook meetellen bij de
Nederlanders. Het percentage van de Nederlanders dat minimaal 1 keer per
jaar naar de tandarts gaat, laat sinds 2006 een geleidelijke (lichte) stijging zien
van 78,1% in 2006 naar 80,3% in 2018.
Ook wil ik erop wijzen dat in de jaren dat de mondzorg voor verzekerden van
18 jaar of ouder nog in het ziekenfondspakket was opgenomen, het percentage Nederlanders dat minimaal 1 keer per jaar naar de tandarts ging
aanzienlijk lager was. Dit percentage was in 1990 71,3% en in 1995 74,6%.
De data van het CBS geven overigens geen uitsluitsel om welke redenen
mensen afzien van tandartsbezoek. Uit het TNO-onderzoek Gebit Fit? uit 2014
onder volwassenen kwam naar voren dat individuen die niet jaarlijks naar de
tandarts of mondhygiënist gaan, daar diverse redenen voor hebben. Die
redenen lopen uiteen van «niet nodig om jaarlijks te gaan vanwege een goed
gebit» tot «niet jaarlijks gaan vanwege financiële consequenties» of «niet
gaan vanwege verstrekkende angst voor tandheelkundige behandelingen» en
allerlei redenen daar tussen in.

1

ah-tk-20182019-3193
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://doktersvandewereld.org/publicatie-kiezen-voor-elkaar/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 2, 5 en 11
Wat is uw reactie op de constatering van Dokters van de Wereld dat het
onrechtvaardig is dat zorg voor de mond minder toegankelijk is dan andere
vormen van zorg?
Deelt u de mening dat iedereen toegang zou moeten hebben tot tandarts?
Deelt u dan ook de mening dat de duizend mondzorgbehandelingen die de
organisatie Dokters van de Wereld geeft aan mensen die anders écht geen
toegang hebben tot de tandarts eigenlijk overbodig zouden moeten zijn? Zo
ja, hoe gaat u de toegang tot de tandarts voor iedereen garanderen?
Wat is uw reactie op de opmerking van de directeur Dokters van de Wereld):
«wij vinden dat iedereen naar een tandarts moet kunnen gaan, zeker bij acute
problemen, ongeacht de portemonnee. Toegang tot zorg is een mensenrecht,
géén privilege! Hier zit duidelijk een enorm gat in ons mondzorgsysteem»?
Antwoord 2, 5 en 11
Ik ben het niet eens met deze opvattingen van Dokters van de Wereld.
Volwassenen hebben ook een eigen verantwoordelijkheid voor de verzorging
van hun gebit en daarbij hoort dat zij regelmatig naar de tandarts gaan. Die
eigen verantwoordelijkheid was ook de onderliggende gedachte bij de
beslissing in 1995 om een groot deel van de tandheelkundige zorg voor
volwassen uit het ziekenfondspakket te verwijderen. Deze lijn is met de komst
van de Zorgverzekeringswet (Zvw) doorgezet.
Vraag 3
Deelt u de mening, zoals verwoord door de voorzitter Rotterdamse Tandartsen Vereniging, dat het een zeer vreemde situatie is dat de behandeling van
acute pijn, een ontsteking of abces aan bijvoorbeeld het oor wel vergoed
wordt, maar twee centimeter -daarnaast -het gebit- helemaal niet?
Antwoord 3
Ik deel deze mening niet. Dit verschil komt doordat tandheelkundige zorg met
uitzondering van de zogenaamde bijzondere tandheelkunde en het volledige
kunstgebit, voor verzekerden van 18 jaar of ouder geen deel uitmaakt van het
basispakket van de Zvw.
Vraag 4
Wat is uw reactie op de constatering van de heer Feilzer, hoogleraar
Tandheelkunde, dat de mondzorg voor volwassenen te beperkt is, de
mondzorg voor ouderen tekortschiet en een groot deel van de jeugd geen
tandarts bezoekt, ook al zijn kinderen wel verzekerd. «Dat is negatief voor de
algehele gezondheid van Nederlanders en maakt de zorg uiteindelijk
duurder»?
Antwoord 4
Voor wat betreft de mondzorg voor volwassenen en de mondzorg voor
ouderen verwijs ik naar de antwoorden op de vragen 2, 5 en 11 respectievelijk op vraag 8.
In mijn antwoorden van 21 december 2019 op vragen van het Kamerlid Van
Gerven (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1051) ben ik
ingegaan op de mondgezondheidssituatie bij kinderen.
Uit navraag bij TNO is gebleken dat onderzoek naar de relatie tussen een
tekortschietende mondgezondheid of mondziekten en de algemene gezondheid van personen vooral associatieve verbanden en correlaties betreft, maar
geen causaal verband vaststelt. Dat medische vervolgkosten zouden ontstaan
doordat de algehele gezondheid schade kan ondervinden door het mijden
van de tandarts, wordt niet door onderzoek aangetoond. Navraag bij het
Zorginstituut en TNO wijst uit dat dergelijke onderzoeken er niet zijn.
Vraag 6 en 7
Vindt u, aangezien voor 500.000 mensen in Nederland de tandarts onbetaalbaar is, het geen tijd worden om mondzorg voor mensen vanaf 18 jaar weer
op te nemen in het basispakket? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Bent u bereid om de mogelijkheid te onderzoeken om als eerste stap
minimaal elementaire mondzorg voor iedereen toegankelijk te maken?2
Antwoord 6 en 7
Zoals ik op 18 oktober 2018 bij de behandeling van de begroting van VWS en
op 10 april 2019 tijdens het Algemeen Overleg Zorgverzekeringswet heb
aangegeven, ben ik niet bereid om de mondzorg voor verzekerden van 18
jaar of ouder in het Zvw-pakket op te nemen. Indien voor verzekerden van 18
jaar of ouder vergelijkbare mondzorg in het Zvw-pakket zou worden
opgenomen als voor verzekerden jonger dan 18 jaar, dan zouden de
Zvw-uitgaven met bijna € 2 miljard toenemen. Die rekening moeten we dan
gezamenlijk betalen (wat neerkomt op ongeveer € 150 euro per verzekerde
per jaar).
Vraag 8
Wat is uw reactie op het feit dat er een sterke daling te zien is in het aantal
tandartsbezoeken bij 75-plussers vergeleken met andere leeftijdsgroepen?
Wat gaat u ondernemen om deze daling om te zetten in een stijging?
Antwoord 8
Uit de cijfers van het CBS blijkt dat mensen minder vaak naar de tandarts
gaan als ze ouder worden. Een goede mondgezondheid is uiteraard belangrijk. Hiervoor is een goede dagelijkse mondverzorging nodig en het gaat ook
om zorg verleend door een deskundige op het gebied van mondzorg.
Vanwege dit belang van goede mondzorg voor ouderen heeft de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport bij brief van 30 juni 2016 het plan van
aanpak mondzorg kwetsbare ouderen aan de Kamer gezonden (Kamerstuk
33 578, nr. 30). In lijn hiermee ondersteun ik het project «De Mond Niet
Vergeten». Met dit project wordt gewerkt aan het verbeteren van de
mondzorg van 100.000 kwetsbare ouderen die thuis wonen. De acties in dit
project zijn erop gericht om het belang van een goede mondzorg onder de
aandacht te brengen bij ouderen, mantelzorgers en zorgverleners. Daarnaast
gaat het om het vergroten van de vaardigheden van zorgverleners voor het
leveren van de dagelijkse mondverzorging. Een concreet voorbeeld is de
applicatie «De droge mond» die beschikbaar is gekomen. Deze applicatie
geeft praktische tips aan professionals over het signaleren en het beoordelen
van een droge mond en biedt handelingsopties.
Vraag 9
Welke oplossingen ziet u voor de problemen in de financiële toegang tot
mondzorg voor ongedocumenteerde migranten? Vindt u niet dat ongedocumenteerden met acute pijnklachten door gebitsproblemen geholpen zouden
moeten worden door hulpverleners. Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat u
dat organiseren?
Antwoord 9
Gegeven het feit dat tandheelkundige zorg voor verzekerden van 18 jaar en
ouder geen deel uitmaakt van het basispakket van de Zvw, vind ik het niet
wenselijk voor onverzekerde ongedocumenteerde personen tandheelkundige
zorg wel te vergoeden.
Vraag 10
Hoe kan bijvoorbeeld de bekendheid met de regeling Onverzekerbare
Vreemdelingen dat de tandarts tot 80% van de kosten bij ongedocumenteerde
kinderen kan declareren, vergroot worden, zowel bij tandartsen als bij
ongedocumenteerde gezinnen? Kan de huidige financiële barrière worden
vermeden door de maximale vergoeding te verhogen naar 100%, net zoals bij
gedocumenteerde kinderen?

2

Zie bijvoorbeeld de regeling noodhulp tandheelkunde bij asielzoekers.
https://www.rmasielzoekers.nl/home/zorg-voor-asielzoekers/bijlagen-regeling-medische-zorgasielzoekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Op de website van het CAK is vermeld dat tandartsen een beroep kunnen
doen op de financieringsregeling voor onverzekerbare vreemdelingen en
welke zorg vergoed wordt. Ook andere instanties, zoals Dokters van de
Wereld, Stichting Los en diverse websites van gemeenten met hoge
concentraties onverzekerbare vreemdelingen geven informatie. Dit is voor
iedereen vrij eenvoudig op internet te achterhalen. De ervaring heeft geleerd
dat aanvullende informatie aan de beroepsgroep door klassieke voorlichtingsmethoden, zoals door een brief, vrijwel geen toegevoegde waarde heeft.
Ongedocumenteerden zelf kunnen niet anders bereikt worden dan door
voorlichting via onder andere de genoemde instanties.
Ik ben niet van plan de bestaande vergoedingsregeling aan te passen.
Vraag 12
Hoe gaat u de (mond)gezondheidsverschillen tussen mensen met een laag
inkomen en mensen met een hoog inkomen verkleinen?
Antwoord 12
Bij brief van 14 september 2018 (Kamerstuk 32 793, nr. 327) is in hoofdlijnen
ingegaan op het VWS-beleid gericht op het verkleinen van gezondheidsverschillen tussen bevolkingsgroepen met een lage en een hoge sociaaleconomische status. Ik verwijs naar deze brief.
Daarnaast wijs ik erop dat nagenoeg alle gemeenten collectieve zorgverzekeringen aanbieden voor inwoners met een laag inkomen, meestal in combinatie met de mogelijkheid van een aanvullende verzekering. Zo’n aanvullende
verzekering biedt veelal dekking voor reguliere tandheelkundige zorg. De
gemeenten dragen in een aanzienlijk aantal gevallen bij aan deze collectieve
verzekeringen zodat de premie daarvan voor de doelgroep betaalbaar blijft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4