TER BESLISSING
Datum
25 mei 2023

Aan

Minister

Onze referentie
IENW /BSK-2023/137295
Opgesteld door Bestuurskern
Afd. Luchtvaartveiligheid
Beslistermijn
5 juni 2023

Rapportage 2022 Nationale Adviesgroep Cabinelucht
(NAC)

Bijlage(n)
2

Aanleiding
De Nationale Adviesgroep Cabinelucht (hierna: NAC) heeft haar rapportage voor
2022 opgeleverd. U heeft toegezegd de Kamer te informeren over de
jaarrapportages van de NAC. Hiertoe ontvangt u bijgaande Kamerbrief en
rapportage.
Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd om akkoord te gaan met het verzenden van de rapportage
aan de Tweede Kamer middels de aanbiedingsbrief.
Kernpunten
•
De NAC heeft per instellingsbesluit 1 de taak u te adviseren over de
vermeende relatie tussen de gezondheidsklachten van vliegend personeel en
de blootstelling aan chemische stoffen in de cabinelucht, en rapporteert
jaarlijks aan u.
•
In 2022 heeft de NAC gewerkt aan het opstellen van concrete adviezen, zoals:
o Een adviesnotitie m.b.t. kennisvergroting en bewustwording van
kwaliteit van cabinelucht die de NAC verwacht te kunnen aanbieden
aan u in 2023. Dit betreft een notitie over training van cabine-,
cockpit- en technisch personeel over cabinelucht en
meldingprocedures.
o Een adviesnotitie die beschrijft hoe onderhoudspersoneel geuren kan
opmerken tijdens het onderhoud van vliegtuigen, de mogelijke
gezondheidsrisico’s hiervan en de mogelijkheid om sensoren en
meetinstrumenten in te zetten om vreemde geuren op te sporen.
•
Daarnaast beschrijft de NAC in de jaarrapportage de stand van zaken van
verschillende (internationale) onderzoekstrajecten, zoals
o het CEN 2 Europees technisch rapport over de luchtkwaliteit in de
cabine van burgervliegtuigen, waaraan TNO en RIVM middels de NEN 3
hebben gewerkt. Dit rapport bevat aanbevelingen over o.a. het meten
van chemische stoffen in de cabinelucht, het monitoren van
luchtkwaliteit, preventieve maatregelen en training van vliegend
1

Besluit van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, van 8 september 2020, nr. IENW/BSK2020/168657, tot instelling van een Nationale Adviesgroep Cabinelucht (Instellingsbesluit NAC)
2

Comité Européen de Normalisation

3

Stichting Koninklijk Nederland Normalisatie Instituut
Pagina 1 van 3

o

o

•

•

personeel. Volgens de NAC biedt dit rapport handvatten voor
luchtvaartmaatschappijen en vliegtuigbouwers om een veilige
omgeving te waarborgen in de cabine van vliegtuigen met betrekking
tot chemische stoffen.
de stofevaluatie van TCP 4 onder de Europese stoffenwetgeving
REACH 5, waarvan Nederland vertegenwoordigd door RIVM in 2021
een conclusiedocument heeft geschreven. Hierin wordt o.a.
geconcludeerd dat de aangeleverde informatie geen aanleiding geeft
om de huidige blootstellingslimiet voor TCT te verlagen of TCP te
classificeren voor neurotoxiciteit.
het EASA CAQIII onderzoek naar de mogelijk schadelijke effecten van
met motorolie verontreinigde cabinelucht, dat in 2022 is begonnen en
waaraan het RIVM deelneemt 6.

Datum
25 mei 2023
IENW /BSK-2023/137295
Opgesteld door Bestuurskern
Afd. Luchtvaartveiligheid
Bijlage(n)
3

In de Kamerbrief spreken we belangstelling uit voor de aankondigde adviezen
van de NAC en onze waardering dat de NAC er dit jaar naar streeft om te
komen tot concrete adviezen en zich wederom inzet om kennis te delen ten
aanzien van cabinelucht. Daarnaast wordt in de brief het belang onderstreept
van internationale onderzoeken, omdat vliegtuigen worden gebouwd op basis
van internationale regels en door internationale instanties worden
gecertificeerd. De verwachting is dat de NAC mede door deze werkzaamheden
handvatten kan bieden om op nationaal niveau een gezonde werkomgeving te
kunnen garanderen, waar geen gezondheidsschade door werk kan ontstaan.
Tot slot wordt in de brief de toezegging gedaan om in afstemming met
betrokken partijen actief aan de slag te gaan met de aangekondigde adviezen
en de TK op de hoogte te houden van de opvolging.

Krachtenveld
•
De NAC bestaat per instellingsbesluit uit vertegenwoordigers van werknemers,
werkgeversorganisaties en onderzoeksinstituten. Punt van aandacht, ook
beschreven in de rapportage, is dat TNO heeft aangegeven per 2023 haar
lidmaatschap op te zeggen. TNO is door IenW gevraagd het besluit te
heroverwegen, omdat er zeer aan wordt gehecht dat de unieke kennis en
kunde van TNO behouden blijft voor de NAC. Inmiddels zijn er hernieuwde
contacten tussen de NAC en TNO, waarover IenW wordt geïnformeerd.
Hieruit kan o.a. worden bezien of en hoe verdere samenwerking mogelijk kan
zijn.
•
Verschillende partijen volgen de ontwikkelingen omtrent cabinelucht op de
voet. Een aantal partijen heeft in 2022 aan het RIVM bezwaren geuit over de
conclusies die het RIVM, namens Nederland als evaluerend lidstaat, heeft
getrokken na de REACH-evaluatie van TCP. Het RIVM is in gesprek gegaan
met de briefschrijvers en heeft een aantal keer schriftelijk gereageerd richting
hen. Hierin heeft het RIVM aangegeven dat Nederland als evaluerend lidstaat
bij haar standpunt blijft en geen reden ziet om de conclusies van het REACHonderzoek aan te passen.
•
Ook IenW is geattendeerd op de kritiek van de briefschrijvers aan het RIVM.
Op 2 maart 2023 is IenW het gesprek aangegaan met deze partij om het
bestuurlijke proces toe te lichten. Dit gesprek is door hen als positief ervaren.
4

tricresylfosfaat

5

Verordening (EU) nr. 1906/2006

6

Onderzoekstraject ‘Cabin Air quality assessment of long-term effects of contaminants’ van de European
Union Aviation Safety Agency
Pagina 2 van 3

Datum
25 mei 2023
Onze referentie
ENW /BSK-2023/137295
Opgesteld door Bestuurskern
Afd. Luchtvaartveiligheid

Toelichting
Politieke context
•
Op 29 augustus 2022 is de beantwoording Kamervragen van het lid van Esch
(PvdD) aan de ministers van SZW en IenW over ziekmakende cabinelucht in
vliegtuigen aan de Kamer verzonden 7.

Bijlage(n)
3

Communicatie
•
Nadat u de rapportage aan de Tweede Kamer heeft verzonden, zal deze
openbaar worden gemaakt via de RIVM website.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.
Bijlagen

7

Volgnummer

Naam

Informatie

02

Kamerbrief jaarrapportage NAC De aanbiedingsbrief aan de TK.
2022

03

Jaarrapportage NAC 2022

De jaarrapportage opgesteld
door de NAC voor 2022.

Kamerstuk 2022Z13208
Pagina 3 van 3