Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

340
Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat over het bericht «Minister Wiebes over compensatie NAM: «Voelt heel
verkeerd, maar moet wel»» (ingezonden 20 september 2019).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
14 oktober 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Minister Wiebes over compensatie NAM:
«Voelt heel verkeerd, maar moet wel»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Waar is het bedrag van 90 miljoen euro op gebaseerd dat nu wordt uitgekeerd aan Shell en Exxon? Klopt het dat dit bedrag niet definitief is? Zo ja,
wat is het totale bedrag dat u wilt uitkeren aan deze twee bedrijven?
Antwoord 2
Voor de veiligheid van de Groningers heb ik de verantwoordelijkheid om de
gaswinning uit het Groningenveld zo snel als mogelijk af te bouwen. Ik heb
uw Kamer op 10 september jl. geïnformeerd over aanvullende afspraken met
Shell en ExxonMobil over een gewijzigde inzet van gasopslag Norg. Daarmee
kan de gaswinning, met behoud van de leveringszekerheid, het huidige
gasjaar 2019/20 al beperkt blijven tot minder dan 12 miljard Nm3 en is er
uitzicht op nul vanaf medio 2022. Daarmee geef ik invulling aan de motie
Yesilgöz-Zegerius c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 626).
Het gebruik van Norg voor de minimalisering van de Groningenproductie
leidt wel tot extra kosten, onder meer door de inkoop van hoogcalorisch gas
en de gewijzigde inzet van gasopslag Norg als buffer voor het geproduceerde
pseudo-Groningengas.
Tegelijkertijd is er met deze versnelde daling van de gaswinning sprake van
een structurele en materiële afwijking van het basispad van 29 maart 2018.
Hierdoor vallen de opbrengsten van het Groningenveld voor alle partijen

1

ah-tk-20192020-340
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/4844371/minister-wiebes-misgelopeninkomsten-shell-exxon-90-miljoen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

beduidend lager uit. Op basis van het Akkoord op Hoofdlijnen heb ik een
inspanningsverplichting om dan in overleg te treden met de betrokken
partijen om de balans van de afspraken opnieuw te bezien.
Een voorlopig bedrag van netto 90 miljoen euro verzekert de inzet van
gasopslag Norg voor het gasjaar 2019/2020 en biedt tegelijkertijd alle partijen
nog de ruimte om de komende tijd te benutten om in samenwerking met de
Minister van Financiën en externe adviseurs de consequenties van de inzet
van Norg en ook de overige effecten van het eerder beëindigen van de
gaswinning in kaart te brengen. Het bedrag van 90 miljoen euro netto is dus
niet definitief.
Zonder financiële afspraken met Shell en Exxon op zeer korte termijn achtte
ik het te onzeker dat ik de winning voor komend gasjaar onder de 12 miljard
Nm3 vast kon stellen en tegelijkertijd te zorgen voor de leveringszekerheid.
Daarom sta ik voor deze afspraak.
Vraag 3
Op welke juridische gronden maakt u dit bedrag over?
Antwoord 3
Zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 2 heb ik in het interim- akkoord
aanvullende afspraken gemaakt om de gaswinning versneld te beperken.
Vraag 4
In het artikel stelt u niet aan betalingen te kunnen ontkomen en dat deze
noodzakelijk zijn wegens bestaande contracten; bent u bereid uw analyse
naar de Kamer te sturen zodat de Kamer uw juridische redenering kan
controleren?
Antwoord 4
Zonder financiële afspraken met Shell en Exxon op zeer korte termijn achtte
ik het onmogelijk om de winning voor komend gasjaar onder de 12 bcm vast
te stellen en tegelijkertijd te zorgen voor de leveringszekerheid. Vanzelfsprekend heb ik voorafgaand en tijdens de gesprekken over het interim--akkoord
(intern en extern) juridisch advies ingewonnen. Ik ben graag bereid om uw
Kamer nader te informeren in een vertrouwelijke briefing. Ik hecht aan deze
vertrouwelijkheid omdat openbaarmaking de onderhandelingspositie van de
Staat richting de totstandkoming van de definitieve afspraken (een addendum
bij het Akkoord op Hoofdlijnen) kan schaden.
Daarnaast zal ik de Kamer ook regelmatig en tijdig informeren over de
voortgang van de gesprekken over de afbouw van de gaswinning met Shell
en Exxon, zoals mij verzocht is in de motie Mulder c.s. (Kamerstuk 33 529, nr.
686).
Vraag 5
Is het niet zeer gebruikelijk om contracten aan te passen indien omstandigheden veranderen, zeker wanneer deze omstandigheden veranderd zijn als
direct gevolg van het contract, zoals het geval is bij de aardbevingsproblematiek in Groningen?
Antwoord 5
Hierbij ga ik ervan uit dat u doelt op het Akkoord op Hoofdlijnen dat op
25 juni 2018 is gesloten (Kamerstuk 33 529, nr. 493). De inspanningsverplichting uit het Akkoord op Hoofdlijnen voorziet in de mogelijkheid om bij
gewijzigde omstandigheden opnieuw om tafel te gaan en afspraken indien
nodig te herzien. Het kabinet houdt zich aan die gemaakte afspraken als
betrouwbare contractpartij.
Vraag 6
Zou behoud van het huidige contract niet volkomen onethisch zijn, in strijd
met de goede zeden en in strijd met hetgeen maatschappelijk betamelijk is?
Antwoord 6
Het Akkoord op Hoofdlijnen bevat belangrijke elementen voor een goede en
zorgvuldige afbouw van de gaswinning in Groningen. Zo regelt het Akkoord
op Hoofdlijnen verstrekkende garanties voor de kosten van schadeherstel en
versterking, waarborgen voor de financiële robuustheid van de NAM en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

afspraken om de NAM zo snel mogelijk op afstand van inhoudelijke keuzes
rond schadevergoeding en versterking te plaatsen. Daarbij is toen eveneens
geregeld dat Shell en ExxonMobil afzien van hun claim op het niet gewonnen
gas in de grond. Alle partijen spannen zich zo gezamenlijk in om de versnelde
afbouw van de gaswinning mogelijk te maken.
Vraag 7
In hoeverre speelt overmacht een rol, temeer omdat de gaswinning is
verminderd omdat de veiligheid van Groningers onvoldoende geborgd is?
Welke rol spelen de vernietigingen door de Raad van State van uw gaswinningsvergunningen?
Antwoord 7
De vraag of hier sprake is van overmacht is in dit verband niet relevant. Voor
de veiligheid is het nodig dat de winning zo snel mogelijk naar 12 miljard
Nm` gaat. Dit kan ik niet eigenstandig doen omdat het naar beneden brengen
van de winning alleen mogelijk is door de inzet van Norg voor de opslag van
pseudo-Groningengas. Om een versnelde verlaging van de gaswinning
mogelijk te maken moest ik daarom aanvullende afspraken maken. Zonder
deze afspraken kon ik de leveringszekerheid niet waarborgen. De Raad van
State heeft in zijn uitspraak bevestigd dat met beide van deze twee belangen
(snelle afbouw en leveringszekerheid) rekening moet worden gehouden. Dit is
wat ik in het interim--akkoord gedaan heb.
Vraag 8
Hoe kan het zijn dat private bedrijven rechten ontlenen en gecompenseerd
moeten worden als de veiligheid van Groningers daardoor in gevaar wordt
gebracht en schade wordt toegebracht?
Antwoord 8
Met de aanvullende afspraken die in het interim- akkoord zijn vastgelegd
wordt de versnelde afbouw van de gaswinning mogelijk. Zie in dit verband
ook mijn antwoord op de vragen 2 en 7.
Vraag 9
Heeft u een beroep gedaan op het geweten en het morele besef van Exxon
en Shell om zonder dure en tijdrovende procedures en zonder afkoopsom
samen te werken aan verminderde gaswinning en duurzame oplossingen
voor de problematiek in Groningen? Zeker nadat zij met het eerder gesloten
Akkoord op Hoofdlijnen (de deal) al de hoofdprijs binnensleepten met de
nieuwe winst- en kostenverdeling?
Antwoord 9
Het is mijn verantwoordelijkheid om de gaswinning zo snel als mogelijk te
minimaliseren. Zoals ik bij mijn antwoord op vraag 2 heb aangegeven heb ik
daarom ik aanvullende afspraken gemaakt in het interim--akkoord. Ik doe
binnen de mogelijkheden en verantwoordelijkheden die ik heb een voortdurend beroep op alle partijen om de gaswinning zo snel mogelijk omlaag te
brengen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3