Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 829

Wijziging van de Leerplichtwet 1969, de Wet
educatie en beroepsonderwijs, de Wet op de
expertisecentra, de Wet verzelfstandiging
Informatiseringsbank en de Wet op het
voortgezet onderwijs in verband met onder meer
het vereenvoudigen van de procedure voor
verzuimmelding

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 9 februari 2009
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
I. ALGEMEEN DEEL

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Depla (PvdA), Slob
(CU), Remkes (VVD), Van Bochove (CDA),
voorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA),
Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van Dijk (CDA),
Leerdam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Roefs
(PvdA), ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk),
Van Leeuwen (SP), Biskop (CDA), Bosma
(PVV), Pechtold (D66), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Van Dijk (SP), Besselink (PvdA),
Ouwehand (PvdD), Dibi (GL) en Smits (SP).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gill’ard
(PvdA), Anker (CU), Van Miltenburg (VVD),
Atsma (CDA), Ferrier (CDA), Sterk (CDA),
Vietsch (CDA), Schinkelshoek (CDA), Van
Dijken (PvdA), Elias (VVD), Hamer (PvdA), Van
Dam (PvdA), Van der Burg (VVD), Gesthuizen
(SP), Jonker (CDA), Fritsma (PVV), Van der
Ham (D66), Ten Broeke (VVD), Van Bommel
(SP), Leijten (SP), Timmer (PvdA), Thieme
(PvdD), Halsema (GL) en Gerkens (SP).

KST127653
0809tkkst31829-6
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

2

1. Inleiding
2
2. Problematiek voortijdig schoolverlaten
3
3. Melden relatief verzuim met behulp van uniforme meldprocedure
via de IB-Groep
4
3.1 Voorgestelde situatie melden relatief verzuim: uniforme meldprocedure
4
Pilot
6
Meldingsregister relatief verzuim
6
3.2.Uitbreiding van de gegevensverstrekking uit het basisregister
onderwijs aan de gemeenten
6
3.3.Het vervallen van het voorschrift in de Lpw 1969 en de
rmc-regelgeving dat scholen aan de gemeenten melding doen van
de in- en uitschrijving van een leerling
7
3.4.Uitbreiding van de gegevensset die door bve-instellingen aan de
IB-Groep wordt verstrekt
7
4. Bij wijziging betrokken onderwijssectoren; gefaseerde invoering
7
5. Consultatie
8
6. College Bescherming Persoonsgegevens
8
7. Financiële gevolgen
10
8. Uitvoeringsgevolgen
10
9. Administratieve lasten
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 829, nr. 6

1

I. ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie hebben met genoegen kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden achten het juist dat er een wetswijziging plaatsvindt waardoor de wijze van registratie verbeterd wordt.
Immers, problemen in de registratie mogen niet leiden tot een hoger
aantal leerlingen die uitvallen of tussen de wal en het schip raken. Juist
door een centrale aanpak met een hoge mate van betrokkenheid van
scholen en gemeenten is een snelle en efficiënte werkwijze mogelijk. Dit
schept naar het oordeel van de genoemde leden een belangrijke voorwaarde voor het verder terugdringen van het schoolverzuim en daarmee
ook het voortijdig schoolverlaten. Daarbij merken de leden op dat het
eveneens van belang is te streven naar een afname van overmatige
bureaucratie bij scholen en gemeenten. Dit zal naar de mening van de
genoemde leden ertoe bijdragen dat scholen sneller tot melding overgaan. Immers, het wegnemen van administratieve lasten en belemmeringen schept voorwaarden voor een gemakkelijker gebruik en dat zal het
gebruik ook stimuleren.
De leden van genoemde fractie zijn verheugd dat het wetsvoorstel is
voorgelegd aan het College Bescherming Persoonsgegevens (CPB), juist
omdat het van belang is dat zorgvuldig met persoonsgegevens wordt
omgegaan. Met genoegen hebben deze leden geconstateerd dat het CPB
geen aanleiding zag tot het maken van opmerkingen. Toch hebben de
leden nog een aantal vragen betreffende het wetsvoorstel.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Zij vinden het van groot belang dat
voortijdig schoolverlaten wordt tegengegaan. De leden beschouwen een
snelle verzuimregistratie als een belangrijk hulpmiddel daartoe. Toch biedt
dit in de ogen van de leden nog niet direct een oplossing. Adequate registratie is een eerste voorwaarde bij het tegengaan van voortijdig schoolverlaten. Zeker, zo merken deze leden op, omdat op scholen voor voortgezet onderwijs leerlingen uit meerdere gemeenten komen. De scholen
hebben dus te maken met verschillende leerplichtambtenaren. Een
heldere registratie maakt het mogelijk om effectiever te werken. De leden
achten dit van belang omdat elke dag dat een kind niet naar school gaat,
de kans groter wordt dat het kind uitvalt zonder dat het een diploma
gehaald heeft.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
eerdergenoemde wetsvoorstel in verband met onder meer het vereenvoudigen van de procedure voor verzuimmelding. Deze leden zijn het met de
regering eens over de noodzaak om de informatieverstrekking te stroomlijnen en de administratieve last van de scholen te verminderen. De regering stelt dat door de voorgestelde wetswijziging gemeenten beter in staat
zijn om adequaat in te spelen op relatief verzuim en slagvaardiger het
voortijdig schoolverlaten te kunnen aanpakken. Deze leden betwijfelen dat
echter zeer. Zij vragen de regering of het niet reëler is een minder ambitieuze doelstelling te formuleren. Het stroomlijnen van informatieverstrekking is tenslotte nog geen garantie voor een effectieve, structurele aanpak
van voortijdig schoolverlaten. Recente onderzoeken van onder andere de
Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid bevestigen dit, zo
stellen deze leden.
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel Wijziging van de Leerplichtwet 1969, de Wet
educatie en beroepsonderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet
verzelfstandiging informatiseringsbank en de Wet op het voortgezet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 829, nr. 6

2

onderwijs in verband met onder meer het vereenvoudigen van de procedure voor verzuimmelding. Deze leden onderschrijven de doelstelling van
het voorstel om te komen tot een meer eenvoudige procedure voor het
melden van leerlingverzuim door scholen. Momenteel is de verzuimmelding onnodig omslachtig en vormt daardoor voor veel scholen een
grote administratieve last. De genoemde leden willen wel de opmerking
van de Raad van State benadrukken dat het wetsvoorstel niet per definitie
bijdraagt aan het onderliggende probleem, namelijk het voortijdig schoolverlaten. Dit voorstel is volgens de leden alleen zinvol wanneer de regering daarnaast ook andere maatregelen neemt die het voortijdige schoolverlaten tegengaan. Daarbij moet rekening worden gehouden met de
effectiviteit van beleid. De huidige bonus op vermindering van schoolverlaters (2000 euro per schooluitvaller minder) werkt in dat opzicht in de
ogen van deze leden niet. Ook moet bezien worden wat er gebeurt met
leerlingen die voortijdig de school verlaten of regelmatig spijbelen. Alleen
het melden van deze gevallen is niet voldoende. Een stevig traject met
betrokkenheid van ouders én een snelle invoering van de leerwerkplicht is
volgens de leden van deze fractie geboden. Kortom, zo stellen de leden,
dit wetsvoorstel vraagt om stevig flankerend beleid. De leden hebben in
het voorstel aanleiding gezien tot het stellen van enkele vragen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel hetgeen beoogt de Leerplichtwet
1969, de Wet educatie en beroepsonderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet verzelfstandiging informatiseringsbank en de Wet op het
voortgezet onderwijs te wijzigen in verband met onder meer het vereenvoudigen van de procedure voor verzuimmelding.
De voorgestelde aanpassingen zijn voor het overgrote deel al eerder
onderwerp van debat geweest, merken de leden van deze fractie op. Zij
onderschrijven de noodzaak om te komen tot een betere stroomlijning
van de informatieverstrekking met betrekking tot (relatief) verzuim,
teneinde gemeenten beter in staat te stellen adequaat in te spelen op
(relatief) verzuim en een slagvaardiger aanpak van het voortijdig schoolverlaten mogelijk te maken. Deze leden hebben nog wel een enkele vraag.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij vinden het belangrijk dat een noodzakelijke voorwaarde bij de bestrijding van schoolverzuim, een goede registratie, efficiënter geregeld wordt. Niet tot hun genoegen constateren deze leden dat
de implementatie van de voorgestelde wijziging een wettelijke basis
ontbeert.
2. Problematiek voortijdig schoolverlaten

1

Bijlage bij Kamerstuk 31 497, nr. 9.

De leden van de PvdA-fractie vinden dat kinderen niet alleen te maken
hebben met een leerplicht, maar tevens met een leerrecht. De leden van
de PvdA-fractie willen graag nog in het bijzonder aandacht vragen voor
zorgleerlingen die langere tijd thuiszitten. 90% van de thuiszitters onder
de zorgleerlingen zit in het voortgezet onderwijs. Degenen die te lang
thuiszitten, dreigen echte schoolverlaters te worden. Hoe gaat de regering
ervoor zorgen dat er heldere regels voor het melden en het volgen van
thuiszittende leerlingen zijn en dat deze ook uniform gehanteerd worden
door scholen en leerplichtambtenaren? Uit onderzoek van de Inspectie en
van Ingrado1 blijkt dat 50% van de scholen de thuiszitters te laat meldt.
Hoe is dit mogelijk? Als je als ouders je kind te laat meldt vanwege een
extra vakantiedag, komt de leerplichtambtenaar – terecht – zelfs naar
Schiphol. Als de school een kind een maand lang niet meldt, zijn daar
blijkbaar geen consequenties aan verbonden. Of, zo willen de leden
weten, zijn die consequenties er wel? Gaat de regering scholen en leerplichtambtenaren hierop aanspreken? Gaat de regering scholen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 829, nr. 6

3

verplichten direct een leerling te melden bij de IB-Groep als de leerling
thuis komt te zitten? Bestaan er «perverse prikkels» in het systeem die er
uit gehaald moeten worden, zo willen de leden van genoemde fractie
weten. Is het waar dat het bijvoorbeeld gunstig kan zijn voor scholen om
leerlingen pas na vier weken te melden omdat dan Herstart in beeld komt?
Is het waar dat je na zes maanden veel gemakkelijker een rugzak krijgt
vanwege aangetoonde handelingsverlegenheid? Ook willen de leden
weten wat de registratie vermeldt: enkel dat kinderen niet op school
verschijnen of ook waarom kinderen niet naar school gaan? Welke middelen staan een leerplichtambtenaar ter beschikking als leerlingen spijbelen
juist omdat ze problemen hebben op school, zo vragen de leden van deze
fractie.
3. Melden relatief verzuim met behulp van uniforme meldprocedure via de IB-Groep

3.1 Voorgestelde situatie melden relatief verzuim: uniforme
meldprocedure
De leden van de CDA-fractie merken op dat het wetsvoorstel in de titel
«het vereenvoudigen van de procedure voor verzuimmelding» draagt. Los
van de noodzaak om de verzuimmelding te verbeteren vragen de leden of
het hier feitelijk wel om een vereenvoudiging van de procedure gaat. De
reikwijdte van dit wetsvoorstel betreft het bekostigde onderwijs. De leden
vragen of er geen mogelijkheden zijn om het niet-bekostigde onderwijs
eveneens in de procedure te betrekken zodat een totaaloverzicht ontstaat.
Voorts merken zij op dat het inbrengen van de IB-Groep in de meldingsprocedure het directe contact tussen de school en de gemeente doorsnijdt. In de memorie van toelichting wordt hierover gezegd dat voor de
verdere verwerking het directe contact blijft bestaan. Maar, zo vragen de
leden, is het niet van belang dat er reeds bij de melding een direct contact
is tussen school en gemeente, ook al vindt de melding plaats via de
IB-Groep. Is een direct contact tussen leerplichtambtenaar en school niet
benodigd in plaats van in registers kijken naar gemelde verzuimleerlingen,
zo vragen deze leden. Ook willen de leden weten of, in het geval een
school het verzuim per ongeluk, dan wel opzettelijk verkeerd invult, dit
dan achteraf nog gecorrigeerd kan worden. Wanneer de voorgestelde en
veronderstelde vereenvoudigde procedure toch niet leidt tot een verbeterd meldgedrag van scholen, is de regering dan voornemens om maatregelen te nemen, bijvoorbeeld ten aanzien van de bekostiging van deze
scholen, zo willen de genoemde leden weten. Na melding, zo vervolgen
de leden, ontvangen scholen onmiddellijk een melding via e-mail. Deze
leden vragen of dergelijke berichten in één verzamelbericht worden
samengevat of ontvangen scholen voor elke melding een afzonderlijke
e-mail. Als het laatste het geval is, zal dat bij grote organisaties (bijvoorbeeld in de bve-sector) niet leiden tot een mogelijke lawine van e-mails
die mogelijk ook nog als spam worden uitgefilterd?
Voorts vragen de leden of het waar is dat de voorgestelde procedure wel
inzicht geeft in de verwachte duur van het verzuim, maar niet in de feitelijke duur? Zo ja, wat is hiervoor de reden? Verder vragen de leden, met
het oog op de bewaartermijn, of de uit de gegevens gehaalde statistische
gegevens langer dan twee jaar bewaard worden.
De leden van de SP-fractie willen van de regering weten of er met de
voorgestelde uniforme, digitale meldprocedure via de IB-Groep succesvolle lokale en/of regionale initiatieven, projecten en samenwerkingsverbanden met betrekking tot vroegtijdig verzuim worden gefrustreerd. Deze
leden vragen tevens of er een garantie gegeven kan worden dat de voorgestelde meldprocedure álle scholen een lastenvermindering biedt, ook
scholen in het basisonderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 829, nr. 6

4

De leden van de VVD-fractie merken op dat voor veel leerplichtambtenaren geldt dat ze niet voltijds bezig zijn met de naleving van de leerplicht,
maar dat het een activiteit «erbij» is. Dit probleem wordt met het wetsvoorstel niet opgelost. Ziet de regering een capaciteitsprobleem bij
leerplichtambtenaren en zo ja, hoe kan dit worden opgelost? Voorts willen
de leden weten of de regering denkt dat de tijdswinst die met dit wetsvoorstel wordt geboekt (bij gemeenten en scholen) ook wordt omgezet in
meer tijd voor hulpverlening? Zo ja, waarop baseert de regering deze
aanname, zo vragen de leden. Verwacht de regering dat het wetsvoorstel
zal leiden tot beter meldgedrag bij scholen? Zo ja, waarop baseert de
regering deze aanname? Het onderzoek dat Het Expertise Centrum in
20061 heeft uitgevoerd naar de haalbaarheid van één loket voor verzuimmelding bevatte geen uitgebreide draagvlakmeting. De leden vernemen
graag waarom niet. In hoeverre mag men op basis van dit onderzoek
aannemen dat er grote behoefte bestaat aan één loket voor verzuimmelding bij de IB-Groep? Is het waar dat in een aantal regio’s reeds sprake
is van een regionaal leerplichtbureau waar alle scholen uit de regio voor
al hun meldingen terecht kunnen? Wat zijn de resultaten en ervaringen
met deze regionale leerplichtbureaus? Heeft de regering in deze regio’s
geïnformeerd wat het draagvlak is voor dit wetsvoorstel? Zo ja, wat waren
de uitkomsten, zo neen waarom niet? De leden stellen voorts dat na
invoering van dit wetsvoorstel de verzuimmelding van de school niet
direct bij de leerplichtambtenaar van de gemeente zal terechtkomen (die
uiteindelijk met de melding aan de slag moet), maar bij de IB-Groep, die
de melding vervolgens weer aan de leerplichtambtenaar moet doorgeven.
Acht de regering de IB-Groep geen overbodige schakel in deze keten? De
Raad van State heeft dit ook opgemerkt en ziet als alternatief een meer
regionale leerplichtfunctie. Waarom slaat de regering het commentaar van
de Raad van State in dit opzicht in de wind? Waarom verkiest de regering
een interventie vanuit de landelijke overheid, terwijl lokaal al initiatieven
ontstaan? Wat is de toegevoegde waarde van melding bij één loket via de
IB-Groep ten opzichte van een regionaal loket, zo willen deze leden weten.
Voorts vragen de leden waarom vooral wordt gesproken over relatief
verzuim. Wat gaat er veranderen ten aanzien van de melding van absoluut
verzuim, willen zij weten. Ook vragen zij binnen welke termijn de IB-Groep
de melding aan de gemeente dient door te geven. Zit er verschil in deze
termijn tussen melding van in- en uitschrijving en melding van relatief
verzuim door de IB-Groep aan de gemeente, zo willen deze leden weten.
Ook vragen de leden wat er gebeurt in het geval dat van de leerling die de
leerplicht ontduikt geen gegevens in het Bron (Basisregister Onderwijs)
zijn geregistreerd. Om hoeveel leerlingen gaat het, waarvan geen gegevens in het Bron zijn opgenomen, willen de leden vervolgens weten. De
gemeente draagt de verantwoordelijkheid om mutaties voor het meldregister door te geven aan de IB-Groep, bijvoorbeeld wanneer de leerling
inmiddels weer op school is verschenen of wanneer gegevens zijn veranderd. Is het waar dat de school hierdoor toch nog aan afzonderlijke
gemeentes zal moeten doorgeven wat er gewijzigd is in de situatie rond
een leerling? Hoe wordt voorkomen dat bij onderwijsinstellingen het
gevoel ontstaat dat na melding van verzuim bij de IB-Groep de zaak is
afgedaan? Het eerdergenoemde onderzoek van Het Expertise Centrum
geeft aan dat het initiatief tot hulpverlening in geval van voortijdig schoolverlaten of verzuim zal verschuiven van school naar gemeente. Heeft dit,
zo vragen de leden, niet het risico in zich dat de school het volledige zicht
op de leerling verliest. Ook de pilot heeft uitgewezen dat scholen na
melding te weinig informatie ontvingen over wat er met de melding en de
desbetreffende leerling was gebeurd. Deze leden vragen hoe de school in
de nieuwe situatie betrokken blijft bij het vervolgtraject om de leerling in
de schoolbanken te houden en/of te krijgen. Tot slot vernemen de leden
graag welk bedrijf de software gaat ontwikkelen die voor de nieuwe meld1

Bijlage bij Kamerstuk 26 695, nr. 37.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 829, nr. 6

5

procedure nodig is. Ook willen zij weten of deze opdracht moet worden
aanbesteed.
De leden van de SGP-fractie vragen of de gemeenten direct na melding
door een school de betreffende gegevens bij het digitaal loket kunnen
inzien. Wordt door bemiddeling van de IB-Groep de kans op storing en
ontoegankelijkheid van databases groter, zo vragen deze leden. De leden
vragen voorts of de regering de overdracht van gegevens bij een
machine-tot-machine-koppeling nader kan toelichten. Deze leden vragen
of bij scholen bij deze koppeling aangepaste software nodig hebben om
de aansluiting bij het loket van de IB-Groep te kunnen realiseren.

Pilot
De leden van de CDA-fractie merken op dat de pilots tussen november
2007 en april 2008 een belangrijke rol bij de ontwikkeling van dit wetsvoorstel hebben gespeeld. De resultaten van de pilots worden in de
memorie van toelichting samengevat. Er wordt echter niet gemeld welke
negatieve ervaringen er waren en wat deze voor invloed hebben gehad op
het onderhavig wetsvoorstel. De leden vragen de regering hier nader op
in te gaan.
De leden van de SP-fractie vragen of zij de resultaten kunnen zien van de
pilot met de nieuwe meldprocedure van achttien scholen, negen gemeenten en de IB-Groep. Daarbij vragen deze leden of de invoering niet te snel
verloopt. De regering streeft ernaar medio 2009 deze procedure in werking te hebben gesteld. Is dit goed te realiseren voor alle scholen en
instellingen? Ook willen de leden weten waarop deze verwachting is gebaseerd.
De leden van de VVD-fractie vragen of de Kamer een rapport van de
evaluatie uit mei 2008 van de pilot kan ontvangen. Zo neen, kan de regering dan in ieder geval aangeven hoeveel scholen hebben deelgenomen
en hoeveel scholen (naast de neutrale en positieve scholen) negatief
waren en waarom, zo vragen zij.

Meldingsregister relatief verzuim
De leden van de CDA-fractie verwijzen naar de mogelijkheid voor correctie
van de gegevens door de leerling via een verzoek aan de IB-Groep. De
leden van deze fractie vernemen graag wie nu uiteindelijk bepaalt wat de
juiste melding is geweest: de school of de leerling. Wat gebeurt er als er
een verschil van mening ontstaat, zo vragen deze leden.
De leden van de SP-fractie merken op dat de betrokken leerling aan de
IB-Groep kan vragen om correctie van feitelijke onjuistheden. Deze leden
willen weten waarom, als het hier om feitelijkheden gaat, deze correctie
niet kan worden afgedwongen. Zijn er andere mogelijkheden om de leerling te beschermen tegen feitelijke foutieve informatie, zo vragen de
genoemde leden. Ook willen zij weten waarom de school in het geval van
feitelijke foutieve informatie niet kan overgaan tot een correctie achteraf.
De leerling kan niet om correcties vragen ten aanzien van door de school
opgegeven achtergronden van het verzuim. De leden van deze fractie
vrezen dat personen zo langdurig achtervolgd kunnen worden met
onjuistheden bij de inschatting van de reden tot verzuim. Waarom kan er
niet worden gecorrigeerd als de inschattingen van de school objectief
weerlegbaar zijn, zo vragen zij.

3.2. Uitbreiding van de gegevensverstrekking uit het basisregister
onderwijs aan de gemeenten
De leden van de CDA-fractie merken op dat de regering ten aanzien van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 829, nr. 6

6

de uitbreiding van gegevens uit het basisregister onderwijs aan gemeenten ervan uitgaat dat het voor het inschrijfgedrag van ouders van illegale
leerlingen niets uitmaakt of de gegevens door de IB-Groep of rechtstreeks
door de school aan de gemeente worden gemeld. Op welke informatie is
deze mening gestoeld, zo willen deze leden weten. Tevens vernemen zij
graag hoe groot de kans wordt ingeschat dat er daadwerkelijk misbruik
gemaakt wordt van deze kennis bij gemeenten, of dat dit leidt tot terughoudendheid bij illegalen om hun leerlingen in te schrijven.

3.3. Het vervallen van het voorschrift in de Lpw 1969 en de rmc-regelgeving dat scholen aan de gemeenten melding doen van de inen
uitschrijving van een leerling
De leden van de CDA-fractie beschouwen de ontdubbeling van de informatieverplichting als een plezierige lastenverlichting voor veel scholen. In
april 2008, zo lezen de leden in de memorie van toelichting, waren er nog
16 gemeenten die geen gebruik maakten van de gegevensverstrekking
over in- en uitschrijvingen in het Bron. Deze leden willen weten wat de
reden is dat deze gemeenten nog geen gebruik maken van het Bron. Hoe,
zo vragen de leden vervolgens, worden deze gemeenten benaderd om
ervoor te zorgen dat er een 100%-dekking ontstaat in Nederland ten
aanzien van de gegevensverstrekking via Bron.

3.4. Uitbreiding van de gegevensset die door bve-instellingen aan de
IB-Groep wordt verstrekt
De leden van de CDA-fractie stellen dat de bve-instellingen extra informatie wordt gevraagd, namelijk de reden van uitval. De leden vragen of
scholen dat altijd weten en als zij dat niet precies weten, wat dan ingevuld
moet worden.
4. Bij wijziging betrokken onderwijssectoren; gefaseerde
invoering
De leden van de CDA-fractie merken op dat voor het primair onderwijs en
het (voortgezet) speciaal onderwijs wordt voorzien in een invoering die
niet eerder plaatsvindt dan in 2011. De leden willen weten waarom dit nog
zo lang moet duren en of het niet mogelijk is om de ervaringen uit de
pilots te benutten om tot een snellere invoering over te gaan. Immers, de
scholen en gemeenten uit de pilots waren erg positief over het digitaal
loket, dat niet alleen in theorie, maar ook in de praktijk een daadwerkelijke
lastenverlichting betekent. Is het niet wenselijk om deze lastenverlichting
zo snel mogelijk ook in po en (v)so te doen plaatsvinden, zo vragen de
leden van voornoemde fractie.
De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen op de opmerking van de Raad
van State dat voor iedere verwerking van bijzondere persoonsgegevens
aannemelijk dient te zijn dat dat noodzakelijk is met het oog op de bestrijding van verzuim en voortijdig schoolverlaten. Voor wat betreft primair
onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs wordt door de regering
aangegeven dat de problemen bij het melden van relatief verzuim in
mindere mate voor dit onderwijs gelden. De leden van deze fractie verzoeken de regering nader toe te lichten waarom de voorgestelde wijzigingen met betrekking tot het primair onderwijs en het (voortgezet)
speciaal onderwijs noodzakelijk zijn met het oog op de bestrijding van
verzuim en voortijdig schoolverlaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 829, nr. 6

7

5. Consultatie
De leden van de PvdA-fractie stellen dat binnen het onderwijsveld
verschillend wordt gedacht over het wetsvoorstel. De werkgeversorganisaties, de VO-Raad en PO-raad, vinden dat eerst de gevolgen voor kleine
scholen en scholen met een afwijkend administratiepakket moeten
worden onderzocht en wijzen af dat de minister informatie (weliswaar
geanonimiseerd) op individueel niveau ontvangt. Voor de leden van deze
fractie is het belangrijk dat ongeoorloofd verzuim zo snel mogelijk bij de
gemeente wordt gemeld. Individuele informatie hoeft huns inziens niet
per se bij de minister op het bureau komen te liggen. Informatie op geaggregeerd niveau kan voor de aanpak van schoolverzuim en -uitval
volstaan. De memorie van toelichting heeft deze leden nog niet overtuigd
dat er voorbij moet worden gegaan aan de bezwaren van de werkgeversorganisaties, de VO-Raad en PO-Raad. Kan de regering haar vasthouden
nader beargumenteren? Kan de regering ook nader beargumenteren
waarom ook het primair onderwijs onder deze regeling moet vallen? In
hoeverre rechtvaardigt de schooluitvalproblematiek in het primair onderwijs dat men met nieuwe regelgeving wordt geconfronteerd, zo vragen
deze leden.
De leden van de SP-fractie vragen zich met Ingrado af of er meer aandacht
moet worden besteed aan een tijdige en adequate «terugmelding» van de
gemeente naar de scholen. Deze leden vinden de opmerkingen over het
implementatieplan nogal vaag en vragen of een terugmelding niet
verplicht kan worden. Daarbij hebben deze leden zorgen over de aard en
de inhoud van de terugmelding. De regering stelt dat de terugmelding van
de gemeente via het loket «meer informatief» wordt gemaakt voor de
meldende school. De leden willen weten in hoeverre er hier een groter
risico ontstaat dat gevoelige persoonsgegevens bij de school terechtkomen.
6. College Bescherming Persoonsgegevens
De leden van de CDA-fractie verwijzen in hun reactie naar de opmerkingen
van de Raad van State over het gebruik van bijzondere persoonsgegevens. Deze opmerkingen worden door de regering naast zich neergelegd.
Kan er op basis van de ervaringen met de pilots iets meer gezegd worden
over de voordelen die zijn gebleken van het gebruik van deze gegevens en
zo ja, wat waren die? De leden delen de mening van de regering dat het
van groot belang is om alle relevante gegevens voor de bestrijding van
schoolverzuim te benutten. Met de Raad van State vragen genoemde
leden echter wel in hoeverre de noodzaak voor het gebruik afdoende is
aangetoond. In de reactie gaat de regering in op de waarborgen waarmee
het gebruik is omgeven, maar de noodzaak wordt naar de mening van
deze leden niet nader toegelicht. Kan de regering hierop nog nader
ingaan?
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering nader kan toelichten
waarom zij bij dit wetsvoorstel zoveel minder tilt aan de bescherming van
persoonsgegevens dan dat de Raad van State doet. Hoe beoordeelt het
CPB de bezwaren die de Raad van State naar voren brengt? Op dit
moment wordt er bij de registratie van schoolverlaters ook gebruik
gemaakt van de IB-Groep. Vanuit het veld krijgen de leden van deze fractie
signalen dat scholen geen contact kunnen krijgen met de IB-Groep als de
gegevens van de IB-Groep niet kloppen. Kent de regering deze signalen?
Deelt de regering de mening van de leden dat goede dienstverlening van
de IBG richting de scholen een voorwaarde is voor invoering van het
wetsvoorstel, zo vragen zij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 829, nr. 6

8

De leden van de SP-fractie hebben met betrekking tot de verwerking
bijzondere persoonsgegevens de volgende vragen. De regering stelt dat
bij algemene maatregel van bestuur een nadere specificatie wordt
gegeven van de gegevens die de school aan het meldingsregister
toevoegt. Kan de regering aangeven welke en wat voor soort gegevens
het hier betreft? Betreft dat bijvoorbeeld ook medische gegevens die de
school ter beschikking heeft en die mogelijk reden kunnen zijn voor
verzuim? Kan het dan zijn dat de leerling zelf of een arts de school over
medische zaken heeft ingelicht en dat deze nu ter beschikking komen te
staan van de gemeente? Zo ja, leidt dat dan niet tot een vertrouwensbreuk
tussen de leerling met arts of school? Hoe verhoudt de voorgestelde wijziging zich tot de discussie over het Electronisch Kind Dossier (EKD), zo
willen de leden weten. De regering stelt dat met de route via de IB-Groep
niet meer of andere gegevens over de spijbelaar bij de gemeente terechtkomen. De leden van voornoemde fractie willen weten hoe deze uitspraak
zich verhoudt met het feit dat voor bve-instellingen uitbreiding van de
gegevens plaatsvindt met het gegeven «reden van uitstroom»? Is de
uitspraak van de regering in antwoord op de Raad van State niet feitelijk
onjuist, zo vragen zij.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom alleen een voorontwerp en
niet het complete wetsvoorstel voorgelegd is aan het CPB. Is de regering
bereid dit alsnog te doen, vragen zij en zo neen, waarom niet. Ook willen
zij weten of de regering het met hen eens is dat privacy in dit wetsvoorstel
een belangrijk punt van aandacht is, aangezien veel persoonlijke gegevens in een elektronisch dossier bij de IB-Groep terecht zullen komen.
Waarom bestaat de mogelijkheid in het meldingsregister van de IB-Groep
ook «bijzondere persoonsgegevens» zoals achtergrond van verzuim, maar
bijvoorbeeld ook geloofsovertuiging op te nemen, terwijl volgens de Raad
van State de noodzaak hiervan niet is aangetoond? Het is nog onbekend
welke gegevenscategorieën scholen kunnen invullen in de vrije velden.
Waarom, zo vragen deze leden, wordt nu niet aan de Kamer voorgelegd
welke gegevenscategorieën dit kunnen zijn. Is het waar dat scholen in
principe, ondanks het aanbrengen van gegevenscategorieën, alles over
een leerling kunnen invullen in de zogenaamde «vrije velden», zo vragen
zij. Hoe en door wie wordt beoordeeld welke aangeleverde gegevens voor
een dossier van belang zijn, of worden alle gegevens altijd ongefilterd
opgenomen in het meldingsregister? Ook vernemen de leden graag of de
regering van mening is dat bestrijding van schooluitval te allen tijden een
meer zwaarwegend maatschappelijk belang heeft dan de privacy van
bepaalde gegevens. Wie beoordeelt welk belang zwaarder weegt, zo
vragen zij vervolgens. Is «afwezigheid wegens geloofsverplichting zoals
een bedevaart» voor een leerplichtambtenaar een geldige reden om niet
achter het verzuimgeval aan te gaan, willen de leden weten. Zo neen,
waarom is deze in te vullen optie dan van belang in de meldprocedure?
Waarom kunnen wel telefoonnummer en afwijkend adres van de leerling
worden toegevoegd aan de melding, maar niet het telefoonnummer van
de ouders? Hoe worden ouders op de hoogte gesteld van de melding van
verzuim, vragen de leden. Ook willen zij weten hoe de gegevens in het
meldingsregister worden beveiligd. Hoe lang worden de gegevens bij de
IB-Groep bewaard? Wie heeft er inzage in de gegevens die vanuit de
school bij de IB-Groep en vervolgens bij de leerplichtambtenaar terecht
komen? Kan een leerling op verzoek zelf ook zijn of haar melding inzien
en/of aanpassen? Hoe wordt voorkomen dat een leerling ten onrechte
gemeld staat in het meldingsregister of dat onjuiste gegevens worden
opgeslagen, zo vragen de leden.
Voorts willen de leden weten of het waar is dat de uniforme meldprocedure al vanaf 1 augustus 2008 landelijk wordt ingevoerd zonder
wettelijke grondslag, terwijl de Raad van State in verband met privacywetgeving, adviseert betrokkenen pas aan te sluiten op het nieuwe digi-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 829, nr. 6

9

tale loket als een wettelijke grondslag is geschapen. Waarom gaat de
regering voorbij aan het advies van de Raad van State en prefereert
daarmee snelle invoering boven zorgvuldigheid? De leden vernemen
hierop graag een reactie van de regering.
7. Financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie willen weten wat de eenmalige- en de exploitatiekosten voor de IB-Groep zijn. De leden vernemen graag wat de
eenmalige- en de exploitatiekosten voor scholen en gemeenten zijn. Ook
willen zij weten wat het bijvoorbeeld kost om hun software aan te passen.
Wordt daartoe extra budget beschikbaar gesteld? Is het nodig om personeel bij te scholen om met de software om te kunnen gaan, vragen de
leden vervolgens. Zo ja, wat zijn de te verwachten kosten? Hoe worden
alle extra kosten van het wetsvoorstel door de regering budgettair gedekt,
willen de leden ten slotte weten.
8. Uitvoeringsgevolgen
De leden van de SGP-fractie vragen of het in het voornemen van de regering ligt om de jaaropgaven te laten vervallen wanneer het digitale loket
naar tevredenheid werkt. Zij vragen wanneer het functioneren van het
digitale loket wordt geëvalueerd.
9. Administratieve lasten
De leden van de VVD-fractie vragen welke gevolgen het wetsvoorstel
heeft voor de bedrijfsvoering van de IB-Groep. Is er, gelet op de recente
problemen in de bedrijfsvoering, genoeg ruimte en capaciteit bij de
IB-Groep om alle meldingen goed te verwerken en tijdig aan gemeenten
door te geven? Zal door dit voorstel de Gemeentelijke Basis Administratie
voor persoonsgegevens en het centraal register Hoger Onderwijs meer
informatie aan de IB-Groep moeten aanleveren dan momenteel het geval
is, zo vragen de leden van voornoemde fractie.
De voorzitter van de commissie
Van Bochove
Adjunct-griffier van de commissie
Boeve

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 829, nr. 6

10