Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 393

Betrekkingen tussen de Europese Unie en het
Verenigd Koninkrijk

Nr. 15

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 12 januari 2021
De vaste commissie voor Europese Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de
brief van 15 december 2020 over de Kabinetsappreciatie Commissiemededeling gerichte contingency maatregelen bij een scenario zonder akkoord
over het toekomstig partnerschap tussen de EU en het VK (Kamerstuk
35 393, nr. 14).
De vragen en opmerkingen zijn op 18 december 2020 aan de Minister van
Buitenlandse Zaken voorgelegd. Bij brief van 27 december 2020 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Veldman
Adjunct-griffier van de commissie,
Berkheij

kst-35393-15
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

1

Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsappreciatie van de Commissiemededeling «gerichte contingency maatregelen bij een scenario zonder akkoord over het toekomstig partnerschap
tussen de Europese Unie (EU) en het Verenigd Koninkrijk (VK)». Zij
hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsappreciatie van de Commissiemededeling «gerichte contingency maatregelen bij een scenario zonder akkoord over het toekomstig partnerschap
tussen de Europese Unie (EU) en het Verenigd Koninkrijk (VK)». Zij
hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsappreciatie van de Commissiemededeling over de contingency maatregelen
van de Europese Commissie. Zij hebben daarover, en over de algemene
Brexit-maatregelen, nog enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsappreciatie van de Commissiemededeling «gerichte contingency maatregelen bij een scenario zonder akkoord over het toekomstig partnerschap
tussen de EU en het VK». Zij hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben de kabinetsappreciatie over de
commissiemededeling van de contingency maatregelen bij een scenario
zonder akkoord over het toekomstig partnerschap tussen de EU en het VK
kritisch gelezen. De leden hebben hier nog een aantal vragen over.
Europese contingency plannen
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de contingency maatregelen er
uitzien voor:
a. Het traject van de Eurostar Amsterdam-Londen,
b. Het vliegverkeer tussen Amsterdam en het VK,
c. De visserij,
d. De logistieke sector,
e. De tuin- en sierteeltsector,
f.
De Douane handelingen,
g. De NVWA en de Marachaussee,
h. De digitale vergunning verstrekking aan de grens,
i.
De ferry diensten tussen Nederland en het VK,
j.
De voldoende parkeergelegenheden bij de Nederlandse havens,
k. De groene prioritaire rijstroken voor verse goederen,
l.
Het personeel bij Schiphol (cargo) en bij de haven om de doorstroom
van goederen en de controle van mensen te garanderen.
1. Antwoord van het kabinet
Net als uw Kamer hecht het kabinet sterk aan goede voorbereidingen op het aflopen van de overgangsperiode op alle fronten en
door alle belanghebbenden. Zoals ook aangegeven in eerdere
brieven (zie bijvoorbeeld Kamerstuk 35 393, nr. 7 voor een
overzicht) zal er ongeacht de uitkomst van de onderhandelingen
na het aflopen van de overgangsperiode veel veranderen. Op
nationaal niveau zijn bepaalde maatregelen getroffen, zoals
bijvoorbeeld verkeerscirculatieplannen rond de ferry-havens, om
verstoringen wegens aanpassingsfrictie zoveel als mogelijk te
voorkomen. Ook alle bovengenoemde onderwerpen hebben de
voortdurende aandacht van het kabinet. Gelijktijdig met de
beantwoording van de schriftelijke vragen ontvangt uw Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

2

een brief met een overzicht van alle voorbereidingen en maatregelen voor het einde van de overgangsperiode. De verantwoordelijkheid voor de voorbereidingen van en door sectoren en
bedrijven op het aflopen van de overgangsperiode ligt in de
eerste plaats bij de bedrijven zelf.
Het kabinet stelt in haar brief dat «Het kabinet wenst te benadrukken dat
de voorgestelde contingency maatregelen op EU-niveau enkel bedoeld
zijn om de meest nadelige en onacceptabele effecten van een no deal op
te vangen.». De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet of de
Europese Commissie hiermee op het terrein van Artikel X uit de Nederlandse Brexit verzamelwet komt en in hoeverre de Europese Commissie
eenzelfde soort mechanisme als Artikel X heeft waarbij ze de vrije hand
krijgt om over te gaan tot maatregelen. De leden van de CDA-fractie
vragen het kabinet of alle voorstellen uit de contingency plannen van de
Europese Commissie democratisch geborgd zijn en daarbij alle juridische
voorwaarden zijn toegepast alvorens de plannen in praktijk worden
gebracht.
2. Antwoord van het kabinet
Indien het door de onderhandelaars van de EU en het VK bereikte
akkoord per 1 januari van toepassing wordt, zal de noodzaak
voor contingency maatregelen komen te vervallen, daar zulke
maatregelen specifiek zijn bedoeld om een no deal situatie op te
vangen.
De contingency aanpak die de Europese Commissie voorstelde
komt niet op het terrein van artikel X van de Nederlandse
verzamelwet. Dit geldt zowel voor de wetgevende
EU-contingency maatregelen als voor de overkoepelende
mededeling over de gerichte aanpak van het no deal scenario. Het
betreft een beperkt aantal gerichte maatregelen met inhoudelijk
duidelijk omkaderde bevoegdheden en waarbij een passende
rechtsgrondslag in de EU-verdragen is gekozen. Deze maatregelen zijn aangenomen via de gewone wetgevingsprocedure,
waarmee behandeling en instemming van zowel de Raad
(waardoor betrokkenheid van de lidstaten gegarandeerd is) als
het EP is gegarandeerd. Het kabinet bevestigt dan ook dat de
wetgevende contingency maatregelen van de Europese
Commissie democratisch geborgd zijn. Het laat verschijnen van
de contingency aanpak op EU-niveau noopte tot snelle besluitvorming in Brussel. De overeengekomen contingency maatregelen zijn nagenoeg in lijn met die ter voorbereiding op een no
deal zonder terugtrekkingsakkoord, zodat deze besluitvorming
zowel snel als zorgvuldig kon worden afgerond.
De voorgestelde contingency maatregelen zijn tijdelijk, waarbij de
Europese Commissie ook heeft aangegeven hoe lang dat is, het
merendeel geldt tot halverwege 2021. De leden van de CDA-fractie vragen
het kabinet hoe een eventuele verlenging van de Europese contingency
maatregelen wordt vastgesteld en of er dan de mogelijkheid bestaat om
die maatregelen ook aan te passen. Ook vragen de leden van de
CDA-fractie welke rol de nationale parlementen daar dan in zouden
spelen?
3. Antwoord van het kabinet
Indien het door de onderhandelaars van de EU en het VK bereikte
akkoord per 1 januari van toepassing wordt, zal de noodzaak
voor contingency maatregelen komen te vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

3

De procedure voor een eventuele verlenging of wijziging van de
wetgevende contingency maatregelen op EU-niveau wijkt niet af
van de reguliere procedure voor het tot stand komen van deze
EU-wetgeving. De Europese Commissie zou een voorstel tot
verlenging of wijziging van het betreffende voorstel moeten
doen, waarna dit voorstel via de gewone wetgevingsprocedure
behandeld zou worden in de Raad en het Europees Parlement.
Ook de nationale parlementen zouden bij dit proces op de
gebruikelijke wijze betrokken zijn. Voor het Nederlands
parlement geldt dat het daarbij een kabinetsappreciatie van de
voorstellen ontvangt.
De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet hoe de Europese
Commissie in de uitvoering van haar maatregelen gecontroleerd wordt?
4. Antwoord van het kabinet
Indien het door de onderhandelaars van de EU en het VK bereikte
akkoord per 1 januari van toepassing wordt, zal de noodzaak
voor contingency maatregelen komen te vervallen.
De Europese Commissie krijgt onder de Verordening
wegtransport de bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast
te stellen (artikel 7 en 8 Verordening wegtransport). Bij de
vaststelling van deze gedelegeerde handelingen door de
Commissie kunnen de EU-lidstaten en het EP controle uitoefenen
in het kader van het overleg dat de Commissie moet plegen op
deskundigenniveau. De Commissie moet de door elke lidstaat
aangewezen deskundigen raadplegen overeenkomstig de
beginselen die zijn neergelegd in het Interinstitutioneel Akkoord
van 13 april 2016 over beter wetgeven (artikel 11 Verordening
wegtransport).
Daarnaast krijgt de Commissie onder de Verordening connectiviteit luchtvaart de bevoegdheid om uitvoeringshandelingen vast
te stellen (artikel 6 en 7 van de Verordening connectiviteit
luchtvaart). De vaststelling van deze uitvoeringshandelingen
vindt plaats via de onderzoeksprocedure. Daarbij is er controle
van de lidstaten via comités die over de schouder van de
Commissie meekijken en uiteindelijk het laatste woord hebben.
Voor het overige staat de Commissie continu in dialoog met de
Raad en met de lidstaten. Er vindt geregeld overleg plaats tussen
de lidstaten onderling en met de Commissie in de Raadswerkgroep VK, welke zal blijven bestaan. Monitoring van zowel
effectiviteit als van de uitvoering staat daarbij in algemene zin
hoog op de agenda.
Tevens vragen deze leden het kabinet te garanderen dat bij een EU-only
verdrag de EU alleen maatregelen neemt binnen haar competenties en
niet vanwege het EU-only karakter van het verdrag deze aanvult door
gedelegeerde handelingen tot wat eigenlijk een gemengd verdrag zou
moeten zijn. De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet de procedure
toe te lichten wanneer er sprake zou zijn van een gemengd verdrag en het
Europese deel op 1 januari voorlopig in werking zal treden. Deze leden
vragen het kabinet of hij rekening houdt met een dergelijk scenario van
voorlopige inwerkingtreding en op welke manier het bedrijfsleven
gecompenseerd kan worden voor de onzekerheid die daarbij komt kijken
en de eventueel aanpassingen na de periode van voorlopige inwerkingtreding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

4

5. Antwoord van het kabinet
Voor een onderbouwing van het EU-only akkoord verwijs ik naar
de brief hierover die uw Kamer op 25 december is toegestuurd.1
Zoals het kabinet steeds heeft aangegeven is het merendeel van
de voorbereidingen op het aflopen van de overgangsperiode door
het bedrijfsleven in alle scenario’s noodzakelijk. Het bedrijfsleven
heeft zich hierop kunnen voorbereiden sinds de start van de
onderhandelingen. Het kabinet ziet daarom op dit moment geen
aanleiding om de negatieve gevolgen van het aflopen van de
overgangsperiode op te vangen.
De Europese Commissie publiceerde op 25/12/2020 haar voorstel
voor de Brexit Adjustment Reserve (BAR) van vijf miljard euro
onder het nieuwe MFK (2021–2027). De BAR is bedoeld om de
negatieve en onvoorziene gevolgen van de Brexit in de meest
getroffen lidstaten en sectoren te verzachten. Een eerste appreciatie van het voorstel treft u aan in de brief die uw Kamer
gelijktijdig met de beantwoording van deze schriftelijke vragen
ontvangt.
De leden van de D66-fractie onderschrijven dat de contingency maatregelen niet dezelfde voordelen kunnen bieden als EU-lidmaatschap. Kan
het kabinet toelichten waar dit wel het geval is?
6. Antwoord van het kabinet
Indien het door de onderhandelaars van de EU en het VK bereikte
akkoord per 1 januari van toepassing wordt, zal de noodzaak
voor contingency maatregelen komen te vervallen.
Net als de leden van de fractie van D66 onderschrijft het kabinet
het principe van de Europese Commissie dat contingency
maatregelen niet dezelfde voordelen kunnen bieden als
EU-lidmaatschap. Alle door de Commissie voorgestelde maatregelen voldoen naar mening van het kabinet aan dit principe: ze
zijn tijdelijk van kracht en beperkt in omvang.
Klopt het dat de wetgevende contingency maatregelen inmiddels zijn
aangenomen door het Europees Parlement en Raad, zo vragen de leden
van de D66-fractie? Ook vragen deze leden zich af of de voorstellen van de
Europese Commissie nog aanzienlijk aangepast zijn in de onderhandelingen en trilogen? Zo ja, hoe? Hoe apprecieert Nederland die wijzigingen,
zo vragen de leden van de D66-fractie?
7. Antwoord van het kabinet
De contingency maatregelen zijn op vrijdag 18 december jl.
goedgekeurd door het Europees Parlement. Vervolgens zijn de
contingency maatregelen door de Raad aangenomen via de
schriftelijke procedure. Indien het door de onderhandelaars van
de EU en het VK bereikte akkoord per 1 januari van toepassing
wordt, zal de noodzaak voor contingency maatregelen komen te
vervallen.
De twee contingency voorstellen van de Europese Commissie die
zien op visserij en basisconnectiviteit in het luchtvervoer zijn op
enkele technische punten aangepast door de Raad. Het contingency voorstel op luchtvaart is ook aangepast om de bevoegdheidsverdeling tussen de Unie en de lidstaten op het gebied van
1

Kamerstuk 35 393, nr. 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

5

luchtverkeersrechten te verduidelijken zodat het helder is dat het
contingency voorstel geen precedentwerking heeft ten aanzien
van de bevoegdheden van lidstaten op dit terrein. Ook zijn er
aanpassingen gedaan om de situatie rondom de coronacrisis te
reflecteren. Het gaat hierbij onder meer om het luchtvervoer van
geneesmiddelen, vaccins en medische uitrusting naar en van
derde landen op ad-hocbasis, zodat ook gebruik gemaakt kan
worden van luchtvaartmaatschappijen van het Verenigd
Koninkrijk. Daarnaast is het contingency voorstel op
wegtransport licht gewijzigd op het gebied van cabotage om de
situatie rondom de coronacrisis te reflecteren. Het kabinet
verwelkomt al deze aanpassingen.
De leden van de SP-fractie hebben een aantal algemene vragen over de
vier wetgevende voorstellen die ons worden voorgeschoteld door de
Europese Commissie. Wat zal voor al deze contingency maatregelen het
verschil in effect worden als er toch wel een deal wordt aangenomen? Wat
gebeurt er dan met deze voorstellen wat betreft de implementatie? Zijn er
geen vlakken binnen deze contingency voorstellen die toch nog op een
bepaalde manier in strijd zijn met wat wij nationaal hebben afgesproken,
zo vragen de leden van de SP-fractie?
8. Antwoord van het kabinet
De tussen de Raad en het EP overeengekomen contingency
maatregelen zullen niet van toepassing worden in het geval het
akkoord tussen de EU en het VK aan het einde van de overgangsperiode van toepassing wordt. Uitzondering hierop vormen
Artikel 9, lid 3, en artikel 10, lid 2, van de verordening connectiviteit luchtvaart die reeds van toepassing zouden zijn met ingang
van de datum van inwerkingtreding van deze verordening, maar
evengoed niet meer van toepassing zullen zijn wanneer het
akkoord tussen de EU en het VK van toepassing wordt. Het
kabinet stelt dat de voorbereidingen op EU-niveau op een no deal
scenario een essentieel onderdeel waren van de bredere voorbereidingen op het aflopen van de overgangsperiode. Naar mening
van het kabinet interfereren deze contingency maatregelen niet
met de nationale readiness aanpak, maar zijn deze een noodzakelijke aanvulling daarop om onacceptabele negatieve gevolgen van
een no deal op te kunnen vangen. Tegen die achtergrond heeft
Nederland steeds opgeroepen tot tijdige publicatie van de
Europese contingency maatregelen opdat daarover helderheid
zou bestaan en er in de nationale voorbereidingen rekening mee
gehouden kon worden.
Opvallend voor de leden van de SP-fractie is de zeer beperkte tijd van
twee maanden voor Frankrijk en het VK om een overeenkomst te sluiten
over het spoorveiligheidsregime, en de 9 maanden extra geldigheid die
spoorwegondernemingen krijgen voor hun veiligheidscertificaten. De
leden vragen het kabinet hoe aannemelijk het is dat deze periode
voldoende is? Wat gebeurt er als akkoorden niet tijdig worden gesloten?
Waarom is er voor deze zeer beperkte tijd gekozen, zo vragen de leden
van de SP-fractie?
9. Antwoord van het kabinet
Bij het bepalen van de termijnen in de contingency maatregel die
ziet op de spoorverbinding door de Kanaaltunnel is rekening
gehouden met het tijdpad waarbinnen Frankrijk en het VK een
overeenkomst kunnen sluiten, of als dat niet lukt, met het tijdpad
om andere maatregelen te kunnen treffen. De gekozen termijnen
zijn in overleg met de Franse spoorautoriteiten bepaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

6

Nederlandse contingency plannen
De leden van de VVD-fractie willen iets vragen over de staat van de
voorbereiding van de Nederlandse overheid. Het kabinet schrijft in de
appreciatie de conclusie van de Europese Commissie te delen dat
overheden goed zijn voorbereid, maar dat voorlichting aan het bedrijfsleven noodzakelijk blijft. Bij de behandeling van de wijziging van de
Verzamelwet Brexit bleek echter dat de Belastingdienst maar ten dele
klaar is voor de veranderingen, gelet op de manier waarop Britten in
Nederland straks problemen kunnen ondervinden met de online aangifte.
Zijn er andere gevallen bekend van dergelijke te verwachten uitvoeringsproblematiek, zo vragen de leden van de VVD-fractie?
10. Antwoord van het kabinet
Het voorbereiden op het aflopen van de overgangsperiode is en
blijft een gezamenlijke inspanning van de rijksoverheid, de
medeoverheden, bedrijfsleven, instellingen en burgers. Alle
gezamenlijke inspanningen om zo goed mogelijk voorbereid te
zijn ten spijt, zal er hoe dan ook sprake zijn van aanpassingsfrictie. Te meer omdat een deel van de voorbereidingen, ook die
van de uitvoeringsorganisaties, samenhangt met de uitkomst van
de onderhandelingen, verwijs ik uw Kamer naar de bijlage bij de
brief die uw Kamer gelijktijdig met de beantwoording van deze
schriftelijke vragen ontvangt. De bijlage geeft een overzicht van
alle voorbereidingen en maatregelen en waar op basis van het
bereikte akkoord nog acties nodig zijn om de voorbereidingen af
te stemmen op dat akkoord.
Ook als het bereikte akkoord van toepassing wordt op 1 januari
2021 kunnen verstoringen niet worden uitgesloten. Het kabinet
heeft zich mede daarom op diverse manieren (onder meer
table-top sessies, scenario-oefeningen en simulaties) ingezet om
alle voorzienbare gevolgen en mogelijke verstoringen zo goed
mogelijk in kaart te brengen en op deze manier de risico’s in de
uitvoering zo veel als mogelijk te beperken.
De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet waar zij verwachten dat
de drie grootste problemen zullen zijn voor Nederland op 1 januari 2021.
11. Antwoord van het kabinet
Het kabinet heeft zich voorbereid op alle mogelijke scenario’s,
maar er kunnen altijd onvoorziene verstoringen optreden. Dat
maakt het lastig om te voorspellen welke problemen zich zullen
voordoen en daarvan een top drie te geven. Verstoringen in de
verkeersdoorstroming bij de ferryhavens door onvoldoende
voorbereiding op de nieuwe grensformaliteiten van vrachtverkeer
zijn bijvoorbeeld aannemelijk. Daarom zijn juist daar diverse
specifieke voorbereidingen getroffen zoals de inrichting van
tijdelijke parkeerplaatsen en het klaar staan voor de inzet van
verkeerscirculatieplannen. Een probleem waar op moment van
schrijven nog hard aan wordt gewerkt is het verkrijgen van
zoveel mogelijk duidelijkheid van VK-zijde over onderdelen van
zijn Border Operating Model die relevant zijn voor exporteurs van
goederen naar het VK. Om zo nodig ook zo goed als mogelijk
voorbereid te zijn op eventuele ernstiger verstoringen is op
diverse niveaus, waaronder in de nationale crisisstructuur, met
verscheidene scenario’s geoefend. Het kabinet vertrouwt erop
dat dit heeft bijgedragen aan een goede voorbereiding zodat
eventuele problemen tijdig kunnen worden onderkend en
opgevangen. Indien na het aflopen van de overgangsperiode zeer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

7

ernstige verstoringen zouden ontstaan, wordt zo nodig
opgeschaald in de nationale crisisstructuur.
De leden van de D66-fractie voorzien hoe dan ook opstoppingen in de
Nederlandse havens, zowel bij een deal als in het geval van een no-deal.
Deze leden vragen daarom graag in hoeverre het IT-systeem van de
douane (Portbase) het aan kan als vervoerders die zich nog niet hebben
geregistreerd dat ineens in een kort tijdsbestek wel allemaal gaan doen?
Zijn de IT-systemen daartegen bestand? Is er een maximum aan vooraanmeldingen en registraties dat Portbase kan verwerken? Ook lezen de leden
van de D66-fractie in het FD van 18 december 2020 dat uit onderzoek van
de douane blijkt dat een kwart van de vervoerders niet over alle juiste
documenten beschikt. Dat is een fors aantal. Er wordt echter verwacht dat
dit op 1 januari 10% tot 12% zal zijn. Waarop is dit gebaseerd? Hoe zorgt
het kabinet ervoor dat zo veel mogelijk bedrijven wél voorbereid zijn? En
kunnen de havens het aan als blijkt dat inderdaad 25% van de vervoerders
niet is voorbereid, zo vragen de leden van de D66-fractie?
12. Antwoord van het kabinet
Met het aflopen van de overgangsperiode worden grensformaliteiten verplicht. Om dit efficiënt te laten verlopen is Portbase
ingeschakeld door de ferrybedrijven en de meeste shortseavervoerders.
Het kabinet bevestigt dat een tijdige aanmelding bij Portbase een
belangrijke stap is voor het bedrijfsleven dat handelt met het VK
via Nederlandse havens na het aflopen van de overgangsperiode.
De communicatie-inzet vanuit diverse partijen, inclusief de
rijksoverheid, is er dan ook op gericht om bedrijven in binnen- en
buitenland voor te lichten over de noodzaak om dit te doen, of
om hierover afspraken in de keten te maken over wie voor deze
registratie zorgdraagt (exporteur, expediteur, douane-agent, etc.).
Gelet op het groeiende percentage aansluitingen op Portbase lijkt
deze campagne richting vervoerders en hun klanten effect te
hebben gehad. Uit de cijfers van Portbase van 21 december 2020
blijkt dat inmiddels 94% van het totale exportvolume en 90% van
het importvolume is aangesloten op Portbase. Uit deze gegevens,
gebaseerd op de vervoersomvang uit 2019, leidt het kabinet af
dat in het meest positieve scenario nog steeds een kleine 6 – 10%
van het totaal vervoerde volume nog niet is aangesloten op
Portbase, waarin mogelijk een relatief groot aantal vervoerders
van kleinere volumes vertegenwoordigd zijn, ook uit het
achterland; waarschijnlijk valt daarbinnen ook de groep die in het
Kantar onderzoek aangeeft (nog) niet voorbereid te zijn. Bij dit
alles dient in de gaten gehouden te worden dat aanmelding in
Portbase gebeurt door vervoerders; dit is niet hetzelfde als het
correct, tijdig en volledig doen van douane aangifte, waarvoor
im- en exporteurs zelf verantwoordelijk zijn. Het is ook mogelijk
dat kleinere partijen vanwege de extra formaliteiten besluiten
ofwel (voorlopig) te stoppen met handelen met het VK ofwel dit
alleen nog via andere partijen te doen.
Portbase is niet het IT-systeem van de Douane maar een
non-profit platform en een dochteronderneming van de havenbedrijven van Rotterdam en Amsterdam. De werkwijze die eerder
voor containervervoer van en naar derde landen is ontwikkeld, is
toepasbaar gemaakt voor het vervoer van en naar het VK via de
ferry’s. Bedrijven dienen eerst zelf bij de Douane aangifte te
doen. Vervolgens doen bedrijven met hun douanegegevens
vooraanmelding van hun zending bij de terminal in de haven via

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

8

het Portbase platform. Portbase heeft extra capaciteit ingezet om
een piek in het aantal aanmeldingen in december en begin januari
op te kunnen vangen. Het is de verantwoordelijkheid van
Portbase om de stabiliteit van IT-systemen te garanderen, ook
wanneer een groot aantal vervoerders zich nog in een kort
tijdsbestek registreert. Portbase heeft haar systemen daartoe
uitvoerig getest.
Om ervoor te zorgen dat zo veel mogelijk bedrijven zich realiseren dat zaken doen met het VK vanaf 1 januari verandert en dat
zij zich daartoe moeten voorbereiden, ook nu er een akkoord
werd bereikt, zijn intensieve communicatiecampagnes en andere
voorlichtingsacties uitgevoerd. Communicatie inspanningen van
het kabinet zijn sinds de zomer geleidelijk geïntensiveerd. Naast
de Brexit Impact Scan, de belangrijkste tool die wordt aangeboden aan bedrijven die zich oriënteren op hetgeen er op hen
afkomt, hebben bijvoorbeeld Douane en belastingdienst grote
aantallen (ca. 76.000) ondernemers die zakendoen met het VK
rechtstreeks aangeschreven en heeft een deel van deze bedrijven
actief een EORI-nummer toegekend gekregen. Minister Kaag en
Staatssecretaris Keijzer stuurden in oktober ook een brief met de
dringende oproep aan ondernemers om zich voor te bereiden.
Minister van Nieuwenhuizen heeft de Brexit transporttafel
ingesteld, gecoördineerd door Rijkswaterstaat, waar alle partners
in de transportketen rondom de havens vertegenwoordigd zijn.
Onderdeel daarvan is de Brexit communicatietafel waarin
communicatie richting de klanten (en klanten van klanten) van de
ferrymaatschappijen is afgestemd. Ook zijn flyers gemaakt in
meerdere talen, waarin bedrijven worden opgeroepen zich voor te
bereiden en aan te sluiten bij Portbase. Deze flyers zijn tijdens
verschillende flyeracties uitgedeeld in de havens en ook verspreid
in andere lidstaten. Het Brexitloket is actief met vraagbeantwoording zowel telefonisch als via social media en er zijn diverse
webinars en stakeholderbijeenkomsten georganiseerd voor
bedrijven en brancheorganisaties, door publieke en private
partijen. Sinds oktober loopt ook weer de Rijksbrede voorlichtingscampagne met het blauwe Brexitkarakter. Met deze intensieve communicatie en voorlichting ondersteunt het kabinet de
voorbereidingen van het bedrijfsleven. Ter verdere ondersteuning
van die voorbereidingen kunnen ondernemers ook na 1 januari
2021 aanvragen voor Brexitvouchers indienen, waarmee zij
advies kunnen inwinnen over hoe de eigen onderneming zich kan
voorbereiden op Brexit c.q. zaken blijven doen met het VK.
In de verkeerscirculatieplannen die zijn opgesteld om congestie
in de havens te voorkomen is rekening gehouden met een worst
case scenario van 30% onvoorbereide eenheden en bij Hoek van
Holland zelfs 50%. Portbase neemt deel als ketenpartner aan de
operationele Brexit Transport Tafel waar verkeerscirculatieplannen zijn voorbereid.
Ook vragen de leden van de D66-fractie graag naar de gevolgen van een
no-deal voor de situatie van Nederlanders in het VK. Sluit het kabinet uit
dat de kans bestaat dat het VK terug zal komen op eerdere afspraken? Ook
horen zij graag hoeveel Britten in Nederland inmiddels verblijfsrecht in
Nederland hebben? Hoeveel mensen hebben niet op de oproep van de
IND geantwoord? Wat zijn de gevolgen voor hen, zo vragen de leden van
de D66-fractie?
13. Antwoord van het kabinet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

9

De positie van Nederlanders in het VK heeft de blijvende
aandacht van het kabinet. Zo organiseert de Nederlandse
ambassade in het VK voorlichtingsbijeenkomsten (via sociale
media vanwege de coronacrisis) voor Nederlandse burgers die
daar wonen. Deze zijn in aanvulling op de informatie die de Britse
autoriteiten zelf verstrekken en op de voorlichtingsactiviteiten
voor EU burgers die de EU-missie in het VK ontplooit. Daarnaast
is de ambassade actief in het verstrekken van algemene
voorlichting over de gevolgen van Brexit, waarbij gebruik wordt
gemaakt van de Rijksbrede informatiekanalen en instrumenten.
Het kabinet heeft, net als de Europese Commissie, steeds
aangegeven dat een volledige en effectieve implementatie van de
afspraken uit het terugtrekkingsakkoord essentieel is voor het
vertrouwen dat nodig is om een akkoord te bereiken over het
toekomstig partnerschap tussen de EU en het VK. Dit geldt zeker
voor het burgerrechtengedeelte van het terugtrekkingsakkoord.
Het kabinet monitort samen met de Europese Commissie op
verschillende manieren of deze afspraken worden nagekomen,
onder meer via het Gemengd Comité en via de Nederlandse
ambassade in het VK. De uitvoering van het burgerrechtengedeelte van het terugtrekkingsakkoord blijft onderwerp van
gesprek in contacten met het VK op alle niveaus. Uit die
contacten blijkt geenszins een intentie aan VK zijde om terug te
komen op het burgerrechtengedeelte van het terugtrekkingsakkoord. Ook uit de statistieken die het VK over de uitvoering van
het zogenoemde EU Settlement Scheme publiceert, blijkt dat het
VK de afspraken uit het terugtrekkingsakkoord nakomt.
Begin februari is de IND begonnen met het in behandeling nemen
van aanvragen om verblijfsdocumenten op grond van het
terugtrekkingsakkoord van de naar schatting 45.000 Britse
burgers en hun derde lands familieleden die in Nederland
woonachtig zijn.
Een update van de voortgang van het toekennen van verblijfsdocumenten op grond van het terugtrekkingsakkoord verschijnt
maandelijks op de website van de IND.2 In de periode van
februari t/m november 2020 zijn alle in de BRP ingeschreven
Britten en hun derde lands familieleden uitgenodigd om een
verblijfsvergunning in te dienen. De IND heeft daartoe 34.388
uitnodigingen verstuurd. De IND heeft inmiddels 31.963
aanvragen binnengekregen voor een Brexit verblijfsvergunning en
30.271 Britten hebben al een verblijfsvergunning toegekend
gekregen. De IND werkt samen met het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de Britse ambassade in Den Haag om ook de
laatste Britten die nog geen aanvraag hebben ingediend te
bereiken. Sinds afgelopen herfst kan ook een aanvraag voor een
verblijfsdocument worden ingediend zonder dat de IND een
uitnodiging heeft verstuurd, zodat ook rechthebbenden die (nog)
niet (correct) in de BRP geregistreerd staan een aanvraag kunnen
indienen.
Britse burgers hebben nog tot en met 30 juni 2021 om een
verblijfsdocument aan te vragen. Gelet op de voortgang in het
uitvoeringsproject verwacht het kabinet dat dit voldoende tijd
geeft om consequenties van het niet aanvragen van dit document
te voorkomen. Over de consequenties van een aanvraag na deze
2

https://ind.nl/Paginas/In-Nederland-wonen-na-Brexit.aspx#cijfers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

10

datum moet nog nadere besluitvorming worden voorbereid, in
samenspraak met de Europese Commissie. Dit zal in de loop van
de eerste helft van 2021 worden gedaan, omdat dan pas zicht
ontstaat op de omvang van de groep die wel in Nederland woont
maar geen aanvraag heeft ingediend.
De leden van de PvdA-fractie willen het kabinet aandacht vragen voor de
stand van zaken van de contingency maatregelen in Nederland. Uit
onderzoek dat is uitgevoerd door bureau Kantar blijkt dat minder dan een
derde van de Nederlandse bedrijven die zakendoen met het VK goed
voorbereid is op de gevolgen van een no-deal Brexit. In het voorbije jaar
hebben Nederlandse bedrijven zich niet extra ingespannen om zich voor
te bereiden. Hoe heeft dit volgens het kabinet kunnen gebeuren, zo vragen
de leden van de PvdA-fractie? Welke extra maatregelen heeft het kabinet
ondernomen om deze trend tegen te gaan? En welke extra stappen
worden er door het kabinet gezet om op tijd dit tij te keren en om
bescherming te bieden aan Nederlandse werknemers en bedrijven, zo
vragen de leden van de PvdA-fractie?
14. Antwoord van het kabinet
Het kabinet deelt de zorgen van deze leden over de voorbereidingen van het Nederlandse bedrijfsleven en onderkent het
belang hiervan. Het is en blijft de verantwoordelijkheid van het
bedrijfsleven zelf om voorbereidingen te treffen op de situatie
vanaf 1 januari 2021. Bedrijven bepalen zelf welke goederen ze
verhandelen en zijn zelf verantwoordelijk voor het voldoen aan
bijvoorbeeld hun douaneverplichtingen.
Het kabinet herkent zich echter niet in de stelling dat het
bedrijfsleven zich niet extra zou hebben ingespannen om zich
voor te bereiden op Brexit. Ondanks dat het percentage van het
bedrijfsleven dat aangeeft goed of een beetje te zijn voorbereid
op Brexit nagenoeg stabiel is gebleven, laat onderzoek van
Kantar Public uit november jl. zien dat bedrijven zich vaker in de
volle breedte voorbereiden, waarbij de toename met name te zien
is bij actievere vormen van voorbereiding. Veel Nederlandse
bedrijven hebben zich het afgelopen jaar dus wel degelijk
ingespannen om zich voor te bereiden op Brexit.
Voor een minderheid van de bedrijven (ca. 13%) die zegt zich nog
niet goed te hebben voorbereid lijkt de coronacrisis van invloed
te zijn geweest. Bij andere bedrijven die nog onvoldoende zijn
voorbereid signaleert het kabinet een afwachtende houding als
grondoorzaak voor de stand van hun voorbereidingen. Deze
signalering wordt bevestigd in het door u genoemde Kantaronderzoek (Kantar, november 2020), waarin ca. 31% van de ondervraagde bedrijven aangeeft de uitkomst van de onderhandelingen
af te willen wachten voordat zij voorbereidingen treffen. Dit is
een afweging die aan het bedrijfsleven zelf is.
Het kabinet heeft zich gedurende het hele jaar ingespannen om
bedrijven te informeren over Brexit en hen te activeren voorbereidingen te treffen. De centrale boodschap vanuit het kabinet is
altijd geweest de uitkomst van de onderhandelingen niet af te
wachten, maar al ruim voor het einde van de overgangsperiode
voorbereidingen te treffen op het aflopen van de overgangsperiode. Centraal in deze communicatie-inspanning staat het
Brexitloket, waar bedrijven informatie vinden over Brexit, vragen
kunnen stellen en hun eigen voorbereidingen kunnen doorlichten
met behulp van de de Brexit Impact Scan. Bedrijven worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

11

vanuit het Brexitloket tevens verwezen naar de checklists van de
Europese Commissie en de bijbehorende readiness notices waar
product- en sectorspecifieke detailinformatie te vinden is.
Om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk bedrijven zich realiseren
dat zaken doen met het VK vanaf 1 januari verandert en dat zij
zich daartoe moeten voorbereiden, zijn intensieve communicatiecampagnes en andere voorlichtingsacties uitgevoerd.
Communicatie inspanningen van het kabinet zijn sinds de zomer
geleidelijk geïntensiveerd. Naast de Brexit Impact Scan, de
belangrijkste tool die wordt aangeboden aan bedrijven die zich
oriënteren op hetgeen er op hen afkomt, hebben bijvoorbeeld
Douane en belastingdienst grote aantallen (ca. 76.000) ondernemers die zakendoen met het VK rechtstreeks aangeschreven en
heeft een deel van deze bedrijven actief een EORI-nummer
toegekend gekregen. Minister Kaag en Staatssecretaris Keijzer
stuurden in oktober ook een brief met de dringende oproep aan
ondernemers om zich voor te bereiden. Brexitloket is actief met
vraagbeantwoording zowel telefonisch als via social media en er
zijn diverse webinars en stakeholder bijeenkomsten georganiseerd, voor bedrijven en brancheorganisaties, door publieke en
private partijen. Sinds oktober loopt ook weer de Rijksbrede
voorlichtingscampagne met het blauwe Brexit karakter. Met deze
intensieve communicatie en voorlichting ondersteunt het kabinet
de voorbereidingen van het bedrijfsleven. Ter verdere ondersteuning van die voorbereidingen kunnen ondernemers ook na
1 januari 2021 aanvragen voor Brexitvouchers indienen, waarmee
zij advies kunnen inwinnen over hoe de eigen onderneming zich
kan voorbereiden op Brexit c.q. zaken blijven doen met VK.
Nu een akkoord is bereikt zullen zowel Brexitloket.nl als de
Brexit Impact Scan daar zo spoedig mogelijk op worden
aangepast, met duiding van relevante passages uit het akkoord
voor het bedrijfsleven. Ook werd inmiddels een eerste publieksvriendelijke samenvatting (in het engels) van het akkoord gedeeld
via de websites.
De relevante klantcontactcentra van de overheid, waaronder het
Brexitloket, zullen daarnaast in de periode rond 1 januari
verruimde openingstijden hanteren en hebben waar nodig extra
capaciteit ingezet om vragen te kunnen beantwoorden.
Ondanks alle inspanningen vanuit de rijksoverheid en haar
partners blijven bedrijven uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor
hun voorbereidingen. De rol van het kabinet is om hen daartoe te
motiveren en stimuleren en de daarbij benodigde informatie
beschikbaar te maken.
Visserij
De leden van de VVD-fractie hebben ook nog een vraag over de regeling
dat vissers in de maanden januari, februari en maart 25% van hun quotum
kunnen opvissen. Hoe verhoudt zich dat percentage tot het percentage
van hun quotum dat vissers normaal gesproken in de eerste drie
maanden van het jaar opvissen, zo vragen deze leden?
15. Antwoord van het kabinet
Normaliter wordt in de eerste 3 maanden door de niet seizoensgebonden visserijen minder dan deze 25% opgevist. Uit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

12

benuttingscijfers blijkt dat alleen wijting en langoustines in de
Noordzee soms meer worden opgevist, rond de 30%. De
Commissie heeft toegezegd dat wanneer in januari zou blijken
dat deze benutting ook in 2021 gehaald wordt, dit wordt meegenomen in het versneld toekennen van de zogenoemde jaarlijkse
flexibiliteit van 10%. Overigens is de verwachting dat de
benutting dit jaar achter zal blijven, met name vanwege de
COVID-19 crisis.
Voor seizoensgebonden visserijen die in het begin van het jaar
plaatsvinden – bijvoorbeeld op makreel en blauwe wijting – is een
hoger percentage vastgesteld, namelijk 65%. Hoewel er
voorgaande jaren soms 100% is opgevist in de eerste drie
maanden, was het vaststellen van 100% met het oog op de
destijds nog lopende onderhandelingen met het Verenigd
Koninkrijk geen reële optie.
De verwachting is dat, nu er een akkoord ligt met het VK, er op
korte termijn onderhandeld zal worden met het VK (bilateraal) en
met het VK en Noorwegen (trilateraal) over de definitieve
vangstmogelijkheden voor 2021. Gedurende die periode gelden
de tijdelijk vastgestelde vangstmogelijkheden. Over de onderhandelingen wordt de Kamer uiteraard geïnformeerd.
De leden van de CDA-fractie hebben specifieke vragen over de visserij.
Deze leden vragen het kabinet of het klopt dat er een visserij compromis
op tafel ligt, er uit bestaande dat Europese schepen die onder de Britse
vlag varen aan de standaarden van het VK moeten voldoen, in plaats van
aan die van de EU. Als dat zo is vragen deze leden hoe deze
VK-standaarden dan verschillen van de huidige EU-standaarden en welke
aanpassingen dat vergt voor de Nederlandse vissers onder Britse vlag.
Kunnen deze vissers dan vismethoden die verboden zijn voor EU-schepen
toepassen, te denken valt aan pulsvissen, zo vragen de leden van de
CDA-fractie. Deze leden vragen het kabinet om hoeveel Nederlandse
schepen onder Britse vlag het dan gaat.
16. Antwoord van het kabinet
VK- gevlagde schepen vissen op VK-quota en zijn te allen tijde
gebonden aan VK-regelgeving en VK-toezicht. Dat geldt uiteraard
ook voor Nederlandse investeerders die onder Britse vlag actief
zijn of onder Britse holdings opereren. Het VK is binnen de kaders
van internationale verdragen vrij het toekomstige eigen visserijbeleid vorm te geven en doet dat momenteel via de Fisheries Act
en aanverwante uitvoeringsregelingen. Dit is op onderdelen nog
in ontwikkeling. Het VK zal inderdaad ook zelfstandig
voorwaarden aan visserijmethoden in Brits water kunnen
vaststellen of gebieden kunnen sluiten bijvoorbeeld om de natuur
te beschermen. Hier zullen alle schepen zich aan moeten houden
net zoals men zich in een derde land aan de in dat land geldende
wetgeving moet voldoen. Deze situatie verandert niet nu er een
deal ligt.
De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet wat de transitieperiode
voor visserij waarover onderhandeld wordt precies inhoudt, waarbij het
VK drie jaar voorstelt en de EU tien jaar. Deze leden vragen het kabinet of
in die periode de huidige regels blijven gelden en of er gedurende die
periode verder onderhandeld wordt voor de tijd na de transitieperiode.
17. Antwoord van het kabinet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

13

Voor wat betreft visserij is in het bereikte akkoord afgesproken
dat de EU-vissersschepen de komende 5,5 jaar toegang blijven
houden tot de Britse wateren. Daarna kan het VK elk jaar een
besluit nemen over toegang voor de EU-vissers zoals dit ook voor
andere kuststaten zoals Noorwegen het geval is. In het akkoord
is echter opgenomen dat indien het VK de toegang voor de EU
geheel of gedeeltelijk zou beperken de EU daar op mag reageren
door compenserende maatregelen te nemen richting het VK,
bijvoorbeeld door tarieven op te leggen die de gehele breedte van
de goederenhandel kunnen beslaan.
Voorts vragen de leden van de CDA-fractie het kabinet of het klopt dat het
VK enkele oorlogsschepen klaar heeft liggen om binnen de VK-viswateren
te patrouilleren. Kan het kabinet precies aangeven welke procedures en
protocollen er gelden wanneer een Nederlandse vissersboot geënterd
wordt door een Brits oorlogsschip, zo vragen de leden van de
CDA-fractie?
18. Antwoord van het kabinet
Het kabinet is op de hoogte van mediaberichten over extra Britse
marinevaartuigen die zouden kunnen worden ingezet om
VK-wateren te patrouilleren. Elk land is op basis van het
VN-zeerechtverdrag bevoegd om de eigen exclusieve economische zone te controleren en te bewaken. Welke instanties en
organisaties daarvoor bevoegd zijn, wordt door het desbetreffende land nationaal bepaald. In het VK is de marine bevoegd
voor toezicht op en handhaving van de eigen viswateren en
visserijregelgeving. Schepen in VK-wateren die zich niet aan de
VK- en EU-regels houden (bijvoorbeeld illegale visvangst, vissen
in gesloten gebieden etc.) worden ook vandaag de dag door de
VK-marine aangehouden, in tegenstelling tot in Nederlandse
wateren waar dit onder andere door de Kustwacht in samenwerking met de NVWA, Koninklijke Marechaussee en Douane
wordt gedaan. Het kabinet benadrukt dat EU-gevlagde vaartuigen
die in VK-water zouden vissen zonder daartoe gemachtigd te zijn
volgens EU wet- en regelgeving zich schuldig maken aan illegale
visserij. Ook in die context roept het kabinet ertoe op om de
geldende wet- en regelgeving in alle gevallen te volgen.
De leden van de D66-fractie merken op dat de noodmaatregelen die Britse
vissers toegang geeft tot Europese maatregelen gebaseerd zijn op
wederkerigheid. Is er zicht op of de Britten gelijksoortige maatregelen
zullen nemen? Wat zal het kabinet doen als dit niet het geval is? Komen er
Europese fondsen beschikbaar voor Nederlandse vissers, zo vragen de
leden van de D66-fractie?
19. Antwoord van het kabinet
Het door de EU en het VK bereikte akkoord legt de regels vast
voor toegang tot VK wateren voor Nederlandse vissersschepen
alsmede de verdeling van quota. Indien het bereikte akkoord per
1 januari van toepassing wordt, is de contingency maatregel voor
visserij niet langer nodig. De contingency maatregel is inderdaad
gebaseerd op wederkerigheid, besluitvorming in het VK en de
timing daarvan is aan het VK.
De Europese Commissie heeft op 25 december naast het bereikte
akkoord over de toekomstige relatie tussen de EU en het VK
tevens het voorstel voor de nieuwe Brexit Adjustment Reserve
(BAR) gepubliceerd. Het voorstel volgt nadat regeringsleiders
tijdens de Europese Raad van 17-21 juli 2020 besloten tot het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

14

instellen van dit speciale instrument met een bedrag van 5
miljard. Volgens het door de Europese Raad genomen besluit is de
BAR bedoeld om de «negatieve en onvoorziene» gevolgen van
Brexit in de meest getroffen lidstaten en sectoren te verzachten.
In het voorstel van de Europese Commissie wordt speciale
aandacht besteed aan de visserijsector. Voor een nadere duiding
verwijs ik naar de appreciatie-brief bij het bereikte akkoord over
de toekomstige relatie tussen de EU en het VK welke gelijktijdig
met deze beantwoording naar uw Kamer is gestuurd (Kamerstuk
35 393, nr. 14 ).
Ook vernamen de leden van de D66-fractie dat het VK marineschepen
klaar heeft liggen om EU-vissersschepen te enteren wanneer die in Britse
wateren varen bij een no-deal Brexit. De Britse marine krijgt, als het
brexitoverleg met de EU op niets uitloopt, daarom mogelijk meer
bevoegdheden om op te treden tegen Europese vissers. De politiedienst
van de marine mag dan buitenlandse vissers arresteren die zich illegaal in
Britse wateren bevinden, berichten Britse kranten. Wat vindt het kabinet
daarvan? Wat is de reactie daarop? Ziet het kabinet dit als een bedreiging,
zo vragen de leden van de D66-fractie?
20. Antwoord van het kabinet
Het kabinet is op de hoogte van mediaberichten over extra Britse
marinevaartuigen die zouden kunnen worden ingezet om
VK-wateren te patrouilleren. Elk land is op basis van het
VN-zeerechtverdrag bevoegd om de eigen exclusieve economische zone te controleren en te bewaken. Welke instanties en
organisaties daarvoor bevoegd zijn, wordt door het desbetreffende land nationaal bepaald. In het VK is de marine bevoegd
voor toezicht op en handhaving van de eigen viswateren en
visserijregelgeving. Schepen in VK-wateren die zich niet aan de
VK- en EU-regels houden (bijvoorbeeld illegale visvangst, vissen
in gesloten gebieden etc.) worden ook vandaag de dag door de
VK-marine aangehouden, in tegenstelling tot in Nederlandse
wateren waar dit onder andere door de Kustwacht in samenwerking met de NVWA, Koninklijke Marechaussee en Douane
wordt gedaan. Het kabinet benadrukt dat EU-gevlagde vaartuigen
die in VK-water zouden vissen zonder daartoe gemachtigd te zijn
volgens EU wet- en regelgeving zich schuldig maken aan illegale
visserij. Ook in die context roept het kabinet ertoe op om de
geldende wet- en regelgeving in alle gevallen te volgen.
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de pogingen
van de Europese Commissie om verstoringen voor de Europese visserijsector te voorkomen. Is de inschatting van het kabinet dat het voorgestelde kader voldoende is om de Nederlandse visserijbelangen te
beschermen? Staat het VK open om op basis van wederkerigheid
Nederlandse vissers toegang te blijven geven tot Britse wateren? Zo nee,
welke andere opties heeft het kabinet om de gevolgen voor de Nederlandse visserijsector zo klein mogelijk te maken, zo vragen de leden van
de PvdA-fractie?
21. Antwoord van het kabinet
Het door de EU en het VK bereikte akkoord legt de regels vast
voor toegang tot VK wateren voor Nederlandse vissersschepen
alsmede de verdeling van quota. Indien het akkoord per 1 januari
van toepassing wordt, is de contingency maatregel voor visserij
niet langer nodig. De contingency maatregel is inderdaad
gebaseerd op wederkerigheid, besluitvorming in het VK en de
timing daarvan is aan het VK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

15

De Europese Commissie heeft op 25 december naast het bereikte
akkoord over de toekomstige relatie tussen de EU en het VK
tevens het voorstel voor de nieuwe Brexit Adjustment Reserve
(BAR) gepubliceerd. Het voorstel volgt nadat regeringsleiders
tijdens de Europese Raad van 17-21 juli 2020 besloten tot het
instellen van dit speciale instrument met een bedrag van 5
miljard. Volgens het door de Europese Raad genomen besluit is de
BAR bedoeld om de «negatieve en onvoorziene» gevolgen van
Brexit in de meest getroffen lidstaten en sectoren te verzachten.
In het voorstel van de Europese Commissie wordt speciale
aandacht besteed aan de visserijsector. Voor een nadere duiding
verwijs ik naar de appreciatie-brief bij het bereikte akkoord over
de toekomstige relatie tussen de EU en het VK welke gelijktijdig
met deze beantwoording naar uw Kamer is gestuurd.
De leden van de SP-fractie zien dat er ten aanzien van het voorstel
omtrent visserij dat de EU het VK in staat wil stellen om Britse vaartuigen
toegang te blijven verlenen tot EU-wateren, op voorwaarde dat
EU-vaartuigen ook gelijke toegang krijgen tot de Britse wateren. Op basis
van wederkerigheid dus. De leden van de SP-fractie vragen het kabinet
hoe groot de kans is dat het VK hieraan gehoor gaat geven? Dit ook in
verband met het nieuws dat het VK al marineschepen klaar heeft staan
voor het geval er geen akkoord zal worden bereikt, zo vragen de leden van
de SP-fractie?
22. Antwoord van het kabinet
Het door de EU en het VK bereikte akkoord legt de regels vast
voor toegang tot VK wateren voor Nederlandse vissersschepen,
alsmede de verdeling van quota. Omdat het beoogde doel is dat
het EU-VK akkoord per 1 januari van toepassing wordt, zal de
noodzaak voor de contingency maatregel visserij bij het bereiken
van dit doel komen te vervallen.
Het kabinet is op de hoogte van mediaberichten over extra Britse
marinevaartuigen die zouden kunnen worden ingezet om
VK-wateren te patrouilleren. Elk land is op basis van het
VN-zeerechtverdrag bevoegd om de eigen exclusieve economische zone te controleren en te bewaken. Welke instanties en
organisaties daarvoor bevoegd zijn, wordt door het desbetreffende land nationaal bepaald. In het VK is de marine bevoegd
voor toezicht op en handhaving van de eigen viswateren en
visserijregelgeving. Schepen in VK-wateren die zich niet aan de
VK- en EU-regels houden (bijvoorbeeld illegale visvangst, vissen
in gesloten gebieden etc.) worden ook vandaag de dag door de
VK-marine aangehouden, in tegenstelling tot in Nederlandse
wateren waar dit onder andere door de Kustwacht in samenwerking met de NVWA, Koninklijke Marechaussee en Douane
wordt gedaan. Het kabinet benadrukt dat EU-gevlagde vaartuigen
die in VK-water zouden vissen zonder daartoe gemachtigd te zijn
volgens EU wet- en regelgeving zich schuldig maken aan illegale
visserij. Ook in die context roept het kabinet ertoe op om de
geldende wet- en regelgeving in alle gevallen te volgen.
Gelijk speelveld, vervoer, belastingen en financiële consequenties
De financiële consequenties van de Brexit zullen enorm zijn, zeker voor
Nederland. De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet, nu het MFK is
goedgekeurd, hoe, wanneer en op welke voorwaarden er gebruik gemaakt
kan worden door Nederland van de 5 miljard euro in het MFK dat
gealloceerd is voor de gevolgen van de Brexit. Tevens vragen deze leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

16

het kabinet welke fondsen er nog meer kunnen worden aangesproken in
EU-verband en verzoeken zij het kabinet hiervan een overzicht geven. De
beschikbare middelen in het MFK worden verdeeld volgens de methode
van het Brexit Adjustment Reserve (BAR), de Europese Commissie geeft
aan dat een voorstel hiervoor op korte termijn zal volgen. De leden van de
CDA-fractie vragen het kabinet wanneer dit voorstel komt en op welke
manier Nederland nog invloed kan hebben op de methode van verdeling
uit deze reserve.
23. Antwoord van het kabinet
De Europese Commissie heeft op 25 december naast het bereikte
akkoord over de toekomstige relatie tussen de EU en het VK
tevens het voorstel voor de nieuwe Brexit Adjustment Reserve
(BAR) gepubliceerd. Het voorstel volgt nadat regeringsleiders
tijdens de Europese Raad van 17-21 juli 2020 besloten tot het
instellen van dit speciale instrument met een bedrag van 5
miljard. Volgens het door de Europese Raad genomen besluit is de
BAR bedoeld om de «negatieve en onvoorziene» gevolgen van
Brexit in de meest getroffen lidstaten en sectoren te verzachten.
In het voorstel van de Europese Commissie wordt speciale
aandacht besteed aan de visserijsector. Voor een nadere duiding
verwijs ik naar de appreciatie-brief bij het bereikte akkoord over
de toekomstige relatie tussen de EU en het VK welke gelijktijdig
met deze beantwoording naar uw Kamer is gestuurd.
Naast de BAR kan mogelijk het Europees globaliseringsfonds
voor de periode 2021–2027 ingezet worden om de impact van de
Brexit te verzachten, indien aan de overige voorwaarden van de
desbetreffende verordening wordt voldaan. De onderhandelingen
over deze verordening bevinden zich in de afrondende fase. Er
zijn bij weten van het kabinet momenteel geen andere
EU-fondsen geoormerkt voor het verzachten van de Brexit
impact.
De leden van de CDA-fractie verzoeken het kabinet nauwlettend te
monitoren hoe het gaat met de import en export van levende dieren
waarvoor geen checkpoint is ingericht in een van de havens en vragen of,
indien dit tot grote problemen gaat leiden op de vliegvelden, het kabinet
dan kan en zal ingrijpen, ondanks dat het kabinet blijft volhouden dat dit
een verantwoordelijkheid is voor het bedrijfsleven.
24. Antwoord van het kabinet
De import van levende dieren (niet-commerciële huisdieren
uitgezonderd) uit derde landen kan in de EU alleen plaatsvinden
via daartoe ingerichte en door de Europese Commissie erkende
grenscontroleposten. Het bedrijfsleven is verantwoordelijk voor
de bouw en inrichting van dergelijke grenscontroleposten; de
NVWA verzorgt daar vervolgens de aangevraagde inspecties. Voor
import van levende dieren zijn, zoals eerder aan uw Kamer
gemeld, grenscontroleposten aanwezig op de vliegvelden
Schiphol airport en Maastricht Aachen airport. Dit betekent dat
levende dieren via het luchtverkeer direct in Nederland binnen
kunnen worden gebracht vanuit een derde land. Na afloop van de
overgangsperiode zal het VK ook als derde land worden
behandeld op dit gebied. De procedures op de luchthavens
hiervoor zijn bekend bij alle betrokken partijen (inspectiecentrumhouders, luchtvervoerders, bedrijfsleven, NVWA etc.); dit is
al de dagelijkse praktijk bij deze locaties. Er is geen aanleiding te
verwachten dat zich op de vliegvelden grote problemen zullen
voordoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

17

De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft een
subsidieverzoek voor het opzetten van een grenscontrolepost
voor eendagskuikens en broedeieren en paarden in de ferryhaven
van Hoek van Holland ontvangen en gehonoreerd. De bouw van
deze grenscontrolepost is inmiddels vergevorderd en er wordt
door alle betrokken partijen zeer hard gewerkt om vanaf 1 januari
open te kunnen gaan. De verplichte documenten voor het openen
en houden van een grenscontrolepost liggen inmiddels ter
goedkeuring voor bij de Europese Commissie. Het Ministerie van
LNV hoopt op een zo spoedig mogelijke goedkeuring van de
Europese Commissie, zodat de grenscontrolepost operationeel
kan zijn.
Het Ministerie van LNV en de NVWA hebben nauw contact met
het betrokken bedrijfsleven dat dieren vervoert om de ontwikkelingen te monitoren gedurende de eerste periode na het aflopen
van de overgangsperiode. Het bedrijfsleven heeft aangegeven in
de eerste dagen na 1 januari zeer terughoudend te willen omgaan
met transport van levende dieren. Daarnaast hebben de Nederlandse ferrybedrijven afspraken gemaakt zodat die categorieën
levende dieren vanuit het VK waarvoor geen grenscontrolepost
erkend is in de ferryhaven van aankomst, aan VK-zijde niet
worden toegelaten op de ferry voor transport naar Nederland. Dit
om te voorkomen dat levende dieren aankomen op locaties waar
zij niet tot de EU kunnen worden toegelaten. Het kabinet volgt de
ontwikkelingen rond het aflopen van de overgangsperiode per
1 januari 2021 nauwlettend en zal gezamenlijk met het verantwoordelijke bedrijfsleven mogelijke problemen die daarbij
kunnen ontstaan het hoofd bieden, waarbij alle partijen vanuit de
eigen verantwoordelijkheid een bijdrage zullen leveren.
De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet of zij na 1 januari geen
problemen voorzien in de verstrekking en vervoer van COVID-19 vaccins
tussen het VK en de EU. Tevens vragen deze leden of dat inmiddels ook
voor alle andere medicijnen en medische hulpmiddelen volledig is
geregeld?
25. Antwoord van het kabinet
Er is op dit moment geen indicatie dat er zich problemen
voordoen ten aanzien van de verstrekking of het vervoer van
Covid-19 vaccins. Ook voorziet het kabinet op dit moment geen
problemen op het vlak van leveringszekerheid van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen (w.o. persoonlijke beschermingsmiddelen) in Nederland als gevolg van het aflopen van de
overgangsperiode. Fabrikanten en leveranciers van hulp- en
geneesmiddelen hebben zich moeten voorbereiden op mogelijke
logistieke gevolgen van Brexit. Op dit moment zijn er geen
concrete signalen dat er op dat vlak nog knelpunten te
verwachten zijn. Uiteraard blijft het kabinet de situatie
monitoren.
De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet een update te geven met
de voorbereidingen bij de Belastingdienst. Tijdens het AO Brexit in
november en het debat over de Europese Raad begin december stelde
zowel de Minister van Buitenlandse Zaken als de Minister-President dat de
Belastingdienst op tijd klaar zou zijn. Is de Belastingdienst dat dus
inmiddels, vragen deze leden aan het kabinet?
26. Antwoord van het kabinet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

18

De Belastingdienst heeft zich voorbereid op alle mogelijke
scenario’s. In de Verzamelwet is een wijziging opgenomen van de
fiscale wetgeving, zodat de nationale wetgeving na de overgangsperiode in overeenstemming is met het terugtrekkingsakkoord.
Met deze wijziging kunnen bepaalde groepen burgers die zich
voor het einde van de overgangsperiode in een grensoverschrijdende situatie tussen Nederland en het VK bevinden bepaalde
fiscale voordelen behouden zolang zij aan de voorwaarden blijven
voldoen. Om burgers en bedrijven te informeren over de gevolgen
van het aflopen van de overgangsperiode is de Belastingdienst
aangesloten bij de Rijksbrede Brexit-campagne. Ook zijn de
interne communicatiekanalen van de Belastingdienst zoals de
website en Belastingtelefoon beschikbaar voor vragen van
burgers en bedrijven. Daarnaast heeft de Belastingdienst brieven
gestuurd naar ondernemers die handel drijven met het VK om hen
te wijzen op de veranderingen na de overgangsperiode en de
voorbereidingen die zij daarop kunnen treffen. Daarbij benadrukt
het kabinet dat burgers en bedrijven een eigen verantwoordelijkheid hebben om zich voor te bereiden op het aflopen van de
overgangsperiode.
De leden van de PvdA-fractie zijn in het bijzonder bezorgd over de
gevolgen van een no-deal Brexit voor het gelijke speelveld tussen de EU
en het VK. Het is positief dat de Europese Commissie stappen heeft
ondernomen om bij het onderlinge vervoer van goederen regels op te
stellen op het gebied van technische eisen, sociale omstandigheden en
verkeersveiligheid. Behoren tot deze regels ook eisen op het gebied van
milieu en belastingzaken, alsmede staatssteun en consumentenbescherming, zo vragen de leden van de PvdA-fractie? Acht het kabinet de
opgestelde regels voldoende om adequate bescherming te bieden aan
vrachtwagenchauffeurs bij het uitoefenen van hun werk? De leden van de
PvdA-fractie vragen zich af of de regels voldoende zijn om de grootste
verkeersopstoppingen, files en stilgelegde productie te verhelpen?
Daarnaast zal naast het vrachtvervoer ook het reisverkeer van mensen
getroffen worden door een no-deal Brexit. Kan het kabinet een overzicht
geven van de gevolgen voor reizende Nederlanders, zo vragen de leden
van de PvdA-fractie?
27. Antwoord van het kabinet
Indien het door de onderhandelaars van de EU en het VK bereikte
akkoord per 1 januari van toepassing wordt, zal de noodzaak
voor contingency maatregelen komen te vervallen.
De contingency maatregel connectiviteit wegvervoer bevat geen
eisen op het gebied van milieu en belastingzaken, noch voor
staatssteun en consumentenbescherming. Bij een no deal zouden
de handelsregels van de WTO van toepassing worden.
Bescherming van het gelijke speelveld op de door de leden van de
PvdA genoemde terreinen zou in dat geval onder andere door het
instellen van quota en tarieven op producten afkomstig uit het
VK. Verder acht het kabinet de sectorale gelijk speelveld-eisen in
de contingency maatregel voldoende om adequate bescherming
te bieden aan vrachtwagenchauffeurs bij het uitoefenen van hun
werk.
Voor een appreciatie van de afspraken over wegtransport en
regelgeving met betrekking tot gelijk speelveld, als mede voor
een overzicht van aanvullende maatregelen om verstoringen
zoveel als mogelijk te voorkomen verwijst het kabinet de leden
van PvdA-fractie naar de brief die uw Kamer gelijktijdig met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

19

beantwoording van deze schriftelijke vragen ontvangt, met de
kabinetsappreciatie van het bereikte akkoord en in de bijlage de
stand van zaken van alle voorbereidingen en maatregelen voor
het aflopen van de overgangsperiode.
Het kabinet heeft daarnaast een overzicht voor reizende Nederlanders beschikbaar gesteld via rijksoverheid.nl/Brexit en een
Brexittegel opgenomen in het reisadvies voor het VK3. De exacte
gevolgen hangen daarbij af van de individuele omstandigheden
van de reiziger. Langer durende grenscontroles, beperkingen voor
goederen in reizigersbagage, strengere regels voor het meenemen
van huisdieren en het per oktober 2021 vervallen van de
mogelijkheid om met een ID-kaart naar het VK te reizen zijn de
meest in het oog springende concrete veranderingen waar
reizigers mee te maken zullen krijgen.
De leden van de PvdA-fractie hebben meermaals aandacht gevraagd voor
het tegengaan van een race naar de bodem op winstbelastingen. Worden
er in de onderhandelingen afspraken gemaakt op het gebied van eerlijke
belastingen met het VK? Wat gaat het kabinet in het geval van een no-deal
Brexit ondernemen om concurrentie op winstbelastingen te voorkomen?
De leden van de PvdA-fractie vragen het kabinet daarnaast of het bereid is
om te pleiten voor het in overweging nemen van oneerlijke concurrentie
op het gebied van belastingen bij het verlenen van vergunningen in het
wegvervoer, zoals bijvoorbeeld bij het voorstel basisconnectiviteit
luchtvervoer het geval is?
28. Antwoord van het kabinet
Voor een appreciatie van de afspraken op het gebied van belastingen verwijst het kabinet de leden van PvdA-fractie naar de
brief die uw Kamer gelijktijdig met de beantwoording van deze
schriftelijke vragen ontvangt, met de kabinetsappreciatie van het
bereikte akkoord en in de bijlage de stand van zaken van alle
voorbereidingen en maatregelen voor het aflopen van de
overgangsperiode.
Luchtvaart
Het kabinet stelt dat Nederland de voorstellen op het terrein van luchtvaart kan steunen met de kanttekening dat in het voorstel over basisconnectiviteit nog benadrukt moet worden dat uitoefening van de
bevoegdheid van de Europese Unie op grond van het voorstel de
bevoegdheid van de lidstaten over verkeersrechten voor zover die buiten
het voorstel valt onverlet laat. De leden van de CDA-fractie vragen of dat
gebeurd is? Tevens vragen deze leden of bevoegdheden die buiten de EU
vallen wat betreft luchtvaart wel onderwerp van de huidige onderhandelingen zijn?
29. Antwoord van het kabinet
Indien het door de onderhandelaars van de EU en het VK bereikte
akkoord per 1 januari van toepassing wordt, zal de noodzaak
voor contingency maatregelen komen te vervallen.

3

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/brexit/brexit-en-reizen-van-en-naar-het-verenigdkoninkrijk,
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/brexit/veranderingen-voor-nederlanders-in-2021-nade-brexit en
https://www.nederlandwereldwijd.nl/landen/verenigd-koninkrijk/reizen/reisadvies#anker-brexit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

20

Het contingency voorstel op luchtvaart is nog aangepast om de
bevoegdheidsverdeling tussen de Unie en de lidstaten op het
gebied van luchtverkeersrechten te verduidelijken zodat het
helder is dat het contingency voorstel geen precedentwerking
heeft ten aanzien van de bevoegdheden van lidstaten op dit
terrein. Voor een appreciatie van de afspraken op het gebied van
luchtvaart verwijst het kabinet de leden van CDA-fractie naar de
brief die uw Kamer gelijktijdig met de beantwoording van deze
schriftelijke vragen ontvangt, met de kabinetsappreciatie van het
bereikte akkoord en in de bijlage de stand van zaken van alle
voorbereidingen en maatregelen voor het aflopen van de
overgangsperiode.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de maatregelen
over luchtvervoer en luchtvaartveiligheid. Zij vragen graag of deze
maatregelen afhankelijk zijn van het feit of het VK gelijkwaardige regels
opstelt, of dat dat niet uit zal maken? Welke stappen neemt het kabinet in
het geval dat het VK geen gelijkwaardige regels opstelt en Europese
vliegtuigen niet meer in het VK kunnen landen?
30. Antwoord van het kabinet
Indien het door de onderhandelaars van de EU en het VK bereikte
akkoord per 1 januari van toepassing wordt, zal de noodzaak
voor contingency maatregelen komen te vervallen.
Het kabinet verwacht dat het VK in het geval van een no deal de
contingency maatregelen voor luchtvaart basisconnectiviteit zou
spiegelen. In het voorstel over basisconnectiviteit zijn bovendien
bepalingen opgenomen om beperkingen aan luchtvaartmaatschappijen op te leggen indien het VK geen gelijkwaardige
rechten aan de luchtvaartmaatschappijen van de EU lidstaten
toekent. Bij het voorstel over luchtvaartveiligheid zou EASA
toezicht blijven houden op ontwerpcertificaten die voor het eind
van de overgangsperiode door EASA of onder verantwoordelijkheid van EASA aan organisaties in het VK zijn afgegeven.
Wat de leden van de SP-fractie betreft staat de korte tijd die spoorondernemingen krijgen om een overeenkomst te sluiten over het veiligheidsregime in schril contrast met de luchtvaart. De leden constateren dat er is
gekozen voor een overgangsregime voor onbepaalde tijd in verband met
de vliegveiligheid. Echter, de leden van de SP-fractie willen meegeven dat
alleen de tweede vrijheid (te mogen landen op het grondgebied van
deelnemende staten) echt noodzakelijk lijkt te zijn voor de veiligheid. De
eerste (over grondgebied heen mogen vliegen), derde en vierde (naar en
van grondgebied vliegen) lijken vooral commerciële belangen te dienen in
de analyse van de leden. De leden van de SP-fractie vragen het kabinet of
het klopt dat voor luchtvaartmaatschappijen het gewoon mogelijk blijft
om hun activiteiten uit te blijven voeren, terwijl spoorwegvervoerders een
beperking krijgen? Waarom is er voor dit verschil gekozen? Waarom als
het gaat om basisconnectiviteit, krijgt de luchtvaart wel onbeperkt de tijd
om definitieve verdragen te sluiten maar moet het spoor het in zeer korte
tijd regelen? Is dit juist nu niet dé kans om de spoorverbinding met
Londen en de rest van het Verenigd Koninkrijk te versterken ten koste van
de luchtvaart, zo vragen de leden van de SP-fractie?
31. Antwoord van het kabinet
Indien het door de onderhandelaars van de EU en het VK bereikte
akkoord per 1 januari van toepassing wordt, zal de noodzaak
voor contingency maatregelen komen te vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

21

De noodmaatregel over het luchtvervoer is bedoeld om de
luchtvaartverbindingen tussen de EU en het VK op basisniveau in
stand te houden in geval van een no deal.
Er worden in de noodmaatregel geen extra voordelen toegekend
aan luchtvaartmaatschappijen uit het VK in vergelijking met de
situatie van het VK als EU-lidstaat.
De noodmaatregel over spoorvervoer heeft betrekking op het in
stand houden van het spoorveiligheidssysteem in de Kanaaltunnel dat onder gezamenlijk toezicht staat van Frankrijk en het
VK. Om dit gezamenlijk toezicht ook na de overgangsperiode te
kunnen voortzetten is een overeenkomst nodig tussen Frankrijk
en het VK. Voor die overeenkomst bleek meer tijd nodig dan
voorzien en de noodmaatregel is bedoeld om de verbinding in de
Kanaaltunnel te waarborgen in afwachting van de overeenkomst
tussen Frankrijk en het VK. De gekozen termijnen zijn in overleg
met de Franse spoorautoriteiten bepaald.
Erasmus
De leden van de D66-fractie lezen verontrustende verhalen dat het
Verenigd Koninkrijk na de Brexit waarschijnlijk geen onderdeel zal
uitmaken van het Erasmus+-programma4. Hoeveel Nederlandse studenten
studeren jaarlijks via het Erasmusprogramma enige tijd in het Verenigd
Koninkrijk en vice versa? Wat zijn de consequenties voor studenten die
vanaf februari 2021 zouden deelnemen aan het programma? Kan het
kabinet aangeven of Erasmus+ en Horizon Europe, het programma voor
wetenschap en innovatie, nog steeds onderdeel zijn van de onderhandelingen over de toekomstige relatie, zo vragen de leden van de D66-fractie.
Ook vragen de leden van de D66-fractie op welke wijze het kabinet
uitvoering heeft gegeven aan de motie Paternotte/Wiersma over het
bevorderen van samenwerkingsverbanden tussen Nederlandse en Britse
hogescholen en universiteiten5?
32. Antwoord van het kabinet
Per jaar zijn via het Erasmus+ programma voor studie en stage
gemiddeld 2300 Nederlandse studenten uit het hoger onderwijs
in het VK en 1250 Britse studenten in Nederland. Erasmus+
uitwisselingsprojecten tussen Britse en Nederlandse instellingen
die gebaseerd zijn op fondsen die zij hebben ontvangen in de
periode tot en met 31 december 2020 kunnen doorgaan, ook na
afloop van de overgangsperiode.
Met de leden van de D66-fractie is het kabinet van mening dat
samenwerking met het VK op het gebied van wetenschap,
innovatie en onderwijs in het belang van zowel Nederland als de
EU is. Het kabinet verwelkomt dat ook de verwachte deelname
van het VK aan Horizon Europe, aangezien het VK een belangrijke
onderzoekspartner is. Het kabinet betreurt, net als verschillende
andere lidstaten, dat het VK ervoor gekozen heeft niet deel te
nemen aan Erasmus+. Dit laatste heeft tot gevolg dat EU
studenten in de toekomst niet meer via het Erasmus+-programma
in het VK kunnen studeren en vice versa.
Over de uitvoering van de motie van de leden Paternotte en
Wiersma over het bevorderen van samenwerkingsverbanden
4
5

https://www.politico.eu/article/uk-unlikely-to-participate-in-erasmus-post-brexit/
Kamerstuk 35 282, nr. 29

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

22

tussen Nederlandse en Britse hogescholen en universiteiten is uw
Kamer 18 december 2020 geïnformeerd via de Internationale
Kennis- en Talentstrategie6. Ook in de Internationale Kennis- en
Talentstrategie onderschrijft het kabinet het belang van samenwerking met het VK in hoger onderwijs en onderzoek. Het VK is
een van de landen waar het kabinet een onderwijs- en wetenschapsattaché wil plaatsen. Het kabinet heeft via extra inzet op
de ambassade in Londen ook al geïnvesteerd in het opzetten van
een netwerk van Nederlandse academici in het VK dat de
onderlinge contacten zal stimuleren en de informatiepositie van
het kabinet zal versterken.
Planning, ratificatie en informeren van de Kamer
De Europese Commissie zal rondom het aflopen van de overgangsperiode
nauw contact met de lidstaten onderhouden om gezamenlijk de juiste
aanpak te bepalen. Daartoe stelt zij in de weken voorafgaand en volgend
op het aflopen van de overgangsperiode haar expertise en capaciteit
beschikbaar voor overheden van lidstaten. De leden van de CDA-fractie
vragen het kabinet op welke manier Nederland gebruik heeft gemaakt van
en gebruik zal gaan maken van deze expertise en capaciteit van de
Commissie.
33. Antwoord van het kabinet
Het kabinet acht het van groot belang dat er nauw contact is
tussen de lidstaten en de Europese Commissie rondom het
aflopen van de overgangsperiode om eventuele onvoorziene
verstoringen snel en effectief te kunnen verhelpen. Het kabinet
heeft procesmatige voorbereidingen getroffen om snel met de
Commissie in contact te kunnen treden wanneer verstoringen
rondom het aflopen van de overgangsperiode een EU-dimensie
kennen. Het kabinet is de Commissie erkentelijk voor het
beschikbaar stellen van haar capaciteit en expertise.
De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet welke rol de Europese
Commissie speelt in het verstrekken van informatie over nieuwe regelgeving en ontwikkelingen omtrent de Brexit tussen de verschillende
lidstaten.
34. Antwoord van het kabinet
Het kabinet staat in nauw contact met de Commissie en heeft er
vertrouwen in dat zo nodig snel contact kan worden gelegd
tussen de lidstaten onderling en/of tussen lidstaten en de
Commissie indien de ontwikkelingen daartoe nopen. Zoals ook
eerder aan uw Kamer gemeld heeft Nederland nauw samengewerkt met de door Brexit meest getroffen lidstaten en de
Europese Commissie in de voorbereidingen op het aflopen van de
overgangsperiode. De Commissie faciliteert informatieuitwisseling tussen de lidstaten. Deze rol van de Commissie is in
lijn met de Nederlandse verwachtingen op dit gebied.
De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet een actuele update te
geven van de voortgang op de drie cruciale onderhandelingsdossiers,
namelijk: waarborgen voor een gelijk speelveld, visserij en governance.
Tevens vragen deze leden in hoeverre de voorbereidingen bij de Ierse
grens klaar zijn voor een eventueel no-deal scenario.
35. Antwoord van het kabinet
6

Kamerstuk 31 288, nr. 893

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

23

De onderhandelaars hebben op 24 december 2020 een akkoord
bereikt over een Handels- en Samenwerkingsovereenkomst
tussen de EU en het VK, inclusief over de onderwerpen
waarborgen voor een gelijk speelveld, visserij en governance. De
juridische tekst van dit akkoord is inmiddels ook gepubliceerd.
Voor een inhoudelijke appreciatie verwijst het kabinet naar de
brief die gelijktijdig met deze schriftelijke vragen naar uw Kamer
is verstuurd.
Zoals het kabinet weet is de laatste zitting van het Europees Parlement in
2020 geschiedenis. Wanneer er een deal bereikt wordt zal het Europees
Parlement dus teruggeroepen moeten worden van haar reces. De leden
van de CDA-fractie vragen het kabinet wat daarvoor de uiterste datum is.
Tevens vragen deze leden hoe en wanneer de juridische check op de
mogelijk gesloten deal zal plaatsvinden. De leden van de CDA-fractie
vragen of het kabinet bereid is en wil toezeggen om een Nederlandse
subsidiariteitstoets toe te passen op de uiteindelijke deal en een eigen
juridische check of de deal inderdaad een EU only deal is.
36. Antwoord van het kabinet
Gezien de beperkt beschikbare tijd tot het einde van de
overgangsperiode zal de besluitvorming over het bereikte
akkoord snel moeten gebeuren. Het Europees Parlement gaat
daarbij over zijn eigen agenda. Aangezien het Europees
Parlement heeft aangegeven een bereikt akkoord niet meer voor
het aflopen van de overgangsperiode te kunnen goedkeuren, is
voorlopige toepassing de enige manier om de Handels- en
Samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en het VK per
1 januari 2021 van toepassing te laten worden.
Voor een onderbouwing van het EU-only akkoord verwijs ik naar
de brief hierover die uw Kamer op 25 december is toegestuurd.7
Op die terreinen waar de Unie exclusief bevoegd is (zoals de
gemeenschappelijke handelspolitiek), is de subsidiariteitstoets
niet van toepassing. Bij ieder ander optreden van de Unie moet
voldaan worden aan de subsidiariteitstoets (artikel 5 lid 3 VEU).
Zoals het Kabinet in de Kabinetsappreciatie van het conceptmandaat voor de onderhandelingen met het VK heeft aangegeven, vraagt de doelstelling om een breed partnerschap met het
VK te sluiten dat waar mogelijk van toepassing is na het einde
van de overgangsperiode een gezamenlijk optreden op het niveau
van de Unie.8
De Europese Commissie stelt dat zij, ook wanneer er geen akkoord van
toepassing is op 1 januari 2021, volgend jaar beschikbaar blijft voor
onderhandelingen over de toekomstige relatie met het VK. De leden van
de CDA-fractie vragen het kabinet of het VK deze beschikbaarheid na
1 januari eveneens heeft uitgesproken.
37. Antwoord van het kabinet
Aangezien de EU en het VK een akkoord hebben bereikt over een
Handels- en Samenwerkingsovereenkomst en het beoogde doel is
dat dit akkoord per 1 januari 2021 van toepassing zal kunnen
worden, worden hierover geen onderhandelingen meer voorzien.

7
8

Kamerstuk 35 393, nr. 11
Kamerstuk 35 393, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

24

Ondanks de scheiding is en blijft het VK een belangrijke bondgenoot en
een grote handelspartner, een permanente communicatielijn (hotline) is
zeker in de eerste jaren daarom van groot belang. De leden van de
CDA-fractie vragen het kabinet hoe na 1 januari een permanente dialoog
tussen het VK en de EU wordt vormgegeven.
38. Antwoord van het kabinet
Nederland en het VK hebben een sterke bilaterale relatie die lang
terug gaat. Die relatie wordt gekenmerkt door gedeelde waarden,
een traditie van vrijheid, respect voor mensenrechten en internationaal recht en open, op regels gebaseerde handel. Die uitgangspunten zijn niet veranderd door het vertrek van het VK uit de EU.
Het kabinet houdt dan ook de ambitie om te blijven investeren in
de hechte bilaterale relatie tussen Nederland en het VK. Een
ambitieus akkoord over het toekomstige partnerschap tussen de
EU en het VK biedt hiervoor de beste basis en daarom is het
kabinet verheugd dat het gelukt is een dergelijk akkoord te
bereiken.
De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet in hoeverre de Europese
Commissie het VK ondersteunt met het treffen van voorbereidingen op de
Brexit.
39. Antwoord van het kabinet
Ondersteuning van het VK door de Europese Commissie bij de
voorbereidingen op het aflopen van de overgangsperiode vindt
plaats binnen de geldende juridische kaders en is naar het idee
van het kabinet beperkt tot het hoogst noodzakelijke.
Uiteraard hebben de EU en het VK wel nauw contact over de
implementatie van het terugtrekkingsakkoord en de daarbij
behorende protocollen. Het geëigende forum om over de implementatie van het terugtrekkingsakkoord te spreken is het
Gemengd Comité, waarin zowel de EU (via de Europese
Commissie) en het VK vertegenwoordigd zijn. Over de samenwerking ten behoeve van de implementatie van het terugtrekkingsakkoord wordt uw Kamer gelijktijdig met de beantwoording
van deze schriftelijke vragen separaat geïnformeerd.
De leden van de D66-fractie vernamen dat het Europees Parlement een
deadline heeft gesteld: voor aanstaande zondagavond 20 december moet
er een handelsakkoord zijn, anders zal het Europees Parlement geen
handelsakkoord meer ratificeren voor 1 januari. Kan het kabinet hierop
reageren? Zal de heer Barnier doorgaan met onderhandelen als er zondag
nog geen akkoord is? En als er na 1 januari geen akkoord is, zullen de
onderhandelingen dan doorgaan? Steunt Nederland dat, zo vragen de
leden van de D66-fractie?
40. Antwoord van het kabinet
De onderhandelaars hebben op 24 december jl. een akkoord
bereikt over een Handels- en Samenwerkingsovereenkomst
tussen de EU en het VK.
Aangezien het Europees Parlement heeft aangegeven een bereikt
akkoord niet meer voor het aflopen van de overgangsperiode
goed te kunnen keuren, is voorlopige toepassing de enige manier
om het akkoord over de Handels- en Samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en het VK per 1 januari 2021 van toepassing
te laten worden. Hiertoe dient aan EU-zijde de Raad een besluit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

25

tot ondertekening en voorlopige toepassing van het akkoord vast
te stellen op grond van artikel 218(5) VWEU.
De leden van de D66-fractie vragen of Nederland is voorbereid op een
situatie waarbij er wellicht eerst geen handelsdeal is maar deze in januari
of februari toch nog tot stand komt en geratificeerd wordt? Wat vereist dit
voor de nationale voorbereiding? Is dat op orde, zo vragen de leden van
de D66-fractie?
41. Antwoord van het kabinet
Indien het door de onderhandelaars van de EU en het VK bereikte
akkoord per 1 januari van toepassing wordt, zal de noodzaak
voor contingency maatregelen komen te vervallen.
Het kabinet heeft zich voorbereid op alle mogelijke scenario’s. In
het scenario dat er per 1 januari geen akkoord van toepassing
zou worden, worden de readiness- en contingency maatregelen
op zowel nationaal als EU-niveau per 1 januari 2021 van
toepassing omdat er dan de facto sprake zou zijn van een no deal
situatie. De contingency maatregelen zouden komen te vervallen
op het moment dat een akkoord dat dezelfde onderwerpen
beslaat van toepassing wordt. Door de combinatie van contingency en readiness maatregelen acht het kabinet zich voldoende
voorbereid op een alle scenario’s. Van burgers, bedrijven,
instellingen en medeoverheden zal het de nodige flexibiliteit
vergen om zich aan een nieuwe situatie aan te passen. Ook voor
hen geldt dat de meeste voorbereidingen die zij treffen in alle
gevallen nodig zullen zijn en blijven.
Daarnaast vragen de leden van de D66-fractie zich ook af of voorlopige
inwerkingtreding van een akkoord als serieuze optie wordt overwogen op
dit moment? Klopt het dat het Europees Parlement daar nog steeds vooraf
mee moet instemmen? Is het daarmee haalbaar, zo vragen de leden van
de D66-fractie?
42. Antwoord van het kabinet
Gezien de beperkt beschikbare tijd tot het einde van de
overgangsperiode zal de besluitvorming over het bereikte
akkoord snel moeten gebeuren. Aangezien het Europees
Parlement heeft aangegeven een bereikt akkoord niet meer voor
het aflopen van de overgangsperiode goed te kunnen keuren, is
voorlopige toepassing de enige manier om het akkoord over de
Handels- en Samenwerkingsovereenkomst tussen de EU en het
VK per 1 januari 2021 van toepassing te laten worden. Hiertoe
dient aan EU-zijde de Raad een besluit tot ondertekening en
voorlopige toepassing van het akkoord vast te stellen op grond
van artikel 218(5) VWEU. Daarvoor is op grond van de
EU-Verdragen geen goedkeuring van het Europees Parlement
vereist. Wel vereist voorlopige toepassing dat ook het VK de
benodigde interne procedures daartoe tijdig heeft afgerond.
Verder vragen de leden van de D66-fractie of het kabinet inmiddels al
(delen van) conceptteksten van een akkoord gezien heeft, of dat het
kabinet ook pas op het moment dat er een deal is het akkoord kan
bekijken? Hoeveel tijd denkt het kabinet daarvoor nodig te hebben,
voordat ermee kan worden ingestemd? Wat definieert het kabinet als rode
lijnen? Hoe zal het kabinet in dit korte tijdsbestek de Kamer informeren, zo
vragen de leden van de D66-fractie?
43. Antwoord van het kabinet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

26

De onderhandelaars hebben op 24 december 2020 een akkoord
bereikt over een Handels- en Samenwerkingsovereenkomst
tussen de EU en het VK en de juridische tekst van dit akkoord is
inmiddels ook gepubliceerd. Voor een inhoudelijke appreciatie
verwijst het kabinet naar de brief die gelijktijdig met de beantwoording op deze schriftelijke vragen naar uw Kamer is
verstuurd.
De leden van de PvdA-fractie verwelkomen de coördinerende rol van de
Europese Commissie in het geval van een no-deal Brexit. Zeker gezien de
aflopende overgangstermijn op 1 januari 2021 is het zorgwekkend dat er
nog altijd geen akkoord gesloten is. Hierdoor resteert er weinig tijd voor
de Kamer om een eventueel akkoord te bestuderen en het kabinet te
bevragen over de potentieel grote gevolgen voor Nederlandse
werknemers en bedrijven. De leden van de PvdA-fractie vragen wat het
kabinet gaat doen om de Kamer zorgvuldig te informeren en de
mogelijkheid te bieden om haar controlerende taak uit te voeren? Is het
kabinet van plan om de Kamer een appreciatie van het eventuele akkoord
tijdig te doen toekomen, voordat het kabinet instemt met het akkoord in
de Raad, zo vragen de leden van de PvdA-fractie?
44. Antwoord van het kabinet
De onderhandelaars hebben op 24 december 2020 een akkoord
bereikt over een Handels- en Samenwerkingsovereenkomst
tussen de EU en het VK en de juridische tekst van dit akkoord is
inmiddels ook gepubliceerd. Voor een inhoudelijke appreciatie
verwijst het kabinet naar de brief die gelijktijdig met de beantwoording op deze schriftelijke vragen naar uw Kamer is
verstuurd.
De leden van de SP-fractie constateren dat het spannende weken gaan
worden in Brussel wat betreft het halen van een deal. Kan het kabinet
ingaan op de laatste stand van zaken omtrent een mogelijk akkoord? Wat
is de sfeer in de onderhandelingen? Zijn er nog doorbraken geweest op de
drie gebieden waar nog veel discussie over is, zo vragen de leden van de
SP-fractie? Hoe hoog schat het kabinet de kans dat er een deal wordt
bereikt? In hoeverre wordt het parlement nog meegenomen in deze
cruciale fase van de onderhandelingen? En wat zal de procedure worden
mocht er wél of geen deal worden bereikt voor de Kamer om nog te
debatteren hierover, zo vragen de leden van de SP-fractie?
45. Antwoord van het kabinet
De onderhandelaars hebben op 24 december jl. een akkoord
bereikt over een Handels- en Samenwerkingsovereenkomst
tussen de EU en het VK en de juridische tekst van dit akkoord is
inmiddels ook gepubliceerd. Voor een inhoudelijke appreciatie
verwijst het kabinet naar de brief die gelijktijdig met deze
schriftelijke vragen naar uw Kamer is verstuurd. Uiteraard is het
kabinet beschikbaar om met uw Kamer in gesprek te gaan over
het akkoord over het toekomstig partnerschap tussen de EU en
het VK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 393, nr. 15

27