Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1312

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 december 2013
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan van de Raad Buitenlandse
Zaken / Ontwikkelingssamenwerking van 12 december 2013.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

kst-21501-02-1312
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-02, nr. 1312

1

Geannoteerde agenda voor de Raad Buitenlandse Zaken / Ontwikkelingssamenwerking van 12 december 2013
Voor de Raad Buitenlandse Zaken / Ontwikkelingssamenwerking van
12 december a.s. zijn de volgende onderwerpen geagendeerd: post 2015
inclusief financieringsmodel; opvolging van de Agenda for Change;
beleidscoherentie voor ontwikkeling; regionale kwesties en mogelijk de
aanstaande mededeling van de Commissie over de geïntegreerde
benadering. In deze geannoteerde agenda is tevens een appreciatie
opgenomen van het tweejaarlijkse EU voortgangsrapport inzake
beleidscoherentie voor ontwikkeling.
Post-2015
Parallel aan het internationale traject om te komen tot een post-2015
raamwerk voor armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling wordt
gesproken over de financiering van deze (nieuwe) set doelen. In juli 2013
bracht de Commissie hierover een mededeling uit1. De mededeling doet
een aantal aanbevelingen ten aanzien van drie onderscheiden financieringsbronnen: binnenlandse publieke financiering; internationale publieke
financiering en private financiering. Tevens worden uitgangspunten
voorgesteld voor een post-2015 financieringsmodel. De Nederlandse
positie over deze mededeling ging de Kamer toe per BNC-fiche
[Kamerstuk 22 112 nr. 1698]. De Raad zal spreken over aanbevelingen en
uitgangspunten zoals voorgesteld door de Commissie en conclusies
aannemen. Nederland heeft sterk ingezet op de verankering van het
belang van private financiering en innovatieve financieringsmechanismen
in de Raadsconclusies. Het inzetten van publieke middelen om private
financiering aan te trekken voor publieke doelen (hefboomwerking) wordt
door het kabinet volledig onderschreven, zeker nu het relatieve belang in
financiële termen van officiële ontwikkelingshulp (ODA) sterk terugloopt.
Nederland heeft daarnaast geijverd voor het opnemen van het belang van
het hervormen van het ODA-raamwerk en de monitoring van alle
ontwikkelingsrelevante kapitaalstromen inclusief private financiering.
Bovenstaande elementen zijn in de Raadsconclusies goed weerspiegeld:
dit stemt tevreden.
Over de timing van een eventuele internationale financieringsconferentie
bestaat nog geen overeenstemming. Nederland vindt dat zo’n conferentie
alleen meerwaarde heeft als deze verschillende financieringsstromen bij
elkaar brengt, een vernieuwende aanpak ten aanzien van verschillende
financieringsbronnen bevordert en niet verzandt in een pledging
conferentie waarbij alleen donoren gevraagd wordt nieuwe commiteringen aan te gaan. Deze discussie zal in dit stadium nog niet worden
beslecht.
De Commissie heeft in haar werkprogramma voor 2014 het voornemen
opgenomen een mededeling te publiceren over post-2015. In deze
mededeling zou de Commissie meer licht willen laten schijnen op de
goals and targets waar de EU voor zou moeten ijveren bij de onderhandelingen over een post-2015 raamwerk. De meeste lidstaten, waaronder
Nederland, zijn huiverig voor een dichtgetimmerde EU-positie in dit
stadium. Nederland vindt dat de Raadsconclusies met de EU inzet voor
post-2015 die de Raad in juni jl. heeft aangenomen2, in combinatie met de
Raadsconclusies over financiering die de Raad deze keer zal aannemen,
voldoende basis bieden voor de EU om andere landen tegemoet te
treden. Ik zal deze boodschap opnieuw uitdragen in Brussel volgende
week. Het is in dit stadium belangrijker om in gesprek te treden met
andere landen op punten die voor de EU prioritair zijn (vrede en
1
2

COM(2013)531
Kamerstuk 21 501-04, nr. 154

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-02, nr. 1312

2

veiligheid, gender, ontwikkeling en mensenrechten (inclusief seksuele en
reproductieve gezondheid en rechten)) dan om de eigen positie te
verfijnen.
Agenda for Change
De Raad zal spreken over de wijze waarop het herziene ontwikkelingsbeleid van de Europese Unie (zoals vervat in de Agenda for Change van
Commissaris Piebalgs) zijn weg vindt in de programmering van
EU-middelen. De EU staat immers aan de vooravond van een nieuwe
begrotingscyclus (2014–2020): hèt moment om te bewijzen dat aangenomen principes tot praktijk worden gemaakt. Nederland, dat de
hervormingen heeft verwelkomd, wil deze terug zien in de wijze waarop
middelen worden aangewend. Dat wil zeggen: focus en differentiatie
handhaven; een duidelijke inzet op private sector ontwikkeling en
innovatieve financieringsmechanismen; aandacht voor performance van
partnerlanden die recht doet aan de nadruk op goed bestuur, mensenrechten en rechtsstaat die in de Agenda for Change ligt besloten – en tot
slot sterkere aandacht voor resultaatmeting en verbeterde regionale
programmering. IOB concludeerde in zijn evaluatie van het Europees
ontwikkelingsbeleid dat resultaatmeting – zeker ten aanzien van de
regionale component van het Europees Ontwikkelingsfonds – nog tekort
schiet3: ik heb de Nederlandse zorgen hierover klip en klaar onder de
aandacht van Commissaris Piebalgs gebracht en zal tijdens de Raad nog
eens benadrukken dat het Elfde Europees Ontwikkelingsfonds (EOF11) dat
per 1 januari 2014 van kracht wordt, op dit terrein duidelijk verbetering
moet laten zien. Overigens heeft de Commissie wel al stappen gezet om
de resultaatmeting te verbeteren: er is een nieuw resultatenraamwerk
opgezet en met lidstaten besproken en onder EOF11 worden – binnen het
overeengekomen plafond – meer middelen uitgetrokken voor resultaat- en
impactmeting.
Hoge Vertegenwoordiger Ashton zal de Raad informeren over de laatste
stand met betrekking tot gezamenlijk programmeren tussen EU en
lidstaten. Hier speelt Nederland een aanjagende rol: het proces dat nu in
een belangrijk aantal partnerlanden is opgestart, zou snel tot zichtbare
resultaten moeten leiden waaruit blijkt dat inefficiënties afnemen door een
gecoördineerde aanpak en dat transactiekosten voor partnerlanden
worden verlaagd. Nederland zal in maart 2014 samen met België en EDEO
een regionale workshop hosten om gezamenlijke programmering in Oosten Zuidelijk Afrika op een hoger plan te tillen.
Beleidscoherentie voor ontwikkeling
Eén van de conclusies uit de IOB-evaluatie naar het Europees ontwikkelingsbeleid en de Nederlandse invloed hierop, is dat Nederland een
belangrijke rol heeft gespeeld bij het op de agenda zetten van het belang
van beleidscoherentie voor ontwikkeling (BCO) in Brussel. Het kabinet is
hierover vanzelfsprekend verheugd, maar ziet geen reden achterover te
leunen. Ook op dit terrein geldt dat Nederland goed wil meekijken of
principes die zijn overeengekomen, bijvoorbeeld in de Raadsconclusies
die in mei 2012 werden aangenomen4, ook in praktijk worden gebracht.
Op 31 oktober jl. publiceerde de EU zijn tweejaarlijkse voortgangsrapport
inzake beleidscoherentie voor ontwikkeling. Het is positief dat de EU, en
ook steeds meer lidstaten, het belang van BCO onderkennen – ook in
relatie tot de vormgeving van het post-2015 raamwerk. Beleidscoherentie
is immers de lijm die de toekomstige set doelen bijeen moet houden.
Maar het is geen tweesecondelijm: er is nog veel methodologisch werk te
3
4

Voor de evaluatie alsmede de beleidsreactie zie Kamerstuk 21 501-04 nr. 156.
Kamerstuk 21 501-04, nr. 154

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-02, nr. 1312

3

verzetten om het belang van BCO beter te kunnen onderbouwen en
doelen en resultaten te preciseren. Nederland heeft hieraan bijdragen
door een studie te laten uitvoeren door het European Centre for
Development Policy Management (ECDPM) en door een pilot uit te voeren
in de partnerlanden Ghana en Bangladesh. De Kamer werd reeds
geïnformeerd over de uitkomsten van deze pilot. Het is goed dat de EU
deze handschoen ook oppakt: het voortgangsrapport bevat een aanbeveling om een EU onderzoeksprogramma op te zetten dat het meten van
BCO zal bevorderen. Nederland steunt deze aanbeveling. Een onderkenning van het belang van BCO is immers slechts het begin: het gaat
vervolgens om het uitwerken van vervolgstappen en het inzichtelijk
maken van resultaten. Nederland heeft zich een sterk voorstander
getoond van het versterken van de focus en resultaatgerichtheid van
inspanningen gericht op het bevorderen van BCO. De kosten van
incoherenties in EU beleid voor ontwikkeling in arme landen en ook de
baten van een coherente aanpak moeten beter in beeld worden gebracht
en onderbouwd. De EU ziet hierbij een rol weggelegd voor de Europese
Dienst voor Extern Optreden (EDEO) die per 2014 in partnerlanden gaat
rapporteren over BCO. Nederland steunt het voorstel om EU-delegaties in
ontwikkelingslanden een grotere rol te geven bij de toetsing en
monitoring van BCO-beleid. Een ander doel dat nadere uitwerking
behoeft, betreft het ontwikkelen van doelen en indicatoren voor BCO,
zodat voortgang kan worden gemeten en verantwoording kan worden
afgelegd. De Raad riep hiertoe al eerder op. De Raad zal volgende week
opnieuw conclusies aannemen. Bovenstaande punten komen hierin terug.
Onder dit agendapunt zal Nederland aandacht vragen voor de noodzaak
de onderhandelingen over de Economische Partnerschappen (EPA’s)
tussen de EU en een aantal Afrikaanse regio’s vlot te trekken, ook in het
licht van de naderende EU-Afrika Top (april 2014) en de deadline van
1 oktober 2014 waarna landen als Namibië en Botswana hun preferentiële
markttoegang tot de Unie kwijtraken. Samen met een aantal lidstaten heb
ik HV Ashton en de Commissarissen Piebalgs (Ontwikkelingssamenwerking) en De Gucht (Handel) in de aanloop naar deze Raad een brief
geschreven om de ontwikkelingsrelevantie van EPA’s als instrument te
benadrukken en de EU tot spoed en flexibiliteit aan te zetten bij de
afronding van de onderhandelingen.
Regionale kwesties
De Raad zal spreken over de situatie in de Grote Meren/Democratische
Republiek Congo (DRC) en over Birma.
Nederland acht de agendering van de situatie in de Grote Meren van
groot belang gezien de nieuwe situatie die is ontstaan door de recente
nederlaag van M23. Hierdoor ontstaat een window of opportunity om te
werken aan meer duurzame vrede en veiligheid in de regio. Een
coherente, geïntegreerde aanpak is hierbij noodzakelijk: de DRC is te groot
en de problemen zijn te complex. Versnipperde inspanningen zullen niet
baten: de EU, VN, Wereldbank, bilaterale donoren en
niet-gouvernementele organisaties moeten de krachten bundelen. De
internationale architectuur is op orde: Mary Robinson is aangesteld als
Speciale Gezant van de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties. De
VN Veiligheidsraad heeft resolutie 2098 aangenomen die voorziet in een
robuuster mandaat voor MONUSCO en de oprichting van een offensieve
interventiebrigade. De EU werkt aan een geïntegreerd steunpakket voor
de DRC. Nederland zal tijdens de Raad de noodzaak onderstrepen van
onmiddellijke stabiliseringsactiviteiten in oostelijk DRC om het
momentum te benutten dat is ontstaan door de val van M23. Nederland
zal de EU tevens oproepen serieus rekening te houden met de kritiek van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-02, nr. 1312

4

de Europese Rekenkamer op de Europese steun aan de DRC5. Om te
waarborgen dat hulpinspanningen effectief zijn, ondanks moeilijke
omstandigheden in een fragiele omgeving, moet de EU conditionaliteit
gerichter inzetten en een stevigere politieke dialoog voeren met de
Congolese autoriteiten. Verbeterde resultaatmeting is hierbij van belang.
Bij de toekomstige programmering onder EOF11 zijn dit allemaal punten
die de Commissie zwaar moet laten wegen. Nederland zal hier ook op
toezien.
De Raad zal eveneens spreken over Birma. HV Ashton zal een terugkoppeling verzorgen van het recente bezoek van de EU Task Force aan Birma
waaraan zij deelnam in het gezelschap van de Commissarissen Piebalgs
(Ontwikkelingssamenwerking), Tajani (Industrie) en Çiolos (Landbouw). De
Task Force bracht een groot aantal deelnemers aan Birmese zijde bijeen:
zowel overheid als bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties waren
ruim vertegenwoordigd. Het was overigens voor het eerst dat een Task
Force buiten de directe nabuuromgeving van de EU werd ingezet. Het
bezoek toont de betrokkenheid van de EU bij Birma dat het hoofd moet
bieden aan de grote uitdagingen die bij een transitie komen kijken. Tijdens
mijn eigen bezoek in november jl. heb ik dit ook kunnen ervaren: Birma
kampt met een groot gebrek aan capaciteit en infrastructuur. Ik zal tijdens
de Raad dan ook pleiten voor een gecoördineerd optreden zodat geen
buitenproportioneel beroep wordt gedaan op de toch al overbelaste
administratie van het land. Gezamenlijke programmering door EU en
lidstaten zou hierom eens te meer op zijn plaats zijn. Nederland zal tijdens
de Raad aangeven dat de focus van de EU in Birma – overeenkomstig de
Agenda for Change – moet liggen op democratisering en inclusieve
economische ontwikkeling.

5

Zie ook antwoord vragen van de leden De Caluwé en Verheijen over verdwenen EU-gelden in
Congo (Aanhangsel Handelingen II 2013/14, nr. 268).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-02, nr. 1312

5