2011D13312

LIJST VAN VRAGEN – PRIJS TWEEDE F-35 TESTTOESTEL
1
Is de prijs van het tweede testtoestel hoger of lager uitgevallen dan
verwacht door Defensie?
2
Is de prijs van de toestellen uit de LRIP-4 serie hoger of lager uitgevallen
dan beraamd door de Amerikaanse overheid?
3
Is het waar dat de prijzen van de LRIP serie tot nog toe bij iedere lichting
lager zijn uitgevallen dan geschat door de Amerikaanse overheid? Zo ja,
hoe verklaart u deze meevallers? Zo ja, verwacht u dat de reden(en) van
deze meevallende prijzen eveneens zullen meespelen bij de toekomstige
lichtingen in de productiefase en dat deze dientengevolge ook goedkoper
kunnen uitvallen?
4
Is de prijs van de LRIP-4 serie vergelijkbaar met de te verwachten prijs van
de definitieve versie van de F-35? Zo nee, ligt deze schatting hoger of
lager dan de prijs van de LRIP-4 serie? Hoeveel hoger of lager?
5
Duidt de prijsontwikkeling van de LRIP-series op dalende kosten van de
toestellen? Duidt het feit dat de prijzen lager uitvallen dan geraamd erop
dat de definitieve versie van de F-35 goedkoper zou kunnen uitvallen dan
geraamd door de Amerikaanse overheid en door Defensie?
6
In hoeverre zijn prijsstijgingen of -dalingen tijdens de ontwikkelingsfase
voor rekening gekomen van de Nederlandse deelname hieraan? In
hoeverre zullen prijsstijgingen of -dalingen tijdens de ontwikkelingsfase in
de toekomst voor rekening komen van de Nederlandse deelname hieraan?
Wat zijn de gevolgen hiervan geweest voor de prijs van het tweede
testtoestel?
7
Wat zijn de opbrengsten voor de Nederlandse industrie in de LRIP-fase tot
nu toe? Wat zijn de geschatte opbrengsten voor de Nederlandse industrie
in de gehele LRIP-fase?
8
Is het plangetal van het Pentagon van 2443 F-35 toestellen onveranderd
gebleven en zo nee, heeft dit invloed gehad op de prijs van het tweede
testtoestel?
9
Wanneer verwacht u dat het tweede testtoestel gereed is voor Nederlands
gebruik?
10
Wanneer verwacht u dat Nederlandse vliegers getraind zullen worden in
het eerste en tweede F-35 testtoestel? Sluit dit aan op de geplande
trainingscapaciteit?

nds-tk-2011D13312

1

11
Is het waar dat het ontwikkelingstraject van de Joint Strike Fighter (JSF) in
de Verenigde Staten (VS) is bijgesteld waardoor 2000 extra testvluchten
nodig zijn? Betekent dit inderdaad dat de testfase waarvoor het testtoestel
door Nederland is aangeschaft, pas eind 2016 start? (JSF nieuws
07-02-2011). Is de analyse in het blad Aviation Week (07-02-2011) waar als
zou deze vertraging totaal 4,6 miljard dollar extra aan de ontwikkelingskosten toevoegen?
12
Is het waar dat de JSF testvloot in de VS aan de grond wordt gehouden?
Wat is hiervan de oorzaak en wat zijn de eventuele gevolgen voor de
aanschaf van het Nederlandse testtoestel? (Aviation Week, 07-02-2011)
13
Heeft u kennisgenomen van het rapport van de Canadese Parliamentary
Budget office, waarin de aanschaf en onderhoudskosten van de F-35
worden becijferd op 30 miljard dollar voor 65 toestellen over 30 jaar? Wat
verklaart deze kostenstijging? Waarom ontkent de Canadese regering de
calculaties van het Budget Office? (Agence France Press 10-03-2011)
14
Waarom heeft het zo lang geduurd om de onderhandelingen over de prijs
van het tweede testtoestel af te sluiten?
15
Bestaat de mogelijkheid dat de nu overeengekomen «target price» voor
het tweede testtoestel hoger of lager zal blijken te zijn dan de definitief te
betalen prijs door Nederland?
16
Voor het omrekenen van de «target price» naar Euro’s heeft u gebruik
gemaakt van een dollarkoers van € 0,83. Op 15-3-2011 was de dollarkoers
€ 0,71 cent. Betekent dit dat Nederland op 15-3-2011 geen € 99,2 miljoen
voor het tweede testtoestel zou moeten betalen, maar € 82,4 miljoen
euro? Zo ja, zal Defensie ervoor zorgen dat het toestel betaald wordt tegen
een gunstigere dollarkoers dan de plandollarkoers? Welke gevolgen heeft
een lagere dollarkoers voor het geraamde budget van 7,6 miljard euro?
17
Wat is een «fixed price»? Waarom is er gekozen voor een «Fixed Price
Incentive Firm Target» contractvorm? Waarom is er niet gekozen voor een
contractvorm met een vaste prijs?
18
De targetprijs van de motor is dan wel bekend, maar is het waar dat
gezien de overeengekomen contractvorm er een reële mogelijkheid is dat
de prijs van de motor dus hoger uitvalt?
19
Is het waar dat de Nederlandse overheid het tweede testtoestel koopt van
de Amerikaanse overheid en niet van Lockheed Martin?
20
Met de brief informeert u de Kamer over de prijs van het tweede F-35
testtoestel, maar kan er, gezien de gehanteerde contractvorm, niet beter
gesproken worden van een prijsraming?

2

21
Waarom kiest u nu voor het aanschaffen van een tweede testtoestel,
terwijl er nog veel onzekerheid is over de leverdatum van het eerste
testtoestel en het tweede testtoestel nog weer later daarna geleverd gaat
worden?
22
Is overwogen dat wanneer een tweede testtoestel uit een latere LRIP-serie
besteld zal worden dit voordeliger zou kunnen zijn? En zo nee, waarom
niet?
23
Wat wordt er precies bedoeld met de meerkosten? Waaruit bestaan deze
meerkosten? Is het mogelijk dat er nog meerkosten bijkomen die nu nog
niet bekend zijn?
24
Wie sluit het afzonderlijke contract over de motor? De Nederlandse of de
Amerikaanse overheid? En met wie wordt het contract gesloten?
25
Met wie is de vooraf overeengekomen winstmarge afgesproken? Wat
bedoelt u met de vooraf overeengekomen winstmarge? Hoe is de
verdeling van de € 99,2 miljoen euro over de geraamde kosten en de
overeengekomen winstmarge?
26
Is er rekening gehouden met de mogelijkheid dat de fabrikant bij de
vooraf overeengekomen winstmarge wellicht al rekening houdt met een
vermindering van de winst met de meerkosten? Immers, het F-35 project
kenmerkt zich door een niet aflatende stroom van tegenvallers en
kostenoverschrijdingen.
27
Wat is de huidige stand van zaken bij de ontwikkeling van de tweede
motor? Welke invloed heeft het mogelijk stoppen van ontwikkeling van de
tweede motor voor de prijsontwikkeling van de eerste motor?
28
Is het aantal toestellen van deze LRIP-4 productserie ongewijzigd?
29
U rekent met de «target price» en niet de «ceiling price» omdat dit de
fabrikant zou stimuleren om lager dan de «target price» uit te komen. Is
het gezien de kostenoverschrijdingen in het verleden niet reëler om uit te
gaan van de «ceiling price»?
30
In de bijgestelde raming van 7,6 miljard euro is 970 miljoen euro btw
begrepen. Er vloeit dus bijna één miljard euro rechtstreeks terug in de
schatkist. Volgens de ramingen van accountants, zoals ook gehanteerd
door de arbitragecommissie, zal aanschaf van de JSF voor het Nederlandse bedrijfsleven leiden tot orders in de productiefase ter waarde van
tien miljard euro. Daarna nog eens tien miljard euro voor onderhoud en
modificaties. Het totale omzetpotentieel in de periode tot 2 050 is dertig
miljard euro aan productie, onderhoud en modificaties.
Kunt u bij benadering uiteenzetten wat dit betekent voor de schatkist? Met
andere woorden: wat zijn de opbrengsten voor de schatkist aan btw,
loonbelasting, invoerrechten, enzovoort, gerekend over 10 miljard in de
productiefase en 20 miljard in de onderhoudsfase?

3

31
Het Pentagon heeft de SDD-fase verlengd tot 2016 en 4,6 miljard dollar
extra voor ontwikkeling uitgetrokken om het risico op kinderziekten in de
productiefase te minimaliseren. Is het waar dat deze extra miljarden niet
worden doorberekend aan de deelnemende partners, waaronder
Nederland?
32
Is het waar dat het Pentagon nog steeds uitgaat van een plangetal van
2443 JSF-vliegtuigen, dat per begrotingsjaar («fiscal year») vliegtuigen
worden besteld en dat het definitieve aantal pas na 2020 bepaald zal
worden, afhankelijk van de dan geldende politieke, economische en
militaire werkelijkheid? Verdient deze Amerikaanse aanpak navolging,
aangezien de industriële participatie mede wordt bepaald door het
plangetal? Met andere woorden: dient Nederland het plangetal van 85
vliegtuigen aan te houden, te bestellen in kleine series door achtereenvolgende kabinetten, en het definitieve aantal pas na 2020 te bepalen,
uitgaande van de dan geldende werkelijkheid?
33
De «ceiling price» van het toestel zonder motor ligt 6% boven de «target
price», maar de «ceiling price» van de motor is nog niet bekend. Wat zijn
de redenen dat er wel een «target price» kan worden geleverd, maar geen
«ceiling price» voor de motor? Deze staan toch in verhouding tot elkaar?
En met andere woorden: is er noch duidelijkheid over de prijs van de
motor, noch duidelijkheid over de prijs van het toestel?
34
Met wie wordt er onderhandeld over de bijkomende middelen? Waaruit
bestaan de bijkomende middelen exact? Op welke termijn verwacht u dat
de onderhandelingen over bijkomende middelen afgerond zullen zijn? Is
al bekend welke contractvorm hiervoor gekozen gaat worden? Zo ja, kunt
u uiteenzetten welke contractvorm en waarom? En zo nee, waarom niet?

4