Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

24 587

Justitiële Inrichtingen

Nr. 489

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 maart 2013
Met deze brief informeer ik uw Kamer over incidenten in justitiële
jeugdinrichtingen (JJI’s). Bij de regeling van werkzaamheden van
17 januari 2013 (Handelingen II 2012/13, nr. 41, item 6, blz. 37–38) heeft het
lid van uw Kamer Van Toorenburg (CDA) verzocht om een brief over
incidenten in JJI’s. Tevens ga ik in, conform mijn toezegging aan uw
Kamer tijdens het Algemeen Overleg JJI’s op 19 december 2012
(Kamerstuk 24 587, nr. 483), op de vraag in hoeverre het Openbaar
Ministerie (OM) bij de strafmaat rekening houdt met de strafverhoging bij
geweld tegen medewerkers met een publieke taak.
De vragen van uw leden Kooiman (SP)1 en Helder (PVV)2 inzake berichtgeving in de media betreffende twee JJI’s, beide ingezonden op 18 januari
2013, zijn separaat beantwoord op 1 maart 2013. De vragen zijn gesteld
naar aanleiding van berichten in de Telegraaf en bij Pownews over
vermeende misstanden in twee JJI’s. Volgens deze berichtgeving zouden
jongeren niet worden behandeld, drugs en telefoons zouden vrij
beschikbaar zijn en jongeren zouden ontsnappen en nog steeds
rondlopen.
Incidenten
De centrale vraag is of de, in de pers genoemde, vermeende misstanden
in de JJI’s structurele tekortkomingen zijn dan wel als incident gekwalificeerd kunnen worden. Naar mijn stellige overtuiging is dit laatste het
geval. Dat neemt niet weg dat ik elk incident uiterst serieus neem. Elk
incident wordt geanalyseerd en waar nodig worden maatregelen
getroffen.
In de JJI’s geldt een totaalverbod op invoer, bezit en gebruik van drugs en
mobiele telefoons. De JJI’s hebben de afgelopen jaren fors geïnvesteerd
1
2

kst-24587-489
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Kamerstukken II, 2012/2013, Aanhangsel Handelingen, nr. 1475
Kamerstukken II, 2012/2013, Aanhangsel Handelingen, nr. 1476

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 24 587, nr. 489

1

in tal van maatregelen om het totaalverbod op het bezit en gebruik van
gedragsbeïnvloedende middelen (alcohol, drugs en medicijnen) te
handhaven. Onder meer in antwoord op vragen van het lid Bouwmeester
(PvdA)3 heb ik inzicht geboden in de diverse maatregelen die zich
enerzijds richten op het versterken van toezicht en controle, zoals de inzet
van drugshonden, en anderzijds op preventie en behandeling.
Het betreft dan onder meer de inzet van de erkende gedragsinterventie
Brains4Use gericht op middelengebruik en de samenwerking tussen JJI’s
en instellingen voor verslavingszorg. De verboden middelen worden
vanzelfsprekend onmiddellijk in beslag genomen. Tevens wordt er een
sanctie of maatregel opgelegd en worden de ouders van de jeugdige in
kwestie op de hoogte gesteld.
In mijn antwoord op de Kamervragen van lid Kooiman (SP) geef ik verder
aan dat naar aanleiding van de berichten in de media de reguliere
controles op het bezit van contrabande direct zijn aangescherpt in
Amsterbaken en Teylingereind. Daarnaast maken Amsterbaken en
Teylingereind nu standaard gebruik van een zogenaamde Mobifinder, een
hulpmiddel voor het vinden van mobiele telefoons. De intensivering van
de controles heeft geleid tot een aantal vondsten. Het aantreffen van
contrabande leidt tot passende maatregelen zoals het uitstellen van verlof.
Inzichten over de bestendiging van deze integrale aanpak met bijbehorende maatregelen om het verbod tot uitvoering te brengen, komen onder
meer tot uitdrukking in de doorlichtingen van de JJI’s door de inspecties.
Sinds 2011 is een drietal JJI’s doorgelicht, te weten Teylingereind4, Den
Hey-Acker5 en De Hartelborgt6. De onderzoeken en de rapportages van de
Inspecties beschouw ik als waardevolle instrumenten voor het toetsen en
verbeteren van de effectiviteit van beleid en uitvoering op verschillende
aspecten van de tenuitvoerlegging in JJI’s. De Inspectie beoordeelt niet
alleen het beschreven beleid maar ook de uitvoering van het beleid en de
check op de uitvoering. De inspectiebeoordelingen worden gedeeld met
de andere inrichtingen waar nog inspectiebezoek gaat plaatsvinden.
Indien van toepassing worden aanbevelingen ook in die inrichtingen
opgevolgd.
Jeugdstrafrecht
In het Nederlands jeugdstrafrecht staat de strafrechtelijke interventie
mede in dienst van de opvoeding van de jeugdige. Straffen vanuit
pedagogisch oogpunt houdt onder meer in dat de straf zo veilig mogelijk
en zoveel mogelijk aansluit bij de problematiek van de jeugdige.
In de JJI’s hebben we echter te maken met een populatie jeugdigen die
wordt gekenmerkt door complexe problematiek, waaronder gedragsproblemen, problematisch middelengebruik, beperkte verstandelijke
vermogens en/of problemen in het gezin. Daarnaast zijn het jeugdigen die
een forse persoonlijkheidsproblematiek hebben die tot uiting komt in
autoriteits- en agressieproblemen. Er zullen dan ook altijd jeugdigen zijn
die alles uit de kast halen om de controle en het toezicht te omzeilen. In de
brief van 25 oktober 20117 heb ik aangegeven dat incidenten in JJI’s
blijven bestaan aangezien deze niet hermetisch afgesloten zijn van de
buitenwereld en dit voor een succesvolle behandeling ook niet gewenst is.

3

Kamerstukken II, 2010/2011, Aanhangsel Handelingen, nr. 1306
Kamerstukken II, 2011/2012, 24 587, nr. 463
Kamerstukken II, 2011/2012, 24 587, nr. 477
6
Kamerstukken II, 2011/2012, 24 587, nr. 482
7
Kamerstukken II, 2010/2011, 24 587, nr. 441
4
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 24 587, nr. 489

2

Voor jeugdigen die langer dan drie maanden in een JJI verblijven, dus ook
de jeugdigen die zijn veroordeeld tot een PIJ-maatregel, wordt een
individueel behandeltraject samengesteld. Afhankelijk van de persoonlijke
problematiek (risicofactoren) worden, aanvullend op de basismethodiek
YOUTURN, één of meerdere gedragsinterventies ingezet. Voorbeelden
hiervan zijn Agressieregulatie op Maat en het Buitenprogramma
Work-Wise. Voor jeugdigen die maximaal drie maanden in een JJI
verblijven, geldt dat zij het basisprogramma volgen. Ook zij krijgen
daarmee de opvoeding, zorg en therapieën die zij nodig hebben.
Planmatig verlof maakt onderdeel uit van de behandeling van de jeugdige
en draagt bij aan vastgestelde behandeldoelen. Het verlof dient er toe de
jeugdige te begeleiden naar een Scholings- en Trainingsprogramma.
Vrijheden worden met verlofactiviteiten geleidelijk opgebouwd teneinde
de transmurale overgang op verantwoorde wijze te laten verlopen. Verlof
is in feite het «oefenterrein» voor de jeugdige ter voorbereiding op een
terugkeer in de maatschappij.
Uiteraard is iedere onttrekking er één te veel. Na een analyse van de
meest recente onttrekkingen aan begeleid verlof, zoals aangekondigd in
mijn antwoorden van 30 oktober 2012 op de Kamervragen van de leden
Van der Steur en Van der Burg (beiden VVD)8, ben ik van mening dat
aanscherping van het verlofbeleid wenselijk is. In antwoord op de vragen
van lid Helder (PVV) heb ik aangegeven dat ik de sector JJI heb verzocht
de mogelijkheden hiertoe nader uit te werken en hierop actie te ondernemen. Over de maatregelen en de effecten daarvan zal ik de Kamer vóór
het zomerreces van 2013 informeren.
Contact OM strafverzwaring
Naar aanleiding van het Algemeen Overleg JJI’s op 19 december 2012
heb ik contact gehad met het OM. Ik kan u melden dat de Officier van
Justitie, indien er sprake is van geweld tegen gezagdragers of personen
met een publieke functie, bij de beoordeling van de strafzaak en de
strafeis zeer nadrukkelijk rekening houdt met deze strafverzwarende
omstandigheden. Dit is als expliciet uitgangspunt vastgelegd in de
«Richtlijn strafvordering jeugd». Er is echter geen concrete verhogingsfactor opgenomen in deze richtlijn, omdat bij de beoordeling van de
jeugdige zeer nadrukkelijk rekening wordt gehouden met de persoonlijke
omstandigheden van de jeugdige, zoals leeftijd, ontwikkelingsniveau,
recidive, signalen van gedragsproblematiek etc. De verschillende
strafverzwarende omstandigheden kunnen hierdoor bij jeugdigen, anders
dan bij volwassenen, niet eenvoudig tot uitdrukking worden gebracht met
een vaste verhogingsfactor. Enkel hogere boetes, meer uren taakstraf of
bijvoorbeeld langere detentie zullen veelal niet het beoogde effect
(positieve gedragsbeïnvloeding) sorteren. De strafverzwarende omstandigheden zullen in de praktijk, in die gevallen waarin relevante risicofactoren aanwezig blijken, kunnen uitmonden in het opleggen van toezicht
door Jeugdreclassering of een behandeling of leerstraf. Hierdoor is het
niet mogelijk om in cijfers uit te drukken in hoeverre bij de strafmaat
rekening wordt gehouden met de strafverhoging bij geweld tegen
medewerkers met een publieke taak.
Tot slot
In antwoord op de Kamervragen van lid Helder (PVV) heb ik aangeven dat
er voldoende stevige maatregelen genomen zijn om de aanwezigheid van
verboden middelen en goederen in JJI’s tegen te gaan. Met het
beschikbare pakket aan maatregelen heb ik het vertrouwen dat de
8

Kamerstukken II 2012/2013, Aanhangsel Handelingen, nr. 418

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 24 587, nr. 489

3

aanwezigheid van contrabande in de inrichtingen geminimaliseerd is en
acht ik verdere aanscherping van het beleid niet nodig. Wel heb ik de
sector JJI verzocht nog scherper toe te zien om de naleving van het
beleid.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 24 587, nr. 489

4