Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

30 234

Toekomstig sportbeleid

Nr. 157

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 februari 2017
De afgelopen jaren is er enorm veel bereikt door de Nederlandse
sportsector. Allereerst wil ik daarom mijn trots en waardering uitspreken
over het vele werk dat door heel veel bevlogen mensen is verzet, op het
gebied van topsport, sport- participatie, kennis en innovatie, een veilig
sportklimaat en integriteit. In deze brief1 geef ik u op uw verzoek een
overzicht van de bereikte resultaten in de afgelopen periode.
Investeren in sport is investeren in de toekomst
Sinds mijn aantreden in 2010 heeft het kabinet met volle overtuiging de
sport gevrijwaard van de bezuinigingen die op veel andere terreinen
nodig waren. Extra investeringen waren nodig vanwege de teruglopende
lotto-inkomsten.
Het kabinet heeft in de periode 2011–2016 circa 800 miljoen euro
geïnvesteerd in het sportbeleid.
• Met ingang van 2017 wordt nog eens structureel 10 miljoen per jaar
extra vrijgemaakt voor topsport (inclusief de Paralympische topsport).
• Door de fusie van de Staatsloterij met De Lotto is de afdracht naar de
georganiseerde sport zeker gesteld en structureel verhoogd.
• Met het verduurzamen van sportaccommodaties besparen steeds
meer verenigingen sinds begin 2016 op hun energierekening: alleen al
in 2016 hebben 620 verenigingen gebruik gemaakt van de subsidieregeling hiervoor.
• De campagne «Sport daar geef je om» stimuleert nieuwe geldstromen
zoals filantropie voor de sport.

1

kst-30234-157
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Deze brief betreft een toezegging gedaan tijdens het WGO Sport d.d. 21 november 2016.
(Kamerstuk 34 550 XVI, nr. 117).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 234, nr. 157

1

Sport ook economisch relevant
Sport is voor het kabinet meer dan «sportieve belangen». De sportsector
is van toenemend belang voor onze economie. Ook in tijden van crisis is
de sportsector erin geslaagd door te groeien.
• De toegevoegde waarde van de sporteconomie is gegroeid tot
6,0 miljard. overeenkomstig 1,0 procent van het BBP en is daarmee
vergelijkbaar met de metaalproductenindustrie (1,1 procent) en
tweemaal zo groot als de farmaceutische industrie (0,5 procent)2.
• Naast de vele vrijwilligers werken er ook ruim 130.000 Nederlanders
betaald in de sport.
• De uitvoer van Nederlandse sportbenodigdheden kent een waarde van
jaarlijks circa 770 mln. euro.
• Kabinetsbreed is ingezet op de ondersteuning van het Nederlandse
bedrijfsleven en de sportsector om rond grote sportevenementen zoals
EK’s en WK’s voetbal, Zomer- en Winter Olympische Spelen samenwerking te stimuleren en internationale handel te bevorderen.
• Nederlandse bedrijven zijn actief over de hele wereld op het brede
terrein van sport: van stadionbouw tot beveiliging, van materiaal
ontwikkeling tot voeding.
• Bij meerdere handelsmissies was sport een thema. Met India en Japan
zijn mede op sportvlak internationale samenwerkingsovereenkomsten
gesloten. In de aanloop naar de Olympische Spelen van 2020 in Tokyo
werken Nederlandse en Japanse universiteiten samen. Ook krijgen
Nederlandse bedrijven de kans om bij te dragen aan de verschillende
uitdagingen die horen bij het organiseren van deze Spelen in Japan.
Hierbij gaat het om uitdagingen op het gebied van bouwen op water,
efficiënt energiegebruik, constructie en inrichting van duurzame en
multifunctionele (sport) infrastructuur, veiligheidsvraagstukken en het
coördineren van grote groepen mensen (sporters en toeschouwers).
Bewegen is gezond en brengt mensen bij elkaar
Jong of oud, met of zonder beperking – sport is gezond en brengt mensen
bij elkaar. Het leert kinderen om te gaan met regels, met winnen en
verliezen, met elkaar. En daar heb je je hele leven iets aan. Om sporten en
bewegen in de buurt voor zoveel mogelijk Nederlanders mogelijk te
maken, heeft het kabinet een enorme impuls gegeven aan het lokale
sportbeleid.
• Ruim 4800 buurtsportcoaches (2948 fte, zie figuur 1) zijn door heel het
land aan de slag. Naar schatting bereiken zij 1 tot 1,5 miljoen mensen.
• Ruim 500 Gezonde Scholen hebben het deelcertificaat sport &
bewegen waarmee zij zo’n kwart miljoen leerlingen extra sportief in
beweging brengen.
• We hebben een nieuwe jaarlijkse traditie: de Koningsspelen voor
basisscholen als sportieve start van de Koningsdagfeesten.
• Er zijn honderden sportimpuls projecten in uitvoering: veel voor jeugd
met overgewicht of jeugd die opgroeit in buurten waar veel mensen
met lage inkomens wonen.
• Het Programma Grenzeloos Actief startte in 2015 en zorgt dat je met
een druk op de knop kunt vinden waar je met een beperking kunt
sporten en bewegen. In samenwerking met Fonds Gehandicaptensport
is dit nu al voor ruim een half miljoen mensen met een beperking
beschikbaar in hun eigen regio.
• Dankzij ons sportstimuleringsprogramma Special Heroes kunnen meer
kinderen in het speciaal onderwijs sporten en bewegen. Met dit
programma zijn in totaal 370 scholen en ruim 45.000 kinderen bereikt.
2

De Nederlandse Sporteconomie; https://www.cbs.nl/-media/imported/documents/2015/40/
webversie_de_nederlandse_sporteconomie_definitief.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 234, nr. 157

2

•

•

•

De taskforce Belemmeringen Sport en bewegen in de buurt onder
leiding van Onno Hoes kwam in 2013 met 11 actiepunten3 om
belemmeringen in de sport tegen te gaan. Het meest aansprekende
voorbeeld hiervan was het verschil in regelgeving tussen de
naschoolse opvang en sportverenigingen waardoor kinderen tijdens
de naschoolse opvang niet op de vereniging konden sporten. De
actiepunten zijn door gemeenten en rijksoverheid ter harte genomen
en omgezet in acties om sport en bewegen te stimuleren.
Er voor de jaren 2016 en 2017 jaarlijks 2,5 miljoen extra beschikbaar
voor het Jeugdsportfonds. Daarmee wordt beoogd binnen 2 jaar
ongeveer 25.000 extra kinderen aan een sportlidmaatschap te helpen,
bovenop de 50.000 voor wie nu al de clubcontributie wordt gefinancierd (zie figuur 1).
Van de ruim 300 pledges Alles is Gezondheid... die in de afgelopen
periode zijn getekend, bevatten 120 pledges ook een belofte om sport
en bewegen te bevorderen. Dit kan zowel gericht zijn op eigen
medewerkers van deelnemende organisaties als op andere doelgroepen. Zo geeft het Ministerie van VWS invulling aan haar eigen pledge
met onder andere bureaufietsen, staand werken aan verstelbare
bureaus en deelname aan de Steptember-actie – een uitdaging om
10.000 stappen per dag te zetten.

Figuur 1

Eerlijke sport
Topsporters zijn rolmodellen voor onze kinderen en een inspiratie voor
iedereen om het beste uit zichzelf te halen. Een schone, integere sport is
dus niet alleen cruciaal voor een eerlijk speelveld, maar ook om onze
kinderen het goede voorbeeld te geven. Het is duidelijk dat integriteit voor
de sportsector een belangrijk aandachtspunt is. Daarom heb ik dit
onderwerp, zowel nationaal als internationaal, hoog op de agenda gezet
en spreek ik iedereen in de sector er op aan om samen te strijden voor
eerlijke, integere sport. Zo heb ik me tijdens het EU Voorzitterschap
ingezet voor meer transparantie en goed bestuur bij de organisatie van
grote sportevenementen.

3

https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=2368&m=1422883109&action=file.download.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 234, nr. 157

3

•
•

•

•

•

•

Recent heb ik het wetsvoorstel uitvoering antidopingbeleid naar de
Tweede Kamer gezonden.4
De wielersport was de eerste sport die dopingmisbruik breed aan de
kaak stelde. Om de KNWU te steunen in hun poging om dopinggebruik
vanaf de basis te voorkomen is het project «Koersen op een schone
sport» mede mogelijk gemaakt.
Het project «Samen voor een schone Sport» is een vervolg hierop.
Hiermee werken atletiek, biljarten, voetbal en fitness aan een dopingvrije cultuur.
Om het belang van dopingvrije sport te onderstrepen en te bevorderen
hebben we twee dopingconferenties georganiseerd. De eerste in 2015
voor Nederlandse sportorganisaties. Deze kreeg tijdens het EU
voorzitterschap een internationaal vervolg. Inzet op dopingvrije sport
vraagt om gezamenlijke inspanningen over grenzen heen.
Onder het Nederlands EU voorzitterschap hebben de lidstaten
raadsconclusies aangenomen om samen met internationale sportfederaties bij te dragen aan meer transparantie en goed bestuur bij de
organisatie van grote sportevenementen.
Om matchfixing in Nederland zo goed mogelijk te kunnen signaleren
en te voorkomen is het Platform matchfixing opgericht. Hieraan nemen
onder andere de politie, het openbaar ministerie, een aantal grote
sportbonden, NOC*NSF, de Kansspelautoriteit en de Ministeries van
VWS en VenJ deel.

Nederland Sportland
Topsport zet ons land op de kaart. Met state of the art trainingsfaciliteiten,
de beste begeleiding en een stipendium, waardoor sporters zich volledig
op de topsport kunnen richten en zich minder druk hoeven te maken over
het maandelijkse inkomen. Er zijn de afgelopen periode vele mooie
evenementen georganiseerd in Nederland waarin onze sporters hun
krachten meten met de besten van de wereld. Bedrijven en kennisinstellingen kunnen bij evenementen laten zien dat wij uitblinken in innovatie
en kennis op het gebied van sport en beweging. We hebben ons ten doel
gesteld bij de beste tien sportlanden van de wereld te horen. We zijn hier
goed naar op weg na een 11de plaats in het Olympische Medaille
klassement en 7de plaats Paralymisch.
• Met steun van VWS organiseerde Nederland onder meer:
U Atletiek: Europees Kampioenschap in Amsterdam (2016)
U Hockey: Wereldkampioenschap (WK) in Den Haag (2014)
U Honkbal: Europees Kampioenschap Honkbal in Hoofddorp (2016)
U Korfbal: Europees Kampioenschap Korfbal in Dordrecht (2016)
U Multi sport evenement: European Youth Olympic Festival in Utrecht
(2013)
U Roeien: Wereldkampioenschap in Amsterdam (2014) en WK onder
23 jaar in Rotterdam (2016)
U Schaatsen: EK shorttrack in Dordrecht (2015)
U Volleybal: WK Beachvolleybal (2015) en EK volleybal voor vrouwen
(2015)
U Wielersport: WK wegwielrennen in Valkenburg (2012), EK baanwielrennen in Apeldoorn (2013) WK BMX in Rotterdam (2014), Grand
Depart Tour de France in Utrecht (2015) en start Giro d’Italia in
Gelderland (2016)
U Zwemsport: EK Waterpolo in Eindhoven (2012), FINA World Cup
Zwemmen in Eindhoven (2013)
• We kijken nu uit naar onder andere het EK vrouwenvoetbal in
verschillende steden in Nederland, het EK Hockey in Amsterdam, het
WK schaatsen op de Coolste Baan, het WK Parawielrennen in Drenthe,
4

Kamerstuk 34 543, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 234, nr. 157

4

•

•

•

•

•

•

het WK zitvolleybal, het EK Beachvolleybal en een aantal wedstrijden
van het EK mannenvoetbal.
We zien dat steeds meer organisatoren van evenementen zich
inspannen om ook sporters met een beperking te laten deelnemen. Zo
is het de organisator van het EK Atletiek gelukt om toestemming te
krijgen van de Europese Atletiek Federatie om ook paralympische
toppers deel te laten nemen aan dit succesvolle kampioenschap in
Amsterdam 2016.
Ook worden steeds meer mooie neven activiteiten rondom evenementen georganiseerd, die de maatschappelijke impact vergroten (zoals
scholen-toernooien, clinics en diverse culturele activiteiten). Dit is een
eis om subsidie van het Rijk te kunnen krijgen.
Op de Paralympische Spelen in Rio de Janeiro heeft Nederland 62
medailles binnengehaald: 17 keer goud, 19 keer zilver en 26 keer brons
(7e land op de medaillespiegel). Op de Olympische Spelen waren dat
er 19 (4 keer goud, 7 keer zilver en 8 keer brons; en 10 vierde plekken).
En daarmee 11e op de medaillespiegel.
Het totaal aantal medailles dat is behaald op Wereldkampioenschappen, Olympische en Paralympische Spelen (zowel zomer als winter)
stijgt. Steeds meer topsporters presteren op mondiaal niveau en er
wordt daarbij steeds beter gepresteerd in steeds meer verschillende
disciplines. Denk aan dames handbal en volleybal, turnen, waterpolo
heren, atletiek, motor wegrace, boksen, worstelen, maar ook Formule
1, darten en boccia.
Het Stipendium is de afgelopen jaren leeftijdsafhankelijk gemaakt. Het
budget is opgehoogd van zo’n € 5,6 mln. in 2011 naar bijna € 13 mln.
in 2017.
Samen met onder andere NOC*NSF, NL Sporter, de atletencommissie
en een aantal (ex) topsporters werken we aan een betere overgang
naar een maatschappelijke carrière na de topsport. Daarvoor is nu zes
ton beschikbaar. Bijvoorbeeld voor workshops die je tijdens en na je
topsportcarrière kunt volgen, intensieve loopbaanbegeleiding via
carrièrecoaches, werkervaringsplaatsen en topsportvriendelijke stages.

Meten is weten, ook in de sport. Daarom hebben we gezorgd voor
een stevige kennisbasis als het gaat om sport.
• Het Kenniscentrum Sport is opgericht om dé vraagbaakfunctie op
sportgebied te gaan vervullen. In het eerste jaar (2016) hebben al ruim
350.000 mensen het Kenniscentrum Sport / allesoversport.nl online
gevonden.
• De website allesoversport.nl van het Kenniscentrum biedt een schat
aan informatie voor professionals, amateurs, vrijwilligers en iedereen
die in sport geïnteresseerd is.
• Met de introductie van 20 kernindicatoren voor de sport is er nu een
stevige kennisbasis voor beleid.
• Het onderzoeksprogramma Sport 2013–2016 biedt interessante
resultaten voor beleid en praktijk op drie terreinen: 1) Presteren,
gericht op het optimaliseren van (top)sportprestaties en bevorderen
van innovaties; 2) Meedoen, gericht op sportparticipatie, en de
betekenis daarvan voor de samenleving; 3) Vitaal, gericht op het
bevorderen van vitaliteit en gezondheid door sportief bewegen.
• In 2014 is het Topteam Sport gestart om sportinnovaties te versnellen.
Het Topteam richt zich op topsport en sportparticipatie, op gerelateerde vraagstukken in de maatschappij, op excellentie in de wetenschap en op kansen voor het bedrijfsleven.
• Het virtuele netwerk www.sportinnovator.nl verbindt kennisinstellingen, sportorganisaties, bedrijven en overheden op het gebied van
sportinnovatie. Een mooi voorbeeld is Mytemp, een sensor die kan
worden geslikt om de kerntemperatuur van het lichaam te meten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 234, nr. 157

5

Een veilig sportklimaat
Sporters, scheidsrechters, ouders en supporters hebben recht op
veiligheid op en rond de velden. Het overlijden van grensrechter Richard
Nieuwenhuizen in 2012 was in dit opzicht een absoluut dieptepunt. En een
kentering. Sindsdien is het actieplan «Naar een veiliger Sportklimaat»
breed opgezet5.
• Het aantal excessen in het voetbal is substantieel verminderd: van 485
in seizoen 2011/2012 tot 305 in seizoen 2015/2016 (zie figuur 2).
• Circa 65.000 Verklaringen omtrent het gedrag (VOG’s) zijn gratis
afgegeven voor vrijwilligers in de sport (zie figuur 2).
• Duizenden scheidsrechters hebben een weerbaarheidscursus gevolgd.
• Voor de aanpak van zwakke verenigingen heb ik de KNVB samengebracht met Halt. Deze unieke combinatie van kennis over sport en
pedagogische kennis heeft geleid tot een succesvolle aanpak van
zwakke verenigingen. In de afgelopen jaren hebben al ruim 150 verenigingen deze aanpak doorlopen en in de komende jaren zullen daar nog
eens 150 verenigingen bij komen.
• Bestuurders van sportverenigingen worden ook ondersteund vanuit
het programma. Zo hebben besturen van bijna 2.000 sportverenigingen deelgenomen aan de module Sportief besturen en zijn er sinds
2014 meer dan 1.000 verenigingen die een aanvullende module over
besturen met een visie hebben gevolgd.
• Alles bij elkaar is de inschatting dat zo’n 2 tot 2,5 miljoen mensen op
enigerlei wijze met boodschappen en activiteiten van dit programma in
aanraking zijn gekomen.
Figuur 2

Een volwassen sector vraagt om een professionele organisatie.
•

•

5

Daarom heb ik voorjaar 2016 de Nederlandse Sportraad ingesteld, het
eerste breed samengestelde adviesorgaan van de regering speciaal
voor sport.
Sportgeneeskunde is een volwassen medisch discipline geworden
dankzij de erkenning als medisch specialisme volgens het Kaderbesluit
Centraal College Medische Specialismen (CCMS) in 2015.

Het actieplan is uitgevoerd door NOC*NSF, KNHB en KNVB in samenwerking met 40 betrokken
sportbonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 234, nr. 157

6

Op www.hetsportverhaal.nl zijn veel beelden te bekijken van de mooie
sportresultaten. Al deze resultaten samen maken van Nederland een
krachtig sportland. Een land waar je gezond kunt opgroeien, zo lang
mogelijk gezond blijft, mee kunt doen, ook als je een beperking hebt of
ouder bent. En waarmee we ons land wereldwijd op de kaart zetten. Voor
onze sporters, voor onze kinderen, voor elke Nederlander. Nu en straks.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 234, nr. 157

7