Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 653

Het Nederlands buitenlands beleid ten aanzien
van Latijns-Amerika en de Cariben

Nr. 28

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 juli 2016
Graag bied ik U hierbij de reactie aan op het verzoek van de vaste
commissie voor Koninkrijksrelaties van 3 juni 2016 inzake de situatie
actuele situatie in Venezuela en de mogelijke consequenties voor de
afzonderlijke landen in het Koninkrijk, in het bijzonder de Benedenwindse
(ei)landen, en de wijze waarop de Koninkrijksregering en de regeringen
van de landen hiermee rekening houden in hun beleid.
Aanleiding van voornoemd verzoek was het Interparlementair Koninkrijksoverleg (IPKO) dat te Den Haag plaatsvond van 31 mei tot 3 juni jl. en
waarin de parlementaire delegaties van Aruba, Curacao, Sint Maarten en
Nederland hun respectievelijke regeringen opriepen «om ten aanzien van
de situatie in Venezuela intensief en proactief samen te werken en
informatie uit te wisselen, zowel politiek als ambtelijk». In het IPKO was
afgesproken dat de Nederlandse delegatie, mede namens de andere
delegaties, de Koninkrijksregering zal verzoeken om, «na overleg met de
andere regeringen, de parlementen uiterlijk 1 juli 2016 te informeren over
de actuele situatie in Venezuela en de mogelijke gevolgen voor Aruba,
Curaçao en Bonaire. Zij wensen in het bijzonder te vernemen welke
beleidsscenario’s er zijn ontwikkeld.»
De brief van de vaste commissie voor Koninkrijksrelaties van 3 juni jl.
dient in dat licht te worden gezien. Nu dat verzoek was gericht aan de
Koninkrijksregering heeft de Rijksministerraad mij op 1 juli jl. gemachtigd
om -in overleg met de regeringen van de Koninkrijkslanden en de
relevante vakdepartementen- U een antwoord te doen toekomen.
Graag verwijs ik U naar mijn brief die U op 29 juni jl. is toegegaan
(Kamerstuk 29 653, nr. 24) voor uitgebreide informatie over de sociaaleconomische, politieke en humanitaire ontwikkelingen en de mensenrechtensituatie in Venezuela en mogelijke consequenties voor de landen binnen
het Koninkrijk.

kst-29653-28
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 653, nr. 28

1

Zoals ook reeds aan het einde van die brief staat aangegeven, hechten de
regeringen van Aruba en Curacao er aan om eerst de eigen Staten te
informeren. Inmiddels is begrepen dat dit ook voor Sint Maarten geldt. De
achterliggende reden hiervan is dat de te nemen maatregelen als reactie
op de ontwikkelingen in Venezuela primair een autonome bevoegdheid
van de Koninkrijkslanden betreft en die landen het beste zicht hebben op
cijfers en ontwikkelingen in het eigen autonome land. Daarnaast behoort
ook de ontwikkeling van regeringsbeleid over de mogelijke binnenlandse
gevolgen van de situatie in Venezuela tot de eigen bevoegdheden van de
landen, mits men blijft binnen de kaders van het buitenlandbeleid van het
Koninkrijk. Zoals ik U reeds heb aangegeven in het plenair debat van Uw
Kamer op 30 juni jl. staat het kabinet hierover in nauw contact met de
regeringen van de Caribische Koninkrijkslanden en vindt er ook op
ambtelijk niveau intensief contact plaats tussen de Koninkrijkslanden en
de betrokken departementen.
Tijdens het plenair debat van Uw Kamer op 30 juni jl. (Handelingen II
2015/16, nr. 103) zijn de moties welke door Uw Kamer zijn ingediend
tijdens het VAO Venezuela van 24 juni 2015 aan de orde gekomen. Voor
wat betreft wijze van invulling aan de motie over veiligheid, migratie en
toerisme (Kamerstuk 29 653, nr.19), die tijdens voornoemd VAO door
Kamerleden Sjoerdsma en Knops was ingediend diene, dat Aruba en
Curaçao op basis van hun autonome bevoegdheden maatregelen hebben
genomen om migratie vanuit Venezuela te monitoren en te reguleren. Zo
is de controle bij inreis aangescherpt. Ook in de havens worden
verscherpte controles uitgevoerd door de immigratie- en douanediensten.
Curaçao heeft ook als maatregel getroffen dat barkjes alleen op gezette
tijden kunnen binnenvaren. Voornoemde maatregelen lijken hun vruchten
af te werpen. Op dit moment ziet het Kabinet dan ook geen directe
aanleiding om een (tijdelijke) Caribische visumplicht voor Venezolanen in
te voeren. Wel worden, mede naar aanleiding van het debat over de
Rijksvisumwet van 9 juni jl., de mogelijkheden en wenselijkheden
onderzocht van visa on arrival of het ontwikkelen van een ESTA-variant.
Ook blijft het kabinet in blijvend overleg met de Caribische landen van het
Koninkrijk betreffende de te treffen maatregelen.
Ten aanzien van de motie Sjoerdsma (Kamerstuk 29 653, nr. 20) houdende
het aandringen op de toelating van EU- of UNASUR-waarnemers bij de
parlementsverkiezingen van 6 december jl. diene, dat Venezuela alleen
UNASUR-waarnemers als «begeleiders» heeft uitgenodigd bij de
verkiezingen. Er waren geen EU-waarnemers uitgenodigd; wel hebben
diverse diplomatieke vertegenwoordigers, inclusief die van het Koninkrijk,
op de verkiezingsdag een aantal stemlokalen bezocht, waarbij kon worden
vastgesteld dat het stemmen rustig verliep.
Voor wat betreft de motie Ten Broeke en Knops (Kamerstuk 29 653, nr. 21)
om er bij de overheden van Aruba en Curaçao op aan te dringen illegale
migratie te monitoren en zo nodig in overleg te bezien welke rol de
Kustwacht Caribisch Gebied hierin kan spelen diene, dat dit op uitvoerige
wijze aan de orde is gekomen in het plenaire debat van 30 juni jl.
(Handelingen II 2015/16, nr. 103). Resumerend kan worden gesteld dat er
diverse overleggen zijn geëntameerd en geïntensiveerd om ontwikkelingen in Venezuela tussen de Koninkrijkslanden te bespreken, informatie
uit te wisselen en plannen op elkaar af te stemmen. Ook hebben de
Caribische Koninkrijkslanden eigen overlegstructuren. De landen, binnen
de eigen autonome bevoegdheid, hebben effectieve maatregelen
genomen om migratie te monitoren en te reguleren. Hiernaar wordt ook
verwezen in mijn brief van 29 juni jl. (Kamerstuk 29 653, nr. 24) Er is in de
praktijk sprake van actieve monitoring, met geïntensiveerde patrouilles
van de Kustwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 653, nr. 28

2

Aan de motie van de leden Knops en Ten Broeke om mogelijke geruststellende maatregelen ten behoeve van de territoriale integriteit en stabiliteit
van de Benedenwindse eilanden te inventariseren en, zo nodig, te treffen
(Kamerstuk 29 653, nr. 22) wordt op de volgende wijze invulling gegeven:
het kabinet acht het belangrijk om te blijven investeren in de bilaterale
relatie met Venezuela. Dat betekent het openhouden van de communicatie
en het inzetten op goed nabuurschap. Er bestaat op veiligheidsterrein al
jaren samenwerking tussen Venezuela en het Koninkrijk. Deze samenwerking is van groot belang, aangezien door die samenwerking beter kan
worden opgetreden tegen mensensmokkel, drugssmokkel en andere
grensoverschrijdende criminaliteit. Het bevordert ook het onderling
vertrouwen en geeft ingangen. Tijdens recent ambtelijk overleg, in mei
van dit jaar, is afgesproken om de samenwerking onder het MoU tussen
de regeringen van het Koninkrijk en Venezuela uit 2013 te intensiveren
(hetgeen uitdrukkelijk niet slechts ziet op het terrein van «Search and
Rescue», maar in het bijzonder op operationele samenwerking op diverse
terreinen zoals drugsbestrijding). Afgesproken is hierover op korte termijn
nader overleg te hebben in de regio. De Kustwachten van het Koninkrijk
en Venezuela hebben gezamenlijke oefeningen op het gebied van Search
and Rescue. De meest recente oefening vond plaats in november 2015. De
VS en andere partners in de regio waarderen de rol die het Koninkrijk
speelt in de regio op veiligheidsterrein.
Ten slotte verzocht het IPKO te vernemen welke beleidsscenario’s er zijn
ontwikkeld. Zoals ik in het plenair debat van 30 juni jl. reeds aangaf, wordt
een breed spectrum aan scenario’s ontwikkeld en uitgewerkt met alle
relevante stake holders in multidisciplinair verband, zowel in Nederland
als de Caribische Landen van het Koninkrijk. Het betreft daarbij zowel
scenario’s die zien op de mogelijke ontwikkelingen in Venezuela, alsook
scenario’s die zien op de gevolgen van de ontwikkelingen in Venezuela op
het Caribisch deel van het Koninkrijk, zoals eventuele migratie en
aspecten rond energietoevoer.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 653, nr. 28

3