Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 575

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 9 februari 2016
De vaste commissie voor Economische Zaken en de vaste commissie voor
Europese Zaken hebben op 9 december 2015 overleg gevoerd met
Minister Kamp van Economische Zaken over:
– de brief van de Minister Kamp van Economische Zaken d.d.
19 juni 2015 met het verslag van de Telecomraad van 12 juni
2015 (Kamerstuk 21 501-33, nr. 548);
– de brief van Minister Koenders van Buitenlandse Zaken d.d.
26 juni 2015 met de toezeggingen gedaan in het algemeen
overleg informatievoorziening Europese dossiers d.d. 20 mei
(Kamerstuk 22 112, nr. 1985);
– de brief van Minister Kamp van Economische Zaken d.d.
9 november 2015 over de verordening voor de interne markt
voor telecommunicatie en roaming in de Benelux (Kamerstuk
24 095, nr. 393);
– de brief van Minister Kamp van Economische Zaken d.d.
3 december 2015 met de geannoteerde agenda van de
Telecomraad op 11 december 2015 in Brussel (Kamerstuk
21 501-33, nr. 570).
Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Vermeij
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Azmani
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Franke

kst-21501-33-575
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

1

Voorzitter: Ziengs
Griffier: Kruithof
Aanwezig zijn vier leden der Kamer, te weten: Gesthuizen, De Liefde,
Oosenbrug en Ziengs,
en Minister Kamp van Economische Zaken.
Aanvang 14.10 uur.
De voorzitter: Ik open dit algemeen overleg en heet eenieder van harte
welkom.
De heer De Liefde (VVD): Voorzitter. De afschaffing van roaming per
15 juni 2017 is, zoals inmiddels steeds duidelijker wordt, afhankelijk
gemaakt van het bereiken van een overeenkomst tussen de Commissie en
de telecompartijen in Europa over de hoogte van de wholesaletarieven.
De Commissie zou op uiterlijk 15 juni 2016, dus tijdens het voorzitterschap
van Nederland, een voorstel op dit punt moeten doen, waarna lidstaten en
parlementen hierover kunnen gaan onderhandelen. Daarnaast moet de
Commissie per 15 december 2016, dus een halfjaar later, uitvoeringshandelingen vaststellen. Hoe schat de Minister de slagingskans van beide
trajecten in? Welke rol denkt hij hierbij in het eerste halfjaar van 2016 te
gaan pakken als voorzitter van de Telecomraad? Laten we hopen dat het
theoretische scenario’s zijn, maar toch wil ik graag horen welke scenario’s
er zijn als het niet lukt, dus als we geen overeenstemming bereiken. Wat
gebeurt er dan met de roamingtarieven?
Wat de netneutraliteit betreft: deze verordening zal ondanks de Nederlandse en Sloveense tegenstemmen in april 2016 in werking treden. Het
ontbreken van een verbod op prijsdiscriminatie kan wat ons betreft de
keuzevrijheid van eindgebruikers gaan beperken. Dat baart ons zorgen. De
Minister wil de ACM toezichthoudende taken gaan geven op de netneutraliteitsbepalingen uit de verordening. Aan welke bevoegdheden denkt hij
hierbij? In hoeverre zouden de potentiële risico’s voor de Nederlandse
consumenten beperkt kunnen worden?
In het kader van «two is not enough» hebben we het al eerder gehad over
de modernisering van toegangsregulering. Mijn fractie vindt het raar dat
er nog steeds sprake is van een ongelijk speelveld. Want voor consumenten maakt het niet uit hoe ze televisie kijken, maar voor de wet maakt
het wel uit. Dat is vreemd. De Minister zegt dat maatwerk voor lidstaten
mogelijk moet zijn. Ook stelt hij voor, geschillen over toegang aan de
nationale toezichthouders voor te leggen en te beslechten. De VVD is over
beide voorstellen positief. Welke instrumenten zou de ACM moeten
krijgen en hoe breed zouden die bevoegdheden moeten zijn? Gaat het
bijvoorbeeld over non-discriminatie, transparantie en efficiency in de
wholesaleprijzen? Worden de consumentenprijzen daarin meegenomen?
Wellicht zou Nederland als pilotland kunnen dienen. Kan de Minister
daarover met de sector in Nederland in gesprek gaan om de knelpunten
en potentiële oplossingen in kaart te brengen? Dat levert ook waardevolle
informatie op voor zijn inzet richting Europa.
Tot slot een vraag over de veiling van digitale ethertelevisie. De
vergunning van KPN loopt, zoals bekend, begin 2017 af. Wij twijfelen of
voor die tijd een veiling georganiseerd kan worden en een eventuele
nieuwkomer alles kan gaan voorbereiden en een lopende infrastructuur
op poten heeft, zodat de uitzendingen probleemloos door kunnen gaan.
De consument lijkt daarmee het potentiële slachtoffer te gaan worden van
dit straffe tempo van deze procedure. Is het niet handiger om een redelijke
overgangstermijn in te bouwen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

2

Mevrouw Oosenbrug (PvdA): Voorzitter. Ik zal de punten van mijn
buurman niet herhalen. Tijdens het AO over informatievoorziening is met
de Minister van Buitenlandse Zaken afgesproken dat na het zomerreces de
geannoteerde agenda’s volgens een vast format naar de Kamer zouden
worden gestuurd. In dit format zouden onder andere de Nederlandse
positie en het krachtenveld in de Raad moeten worden opgenomen.
Alleen voldoet de voorliggende geannoteerde agenda nog niet aan deze
afspraken. Waarom niet? Wanneer gaan we die agenda wél volgens dat
format ontvangen?
Dan de Europese richtlijn netwerk- en informatieveiligheid en de noodzaak
van een goedwerkend Computer Emergency Responce Team (CERT).
Heeft Nederland op dit moment al wel zo’n CERT? Zo niet, hoe gaat dat
CERT er dan volgens de Minister uitzien? Hoeveel fte gaan we daaraan
besteden? Hoe gaat dat CERT zich dan verhouden tot het Nationaal Cyber
Security Centrum? Of is dit meer een karwei voor het Team High Tech
Crime? Is er op 7 december een technisch akkoord bereikt in de zesde
triloog? Hoe wordt Nederland daarbij vertegenwoordigd?
Gisterenavond was er een vrij lange gedachtewisseling met de Minister
van BZK over de Richtlijn toegankelijkheid websites overheid. Hoe zorg je
voor een goede toegankelijkheid voor mensen met een beperking? De
Europese regelgeving die voorligt baart mensen met een functiebeperking
zorgen. Waarom wordt dit op Europees niveau geregeld? Dit is toch juist
iets wat de lidstaten zelf goed kunnen regelen?
Wat ik ook interessant vind, is de verhouding tussen de e-privacyrichtlijn
en de voorgestelde wetgeving om geheime diensten meer inzage te
geven in elektronische communicatie. Daar zit een redelijk spanningsveld.
Ik las ten slotte iets over het Internet Governance Forum (IGF). In 2013 ben
ik zelf op eigen kosten daarheen geweest. Dit forum is bedoeld voor alle
belanghebbenden die waarde hechten aan internationale samenwerking
en kennisdeling en die het belang van het IGF onderstrepen. Het laatste
doe ik heel erg. Op Europees en mondiaal gebied wordt heel erg gekeken
naar de wijze van omgang met de internetvrijheid, freedom of speech,
netneutraliteit enzovoorts. Zouden we niet iemand uit deze commissie
eens per jaar daarheen moeten sturen?
Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Heel veel is al gezegd door
collega’s, maar ik ga er nog een schepje bovenop doen. Er wordt een
nieuwe verordening van kracht, waarin het principe van netneutraliteit
wordt vastgelegd. Voor veel EU-landen is dat een verbetering. Toch
hebben Nederland en Slovenië tegen deze verordening gestemd. Dat lijkt
mij een heel goede zaak. Het betekent wel dat Nederland een stapje
achteruit gaat doen. Het gaat namelijk ten koste van het verbod op
positieve discriminatie van data. Volgens onze definities, en kennelijk ook
die van Slovenië, is straks helemaal geen sprake meer van netneutraliteit.
Ziet de Minister kans om in de implementatiewet goed vast te leggen wat
wel en wat niet is toegestaan? Verder begrepen wij dat de ACM mogelijk
ook invloed kan uitoefenen. Klopt dit? Heeft de Minister ideeën om de
achteruitgang te verzachten?
Wij hebben ook vernomen dat de verschillen tussen roamingtarieven in
2017 verder zullen verdwijnen. Maar in de berichtgeving van de Minister
lees ik dat de verordening alleen in werking treedt als de lidstaten de
wetgeving op tijd hebben ingevoerd. De Minister speculeert zelf in zijn
berichtgeving over de tarifering voor de Benelux op het stuklopen van de
invoering. Heeft de Minister hier aanwijzingen voor? Verwacht hij dat de
wetgeving actief belemmerd gaat worden?
Tot slot een vraag over het aanstaand voorzitterschap van de Europese
Unie. Het is natuurlijk heel erg mooi dat Nederland zich als voorzitter gaat
inspannen voor het toegang geven van meer burgers, waaronder mensen
met een beperking, tot digitale informatie en dienstverlening van de
overheid. Dat is een prima uitgangspunt. Tegelijkertijd heeft de Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

3

een flinke prioriteitenlijst gemaakt met voor de Kamer belangrijke
dossiers. Verder heeft hij het over de rol van een honest broker die
Nederland op zich zal nemen. In mijn ogen komt dat neer op een neutrale
rol. Hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat onze standpunten goed naar
voren komen? Kan hij in het vervolg nog wel de wens van de Kamer naar
voren laten komen in de Telecomraad in de eerste helft van 2016?
Minister Kamp: Voorzitter. Ik begin met de laatste vraag van mevrouw
Gesthuizen: hoe kun je als honest broker opereren en tegelijkertijd je
eigen standpunt goed inbrengen? Dat gaat niet zoals we dat tot dusverre
konden doen. Tot dusverre kon je gewoon in zo’n raad vertellen wat je er
als Nederland van vond. Als honest broker gaat dat niet. We moeten
ervoor zorgen om dat op een andere manier te doen. Die andere manier is
om te beginnen dat we in de aanloop naar ons voorzitterschap onze
punten heel helder hebben gemaakt en hebben vastgelegd in position
papers. We hebben daarover ook ambtelijke overleggen georganiseerd.
We hebben gezorgd voor maximale duidelijkheid en invloed. Verder
zorgen we ervoor dat we achter de schermen, buiten de vergaderingen
om – daar gebeurt heel veel – mee blijven spelen. Als voorzitter ben je in
een positie om zaken te beïnvloeden. Je hebt, door de combinatie van die
drie factoren, toch de gelegenheid om het Nederlandse verhaal voldoende
over het voetlicht te brengen. Maar het is duidelijk dat je als voorzitter je
rol wel geloofwaardig moet spelen. Je hebt te maken met 28 landen en
met het Parlement, die veel aandacht verdienen en vragen. Verder heb je
te maken met de Commissie, die als dagelijks bestuur het voortouw heeft.
Om dat allemaal goed te laten verlopen, moet je geloofwaardig functioneren en niet alleen op je eigen agenda gericht zijn, maar ook proberen
wat voor Europa van belang is voor elkaar te krijgen. Dat zal ik op deze
manier proberen. Ik ben overigens de enige die het al eens eerder heeft
gedaan, namelijk in 2004. Toen zat ik één raad voor, namelijk de Defensieraad en deze keer zijn dat de Telecomraad, de Raad Concurrentievermogen en de Energieraad.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Dat gokte ik ook toen ik nadacht over 2004.
Dat moet Defensie zijn geweest, dacht ik toen. De Minister heeft zelf een
paar zaken aangegeven die het komende jaar van belang zullen zijn,
waaronder het vrijmaken van de 700-MHz-band, e-governance, regelgeving voor clouddiensten, e-commerce enzovoorts. Zullen op dit punt
cruciale momenten optreden tijdens het Nederlands voorzitterschap?
Minister Kamp: De onderwerpen die mevrouw Gesthuizen nu noemt,
spelen vooral bij de herziening van het telecomkader. Dat bestaat uit vijf
onderdelen. Daarover verwacht ik pas voorstellen in juni, dus aan het eind
van ons voorzitterschap. Dat zou betekenen dat wij niet meer betrokken
zijn bij de behandeling van die voorstellen. Wat we wel kunnen doen, is
het bespreekbaar maken in de voorbereiding. We hebben namelijk niet
alleen maar de formele raden, er zijn ook informele raden en hoge
ambtelijke bijeenkomsten. Bij die gelegenheden zijn we heel goed in staat
om onderwerpen te agenderen en te zien of we uit de inbrengen van de
diverse landen een lijn kunnen halen. In de vorm van guidances kunnen
we dat vervolgens doorgeven aan de Commissie, die dat dan weer kan
benutten bij de voorbereiding van de voorstellen waarmee zij komt. Wij
zijn weliswaar niet formeel bij de behandeling van een aantal voorstellen
betrokken, maar we hebben wel de mogelijkheid om dat vooraf te doen
op de net beschreven manier.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Ik vraag de Minister om een inschatting van
de vraag of dit nog verschil maakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

4

Minister Kamp: Ja, ik vind het wel kansrijk om het zo te doen. Wij kunnen
zoals gezegd de agenda bepalen. Op 26 mei organiseren we een dag over
de Digital Single Market Strategy for Europe. Wij vinden als kabinet de
interne Europese markt het belangrijkst. Dat gaat over 500 miljoen
consumenten die gezamenlijk de grootste koopkracht ter wereld hebben.
Die interne markt is belangrijk voor ons, en die kunnen we nog veel meer
gebruiken. Een steeds belangrijker onderdeel van de interne markt is de
digitale interne markt. De Commissie is daarover in mei van dit jaar met
voorstellen gekomen. Die strategie vinden we erg interessant, maar het
gaat om de vertaling in concrete voorstellen. Precies een jaar nadat de
Commissie met die strategie kwam, dus op 26 mei 2016, organiseren we
een hele dag die alleen maar gaat over de uitkomsten van die strategie en
de boodschappen die wij de Commissie meegeven. ’s Morgens organiseren we een vergadering van de Telecomraad, ’s middags organiseren
we een vergadering van de Raad Concurrentievermogen en tijdens de
lunch laten we iedereen bij elkaar komen om de raakvlakken en het
gezamenlijke doel te bespreken. Wij kunnen op zo’n dag echt invloed
uitoefenen. Het is voor ons kansrijk, maar het is ook voor de Commissie
interessant, want die ziet graag draagvlak voor haar voorstellen. Dit is de
manier waarop wij het aanpakken.
Een ander voorbeeld is de Raad Concurrentievermogen. Voorafgaand aan
die raad gaan we een informele raad organiseren, waarbij we dezelfde
tactiek toepassen. Al voordat er voorstellen van de Commissie zijn, praten
we daarover. Vervolgens beïnvloeden we de Commissie, waarna ze met
voorstellen komt, die dan weer bij de formele raad geagendeerd kunnen
worden.
De voorzitter: Een helder antwoord. De Minister vervolgt zijn
beantwoording.
Minister Kamp: De afspraken over de roamingtarieven zijn inderdaad nog
niet zeker. Voordat je die tarieven kunt afschaffen, moet een aantal dingen
worden geregeld. In de eerste plaats moeten we voor elkaar krijgen dat de
wholesaletarieven op een normaal niveau komen, met name in de
zuidelijke landen. Nu gebruiken ze die tarieven nog om flink winst te
maken, waardoor ze de tarieven voor hun eigen mensen heel laag kunnen
houden. De Noordwest-Europese toeristen die naar het zuiden gaan en
die daar hun telefoon gebruiken, dragen een groot deel van de kosten van
de Zuid-Europese telecombedrijven. Die mogelijkheid wordt afgeschaft. Er
kunnen straks alleen nog redelijke wholesaletarieven in rekening worden
gebracht. Wel moet worden uitgezocht wat redelijk is. Daarover is overleg
gaande tussen Commissie en de zuidelijke landen, wat op 15 juni 2016
moet leiden tot duidelijkheid. In december moet er een voorstel van de
Commissie komen waarin wordt ingegaan op mogelijke uitzonderingen
en het normale gebruik van mobiele abonnementen. Dat hele pakket van
zaken die nog moeten worden geregeld na de principeafspraak over de
afschaffing van de roamingtarieven moet ertoe leiden dat de datum van
15 juni 2017, die onder druk van het Parlement is vastgesteld, wordt
gehaald. Als er ergens iets misgaat, in het bijzonder met de wholesaletarieven, dan kan het zijn dat die datum niet wordt gehaald. De Commissie
moet haar best doen om ervoor te zorgen dat wat uit de Europese
besluitvorming is gekomen, namelijk het afschaffen van de roamingtarieven, kan worden gerealiseerd. Wat voor ons heel erg belangrijk is, is
dat we daar niet helemaal van afhankelijk zijn. We hebben al een heel
grote stap gezet. Zoals bekend moest je, als het gaat om het gebruik van
je mobiele telefoon voor data, € 0,24 per megabyte betalen. Vanaf nu is
dat het binnenlandse tarief, plus € 0,05. Dat is een enorme verlaging.
Hetzelfde geldt voor de telefoontarieven. Eerst betaalde je € 0,23 per
minuut, nu is dat het eigen binnenlandse tarief plus € 0,05. Voor sms’jes
betaalde je eerst € 0,07 en nu € 0,02. We hebben het grootste deel van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

5

buit dus al binnen, maar nu moeten we de rest nog binnenhalen op
15 juni 2017. Ik denk dat we dat voor elkaar gaan krijgen. Het is aan de
Commissie om dat te bereiken. We zullen als voorzitter proberen dat te
beïnvloeden, zodat alle afgesproken doelen ook worden gehaald.
De heer De Liefde (VVD): Ik ben wat ongeruster na dit relaas van de
Minister, niet zozeer vanwege zijn inzet, als wel omdat ik een scenario
voorzie waar ik niet blij van word. Roaming, netneutraliteit en nog een
aantal andere onderwerpen zaten met elkaar in één pakket. Daarover
hebben we afspraken gemaakt. De verordening waarmee de netneutraliteit in Nederland om zeep wordt geholpen, gaat in april 2016 in. In 2016
komen er enkele verlagingen van tarieven, maar het is nog lang niet zeker
dat de roaming, die ook een belangrijk onderdeel van het pakket is, wordt
afgeschaft. We lopen het grote risico – ik ben benieuwd wat de Minister
van deze analyse vindt – dat we er zeer bekaaid van afkomen. We raken de
netneutraliteit kwijt, de roaming wordt niet afgeschaft en we zijn alleen
een klein beetje goedkoper uit. Is dat wel een plezierige uitkomst?
Minister Kamp: Wij hebben tegengestemd, waaruit al blijkt dat wij niet
staan te juichen. Het afschaffen van roamingtarieven is niet zeker. Dat zal
moeten blijken, zoals ik net heb aangeven. De afschaffing zou kunnen
ingaan op 15 juni 2017, anderhalf jaar na nu. Laten we vaststellen dat het
iets beter eruitziet dan de heer De Liefde schetst. De roamingtarieven zijn
niet ietsje verlaagd, maar heel flink verlaagd. We hebben het grootste deel
van de buit binnen. Het punt van de netneutraliteit hebben we niet
helemaal verloren en zijn we niet kwijt. De netneutraliteit is overeind
gebleven. Alleen, een puur verbod op prijsdiscriminatie staat er niet zo
hard in. Je mag niet zomaar discrimineren op prijs. Zodra dat uitschietende effecten heeft, kan ertegen opgetreden worden. Een groot deel van
de netneutraliteit is wel degelijk overeind gebleven in de nieuwe
verordening, zoals die nu geldt. Als ik het geheel bekijk en zie wat op het
punt van de netneutraliteit en de roaming is binnengehaald, ben ik niet
honderd procent tevreden – we hebben uiteindelijk tegengestemd – maar
het plaatje ziet er niet zo slecht uit.
De heer De Liefde (VVD): Ik ben blij dat de Minister een optimistisch
mens is. Laat ik hem daarin volgen. Kunnen we wel het volgende met de
Minister afspreken? Wil de Minister, zeker in zijn rol als voorzitter het
komend halfjaar, waarin hij op deze bal zit, op het moment dat de signalen
sterker worden dat het de verkeerde kant dreigt op te gaan, dat de
vakantielanden en de Alpenlanden niet meewerken aan een oplossing, de
Kamer tijdig daarover informeren? Ik weet dat dit zich soms lang in
ambtelijke kringen afspeelt, maar ik denk dat een politiek signaal en
politieke wetenschap aan deze kant, dus in de Kamer, van toegevoegde
waarde kunnen zijn.
Minister Kamp: Ik moet bekijken wat ik kan doen. Als voorzitter ben ik
betrokken bij een heleboel overleggen. Ik moet natuurlijk ook de vertrouwelijkheid van een deel van die overleggen kunnen garanderen omdat dit
noodzakelijk is om resultaten te kunnen bereiken. Politiek relevante
informatie deel ik graag met de Kamer. Ik zal dat ook zo veel mogelijk
doen. Ik ben van mening dat de lijn van Nederland over roaming en
netneutraliteit heel duidelijk was. Bij de roaming hebben we 80%
binnengehaald en bij de netneutraliteit 90%. Dat is niet genoeg; we
hadden het zelf beter geregeld. Wat er nu uitkomt op het punt van
roaming, is echter helemaal wat de Kamer wil, en op het punt van de
netneutraliteit is er voor het overgrote deel uitgekomen wat zij wil. Ik zal
proberen om wat we nu in beeld hebben wat betreft de roaming, te
realiseren. Mocht er op de weg daarnaartoe iets misgaan wat politiek
relevant is, dan zal ik dat met de Kamer delen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

6

Mevrouw Oosenbrug (PvdA): Ik kan mij een motie herinneren waarmee
wij een beetje inspeelden op de vraag of dit Europees geregeld kon
worden, aangezien het vooral heel erg speelt voor de mensen in de
grensgebieden. We hebben ook een motie ingediend over roaming in de
Benelux. België en Luxemburg hebben inmiddels afgesproken dat zij geen
roaming toepassen in de grensgebieden, of in elk geval geen kosten in
rekening brengen. We zouden voor 1 december daarop een reactie
krijgen, in ieder geval informatie over de voortgang. Het is niet dé
oplossing, maar het kan wel een deel van de oplossing zijn om in ieder
geval de mensen in de grensgebieden te ondersteunen. Zij hebben
immers het meeste last van de roamingkosten.
Minister Kamp: Uit mijn eigen tijd als Kamerlid weet ik dat het onmogelijk
is om overzicht te houden over alle brieven die je ontvangt en om dat op
ieder moment paraat te hebben. Ik had dat nooit en kan mij voorstellen
dat mevrouw Oosenbrug dat ook een enkele keer niet heeft. Ik heb de
Kamer echter wel geïnformeerd over roaming in de Benelux. Er is sprake
van een andere situatie in België en Luxemburg. Daar zijn providers die in
beide landen klanten hebben. Die kunnen het dus heel gemakkelijk
regelen. Als Nederland het wil regelen met België en Luxemburg voor de
verschillende providers, dan is daarvoor regelgeving nodig. Wij mogen
volgens het Europees Verdrag alleen met Benelux-regelgeving komen als
dat een aanvulling op of een verbetering van Europese regels is. Die
Europese regels zijn er echter nog niet. Die komen pas 15 december 2016.
Op 15 juni 2017 moet vervolgens blijken hoe die in de praktijk uitpakken.
Als die niet voldoende zijn, dan zouden we met Benelux-regels kunnen
komen. Dat zijn weer regels die op dat moment nog gemaakt moeten
worden en door alle drie de parlementen heen moeten. Ik was van plan
om die mogelijkheid, als die er was, te benutten, maar ik heb moeten
vaststellen dat die mogelijkheid er op juridische gronden niet is. Ik sluit
die weg niet af. Ik verwacht overigens niet dat het niet voor elkaar komt,
maar stel dat het Europees toch niet voor elkaar komt met de roaming, of
tenminste, bovenop wat we al bereikt hebben met het binnenlands tarief
plus € 0,05, wat al een heel grote verbetering is. Stel dat we die laatste
stap wat betreft de roaming niet maken, dan onderzoek ik of in dat geval
een Benelux-regeling – overigens duurt het wat langer om tot zo’n
regeling te komen – meerwaarde zou kunnen hebben. Zo ja, dan kan ik
daar alsnog toe besluiten.
Mevrouw Gesthuizen (SP): De Minister zei dat we op het vlak van
netneutraliteit zo’n 90% van wat we wilden, hebben binnengehaald en dat
wat er gaat gebeuren precies is wat de Kamer wil. Ik ben daar enigszins
sceptisch over. Daarom heb ik er aandacht aan besteed in mijn inbreng. Ik
vraag mij af waarom de Minister dat zo ziet. Nederland en Slovenië
hebben tegengestemd, maar van welke argumenten bedienen die andere
EU-landen zich voor hun standpunt met betrekking tot de netneutraliteit?
Minister Kamp: Ik zal wat uitgebreider ingaan op die netneutraliteit. In de
verordening is geregeld dat zowel de eindgebruikers als de aanbieders
onbeperkte toegang krijgen tot de netten. In de verordening is geregeld
dat internetverkeer gelijk moet worden behandeld en dat er bij de toegang
tot internet geen sprake mag zijn van discriminatie, beperking of
beïnvloeding door aanbieders. Als er verkeersmanagementmaatregelen
genomen worden, laat je bepaalde dingen op bepaalde momenten wel
toe en andere niet, maar die maatregelen mogen alleen genomen worden
op een transparante, niet-discriminerende en evenredige manier.
Dergelijke maatregelen moeten echt noodzakelijk zijn voor de techniek en
moeten niet worden misbruikt voor andere doeleinden. Er staat geen
duidelijk verbod op prijsdiscriminatie in, dat wij wel hadden, maar op dat
punt is wel geregeld dat prijsdiscriminatie niet mag. Als er echt doorge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

7

schoten wordt in de prijsdiscriminatie, kan door de toezichthouder
worden opgetreden. Zodra sprake is van het maken van prijsverschillen
voor diverse klanten, wordt er gekeken of die binnen de marges blijven,
zoals de Europese Commissie dat ziet. Zo niet, dan kan daartegen
opgetreden worden. Het principe van vrije toegang en het principe dat er
in de techniek geen onderscheid wordt gemaakt om commerciële
redenen, waarbij de techniek wordt misbruikt om commerciële doelen na
te streven, zijn overeind gebleven. Het punt van prijsdiscriminatie is niet
zo goed geregeld als we het in Nederland geregeld hadden, maar het is
wel een verbetering vergeleken met de situatie in een heleboel Europese
landen. Nederland had als enige land in Europa prijsneutraliteit in de wet
vastgelegd. Ik vond dat het allerbeste systeem. Het is een heel helder en
duidelijk principe, en iedereen hield zich eraan. De afnemers, de consumenten, bepaalden wat zij willen afnemen. Die werden door de leveranciers op correcte wijze behandeld. Dat was in andere landen niet het
geval. Voor al die landen is er sprake van een grote verbetering, maar
voor Nederland is sprake van een kleine verslechtering. We hebben
geprobeerd om een uitzonderingssituatie te creëren voor Nederland, maar
dat is niet gelukt. Ik kom daar zo nog op terug wanneer ik reageer op het
pilotvoorstel van de heer De Liefde. De andere Europese landen wilden dit
graag goed regelen en vonden het voorstel van de Europese Commissie
goed. Nederland moet zich daaraan aanpassen.
De voorzitter: Voordat mevrouw Gesthuizen haar vervolgvraag stelt,
meld ik dat tegen drieën de stemmingsbel zal gaan. Wellicht rondt de
Minister zijn beantwoording rond 14.55 uur af, dan kunnen wij daarna nog
een tweede termijn doen.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Ik ga de Minister het meteen moeilijk maken,
want ik heb toch een vervolgvraag. De Minister zegt in mijn ogen twee
tegenstrijdige dingen. Hij zegt enerzijds dat er wel sprake is van een kleine
verslechtering, maar anderzijds dat we krijgen zoals we het geregeld
willen hebben. Waar zit die verslechtering dan in voor de eindgebruiker?
De Minister heeft bovendien nog niet gereageerd op het tweede deel van
mijn eerste interruptie: van welke argumenten bedienen de EU-landen
zich om niet het model van Nederland over te nemen, maar om te kiezen
voor een systeem waarin prijsdiscriminatie mogelijk is?
Minister Kamp: Er worden verschillende redenen aangevoerd, maar de
doorslaggevende reden is de bescherming van telecombedrijven. Kunt u
mij nog even helpen met het eerste punt, mevrouw Gesthuizen?
Mevrouw Gesthuizen (SP): De Minister sprak van een kleine verslechtering, maar tegelijk zegt hij dat we krijgen wat we willen. Op welk punt
zullen de eindgebruikers die verslechtering ondervinden?
Minister Kamp: Als aanbieders dat zouden willen, kunnen zij op zekere
schaal verschil maken in prijzen. Ze kunnen bepaalde groepen andere
prijzen rekenen dan andere groepen. Die mogelijkheid was er in
Nederland niet, maar dit mag in de nieuwe situatie wel. Zodra dit op
significante schaal gaat plaatsvinden, kan daartegen opgetreden worden.
Het is dus een wat vagere, minder heldere formulering dan wij die
hadden. Het mag niet, maar wel een beetje, en als het te erg wordt, dan
kunnen we ertegen optreden. Als de Nederlandse aanbieders dat zouden
willen – ik weet niet of dat het geval is – dan kan dit effect zich voordoen.
Dat is een verslechtering voor de Nederlandse consument.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Even een concreet voorbeeld. Dit betekent
dus dat ik extra ga betalen als ik bijvoorbeeld een abonnement heb op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

8

Spotify of op een andere dienst waarbij ik grote hoeveelheden van
bepaalde soorten data download of upload.
Minister Kamp: Soms heeft een provider zelf zo’n voorziening en wil hij
die eigen voorziening wat gunstiger maken en die van een andere
leverancier wat duurder. Op die manier kan er beïnvloed worden. Dit
betekent dat voor een deel een ander dan een consument de keuze maakt.
Dat wilden we in Nederland niet. Ik vond dat heel goed. Nu gaat zich dat
in zekere zin wel voordoen. Voor Nederland is er sprake van een kleine
verslechtering en voor Europa als geheel van een verbetering. Onze
ambitie moet zijn dat men op een gegeven moment inziet dat uiteindelijk
de markt als geheel er beter van wordt als men die laatste stap zet die wij
in Nederland al eerder hebben gezet. Voor de eerste jaren moeten we
echter uitgaan van deze verordening. Het is niet anders.
De heer De Liefde stelde een pilot voor. Als je een pilot wilt starten,
probeer je een aparte positie in een land te creëren. Dat is niet populair in
Europa. Europa heeft het hele proces erop gericht om na te gaan wat voor
Europa als geheel het beste is. De 28 Europese landen proberen daar dan
afspraken over te maken. De Europese Commissie is daar sterk op gericht,
maar ook het hele proces in de raden en in het Europees Parlement. Ik
was eigenlijk verrast dat het mij niet gelukt is bij de netneutraliteit. Wie
heeft er last van dat wij in Nederland onze goede regeling voor netneutraliteit handhaven? Andere landen worden er niet slechter van en wij
worden er beter van. Ik had niet verwacht dat we dat niet voor elkaar
zouden kunnen krijgen. We hebben er echter alles aan gedaan om het
voor elkaar te krijgen. De heer De Liefde zegt: Nederland heeft twee vaste
netten; die zou je allebei gelijk moeten behandelen en moeten reguleren
om ervoor te zorgen dat ze beide toegankelijk zijn voor iedereen die er
gebruik van wil maken als aanbieder van producten en diensten. Dat vind
ik weer een even goed verhaal als de netneutraliteit. Wij zijn het enige
land in Europa dat twee compleet dekkende, volwaardige netten heeft. We
doen er niemand kwaad mee wanneer we dat op een goede manier
regelen. Waarom zouden we die medewerking bij zo’n pilot niet krijgen? Ik
ben bang dat het weer niet zal lukken. Het is de vorige keer niet gelukt en
deze keer weer niet. Ik zet er in de eerste plaats op in om ervoor te zorgen
dat er Europese regels komen die naar onze zin zijn. Mocht dat niet zo zijn,
dan moeten die regels ons de mogelijkheid bieden om die dubbele
regeling voor elkaar te krijgen. Opnieuw denk ik dat dit haalbaar is. Er zijn
andere landen in Europa, zoals België, op den duur Engeland en Zweden,
die ook naar twee volledige vaste netten toe groeien, die van de Nederlandse ervaringen kunnen leren en die er belang bij hebben dat we de
ruimte krijgen die we willen hebben. Ik ga proberen dat in Europese regels
voor elkaar te krijgen. Mocht dat niet lukken, dan komt de suggestie van
de heer De Liefde weer in beeld, maar ik ga die voorlopig niet boven de
markt laten hangen. Dat past ook niet goed bij onze rol van voorzitter. We
moeten ons erop richten dat we het goed voor elkaar krijgen in de regels.
Mocht dat onverhoopt niet lukken, dan denk ik dat we daar opnieuw over
moeten spreken. De suggestie van de heer De Liefde komt dan opnieuw in
beeld.
De heer De Liefde (VVD): Ik deed het voorstel juist nu omdat wij nu nog
geen voorzitter zijn. Formeel hebben we die last nog niet. In Europa is het
niet ongebruikelijk en zijn in verdragen afspraken gemaakt dat Europa op
een aantal onderwerpen verschillende snelheden mag hanteren bij
Europese wet- en regelgeving. Zou dit niet juist een interessant thema
kunnen zijn waarop Nederland als voorzitter het voorstel doet van een
Europa van verschillende snelheden, juist omdat verschillende landen een
verschillende mate van dekking hebben met twee netwerken? Dat lijkt mij
een uitgelezen kans te zijn. Wellicht is dat een route. We hoeven niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

9

alleen een pilotland te zijn, maar kunnen meerdere Europese landen
weten te verenigen die gebruikmaken van de mogelijkheid die Europa
biedt.
Minister Kamp: De heer De Liefde zegt dat wij geen voorzitter zijn, maar
in het beeld van de Europese landen zijn we dat wel. We houden ons de
laatste maanden voor het voorzitterschap al heel erg koest en houden nu
presentaties over wat we allemaal willen gaan doen tijdens ons voorzitterschap. We krijgen iedere keer als laatste het woord. We groeien echt wel
naar het voorzitterschap toe. Op dit moment kan ik dat soort dingen niet
meer doen. Het allereerste dat we moeten doen, is zorgen dat de regels
die er komen, de goede regels zijn en dat die de ruimte bieden voor een
land als Nederland, met twee dekkende vaste netten, om de toegang
daartoe goed te regelen. We merken al dat de Europese Commissie in die
richting begint op te schuiven, want zij heeft nu al tegen ons gezegd dat
het netwerk van Ziggo, dat nu technisch niet goed toegankelijk is voor
andere bedrijven die daar met hun diensten op willen komen, wel
technisch goed toegankelijk moet zijn. Wat de Commissie heeft geadviseerd, moeten we ook doen. Daarop voortbordurend, moeten we
proberen tot regels te komen in Europa die voor verschillende landen en
verschillende situaties verschillende oplossingen mogelijk maken. Dat
heeft de voorkeur. Als dat niet lukt, zou het zo moeten zijn dat Nederland,
afwijkend aan wat er Europees overeengekomen wordt, de mogelijkheid
krijgt om de dubbele regulering op te zetten. Zou dat niet mogen lukken,
dan kunnen we nog eens spreken over de mogelijkheid van een pilot. Het
kansrijkste vind ik op dit moment – daarop moet ik mij als voorzitter ook
richten – om te proberen een goede regeling voor Europa als geheel op te
zetten, waarbinnen Nederland kan doen waarvan wij vinden dat het voor
ons goed is. Ik zie goede mogelijkheden om dat voor elkaar te krijgen, ook
omdat de eerste signalen van de Europese Commissie in de goede
richting wijzen.
De heer De Liefde sprak over de herziening van het telecomkader. Hij zei
het raar te vinden dat er in het kader van wat consumenten wel of niet
mogen en van wat er wel of niet geregeld wordt voor consumenten, naar
de techniek gekeken wordt.
Hij zegt dat je niet vanuit de techniek moet redeneren, maar vanuit de
eindafnemers. Die eindafnemers willen televisie kijken en of dat via het
internet gaat of via een ander net, moet niet uitmaken. Daar ben ik het dus
helemaal mee eens. Vandaar dat ik het net zo heb benaderd als de heer De
Liefde zei.
De heer De Liefde vroeg zich af welke instrumenten ACM in dit verband
zou moeten krijgen en hoe breed haar bevoegdheden zouden moeten zijn.
ACM behoudt het huidige instrumentarium. Als zij op een gegeven
moment tot de conclusie komt dat er sprake is van aanmerkelijke
marktmacht ten aanzien van Ziggo of van Ziggo en KPN gezamenlijk, kan
zij op grond van de bevoegdheden die zij heeft vooraf gedetailleerde
verplichtingen opleggen. Als er wordt onderhandeld en de uitkomst
daarvan niet goed is volgens een van de partijen, heeft ACM op grond van
het onderhandelingsmodel de bevoegdheid daarin te duiken en daar
opvattingen over te hebben. Zij kan dan kijken wat er aan de hand is, wat
het geschil is en wat de uitkomst zou moeten zijn. ACM heeft dus op dat
punt ook mogelijkheden. De heer De Liefde vroeg zich af of de prijzen daar
ook een rol in kunnen spelen. Dat is het geval. De prijs is een belangrijk
onderdeel van de eisen en voorwaarden die worden gesteld voor
toegang. Ook daar kan ACM dus rekening mee houden.
Bij de herziening van het telecomkader willen wij graag dat de regels
zodanig worden dat de bestaande unieke praktijk in Nederland op een
goede manier wordt gefaciliteerd en dat ACM in de uitvoering de ons
gewenste rol kan spelen. Mocht het op een andere manier moeten, dan is
er ook het nodige te doen voor ACM om ervoor te zorgen dat de zaak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

10

goed verloopt. Zij heeft daarbij uiteindelijk de mogelijkheid om de regels
wat betreft de aanmerkelijke marktmacht en mededinging te kunnen
toepassen. Ik ben ingegaan op de pilots.
Ik kom nu op de digitale ethertelevisie. Daar is de heer De Liefde wat
pessimistischer over dan ik. Ik denk dat die digitale ethertelevisie niet zo’n
groot probleem is. Wij hebben nu maar één bedrijf dat dat doet, namelijk
KPN. Het zou kunnen zijn dat die veiling door KPN wordt gewonnen. Dan
kan KPN gewoon doorgaan. Als een ander die veiling wint, hoeft die
alleen afspraken te maken met KPN om de zaak over te doen. Het is voor
KPN ook een kleine en afnemende markt. Als het bedrijf de veiling
verliest, is het gehouden om mee te werken om degene die de veiling
gewonnen heeft in staat te stellen om de rechten te kunnen uitoefenen die
hij heeft verkregen. Mochten daar problemen mee zijn, zijn er ook
mogelijkheden om op te treden. Zoals wij het schema nu hebben
neergezet, denk ik dat het uitvoerbaar is. Ik zou dat graag zo willen gaan
doen. Dit wat betreft de punten van de heer De Liefde.
Mevrouw Oosenbrug begon met het format van de agenda. Ik vind dat
een belangrijk punt. De Kamer krijgt heel veel informatie en zij moet die
goed tot zich kunnen nemen, op een eenvoudige manier. Wij moeten
ervoor zorgen dat wij dat op zo’n manier aan de Kamer presenteren. Ik
denk dat wij dat ook gedaan hebben. Ik vraag mevrouw Oosenbrug om
een onderscheid te maken tussen wetgevende onderwerpen en onderwerpen die ter informatie op de agenda staan. Op de onderwerpen die ter
informatie op de agenda staan, kan ik dat format niet toepassen. Daar is
dat format niet voor bedoeld. Als de Kamer van ons informatie krijgt over
TTIP of internet governance, krijgt zij de informatie die wij krijgen van de
Commissie. Die past niet in dat format. Dan kunnen wij dat dus niet
gebruiken. Ten aanzien van alle wetgevende onderwerpen, zoals de
toegankelijkheid van overheidswebsites en de richtlijn netwerk- en
informatiebeveiliging, hebben wij de zaak precies volgens het format naar
de Kamer gebracht. Ik denk dat dat ook zo moet. Er zijn ook nog enkele
onderwerpen die nog niet zo ver zijn dat er een wetgevend voorstel is. Die
heb ik nog niet in het format in kunnen passen. Afsluitend zeg ik tegen
mevrouw Oosenbrug dat ik het format belangrijk vind en dat ik het toepas.
Ik heb dat deze keer al gedaan en zal het de volgende keer ook doen.
De voorzitter: Ik schors de vergadering, opdat de leden kunnen
stemmen. Het gaat over vijf moties, dus ik vermoed dat wij binnen tien
minuten weer terug zijn.
De vergadering wordt van 15.00 uur tot 15.15 uur geschorst.
De voorzitter: Ik heropen de vergadering en zie dat mevrouw Oosenbrug
een vraag heeft.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA): Het ging voor de schorsing over de
geannoteerde agenda’s. De Minister zei dat als het om wetgeving gaat,
wordt verwezen. Ik heb een voorbeeld van bespreekpunten waarbij ook
wordt verwezen naar het extranet. Ik zeg dat niet om de Minister of de
ambtenaren te pesten. Wij krijgen ongelooflijk veel informatie op ons af. Ik
moet altijd heel erg zoeken in de brieven naar wat nu het belangrijkste
onderwerp is en waar ik de rest kan vinden. Ik heb een vraag gesteld over
iets waar ik twee uur geleden het BNC-fiche van teruggevonden heb. Ik
heb dus eigenlijk een vraag gesteld die misschien overbodig was, omdat
ik het antwoord zelf weer teruggevonden heb. Ik vraag dus eigenlijk om
het voor ons iets makkelijker te maken, als wij dit gebruiken. Ik begrijp dat
dat extra vraagt van de ambtenaren en de Minister. Ik denk na over wat
een handig format zou zijn, waarin in elk geval wordt verwezen naar de
extranetnummers. Dan kunnen wij immers dingen terugvinden en wordt
het voor ons misschien een iets minder grote zoektocht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

11

Minister Kamp: Ik wil twee dingen doen. Ten eerste wil ik me aan de
afspraken houden en ten tweede wil ik mevrouw Oosenbrug tegemoetkomen. Ik zal met haar even apart contact opnemen om de bekijken hoe
wij het deze keer gedaan hebben, hoe mevrouw Oosenbrug dat het liefst
zou hebben en hoe wij dat op elkaar kunnen afstemmen. Ik kom daar dus
even apart op terug bij haar.
Mevrouw Oosenbrug sprak ook over het cyberteam. Zij sprak over de
ontwerprichtlijn netwerk- en informatiebeveiliging. Die richtlijn verplicht
lidstaten om een eigen goed functionerend cyber security incident
response team te hebben. Dat hebben wij in Nederland al. Dat is ons
Nationaal Cyber Security Centrum. Dat valt onder het Ministerie van
Veiligheid en Justitie en heeft op dit moment 90 formatieplaatsen. Ik denk
dus dat wij die zaak al op gang hebben gebracht zoals de bedoeling is in
die ontwerprichtlijn. Dat functioneert al in Nederland. Tijdens de triloog
waar mevrouw Oosenbrug op doelde op 7 december is inderdaad een
technisch akkoord bereikt over de grote lijn van die ontwerprichtlijn. Die
wordt momenteel verder uitgewerkt. Wij zullen straks ook onze rol spelen
bij het verder te brengen daarvan. Luxemburg gaat tot 1 januari door met
het werken aan die triloog en wij doen dat daarna. Wat dit betreft hebben
wij dus onze zaken op orde.
Dat geldt eigenlijk ook voor de toegankelijkheid van de websites. Voor de
toegankelijkheid van websites is een internationale standaard en die
hebben wij al toegepast. Wij houden ons daar dus al aan en hebben
bovendien al vastgelegd voor de andere overheden dat zij dat ook moeten
doen. In een heleboel landen in Europa is dat echter nog niet het geval. De
Europese Commissie is nu bezig om dat ook in Europa voor elkaar te
krijgen. Ik denk dat het een goede zaak is dat de toegankelijkheid van
overheidswebsites ook in andere landen goed geregeld wordt, dus ik
steun dat proces waar de Europese Commissie mee bezig is. Het is ook
goed dat wij dat zelf al hebben onderkend en al netjes geregeld hebben.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA): Dit is eigenlijk waar wij ook bij netneutraliteit en roaming steeds op terugkomen. Wij hebben het al heel erg goed
geregeld en dan komt Europa met een voorstel dat eigenlijk afbreuk doet
aan wat wij al geregeld hebben. Ik heb het voorstel hier liggen. Daar staan
gewoon een aantal zaken in over de toegankelijkheid van websites die
eigenlijk afbreuk zouden doen aan waar wij al mee bezig zijn op dat
terrein. Mijn vraag is of wij gaan voldoen aan wat Europa van ons vraagt
of dat wij als Nederland gewoon voorop blijven lopen. Zeggen wij dat
Europa misschien wat minder vraagt, maar dat wij het belangrijk vinden
voor de bewoners van Nederland dat iedereen mee kan doen en dat wij
dus vasthouden aan dat hoge formaat dat wij hebben gestandaardiseerd?
Minister Kamp: Ik had net een vergelijkbare discussie met de heer De
Liefde en mevrouw Gesthuizen over netneutraliteit. Die netneutraliteit is
geregeld in de vorm van een verordening. Die heeft gewoon rechtskracht
en dan kunnen wij niets meer. Dit is een richtlijn. Dat betekent dat als wij
implementeren wat erin staat en nog wat meer doen, wij dat gewoon
kunnen doen. De lijn van het kabinet is wel om geen koppen op Europese
regels te zetten. Dat moet echter wel van geval tot geval bekeken worden.
Wij zullen afwachten wat er uit die richtlijn komt en dat zullen wij
vervolgens met de Kamer bespreken. Wij zullen proberen om het met de
Kamer eens te worden over de wijze waarop wij in Nederland moeten
handelen en misschien moeten blijven handelen.
Het laatste punt van mevrouw Oosenbrug was de internet governance. Zij
is er geweest en weet hoe het zit. Je moet er natuurlijk voor zorgen dat
internet werkt en daar heb je een aantal regels voor nodig in de wereld.
Tot dusver werden die door de Amerikanen verzorgd, maar die gaan dat
overdragen. Daar komt een aparte organisatie voor. Die organisatie, die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

12

tot dusver vooral met de namen en de nummers bezig was, gaat ook die
andere aspecten doen. Daar wordt op dit moment over onderhandeld.
Er zijn heel grote verschillen in de wereld. Ik heb dit jaar nogal wat
moeten reizen in verband met handelsmissies en dergelijke en ben in
landen geweest waar ze het als grootste doel zagen om het internet zo
langzaam mogelijk te laten zijn, om zoveel mogelijk websites af te sluiten
en om zo veel mogelijk storingen te organiseren. Dat staat natuurlijk
haaks op hoe wij het in Nederland doen. Je ziet ook hier dat er landen in
de wereld zijn, zoals China, Rusland, een aantal ontwikkelingslanden en
Arabische staten, die eigenlijk willen dat de overheid maximaal grip krijgt
op het internet, terwijl de westerse landen, inclusief de hele Europese
Unie, willen dat dat niet zo is en dat de gebruikers, bedrijven, overheden
en eindafnemers als stakeholders invloed kunnen uitoefenen op het
beheer van dat internet. Wij willen dat het zo goed mogelijk functioneert
en zo veel mogelijk voor iedereen in een zo hoog mogelijk snelheid
toegankelijk is. Dat is onze ambitie. Daar vinden op dit moment onderhandelingen over plaats.
Mevrouw Oosenbrug zegt dat zij zich goed kan voorstellen dat daar ook
een parlementslid aan meedoet. Ik ben het met haar eens. Het is immers
een multistakeholderdiscussie. Iedereen die belang heeft bij internet, zoals
parlementen, bedrijven en consumentenorganisaties, kan meedoen in die
dialoog om te proberen om het eindresultaat te beïnvloeden. Er zijn
parlementariërs van andere landen die daaraan meedoen. Ik kan me dus
heel goed voorstellen dat het Nederlandse parlement ook besluit om een
parlementslid af te vaardigen om aan die discussie mee te doen. Het is
niet zo dat hij of zij dan dé vertegenwoordiger van Nederland is. Er is
namelijk ook een ambtelijke delegatie. Er zijn twee ambtenaren van EZ en
eentje van Buitenlandse Zaken. Uri Rosenthal is daar ook bij aanwezig als
cybervertegenwoordiger. Dat wil niet zeggen dat er niet vanuit het
Nederlandse parlement inhoudelijk aan die dialoog kan worden
meegedaan. Ik vind dat nuttig en laat dat aan het parlement over. Ik zal
graag met een eventuele vertegenwoordiger van het parlement informatie
uitwisselen om haar of hem in staat te stellen om daar goed te functioneren.
Mevrouw Gesthuizen heeft gesproken over de toegankelijkheid van
overheidswebsites. Daar ben ik al op ingegaan. Ik ben begonnen bij haar
punt dat zij graag de rol van Nederland als onafhankelijke voorzitter in
verband gebracht wil zien met de vertegenwoordiging van Nederland wat
betreft de inhoudelijke standpunten. Ik ben al ingegaan op de netneutraliteit. Ik hoop dat ik hiermee naar behoren heb gereageerd op de inbreng
van de woordvoerders.
De voorzitter: Ik zie dat er behoefte is aan een tweede termijn. De
spreektijd bedraagt een minuut per spreker
De heer De Liefde (VVD): Voorzitter. Ik dank de Minister voor zijn
beantwoording. In een aantal interruptiedebatjes zijn wij al iets verder
gekomen op een aantal onderwerpen. Ik heb nog twee vragen. De eerste
gaat over roaming en dan niet die binnen de EU, maar erbuiten. Ik kan me
voorstellen dat Europa een interessant gebied is om naartoe te gaan,
maar dat het ook interessant is om Europese bezoekers te ontvangen in
andere landen. Is het denkbaar dat de Minister in zijn rol als voorzitter of
de Commissie met andere continenten of grote landen in gesprek gaat om
te bekijken of er deals te sluiten zijn over roaming, waardoor die kosten
wereldwijd wat lager worden en zij het goede voorbeeld van Europa
volgen?
Mijn tweede vraag betreft de ethertelevisie. De Minister heeft vertrouwen
in zijn eigen schema. Ik verwachtte ook niet anders, want anders had hij
dat niet opgesteld en aan ons gestuurd. Denkt hij dat er voldoende
fall-backscenario’s zijn voor het geval het niet helemaal conform zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

13

schema loopt, bijvoorbeeld als er ergens onverwacht vertragingen
optreden of al dan niet juridische zaken gaan lopen? Ik vraag dat
nadrukkelijk omdat ik wil voorkomen dat de consument de dupe wordt
van een te strak schema, ook al heeft de Minister daar vertrouwen in.
Mevrouw Oosenbrug (PvdA): Voorzitter. Ik ben toch weer een tevreden
mens. Dat heb ik wel vaker als wij in deze kleine setting bij elkaar zitten en
wij toch een goede gedachtewisseling kunnen hebben met de Minister.
Ten aanzien van zaken die toch bij ons leven, geeft de Minister toch altijd
aan dat hij erbovenop zit en zich niet weg laat zetten in Europa. Daar ben
ik zelf heel blij mee, zeker op het punt van de toegankelijkheid. Daarmee
lopen wij in Nederland immers voorop. Hetzelfde geldt ten aanzien van de
infrastructuur. Ik heb geen aanvullende vragen. Dit was gewoon een
compliment en dat mag ook wel een keer, denk ik.
De voorzitter: Ik denk dat de Minister dat zeer waardeert.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Wie niet, zeg ik dan. Er is volgens
mij maar één vraag blijven liggen. Het kan zijn dat ik het niet helemaal heb
meegekregen, maar ik meen dat de Minister mij nog een antwoord
schuldig is op mijn vraag over de wijze waarop de Autoriteit Consument &
Markt nog invloed kan uitoefenen op de manier waarop de richtlijn over
netneutraliteit zal worden gehandhaafd. Hij heeft wel gezegd dat bedrijven
iets meer vrijheid krijgen dan ze nu hebben, maar dat het niet te spuigaten
uit moet lopen. Dat zou ik graag iets preciezer toegelicht willen zien. Daar
kan ik het bij laten.
Minister Kamp: Voorzitter. Met enig schaamrood op mijn kaken moet ik
zeggen dat het punt van de heer De Liefde, de roaming buiten Europa,
eigenlijk helemaal buiten beeld is gebleven. Wij zijn vooral geconcentreerd geweest op de roaming in Europa. De logica van wat de heer De
Liefde voorstelt, kan niet worden ontkend. Mensen reizen niet alleen maar
naar Zuid-Europa, maar ook naar andere delen van de wereld. Mensen uit
andere delen van de wereld komen ook naar Europa toe. Daar zijn
misschien ook best afspraken over te maken. Ik weet niet of men daar
altijd even goed georganiseerd is. Ik denk in elk geval aan de Verenigde
Staten en China, om maar een paar landen te noemen. Ik denk dat het
nuttig is om daar eens een inventarisatie van te maken, om te kijken wat
daar mogelijk is en op welke manier. Dat zal ik doen. Althans, ik denk dat
het nuttig is dat ik de Europese Commissie zover krijg dat zij dat gaat
doen. Laat ik dat in eerste instantie eens gaan proberen. Dat is immers
toch de partij die uiteindelijk in de wereld moet gaan onderhandelen. Het
lijkt mij een nuttig punt.
Ik denk dat wij bij ethertelevisie moeten redeneren vanuit het belang van
de consument. Met de veiling en de ene aanbieder en de andere
aanbieder heb je allemaal niet veel te maken als je gewoon thuis bent en
van die dienst gebruik maakt. Je wilt niet dat je ineens storingen krijgt of
dat er een slechte overgang is. Zowel de veiling als de alternatieven
moeten vanuit het belang van de consument benaderd worden. Dat zal ik
ook doen. Ik zal de Kamer informeren over de voortgang van het proces.
Daarbij zal ik haar duidelijk proberen te maken dat in alle omstandigheden
het consumentenbelang gediend is en voorop staat. Dat zal ik in mijn
informatieverstrekking aan de Kamer doen.
Ik dank mevrouw Oosenbrug voor wat zij heeft gezegd. Het is logisch dat
ik dat doe. De woordvoerders verdiepen zich met zijn allen in die
onderwerpen. Ik vraag ze ook om dat te doen, omdat ik Nederland moet
vertegenwoordigen op het Europese toneel. Dan is het voor mij belangrijk
om die gedachtewisseling met hen te hebben en om te horen wat voor
hen belangrijk is. Op die manier probeer ik om een goede vertegenwoordiger van Nederland te zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

14

Mevrouw Gesthuizen vroeg naar de mogelijkheden van ACM met
betrekking tot de netneutraliteit en alles wat daarmee samenhangt.
Netneutraliteit is nu dus helemaal geregeld in die Europese verordening.
Die hoeven wij niet meer te implementeren. De dingen die wij in de wet
hebben geregeld, zijn nu niet meer relevant. Die worden namelijk
overruled door die Europese verordening. Wij halen die dingen dus weg.
ACM zag eerst op onze regels toe en moet nu toe gaan zien op die
Europese regels. Dat zal zij moeten doen naar de letter en de geest van die
Europese regels. Dat is dus de manier waarop het nu gedaan gaat
worden. Het huidige gebruikelijke handhavingsinstrumentarium dat de
ACM heeft op grond van de Telecomwet kan worden toegepast. Dan
spreken wij over last onder dwangsom en over boetes. Alle dingen die
ACM kon doen, gaat zij ook in het nieuwe regime toepassen ten aanzien
van de naleving van wat in de Europese verordening is vastgelegd.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Het is altijd lastig om van te voren aan te
geven – dat geldt ook voor wetten die strafrecht betreffen – wanneer een
toezichthouder nu wel en niet zal ingrijpen. Ik vind toch, vooral omdat wij
geen uitgebreid wetgevingstraject meer krijgen ten aanzien van die
Europese verordening, dat wij daar als Kamer iets meer duidelijkheid over
moeten krijgen. Wanneer zal de ACM nu bijvoorbeeld kunnen optreden?
Wanneer gaan providers of telco’s nu te ver?
Minister Kamp: Ik vind dat een relevant punt. Op dat punt is sprake van
een wijziging voor Nederland. Ten aanzien van prijsdiscriminatie hadden
wij het anders geregeld dan Europa het nu regelt. Er wordt gezegd dat er
opgetreden moet worden als je te ver gaat. Mevrouw Gesthuizen zegt dat
de Kamer wil weten wat dit nu voor de Nederlandse situatie betekent. Ik
denk dat het goed is dat wij dat een keer uitschrijven, dat ik dat uitgeschreven heb bij een volgende gelegenheid dat wij over dit onderwerp
spreken. Ik zal overleggen met ACM over hoe wij en zij dat zien. Ik zal dat
aan de Kamer voorleggen en dan kan zij daar kennis van nemen of daar
met mij over spreken. Ik kom erop terug.
De voorzitter: Ik zal de concrete toezegging die in dit algemeen overleg is
gedaan herhalen.
– De Minister zal politiek relevante informatie met de Kamer delen op
het moment dat er signalen zijn over het niet realiseren van de
Europese afspraken over roaming.
Voor de rest van de afspraken die gemaakt zijn en de toezeggingen die zijn
gedaan, verwijs ik graag naar het verslag.
Sluiting 15.28 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 575

15