Het Klimaatcommitment
van de financiële sector
Eerste voortgangsrapportage
Oktober 2021
----------------------------------------------------Commissie Financiële Sector Klimaatcommitment

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

1

Voorwoord
54 financiële instellingen ondertekenden in 2019 het Klimaatcommitment. Banken, verzekeraars,
pensioenfondsen en vermogensbeheerders spraken af hoe zij als financiële sector actief bijdragen aan
het Klimaatakkoord van Parijs én het Nederlandse Klimaatakkoord. KPMG onderzocht de voortgang van
de sector op deze afspraken. In deze eerste voortgangsrapportage delen we onze bevindingen.
Het Raamwerk Klimaatcommitment Financiële Sector dat we vorig jaar maakten in opdracht van de Commissie
Financiële Sector Klimaatcommitment, vormt de basis voor deze rapportage. De informatie die we nodig hadden,
leverden bijna alle instellingen tijdig bij ons aan. Dat gebeurde onder actieve coördinatie van de vier financiële
koepels: Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), Verbond van Verzekeraars, Pensioenfederatie en Dutch
Fund and Asset Management Association (DUFAS).
Marco Frikkee
Partner KPMG Sustainability

Wij zien dat de sector duidelijk stappen heeft gezet om de afspraken uit het Klimaatcommitment in de praktijk te
brengen. Veel activiteiten zijn erop gericht beter inzicht te krijgen in de broeikasgassen (hierna: CO2e-gehalte)
van financieringen en beleggingen en om het CO2e-gehalte daarvan te verlagen. Ook rapporteren de meeste
instellingen het CO2e-gehalte van financieringen en beleggingen, stellen velen actieplannen op en hebben
enkele instellingen zelfs al doelstellingen in lijn met het Klimaatakkoord van Parijs bepaald.
Een belangrijke uitdaging voor de sector is nog de vergelijkbaarheid tussen instellingen. Deze is nu beperkt. Dat
komt onder andere doordat instellingen de relevantie van financieringen verschillend interpreteren en
verschillende data en meetmethoden gebruiken voor het CO2e-gehalte van financieringen en beleggingen. Daar
moet de sector mee aan de slag. Ook moet de sector in 2022, zoals toegezegd, voortgang op sturing laten zien.

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

2

Doel van dit rapport
Dit is de eerste
voortgangsrapportage
over het
Klimaatcommitment van
de Nederlandse
financiële sector.
Dit rapport geeft inzicht
in de voortgang van de
sector op de
verschil ende
onderdelen van het
Klimaatcommitment.

Dit rapport over de periode 2020 is de eerste voortgangsrapportage van de financiële sector op het
Klimaatcommitment. Het is bedoeld om ondertekenaars en andere geïnteresseerden te laten zien hoe
het gaat met de realisatie van de afspraken uit het Klimaatcommitment.

Het Klimaatakkoord van Parijs en de rol van de financiële sector
De Nederlandse financiële sector heeft een belangrijke rol in de strijd tegen de klimaatverandering: via
financieringen en investeringen hebben instellingen invloed op de uitstoot van broeikasgassen, ofwel CO2euitstoot, van de reële economie. Een belangrijk instrument hierbij is het berekenen van het CO2e-gehalte van
beleggings- en kredietportefeuilles.

Waarom CO2e-uitstoot verminderen?

• Om de meest schadelijke effecten van klimaatverandering te verminderen, moet de opwarming
van de aarde beperkt worden tot minder dan 2 graden Celsius. Dat kan door CO2e-uitstoot
drastisch terug te dringen. De zorgelijke conclusies van het nieuwste rapport van de
Intergovernmental Panel on Climate Change over de gevolgen van klimaatverandering,
benadrukken de urgentie hiervan.
• Nederland stelde in de Klimaatwet in 2019 vast dat in ons land de CO2e-uitstoot in 2030 49%
moet zijn gedaald ten opzichte van 1990. Om uiteindelijk in 2050 uit te komen op een
vermindering van 95%. Om dit doel te halen, hebben de overheid, bedrijven en maatschappelijke
organisaties in Nederland een Klimaatakkoord gesloten. Het Klimaatcommitment van de
Nederlandse financiële sector is hier onderdeel van. Het Klimaatcommitment is het resultaat van een
lange reeks aan inspanningen van de sector vanaf 2015 (zie pagina 4).
• Op Europees niveau zijn de doelstellingen in 2020 aangescherpt om de CO2e-uitstoot vóór eind
2030 met minstens 55% te verminderen. Hiermee is het Klimaatcommitment relevanter dan ooit.

Welke informatie staat in dit rapport?
Deze rapportage beschrijft vooral de voortgang op het berekenen van het CO2e-gehalte en actieplannen om de
portefeuilles van de deelnemende instellingen af te stemmen op het Parijsakkoord. De rapportage is gebaseerd
op informatie die de instellingen aan KPMG hebben gegeven aan de hand van het Raamwerk
Klimaatcommitment Financiële Sector. De informatie komt veelal uit jaar- en duurzaamheidsverslagen.

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

3

Mijlpalen van de Nederlandse financiële sector
2015
Dutch Carbon Pledge

Oproep van 11 Nederlandse
financiële instellingen aan
overheden en onderhandelaars voor
het Akkoord van Parijs om
effectieve maatregelen te nemen
om de opwarming van de aarde te
beperken, waaronder meten en
rapporteren van broeikasgasemissies van leningen en
investeringen.

2016
DNB Platform voor Duurzame
Financiering
Platform waar de financiële sector,
overheden en toezichthouders aan
deelnemen met als doel om
samenwerking te simuleren en
aandacht voor duurzaamheid
vergroten. Onder het platform
opereren meerdere werkgroepen,
waaronder klimaatrisico’s,
biodiversiteit en circulaire economie.

PCAF

2018
PACTA

Het 2º Investing Initiative lanceert
de Paris Agreement Capital
Transition Assessment (PACTA)
tool.

2019
Klimaatcommitment

Circa 50 financiële instellingen
ondertekenen het
Klimaatcommitment.

2021
Eerste voortgangsrapportage
Klimaatcommitment
De eerste jaarlijkse rapportage over
de voortgang van de financiële
sector op het Klimaatcommitment.

Spitsbergen Ambitie

15 financiële instellingen
maken afspraken om klimaatimpact
van al hun financieringen en
beleggingen te meten, extern te
gaan rapporteren en te
verminderen.

Oprichting van het Partnership for
Carbon Accounting Financials
(PCAF) door Nederlandse financiële
instellingen voor het ontwikkelen
van methodieken om broeikasgasemissies van leningen en
investeringen te berekenen.

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

4

Inhoud
Het Klimaatcommitment

6

Kernbevindingen

7

Voortgang berekenen van CO2e-gehalte

9

Voortgang actieplannen van de sector

14

Conclusies

16

Appendix: Verantwoording en lijst deelnemende instellingen

17

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

5

Het Klimaatcommitment

Kernbevindingen

Het Klimaatcommitment

Voortgang op het
berekenen van het CO2e-gehalte

Voortgang actieplannen van de
sector

Conclusies

De financiële sector levert een bijdrage aan de uitvoering van het Parijsakkoord en het
Klimaatakkoord. Het doel van het Klimaatakkoord is om de uitstoot van CO2e in 2030 op een
kosteneffectieve wijze met 49% te verminderen ten opzichte van 1990. Het Klimaatakkoord
raakt alle sectoren van de Nederlandse economie en samenleving, en vraagt om brede steun
en effectieve medewerking van alle belanghebbenden.
De ondertekenende partijen hebben afgesproken acties te ondernemen, op een manier die
past bij hun rol in de financiële keten, verantwoordelijkheid en capaciteit. Dit rapport gaat in op
de volgende acties:

b. Berekenen van CO2e-gehalte

De partijen ondernemen actie om het CO2e-gehalte van hun relevante financieringen en
beleggingen te meten. Vanaf het boekjaar 2020 rapporteren zij daarover publiekelijk in de
vorm die voor hen het meest passend is. De partijen kunnen hun eigen methodiek kiezen,
maar verbinden zich aan een proces om onderling ervaringen te delen, resultaten
vergelijkbaar te maken en stappen te zetten om de meting te verbeteren en te verdiepen.
Daarbij wordt aansluiting gezocht bij de internationale ontwikkelingen en standaarden op dit
gebied.
Commitment voor 2021

c. Actieplannen met reductiedoelstellingen opstellen
Uiterlijk in 2022 maken de partijen hun actieplannen inclusief reductiedoelstellingen voor
2030 bekend voor al hun relevante financieringen en beleggingen. De partijen zullen
toelichten welke acties zij nemen om bij te dragen aan het Parijsakkoord. Dit kan een
combinatie zijn van benaderingen, waaronder CO2e-reductiedoelstellingen voor de
portefeuille waar dat mogelijk is, engagement en financieringen van CO2e-reducerende
projecten.
Commitment voor 2022

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

6

Kernbevindingen
Commitment voor 2022

Commitment voor 2021

de financiële instellingen rapporteert over CO e89% van
gehalte van relevante financieringen en beleggingen
2

51%

heeft al een actieplan voor CO2e-reductie en loopt
daarmee vooruit op het Klimaatcommitment
51% heeft al een actieplan

Op alle relevante
activaklassen

Op enkele relevante
activaklassen

Geen CO2erapportage

waarvan

48% op alle relevante financieringen en beleggingen

waarvan

77% met een doelstelling op ≤2°C-scenario

Commitment voor 2021

68%

van de totale activa wordt als relevant gezien; van 79% van deze activa wordt ook het CO2e-gehalte gerapporteerd

25%

32%

31%

37%
56%

12%

15%

45%

53%

60%
16%

18%

Banken

Verzekeraars

Relevant: berekend

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

Relevant: nog niet berekend

Vermogensbeheerders

Pensioenfondsen

Niet relevant

7

Het Klimaatcommitment

Kernbevindingen

Kernbevindingen

Voortgang op het
berekenen van het CO2e-gehalte

Voortgang actieplannen van de
sector

Conclusies

We zien dat bij de meeste instellingen de urgentie van klimaatverandering sterk is toegenomen. Ook
de effecten van het Klimaatcommitment zijn duidelijk te zien. In de loop van 2020 is bij veel
instellingen de volledigheid van het de berekening van het CO2e-gehalte toegenomen. Hetzelfde
geldt voor de aandacht voor sturing op het CO2e-gehalte van de financieringen en beleggingen.
Commitment voor 2021

89% van de financiële instellingen rapporteert al over het CO2e-gehalte van relevante
financieringen en beleggingen.
De meeste instellingen liggen op schema met de invoering van het Klimaatcommitment. Hierin is
afgesproken dat zij in 2021 rapporteren over het CO2e-gehalte van ‘relevante’ financieringen en
beleggingen in 2020. Wel zien we verschillen in wat de instellingen in hun rapportage ‘relevant’
vinden.
Commitment voor 2021

Diverse Nederlandse financiële instellingen hebben een belangrijke rol binnen internationale initiatieven die standaarden ontwikkelen voor het berekenen van het CO2e-gehalte.
Diverse Nederlandse financiële instellingen leveren een belangrijke bijdrage aan diverse
toonaangevende internationale initiatieven voor het ontwikkelen van standaarden voor het berekenen
van het CO2e-gehalte, zoals Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF) en Paris
Agreement Capital Transition Assessment (PACTA). Desondanks zijn er nog uitdagingen om de
harmonisatie en kwaliteit van het CO2e-gehalte verder te verbeteren.
Commitment voor 2022

Ook op de doelstelling voor 2022 maakt de sector voortgang: van de deelnemende
financiële instellingen geeft al 51% aan dat actieplannen zijn gedefinieerd.
Uit ons onderzoek blijkt dat er verschillen zijn tussen de deelnemende instellingen in de
implementatie van het Klimaatcommitment. Bijna alle instellingen rapporteren zoals afgesproken
over het CO2e-gehalte. Bijna de helft heeft ook al actieplannen, terwijl deze afspraak pas vanaf 2022
geldt. Veel instellingen werken in 2021 nog aan het uitbreiden van deze actieplannen door alle
relevante activa en doelstellingen verder in lijn te brengen met het Parijsakkoord.

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

8

Het Klimaatcommitment

Kernbevindingen

Voortgang op het
berekenen van het CO2e-gehalte

Voortgang actieplannen van de
sector

Conclusies

Klimaatcommitment: vanaf 2021 rapporteren alle instellingen over relevante financieringen en beleggingen het CO2e-gehalte

Commitment voor 2021

Voortgang
berekenen van
CO2e-gehalte

Het belang van het berekenen van het CO2e gehalte

Inzicht in het CO2e-gehalte van relevante financieringen en beleggingen stelt financiële instellingen beter
in staat om te sturen op de bijdrage van deze portefeuilles aan klimaatverandering. Belanghebbenden
vragen financiële instellingen daarom steeds vaker om te rapporteren over het CO2e-gehalte van
relevante financieringen en investeringen. Hierbij gaat de belangstelling vooral uit naar het CO2egehalte. Het CO2e-gehalte van de portefeuille kan bijvoorbeeld een proxy zijn die gebruikt kan worden
bij het inschatten van klimaat-gerelateerde financiële risico’s. Het Taskforce on Climate-Related
Financial Disclosures (TCFD) raamwerk stelt deze wijze van rapporteren voor.
Ook op Europees niveau wordt het belang van financiële instellingen in de overgang naar een
duurzamere samenleving erkend. Financiële instellingen spelen een belangrijke rol bij de uitvoering van
de Europese Green Deal. Vanwege dit belang is de verwachting dat er ook vanuit Europa meer
standaardisatie komt op het berekenen van het CO2e-gehalte in de uitwerking van de Corporate
Sustainability Reporting Directive (CSRD).

89% van de financiële instellingen rapporteert het CO2e-gehalte

1

Financiële instellingen die CO2e rapporteren

Op alle
relevante
activaklassen

Op enkele
relevante
activaklassen

Geen CO2erapportage

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

De financiële instellingen hebben afgesproken om vanaf het boekjaar 2020 publiekelijk te rapporteren
over het CO2e-gehalte van hun financieringen en beleggingen. Instellingen rapporteren over
financieringen en beleggingen die zij relevant vinden. Het CO2e-gehalte berekenen zij op basis van
schattingen van de CO2e-uitstoot van de gefinancierde activiteiten die worden toegekend aan de
portefeuille van de instelling. De partijen kiezen hiervoor hun eigen manier. Er is nog geen eenduidige
standaard voor het berekenen van het CO2e-gehalte, maar er zijn verschillende methoden in omloop om
het CO2e-gehalte aan financieringen of investeringen toe te kennen. Deze methoden vullen elkaar vaak
aan en geven verschillende inzichten. De toepassing van PCAF geeft bijvoorbeeld inzicht in het CO2egehalte van activa, terwijl PACTA aantoont of het CO2e-gehalte van deze activa in lijn is met het
Parijsakkoord.
89% van de 54 instellingen rapporteert het CO2e-gehalte van relevante financieringen en beleggingen
zoals afgesproken in het Klimaatcommitment. Vorig jaar was dit nog maar 57%. Een aanzienlijk deel
(59%) van de instellingen rapporteert CO2e voor meer dan 80% van relevante financieringen en
beleggingen. Staatsobligaties, private equity, vastgoed en gesecuritiseerde beleggingen zijn minder
vaak onderdeel van de CO2e-rapportage. Veel instellingen vinden deze activaklassen (nog) niet relevant
door gebrek aan data en meetmethoden. Bij instellingen die wel over deze activaklassen rapporteren,
zien we dat deze activa een grote bijdrage leveren aan het totale CO2e-gehalte van deze instellingen.
9

Het Klimaatcommitment

Voortgang op het
berekenen van het CO2e-gehalte

Kernbevindingen

Voortgang actieplannen van de
sector

Conclusies

CO2e wordt berekend voor 79% van alle relevante financieringen en beleggingen en 54% van de totale activa

2

% CO2e-gehalte berekend
t.o.v. totale activa per
financiële instelling

Eén instelling
rapporteert over
94% van de totale
activa

De meeste
instellingen
rapporteren over
40% tot 65% van de
totale activa

Enkele uitschieters
hebben voor <20%
van de totale activa
het CO2e-gehalte
gerapporteerd

Er wordt nog niet op alle activaklassen gerapporteerd; dat
is niet nodig en ook nog niet mogelijk. Activa zoals
kasmiddelen of leningen aan andere financiële instellingen
hebben meestal geen CO2e-gehalte en worden daarom
vaak niet als relevant gezien. Banken hebben relatief veel
van deze activa op de balans. Hierdoor is vergeleken met
de andere typen financiële instellingen voor banken relatief
een kleiner deel van de activa relevant.
Daarnaast is er veel verschil tussen activaklassen in de
complexiteit van het berekenen van het CO2e-gehalte. Het
is gebruikelijk om ten minste het CO2e-gehalte van
leningen aan en investeringen in grote (beursgenoteerde)
ondernemingen te rapporteren. Hier zijn gegevens veelal
beschikbaar. Daarnaast zijn er enkele koplopers die
rapporteren over meerdere activaklassen, maar hierbij wel
veel uitdagingen vermelden.
Instellingen vinden gemiddeld 68% van de totale activa
relevant. Over 79% van de relevante activa wordt het
CO2e-gehalte berekend. Het percentage van de totale
activa dat door instellingen wordt berekend, verschilt sterk

3

per instelling (afbeelding 2), maar ook per type financiële
instelling (afbeelding 3).
Een andere belangrijke reden voor de verschillen tussen
financiële instellingen is het gebrek aan een uniforme
definitie van relevantie. Relevantie wordt niet alleen o.b.v.
het potentiële CO2e-gehalte gedefinieerd, maar ook op
basis van complexiteit om te berekenen of stuurbaarheid.
Activaklassen zoals staatsobligaties, bedrijfsobligaties,
vastgoed, private equity en gesecuritiseerde beleggingen
vinden instellingen vaak moeilijk meetbaar en daardoor
niet relevant. Deze instellingen vermelden veelal dat zij in
de toekomst ook deze activa als relevant te beschouwen.
Instellingen die een groter aandeel van de totale activa
relevant vinden, definiëren relevantie met name op basis
van het potentieel geassocieerde CO2e-gehalte.
Voorbeelden van activaklassen die deze groep als niet
relevant beschouwt: derivaten, kasmiddelen en leningen
aan andere financiële instellingen.

Aandeel financieringen en beleggingen waarover het CO2e-gehalte is berekend (% van totale activa)

25%

32%
56%
12%

Banken

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

15%

31%

37%

45%

53%

60%
18%

Verzekeraars

Pensioenfondsen

Relevant: berekend

16%

Relevant: nog niet berekend
Niet relevant

Vermogensbeheerders

10

Het Klimaatcommitment

Voortgang op het
berekenen van het CO2e-gehalte

Kernbevindingen

Nederlandse financiële instellingen werken aan
betere vergelijkbaarheid van het CO2e-gehalte en
het verbeteren van de kwaliteit van de
berekeningen.
Er zijn een aantal internationale initiatieven om
standaardisatie te verbeteren, waarin Nederlandse
financiële instellingen veelal een belangrijke rol
spelen. We onderscheiden tussen initiatieven die
primair gericht zijn op: het berekenen van het CO2egehalte van portefeuilles (bijvoorbeeld PCAF); het
berekenen van de mate waarin portefeuilles zijn
afgestemd op het Parijsakkoord (bijvoorbeeld
PACTA); en het berekenen van transitiepaden op
basis van klimaatscenario’s.

Berekenen van het CO2e-gehalte van
portefeuilles
De PCAF (Partnership for Carbon Accounting
Financials)-methode wordt door de meeste
instellingen gebruikt om het CO2e-gehalte te
berekenen. Op dit moment meet 80% van de
instellingen volgens de PCAF-methode. PCAF is
een standaard om de CO2e-uitstoot van
verschillende typen activa te meten. 46% van de
financiële instellingen is actief betrokken bij het
ontwikkelen van PCAF in de vorm van kennisdelen
(case studies) en werkgroepen. Harmoniseren van
meetmethodes is belangrijk om CO2e-metingen van
verschillende instellingen vergelijkbaar te maken.

Berekenen van de afstemming op het
Parijsakkoord
Een klein deel van de instellingen is betrokken bij
PACTA (Paris Agreement Capital Transition
Assessment), een methode om te kunnen meten of
© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

Voortgang actieplannen van de
sector

financieringen en investeringen afgestemd zijn op
het Parijsakkoord. PACTA is een methode
ontwikkeld door 2° Investing Initiative (2Dii). Voor
verschillende sectoren zijn decarbonisatie
routepaden op basis van het Parijsakkoord
opgesteld. De PACTA-methode geeft inzicht of het
CO2e-gehalte van financiële portefeuilles voor deze
sectoren zijn afgestemd op deze routepaden. Naast
PACTA werkt ook het Science Based Target
Initiative (SBTi) aan een vergelijkbare methode.

TCFD
25 van de 54 instellingen hebben zich officieel
gecommitteerd aan TCFD (Task Force on Climaterelated Financial Disclosures). TCFD, een
raamwerk voor het rapporteren van financiële
impact van klimaatrisico’s, is geen methode voor het
berekenen van het CO2e-gehalte, maar geeft wel
een aantal aanbevelingen voor indicatoren op CO2egehalte voor financiële instellingen. Het CO2egehalte geldt in het TCFD-raamwerk als een proxy
voor het inschatten van klimaat-gerelateerde
financiële risico’s.
4

Toepassing van verschillende methoden door
de Nederlandse financiële instellingen
4%

Conclusies

Initiatieven om actie tegen
klimaatverandering in de financiële sector
te versnellen
5

Initiatieven waar Nederlandse instellingen
actief bij betrokken zijn
25

PCAF

13

IIGCC

7

CDP SBT Campaign

4

Transition Pathway Initiative
Net Zero Asset Managers Initiative

2

Net-Zero Banking Alliance

2

The Institutional Investors Group on Climate
Change (IIGCC)

Initiatief voor samenwerking tussen investeerders op het
gebied van klimaatverandering en het definiëren van
benodigde acties voor investeerders om klimaatverandering
aan te pakken.

CDP Science-Based Targets Campaign (CDP SBT)

Initiatief dat ondertekenaars van CDP de mogelijkheid biedt om
samen te werken om dialoog te voeren met bedrijven over het
vaststellen van ‘science-based targets’ voor het klimaat.

Transition Pathway Initiative

Initiatief dat de klimaatprestatie van bedrijven beoordeelt en
instellingen helpt portefeuilles in lijn te brengen met het
Parijsakkoord.

16%

Net Zero Asset Managers Initiative

Internationale groep van vermogensbeheerders die zich inzet
voor net-zero in 2050, in lijn met een 1,5°C scenario.
80%

PACTA

Net-Zero Banking Alliance

Overig

PCAF

Internationale groep van banken die zich inzet voor net-zero in
2050 of eerder.

11

Het Klimaatcommitment

Kernbevindingen

Uitdagingen voor het berekenen van het
CO2e-gehalte

De instellingen hebben zelf een aantal data- en
methodegerelateerde uitdagingen benoemd in hun jaaren duurzaamheidsverslagen, zoals beperkte
beschikbaarheid van data, beperkte datakwaliteit, de
vertraging van CO2e-data waardoor data minder actueel
wordt, methodologische verschillen in CO2emeetmethoden en gebrek aan accountingmethoden voor
specifieke activa.

Datagerelateerde uitdagingen
Beperkte beschikbaarheid van data
CO2e-data is voor een aantal sectoren en activaklassen
vaak minder gedetailleerd beschikbaar. Hierdoor is het
moeilijk om vergelijkbare uitkomsten te krijgen die
geschikt zijn voor besluitvorming en sturing. Voor
staatsobligaties, niet-beursgenoteerde en kleinere
bedrijven, vastgoed en opkomende markten is data
minder gedetailleerd beschikbaar. Voor private equity,
opkomende markten en kleinere bedrijven moeten veel
instellingen schattingen maken, bijvoorbeeld aan de
hand van sectorgemiddelden voor beursgenoteerde
bedrijven.
Enkele instellingen geven aan dat zij de CO2e-intensiteit
op basis van een sectorspecifieke maatstaf, zoals de
uitstoot per kg staal, als meer geschikt zien voor sturing
van de portefeuilles dan de CO2e-uitstoot per euro
geïnvesteerd. Dergelijke informatie is echter nog niet
voor alle bedrijven te berekenen, omdat de benodigde
data hiervoor nog niet door alle bedrijven wordt
gerapporteerd. Instellingen benadrukken daarom de
noodzaak van een uitbreiding van verplichte rapportage
van het CO2e-gehalte voor bedrijven.

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

Voortgang op het
berekenen van het CO2e-gehalte

Voortgang actieplannen van de
sector

Beperkte datakwaliteit
Datakwaliteit is essentieel voor betrouwbare uitkomsten
en relevante inzichten voor besluitvorming. Berekende
emissies zijn vaak gebaseerd op schattingen van
dataleveranciers; het percentage van geschatte emissies
kan oplopen tot meer dan 40% van de data. Geschatte
emissies geven een ander beeld dan werkelijke uitstoot;
hierdoor is er maar een beperkt inzicht in de uitkomsten
van de stuurinstrumenten op klimaat.
Er bestaan ook significante verschillen tussen de
gebruikte schattingsmethoden van de diverse
dataleveranciers. Elke leverancier gebruikt zijn eigen
methodologie om uitstoot te schatten, vaak op basis van
factoren zoals sector, productie, aantal medewerkers,
locatie en omzet. Daardoor verschillen de schattingen
van dataproviders. Verder melden instellingen dat data
niet altijd juist of compleet is; bijvoorbeeld voor
beleggingen in vastgoed kan data ontbreken (e.g.
gasverbruik niet meegenomen in gerapporteerde data).
CO2e-data is vertraagd beschikbaar

CO2e-data bevat meestal een gemiddelde vertraging van
twee jaar. Dataleveranciers gebruiken gegevens
gerapporteerd door bedrijven in jaarverslagen of aan het
Carbon Disclosure Project (CDP). Actuele gegevens
over het rapportagejaar zijn meestal te laat beschikbaar,
waardoor de financiële instellingen gebruikmaken van
CO2e-data van minstens één jaar oud. Voor
staatsobligaties geldt zelfs een grotere vertraging.
Hierdoor zijn ook de effecten van effectieve interventies
om de CO2e-uitstoot van bedrijven te verlagen, vertraagd
zichtbaar.

Conclusies

De meest genoemde
uitdagingen voor het
vergelijkbaar maken van de
resultaten en om de kwaliteit
van de meting te verbeteren
► Databeschikbaarheid voor
bepaalde activaklassen en
sectoren
► Datakwaliteit en consistentie
tussen dataleveranciers
► Beschikbaarheid van recente
gegevens op CO2e
► Gebrek aan, en complexiteit
van, richtlijnen en methoden
voor bepaalde relevante
activaklassen (bijvoorbeeld
green bonds)
► Methodologische veranderingen
binnen meetmethoden tussen
jaren

12

Het Klimaatcommitment

Kernbevindingen

Methodologische uitdagingen
Methodologische verschillen in CO2emeetmethoden
Instellingen kunnen gebruikmaken van meerdere
klimaatmeetmethodes die elkaar complementair aan
kunnen vullen. De Nederlandse financiële instellingen
maken met name gebruik van meetmethode PCAF en
daarnaast PACTA. Deze richtlijnen zijn
complementair, maar hanteren andere indicatoren
voor het CO2e-gehalte. Hierdoor zijn instellingen die
alleen PCAF gebruiken niet vergelijkbaar met
instellingen die alleen PACTA gebruiken.
Ook binnen richtlijnen bestaan er vaak nog veel
mogelijkheden, waardoor de data van partijen die op
basis van PCAF rapporteren doorgaans nog niet goed
vergelijkbaar is. Daarnaast zijn de methoden nog
volop in ontwikkeling en worden ze nog geregeld
aangepast met significante impact op het CO2egehalte.
Verschillende scope van berekende uitstoot
De meeste financiële instellingen rapporteren de
scope 1- en scope 2-uitstoot van de activiteiten in de
beleggings- en investeringsportefeuilles: de directe
uitstoot van de activiteit en de indirecte uitstoot uit
ingekochte elektriciteit en warmte. Steeds vaker wordt
financiële instellingen gevraagd om de scope 3uitstoot van relevante financieringen en investeringen
te rapporteren. Dit is de overige indirecte uitstoot uit de
waardeketen. De beschikbaarheid van betrouwbare
activaspecifieke data op scope 3-niveau is echter
nog zeer beperkt, omdat veel bedrijven deze
gegevens nog niet beschikbaar hebben. Daarnaast

Voortgang op het
berekenen van het CO2e-gehalte

Voortgang actieplannen van de
sector

ontstaan er dubbeltellingen in het CO2e-gehalte bij het
rapporteren van scope 2- en scope 3-uitstoot. Hierdoor
kiezen instellingen er soms voor om alleen scope 1uitstoot te berekenen.
Verschillende attributiemethoden
Het CO2e-gehalte wordt niet direct door financiële
instellingen gemeten, maar toegerekend. Hierbij wordt
een aandeel van de CO2e-uitstoot van de activa in de
financierings- of investeringsportefeuille toegekend
aan de financiële instelling. Dit noemen we attributie
en gebeurt op verschillende manieren. De
verschillende attributiemethoden verschillen sterk en
ook dataleveranciers hebben soms eigen methoden.
​Instellingen vragen in jaar- en duurzaamheidsverslagen om standaardisatie, om te voorkomen dat
verschillende landen/regelgeving andere richtlijnen
neerzetten voor attributiemethoden.
Gebrek aan berekenmethoden voor specifieke
activa
De berekenmethoden voor een aantal activaklassen,
zoals private equity, green bonds, derivaten en
gesecuritiseerde beleggingen, zijn in mindere mate
ontwikkeld of ontbreken. Voor bijvoorbeeld derivaten
ontbreken richtlijnen in de PCAF Global Carbon
Accounting Standard (2020).

4

Conclusies

Voornaamste activaklassen die als
relevant worden beschouwd voor het
berekenen van het CO2e-gehalte
Real Assets 21%
Overig 25%
Project Financiering 29%
Private Equity 52%

Hypotheken 58%

Bedrijfsleningen 59%

Staatsobligaties 65%

Green Bonds 71%

Vastgoed 74%

Bedrijfsobligaties 92%

Aandelen 100%

% van instellingen die de desbetreffende
activaklasse relevant vinden
© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

13

Het Klimaatcommitment

Voortgang op het
berekenen van het CO2e-gehalte

Kernbevindingen

Voortgang actieplannen van de
sector

Conclusies

Klimaatcommitment: Uiterlijk in 2022 maken de partijen hun actieplannen inclusief reductiedoelstellingen voor 2030 bekend
voor al hun relevante financieringen en beleggingen
Commitment voor 2022

Vooruitlopend op 2022:

Voortgang op de
actieplannen
van de sector
7

51%

van de financiële instellingen heeft al een actieplan

Actieplannen

De financiële instellingen hebben afgesproken om in 2022 actieplannen voor 2030 bekend te
maken. In een actieplan staan reductiedoelstellingen en een toelichting op hoe de instelling verwacht de
reductiedoelstellingen te behalen. Instellingen zonder actieplan rapporteren vaak dat ze al bezig zijn met
klimaatacties, maar nog geen plan publiekelijk hebben gerapporteerd. Volgens het commitment streven
instellingen ernaar om eerst CO2e te meten om vervolgens vanaf 2022 een actieplan op te stellen.
Op dit moment heeft al 51% van de financiële instellingen een actieplan. Bij 48% hiervan dekt het
actieplan alle relevante financieringen en beleggingen. Hiermee lopen ze voor op de afspraak die
hierover is gemaakt in het Klimaatcommitment. Bij de andere 52% dekt het actieplan een deel van de
relevante activa, omdat voor sommige activa de instelling nog beperkt kan meten of invloed uit kan
oefenen. Bij 15% van financiële instellingen met een actieplan is de voortgang op het actieplan ook
gekoppeld aan het beoordelingsbeleid van het bestuur van de organisatie.

Reductiedoelstellingen
De financiële instellingen hebben afgesproken om in 2022 ook reductiedoelstellingen voor 2030 bekend te
maken. 19% van de financiële instellingen heeft op het moment dat we deze rapportage maken CO2ereductiedoelstellingen voor relevante financieringen en beleggingen voor 2030. Enkele instellingen streven
al naar CO2e-neutraliteit in 2030 of in 2050. Andere instellingen stellen hun doelen op basis van het
percentage CO2e-reductie in een gegeven jaar of lagere CO2e-intensiteit op sectorniveau. Van de
instellingen met een CO2e-actieplan op alle relevante financieringen en beleggingen heeft 77%
aangegeven een reductiedoelstelling in lijn met het Parijsakkoord te hebben.

Volwassenheid sector op rapportage en sturing op CO2e-gehalte

51% heeft al een actieplan

waarvan

48% op relevante financieringen en beleggingen

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

waarvan

77% met een doelstelling afgestemd op het Parijsakkoord

14

Voortgang op het
berekenen van het CO2e-gehalte

Kernbevindingen

Het Klimaatcommitment

Klimaatacties van de financiële sector

De financiële instellingen gebruiken verschillende instrumenten om het
CO2e-gehalte van relevante investeringen en beleggingen te verlagen:
a) stemmen; b) engagement; c) investeren en financieren; en d) uitsluiten en
desinvesteren. De meeste instellingen geven aan dat zij de effectiviteit van
deze acties beoordelen op basis van de ontwikkeling van het CO2e-gehalte.
Er is grote diversiteit in de wijze waarop de instellingen deze instrumenten
inzetten om de doelstellingen te behalen.
Stemmen
Stemmen op aandeelhoudersvergaderingen kan bij aandeelhouders van
beursgenoteerde bedrijven gebruikt worden om invloed uit te oefenen. Een
aantal financiële instellingen heeft in jaar- en duurzaamheidsverslagen
aangegeven actief op alle klimaatgerelateerde voorstellen te stemmen.
Alleen aandeelhouders kunnen stemmen. Banken hebben relatief weinig
aandelen op de balans, waardoor de meeste banken geen stembeleid op
klimaat hebben geformuleerd.
Engagement
Engagement houdt in dat instellingen in gesprek gaan met organisaties om in
hun portefeuille CO2e-reductie te behalen. Dit instrument wordt door alle
typen instellingen gebruikt. Engagement wordt vaak gebruikt bij de top CO2eintensieve bedrijven in een portefeuille waarbij veel engagementtrajecten
erop gericht zijn bedrijven doelstellingen te laten bepalen in lijn met het
8

Voortgang actieplannen van de
sector

Conclusies

Parijsakkoord. Veel instellingen doen gezamenlijk aan engagement via
bijvoorbeeld Climate Action 100+, een samenwerkingsverband waarin ruim
honderd grote uitstoters worden aangesproken op hun klimaatbeleid.
Investeren en financieren
Financiële instellingen hanteren veel verschillende vormen van het verhogen
van investeringen en financieringen in activiteiten die een positief effect
hebben op het tegengaan van klimaatverandering. Voorbeelden zijn green
bonds (bijvoorbeeld voor het thema energietransitie), duurzame hypotheken,
kredieten gelinkt aan klimaatprestaties en impact investing.
Uitsluitingen en desinvesteringen
Uitsluitingen en desinvesteringen worden vaak gebruikt bij zeer CO2eintensieve activiteiten die niet passen bij een transitie in lijn met het
Parijsakkoord. Bijvoorbeeld kolen of onconventionele olie en gas
(bijvoorbeeld olie uit het arctisch gebied of teerzanden). Financiële
instellingen rapporteren dat uitsluiting vaak wordt gezien als laatste
redmiddel. Met het uitsluiten van bedrijven of sectoren verliest de instelling
ook de invloed die zij kan uitoefenen op deze bedrijven en sectoren.
Instellingen geven aan dat uitsluiten het CO2e-gehalte van eigen portefeuilles
sterk kan verlagen, maar dat de impact op de reële economie beperkt is.
Instellingen geven aan dat engagement in combinatie met uitsluiten zeer
effectief kan zijn, maar dat het vinden van de juiste balans tussen deze
instrumenten uitdagend is.

Klimaatacties per type financiële instelling

Stemmen

56%

26%

Aantal instellingen wel

Investeren

Engagement

18%

Aantal instellingen niet

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

74%

17%

9%

Niet van toepassing

80%

Uitsluiten

9%

11%

63%

30%

7%

Disclaimer: Deze data kan dubbeltellingen bevatten omdat vermogensbeheerders in opdracht van
pensioenfondsen en verzekeraars kunnen handelen.

15

Het Klimaatcommitment

Kernbevindingen

Conclusies

Voortgang op het
berekenen van het CO2e-gehalte

Voortgang actieplannen van de
sector

Conclusies

De deelnemende instellingen en de brancheverenigingen zijn betrokken en actief geweest bij
het aanleveren van informatie over het berekenen van het CO2e-gehalte en de actieplannen. In
het eerste jaar van het Klimaatcommitment heeft de sector stappen gezet met de
implementatie. Wel zijn er grote verschillen tussen instellingen in de voortgang op de
verschillende onderdelen van het Klimaatcommitment. Waar enkelen al actieplannen hebben
die zijn afgestemd op het Parijsakkoord, zijn anderen nog bezig met het berekenen van een
beperkt deel van de activa.
Meten: Commitment voor 2021

89% van de deelnemende financiële instellingen rapporteert over het CO2e-gehalte
van de relevante financieringen en beleggingen in 2020
Hiermee voldoet de grote meerderheid aan het commitment dat zij zichzelf hebben gesteld. Wel zijn
er grote verschillen in de volledigheid van het CO2e-gehalte, waarbij het aandeel van de balans van
sommige instellingen dat zij relevant vinden, zeer beperkt is. De activa die als relevant worden
beschouwd, kunnen in de komende jaren groeien.

PCAF-methode is meest gebruikt voor het berekenen van het CO2e-gehalte

Ondanks dat dit bij de deelnemende financiële instellingen de dominante methode is, zijn de
uitkomsten van de CO2e-metingen toch maar beperkt vergelijkbaar. Financiële instellingen hebben
nog diverse uitdagingen op het gebied van datakwaliteit en meetmethoden.
Veel financiële instellingen hebben in een groot aantal activaklassen (met name de meest relevante)
al acties genomen waarmee een bijdrage wordt geleverd aan een reductie van het CO2e-gehalte. De
impact van dergelijke acties op een zinvolle manier meten is nog steeds uitdagend, maar met name
in de meest relevante beleggingscategorieën nemen de mogelijkheden om de uitstoot op een
zinvolle manier in kaart te brengen wel toe. Onder andere met dank aan initiatieven zoals PACTA,
PCAF, TPI en IIGCC, vaak ondersteund door Nederlandse financiële instellingen.
Actieplan: Commitment voor 2022

51% van de instellingen geeft aan al over een actieplan te beschikken en loopt
hiermee voor op het Klimaatcommitment
De mate waarin deze actieplannen al concreet zijn uitgewerkt verschilt. 77% van de deelnemende
instellingen met een actieplan op alle relevante financieringen en beleggingen heeft een doelstelling
afgestemd op het Parijsakkoord.
© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

16

Appendix: Verantwoording
Beschrijving methodologie analyse van KPMG
KPMG heeft dit onderzoek uitgevoerd in opdracht van de Commissie
Klimaatcommitment bestaande uit DUFAS, het Verbond van Verzekeraars,
de Pensioenfederatie en de Nederlandse Vereniging van Banken.

De informatie van de individuele instellingen is meestal op bestuurlijk niveau
goedgekeurd en bij ongeveer de helft heeft een externe partij, meestal de
accountant, de informatie gevalideerd.

Dit onderzoek is uitsluitend gebaseerd op publieke informatie van de
individuele deelnemende instellingen. Deze instellingen hebben input
geleverd door middel van een vragenlijst met voor alle informatie referenties
naar publieke bronnen.

92% van de instellingen heeft de informatie op bestuurlijk niveau beoordeeld
Informatie goedgekeurd door:

47
Executive
level

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

De klimaatinformatie is extern gevalideerd

7

23

31

Anders

Ja

Nee

17

Appendix: Lijst deelnemende instellingen
Deelnemende instellingen

— De Goudse N.V.

— Pensioenfonds Zorg en Welzijn

— ABN AMRO

— De Vereende N.V.

— PME Pensioenfonds

— ABP

— FMO

— Rabobank

— Achmea B.V.

— ING

— Robeco

— Achmea Investment Management

— InsingerGilissen

— Scildon N.V.

— Actiam

— IQEQ

— Triodos Bank

— Aegon Asset Management Nederland

— MN

— UBP Asset Management

— Aegon Nederland N.V.

— MS Amlin Insurance SE Dutch Branch

— Unilever APF

— Allianz Nederland Groep N.V.

— NIBC Bank

— Van Lanschot Kempen

— Anker Insurance Company

— NN Group N.V.

— Volksbank

— Anthos Fund and Asset Management

— NWB Bank

— VvAA Schadeverzekeringen N.V.

— APG

— O.W.M. MediRisk B.A.

— ASN Bank

— Pensioenfonds Horeca en Catering

— ASN Beleggingsinstellingen Beheer

— Pensioenfonds Metaal en Techniek

— Dutch Fund and Asset Management
Association (DUFAS)

— ASR Nederland N.V.

— Pensioenfonds PGB

— Nederlandse Vereniging van Banken (NVB)

— Athora Netherlands N.V.

— Pensioenfonds voor de Bouwnijverheid

— Pensioenfederatie

— BlackRock (Netherlands) B.V.

— Pensioenfonds voor de Woningcorporaties

— Verbond van Verzekeraars

— BNG Bank

— Pensioenfonds voor de Zoetwarenindustrie

— BNP Paribas Asset Management Nederland

— Pensioenfonds voor het Bakkersbedrijf

— CBRE Global Investors

— Pensioenfonds voor het Schilders-, Afwerkingsen Glaszetbedrijf

— Coöperatie Klaverblad Verzekeringen U.A.
— Coöperatie Univé U.A.

© 2021 KPMG Accountants N.V. Alle rechten voorbehouden.

Koepelorganisaties

— Pensioenfonds Werk en (re)Integratie

18

Contact
Marco Frikkee
KPMG Sustainability

Michiel Evers
KPMG Sustainability

Partner, Amstelveen
Tel: (020) 656 7239

Manager, Amstelveen
Tel: 06 1011 4277

frikkee.marco@kpmg.nl

evers.michiel@kpmg.nl

KPMG on social media

KPMG app

© 2021 KPMG Accountants N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige
ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige
ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG-organisatie.