Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

31 789

Staatsdeelnemingen Fortis en ABN AMRO

Nr. 53

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 8 april 2015
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën over ABN AMRO, o.a.
over de brief van 19 maart 2015 over onregelmatigheden bij ABN AMRO
in Dubai (Kamerstuk 31 789, nr. 50).
De vragen en opmerkingen zijn op 1 april 2015 aan de Minister van
Financiën voorgelegd. Bij brief van 7 april 2015 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De griffier van de commissie,
Berck

kst-31789-53
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief over de
onregelmatigheden bij ABN AMRO in Dubai. Frauderende bankiers
moeten hard worden aangepakt als daartoe aanleiding is. De leden van de
fractie van de VVD zijn blij dat de Minister aangeeft dat onderzoek geen
bewijs heeft opgeleverd van overtredingen van internationale sanctiewetgeving en dat er evenmin indicaties zijn aangetroffen van fraude,
terrorismefinanciering of witwaspraktijken door medewerkers van ABN
AMRO. Het is natuurlijk wel serieus dat er sprake is geweest van
overtreding van interne regels binnen de vestiging van ABN AMRO in
Dubai. Volgens de Minister is er door ABN AMRO stevig en adequaat
ingegrepen en zijn er geen aanwijzing voor een breder probleem van
intern toezicht. ABN AMRO heeft afscheid genomen van de medewerkers
die de interne regels hebben overtreden en van betrokken klanten en
tussenpersonen, de klantenportefeuille wordt herbeoordeeld en interne
procedures en processen worden waar nodig aangepast. Dit lijken de
leden van de VVD-fractie logische stappen.
Deze leden lezen dat de toezichthouder DFSA op dit moment geen
sancties heeft opgelegd, maar dat DFSA op 16 maart 2015 heeft aangekondigd een eigen onderzoek te starten. Waarom start de toezichthouder
dit onderzoek? Zou dit alsnog kunnen betekenen dat er sancties worden
opgelegd en welke rol speelt Nederland daarbij? Waarom moest deze zaak
via een interne klokkenluidersregeling aan het licht komen, en kwam het
niet gewoon naar voren via interne processen en procedures van ABN
AMRO in Dubai?
In de afgelopen dagen is er meermalen vertrouwelijke informatie gelekt
over ABN AMRO. De leden van de VVD-fractie vinden dit zorgelijk. Wordt
er nog onderzoek gedaan naar waar deze informatie vandaan komt c.q.
door wie de informatie is gelekt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wordt er dan
ook opgetreden tegen de personen die de informatie hebben gelekt?
In Het Financieele Dagblad van 28 maart 2015 wordt gemeld dat De
Nederlandsche Bank (DNB) de aanpak van ABN AMRO van corruptierisico’s als onvoldoende zou beoordelen. Klopt deze berichtgeving? Graag
een toelichting. Welke tekortkomingen zijn er geconstateerd door DNB?
Waarom is de aanpak van corruptierisico’s onvoldoende? Welke verbeteringen heeft ABN AMRO eerder al doorgevoerd of gaat ze nog
doorvoeren? DNB heeft volgens het bericht een vervolgonderzoek
aangekondigd. Klopt dit? Gaat dit specifiek over ABN AMRO of over alle
banken? Waarop heeft dit onderzoek betrekking? Wanneer is dit
onderzoek gereed?
Staat de in het artikel genoemde oliehandelaar Gunvor op de Amerikaanse zwarte lijst die in het kader van de internationale sancties tegen
Rusland is opgesteld? Staat deze persoon op de Europese zwarte lijst?
ABN AMRO geeft zelf aan dat deze persoon niet op de lijst staat. Als de
persoon niet op de lijst staat, waarom noemt DNB deze persoon dan wel
concreet als voorbeeld? ABN AMRO heeft zelf gemeld dat er geen
misstanden blijken uit eigen onderzoek. Klopt dat?
In het Financieele Dagblad van 31 maart 2015 wordt gemeld dat DNB het
inzicht in de nevenfuncties en privébelangen van de commissarissen
onvoldoende vindt. Klopt deze berichtgeving? Gaat het hierbij om
dezelfde brief als waarop het bericht van 28 maart 2015 in het Financieele
Dagblad is gebaseerd? Is dit een reguliere toezichtbrief vanuit DNB die
aan alle banken is/wordt gestuurd over verbeteringen die moeten worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

2

doorgevoerd? Welke verbeteringen heeft ABN AMRO eerder eventueel al
doorgevoerd of gaat ze eventueel nog doorvoeren?
Het op orde brengen van de regeling tegen handel met voorkennis en het
door topbankiers opgeven van hun privébelangen zou doorgeschoven zijn
naar 2015, volgens datzelfde artikel. Klopt deze berichtgeving? Welke
verbeteringen heeft ABN AMRO eerder eventueel al doorgevoerd of gaat
ze eventueel nog doorvoeren? In het artikel wordt gemeld dat er naar
aanleiding van eerdere opmerkingen een nieuwe regeling is opgesteld. Is
de in het artikel genoemde regeling inmiddels door de commissarissen
geaccordeerd? Klopt het dat de Raad van Commissarissen in het voorjaar
van 2014 heeft ingestemd met een aanscherping van de procedure ten
aanzien van de registratie en monitoring van nevenfuncties?
ABN AMRO noemt de kritiek deels «achterhaald en opgelost». Wat wordt
daarmee bedoeld? Wat is achterhaald? Wat is opgelost?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
Onregelmatigheden ABN AMRO Dubai
De leden van de PvdA-fractie vragen de Minister hoe hij, gelet op de
kritiek van DNB op de aanpak van corruptierisico’s, nu oordeelt over het
interne toezicht en de bijbehorende controles bij ABN AMRO, vindt hij dat
op dit moment van voldoende kwaliteit?
De leden van de PvdA-fractie vragen wanneer meer duidelijkheid kan
worden gegeven over het delen van de uitkomsten van het onderzoek van
de toezichthouder in Dubai?
Aanpak corruptierisico’s
De leden van de PvdA-fractie vragen welke tekortkomingen in het beleid
van ABN AMRO tegen corruptierisico’s door DNB zijn gesignaleerd. De
genoemde leden vragen welke maatregelen ABN AMRO heeft genomen
na eerdere kritiek van DNB op haar aanpak van corruptierisico’s? Waarom
waren deze verbeteringen volgens DNB niet voldoende? Welke extra
verbeteringen voert ABN AMRO momenteel door om haar beleid te
verbeteren? Beoordeelt DNB deze inspanning wel als voldoende?
De leden van de PvdA-fractie vragen of er naast het «dossier-Gunvor» nog
andere dossiers zijn waar dezelfde problemen (kunnen) spelen?
Klopt het, dat Gunvor eveneens klant is bij andere Nederlandse banken?
Heeft de toezichthouder deze banken ook gewezen op de corruptierisico’s?
Zo ja, hebben deze banken maatregelen genomen om corruptierisico’s te
ondervangen en is het beleid van deze banken tegen corruptierisico’s wel
afdoende?
De leden van de PvdA-fractie vragen wat de uitkomsten waren van het
door DNB uitgevoerde branche brede onderzoek naar risico’s van
corruptie en belangenverstrengeling? Zijn er uit dit onderzoek ook bij
andere banken dan ABN AMRO tekortkomingen naar voren gekomen?
Hebben deze banken naar aanleiding van dit onderzoek maatregelen
moeten nemen en is het risicobeleid van andere banken wel voldoende?
De leden van de PvdA-fractie vragen wanneer het door DNB aangekondigde vervolgonderzoek naar verwachting is afgerond?
Integriteit
DNB beoordeelt de maatregelen die door ABN AMRO zijn getroffen om
handel met voorkennis tegen te gaan als onvoldoende. Waarop richt de
kritiek van DNB zich precies? ABN AMRO geeft daarentegen aan dit te
hebben geadresseerd en stelt dat er geen integriteitsproblemen zijn met
de Raad van Commissarissen en Raad van Bestuur, klopt dat, wat is de
inschatting van de Minister? Klopt het dat ABN AMRO naar verwachting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

3

pas in de loop van 2015 zal voldoen aan de eisen die DNB stelt om handel
met voorkennis en belangenverstrengeling te voorkomen? Op welke
onderdelen zijn deze problemen verholpen en op welke onderdelen moet
de bank nog voortgang boeken?
Salarisverhoging
De leden van de PvdA-fractie vinden de keuze van de leden van de Raad
van Bestuur van ABN AMRO om af te zien van de salarisverhoging een
verstandige en noodzakelijke stap. Aan de leden van de Raad van Bestuur
is het nu de taak verder te werken aan herstel van vertrouwen van
medewerkers en samenleving in de bank. Voor de leden van de
PvdA-fractie was afzien van de ton daarvoor een cruciale stap. De leden
van de PvdA-fractie hebben nog enkele vragen.
Deze leden vragen of de leden van de Raad van Bestuur nu definitief
hebben afgezien van de salarisverhoging van EUR 100.000? Is ook de
komende jaren een salarisverhoging uitgesloten? Zo ja, is dat de situatie
zolang de overheid nog aandelen bezit?
De leden van de PvdA-fractie vinden het opstappen van de verantwoordelijke commissaris voor het beloningsbeleid begrijpelijk. Het was uiterst
onverstandig om nogmaals te verdedigen wat onverdedigbaar is. De
genoemde leden vragen of de beslissing om de salarisverhoging in de
media te verdedigen is afgestemd met en op instemming kan rekenen van
de overige leden van de Raad van Commissarissen?
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de Minister oordeelt over de
andere recente salarisverhogingen bij financiële instellingen? Deelt de
Minister de mening van de genoemde leden, dat deze riante salarisverhogingen niet passen bij de door de bancaire sector onderschreven ambitie
om dienstbaar te zijn aan de samenleving en niet aan zichzelf? Is de
cultuur in de sector volgens de Minister al voldoende gericht op het
algemeen in plaats van het eigen belang? Heeft de Minister de indruk dat
de sector handelt naar letter en geest van de recent ingegane Wet
beloningen financiële instellingen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie willen graag weten wanneer de Minister voor
het eerst kennis heeft genomen van de kritiek van DNB op de mogelijke
belangenverstrengeling bij ABN AMRO. Is de Minister het met DNB eens
dat de controle door de bank op mogelijke belangenverstrengeling bij
haar eigen medewerkers als «onvoldoende» dient te worden gekwalificeerd? Kan de Minister bevestigen dat ABN AMRO de invoering van een
toereikende regeling tegen het risico van belangenverstrengeling bij haar
eigen bankiers en bestuurders voor zich uit heeft geschoven? Als dit klopt,
wat zegt dit dan volgens de Minister over de interne controle bij ABN
AMRO? Vindt de Minister dat hij dit had moeten weten voor de
beursgang? Was de NLFI hiervan wel op de hoogte?
Hoe verklaart de Minister verder dat ABN AMRO op de hoogte had
moeten en kunnen zijn van het feit dat president Poetin van Rusland in
Gunvor heeft geïnvesteerd? Kan de Minister bevestigen dat het Amerikaanse Ministerie van Financiën dit feit in maart 2014 al heeft gemeld,
maar dat ABN AMRO vervolgens geen actie heeft ondernomen? Hoe kan
het dat signalen over corruptie bij Gunvor jarenlang door de ABN
AMRO-top zijn genegeerd?
De antwoorden van de Minister over ABN AMRO Dubai stellen de leden
van de SP-fractie niet gerust. Zo begrijpen deze leden niet waarop het
oordeel van de Minister, dat het interne toezicht op orde zou zijn, is
gebaseerd. Graag willen de leden van de SP-fractie hier meer duidelijkheid over, te meer aangezien de zaak niet aan het licht was gekomen
zonder de klokkenluider. Is de Minister het met de leden van de SP-fractie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

4

eens dat de interne controle op meer dient te berusten dan alleen het
oppakken van de signalen van eventuele klokkenluiders? De leden van de
SP-fractie constateren dat zelfs dat niet goed is gegaan, aangezien er al
eerder signalen zijn doorgegeven en genegeerd. Deze leden vragen de
Minister hier wat uitgebreider op in te gaan, en ook helder aan te geven
wat bedoeld wordt met de stelling dat medewerkers «onregelmatigheden» hebben gemeld. Kan de Minister bevestigen dat hij en NLFI pas
een dag vóór het uitkomen van het artikel in het FD op de hoogte waren
gesteld van deze onregelmatigheden? Uit dit artikel zou blijken dat deze
informatie de Minister en de NLFI niet had bereikt zonder het FD-artikel.
Kan de Minister aangeven wat hij hiervan vindt, gezien de ernst van het
vergrijp? De leden van de SP-fractie willen verder graag weten hoe het
kan dat deze informatie op zo’n belangrijk moment – aan de vooravond
van de beursgang – niet door de ABN AMRO-top is gemeld.
Kan de Minister aangeven bij hoeveel transacties ABN AMRO Dubai zich
niet aan de regels heeft gehouden? Tevens willen deze leden weten in
hoeverre er is witgewassen door klanten, aangezien de cryptische
zinsnede «voor zover er sprake was van indicaties van witwassen» niet
echt verhelderend is. Voorts willen de leden van de SP-fractie weten hoe
het kan dat DNB nog geen enkele schending van voorschriften heeft
vastgesteld. Zat DNB er dan wel bovenop? Hoe heeft ze toegezien op de
interne controle van ABN AMRO? Deze leden willen ook graag weten of
ABN AMRO op eigen initiatief DFSA heeft geïnformeerd of dat het
initiatief vanuit DFSA kwam.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister voorts uit te leggen welke
rol hij als aandeelhouder speelt bij de controle op privébelangen en
nevenfuncties bij ABN AMRO-top. Was de Minister op de hoogte van de
brief van DNB over de tekortkomingen bij de controle op privébelangen
en nevenfuncties bij ABN AMRO? Wanneer was de Minister eerst op de
hoogte gebracht van deze tekortkomingen? Welke acties heeft de Minister
ondernomen toen hij daarvan op de hoogte werd gebracht? Wanneer was
de NLFI op de hoogte? Kan de Minister concreet aangeven welke risico’s
kunnen ontstaan doordat ABN AMRO de controle op privébelangen en
nevenfuncties niet op orde heeft? Acht de Minister een bank die zulke
zaken niet op orde heeft geschikt om naar de beurs te gaan?
Kan de Minister aangeven of de NLFI in maart 2014 bezwaar heeft
gemaakt tegen de salarisverhoging bij het bestuur van ABN AMRO? Is de
Minister bereid zich in te zetten voor verlaging van de exorbitante
salarissen bij de top van de staatsgesteunde ondernemingen, zeker in het
licht van de grote verschillen met de salarissen van gewone werknemers
bij dezelfde ondernemingen?
Kan de Minister bevestigen dat het Ministerie van Financiën en ABN
AMRO het lange tijd niet eens werden over de beschermingsconstructie
waarmee de bank beschermd zou worden? Kan de Minister bevestigen
dat hij er bij de ABN AMRO-top op heeft aangedrongen genoegen te
nemen met een zwakke beschermingsconstructie? Indien deze vraag
bevestigend wordt beantwoord, dan willen de leden van de SP-fractie
graag de motivering achter deze stellingname weten. Is de Minister het
met de leden van de SP-fractie eens dat een stevige beschermingsconstructie meer voor de hand had gelegen, zeker gezien de voorgeschiedenis van de (noodgedwongen) nationalisatie in 2008?
De leden van de SP-fractie vragen de Minister aan te geven of het vertrek
van Peter Wakkie uit de Raad van Commissarissen volgens hem
voldoende is om «de rust en het vertrouwen» te herstellen. Heeft de
Minister zelf nog vertrouwen in de huidige Raad van Bestuur en Raad van
Commissarissen van ABN AMRO?
De Minister heeft in de toelichting van zijn besluit tot uitstel van de
beursgang aangegeven dat er meerdere kwesties spelen rondom ABN
AMRO die hebben geleid tot zijn besluit. Kan de Minister aangeven welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

5

kwesties dat precies zijn? Spelen er nog meer kwesties dan wij de
afgelopen weken via de media hebben kunnen vernemen?
Tot slot willen de leden van de SP-fractie graag weten wat de Minister op
lange termijn voor ogen heeft voor ABN AMRO? Is de Minister nog steeds
van mening dat ABN AMRO op termijn naar de beurs dient te worden
gebracht? Kan de Minister aangeven welk effect de lange reeks incidenten
hebben voor de opbrengst bij een beursgang op korte termijn? Zijn er
volgens de Minister onoverkomelijke bezwaren tegen een bank die in
overheidshanden is? Zo ja, dan willen de leden van de SP-fractie graag
weten wat deze bezwaren zijn. Deze leden vragen de Minister ook aan te
geven of er volgens hem onaanvaardbare risico’s zijn verbonden aan een
staatsbank. Zo ja, dan willen de leden van de SP-fractie graag weten wat
deze risico’s precies inhouden. Kan de Minister ook de mogelijke
bezwaren tegen, en risico’s van, een beursgenoteerde bank noemen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie nemen met enige bezorgdheid kennis van de
ontwikkelingen rondom de ABN AMRO-bank. Zij verzoeken de Minister
van Financien aan te geven hoe op dit moment de verhouding is tussen
hem en de Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur van de ABN
AMRO. Dit kan door aan te geven hoe de aandeelhoudersvergadering, die
op 2 april plaatsvindt, verlopen is en of de jaarrekening is goedgekeurd en
er decharge is verleend aan de Raad van Bestuur.
Verder herhalen de leden van de CDA-fractie de vragen die zij eerder
gesteld hebben rond he kantoor in Dubai en vernemen zij graag van de
Minister welke andere zaken er spelen bij de ABN AMRO, die van belang
zijn om publiekelijk bekend te zijn bij een eventueel besluit tot beursgang,
bijvoorbeeld omdat ze verplicht in een prospectus vermeld dienen te
worden.
Deze leden vernemen graag van de Minister of hij van mening is dat hij
door ABN AMRO voldoende en tijdig op de hoogte gebracht is van alle
informatie, die het kabinet nodig gehad zou hebben om een week geleden
het besluit te nemen om over te gaan tot een beursgang.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de antwoorden
in het schriftelijk overleg over de verhoging van de salarissen van de
leden van de Raad van Bestuur van de ABN AMRO. Zij hebben hierover
een paar aanvullende vragen:
Wanneer heeft de Raad van Commissarissen besloten dat de verhoging
uitgekeerd mocht worden?
Wanneer heeft de Minister ingestemd?
Wanneer is de verhoging ingegaan en uitbetaald?
De leden van de CDA-fractie zouden graag een reactie hebben op de brief
van de toezichthouder DNB over integriteitsrisico’s, zoals vermeld in het
Financieel Dagblad van 31 maart 2015. Graag vernemen zij van de
Minister op welke wijze en op welk moment de ABN AMRO dit onderwerp
ter sprake gebracht heeft bij de aandeelhouder en of die dat tijdig en
volledig vond.
Verder zouden deze leden graag vernemen wanneer alle uitstaande issues
opgelost zijn en of er door deze omissies nog boetes of straffen opgelegd
kunnen worden door toezichthouders.
Bij de affaire rond Dubai vragen de leden van de CDA-fractie de Minister
om aan te geven hoe ernstig hij de overtredingen vindt en wanneer hij
geïnformeerd had moeten worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

6

De leden van de CDA-fractie zijn geïnteresseerd in welke opties voor de
toekomst van ABN AMRO nu mogelijk zijn, nu het besluit over een
beursgang, in ieder geval tijdelijk is opgeschort, wanneer over deze opties
besloten wordt en wat het afwegingskader is.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de PVV-fractie hebben met grote verbazing kennisgenomen
van de recente ontwikkelingen omtrent ABN AMRO en de beantwoording
van de Minister van een schriftelijk overleg over de salarisverhoging van
het bestuur van ABN AMRO.
Naar aanleiding van de genoemde punten brengen de leden van de fractie
van de PVV het volgende naar voren.
Salarisverhoging
De leden van de PVV-fractie willen allereerst weten of het klopt dat ABN
AMRO op 11 augustus 2014 een brief heeft gestuurd aan NLFI, zoals
aangegeven staat in het NRC-artikel van 31 maart 2015 («ABN: Minister
zou ons verdedigen»).
Zo ja, is de Minister bereid deze brief naar de Kamer te doen toekomen?
Eveneens willen de leden van de PVV-fractie weten op het klopt dat de
Minister vorig jaar in maart al heeft ingestemd met het verhogen van de
salaris van het bestuur van ABN AMRO met 100.000 euro.
Zo ja, waarom heeft de Minister dit niet destijds met de Kamer gedeeld en
hoe geloofwaardig is het dan om te stellen dat de verhogingen slecht te
begrijpen zijn en een verkeerd signaal afgeven?
Verder merken de leden van de PVV-fractie op dat in de brief van 31 maart
2015 de Minister aangeeft dat hij er geen misverstand over heeft laten
bestaan dat hij de salarisverhoging afkeurt en zelfs heeft gewaarschuwd
voor de schade voor de bank. Deze leden vragen waarom de Minister niet
heeft aangegeven dat dit voor hem als aandeelhouder onaanvaardbaar is
en dat hij de wet desnoods gaat wijzigen om deze verhoging te blokkeren?
Deze leden vragen ook of de Minister heeft overwogen om de Raad van
Commissarissen te vervangen.
Daarnaast vragen de leden van de PVV-fractie waarom de Minister de
verhoging van de variabele beloningen wel heeft betwist en de verhoging
van de vaste salarissen niet.
Voorts vragen de leden van de PVV-fractie waarom de Minister (als
aandeelhouder) iets belooft te verdedigen dat weliswaar juridisch en
bestuurlijk correct is, doch schadelijk is voor de bank en slecht voor het
vertrouwen in de financiële sector en waardoor afbreuk wordt gedaan aan
de waarde en het imago van de bank en het vertrouwen. Waarom heeft de
Minister de salarisverhoging niet als onverdedigbaar getypeerd, want als
aandeelhouder wil je toch niet dat de bank beschadigd wordt en/of
waarde verliest? Als Minister wil hij toch niet dat het vertrouwen in de
financiële sector wordt geschaad?
De leden van de PVV-fractie vragen eveneens wat deze onenigheid (ruzie)
de belastingbetaler straks gaat kosten als blijkt dat door deze imagoschade de bank veel minder opbrengt dan eerder voorzien bij een
beursgang.
Tevens vragen de leden van de PVV-fractie of de Minister het met hen
eens is dat gelet op de problemen en spanningen het beter zou zijn om de
Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur te vervangen door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

7

nieuwe mensen met een onbelast verleden en dat dit het imago en de
beursgang ten goede zal komen.
Voorts merken leden van de PVV-fractie op dat de Minister in zijn
antwoordbrief van 19 maart 2014 schreef dat hij tevreden was dat de
beloningskwestie was opgelost. Deze leden willen weten waarom de
Minister daarmee impliceert tevreden te zijn met de salarisverhogingen,
terwijl hij nu aangeeft dat de verhogingen niet uit te leggen zijn en een
verkeerd signaal afgeven.
De leden van de PVV-fractie vragen tevens om welke redenen precies het
bestuur van ABN AMRO afstand heeft gedaan van de salarisverhoging.
Hetzelfde willen de leden van de PVV-fractie weten over het afzien van het
bestuur van variabele beloningen over het jaar 2010.
Daarnaast vragen de leden van de PVV-fractie wat het oordeel van de
Minister is over het vertrek en de redenen die Peter Wakkie aanvoert om
op te stappen.
Controle nevenfuncties en privébelangen
De leden van de PVV-fractie vragen of het klopt dat DNB in februari een
brief heeft gestuurd aan ABN AMRO waarin kritiek is geuit over de wijze
waarop ABN AMRO nevenfuncties en privébelangen controleert, maar
ook over tekortkomingen in het bankbrede beleid tegen corruptierisico’s.
Zo ja, was de Minister hiervan op de hoogte en is de Minister bereid deze
brief naar de Kamer te sturen?
Ook vragen de leden van de PVV-fractie of het klopt dat ABN AMRO
onvoldoende inzicht heeft in nevenfuncties en privébelangen van haar
eigen commissarissen. Zo ja, hoe komt dit precies en wanneer is ABN
AMRO hier voor het eerst precies op geattendeerd?
Deze leden vragen voorts of het klopt dat ABN AMRO de invoering van
een toereikende regeling tegen het risico van belangenverstrengeling bij
onder andere haar eigen topbankiers en bestuurders voor zich heeft
uitgeschoven. Zo ja, hoe komt dit precies en wanneer is ABN AMRO
voornemens deze regeling in te voeren?
Daarnaast vragen de leden van de PVV-fractie welke maatregelen ABN
AMRO voornemens is te treffen om nevenfuncties en privébelangen van
haar eigen commissarissen in voldoende mate te controleren. Ook vragen
de leden van de PVV-fractie welke maatregelen de Minister zal treffen om
te bewerkstelligen dat nevenfuncties en privébelangen van de commissarissen van ABN AMRO in voldoende mate gecontroleerd zullen worden.
Aanpak corruptierisico’s
Voorts vragen de leden van de PVV-fractie of het klopt dat ABN AMRO
onvoldoende aan structurele analyses van de integriteitsrisico’s voor de
commodity trace finance business, inclusief corruptie door omkoping
en/of belangenverstrengeling doet.
Klopt het dat Gunvor (nog steeds) een voorname klant is van ABN AMRO.
Klopt het dat ABN AMRO zaken doet met Gunvor? Zo ja, om wat voor
soort zaken gaat het hier precies? Ook vragen de leden van de PVV-fractie
of het klopt dat Poetin in Gunvor heeft geïnvesteerd en toegang had tot de
Gunvor-fondsen. Eveneens vragen deze leden of Gennadi Timtsjenko tot
op heden nog steeds aandeelhouder is van Gunvor.
Daarnaast vragen de leden van de PVV-fractie of het klopt dat Gennadi
Timtsjenko, nadat hij op de sanctielijst werd geplaats door de Ameri-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

8

kanen, snel zijn aandelenbelang van 44% heeft verkocht aan de Zweedse
mede-oprichter van Gunvor, Torbjorn Tornquist.
Verder vragen de leden van de PVV-fractie of het klopt dat de Amerikaanse
Ministerie van Financiën in maart 2014 contact heeft opgenomen met
ABN AMRO en gesteld heeft dat Poetin in Gunvor heeft geïnvesteerd en
toegang heeft tot de Gunvor-fondsen. Deze leden vragen tevens of het
klopt dat ABN AMRO heeft nagelaten contact op te nemen met de
Amerikaanse autoriteiten. Zo ja, om welke redenen? Zo neen, hoe en
waarover heeft het eventuele contact over plaatsgevonden? Voorts vragen
de leden van de PVV-fractie of er inmiddels contact is gelegd met het
Amerikaanse Ministerie van Financien, nadat bekend werd dat de
grootaandeelhouder van Gunvor, Gennadi Timtsjenko, op de sanctielijst
stond. Kan ABN AMRO een boete krijgen voor het zaken doen met
Gunvor?
Ook willen de leden van de PVV-fractie weten wanneer de Minister precies
op de hoogte is gesteld van de problemen bij de ABN AMRO-vestiging in
Dubai, het zaken doen met de omstreden Russische oliehandelaar
Gennadi Timtsjenko en het onderzoek van de DNB waaruit bleek dat het
interne toezicht naar belangenverstrengeling van de Raad van Commissarissen tekort schoot.
Misstanden Dubai
De leden van de PVV-fractie vragen wat precies de onregelmatigheden op
het ABN AMRO-kantoor in Dubai waren. Wat waren precies de redenen
dat 6 medewerkers zijn ontslagen? Daarnaast vragen deze leden in
hoeverre corruptie bewezen is. Tevens vragen de leden van de PVV-fractie
of het klopt dat dit niet de eerste keer was dat het kantoor in Dubai in
opspraak was.
Klopt het ABN AMRO in december 2005 een boete heeft gekregen van
Amerikaanse toezichthouders van $ 80 miljoen vanwege malversaties bij
het ABN AMRO-kantoor in Dubai?
Wat was precies de reden waardoor deze boete is opgelegd?
Klopt het dat in maart 2013 ook twee medewerkers van de ABN AMRO in
Dubai zijn ontslagen vanwege corruptie? Wat was precies de reden voor
dit ontslag? Welke maatregelen heeft ABN AMRO genomen nadat de
eerste malversaties in Dubai bekend werden?
Voorts vragen de leden van de PVV-fractie hoe het mogelijk is dat er in
2014 16 meldingen zijn gedaan van mogelijke witwaspraktijken aan de
lokale toezichthouder, maar dat de bank uiteindelijk geen bewijs heeft
gevonden dat deze praktijken zich daadwerkelijk hebben gemanifesteerd.
Verder merken de leden van de PVV-fractie op dat er vastgesteld is dat een
aantal onregelmatigheden door medewerkers eerder lokaal al was gemeld
en dat tevens verbeteringen werden geadviseerd in processen die
daarmee verband hielden. De leden van de PVV-fractie vragen wanneer
deze onregelmatigheden precies zijn gemeld en welke verbeteringen er
zijn geadviseerd en door wie.
Daarnaast merken de leden van de PVV-fractie op dat er op 7 maart 2015
een nieuwe melding is gedaan inzake kantoor Dubai. Deze leden willen
weten om welke melding het precies ging.
Ook stellen de leden van de PVV-fractie vast dat de DFSA heeft aangekondigd een eigen onderzoek te zullen starten. Deze leden vragen naar
wat er precies in dit onderzoek behandeld zal worden. Wat is hier verder al
over bekend?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

9

Eveneens merken de leden van de PVV-fractie op dat ABN AMRO aangeeft
dat mede gelet op reguliere verdeling van taken en verantwoordelijkheden en hangende de herbeoordeling van klantdossiers, er nog geen
directe aanleiding was om het dossier aan de aandeelhouder te rapporteren. De leden van de PVV-fractie vragen wat het oordeel van de Minister
is over de redenen die ABN AMRO aanvoert voor het niet eerder melden
van deze misstanden.
Tevens merken de leden van de PVV-fractie op dat ABN AMRO de
aandeelhouder wel op de hoogte zou hebben gebracht toen zij benaderd
werd door het Financieel Dagblad. De leden van de PVV-fractie vragen of
de Minister dit een rechtvaardige reden vindt om het dossier precies op
dat moment wel aan de aandeelhouder voor te leggen.
Verder vragen de leden van de PVV-fractie of ABN AMRO mogelijk nog
een boete te wachten staat voor de misstanden op het kantoor in Dubai.
Zo ja, hoe hoog kan deze boete uitvallen?
Beursgang
De leden van de fractie van de PVV vragen wanneer de Minister
voornemens is ABN AMRO naar de beurs te brengen. Wat is momenteel
de geschatte waarde van ABN AMRO?
Governance ABN AMRO
De leden van de PVV-fractie merken op dat in de meeste stukken het
vennootschapsrecht zelden aan de orde komt. Meestal gaat het over
andere wetgeving.
De leden van de PVV-fractie geven aan dat op grond van het vennootschapsrecht de aandeelhouder, de Raad van commissarissen en de Raad
van bestuur ieder hun eigen specifieke bevoegdheden hebben. Dit wordt
hier verder aangeduid met de governance.
Middels deze governance zouden de vennootschapsorganen: aandeelhouder, Raad van Commissarissen en Raad van Bestuur in control moeten
zijn van de vennootschap. Over de privaatrechtelijke inkleuring van die
verhoudingen heeft de PVV een aantal vragen.
De leden van de PVV-fractie vragen welke wettelijke en/of statutaire
bevoegdheden de Minister, als aandeelhouder, heeft ten aanzien van de
benoeming en beloning van de Raad van Bestuur en de Raad van
Commissarissen.
Welke invloed heeft de tussenschakeling van de NLFI hierop?
Deze leden vragen eveneens of de Minister zijn wettelijke en/of statutaire
bevoegdheden toereikend acht op dit aspect. Vindt de Minister dat hij
wordt belemmerd door zijn wettelijke en/of statutaire bevoegdheden op
dit aspect?
Daarnaast willen de leden van de PVV-fractie weten of het statutair en/of
wettelijk mogelijk is om meer bevoegdheden te krijgen op dit aspect. Is de
Minister van mening dat het Burgerlijk Wetboek (boek 2) veranderd zou
moeten worden op dit aspect, zodat de Minister meer bevoegdheden zou
hebben?
Tevens vragen de leden van de PVV-fractie welke wettelijke en/of
statutaire bevoegdheden de Raad van Commissarissen heeft ten aanzien
van de benoeming en beloning van de Raad van Bestuur. Acht de Minister
de wettelijke en/of statutaire bevoegdheden toereikend op dit aspect?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

10

Voorts vragen deze leden of de Minister vindt dat de Raad van Commissarissen wordt belemmerd door de wettelijke en/of statutaire bevoegdheden
op dit aspect. Is het statutair en/of wettelijke mogelijk om meer bevoegdheden te krijgen op dit aspect?
Tevens vragen de leden van de PVV-fractie of de Minister van mening is
dat het Burgerlijk Wetboek (boek 2) veranderd zou moeten worden op dit
aspect, zodat de Raad van Commissarissen meer bevoegdheden zou
hebben.
Ten slotte vragen de leden van de PVV-fractie in het licht van het bovenstaande of de Minister, als aandeelhouder, vindt dat de Raad van
Commissarissen en de Raad van Bestuur in voldoende mate in control
zijn.
Zo ja, kan de Minister dit toelichten in het licht van de strubbelingen over
de afgelopen maand maart?
Zo neen, kan de Minister aangeven wat hij specifiek zou willen veranderen
op het gebeid van het vennootschapsrecht om wel de door de Minister
vereiste mate van control te krijgen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
Interne controle
Het Financieele Dagblad meldde op 31 maart 2015 dat ABN AMRO de
interne controle niet op orde zou hebben. Er is onvoldoende inzicht in
nevenfuncties en privébelangen van de commissarissen. Ook het op orde
brengen van de regeling tegen handel met voorkennis en het opgeven
van privébelangen zou ABN AMRO voor zich uit hebben geschoven. De
onderzoeken van de toezichthouder die hier onder liggen zijn uit onder
meer 2013. Is NLFI als aandeelhouder, dan wel het Ministerie van
Financiën, hiervan op de hoogte gesteld? Wat heeft ABN AMRO, sinds de
eerste constatering van tekortkomingen in 2013 gedaan om de interne
controle te verbeteren? Welke rol heeft de Raad van Commissarissen
hierin gespeeld? Binnen welke termijn moet ABN AMRO de geconstateerde tekortkomingen hebben geadresseerd? Wat heeft de Minister
gedaan sinds hij van de tekortkomingen op de hoogte is?
Externe controle
Ook constateerde DNB dat de controle van externe contacten onder de
maat is. Hoe beoordeelt de Minister deze constatering? Er zijn verschillende incidenten aan het licht gekomen die symptomen zijn van de
tekortkomingen in het controlebeleid van ABN AMRO, waaronder de
misstanden bij het bankkantoor in Dubai en de relatie met de omstreden
oliehandelaar Gunvor. ABN AMRO geeft aan dat na ontvangst van de
melding over het bijkantoor in Dubai via de klokkenluidersregeling de
Raad van Bestuur medio 2014 is geïnformeerd. Wanneer heeft de Raad
van Bestuur de Raad van Commissarissen geïnformeerd over deze
melding? Is de Minister van mening dat de aandeelhouder eerder op de
hoogte had moeten worden gebracht? Wanneer zal DNB vaststellen of de
Nederlandse integriteitswetgeving (Wwft) is omzeild door het bijkantoor
van ABN AMRO in Dubai? Is het Openbaar Ministerie ingelicht over de
kwestie? ABN AMRO geeft in de brief van 19 maart 2015 aan dat er intern
onderzoek is gedaan om vast te stellen of Dubai een geïsoleerd incident
was, of dat er ook in de andere onderdelen van de klantportefeuille
problemen zitten. Uit dit interne onderzoek kwamen geen andere
«onregelmatigheden» aan het licht. Zal er nog (onafhankelijk) vervolgonderzoek plaatsvinden, of acht de Minister dit voldoende? Kan de Minister
hierbij ingaan op het bericht van Quote over de relatie van ABN AMRO
met Pramod Agarwal?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

11

Binnen welke termijn moet ABN AMRO verbeteringen laten zien in de
controle van externe contacten en de bestrijding van corruptie? Wat is
hierbij de rol van de aandeelhouder en wat is de rol van de Raad van
Commissarissen?
Beursgang
Kan de Minister ingaan op de gevolgen van de geconstateerde tekortkomingen in zowel interne als de externe controle voor de beursgang? Zal
worden gewacht met de beursgang tot na de uitkomst van de lopende
onderzoeken, zoals het onderzoek van Dubai Financial Services Authority
(DFSA)? Is er indicatie dat andere toezichthouders een onderzoek zullen
instellen naar ABN AMRO? Wanneer zal de Minister een besluit nemen
over de geplande beursgang?
Aandeelhoudersvergadering
Kan de Minister in de beantwoording een terugkoppeling geven van de
aandeelhoudersvergadering die plaatsvindt op donderdag 2 april 2015 en
daarbij aangeven welke onderwerpen zijn besproken?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
ChristenUnie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
negatieve berichtgeving over ABN AMRO en de brieven die de Minister
hierover heeft gestuurd. Zij maken zich zorgen over de onrust die deze
berichtgeving veroorzaakt en de wijze waarop het vertrouwen in ABN
AMRO hiermee wordt geschaad. Zij willen de Minister hierover enkele
vragen voorleggen.
Uit de brief van Minister blijkt dat hij verscheidene keren heeft gewezen
op de maatschappelijk onrust die kan ontstaan als gevolg van een
verhoging van de beloningen en dat de Raad van Commissarissen en de
Raad van Bestuur er desondanks aan vast hebben gehouden. Heeft de
Minister ander juridische mogelijkheden onderzocht om de beloning
tegen te houden? De Minister meldde dat de verhoging van de beloning
en de maatschappelijke onrust daaromheen. De reden was voor uitstel
van de beursgang. Heeft de Minister in een eerder stadium overwogen
om de beursgang uit te stellen? Wanneer heeft hij het definitieve besluit
genomen om het proces niet starten? Zijn er meer overwegingen geweest
waardoor hij de beursgang heeft uitgesteld, zo ja welke? Wat wordt er in
dit verband bedoeld met kwesties? Wanneer is de ABN AMRO-top hiervan
op de hoogte gesteld? Heeft hierbij meegedeeld dat dit was veroorzaakt
werd door onder andere de discussie over salarissen? Tot wanneer denkt
de Minister dat uitstel van het proces tot beursgang nodig is? Wanneer is
er sprake van voldoende vertrouwen en rust om hier toe over te gaan?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de leden van de
Raad van Bestuur van ABN AMRO alsnog vrijwillig hebben afgezien van
de verhoging van de beloning. Hebben hier aan voorafgaand nog
gesprekken plaatsgevonden tussen de Minister en de Raad van Bestuur +
Raad van Commissarissen van ABN AMRO? Zo ja, wat was de uitkomst
van die gesprekken? Is het vrijwillig afzien van de verhoging van de
beloning voor dit moment en kan deze verhoging later alsnog geeffectueerd worden? Of hebben de leden van de Raad van Bestuur definitief
afstand gedaan van deze verhoging?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen wat de reactie is van de
Minister op het interview met de voormalig vicevoorzitter van de Raad
van Commissarissen (NRC, 31 maart 2015). Sprak deze voormalige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

12

vice-voorzitter op dat moment op persoonlijke titel of vertegenwoordigde
hij toen het standpunt van de voltallige Raad van Commissarissen? Wat is
de reden voor het opstappen van de vice-voorzitter van de Raad van
Commissarissen? Wanneer was de Minister op de hoogte van het aftreden
van de vice-voorzitter van de Raad van Commissarissen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen wanneer de Minister voor het
eerst door ABN AMRO geïnformeerd is over de onregelmatigheden bij
ABN AMRO in Dubai. Klopt het dat past op 19 maart is gebeurd? Tevens
vragen de leden van de ChristenUnie-fractie, of ABN AMRO in haar rol als
staatsbank de Minister niet eerder had moeten informeren, over mogelijke
onregelmatigheden bij het filiaal in Dubai? Hoe kan het dat ABN AMRO in
Dubai in 2005 een hoge boete heeft gekregen van USD 80 miljoen, dat er
vervolgens uitgebreide maatregelen zijn genomen, maar dat nu opnieuw
praktijken konden plaatsvinden waarbij de eigen interne regels zijn
overtreden?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben begrepen dat DNB in een
brief aan de bestuursvoorzitter van ABN AMRO kritiek heeft geuit op het
inzicht in de nevenfuncties en privébelangen en daarmee de integriteit
van de top. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of, wanneer en
hoe de Minister op de hoogte is gebracht van deze kritiek. Heeft DNB de
Minister geïnformeerd? Welke rol hadden DNB en de bestuursvoorzitter in
dit proces? Kan de Minister aangeven om welke integriteitskwesties het
gaat en welke maatregelen ABN AMRO heeft genomen naar aanleiding
van de brief. Klopt het dat ABN AMRO nog steeds niet alle noodzakelijke
maatregelen heeft genomen om de integriteit op orde te brengen, maar
dat dit pas in de loop van dit jaar zal gebeuren? Zo ja, wat vindt de
Minister hiervan? Wat vindt de Minister van de kritiek van DNB en wat
zegt dit volgens de Minister over de interne controle bij ABN AMRO? Wat
is de rol van de Raad van Commissarissen bij het op orde brengen van de
integriteitskwesties die DNB aan de orde heeft gesteld?
Het andere deel van de DNB-brief zou kritiek bevatten op het
anti-corruptiebeleid van ABN AMRO, waarbij de kritiek zich richt op de
relatie met olieconcern Gunvor. Kan de Minister inzicht geven in deze
relatie en de kritiek die DNB hierop heeft geuit, vragen de leden van de
ChristenUnie-fractie. Wanneer en hoe is de Minister op de hoogte is
gebracht van deze kritiek? ABN AMRO noemt de kritiek op haar
anti-corruptiebeleid en interne controle «achterhaald en opgelost». Deelt
de Minister deze mening?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
Dubai
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het OM en de FIU na
bekendmaking van de onregelmatigheden bij het ABN AMRO kantoor in
Dubai bij de zaak betrokken zijn? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom
niet? De leden van de GroenLinks-fractie vragen daarnaast of DNB reeds
heeft vastgesteld of de voorschriften van de Nederlandse Sanctiewet
(1977) door het bijkantoor van ABN AMRO in Dubai zijn nageleefd? Zo
nee, wanneer komt hier opheldering over? Zo ja, wat is de conclusie en
welke actie wordt hierop ondernomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

13

Gebrekkige bestrijding corruptierisico’s/ naleven sancties
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het klopt dat DNB in het
eerste kwartaal van 2015 een brief heeft gestuurd naar ABN AMRO waarin
de toezichthouder aangeeft dat de bank tekortschiet in het
anti-corruptiebeleid? Klopt het dat volgens DNB met name de afdeling die
handelt in energie en grondstoffen tekortschiet? De leden van de
GroenLinks-fractie vragen of ABN AMRO het Ministerie van Financien op
de hoogte heeft gesteld van deze waarschuwing van de toezichthouder?
Zo ja, welke actie heeft het Ministerie van Financien toen ondernomen?
De leden van fractie van GroenLinks vragen of het klopt dat de toezichthouder heeft geconstateerd dat ABN AMRO onvoldoende zicht heeft op
wie haar klanten zijn of de uiteindelijke belanghebbenden? Heeft dit de
naleving van de sancties die opgelegd zijn aan Russische en Oekraïense
personen voor ABN AMRO bemoeilijkt? Op welke wijze is geborgd dat
deze sancties daadwerkelijk worden nageleefd door ABN AMRO?
Nevenfuncties
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het klopt dat DNB
geconcludeerd heeft dat het inzicht van staatsbank ABN AMRO in de
nevenfuncties en privébelangen van de top van de bank ernstig tekortschiet? Wat is het meest recente moment waarop DNB hierover contact
heeft opgenomen met ABN AMRO? Klopt het dat ABN AMRO het
invoeren van een goede regeling die het risico op belangenverstrengeling
onder eigen personeel moet indekken heeft uitgesteld? Zo ja, wat is
daarvan de reden? Is het Ministerie van Financien hiervan op de hoogte
gesteld? De leden van de GroenLinks-fractie horen graag of het deel van
de nevenfuncties en privébelangen van bankmedewerkers dat wel is
opgenomen in de administratie van ABN AMRO is gedeeld met de
toezichthouder, NLFI of het Ministerie van Financien? Klopt het dat
commissarissen bij ABN AMRO hun privébelangen pas kenbaar hoeven te
maken zodra er sprake is van «een concrete transactie»? Zo ja, dan maken
de leden van de GroenLinks-fractie zich grote zorgen over de controle op
privébelangen. De leden van de fractie van GroenLinks vragen de Minister
van Financien of hij de mening deelt dat een concrete transactie wel een
erg beperkte invulling is van het hebben van een privébelang? Is de
Minister van Financien van plan ervoor te zorgen dat de naleving op
nevenfuncties en privébelang aangescherpt wordt?
Beloningsbeleid
De leden van fractie van GroenLinks vragen om een tijdlijn waarin exact
wordt aangegeven (1) wanneer en (2) hoe er sinds 2012 gecommuniceerd
is tussen de Raad van Commissarissen van ABN AMRO, NLFI en het
Ministerie van Financien over het beloningsbeleid. De leden van de
GroenLinks-fractie willen weten of de Minister van Financien in het
gesprek van 7 maart 2014 of op enig ander moment glashelder heeft
gecommuniceerd richting de Raad van Commissarissen van ABN AMRO
dat de Minister een loonsverhoging voor de Raad van Bestuur van ABN
AMRO publiekelijk zou veroordelen. De leden van de GroenLinks-fractie
vragen zich daarnaast af of de Minister van Financien bij ABN AMRO heeft
aangegeven dat een verhoging van de salarissen van de Raad van Bestuur
een spoedige beursgang van de bank zou kunnen belemmeren, desnoods
door een blokkade vanuit het Ministerie van Financien? De leden van de
fractie van GroenLinks vragen op welke wijze de Minister van Financien
betrokken is geweest bij het besluit van de heer Peter Wakkie, commissaris van ABN AMRO, om af te treden? Heeft de Minister van Financien
hier zelf op aangedrongen? Hield het opstappen van deze commissaris
verband met de gelekte brief die ABN AMRO stuurde aan NLFI waarin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

14

staat dat de Minister van Financien het besluit van de loonsverhoging zou
verdedigen? Op welke financiële uittreedregeling kan oud-commissaris
Peter Wakkie rekenen? Krijgt de ex-commissaris een gouden handdruk,
pensioen, salaris, aandelen, een ontslagvergoeding of een andere
financiële vergoeding mee? Zo ja, om welke bedragen gaat het?
Beursgang
De leden van de fractie van GroenLinks menen dat een spoedige
beursgang van ABN AMRO te vroeg komt om de recent ontstane
vertrouwensbreuk te herstellen. Deelt de Minister deze mening? Meent hij,
net als de leden van de fractie van GroenLinks, dat de beursgang een
aantal jaar op zich zou moeten laten wachten?
De leden van GroenLinks-fractie vragen zich tot slot af of er zicht is op wie
verantwoordelijk is voor het lekken van brieven van de toezichthouder aan
ABN AMRO (over de nevenfuncties, over de bestrijding van corruptie) in
de media? Deelt de Minister de mening dat het belemmerend werkt voor
een succesvolle verkoop van ABN AMRO als rond de daadwerkelijke
beursgang dit soort vertrouwelijke informatie naar buiten komt? Wat gaat
de Minister doen om het lek te vinden?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SGP
De leden van de fractie van de SGP hebben kennisgenomen van de
antwoorden op de eerder gestelde vragen aangaande de salarisverhoging
van het bestuur van ABN AMRO. De leden van de SGP-fractie zijn blij dat
de ABN-top heeft afgezien van de salarisverhoging, zeker gezien de
maatschappelijke onrust die hierover is ontstaan. In het kader van het
naar de beurs brengen van ABN AMRO zijn de leden het met de Minister
eens dat het noodzakelijk is dat er rust en vertrouwen is. Vertrouwen komt
echter te voet en gaat te paard. Nu met het afzien van de salarisverhoging
de directe reden voor het wachten met de beursgang is weggenomen,
vragen de leden van de SGP-fractie welk tijdpad de Minister voor ogen
heeft met de beursgang? Verwacht de Minister dat negatieve publiciteit
rondom ABN AMRO invloed heeft op de verkoopprijs van de bank? Zo ja,
in hoeverre wordt dit meegenomen in het bepalen van het tijdstip van het
naar de beurs brengen van ABN AMRO?
Vragen en opmerkingen van het lid Van Vliet
Het absolute salaris van topmensen in de financiële sector zal, net als in
andere sectoren van de private economie, tot stand moeten komen op
basis van vraag en aanbod. Van dat principe wil de heer Van Vliet niet
afstappen. De schoen wringt zijns inziens bij de salarisontwikkeling. De
gewone werknemer zit gevangen in een CAO waar men, zeker de laatste
jaren, vaak op de nullijn heeft gestaan. Ook de topmensen zitten vast wel
eens op de nullijn maar als het salaris van topmensen eenmaal stijgt dan
is het met percentages waar gewone werknemers alleen van kunnen
dromen. Het beeld van «graaiende topbestuurders» is dan heel moeilijk
uit te bannen.
Vindt de Minister dat de maatschappelijke verontwaardiging over de
beloningen van het bestuur van ABN AMRO meer wordt veroorzaakt door
de absolute hoogte van de beloningen of door een beloningsontwikkeling
die de CAO-loonstijging ver overtreft?
Wat zijn de redenen om de arbeidsvoorwaarden van topbestuurders niet
onder hetzelfde CAO-regime te brengen als gewone werknemers, al dan
niet met de introductie van hogere salarisschalen?
Nog steeds ontvangen ook de gewone werknemers van ABN AMRO (maar
ook van bijvoorbeeld Holland Casino) riante beloningen vergeleken met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

15

andere sectoren. Uiteindelijk gaat dat ten koste van het bedrijfsresultaat
en dus ook van de marktwaarde van deze bedrijven. Besparen op
personeelskosten is dan een logische stap om het rendement en de
waarde van deze staatsbedrijven te verbeteren. Daar is de afgelopen jaren
ook door de Minister op gezinspeeld. Toch is het verschil met andere
sectoren de laatste jaren niet of nauwelijks kleiner geworden.
Is de ontwikkeling van de totale personeelslasten bij ABN AMRO een
Kritische Prestatie Indicator (KPI) die op enigerlei wijze invloed heeft op de
hoogte van de beloningen van topbestuurders?
Hoeveel zou ABN AMRO op papier kunnen besparen, als de beloningen
van alle werknemers gemiddeld gelijk zouden worden gesteld aan de
beloningen bij de rijksoverheid? Hoeveel waarde zou daarmee gecreëerd
kunnen worden?
In hoeverre deelt de Minister de mening dat het bestuur van ABN AMRO
het draagvlak om te besparen op de hoge personeelslasten ondermijnt
door het toekennen van hogere beloningen aan een klein aantal topbestuurders?
Indien ja, dan zijn de huidige bestuurders van ABN AMRO toch verantwoordelijk te houden voor de niet gecreëerde waarde?
II. Reactie van de Minister
Uw Kamer heeft mij een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd over
ABN AMRO, over onder andere mijn brief van 19 maart 2015 over
onregelmatigheden bij ABN AMRO in Dubai (Kamerstuk 31 789, nr. 50).
Hieronder zal ik per onderwerp ingaan op de gestelde vragen.
Hierbij onderscheid ik de volgende onderwerpen:
Inhoud
Aanpak corruptierisico’s
Onregelmatigheden Dubai
Governance en bevoegdheden
Beloningen
Verhouding met de onderneming
Verkoop ABN AMRO
Overige vragen
Aanpak corruptierisico’s
De Nederlandsche Bank (DNB) heeft in 2013 een themaonderzoek naar
corruptie gedaan en gesignaleerd dat de aanpak van corruptie nog
onvoldoende is ingebed in de Nederlandse bankensector.1 Zo constateerde DNB dat banken onvoldoende vorm geven aan het verrichten van
een systematische analyse van het risico op corruptie en het handhaven
van een anti-corruptiebeleid. De grootste risico’s lagen volgens DNB op
twee terreinen: de relaties met derden en belangenverstrengeling. In dit
onderzoek zijn door zestien banken vragenlijsten ingevuld en is een
rondetafelsessie gehouden met zes banken. Dit heeft aanleiding gegeven
tot een vervolgonderzoek dat aan het licht bracht dat het risico van
corruptie wel wordt herkend maar toch onvoldoende wordt opgepakt.
Voor DNB was dit aanleiding om afgelopen zomer Good Practices voor de
bestrijding van corruptie te publiceren.2

1

http://www.DNB.nl/publicatie/publicaties-DNB/nieuwsbrieven/nieuwsbrief-banken/nieuwsbriefbanken-april-2013/DNB290125.jsp
2
http://www.DNB.nl/nieuws/nieuwsoverzicht-en-archief/DNBulletin-2014/DNB308952.jsp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

16

Uit de vertrouwelijke brief van DNB aan ABN AMRO, waarover het
Financieel Dagblad op 28 maart 2015 voor het eerst schreef en die het
Financieel Dagblad op 31 maart 2015 op zijn website plaatse/openbaar
maakte, blijkt dat DNB tekortkomingen heeft geconstateerd in ABN
AMRO-brede aanpassingen in de identificatie en mitigatie van corruptierisico’s. Deze brief volgt uit het bovenbeschreven onderzoek bij een groep
van banken en verzekeraars naar dit onderwerp. De brief in kwestie bevat
toezichtvertrouwelijke informatie. Het is dus nadrukkelijk niet de
bedoeling dat dergelijke reguliere toezichtsbrieven openbaar gemaakt
worden. Zowel DNB als ABN AMRO doen onderzoek naar het lekken van
de toezichtvertrouwelijke brief.
De leden van de fracties van de VVD, de PvdA en GroenLinks vragen of de
berichtgeving in het Financiële Dagblad van 28 maart 2015 dat De
Nederlandsche Bank (DNB) de aanpak van ABN AMRO van corruptierisico’s als onvoldoende zou beschouwen klopt en vragen hier een
toelichting op. Heeft ABN AMRO zelf gemeld dat er geen misstanden zijn?
Welke tekortkomingen zijn geconstateerd door DNB, waarom is de aanpak
in reactie op de eerdere constateringen van DNB onvoldoende, welke
verbeteringen zijn in reactie op de constateringen van DNB aangekondigd
en/of reeds doorgevoerd door ABN AMRO. De de PvdA fractie wil weten
of DNB deze extra inspanningen wel als voldoende beoordeelt.
De leden van de fracties van de ChristenUnie en GroenLinks vragen
wanneer en hoe de Minister op de hoogte is gebracht van de kritiek van
DNB op het anti-corruptiebeleid van ABN AMRO, welke actie is ondernomen door de Minister, en of de Minister het eens is met de constatering
van ABN AMRO dat de kritiek op haar anti-corruptiebeleid en interne
controle «achterhaald en opgelost» is. De leden van de PvdA fractie
vragen hoe de Minister, gelet op de kritiek van DNB, nu oordeelt over het
interne toezicht en de bijbehorende controles bij ABN AMRO, vindt hij dat
van voldoende kwaliteit?
De leden van de fractie van de PVV vragen of het klopt dat ABN AMRO
onvoldoende aan structurele analyses van de integriteitsrisico’s voor de
commodity trade finance businesss, inclusief corruptie door omkoping
en/of belangenverstrengeling doet. De GroenLinks fractie wil weten of met
name de afdeling die handelt in energie en grondstoffen tekort schiet.
Van ABN AMRO heb ik vernomen dat er tekortkomingen zijn geconstateerd in de door ABN AMRO gedane (procedurele) aanpassingen in de
identificatie en mitigatie van corruptierisico’s. De verbeteringen hebben
betrekking op het formaliseren van beleid omtrent het melden van
incidenten. Deze formalisering had ten tijde van het onderzoek nog niet
plaatsgevonden, noch was deze gemonitord door de Compliance.
Daarnaast was voor DNB onvoldoende gebleken dat binnen ABN AMRO
«de eerste lijn» (de business) op adequate wijze betrokken is én wordt bij
het opstellen en aanpassen van het beleid ter voorkoming van corruptie.
Dit is in 2014 geadresseerd. Zo is om het bewustzijn («awareness») ten
aanzien van het corruptierisico te verbeteren o.a. een nieuwe bankbrede
web-based training uitgerold in 2014 en heeft ABN AMRO de aanpak ter
voorkoming van corruptie verder gestructureerd, met name door middel
van het verduidelijken en specificeren van de verantwoordelijkheden en
taken van Compliance en de afdeling Security & Intelligence Management
(SIM). DNB stelt voorts dat de systematische risicoanalyse betreffende het
corruptierisico bij ABN AMRO nog onvoldoende inzichtelijk is voor hen.
ABN AMRO zal inzichtelijk maken hoe dit werkt. Daarnaast stelt DNB vast
dat er (nog) geen beleid is vastgesteld met betrekking tot de beheersing
van het third party risico. ABN AMRO meldt mij dat dit beleid inmiddels is
opgesteld en vanaf medio april geïmplementeerd zal worden. Hiermee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

17

adresseert ABN AMRO ook de aanbeveling van DNB ten aanzien van
Procurement en Sponsoring. Uit bovenstaande blijkt dat de aanpassingen
in het beleid omtrent corruptierisico’s bank-brede aanpassingen zijn en
niet specifiek de handel in energie en grondstoffen betreft.
Ik wil benadrukken dat DNB de prudentieel toezichthouder is van ABN
AMRO en het dus ook aan DNB is om zich een oordeel te vormen over de
kwaliteit van de organisatie, waaronder het interne toezicht. De genoemde
brief maakt onderdeel uit van het reguliere toezicht van DNB. Het betreft
hier dan ook toezichtvertrouwelijke informatie, die niet met de aandeelhouders van de Nederlandse banken wordt gedeeld. Dat geldt ook als de
Staat de aandeelhouder is.
Nederlandse banken ontvangen in het kader van regulier toezicht met
grote regelmaat brieven van de toezichthouder met gesignaleerde
verbeterpunten. Het behoort tot de taak van het management van een
bank om die verbeterpunten te adresseren en dit af te stemmen met de
toezichthouder. De Raad van Commissarissen (RvC) wordt geacht de
voortgang van aldus opgezette verbeterprogramma’s te monitoren.
Materiële punten neemt de extreme accountant mee in zijn controlewerkzaamheden. De aandeelhouder van een bank heeft hierin in beginsel geen
taak.
De leden van de fracties van de VVD en de PvdA vragen of het klopt dat
DNB een vervolgonderzoek heeft aangekondigd naar de aanpak van
corruptierisico’s, waarop dit onderzoek betrekking heeft, of dit specifiek
over ABN AMRO gaat of over alle banken en wanneer het onderzoek
gereed is. Wat de uitkomsten waren van het door DNB uitgevoerde
branche brede onderzoek naar risico’s van corruptie en belangenverstrengeling en of er ook bij andere banken tekortkomingen zijn geconstateerd
en welke maatregelen daar zijn genomen.
Het vervolgonderzoek van DNB betreft een sectorbreed onderzoek. DNB
heeft in de voorgaande jaren al themaonderzoeken gedaan naar corruptie.
In 2015 zet DNB deze lijn voort en doet verdiepend onderzoek bij banken,
verzekeraars en pensioenfondsen naar de bedrijfsvoering om de risico’s te
beheersen en corruptie te voorkomen. Het is nog niet bekend wanneer dit
onderzoek gereed zal zijn. Voor de uitkomsten van dit themaonderzoek
verwijs ik u naar de nieuwsbrieven van DNB.
De leden van de fractie van de VVD vragen of oliehandelaar Gunvor op de
Amerikaanse zwarte lijst staat die in het kader van de internationale
sancties tegen Rusland is opgesteld? Of Gunvor op de Europese zwarte
lijst staat? Waarom, terwijl ABN AMRO zelf aangeeft dat Gunvor niet op
de lijst staat, DNB Gunvor dan wel noemt concreet als voorbeeld? En of
ABN AMRO een boete kan krijgen voor het zaken doen met Gunvor?
Olielevernacier Gunvor staat op geen enkele internationale sanctielijst.
ABN AMRO geeft derhalve aan dat er geen reden is om aan te nemen dat
zij een boete zou krijgen voor het zaken doen met Gunvor. Ik constateer
dat DNB in haar brief Gunvor noemt in de context van het themaonderzoek corruptie.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of de minster inzicht
kan geven in de relatie tussen ABN AMRO en het olieconcern Gunvor. De
leden van de fracties van de PVV vragen of het klopt dat Gunvor (nog
steeds) een voorname klant is van ABN AMRO en wat voor soort zaken er
nog worden gedaan met Gunvor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

18

Gunvor is een relatie van ABN AMRO sinds 2005. ABN AMRO is –
afgaande op de website van Gunvor – op dit moment een van de ca 70
(inter-)nationale banken die een zakelijke relatie onderhouden met
Gunvor. ABN AMRO doet zaken met Gunvor op het gebied van handelsgoederenfinanciering.
De leden van de fracties van SP en de PVV vragen of het klopt dat Poetin
in Gunvor heeft geïnvesteerd en toegang had tot de Gunvor-fondsen? Of
Gennadi Timtsjenko tot op heden nog steeds aandeelhouder is van
Gunvor? Of het klopt dat Gennadi Timtsjenko, nadat hij op de sanctielijst
werd geplaatst door de Amerikanen, snel zijn aandelenbelang van 44%
heeft verkocht aan de Zweedse mede-oprichter van Gunvor, Torbjorn
Tornquist? Hoe de Minister van Financiën verklaart dat ABN AMRO op de
hoogte had moeten en kunnen zijn van het feit dat president Poetin van
Rusland in Gunvor heeft geïnvesteerd, of het klopt dat het Amerikaanse
Ministerie van Financiën dit feit al in 2014 heeft gemeld, of er inmiddels
contact is geweest met het Amerikaanse Ministerie van Financiën en
waarom de signalen over corruptie door Gunvor jarenlang door de ABN
AMRO top zijn genegeerd.
Het Amerikaanse Ministerie van Financiën heeft bij het opleggen van
sancties tegen Gennadi Timtsjenko onder andere aangegeven dat
president Poetin investeringen zou hebben in Gunvor en mogelijk toegang
heeft tot fondsen van Gunvor. Op basis van eigen onderzoek heeft ABN
AMRO deze vermeende relatie tussen president Poetin en Gunvor niet
vastgesteld.
ABN AMRO is in maart 2014 niet specifiek benaderd door het Amerikaanse Ministerie van Financiën. Echter, ABN AMRO heeft uiteraard
kennis genomen van de informatie die het Amerikaanse Ministerie van
Financiën heeft gepubliceerd en heeft daar adequaat actie op ondernomen. Er is conform geldende procedures een Event Driven Review
(EDR) uitgevoerd. Deze EDR behelsde o.a. het vragen van juridisch advies
van drie advocatenkantoren in de Verenigde Staten die gespecialiseerd
zijn in Office of Foreign Assets Controls (OFAC) wetgeving. Alle drie deze
kantoren hebben bevestigd dat Gunvor niet aan sancties onderhevig is.
De veronderstelling dat signalen over corruptie bij Gunvor jarenlang door
ABN AMRO zijn genegeerd is onjuist. ABN AMRO heeft een strikt beleid
ten aanzien van de bestrijding van corruptie en belangenverstrengeling en
voert op dat vlak een zero tolerance beleid. Elke vorm (accepteren,
aanbieden, betalen, geven, verzoeken of het goedkeuren) van omkoping
en corruptie is ten strengste verboden. ABN AMRO heeft een robuust
klantacceptatie beleid en handhaaft dat strikt wanneer klanten daar niet
aan voldoen.
Timtsjenko is geen aandeelhouder meer van olieleverancier Gunvor. Op
20 maart 2014 heeft Gunvor in een persbericht bekend gemaakt dat
Timtsjenko al zijn aandelen heeft overgedragen aan Torbjorn Tornquist.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het klopt dat ABN
AMRO onvoldoende zicht heeft op wie haar klanten zijn of de uiteindelijk
belanghebbenden, of dit de sancties die zijn opgelegd aan Russische en
Oekraïense personen voor ABN AMRO bemoeilijkt en op welke wijze is
geborgd dat deze sancties daadwerkelijk worden nageleefd door ABN
AMRO.
ABN AMRO geeft aan dat DNB op geen enkele wijze vastgesteld heeft dat
ABN AMRO onvoldoende zicht heeft op wie haar klanten en/of uiteindelijke belanghebbenden zijn. Dit heeft de naleving van de sancties die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

19

opgelegd zijn aan Russische en Oekraïense personen voor ABN AMRO
niet bemoeilijkt.
ABN AMRO geeft aan dat haar beleid zowel naar de letter als de geest
compliant met US/OFAC sancties, evenals overige sancties die zijn
uitgevaardigd en van toepassing zijn. Het monitoren, interpreteren en
naleven van de sancties heeft de voortdurende aandacht.
De leden van de fracties van de PvdA vragen of er naast het «dossier
Gunvor» nog andere dossiers zijn waar dezelfde problemen kunnen
spelen.
Het klantacceptatie proces zoals dat voor Gunvor wordt toegepast wordt
door ABN AMRO voor alle klanten op eenzelfde wijze toegepast met
inachtneming van de vereiste zorgvuldigheid.
De leden van de fracties van de VVD, de PVV en GroenLinks vragen of de
berichtgeving in het FD van 31 maart 2015 dat DNB het inzicht in de
nevenfuncties en privébelangen van de commissarissen onvoldoende
vindt klopt, of dit dezelfde brief is als waarop het bericht van 28 maart is
gebaseerd en of dit een reguliere brief vanuit DNB is die aan alle banken
is/wordt gestuurd over verbeteringen die moeten worden doorgevoerd.
Tevens wordt gevraagd of het bericht dat het op orde brengen van de
regeling tegen handel met voorkennis en het door topbankiers opgeven
van hun privébelangen is uitgesteld klopt en of de Minister hiervan op de
hoogte was. Is de Minister bereid de brief waarnaar wordt verwezen ook
naar de Kamer te sturen?
ABN AMRO stelt dat deze berichtgeving niet klopt. De bevindingen komen
uit een onderzoek van DNB uit 2013. ABN AMRO heeft in het
DNB-onderzoek een procedure overlegd die het inzicht in nevenfuncties
en privébelangen van de RvC-leden versterkt. DNB was van mening dat er
onduidelijkheid bestond of deze procedure inmiddels door de RvC was
geaccordeerd, echter, dat heeft de RvC op 5 mei 2014 gedaan. Het FD
citeert in haar bericht van 28 maart jongstleden inderdaad uit dezelfde
brief van DNB.
Zoals gezegd heeft de RvC van ABN AMRO op 5 mei 2014 ingestemd met
een aanscherping van de bestaande procedure ten aanzien van de
registratie en monitoring van nevenfuncties. De herziene procedure
voorziet onder meer in een verder uitgebreide meldingsplicht, een
beperking van het aantal commissariaten en aangescherpte regels voor
het voorkomen van mogelijke belangenverstrengeling. De uitkomsten
worden vastgelegd in een centraal bijgehouden register. Iedere zes
maanden vindt hierop een controle plaats. De nevenfuncties van leden
van de Raad van Bestuur (RvB) en de RvC staan vermeld op de website
van ABN AMRO en worden tevens opgenomen in de jaarverslagen.
Daarnaast geldt al jaren voor ieder lid van de RvC een zeer strikt beleid
met betrekking tot privéeffectentransacties en de financiële dienstverlening aan commissarissen. Dit beleid is vastgelegd in het Reglement
Raad van Commissarissen. Iedere commissaris is, evenals iedere
bestuurder, tevens al jaren gebonden aan een uitgebreide regeling rond
tegenstrijdige belangen en heeft onder meer de verplichting om elk
(potentieel) tegenstrijdig belang direct te melden. Deze regeling geldt
naast de regeling inzake privébeleggingstransacties en financiële
dienstverlening. De nog uitstaande verbeteringen betreffen (het
vervangen van een grotendeels handmatige vastlegging door) het gebruik
van geautomatiseerde systemen ter ondersteuning van de procedures.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

20

De brief waarnaar wordt verwezen in de vraagstelling is een reguliere
toezichtbrief. In voorgaande jaren heeft DNB al themaonderzoeken
gedaan naar corruptie. In 2015 zet DNB deze lijn voort en doet verdiepend
onderzoek bij banken, verzekeraars en pensioenfondsen naar de bedrijfsvoering om de risico’s te beheersen en corruptie te voorkomen.
Er is geen sprake van uitstel van de maatregelen. De al langer bestaande
regelingen zijn in 2014 waar nodig aangescherpt. De uitstaande verbetering betreft, zoals hierboven genoemd, het automatiseren van de
systemen ter ondersteuning van de procedures. Dit proces wordt in 2015
uitgerold.
Het ministerie is hierover niet door ABN AMRO geïnformeerd, het betreft
toezichtsvertrouwelijke informatie. De vennootschap heeft naar aanleiding
van de bevindingen van DNB actie genomen. Het is vervolgens aan DNB
om de opvolging te beoordelen. Vanwege het toezichtsvertrouwelijke
karakter van de brief van DNB heb ik deze niet in bezit en zal ik hem ook
niet opvragen.
De leden van de fracties van SP, D66 en de PVV vragen de Minister voorts
uit te leggen welke rol hij als aandeelhouder speelt bij de interne controle
op privébelangen en nevenfuncties bij de ABN AMRO top. De leden van
de fracties van SP en de ChristenUnie vragen of, en zo ja, vanaf wanneer
de Minister op de hoogte was van de brief van DNB over de tekortkomingen bij de controle op privébelangen en nevenfuncties, of NLFI op de
hoogte was en welke acties de Minister heeft genomen en gaat nemen. De
fracties vragen tevens wie de Minister op de hoogte heeft gebracht en
welke rol DNB, de RvC en de bestuursvoorzitter hadden in dit proces.
De interne controle op privébelangen en nevenfuncties is primair de
verantwoordelijkheid van de onderneming zelf. DNB houdt hier toezicht
op.
Het Ministerie van Financiën en Stichting administretiekantoor beheer
financiele instellingen (NLFI) zijn hierover niet geïnformeerd. Dit is niet
vreemd aangezien het toezichtvertrouwelijke informatie betreft. DNB deelt
deze niet met aandeelhouders.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat het meest recente
moment is waarop DNB contact heeft opgenomen met ABN AMRO over
de controle op nevenfuncties en privébelangen.
Dat is toezichtsvertouwelijke informatie die ik niet bezit en niet kan
verstrekken.
De leden van de fractie van de GroenLinks vragen of het deel van de
nevenfuncties en privébelangen van bankmedewerkers dat wel is
opgenomen in de administratie van ABN AMRO is gedeeld met de
toezichthouder, NLFI of het Ministerie van Financiën. Tevens vragen deze
leden of het klopt dat commissarissen bij ABN AMRO hun privébelangen
pas kenbaar hoeven te maken zodra er sprake is van een «concrete
transactie». Deelt de Minister de mening van de fractie dat een concrete
transactie wel een beperkte invulling is van het hebben van een privébelang.
Een actueel overzicht van nevenfuncties van commissarissen dient
beschikbaar te zijn voordat de aandeelhouder tot benoeming dan wel
herbenoeming overgaat. Dit maakt sinds dit jaar onderdeel uit van het
benoemingenbeleid van het Ministerie van Financiën bij staatsdeelnemingen, dat in de Nota Deelnemingenbeleid rijksoverheid 2013 is
aangekondigd. De nevenfuncties van leden van de Raad van Bestuur en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

21

de Raad van Commissarissen staan vermeld op de website van ABN
AMRO en worden tevens opgenomen in de jaarverslagen. Nevenfuncties
van bankmedewerkers en (overige) privébelangen worden uit privacyoverwegingen niet gedeeld met NLFI of het Ministerie van Financiën. De
onderneming dient zelf te beoordelen of er sprake is van een belangenverstrengeling dan wel -conflict, en dient dienovereenkomstig te handelen.
Iedere commissaris is, evenals iedere bestuurder, gebonden aan een
uitgebreide regeling rond tegenstrijdige belangen. Ze moeten dus niet pas
hun privébelangen kenbaar maken bij een concrete transactie. Deze
regeling is vastgelegd in het Reglement voor de Raad van Commissarissen en het Reglement voor de Raad van Bestuur. Iedere commissaris en
iedere bestuurder heeft op basis daarvan onder meer de verplichting om
elk (potentieel) tegenstrijdig belang in de zin van het Reglement direct te
melden. Deze regeling geldt naast de regeling inzake privébeleggingstransacties en financiële dienstverlening.
De leden van de fracties van D66 en SP vragen welke risico’s concreet
kunnen ontstaan door ABN AMRO de controle op privébelangen en
nevenfuncties niet op orde heeft. Tevens wordt gevraagd of een bank die
zulke zaken niet op orde heeft geschikt is om naar de beurs te gaan. Wat
zijn de gevolgen van de geconstateerde tekortkomingen in zowel interne
als de externe controle voor de beursgang?
ABN AMRO geeft aan de controle op orde te hebben. Indien de controle
op privébelangen en nevenfuncties niet op orde is, kunnen er economisch
onvoordelige dan wel niet-marktconforme transacties waarbij ABN AMRO
partij is, worden gedaan. Bovendien zouden zich gevallen kunnen
voordoen van handel met voorkennis. Alvorens ABN AMRO kan worden
geprivatiseerd dient er een verklaring van geen bezwaar (vvgb) van DNB
te worden verkregen. Hierbij wordt ook naar de interne gereedheid van
ABN AMRO gekeken. Bij een beursgang zal er ook in de prospectus
aandacht moeten worden besteed aan de risico’s binnen de bedrijfsvoering. Voor een beursgang is een vvgb nodig van de toezichthouder,
waarbij de integrale beoordeling van de integriteitsrisico’s een onderdeel
is.
De leden van de fracties van de VVD, de PVV en D66 vragen welke
verbeteringen ABN AMRO eerder al heeft doorgevoerd of eventueel gaat
doorvoeren naar aanleiding van de opmerkingen van DNB over het inzicht
in nevenfuncties en privébelangen. In het artikel in het FD van 31 maart
wordt gemeld dat er naar aanleiding van de opmerkingen van DNB een
nieuwe regeling is opgesteld, is deze al door de raad van commissarissen
geaccordeerd? Klopt het dat de RvC in het voorjaar van 2014 heeft
ingestemd met en aanscherping van de procedure ten aanzien van de
registratie en monitoring van nevenfuncties? ABN AMRO noemt de kritiek
achterhaald en opgelost, wat wordt hiermee bedoeld?
Zoals in bovenstaande beantwoording reeds is aangegeven, heeft de RvC
in het voorjaar van 2014 (in casu 5 mei 2014) inderdaad ingestemd met
een aanscherping van de bestaande procedure ten aanzien van de
registratie en monitoring van nevenfuncties. Deze procedure wordt
sindsdien toegepast.
De leden van de fracties van de PvdA en de ChristenUnie vragen waarop
de kritiek van de DNB dat de maatregelen die door ABN AMRO zijn
genomen om handel met voorkennis tegen te gaan zich richt. Wat heeft
ABN AMRO sinds de eerste constatering van de tekortkomingen in 2013
gedaan om de interne controle te verbeteren. In reactie daarop stelt ABN
AMRO dat deze problemen zijn geadresseerd en dat er geen integriteitpro-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

22

blemen meer zijn met de RvB en RvC, klopt dit en wat is de inschatting
van de Minister? Klopt het dat ABN AMRO naar verwachting pas in de
loop van 2015 zal voldoen aan de eisen die DNB stelt om handel met
voorkennis en belangenverstrengeling te voorkomen? Wat is de rol van de
RvC bij het op orde brengen van de integriteitkwesties die DNB aan de
orde heeft gesteld?
Volgens ABN AMRO is de in de vraagstelling opgenomen constatering dat
DNB maatregelen die door ABN AMRO zijn getroffen om handel met
voorkennis tegen te gaan als onvoldoende bestempelt, onjuist. Reeds
hierboven is aangegeven met welke aanscherping de RvC heeft
ingestemd (op 5 mei 2014), en welke voorwaarden er gelden voor
privétransacties. De nog uitstaande verbeteringen betreffen het gebruik
van geautomatiseerde systemen ter ondersteuning van de procedures.
De leden van de fracties van SP, het CDA en D66 vragen wanneer de
Minister voor het eerst kennis heeft genomen van de kritiek van DNB op
de mogelijke belangenverstrengeling bij ABN AMRO. Op welke wijze en
wanneer heeft ABN AMRO de Minister op de hoogte gebracht van dit
onderwerp en vond de Minister dit tijdig en volledig.
De brief van DNB maakt onderdeel uit van het reguliere toezicht. Het
betreft bovendien toezichtsvertrouwelijke informatie. Zoals reeds is
aangegeven, heeft ABN AMRO naar aanleiding van de bevindingen van
DNB actie genomen. DNB, niet de aandeelhouder, zal een oordeel geven
of daarmee aan de bevindingen wordt voldaan. Dit is in lijn met de
reguliere governance regels. Het Ministerie van Financiën is hierover niet
door ABN AMRO geïnformeerd, aangezien het toezichtsvertrouwelijke
informatie betreft die de vennootschap in de regel niet verstrekt aan de
aandeelhouder. De vennootschap heeft naar aanleiding van de bevindingen van DNB actie genomen. Het is vervolgens aan DNB om de
opvolging te beoordelen.
De leden van de fracties van de ChristenUnie en SP vragen wat de
Minister vindt van de kritiek van DNB en wat zegt dit volgens de Minister
over de interne controle bij ABN AMRO? Vindt de Minister dat hij dit had
moeten weten voor de beursgang en was NFLI hiervan wel op de hoogte?
Ik neem de kritiek van DNB zeer serieus, maar ik constateer dat ABN
AMRO het merendeel van de openstaande zaken reeds heeft ingevuld en
opgepakt. Zoals ik al hierboven heb aangegeven, waren het Ministerie van
Financiën en NLFI niet van tevoren op de hoogte van de bevindingen van
DNB. Dit is niet vreemd aangezien het toezichtvertrouwelijke informatie
betreft. Deze wordt ook door DNB niet gedeeld met aandeelhouders. Ook
de onder toezicht staande instelling mag deze informatie niet met derden
(zoals de aandeelhouder) delen.
De leden van de fracties van de PvdA en het CDA vragen een reactie op de
brief van de toezichthouders DNB over de integriteitsissues op welke
onderdelen de problemen zijn verholpen en op welke ABN AMRO nog
voortgang moet boeken. Kunnen er nog boetes of straffen worden
opgelegd door de toezichthouders.
ABN AMRO geeft aan dat uit bovenstaande beantwoording blijkt dat het
merendeel van de openstaande punten opgelost is of op korte termijn zal
worden afgerond. De nog uitstaande verbeteringen betreffen in het
bijzonder het gebruik van geautomatiseerde systemen ter ondersteuning
van de procedures. Het is vervolgens aan de toezichthouder om hierover
een oordeel te geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

23

Onregelmatigheden Dubai
Ik heb de Tweede Kamer antwoorden gestuurd op eerdere vragen over de
onregelmatigheden in Dubai met mijn brief van 19 maart jongstleden. Bij
mijn brief heb ik als bijlage een brief meegestuurd die de heer Zalm,
bestuursvoorzitter van ABN AMRO, mij eerder die dag heeft gestuurd over
dit onderwerp. In onderstaande antwoorden op uw vervolgvragen herhaal
ik enkele delen uit mijn eerdere antwoorden voor de volledigheid c.q. de
context.
De leden van de fracties van de PVV, SP vragen wat precies de onregelmatigheden op het ABN AMRO-kantoor in Dubai waren? Wat uitgebreider in
te gaan op wat mis is gegaan en helder aan te geven wat bedoeld wordt
met de stelling dat medewerkers «onregelmatigheden» hebben gemeld?
Wat precies de redenen waren dat 6 medewerkers zijn ontslagen? In
hoeverre corruptie bewezen is? In hoeverre er is witgewassen door
klanten? Bij hoeveel transacties ABN AMRO Dubai zich niet aan de regels
heeft gehouden? Of ABN AMRO mogelijk nog een boete te wachten staat
voor de misstanden op het kantoor in Dubai en hoe hoog deze boete dan
kan uitvallen? En hoe ernstig de Minister de overtredingen vindt?
Wat betreft het niet voldoen aan de lokale regels, gaat het, voorzover
thans bekend, in concreto om vijf gevallen van het bij de klantacceptatie
niet of niet in voldoende mate naleven van de voorschriften voor
klantidentificatie, vaststelling van herkomst van vermogen en ontvangen
gelden en een niet binnen de licentie van ABN AMRO in Dubai vallende
contante vreemde valuta transactie van relatief beperkte omvang. Een
beperkt aantal klanten bleek voorts niet te voldoen aan de interne regels
die gelden voor de uitvoering van transacties. Het gaat hierbij om
transacties waarbij in strijd met de interne regels onder meer de rekening
van private banking klanten voor zakelijk betalingsverkeer werd gebruikt,
zonder dat daarvoor door de betrokken medewerkers dan wel de klant een
passende verklaring kon worden gegeven. Het betrof hier vooral
inkomende betalingen. Vanwege de toepasselijke regels met betrekking
tot (persoons-) vertrouwelijkheid kan ABN AMRO geen informatie over
individuen geven. ABN AMRO heeft vervolgens op eigen initiatief direct
DNB en de Dubai Financial Services Authority (DFSA) op de hoogte
gebracht. ABN AMRO geeft aan dat uit het onderzoek niet is gebleken dat
er sprake is van fraude, terrorismefinanciering, overtreding van sanctiewetgeving en witwasactiviteiten door medewerkers van ABN AMRO.
Binnen ABN AMRO is geen bewijs gevonden dat witwaspraktijken zich
ook daadwerkelijk hebben gemanifesteerd. De verdere beoordeling is aan
het bevoegd gezag in Dubai. Het is op dit moment niet bekend of er een
sanctie wordt opgelegd.
De informatie die ik van ABN AMRO heb gekregen overziend, stel ik vast
dat er sprake is geweest van een overtreding van interne regels binnen de
vestiging van ABN AMRO in Dubai. Dat is een ernstige zaak. Ook stel ik
vast dat er door ABN AMRO stevig en adequaat is ingegrepen. Naar mijn
oordeel is deze kwestie geen aanwijzing voor een breder probleem van
intern toezicht. ABN AMRO treft bovendien maatregelen te versterking
van het interne toezicht en past de escalatieprocedures naar het hoofdkantoor aan.
De leden van de fractie van de PVV merken op dat een aantal onregelmatigheden door medewerkers eerder lokaal al was gemeld en dat tevens
verbeteringen werden geadviseerd in processen die daarmee verband
hielden en vragen wanneer deze onregelmatigheden precies zijn gemeld?
ABN AMRO geeft aan dat na ontvangst van de melding over het
bijkantoor in Dubai via de klokkenluidersregeling de Raad van Bestuur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

24

medio 2014 is geïnformeerd, wanneer heeft de Raad van Bestuur de Raad
van Commissarissen geïnformeerd over deze melding?
De betrokken toezichthouders, DFSA en DNB, zijn door ABN AMRO in
augustus 2014 geïnformeerd en gedurende het onderzoek actief geïnformeerd gehouden. Ook informeert ABN AMRO hen periodiek over de
voortgang van de verbetermaatregelen.
Medio 2014 is er bij ABN AMRO een anonieme melding over deze
onregelmatigheden gedaan bij de veiligheidsafdeling van ABN AMRO, het
zogenaamde Security Intelligence Management (hierna: «SIM»). De
melding is gedaan binnen de daarvoor geldende klokkenluidersregeling.
Na ontvangst van de melding via de klokkenluidersregeling heeft SIM de
RvB (medio 2014) geïnformeerd. De RvB heeft zoals gebruikelijk de RvC
geïnformeerd over de melding en het naar aanleiding daarvan gestarte
onderzoek. Onder meer tijdens de vergadering in november 2014 is een
uitvoerige toelichting gegeven. Verbeteringen zijn geadviseerd en
gerealiseerd door lokale ABN AMRO-medewerkers en door medewerkers
en leidinggevenden op het hoofdkantoor van ABN AMRO. Ook worden de
escalatieprocedures naar het hoofdkantoor aangescherpt.
De leden van de fracties van SP, het CDA, de PVV en de ChristenUnie
vragen wanneer de Minister precies op de hoogte is gesteld van de
problemen bij de ABN AMRO-vestiging in Dubai? Of de Minister kan
bevestigen dat hij en NLFI pas een dag vóór het uitkomen van het artikel
in het FD op de hoogte waren gesteld van deze onregelmatigheden? Hoe
het kan dat deze informatie op zo’n belangrijk moment – aan de
vooravond van de beursgang – niet door de ABN AMRO-top is gemeld? Of
ABN AMRO in haar rol als staatsbank de Minister niet eerder had moeten
informeren, over mogelijke onregelmatigheden bij het filiaal in Dubai? Of
de Minister van mening is dat de aandeelhouder eerder op de hoogte had
moeten worden gebracht? Wat het oordeel van de Minister is over de
redenen die ABN AMRO aanvoert voor het niet eerder melden van deze
misstanden? En of de Minister dit een rechtvaardige reden vindt om het
dossier precies op dat moment wel aan de aandeelhouder voor te leggen?
ABN AMRO geeft aan op eigen initiatief direct DNB en DFSA op de hoogte
te hebben gebracht en steeds goed op de hoogte te hebben gehouden.
Het betreft toezichtsvertrouwelijke informatie. Er is veel correspondentie
tussen toezichthouders en financiële instellingen in het algemeen. ABN
AMRO is daarop geen uitzondering. Vaak gaat het om bedrijfsvertrouwelijke zaken. In deze specifieke situatie heeft ABN AMRO geoordeeld dat er,
mede gelet op reguliere verdeling van taken en verantwoordelijkheden en
hangende de herbeoordeling van klantdossiers, geen directe aanleiding
was om het dossier aan de aandeelhouder te rapporteren. In de verantwoordelijkheidsverdeling is melding aan de toezichthouder wel vereist,
aan de aandeelhouder niet.
Hoewel de gebeurtenissen in Dubai ernstig zijn, is er door ABN AMRO
adequaat gereageerd. ABN AMRO heeft mij voorafgaand aan het
uitkomen van het artikel in het financieele Dagblad van de publicatie en
vervolgens, aangezien de informatie daarmee in het publieke domein was
gekomen, geïnformeerd over de casus.
De leden van de fractie van de PVV vragen welke maatregelen ABN AMRO
heeft genomen nadat de eerste malversaties in Dubai bekend werden,
welke verbeteringen er zijn geadviseerd en door wie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

25

Het zijn op zichzelf staande incidenten, maar ABN AMRO heeft naar
aanleiding van de gebeurtenissen in 2013 uitgebreide maatregelen
getroffen waarover DNB volgens ABN AMRO positief rapporteert.
De leden van de fracties van SP en GroenLinks vragen hoe het kan dat
DNB nog geen enkele schending van voorschriften heeft vastgesteld? Of
DNB er dan wel bovenop zat? Hoe DNB heeft toegezien op de interne
controle van ABN AMRO? Wanneer DNB zal vaststellen of de Nederlandse
integriteitwetgeving (Wwft) is omzeild door het bijkantoor van ABN AMRO
in Dubai? Of DNB reeds heeft vastgesteld of de voorschriften van de
Nederlandse Sanctiewet (1977) door het bijkantoor van ABN AMRO in
Dubai zijn nageleefd? Zo nee, wanneer komt hier opheldering over? Zo ja,
wat is de conclusie en welke actie wordt hierop ondernomen?
DNB houdt doorlopend prudentieel toezicht op naleving van Nederlandse
financiële wet- en regelgeving bij een groot aantal financiële instellingen.
DNB heeft desgevraagd laten weten geen uitspraken te kunnen doen over
onderzoek bij individuele instellingen en dat interne controle een regulier
onderwerp voor onderzoek is in het toezicht. Het heeft derhalve voortdurende toezichtsaandacht van DNB.
De leden van de fracties van de PvdA, de PVV en D66 vragen wat er
precies in het door de DFSA aangekondigde onderzoek behandeld zal
worden en wat daar over bekend is? Of er nog (onafhankelijk) vervolgonderzoek plaats zal vinden, of acht de Minister dit voldoende? Wanneer
meer duidelijkheid kan worden gegeven over het delen van de uitkomsten
van het onderzoek van de toezichthouder in Dubai? En of er een indicatie
is dat andere toezichthouders een onderzoek zullen instellen naar ABN
AMRO?
ABN AMRO laat momenteel op haar eigen initiatief een herbeoordeling
van de volledige klantportefeuille van het private banking kantoor Dubai
uitvoeren. Daarnaast doet de afdeling Security and Intelligence
Management van ABN AMRO eveneens nader onderzoek naar de nieuwe
klokkenluidersmelding. Ook doen DNB en DFSA onderzoek. Op dit
moment is niet duidelijk wanneer de toezichthouder in Dubai zijn
werkzaamheden heeft afgerond. Het is niet waarschijnlijk dat er te zijner
tijd uitkomsten kunnen worden gedeeld, omdat het toezichtvertrouwelijke
informatie betreft.
Op dit moment heeft ABN AMRO geen indicatie van onderzoeken door
toezichthouders anders dan de onderzoeken die DNB en DFSA ieder
afzonderlijk zijn gestart.
De leden van de fracties van SP en GroenLinks vragen of het Openbaar
Ministerie is ingelicht over de kwestie? En of het OM en de FIU na
bekendmaking van de onregelmatigheden bij het ABN AMRO kantoor in
Dubai bij de zaak betrokken zijn? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom
niet?
Het Ministerie van Veiligheid en Justitie heeft mij meegedeeld dat de zaak
bij het Functioneel Parket niet bekend is, anders dan door berichten uit de
media. Het Functioneel Parket kent zodoende geen in Nederland gedane
aangifte en is ook niet anderszins om betrokkenheid verzocht. Het ligt
voor de hand dat de autoriteiten in het land waar eventuele strafbare
feiten zijn gepleegd een strafrechtelijk onderzoek starten als zij daartoe
aanleiding zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

26

Met betrekking tot de vraag van de leden van GroenLinks of de Nederlandse Financial Intelligence Unit (FIU) hierbij betrokken is, merk ik op dat
een bijkantoor in een derde land, van een Nederlandse bank, in beginsel
ongebruikelijke transacties meldt bij de FIU van dat derde land. Van ABN
AMRO hebben we begrepen dat ongebruikelijke transacties zijn gemeld
bij de lokale autoriteiten in Dubai. FIU-Nederland hoefde hier dan ook niet
bij betrokken te zijn.
De leden van de fractie van SP vragen waarop het oordeel van de
Minister, dat het interne toezicht op orde zou zijn, is gebaseerd? En of de
Minister het met hen eens is dat de interne controle op meer dient te
berusten dan alleen het oppakken van de signalen van eventuele
klokkenluiders?
Bij ABN AMRO is permanent en continue aandacht voor interne controle.
ABN AMRO heeft adequate maatregelen genomen naar aanleiding van de
gebeurtenissen, waaronder het aanscherpen van het interne toezicht en
het aanscherpen van escalatieprocedures naar het hoofdkantoor. ABN
AMRO geeft aan dat naar hun beste inschatting de onregelmatigheden op
kantoor Dubai een geïsoleerd incident zijn.
De leden van de fracties van de PVV en de ChristenUnie vragen of het
klopt dat dit niet de eerste keer was dat het kantoor in Dubai in opspraak
was en ABN AMRO in december 2005 een boete heeft gekregen van
Amerikaanse toezichthouders van USD 80 miljoen vanwege malversaties
bij het ABN AMRO-kantoor in Dubai? Wat precies de reden was waardoor
deze boete is opgelegd? Hoe het kan dat ABN AMRO in Dubai in 2005 een
hoge boete heeft gekregen van USD 80 miljoen, dat er vervolgens
uitgebreide maatregelen zijn genomen, maar dat nu opnieuw praktijken
konden plaatsvinden waarbij de eigen interne regels zijn overtreden? Of
klopt het dat in maart 2013 ook twee medewerkers van de ABN AMRO in
Dubai zijn ontslagen vanwege corruptie en wat de reden daarvoor was?
In 2005 heeft ABN AMRO van de Amerikaanse autoriteiten en DNB een
boete gekregen van USD 80 miljoen. ABN AMRO geeft aan dat dit een
boete betrof voor een onvoldoende beheersraamwerk in het kader van
niet naleving van Office of Foreign Assets Controls sancties (OFAC, een
onderdeel van U.S. Treasury Department). Het incident deed zich voor op
het kantoor in Dubai. Er zijn destijds door ABN AMRO uitgebreide
maatregelen getroffen. Tegenwoordig voert ABN AMRO de activiteiten
waarvoor toen een boete is opgelegd niet meer uit. In de huidige casus is
niet gebleken van overtreding van OFAC-sancties volgens ABN AMRO.
Zoals aangegeven zijn er binnen ABN AMRO geen indicaties aangetroffen
van fraude.
In 2012 speelde een andere casus waarbij een medewerker uit Rotterdam
en een medewerker uit Dubai betrokken waren. Twee Energy, Commodities & Transportation (ECT) medewerkers werden ervan verdacht
steekpenningen te hebben gevraagd aan een klant. Hiervoor zijn de twee
medewerkers op staande voet ontslagen. De medewerkers hebben hun
ontslag aangevochten en de beschuldigingen ontkend. De rechter heeft de
arbeidsovereenkomst ontbonden en een ontslagvergoeding toegekend.
Het gaat hier dus om afzonderlijke op zichzelf staande incidenten bij
verschillende bedrijfsonderdelen volgens ABN AMRO.
De leden van de fractie van de PVV vragen hoe het mogelijk is dat er in
2014 16 meldingen zijn gedaan van mogelijke witwaspraktijken aan de
lokale toezichthouder, maar dat ABN AMRO uiteindelijk geen bewijs heeft
gevonden dat deze praktijken zich daadwerkelijk hebben gemanifesteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

27

En om welke melding het precies ging bij de melding op 7 maart 2015
inzake kantoor Dubai?
ABN AMRO heeft de plicht zorgvuldig klantenonderzoek te doen. Indien
een ongebruikelijke transactie wordt waargenomen, heeft ABN AMRO de
plicht dit te melden via een «melding ongebruikelijke transactie». Voor
zover daar sprake van was, heeft ABN AMRO conform haar wettelijke
plicht melding gedaan aan de lokale toezichthouder stelt ABN AMRO.
ABN AMRO geeft aan dat binnen ABN AMRO geen bewijs is gevonden dat
witwaspraktijken zich ook daadwerkelijk hebben gemanifesteerd.
De melding op 7 maart 2015 toont volgens ABN AMRO gelijkenis met de
signalen die ABN AMRO medio 2014 heeft ontvangen. De melding wordt
meegenomen in het lopende onderzoek.
De leden van de fractie van de het CDA vragen welke andere zaken er
spelen bij de ABN AMRO, die van belang zijn om publiekelijk bekend te
zijn bij een eventueel besluit tot beursgang, bijvoorbeeld omdat ze
verplicht in een prospectus vermeld dienen te worden?
Van een prospectus is nog geen sprake, zolang ik geen besluit heb
genomen over de verkoop van ABN AMRO. Overigens zal een prospectus
alle potentiële materiële risico’s moeten bevatten die investeerders
kunnen gebruiken voor hun afweging.
Governance en bevoegdheden
De leden van de fractie van de PVV vragen welke wettelijke en/of
statutaire bevoegdheden de Minister en NLFI als aandeelhouder hebben
ten aanzien van de benoeming en beloning van de Raad van Bestuur en
de Raad van Commissarissen? Welke wettelijke en/of statutaire bevoegdheden de Raad van Commissarissen heeft ten aanzien van de benoeming
en beloning van de Raad van Bestuur? Of de Minister de wettelijke en/of
statutaire bevoegdheden toereikend acht of dat hij daardoor wordt
belemmerd? Of het mogelijk is statutair en/of wettelijk meer bevoegdheden te krijgen op dit aspect? En of de Minister van mening is dat het
Burgerlijk Wetboek (boek 2) veranderd zou moeten worden op dit aspect,
zodat de Minister en/of Raad van Commissarissen meer bevoegdheden
zouden hebben?
De aandelen van onder meer ABN AMRO worden beheerd door de
stichting administratiekantoor beheer financiële instellingen (verder:
«NLFI»). NLFI is dus de aandeelhouder. NLFI is opgericht naar aanleiding
van de motie-Weekers c.s. om het aandeelhouderschap in ABN AMRO en
ASR op een zakelijke, niet-politieke wijze in te vullen en de belangen op
transparante wijze te scheiden.3 De staat houdt certificaten van de
aandelen en is daarmee volledig economisch eigenaar van ABN AMRO.
Door deze deelnemingen en financiële instrumenten in beheer te geven
bij een stichting administratiekantoor staat de Minister van Financiën op
afstand van de dagelijke gang van zaken bij deze deelnemingen.
Voor principiële en zwaarwegende beslissingen moet NLFI de voorafgaande goedkeuring van de Minister van Financiën vragen. Als zwaarwegende of principiële beslissingen worden ingevolge de wet stichting
administratiekantoor beheer financiële instellingen (verder: de «Wet
NLFI») in elk geval aangemerkt (artikel 4, derde lid Wet NLFI):

3

Kamerstuk 31 965, nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

28

a.

b.
c.

beslissingen over beloningen bij een van de vennootschappen, voor
zover die samenhangen met de taakuitoefening van de stichting
administratiekantoor;
beslissingen die wezenlijke gevolgen hebben voor de zeggenschap,
het risico en het kapitaalbeslag van de Staat;
beslissingen waarbij wordt afgeweken van een door Onze Minister
aan de stichting administratiekantoor bekend gemaakte strategie tot
de verkoop van aandelen, dan wel beslissingen die uitvoering van
zo’n strategie bemoeilijken.

Het vaststellen van het beloningsbeleid bij de financiële deelnemingen –
op voorstel van de raad van commissarissen – geschiedt door de
aandeelhouder NLFI dus pas na mijn instemming.
Het vaststellen van individuele beloningen van bestuurders is de
bevoegheid van de RvC van ABN AMRO, binnen de kaders van het door
mij (via NLFI als aandeelhouder) goedgekeurde beloningsbeleid. Zo zijn er
in principe voldoende checks and balances om tot een verantwoorde
totstandkoming van de arbeidsvoorwaarden te komen, zonder dat de
aandeelhouder zich gaat opstellen als werkgever van de bestuurders. Dit
vereist verder een goede informatie-uitwisseling tussen de raad van
commissarissen en de aandeelhouder over de uitvoering van het
beloningsbeleid en een transparante verslaglegging van concrete
beloningsbeslissingen.
De RvC draagt leden van de RvB voor benoeming voor en heeft de
mogelijkheid deze leden te schorsen. De algemene vergadering van
aandeelhouders kan de leden ontslaan, net zoals deze besluit over de
benoeming van de bestuurders op voordracht van de RvC. De bevoegdheidsverdeling tussen aandeelhouder en RvC acht ik correct en vergt naar
mijn oordeel geen wijziging noch in de wet noch in de statuten.
De leden van de fractie van de PVV vragen of de Minister vindt dat de
Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur in voldoende mate in
control zijn? Zo ja, of de Minister dit kan toelichten in het licht van de
strubbelingen over de afgelopen maand maart? Zo nee, of de Minister kan
aangeven wat hij specifiek zou willen veranderen op het gebied van het
vennootschapsrecht om wel de door de Minister vereiste mate van control
te krijgen?
Ja, ik ben van mening dat de RvC en RvB in voldoende mate in control
zijn. Er zijn ook geen signalen vanuit DNB en de controlerend accountant
dat de Raad van Commissarissen de Raad van Bestuur onvoldoende in
control zouden zijn.
Beloningen
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of voorafgaand aan
het afzien van de verhoging van de beloning door de Raad van Bestuur
nog gesprekken plaatsgevonden tussen de Minister, de Raad van Bestuur
en Raad van Commissarissen van ABN AMRO. En zo ja, wat de uitkomst
was van die gesprekken. De leden van de PVV-fractie vragen tevens om
welke redenen precies het bestuur van ABN AMRO afstand heeft gedaan
van de salarisverhoging. In dat kader vragen de leden van de fracties van
de PvdA en de ChristenUnie of de leden van de Raad van Bestuur nu
definitief hebben afgezien van de salarisverhoging van EUR 100.000. De
leden van de fractie van de ChristenUnie vragen verder of het vrijwillig
afzien van de verhoging van de beloning later alsnog geëffectueerd kan
worden. Voorts vragen de leden van de fractie van de PvdA of een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

29

salarisverhoging in de komende jaren uitgesloten is en of dat de situatie is
zolang de overheid nog aandelen bezit.
Op zondag 29 maart jongsleden heb ik vernomen dat de zes betrokken
leden van de Raad van Bestuur afzien van de verhoging van de vaste
beloning van € 100.000. Ik heb begrepen dat de betrokken leden van de
Raad van Bestuur hebben definitief afgezien van de verhoging van
€ 100.000. Wanneer het aandeelhouderschap van de Staat volledig is
afgebouwd, geldt de Wet beloningsbeleid financiële ondernemingen
(Wbfo).
Het besluit om er van af te zien was een zelfstandig besluit van de Raad
van Bestuur. Voor de overweging van de leden van de Raad van Bestuur
om afstand te doen van de verhoging, verwijs ik graag naar hun eigen
persbericht daarover.
De leden van fractie van GroenLinks vragen om een tijdlijn waarin exact
wordt aangegeven wanneer en hoe er sinds 2012 gecommuniceerd is
tussen de Raad van Commissarissen van ABN AMRO, NLFI en het
Ministerie van Financiën over het beloningsbeleid.
De belangrijkste schriftelijke communicatie tussen de Raad van Commissarissen, NLFI en het Ministerie van Financiën over het beloningsbeleid
van de Raad van Bestuur in de periode 2012 tot nu betrof:
– 26 januari 2012: brief NLFI aan RvC ABN AMRO in reactie op conceptvoorstel ABN AMRO van 23 december 2011 voor de aanpassing van
het beloningsbeleid.
– 3 februari 2012: Reactiebrief ABN AMRO aan NLFI op brief van
26 januari met daarin het definitief voorstel de beloning van de
RvB-leden (exclusief de voorzitter) met € 100.000 te verhogen.
– 5 februari 2012: Brief NLFI aan de Minister van Financiën met positief
advies inzake het door ABN AMRO voorgestelde aanpassing van het
beloningsbeleid.
– 28 maart 2012: brief Minister aan NLFI met goedkeuring onder
voorbehoud
– 15 mei 2012: RvC-besluit tot aanpassen beloningsbeleid ABN AMRO
– 6 juni 2012: Aandeelhoudersbesluit aanpassing beloningsbeleid ABN
AMRO
Na 2012 is er geen communicatie geweest over het beloningsbeleid na de
vaststelling in juni 2012. In 2014 heb ik wel samen met NLFI en ABN
AMRO gesprekken gevoerd over het uitkeren van de verhoging in 2014.
Hierover zijn ook brieven gewisseld. Ik verwijs u naar de tijdlijn die ik als
bijlage bij mijn Kamerbrief van 31 maart 2015 heb gevoegd (Kamerstuk
31 789, nr. 52).
De leden van de fractie van SP vragen of NLFI in maart 2014 bezwaar
heeft gemaakt tegen de salarisverhoging bij het bestuur van ABN AMRO.
In dat kader vragen de leden van de fractie van het CDA wanneer de Raad
van Commissarissen besloten heeft dat de verhoging uitgekeerd mocht
worden, wanneer de Minister hiermee heeft ingestemd en wanneer de
verhoging is ingegaan en uitbetaald. De leden van de fractie van de PVV
willen weten of het klopt dat de Minister vorig jaar in maart al heeft
ingestemd met het verhogen van het salaris van het bestuur van ABN
AMRO met 100.000 euro. En zo ja, waarom de Minister dit niet destijds
met de Kamer heeft gedeeld en hoe geloofwaardig het dan is om te
stellen dat de verhogingen slecht te begrijpen zijn en een verkeerd signaal
afgeven. Voorts vragen de leden van de fractie van de PVV waarom de
Minister (als aandeelhouder) iets belooft te verdedigen dat weliswaar
juridisch en bestuurlijk correct is, doch schadelijk is voor ABN AMRO en
slecht voor het vertrouwen in de financiële sector en waardoor afbreuk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

30

wordt gedaan aan de waarde en het imago van ABN AMRO en het
vertrouwen. Verder vragen de genoemde leden waarom de Minister de
salarisverhoging niet als onverdedigbaar heeft getypeerd aangezien je als
aandeelhouder toch niet wilt dat ABN AMRO beschadigd wordt en/of
waarde verliest, en als Minister toch niet wilt dat het vertrouwen in de
financiële sector wordt geschaad? De leden van de fractie van GroenLinks
vragen of de Minister in het gesprek van 7 maart 2014 of op enig ander
moment glashelder heeft gecommuniceerd richting de Raad van
Commissarissen van ABN AMRO dat hij de loonsverhoging voor de Raad
van Bestuur van ABN AMRO publiekelijk zou veroordelen en of aan ABN
AMRO is meegegeven dat een verhoging van de salarissen van de Raad
van Bestuur een spoedige beursgang van ABN AMRO zou kunnen
belemmeren, desnoods door een blokkade vanuit het Ministerie van
Financiën. Verder merken de leden van de fractie van de PVV op dat in de
brief van 31 maart 2015 de Minister aangeeft dat hij er geen misverstand
over heeft laten bestaan dat hij de salarisverhoging afkeurt en zelfs heeft
gewaarschuwd voor de schade voor ABN AMRO. De genoemde leden
vragen in dat kader waarom de Minister niet heeft aangegeven dat dit
voor hem als aandeelhouder onaanvaardbaar is en dat hij de wet
desnoods gaat wijzigen om deze verhoging te blokkeren. Tot slot vragen
de leden van de fractie van de ChristenUnie of de Minister ander
juridische mogelijkheden heeft onderzocht om de verhoging van de
beloning tegen te houden.
De RvC van ABN AMRO heeft op 15 mei 2012 het besluit genomen tot
toekenning van de verhoging van het vaste salaris met € 100.000. Over
2012 en 2013 hebben de betrokken leden van de Raad van Bestuur hier
vrijwillig van afgezien. In 2014 is per 1 juni 2014 met terugwerkende kracht
tot 1 januari 2014 de toeslag aan de betrokken leden uitbetaald.
NLFI heeft als aandeelhouder in maart 2014 geen bezwaar gemaakt tegen
het uitkeren van de salarisverhoging van ABN AMRO aangezien de
salarisverhoging al in 2012 door de RvC was toegekend op basis van de
mogelijkheid die de Wet Bonusverbod bood. Deze salarisverhoging was
destijds goedgekeurd door aandeelhouder NLFI, na instemming van de
toenmalige Minister.
Ik heb tijdens het gesprek op 7 maart 2014 over de salarisverhoging, met
NLFI, de RvB en RvC, vastgesteld dat deze in 2012 volgens de regels en
conform wet- en regelgeving is toegekend, en destijds was goedgekeurd
door de aandeelhouder. Ik constateerde ook dat er geen juridische
mogelijkheden waren om de verhoging van de beloning tegen te houden.
Derhalve heb ik gesteld dat ik het genomen besluit tot de salarisverhoging
juridisch en bestuurlijk zou verdedigen. Dat heb ik ook gedaan. Het feit dat
het besluit tot de salarisverhoging juridisch en bestuurlijk correct is
verlopen, neemt niet weg dat ik een opvatting heb over de vraag of de
verhoging verstandig is. Ik vond van niet, omdat de salarisverhoging
mijns inziens zou stuiten op onbegrip bij medewerkers, klanten en andere
delen van de samenleving en daarom niet goed was voor de reputatie van
ABN AMRO. Deze opvatting heb ik in 2014 meerdere malen geuit en deze
was ook bekend bij ABN AMRO. Over de toepassing van de overgangsregeling ingevolge de Wet bonusverbod staatsgesteunde ondernemingen is
gerapporteerd in de jaarverslagen van ABN AMRO over 2012, 2013 en
2014. Aangezien er reeds een goedkeurend aandeelhoudersbesluit was
genomen in 2012 was er geen sprake van een besluit in maart 2014 dat ik
naar buiten had kunnen brengen. Ik ben hier tijdens het Wbfo debat van
2 oktober 2014 in de Tweede Kamer op ingegaan. Ik heb de Kamer toen
laten weten dat de betrokken RvB-leden in 2012 en 2013 eenmalig afzagen
van de salarisverhoging. Dat deze vanaf 2014 dus wel wordt uitgekeerd,
had ik daar expliciet aan toe moeten voegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

31

Zoals ik in de beantwoording in het kader van het schriftelijk overleg over
de salarsisverhoging op 31 maart heb vermeld,4 heb ik er in de diverse
gesprekken die ik in 2014 met de RvB en RvC hierover heb gevoerd geen
misverstand over laten bestaan wat ik vind van een dergelijke salarisverhoging en heb ik gewaarschuwd voor de schade voor ABN AMRO. Een
eventuele belemmering van de beursgang is niet aan de orde geweest
tijdens de gesprekken.
De leden van de fractie van de PVV merken op dat de Minister in zijn
antwoordbrief van 19 maart 2014 schreef dat hij tevreden was dat de
beloningskwestie was opgelost. Deze leden willen weten waarom de
Minister daarmee impliceert tevreden te zijn met de salarisverhogingen,
terwijl hij nu aangeeft dat de verhogingen niet uit te leggen zijn en een
verkeerd signaal afgeven. Daarnaast vragen de leden van de PVV-fractie
waarom de Minister de verhoging van de variabele beloningen wel heeft
betwist en de verhoging van de vaste salarissen niet. Daarnaast willen de
genoemde leden weten waarom de Raad van Bestuur af heeft gezien van
de variabele beloningen over het jaar 2010.
Zoals ik ook schreef in mijn brief van 19 april 2014 was ik tevreden met het
feit dat de bestuurders afzagen van de uitgestelde variabele beloning over
2010. Over de verhoging van het vaste salaris heb ik gezegd dat ik die
onverstandig vond en dat deze tot maatschappelijke onrust zou leiden. De
RvB en RvC hebben echter te kennen gegeven dat, na 2 jaar uitstel, deze
verhoging in 2014 in zou moeten gaan. Ik heb daarop toegezegd dat ik
deze in de gegeven situatie juridisch en bestuurlijk zou verdedigen, omdat
het besluit tot de salarisverhoging door de RvC conform wet- en regelgeving was genomen, in 2012 was goedgekeurd door de aandeelhouder
en om die redenen niet was terug te draaien. Over de toekenning van de
langetermijnbonus over 2010 waren geen besluiten terug te vinden, noch
was erover gerapporteerd in het jaarverslag over 2010. De constatering
dat deze juridisch en bestuurlijk correct had plaatsgevonden was naar
mijn oordeel hierop niet van toepassing. Ik kan niet beoordelen welke
overwegingen bij de leden van de Raad van Bestuur hebben geleid tot het
afzien van de uitgestelde variabele beloning.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar het oordeel van de
Minister over de andere recente salarisverhogingen bij financiële
instellingen en of de Minister de mening van de genoemde leden deel dat
deze riante salarisverhogingen niet passen bij de door de bancaire sector
onderschreven ambitie om dienstbaar te zijn aan de samenleving en niet
aan zichzelf. In dat kader vragen de leden van de fractie van de PvdA of de
cultuur in de sector volgens de Minister al voldoende gericht op het
algemeen in plaats van het eigen belang en of de indruk bestaat dat de
sector handelt naar letter en geest van de recent ingegane Wet beloningen
financiële instellingen.
Op 7 februari jongstleden is de Wet beloningsbeleid financiële ondernemingen (Wbfo) in werking getreden. Onderdeel van deze wet is het
bonusplafond van 20 procent voor financiële ondernemingen in
Nederland. In de toelichting op deze wet is ingegaan op mogelijke
omzettingen van variabele beloningen naar vaste beloningen als gevolg
van de beperking van het bonusplafond.5 Dat een zekere compensatie
voor verlies van (potentiële) variabele beloningen zou plaatsvinden door
verhoging van de vaste beloning, was de verwachting. Het kabinet heeft
daarbij opgemerkt dat het er vanuit ging dat deze compensatie een
gepaste omvang zal hebben, waarbij door de onderneming acht wordt
4
5

Kamerstuk 31 789, nr. 52
Kamerstuk 33 964, nr. 3, p. 37.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

32

geslagen op niet alleen de uitdagingen waar de sector voor staat, maar
ook op de reeds hoge vaste beloningen binnen de financiële sector in
vergelijking tot andere sectoren en de maatschappelijk context rond het
beloningsbeleid in de financiële sector. Ook is in de toelichting bij de wet
al ingegaan op het feit dat de lonen in de Nederlandse financiële sector
reeds relatief hoog liggen ten opzichte van andere landen. Het kabinet
heeft de Nederlandse banken daar al meegegeven dat zij moeten waken
voor aantasting van hun concurrentiepositie door een te hoog kostenniveau. Daarbij is aangegeven dat het aan de financiële ondernemingen is
om de hoogte en reikwijdte van eventuele compenserende verhoging van
de vaste beloning vast te stellen en daarover transparantie te betrachten
naar de samenleving.6
Zeker voor de top van ondernemingen die geconfronteerd wordt met
forse uitdagingen zou het daarom gepast zijn om het goede voorbeeld te
geven richting personeel, klanten en samenleving. De recente salarisverhogingen vind ik derhalve een teleurstellend signaal. Ook al passen deze
salarisverhogingen binnen de juridische kaders.
De leden van de fractie van de PVV willen weten of het klopt dat ABN
AMRO op 11 augustus 2014 een brief heeft gestuurd aan NLFI, zoals
aangegeven staat in het NRC-artikel van 31 maart 2015 («ABN: Minister
zou ons verdedigen»). En zo ja, of de Minister bereid is deze brief naar de
Kamer te doen toekomen.
Ja, dat klopt. Met de beantwoording van de Kamervragen in het kader van
het schriftelijk overleg over de salarsiverhoging op 31 maart jongstleden
heb ik tevens deze brief vertrouwelijk aan de Kamer ter inzage te gelegd.
Dit is inmiddels gebeurd.
De heer Van Vliet vraagt of de Minister vindt dat de maatschappelijke
verontwaardiging over de beloningen van het bestuur van ABN AMRO
meer wordt veroorzaakt door de absolute hoogte van de beloningen of
door een beloningsontwikkeling die de CAO-loonstijging ver overtreft? In
het kader daarvan vraagt de heer Van Vliet wat de redenen zijn om de
arbeidsvoorwaarden van topbestuurders niet onder hetzelfde CAO-regime
te brengen als gewone werknemers, al dan niet met de introductie van
hogere salarisschalen? De leden van de fractie van SP vragen of de
Minister bereid is zich in te zetten voor verlaging van de exorbitante
salarissen bij de top van de staatsgesteunde ondernemingen, zeker in het
licht van de grote verschillen met de salarissen van gewone werknemers
bij dezelfde ondernemingen?
Een van de kritiekpunten op het besluit de loonsverhoging uit 2012 alsnog
in te laten gaan, hangt inderdaad samen met de versoberde CAO voor
gewone werknemers. Juridisch gezien had de salarisverhoging van de
bestuurders geen relatie met de CAO of andersoortige indexering, maar
kwam voort uit de Wet bonusverbod. Deze wet heeft alleen betrekking op
alle dagelijkse beleidsbepalers, en dus niet op het voltallige personeel.
Voor niet met de Wbfo samenhangende salarisverhogingen geldt dat deze
voor de bestuurders van ABN AMRO gelijk zijn aan de Algemene
Bank-CAO. Bij alle staatsgesteunde instellingen is na verwerving een
nieuw beloningsbeleid vastgesteld. In alle gevallen betrof dit een matiging
zowel ten opzichte van de bestaande situatie als ten opzichte van de
relevante peergroups. De beloningsniveaus zijn hiermee verlaagd, maar
adequaat in relatie tot de benodigde ervaring en expertise die voor die
functies zijn vereist.

6

Kamerstuk 33 964, nr. 6, p. 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

33

De heer Van Vliet vraag of de ontwikkeling van de totale personeelslasten
bij ABN AMRO een Kritische Prestatie Indicator (KPI) die op enigerlei wijze
invloed heeft op de hoogte van de beloningen van topbestuurders. Voorts
vraagt de heer Van Vliet hoeveel ABN AMRO op papier zou kunnen
besparen, als de beloningen van alle werknemers gemiddeld gelijk
zouden worden gesteld aan de beloningen bij de rijksoverheid en hoeveel
waarde daarmee gecreëerd zou kunnen worden. Verder vraagt de heer
Van Vliet in hoeverre de Minister de mening deelt dat het bestuur van
ABN AMRO het draagvlak om te besparen op de hoge personeelslasten
ondermijnt door het toekennen van hogere beloningen aan een klein
aantal topbestuurders. En zo ja, of de huidige bestuurders van ABN AMRO
dan verantwoordelijk zijn te houden voor de niet gecreëerde waarde.
Het uitrekenen wat de besparingen zouden zijn indien de beloningen van
alle medewerkers gemiddeld gelijk zouden worden gesteld aan de
beloningen bij de rijksoverheid en hoeveel waarde daarmee gecreëerd
zou worden is weinig zinvol, aangezien ABN AMRO in een andere sector
opereert dan de rijksoverheid en andere expertise en ervaring is vereist.
Ook kunnen arbeidsvoorwaarden niet zomaar eenzijdig worden gewijzigd.
Het bestuur van ABN AMRO heeft zich in de afgelopen jaren ingezet om
de personeelslasten te verlagen. Daarom vind ik het een verstandig
besluit dat de top van ABN AMRO van de verhoging heeft afgezien.
Verhouding met de onderneming
De leden van de fracties van GroenLinks en de ChristenUnie vragen naar
de reden voor het aftreden van de vice-voorzitter van de Raad van
Commissarissen. In dat kader vragen de leden van fracties van GroenLinks of het opstappen deze commissaris verband houdt met de gelekte
brief die ABN AMRO stuurde aan NLFI waarin staat dat de Minister van
Financiën het besluit van de loonsverhoging zou verdedigen. Voorts
vragen de genoemde leden op welke wijze de Minister betrokken is
geweest bij het besluit om af te treden en of de Minister hier zelf op heeft
aangedrongen. Verder vragen de leden van de fractie van de ChristenUnie
wanneer de Minister op de hoogte was van het aftreden. Tot slot vragen
de leden van de fractie van de PVV wat het oordeel van de Minister is over
het vertrek en de redenen die Peter Wakkie aanvoert om op te stappen.
In de persverklaring van ABN AMRO staat dat de heer Wakkie zich als
voorzitter van de remuneratie-, selectie- en benoemingencommissie
binnen de Raad van Commissarissen van ABN AMRO verantwoordelijk
voelde voor het beloningsbesluit en de daarover ontstane ophef. Het
besluit om op te stappen is genomen door de heer Wakkie zelf. Ik ben hier
niet bij betrokken geweest en heb er niet op aangedrongen. Het is niet aan
mij om een oordeel te vellen over de beslissing van de heer Wakkie om
terug te treden.
De leden van de fracties van de PvdA en de ChristenUnie vragen of de
beslissing van de vice-voorzitter van de Raad van Commissarissen om de
salarisverhoging in de media te verdedigen afgestemd is en met
instemming van de overige leden van de Raad van Commissarissen? In
dat kader van de leden van de fractie van de ChristenUnie naar de reactie
van de Minister op het interview met de voormalig vice-voorzitter van de
Raad van Commissarissen (NRC, 31 maart 2015).
De voormalige vice-voorzitter van de Raad van Commissarissen heeft het
uitgebreide interview op eigen initiatief aan het NRC gegeven volgens
ABN AMRO. De Raad van Commissarissen respecteert het door de Raad
van Bestuur op 29 maart jongsleden genomen besluit om af te zien van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

34

toeslag en betreurt de ontstane ophef. Ik heb derhalve als Minister in dit
geval geen oordeel over wat de voormalige vice-voorzitter van de Raad
van Commissarissen op persoonlijke titel zegt.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen op welke financiële
uittreedregeling de oud-commissaris Peter Wakkie kan rekenen, of de
ex-commissaris een gouden handdruk, pensioen, salaris, aandelen, een
ontslagvergoeding of een andere financiële vergoeding meekrijgt? En zo
ja, om welke bedragen gaat het?
De heer Wakkie heeft geen recht op welke financiële vergoeding dan ook
gekoppeld aan zijn vertrek.
De leden van de fractie van SP vragen of de Minister nog vertrouwen in
de huidige Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen van ABN
AMRO. In dat kader daarvan vragen de leden van de fractie van de PVV of
de Minister heeft overwogen om de Raad van Commissarissen te
vervangen. Tevens vragen de leden van de fractie van de PVV of de
Minister het met hen eens is dat gelet op de problemen en spanningen
het beter zou zijn om de Raad van Commissarissen en de Raad van
Bestuur te vervangen door nieuwe mensen met een onbelast verleden en
dat dit het imago en de beursgang ten goede zal komen. De leden van de
fracties van SP, het CDA, de PVV, D66, de ChristenUnie, GroenLinks en de
SGP vragen of het vertrek van Peter Wakkie uit de Raad van Commissarissen volgens de Minister voldoende is om «de rust en het vertrouwen»
te herstellen?
Ik heb vertrouwen in de Raad van Bestuur en de Raad van Commissarissen. Het vertrek van de heer Wakkie staat hier los van. In mijn reactie op
het besluit van de betrokken leden van de Raad van Bestuur om af te zien
van de hun toegekende verhoging van het vaste salaris heb ik gezegd dat
hierdoor de goede resultaten van ABN AMRO, die dankzij de inzet van de
medewerkers en bestuurders van ABN AMRO zijn bereikt, nu weer de
aandacht en waardering kunnen krijgen die zij verdienen. Ik heb niet
overwogen de leden van beide raden te vervangen.
De leden van de fractie van het CDA en D66 verzoeken de Minister van
Financiën aan te geven hoe op dit moment de verhouding is tussen hem
en de Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur van de ABN
AMRO. Dit kan door aan te geven hoe de aandeelhoudersvergadering, die
op 2 april plaatsvindt, verlopen is en of de jaarrekening is goedgekeurd en
er decharge is verleend aan de Raad van Bestuur.
De Algemene Vergadering van Aandeelhouders heeft ingestemd met alle
voorgelegde voorstellen en besluiten. In de AvA van 2 april jongstleden is
derhalve ook decharge verleend aan de leden van de RvB en de RvC over
het boekjaar 2014. NLFI heeft kritisch doorgevraagd op alle onderwerpen
die recent in het nieuws zijn geweest. Ook is gesproken over de informatievoorziening aan de aandeelhouder c.q. de Minister. Met waardering
heeft NLFI kennis genomen van de goede financiële resultaten over 2014.
Ik verwijs u verder naar het persbericht van ABN AMRO dat op 2 april
jongstleden na de Algemene Vergadering van Aandeelhouders is
verschenen met een toelichting op de genomen besluiten.
Verkoop ABN AMRO
De leden van de fracties van SP en het CDA vragen of de Minister kan
bevestigen dat het Ministerie van Financiën en ABN AMRO het lange tijd
niet eens werden over de beschermingsconstructie waarmee ABN AMRO
beschermd zou worden en dat hij er bij de ABN AMRO-top op heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

35

aangedrongen genoegen te nemen met een zwakke beschermingsconstructie? Of de Minister de mogelijke bezwaren tegen, en risico’s van, een
beursgenoteerABN AMRO kan noemen? En of de Minister van mening is
dat hij door ABN AMRO voldoende en tijdig op de hoogte gebracht is van
alle informatie, die het kabinet nodig gehad zou hebben om een week
geleden het besluit te nemen om over te gaan tot een beursgang?
Er moet rust en vertrouwen zijn rond ABN AMRO voordat er een besluit
kan worden genomen over de verkoop. Dat geldt ook voor het voeren van
de discussie over de precieze vorm en inrichting van de verkoop en de
onderbouwing van een dergelijk besluit. Ik kom hier dan ook op een later
moment op terug bij de Tweede Kamer.
De leden van de fracties van SP, D66 en de ChristenUnie vragen of de
Minister kan aangegeven welke kwesties en overwegingen rondom ABN
AMRO hebben geleid tot zijn besluit tot uitstel van zijn besluit? Wat er in
dit verband wordt bedoeld met kwesties? Of de Minister in een eerder
stadium overwogen heeft om de beursgang uit te stellen? Wanneer hij het
definitieve besluit heeft genomen om het proces niet te starten? Wanneer
de ABN AMRO-top hiervan op de hoogte is gesteld en of daarbij is
meegedeeld dat dit was veroorzaakt door onder andere de discussie over
salarissen? En of de Minister kan ingaan op de gevolgen van de geconstateerde tekortkomingen in zowel interne als de externe controle voor de
beursgang
De vragen die zijn opgeroepen door de onregelmatigheden in Dubai en de
maatschappelijke discussie over de verhoging van de vaste salarissen
waren de directe aanleiding tot het besluit. Later kwamen daar de vragen
over het anti-corruptiebeleid en het integriteitsbeleid van ABN AMRO nog
bij. Zolang die vragen niet zijn beantwoord en de rust en het vertrouwen
niet zijn teruggekeerd, ligt er geen goede basis voor een terugkeer naar de
markt. Dat besluit heb ik vorige week donderdag 26 maart genomen. ABN
AMRO is daarna geïnformeerd, waarbij dezelfde redenen als hiervoor zijn
gegeven.
De leden van de fracties van SP, het CDA, de PVV, D66, christenUnie,
GroenLinks en de SGP vragen of zal worden gewacht met de beursgang
tot na de uitkomst van de lopende onderzoeken, zoals het onderzoek van
Dubai Financial Services Authority (DFSA)? Wanneer de Minister een
besluit zal nemen over de geplande beursgang? Wat de Minister op lange
termijn voor ogen heeft voor ABN AMRO en of de Minister nog steeds van
mening is dat ABN AMRO op termijn naar de beurs dient te worden
gebracht? Of er volgens de Minister onoverkomelijke bezwaren zijn tegen
een bank die in overheidshanden is en zo ja, wat deze bezwaren zijn? Aan
te geven of er volgens de Minister onaanvaardbare risico’s zijn verbonden
aan een staatsbank, en zo ja, wat deze risico’s precies inhouden? Of de
Minister de mogelijke bezwaren tegen, en risico’s van, een beursgenoteerABN AMRO kan noemen? Welke opties voor de toekomst van ABN
AMRO nu mogelijk zijn, nu het besluit over een beursgang, in ieder geval
tijdelijk is opgeschort, wanneer over deze opties besloten wordt en wat
het afwegingskader is? Wanneer de Minister voornemens is ABN AMRO
naar de beurs te brengen? Tot wanneer denkt de Minister dat uitstel van
het proces tot beursgang nodig is? Wanneer er sprake is van voldoende
vertrouwen en rust om hier toe over te gaan? Of de Minister net als de
leden van GroenLinks van mening is dat een spoedige beursgang van
ABN AMRO te vroeg komt om de recent ontstane vertrouwensbreuk te
herstellen en dat de beursgang een aantal jaar op zich zou moeten laten
wachten? Welk tijdpad de Minister voor ogen heeft met de beursgang?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

36

De beslissing tot start van het proces van beursgang is uitgesteld. Het
eerdere principebesluit tot verkoop van ABN AMRO middels een
beursgang is al in 2013 door het kabinet genomen en door een ruime
Kamermeerderheid gesteund. Ik kan geen termijn noemen waarop ik mijn
voorstel hervat om ABN AMRO te doen terugkeren naar de markt. Eerst
moeten de nu lopende discussies worden afgerond. De publieke belangen
die zijn gemoeid met een stabiele financiële sector kunnen het beste
worden geborgd met het instrument van wet- en regelgeving. Dan zijn de
«spelregels» voor alle financiële instellingen gelijk. Blijvend staatsaandeelhouderschap biedt in de ogen van het kabinet ook geen garantie voor
een meer solide, transparante, en integere bankensector. In dit opzicht wil
ik wijzen op het feit dat tijdens de crisis de zwakke plekken in bijvoorbeeld
de Duitse en Spaanse bankensector met name te vinden waren bij banken
die in overheidshanden waren. Een divers bankenlandschap, in combinatie met sterkere bankbalansen en een effectief toezicht- en resolutieregime biedt volgens het kabinet de meeste waarborgen voor een
robuuste bancaire sector die dienstbaar is aan de reële economie. In dit
kader werkt het kabinet aan de afronding van een ambitieuze hervormingsagenda.
Om bovengenoemde redenen is de consistente lijn van mij en mijn
voorgangers dat indien aan de exitvoorwaarden is voldaan, wordt gestart
met de verkoop van de financiële instellingen, waaronder ABN AMRO. Die
voorwaarden zijn dat: de financiële sector stabiel moet zijn, er voldoende
interesse moet vanuit de markt zijn en ABN AMRO er klaar voor moet zijn.
Daarbij heeft de staat de verantwoordelijkheid om voorzichtig en
verstandig om te gaan met publieke middelen. Met de verkoop wordt
getracht zo veel als mogelijk van het geïnvesteerde kapitaal terug te
verdienen. Het besluit over zo’n belangrijke stap vergt dat er rust en
vertrouwen rond ABN AMRO heerst.
De leden van de fracties van SP, de PVV en de SGP vragen wat momenteel
de geschatte waarde is van ABN AMRO? Welk effect de lange reeks
incidenten hebben voor de opbrengst bij een beursgang op korte termijn?
Wat deze onenigheid (ruzie) de belastingbetaler straks gaat kosten als
blijkt dat door deze imago-schade ABN AMRO veel minder opbrengt dan
eerder voorzien bij een beursgang? Of de negatieve publiciteit rondom
ABN AMRO invloed heeft op de verkoopprijs van ABN AMRO, en zo ja, in
hoeverre dit wordt meegenomen in het bepalen van het tijdstip van het
naar de beurs brengen van ABN AMRO?
Alle uitspraken over het (huidige) beursklimaat en effecten van uitstel van
de start van de verkoop zijn speculatief. Herstel van rust en vertrouwen zal
ervoor zorgen dat er voldoende belangstelling is en blijft in de aandelen
van ABN AMRO.
Overige vragen
De leden van de fractie van de VVD vinden het zorgelijk dat in de
afgelopen dagen meermalen vertrouwelijke informatie is gelekt over ABN
AMRO en vragen of hier nog onderzoek naar gedaan wordt en naar waar
deze informatie vandaan komt c.q. door wie de informatie is gelekt. Indien
geen onderzoek wordt verricht vragen de genoemde leden waarom dit
niet gebeurd. Tevens vragen de leden of er ook wordt opgetreden tegen
de personen die de informatie hebben gelekt. In het kader daarvan vragen
de leden van fractie van GroenLinks of er zicht is op wie verantwoordelijk
is voor het lekken van brieven van de toezichthouder aan ABN AMRO
(over de nevenfuncties, over de bestrijding van corruptie) in de media. Tot
slot vragen de leden van de GroenLinks of de Minister de mening van de
genoemde leden deelt dat het belemmerend werkt voor een succesvolle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

37

verkoop van ABN AMRO als rond de daadwerkelijke beursgang dit soort
vertrouwelijke informatie naar buiten komt en wat de Minister gaat doen
om het lek te vinden.
Het is niet bekend wie heeft gelekt. Er wordt onderzoek naar gedaan door
ABN AMRO.
De leden van de fractie van SP vragen of er nog meer kwesties spelen dan
wij de afgelopen weken via de media hebben kunnen vernemen.
Ik weet niet wat wordt bedoeld met «kwesties». Ik heb de Kamer geïnformeerd over alle zaken die mij bekend zijn. In een groot concern als ABN
AMRO worden, ook met goed intern en extern toezicht, fouten gemaakt.
Dat zal zich ook in de verdere aanloop naar de beursgang voordoen.
Bestuur en medewerkers leveren een grote inspanning om de bank in alle
opzichten klaar te maken voor verkoop en hebben daarbij goede resultaten bereikt tot op heden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 789, nr. 53

38