2021D08159

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Financiën heeft over een brief van 29 januari
2021 van de Staatssecretaris van Financiën – Toeslagen en Douane inzake
Kabinetsreactie Beleidsdoorlichting Douane 2012 – 2018 (Kamerstuk
31 935, nr. 69) de navolgende vragen ter beantwoording aan de Staatssecretaris voorgelegd.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Freriks

nds-tk-2021D08159

1

Nr

Vraag

1

Welk beleid wordt ingericht om de vier belangrijke factoren voor
de Douane die naast de Brexit in de beleidsdoorlichting worden
benoemd, te weten
1) de rol van Douane binnen de rijksbrede aanpak van
ondermijning;
2) een forse groei (50%) van het aantal aangiftes als gevolg van de
wereldhandel en e-commerce met extra eisen aan ICT en
handhaving;
3) de grote uitstroom van medewerkers de komende jaren
waardoor inspanningen op het gebied van werven, selecteren,
opleiden en begeleiden van nieuwe werknemers nodig zijn en
4) het beschermen van de organisatie en haar medewerkers tegen
mogelijke integriteitsschendingen
te beheersen? Hoe kunnen beleidseffecten op deze elementen
kwantificeerbaar en meetbaar worden gemaakt? En welke
indicatoren gaat de Douane vaststellen om de doelmatigheid en
doeltreffendheid van het beleid op deze elementen te evalueren?
Waarom is beleid aangaande ondermijning en integriteitsschendingen binnen de Douane geen onderdeel van de beleidsdoorlichting?
In hoeverre lag de verantwoordelijkheid voor de opdrachten aan
de Douane bij de opdrachtgevende ministeries en in hoeverre bij
het Ministerie van Financiën als beleidsverantwoordelijke?
Heeft het gebrek aan sturing en verantwoordelijkheid ten aanzien
van de Douane mogelijk bijgedragen aan de mogelijkheid tot
ondermijning binnen de organisatie?
Welke kosten kunnen wel worden toegerekend aan de Douane en
welke kosten niet, aangezien de doelmatigheid van de bedrijfsvoering bij de Douane in de periode 2012–2018 niet te bepalen is,
omdat kosten niet apart zijn toegerekend aan de Douane als
onderdeel van de Belastingdienst?
Zijn alle door de Douane ontvangen middelen in de periode
2012–2018 van de verschillende departementen gebruikt door de
Belastingdienst als geheel?
Hoe konden financiële middelen in de periode 2012–2018 door de
acht departementen adequaat aan de Douane worden toebedeeld,
als bij de Douane geen inzicht bestond in de kosten en benodigde
middelen per handhavingsgebied of op het opdrachtgevende
departement betrekking hebbende taken? Zijn daardoor mogelijk
veel te veel of veel te weinig middelen per handhavingsgebied of
departement door de Douane ontvangen? Zo ja, kunnen specifieke
gebieden of departementen worden geïdentificeerd waar dit het
geval was?
Klopt het dat door het ontbreken van de financiële relatie tussen de
opdrachtgevende departementen en de Douane niet efficiënt en
effectief met mensen en middelen kon worden omgegaan, omdat
daar onvoldoende inzicht in bestond?
Zijn de kosten van de Douane door de Inspectie der Rijksfinanciën
beoordeeld en geaccordeerd?
Kunnen de bevindingen van de Europese Commissie en de
Europese Rekenkamer en de vergelijking met andere lidstaten in
het kader van de doelstelling «afdracht» ook nog voor de periode
2012–2018 worden onderzocht, aangezien de Commissie, de
Europese Rekenkamer en andere lidstaten ook over informatie
over die jaren beschikken?

2

3

4

5

6

7

8

9
10

2

11

12

13

14
15
16

17

18

19
20

21

22

23

24
25

Kunt u een nadere toelichting geven op de passage dat in het
kader van de doelstelling «beschermen» naar andere manieren zal
worden gezocht om de bijdrage van de Douane aan de gewenste
effecten te onderzoeken, aangezien juist op de bescherming een
kernprobleem van de Douane ligt voor wat betreft ondermijning en
criminaliteit? Wat waren de indicatoren op de aanpak van
ondermijning en criminaliteit in de periode 2012–2018?
Wat zijn de pilots van het directoraat-generaal voor Fiscale Zaken
(DGFZ) en JenV waar u naar verwijst en zijn er al (interim)resultaten van deze pilots bekend?
U verwijst in de kabinetsreactie naar uw brief van 15 september
2020 (Kamerstuk 31 934, nr. 35), waarin de inzet staat om tot een zo
soepel mogelijke doorstroming van het logistiek proces bij het
uitvoeren van handhavingstaken van de Douane te komen, waarbij
met behulp van ICT onderscheid gemaakt wordt tussen goederenstromen en de handhaving hierop. Ook wordt vanuit data-analyses
in 2021 gewerkt aan algoritmes met als doel verfijning van
risicodetectie. Hoe worden deze nagestreefde ontwikkelingen
beïnvloed door de implementatie van de Richtlijnen e-commerce
en het ingezette noodspoor waardoor gedurende de eerste periode
alle aangiftes via het éénloketsysteem handmatig moeten worden
verwerkt?
Waarom is corruptie geen onderwerp van onderzoek geweest?
Welke kosten zijn gemoeid met de ontvlechting van de Douane van
de Belastingdienst en Toeslagen?
Waarom wordt gesteld dat maar beperkt uitspraken kunnen
worden gedaan over doeltreffendheid, terwijl de auteurs van de
beleidsdoorlichting stellen dat dit in het geheel niet mogelijk is?
Waarom zijn op voorhand de effecten niet geoperationaliseerd en
gekwantificeerd? Hoe wordt dit in de toekomst wel gedaan? Hoe is
bij het vaststellen van de doelen rekening gehouden met de
manier van toetsing en daarmee met de vraag rond operationalisering en kwantificatie? Kunt u toelichten of binnen andere dienstonderdelen, vallend onder het Ministerie van Financiën, wel sprake is
van het operationaliseren en kwantificeren van de gestelde
doelen? Zo nee, waarom niet?
Hoe wordt geborgd dat de door de Douane gemaakte kosten
daadwerkelijk worden toegewezen aan de Douane nu de Douane
een eigen artikel heeft op de begroting van Financiën?
Hoe wordt de eigenstandige governancestructuur opgezet en
versterkt? Waarom is deze governancestructuur nodig?
Wat houdt een coördinerende opdrachtgever in? Is deze onderdeel
van de douaneorganisatie als aanspreekpunt voor de verschillende
departementen of krijgt de opdrachtgever plaats binnen de
afzonderlijke opdrachtgevende departementen? Waarom is voor
deze vorm gekozen?
Wat zijn de oorzaken van het hoge ziekteverzuim? Welke maatregelen zijn er genomen om het ziekteverzuim terug te dringen en
welke ontwikkeling ziet u?
Hoe wordt ICT ingezet om het doorstroomtraject van goederen te
versnellen? Wanneer verwacht u dat de genoemde algoritmes
operationeel zijn en significant kunnen bijdragen aan de doorstroming en risicodetectie?
Voor welke uitdagingen staat de Douane? Welke grote vraagstukken komen er de komende jaren op de Douane af en hoe wordt
hier adequaat op gereageerd?
Bent u van mening dat de Douane een doeltreffende en doelmatige
organisatie is? Zo ja, waarom wel? Zo nee, waarom niet?
Was bij het aanbesteden van het onderzoek al bekend dat de
ontvlechting plaats zou vinden?

3

26
27
28

29

30

31

Is onderzocht of splitsing tussen de innende en handhavende taak
van de Douane de doeltreffendheid ten goede zou kunnen komen?
Waarom is niet specifiek onderzoek gedaan naar integriteit van de
Douane terwijl dit reeds lange tijd een probleem blijkt te zijn?
In hoeverre is bij de onderzoeksopzet en tijdens de uitvoering van
de beleidsdoorlichting rekening gehouden met de afsplitsing van
de Belastingdienst?
Is ook onderzocht of de combinatie van de fiscale en veiligheidstaken van de Douane leidt tot het bemoeilijken van het behalen van
de doelstellingen?
Met hoeveel werknemers is gesproken bij de totstandkoming van
dit onderzoek, uitgesplitst naar leidinggevenden, leidinggevenden
verbonden aan de ABD en niet-leidinggevenden?
Is het een haalbare en reële vraag om te verwachten dat de
Douane de verbeterpunten zoals genoemd kan implementeren nu
de Douane naast de reguliere taken en de Brexit ook extra
werkzaamheden heeft gekregen rond de gecompliceerde ontvlechting en er wordt geconstateerd dat de Douane opereert in een
allesbehalve stabiele omgeving? Zo ja, waarom wel? Zo nee,
waarom niet?

4