Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 066

Belastingdienst

Nr. 743

BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN
FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 december 2020
Hierbij bieden wij uw Kamer het ADR-rapport aan met de bevindingen van
het onderzoek naar de ontwikkeling in raming en realisatie van de schenken erfbelasting over de periode 2016 tot en met 20191. Op 27 februari 2020
is uw Kamer geïnformeerd over dit onderzoek van de ADR.2
In deze brief informeren wij uw Kamer ook over andere ontwikkelingen
binnen de schenk- en erfbelasting waaronder de belastingrente voor de
erfbelasting.
Bevindingen ADR-rapport
Het onderzoek van de ADR ziet op de ontwikkeling van de raming en
realisatie van de schenk- en erfbelasting. Uit het onderzoek komt naar
voren dat een combinatie van kasverschuivingen en het ontbreken van
uitvoeringsinformatie heeft geleid tot verschillen in de (initiële) raming en
gerealiseerde opbrengsten. Oftewel, het later opleggen van aanslagen
heeft ervoor gezorgd dat de belastingopbrengsten ook later zijn
ontvangen. Er heeft een verschuiving plaatsgevonden van het jaar 2017
naar de jaren 2018 en 2019. Een belangrijke bevinding over het verschil
tussen de ramingen en de realisatie was het ontbreken van uitvoeringsinformatie die van belang was voor de hoogte van de ramingen.
Het rapport geeft duidelijke punten van verbetering. In de managementreactie worden de bevindingen en adviezen uit het onderzoek onderschreven. Het belang is onderkend om informatie die de ramingen kan
raken in een zo vroeg mogelijk stadium te signaleren. De adviezen zullen
worden overgenomen.
Voor dit onderzoek is tevens gevraagd om een assurancerapport. Voor een
assurance-opdracht is, in tegenstelling tot een onderzoeksopdracht, een
vooraf door de opdrachtgever opgesteld normenkader noodzakelijk.
Vanwege de aannames en schattingen die per definitie ten grondslag
1
2

kst-31066-743
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 31 066, nr. 602.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 743

1

liggen aan de raming en eventueel gederfde belastingontvangsten, is dit
niet goed mogelijk. Een assurance-opdracht werd door de ADR daarom
niet haalbaar geacht. Om die reden heeft deze geen assurancerapport
uitgebracht. Dit doet echter niet af aan de kwaliteit en de uitkomsten van
het onderzoek.
Wij danken de ADR voor het gedegen onderzoek dat is verricht en
verwijzen u graag naar de managementreactie van de secretaris-generaal
voor de beoogde opvolging van de aanbevelingen die uit dit rapport naar
voren zijn gekomen.
Belastingrente voor de erfbelasting
In maart 2018 is vanwege automatiseringsproblemen een beleidsbesluit3
in werking getreden, waarin is voorzien dat in de erfbelasting voor
overlijdens vanaf 1 januari 2017 zolang als nodig is geen belastingrente in
rekening wordt gebracht bij belastingaanslagen erfbelasting.
Inmiddels wordt aan de randvoorwaarden, om de belastingrente voor de
erfbelasting aan te zetten, voldaan. Het automatiseringssysteem voor de
erfbelasting is op orde waardoor benodigde functionaliteiten tijdig kunnen
worden geïmplementeerd door de Belastingdienst. Daarnaast is het
normale verwerkingsritme van de aangiften erfbelasting bereikt. Dit houdt
in dat gemiddeld 70% van de aangiften binnen drie maanden na
ontvangst door de Belastingdienst en gemiddeld 90% binnen zes
maanden na ontvangst zijn behandeld. Dit betekent dat de aanslagoplegging op orde is en de burger snel bericht krijgt van de Belastingdienst.
Ook is de samenstelling van de voorraad aangiften erfbelasting jong.
Op grond van bovenstaande wordt de belastingrente voor de aangiften
erfbelasting voor overlijdens vanaf 1 januari 2021 aangezet. Wij achten het
niet wenselijk dat aangiften erfbelasting voor overlijdens die hebben
plaatsgevonden in de periode dat de belastingrente «uit» stond alsnog
met belastingrente worden geconfronteerd. De belastingrente wordt
daarom alleen aangezet voor overlijdens vanaf 1 januari 2021. Voor
overlijdens in de periode van 1 januari 2017 tot en met 31 december 2020
geldt dus eerbiedigende werking, dat wil zeggen dat de belastingrente
«uit» blijft. Er wordt bij het vaststellen van de aanslag erfbelasting
overigens alleen belastingrente in rekening gebracht als de aangifte
erfbelasting te laat wordt ingediend (dat wil zeggen na acht maanden na
het overlijden) of als bij de definitieve aanslagregeling wordt afgeweken
van de aangifte. Belastingrente kan ook worden voorkomen door tijdig
een verzoek te doen om een voorlopige aanslag. De termijn van acht
maanden brengt met zich mee dat de belastingrente op zijn vroegst pas
weer vanaf 1 september 2021 in rekening kan worden gebracht.
Interactie met nabestaanden
De Belastingdienst stuurt binnen drie tot vier weken na ontvangst van het
bericht van overlijden van een belastingplichtige een condoleancebrief
naar het laatst bekende adres van de overledene. Bij deze brief zit een
formulier waarin gevraagd wordt om de naam en het adres van een
contactpersoon voor het afhandelen van lopende zaken van de
overledene.
Hierna volgt een beoordeling of de nabestaande een aangifte moet
indienen wat kan leiden tot een uitnodiging tot het doen van aangifte of
een brief «geen aangifte». De nabestaande wordt hierover binnen vier
maanden na het overlijden van de erflater geïnformeerd. In deze brief
staat ook hoe de aangifte erfbelasting moet worden ingediend en binnen
welke termijn de aangifte moet worden ontvangen door de Belasting3

Stcrt. 2018, nr. 17312.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 743

2

dienst. De nabestaande kan om uitstel verzoeken. Het verzoek voor uitstel
moet voor de uiterlijke aangiftedatum worden ingediend. Nabestaanden
kunnen ook een verzoek indienen voor een voorlopige aanslag als zij nog
niet over alle voor de aangifte relevante gegevens beschikken. Na
ontvangst van de aangifte door de Belastingdienst volgt in circa 90% van
de gevallen binnen drie tot zes maanden een definitieve aanslag.
Nabestaanden kunnen informatie hierover via de website van de
Belastingdienst raadplegen. Op de website is er ook een checklist voor de
nabestaanden opgenomen om te controleren of alle noodzakelijke
stappen en formulieren gevolgd zijn. Bovendien kunnen de nabestaanden
via een gratis telefoonnummer contact opnemen met de belastingtelefoon.
Beleidsbesluit
Het aanzetten van de belastingrente voor overlijdens vanaf 1 januari 2021
en de eerbiedigende werking voor overlijdens in de periode 1 januari 2017
tot en met 31 december 2020 wordt geregeld via een beleidsbesluit dat
nog dit jaar zal worden gepubliceerd in de Staatscourant.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra
De Staatssecretaris van Financiën,
J.A. Vijlbrief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 066, nr. 743

3