Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2146
Vragen van de leden Ploumen (PvdA), Sjoerdsma (D66), Van Ojik
(GroenLinks), Koopmans (VVD), Karabulut (SP), Voordwind (ChristenUnie)
en Van der Staaij (SGP) aan de Minister van Buitenlandse Zaken over het
bericht «In Saudi Arabia, contacting the EU is a crime» (ingezonden 12 maart
2020).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 18 maart 2020).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «In Saudi Arabia, contacting the EU is
a crime»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het bericht dat het in Saoedi-Arabië blijkbaar een
misdaad is om contact op te nemen met een EU-ambassade, in dit geval de
Nederlandse ambassade?
Antwoord 2
Het bericht gaat over de groep vrouwenrechtenactivisten die in mei 2018 in
Saudi-Arabië werd gearresteerd. De aanklacht tegen de vrouwenrechtenactivisten heeft onder andere betrekking op het delen van informatie met derde
landen. In de tenlastelegging van een van de activisten, Loujain al-Hathloul,
wordt verwezen naar contacten met de Nederlandse ambassade.
Nederland heeft meerdere malen, in bilaterale gesprekken en in multilaterale
fora, zorgen uitgesproken over de arrestaties en rechtszaken tegen de groep
vrouwenrechtenactivisten. Tijdens mijn bezoek aan Saudi-Arabië op 19 en
20 februari heb ik deze kwestie ook persoonlijk aangekaart in gesprekken met
Minister van Buitenlandse Zaken Bin Farhan en Minister van Staat van
Buitenlandse Zaken Al-Jubeir. Uiteraard is het kabinet van mening dat het
aangaan van contacten met de Nederlandse ambassade geen misdaad zou
moeten zijn. Voor zover bekend waren de contacten die de ambassade heeft
gehad niet in strijd met de wet- en regelgeving van Saudi-Arabië.

1

ah-tk-20192020-2146
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

EU Observer, 12 maart 2020, «In Saudi Arabia, contacting the EU is a crime» (https://
euobserver.com/foreign/147685).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u bereid nadere toelichting en uitleg te vragen aan de Saoedische
ambassadeur in Nederland? Zo ja, op welke termijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Er is reeds nadere toelichting gevraagd aan de Saoedische ambassadeur in
Nederland. Het eerste gesprek hierover vond plaats in maart 2019, en is
sindsdien verschillende keren aan de orde geweest. In dit gesprek is duidelijk
gemaakt dat contacten die de Nederlands ambassade in Riyad onderhoudt
voor zover ons bekend niet in strijd zijn met de wet- en regelgeving in
Saudi-Arabië. Het contacten onderhouden met het maatschappelijk middenveld behoort tot gangbare werkzaamheden van diplomaten. Deze boodschap
is op 9 maart 2020 nogmaals duidelijk overgebracht aan de Saoedische
ambassade. Daarnaast heeft Nederland op verschillende manieren zijn
bredere zorgen aangekaart over de rechtszaken tegen de vrouwenrechtenactivisten. Het feit dat het merendeel van deze groep inmiddels voorwaardelijk is
vrijgelaten en de rechtszaak thuis kan afwachten kan als een voorzichtig
bemoedigende stap worden gezien, doch Nederland en de EU zullen deze
kwestie blijven aankaarten.
Vraag 4
Klopt het dat het EU-diplomaten, waaronder Nederlanders, niet toegestaan is
de hoorzittingen bij te wonen? Zo ja, welke stappen gaat u in reactie hierop
ondernemen, al dan niet in EU verband? Zo nee, wie zullen er namens
Nederland en/of de EU de hoorzittingen bij gaan wonen?
Antwoord 4
Het klopt dat EU-diplomaten, waaronder Nederlandse diplomaten, sinds het
najaar van 2018 geen toegang hebben gekregen tot hoorzittingen van
rechtszaken. Nederland, evenals een aantal gelijkgezinde EU-landen, blijft
proberen om toch toestemming te krijgen voor het bijwonen van verschillende rechtszaken. Tot op heden hebben de Saoedische autoriteiten daar
echter niet positief op gereageerd. De EU-delegatie in Riyad heeft reeds in
maart 2019 haar zorgen over het niet toelaten van waarnemers overgebracht
aan de Saoedische autoriteiten. Ook heeft de EU speciaal vertegenwoordiger
voor Mensenrechten Eamon Gilmore in een gesprek met de voorzitter van de
Saoedische mensenrechtencommissie dhr. Al-Awad op 12 maart jl. nogmaals
aangedrongen op het toelaten van EU-diplomaten als waarnemers bij
rechtszaken.
Vraag 5
Is er namens de EU een (publieke) reactie geweest op de strafbaarheid van
het contact met de EU richting de Saoedische overheid? Zo ja, hoe luidt deze
reactie? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
De EU volgt de ontwikkelingen rondom de rechtszaken van de vrouwenrechtenactivisten sinds de arrestaties in mei 2018 nauwgezet. De EU heeft deze
zaken op verschillende manieren aan de orde gesteld. Dit gebeurde bijvoorbeeld in een gesprek van de EU speciaal vertegenwoordiger voor Mensenrechten, Eamon Gilmore, met de voorzitter van de Saoedische mensenrechtencommissie, dhr. Al-Awad. Ook tijdens het bezoek van de Saoedische
Minister van Staat van Buitenlandse Zaken Al-Jubeir aan Brussel, in januari
dit jaar, werd de zaak aangekaart. In de Mensenrechtenraad heeft de EU ook
aandacht gevraagd voor deze zaak (zie antwoord op vraag 7).
Vraag 6
Deelt u de mening van de EU-delegatie dat het volstrekt onaanvaardbaar is
dat contact met de EU-delegatie, andere ambassades of Human Rights Watch
of Amnesty International een reden is om in de gevangenis te belanden? Zo
ja, hoe gaat u deze mening richting de Saoedische overheid uitdragen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 6
Zie antwoorden op vragen 2 en 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 7
Heeft u, of gaat u, in EU-verband benadrukken dat het van belang is dat er
richting Saoedi-Arabië een gezamenlijk standpunt over (het schenden van)
mensenrechten ingenomen gaat worden? Zo ja, bent u bereid hierin een
voortrekkersrol te spelen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Nederland pleit in EU-verband zeer regelmatig voor aandacht voor de
mensenrechtensituatie in Saudi-Arabië. In lijn met die inzet werd in de item
4-verklaring van de EU bij de Mensenrechtenraadsessies in maart 2019 en
september 2019 aandacht gevraagd voor de positie van vrouwenrechtenactivisten en mensenrechtenverdedigers in dit land. Ook tijdens de meest recente
sessie van de Mensenrechtenraad, op 10 maart 2020, werd in de item-4
verklaring van de EU expliciet aandacht gevraagd voor de voortdurende
detentie van Al-Hathloul en andere vrouwenrechtenactivisten. Daarnaast heeft
de EU op verschillende momenten in bilaterale gesprekken met de Saoedische autoriteiten aandacht gevraagd voor mensenrechten. Zie ook het
antwoord op vraag 5.
Vraag 8
Kunt u deze vragen, aangezien de hoorzitting op 11 maart 2020 is, binnen één
week beantwoorden?
Antwoord 8
Ja. De hoorzitting van 11 maart 2020 is overigens verplaatst naar 18 maart
2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3