Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3646
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over de in beslagname van een vrachtschip door zowel Groot-Brittannië als
Iran (ingezonden 24 juli 2019).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 21 augustus
2019).
Vraag 1
Kent u het artikel «Did John Bolton Light the Fuse of the UK-Iranian Tanker
Crisis?»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4, 5
Wat is uw reactie op de in beslagname van een Iraans vrachtschip door de
Britse autoriteiten eerder deze maand? Deelt u de analyse van de auteur van
het artikel dat het waarschijnlijk «an illegal interference with freedom of
navigation through an international strait» was? Zo nee, waarom niet?
Klopt het dat de reden voor de inbeslagname voor Groot-Brittannië is
gelegen in EU-sancties die tegen Syrië gelden? Kunt u toelichten of, en zo ja,
hoe deze sancties gelden voor andere landen? Hebben deze EU-sancties
extraterritoriale gelding?
Was het Iraanse schip in internationale wateren toen het in beslag werd
genomen? Zo nee, waar bevond het zich dan?
Wat zegt het Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee
over het in beslag nemen van vrachtschepen? Heeft Groot-Brittannië zich in
dit geval aan dit verdrag gehouden? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 2, 3, 4, 5
Het Verenigd Koninkrijk (VK) stelt dat het betreffende vrachtschip, de Grace I,
zich bevond in de territoriale zee van Gibraltar, zodat er geen sprake was van
extraterritoriale werking van sancties. Het VK stelt verder dat het schip Grace
I op het moment van de inbeslagname geen vlag voerde. Op basis hiervan

1

ah-tk-20182019-3646
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Did John Bolton Light the Fuse of the UK-Iranian Tanker Crisis?,
https://www.theamericanconservative.com/articles/did-john-bolton-light-the-fuse-of-the-ukiranian-tanker-crisis/, 23 juli 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

had het schip geen recht op onschuldige doorvaart en konden de autoriteiten
van Gibraltar overgaan tot handhaving van de EU-sancties, aldus het VK.
Het EU-sanctieregime tegen Syrië is van toepassing op het grondgebied van
de Europese Unie. Gibraltar is aangemerkt als Europees grondgebied in de
zin van artikel 355 lid 3 VWEU. Dit betekent dat het EU-recht (met enkele
uitzonderingen) op Gibraltar van toepassing is. EU-sancties zijn daarmee ook
van toepassing op het grondgebied en, in beginsel, in de territoriale zee van
Gibraltar. Eventuele maatregelen ter handhaving van EU-sancties in de
territoriale zee van Gibraltar dienen in overeenstemming met de regels van
het zeerecht te zijn. Nederland vindt het van belang dat het EU-sanctieregime
tegen Syrië wordt gehandhaafd.
Vraag 6
Bent u het eens met de auteur dat de inbeslagname van een Brits vrachtschip
door Iraanse autoriteiten waarschijnlijk evengoed illegaal is? Is dit Iraanse
handelen in strijd met het VN-zeerechtverdrag? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Het VK stelt dat de Stena Impero, varend onder Britse vlag, zich in de
territoriale zee van Oman bevond en door de Straat van Hormuz voer toen
het in beslag werd genomen. Na de inbeslagname heb ik direct mijn grote
zorgen uitgesproken en Iran opgeroepen het schip en haar bemanning
onmiddellijk vrij te laten.
Vraag 7
Is er een initiatief genomen, door Nederland of een ander land, voor
onafhankelijk onderzoek naar deze incidenten? Zo nee, is Nederland bereid
hiertoe een initiatief te nemen?
Antwoord 7
Ik zie geen aanleiding voor een onafhankelijk onderzoek. Ik heb geen reden
om de lezing van het VK in twijfel te trekken.
Vraag 8
Is er een initiatief genomen, al dan niet via de VN, voor een diplomatieke
oplossing voor de geschillen tussen Groot-Brittannië en Iran? Zo nee,
waarom niet? Ziet u hier mogelijk een rol voor Nederland?
Antwoord 8
Verschillende diplomatieke initiatieven zijn gaande om deze spanningen en de
bredere spanningen in de Golf op te lossen. Zo heeft het VK contact met Iran
om over de in beslag genomen schepen te praten. Ook de Franse president
Macron heeft met zijn Iraanse ambtsgenoot gebeld en een hoge vertegenwoordiger naar Iran gestuurd. Nederland heeft Iran ook aangesproken en
opgeroepen de in beslag genomen tanker en bemanning vrij te laten.
Vraag 9
Klopt het dat, na de Verenigde Staten, nu ook Groot-Brittannië Nederland
heeft benaderd om deel te nemen aan een Europese missie in de Straat van
Hormuz?2 Kunt u aangeven wat het specifieke verzoek is en hoe dit zich
verhoudt tot het Amerikaanse verzoek?
Antwoord 9
Zoals is aangekondigd in de kennisgevingsbrief (Kamerstuk 29 521, nr. 384
d.d. 15 juli 2019) onderzoekt het kabinet de wenselijkheid en mogelijkheid om
met daarvoor geschikte middelen een bijdrage te leveren aan het waarborgen
van vrije en veilige doorvaart in de Straat van Hormuz en Golf van Oman.
Nederland is een van de landen waarmee het VK contact heeft gehad over
het Britse voornemen voor een mogelijk Europees-geleid maritiem veiligheidsinitiatief in de Golfregio. Deze ontwikkelingen worden vanzelfsprekend
in het onderzoek meegenomen. Hierover staat Nederland met het VK en
andere bondgenoten in contact.

2

Ook Britten vragen Nederlandse steun in Iran, https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/buitenland/
artikel/4789316/nederland-iran-straat-van-hormuz-militaire-steun-marine-stef-blok, 22 juli 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 10
Hoe verhoudt een eventuele missie in de Straat van Hormuz, via GrootBrittannië in EU-verband dan wel via de Verenigde Staten, zich tot het
nucleaire akkoord met Iran (JCPOA)?
Antwoord 10
Het kabinet onderzoekt de wenselijkheid en de mogelijkheid om een bijdrage
te leveren aan de verhoging van de maritieme veiligheid in de Golfregio. Het
kabinet steunt onverminderd het nucleaire akkoord, in het gezelschap van de
EU, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk. Deze steun is nogmaals
bevestigd in de verklaring van de Secretaris-Generaal van de Europese Dienst
voor Extern Optreden (EDEO) naar aanleiding van een bijeenkomst van alle
deelnemers van het nucleaire akkoord op 28 juli jl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3