PERSOONLIJK

Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap
Rijnstraat 50
2515 BJ DEN HAAG

Postbus 20015
2500 EA Den Haag
070 342 43 44
voorlichting@rekenkamer.nl
www.rekenkamer.nl

datum

3 mei 2021

betreft

Voorgenomen oprichting vereniging Neth-ER; overleg op grond van artikel 4.7
Comptabiliteitswet 2016

Geachte mevrouw Van Engelshoven,
Bij brief van 19 februari 2021 verzoekt u om overleg op grond van artikel 4.7 van de
Comptabiliteitswet 2016 (CW 2016) over uw voornemen om de vereniging Netherlands
house for Education and Research (Neth-ER) naar Nederlands recht te doen oprichten.
Uw voornemen tot het doen oprichten van de vereniging Neth-ER hangt nauw samen met
het wetsvoorstel Wet aanwijzing rechtspersoon wettelijke taak internationalisering. In deze
wet wordt bepaald (artikel 3b) dat de minister van OCW een rechtspersoon kan aanwijzen
die als taak krijgt om “het kennisveld te informeren over het beleid van de Europese Unie
op het gebied van onderwijs, onderzoek en innovatie en de mogelijkheden die dit beleid
biedt”. U bent van plan de nog op te richten vereniging Neth-ER als deze rechtspersoon
aan te wijzen.
Over het wetsvoorstel Wet aanwijzing rechtspersoon wettelijke taak internationalisering
(hierna: het wetsvoorstel) heeft eerder dit jaar overleg plaatsgevonden op grond van
artikel 7.40 van de CW 2016. In onze brief van 17 maart 2021, kenmerk 21002299 R,
hebben wij u onze aandachtspunten bij het wetsvoorstel meegegeven (zie bijlage).
In deze brief gaan we op grond van artikel 4.7 van de CW 2016 in op de voorgenomen
oprichting van de vereniging Neth-ER.
Over de conceptstatuten is op ambtelijk niveau overleg gevoerd met medewerkers van uw
ministerie. Onderstaand brengen wij nog enkele aandachtspunten onder uw aandacht. We
gaan achtereenvolgens in op:
uw kenmerk
ons kenmerk
bijlage(n)

21002899 R
1

1/4

•

Waarborgen rondom de inrichting en werkwijze van vereniging Neth-ER;

•

Verantwoording over het financieel beheer door Neth-ER;

•

De taak en bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer bij vereniging Neth-ER.

Aandachtspunten bij de statuten
Waarborgen rondom de inrichting en werkwijze
Volgens de toelichtende notitie bij uw brief is het, onder andere met het oog op het gelijke
speelveld, in het belang van het Nederlandse kennisveld dat alle partijen in dezelfde mate
worden voorzien van informatie over het beleid van de Europese Unie op het gebied van
onderwijs, onderzoek en innovatie en de mogelijkheden die dit beleid biedt. Dat is de
reden waarom u de taak van deze informatievoorziening wettelijk wilt borgen.
Ook acht u het van belang dat het kennisveld de mogelijkheid krijgt om vanuit de eigen
belangen van hun achterban aan te geven waar de kennisbehoefte ligt waarin vereniging
Neth-ER dient te voorzien. De rechtsvorm van een vereniging heeft daarom voor u de voorkeur boven die van een stichting. Een vereniging biedt namelijk de mogelijkheid tot
lidmaatschap en daarmee tot actieve betrokkenheid van de leden.
Wij merken op dat volgens de conceptstatuten het lidmaatschap – en daarmee zeggenschap via de algemene ledenvergadering – van vereniging Neth-ER open staat voor meer
partijen dan alleen de instellingen waarop de wettelijke taak zich richt. Alle publiek­
rechtelijke en privaatrechtelijke organisaties die belang hebben bij het doel van de
vereniging, kunnen lid worden. Dit is een bredere groep dan het ‘kennisveld’ dat volgens
de wettelijke definitie bestaat uit instellingen voor beroepsonderwijs en hoger onderwijs,
de academische ziekenhuizen, de KNAW, de Koninklijke Bibliotheek en NWO.
Ook valt ons op dat het doel en de taken van de vereniging Neth-ER meer omvatten dan
de wettelijke taak. De vereniging heeft ook tot doel om de leden van Neth-ER en hun
achterban beter te positioneren bij Europese instellingen en om het Europese beleid
te beïnvloeden.
Wij onderstrepen nogmaals, net als in onze eerdere brief over het wetsvoorstel, dat het
van belang is dat de aangewezen instelling de wettelijke taak onafhankelijk zal en kan
uitvoeren. De informatie die de aangewezen instelling verzamelt, moet in ieder geval ten
goede komen aan het kennisveld zoals in de wet bepaald. Dit moet niet kunnen worden
doorkruist doordat de taak wordt uitgevoerd door een vereniging die een bredere doel­
stelling heeft, en waarin meer partijen zijn vertegenwoordigd dan de groep instellingen
waarvoor de wettelijke taak van informatievoorziening bedoeld is. Zolang waarborgen
voor een goede en onafhankelijke taakuitvoering niet in de wet geregeld zijn, bevelen wij
u aan hiervoor voorzieningen te treffen in de statuten.

2/4

Verantwoording over het financieel beheer
Op grond van het wetsvoorstel kan de minister subsidie verlenen aan vereniging Neth-ER
voor de uitvoering van de wettelijke taak. In de conceptstatuten is vastgelegd dat vereniging Neth-ER in haar administratie een onderscheid maakt in verschillende financieringsstromen (waaronder bijdragen van de Nederlandse overheid) en verschillende uitgaven
(waaronder die voor wettelijke taken). Ook bepalen de statuten dat Neth-ER jaarlijks
verslag uit brengt over het financieel beheer. Hierbij is echter niet bepaald dat dit jaar­
verslag vergezeld gaat van een verklaring over de rechtmatige besteding van de publieke
middelen en dat hierop controle plaatsvindt door een accountant. Dat is wel van belang
voor het toezicht van de minister die hierover aan het parlement verantwoording moet
kunnen afleggen. Wij bevelen u daarom aan de conceptstatuten hierop aan te passen of
hierover in de subsidiebeschikking een bepaling op te nemen.
Hier ligt ook een relatie met het eerder genoemde punt: Neth-ER wordt opgericht voor een
breder doel dan alleen de wettelijk taak van informatievoorziening, en het lidmaatschap
van de vereniging staat open voor meer partijen dan alleen de organisaties die behoren
tot het wettelijke gedefinieerde kennisveld. Het is van belang dat de minister van OCW
zekerheid heeft dat de middelen die Neth-ER ontvangt voor de wettelijke taak, ook alleen
aan die taak worden besteed.
Taak en bevoegdheden Algemene Rekenkamer
Op het moment dat de vereniging Neth-ER is aangewezen als rechtspersoon in de zin van
artikel 3b van de Wet aanwijzing rechtspersoon wettelijke taak internationalisering en voor
de uitvoering van de wettelijke taak subsidie ontvangt, moet de vereniging worden aan­­gemerkt als rechtspersoon met een wettelijke taak in de zin van de CW 2016.
De Algemene Rekenkamer is dan bij de vereniging Neth-ER bevoegd tot onderzoek ter
plaatse op basis van artikelen 7.24 en 7.34 van de CW 2016. Wij begrijpen dat de
activiteiten van Neth-ER voornamelijk in Brussel zullen plaatsvinden. We gaan ervan uit
dat, mocht de Algemene Rekenkamer onderzoek bij Neth-ER willen doen, hieraan ook ter
plaatse in Brussel alle medewerking wordt verleend.
De reikwijdte van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer is vastgelegd in artikel
7.25 van de CW 2016.
Afronding
Wij beschouwen het overleg over uw voornemen om de vereniging Neth-ER naar
Nederlands recht te doen oprichten, hiermee als afgerond.
Wij verzoeken u een afschrift van deze brief te voegen bij het voornemen tot oprichting
van de vereniging zoals dat naar de Staten-Generaal wordt verzonden.

3/4

Vanzelfsprekend begrijpen wij dat de huidige bijzondere omstandigheden invloed hebben
op de werkzaamheden van u en uw medewerkers en de prioriteiten die daarbij gesteld
moeten worden. In deze context houden wij daar zo goed mogelijk rekening mee. Het
kantoor van de Algemene Rekenkamer is beperkt opengesteld. Er wordt voornamelijk
vanaf de thuiswerkplekken gewerkt. Om deze reden sturen wij u deze brief enkel digitaal
toe.
Algemene Rekenkamer

drs. A.P. (Arno) Visser,
president			

drs. C. (Cornelis) van der Werf,
secretaris

4/4