Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

34 352

Uitvoering en evaluatie Participatiewet

Nr. 128

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 oktober 2018
Met deze brief informeer ik u over de publicatie van de gemeentelijke
budgetten voor 2018 en 2019 van de gebundelde uitkering van de
Participatiewet (Pw). Ik geef een toelichting op het macrobudget en de
uitkomsten van de verdeling voor 2019. Ook ga ik in op het vangnet waar
gemeenten een beroep op kunnen doen.
Met de budgetten worden gemeenten voorzien van middelen voor de
verstrekking van uitkeringen en loonkostensubsidies op grond van de Pw,
de IOAW, de IOAZ en aan startende zelfstandigen in het kader van het Bbz
2004. Gemeenten ontvangen deze middelen als één gebundelde uitkering.
Op 1 oktober zijn de budgetten 2018 en 2019 voor alle gemeenten bekend
gemaakt op www.rijksoverheid.nl. Daarnaast worden de beschikkingen
met het definitieve budget voor 2018 en het voorlopige budget voor 2019
verstuurd aan gemeenten.
Macrobudget
Uitgangspunt in de financieringssystematiek is dat voor alle gemeenten
samen een toereikend macrobudget wordt vastgesteld. Dit gebeurt door
uit te gaan van de realisaties in het voorgaande jaar, van een inschatting
van de effecten van de conjunctuur, de effecten van Rijksbeleid en van een
indexering voor de loon- en prijsontwikkeling. Voor de conjunctuurraming
wordt de actuele en onafhankelijke rekenregel van het Centraal
Planbureau (CPB) gevolgd.
Het definitieve macrobudget 2018 voor de gebundelde uitkering bedraagt
€ 6.216,0 miljoen. Het macrobudget is circa € 298 miljoen hoger
vastgesteld dan het voorlopige macrobudget 2018 (bekendgemaakt in
september 2017). Het definitieve macrobudget 2018 is circa € 326 miljoen
hoger dan het definitieve macrobudget 2017. De bijstelling ten opzichte
van het voorlopige macrobudget is een saldo van positieve en negatieve
mutaties. De werkloosheidsraming van het CPB voor 2018 leidt tot een

kst-34352-128
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 352, nr. 128

1

neerwaartse bijstelling van het macrobudget. Hier staat een opwaartse
bijstelling tegenover als gevolg van de doorwerking van de gerealiseerde
uitgaven in 2017. De systematiek voor de verwerking van statushouders in
de bijstandsraming is dit jaar aangepast. In tegenstelling tot 2016 en 2017
is de verhoogde instroom van statushouders al in het uitvoeringsjaar
verwerkt in de bijstandsraming. Dit leidt in 2018 eveneens tot een
opwaartse bijstelling van het macrobudget. Daarnaast leidt de loon- en
prijsbijstelling tot een positieve bijstelling van het macrobudget.
Het voorlopige macrobudget 2019 voor de gebundelde uitkering bedraagt
€ 6.219,7 miljoen. Hiervan wordt € 108 miljoen gereserveerd in verband
met de uit te keren vangnetuitkeringen over 2017. Het macrobudget wordt
€ 3,7 miljoen hoger geraamd dan het definitieve budget voor 2018. De
instroom van de nieuwe doelgroep in de Participatiewet (die voorheen de
Wajong zouden zijn ingestroomd), de verhoogde instroom van vergunninghouders, de afbouw van de WW-duur en de leeftijdsverhoging in de
AOW leiden tot een verhoging van het geraamde bijstandsvolume. De
afname van de werkloosheid heeft een tegengesteld effect op het
geraamde bijstandsvolume. Per saldo is sprake van een zeer geringe
toename van het macrobudget ten opzichte van 2018.
Het voorlopige macrobudget 2019 kan nog worden bijgesteld als gevolg
van realisatiecijfers over 2018, de effecten van de conjunctuur en
Rijksbeleid en de bijstelling voor de loon- en prijsontwikkeling.
Gemeenten zullen hierover worden geïnformeerd in september 2019 als
het macrobudget 2019 definitief wordt vastgesteld.
Uitkomsten budgetverdeling 2019
Het verdeelmodel schat voor ieder huishouden in Nederland de kans op
bijstand. Voor de verdeling 2019 is de prijscomponent in het verdeelmodel
uitgebreider gemodelleerd waarbij voor ieder huishouden de hoogte van
de bijstandsuitkering wordt voorspeld. In mijn brief van 13 juli 2018 heb ik
u geïnformeerd over de aanpassingen in het model voor de verdeling van
de bijstandsbudgetten 20191. Afgelopen zomer zijn de gegevens in het
model geactualiseerd waarop de gemeentelijke budgetten zijn berekend.
Het rapport van de onderzoekers met de uitkomsten van de actualisatie is
als bijlage bij deze brief opgenomen2.
Het objectief verdeelmodel wordt volledig toegepast voor gemeenten met
meer dan 40.000 inwoners. Gemeenten met minder inwoners worden
(deels) historisch verdeeld. Daarnaast wordt er € 60 miljoen uit het
macrobudget gereserveerd en verdeeld op basis van het aantal gehuisveste vergunninghouders in de periode januari tot en met juli 2018 en
worden de middelen ten behoeve van uitkeringen aan instellingsbewoners en dak- en thuislozen op historische basis verdeeld.
De uitgebreidere modellering van de prijscomponent en veranderende
omstandigheden in een gemeente, zoals het aantal huishoudens, de
samenstelling van de huishoudens en de arbeidsmarktsituatie, leiden tot
budgetverschuivingen ten opzichte van 2018. Ook het aantal gehuisveste
vergunninghouders is van invloed op de verdeling. De verdeling in 2019
laat op geaggregeerd niveau een stabiel beeld zien ten opzichte van de
verdeling in 2018. Er vindt wel een kleine verschuiving plaats van kleine
en middelgrote naar grote gemeenten, als gevolg van de uitgebreidere
modellering van de prijscomponent. De afgelopen jaren nam het
budgetaandeel van de grotere gemeenten juist licht af.
1
2

Kamerstuk 34 352, nr. 114
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 352, nr. 128

2

Vangnet
Om gemeenten te compenseren bij grote tekorten op het budget voor de
gebundelde uitkering kunnen zij een beroep doen op de vangnetuitkering.
De eigenrisicodrempel voor gemeenten is voor 2019 verhoogd van 5%
naar 7,5%. Voor het tekort tussen de 7,5% en de 12,5% wordt de helft
vergoed. Het maximale eigen risico voor een gemeente is dan 10%. De
overige voorwaarden om in aanmerking te komen voor een vangnetuitkering zijn niet gewijzigd ten opzichte van 2018.
Rekentool bijstand
Evenals in voorgaande jaren kunnen gemeenten gebruik maken van de
rekentool om meer inzicht te krijgen in de uitkomsten van het model in
relatie tot de eigen uitgaven. De rekentool biedt gemeenten handvatten
voor verbetering van hun beleid en uitvoeringspraktijk en maakt het
gemakkelijker om van elkaar te leren. Het geeft gedetailleerde informatie
over de verschillende typen huishoudens in een gemeente. De rekentool
2019 zal begin oktober beschikbaar komen op www.rijksoverheid.nl. Later
dit jaar zal de rekentool nog worden uitgebreid met aanvullende gegevens
over de uitkeringshoogte.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 352, nr. 128

3