Samenvatting verfsystemen en initiatieven van huidige luchtvaartsystemen

Het verfsysteem op vliegtuigen bestaat uit drie verflagen: hechtprimer, primer en topcoating. Als geen van de drie verflagen chromaten bevat, wordt bij
Defensie gesproken over een chroomvrij verfsysteem. Als één van de drie verflagen chromaten bevat, wordt gesproken over een chroomarm verfsysteem
(brief staatssecretaris van Defensie van 4 december 2018, 35 000 X, nr. 70). In onderstaande tabel zijn de wijzigingen ten opzichte van de tabel van 4
december 2018 vet groen gekleurd.
Luchtsysteem

Hechtprimer

Primer

Topcoating

Initiatieven

KDC-10

Chroomhoudend

Chroomhoudend

Chroomvrij

Vanaf 2020 wordt de KDC-10 uitgefaseerd, er worden
geen nieuwe initiatieven opgestart.
Geen nieuwe ontwikkelingen.

C-130

Gulfstream

Chroomhoudend
Ter beoordeling MLA:
Chroomvrij

Chroomhoudend

Oud verfsysteem:
Chroomhoudend

Oud verfsysteem:
Chroomhoudend

Nieuw verfsysteem:
Chroomvrij

Nieuw verfsysteem:
Chroomvrij

Chroomvrij

Ter beoordeling MLA:
Chroomvrij

Het certificatieproces voor een chroom-arm
systeem op propellers en de velgen is voltooid.
Het certificatieproces voor een chroomvrij
verfsysteem op de buitenzijde is voltooid. Het
eerste vliegtuig zal volledig worden voorzien van
een chroomvrij verfsysteem in het voorjaar van
2021. De planning is om de laatste C-130 te
voorzien van chroomvrij verfsysteem in 2024.
Voor de opvolger van de C-130 wordt via de
zogenoemde stoffenlijst van het toestel in kaart
gebracht welke gevaarlijke stoffen zijn gebruikt.
Hierdoor kunnen passende (beschermende)
maatregelen worden genomen tijdens
onderhoudswerkzaamheden.

Chroomvrij

Uitgaande van afstoting zijn er geen verdere
initiatieven.

F-16

Chroomhoudend

Deels chroomhoudend, deels
chroomvrij

Chroomvrij

De uitfasering verloopt volgens planning. In 2021
zijn alle in Nederland gestationeerde vliegtuigen
voorzien van een chroomarm verfsysteem. Het
onderzoek voor een chromaat-arme primer loopt
via NLR.

PC-7

Oud verfsysteem:
Chroomhoudend

Chroomvrij

Chroomvrij

Indien de buitenzijde of cabine van een nieuw
verfsysteem wordt voorzien, wordt een chroomvrij
verfsysteem toegepast.

Nieuw verfsysteem:
Chroomvrij

Buiten het verfsysteem: er wordt getest met
chroom-6 vrije F-16 in line dummy rockets (nep
raketten) om de huidige rookpotten te vervangen.

Apache

Chroomhoudend

Chroomhoudend

Chroomvrij

Begonnen met opstellen van het plan om
chroomvrije verfsystemen te testen. Deze testen
worden op eigen toestellen uitgevoerd. Ingeschat
wordt dat de test is afgerond begin 2022.

Chinook

Chroomhoudend

Deels chroomhoudend, deels
chroomvrij

Chroomvrij

Er zijn chroomvrije primers vrijgegeven voor de gehele
buitenzijde, rotorbladen, kunststof onderdelen en de
cabinevloer, deze zullen worden toegepast indien
onderhoud is vereist.
Chroom-6 vrije verfsystemen zijn nu op twee
toestellen aangebracht. Beide Chinooks zijn nu
gecontroleerd op de status van de coating waarbij
geen onvolkomenheden zijn geconstateerd.

Cougar

Chroomhoudend

Deels chroomhoudend, deels
chroomvrij

Chroomvrij

Er worden sinds augustus 2020 chroomvrije
verfsystemen getest op twee Cougar-toestellen. In
afwachting op een NTO (no technical objection)
om er mee te mogen gaan vliegen.

NH-90

Deels
chroomhoudend,
deels chroomvrij

Deels chroomhoudend, deels
chroomvrij

Chroomvrij

Buitenzijde is composiet en chroomvrij.
Voor alle chroom houdende bedrijfsstoffen is een

onderzoek in gang gezet naar chroomvrije of arme alternatieven.
F-35

Chroomhoudend

Deels chroomhoudend, deels
chroomvrij

Chroomvrij

Fabrikanten Lockheed Martin en Pratt & Whitney doen
onderzoek naar chroomvrije alternatieven.
Het F-35 programma voert actief beleid om
toepassing chroom-6 in F-35 te minimaliseren.
Fabrikanten Lockheed Martin en Pratt & Whitney
testen chroomvrije alternatieven.

MRTT

Chroomhoudend

Chroomvrij

Chroomvrij

Hechtprimer: bij de voorbewerking wordt chroom6 gebruikt, zij het in een heel kleine hoeveelheid,
maar daardoor is er dus wel chroom-6 aanwezig.