Geschat effect van
lagere suikergehalten in
voedingsmiddelen
op de dagelijkse suikerinname
in Nederland
In het Akkoord Verbetering Productsamenstelling (AVP)
hebben verschillende partijen afgesproken het
voedingsmiddelenaanbod gezonder te maken door de
gehaltes zout-, verzadigd vet en suiker (calorieën) in
voedingsmiddelen te verlagen. De inname van suiker
draagt bij aan de energie (calorieën) inname. Een te hoge
energie inname kan bijdragen aan overgewicht, wat een
risicofactor is voor bijvoorbeeld diabetes type 2. Door de
suikerinname te beperken is gezondheidswinst te
boeken. Het RIVM heeft berekend wat het effect is van
het naleven van de afspraken (tot eind 2016) op de
dagelijkse inname van suiker. Wanneer de fabrikanten de
gemaakte afspraken voor suikerverlaging nakomen, dan
zou de dagelijkse suikerinname met 2 gram per dag
dalen. Indien de afspraken worden aangescherpt daalt de
inname met 5 gram per dag en wanneer daarnaast de
afspraken worden uitgebreid naar meer
voedingsmiddelen(groepen) zou de dagelijkse
suikerinname met 9 gram kunnen dalen.

Scenario’s
Het RIVM berekende voor de volgende vier scenario’s hoe
groot de daling van de suikerinname zou kunnen zijn:
• Scenario Huidige afspraken: wanneer de afspraken in het
Akkoord Verbetering Productsamenstelling (AVP) [1]
volledig nagekomen zouden worden, het gaat om
afspraken tot en met 2016;

• Scenario Aanscherpen: wanneer strengere afspraken
zouden gelden (een extra 10% verlagen van het
suikergehalte);
• Scenario Verbreden: wanneer de afspraken worden
uitgebreid naar meer voedingsmiddelen (met 10%
verlaging);
• Scenario Combinatie van aanscherpen en verbreden: een
combinatie van bovenstaande strengere afspraken en
afspraken voor uitbreiding naar meer voedingsmiddelen.

Scenario Huidige afspraken
In de eerste periode van het Akkoord (2014-2016) zijn
afspraken gemaakt voor het verlagen van het suikergehalte
in zuiveltoetjes en zuiveldranken en voor het verlagen van de
calorie-inname uit frisdranken (zie tabel 1). Voor frisdranken
is afgesproken de calorie-inname uit deze categorie met
10% te verlagen in 2020 ten opzichte van het basisjaar 2012.
Dit gebeurt of via het verkopen van vervangende dranken
zonder suiker, of via het verkleinen van de verpakkingsmaat, of via het verlagen van het suikergehalte. Voor deze
scenariostudie werd aangenomen dat de calorie-inname
verlaagd wordt via het verlagen van het suikergehalte van
de frisdranken. In de afspraak voor zuiveltoetjes en zuiveldranken wordt beoogd de hoeveelheid toegevoegde suikers in
deze producten uiterlijk in 2018 met 5% te verlagen.
Aangezien in zuivel ook van nature suiker zit, is dit vertaald
naar een daling van ongeveer 3% in het totaal suikergehalte.

De voedingsmiddelen waarvoor afspraken zijn gemaakt
dragen voor 26% bij aan de totale dagelijkse suiker-inname
in de referentiessituatie.
Het effect van het naleven van de huidige afspraken op de
dagelijkse suikerinname is berekend door het gemiddelde
suikergehalte van de bijbehorende voedingsmiddelen aan
te passen en te vermenigvuldigen met de bijpassende
geconsumeerde hoeveelheid (zie ‘methodiek’).

De uitkomst is vergeleken met een referentie, waarbij het
suikergehalte niet is aangepast.
Als het suikergehalte van de betreffende voedingsmiddelen
volgens de afspraken wordt verlaagd, daalt de gemiddelde
dagelijkse inname van suiker naar schatting met 2 gram per
dag, van 114 gram per dag naar 112 gram per dag. Wanneer
de hoeveelheden van de andere energieleverende voedingsstoffen gelijk blijven, komt dit neer op een gemiddelde
afname van de energie-inname van 8 kcal (34 kJ) per dag.

Tabel 1. Overzicht van huidige afspraken (t/m 2016) en mogelijkheid tot verbreding

1

Mogelijkheid tot verbreding1

Productgroep

Huidige afspraken

(Fris)Dranken

Frisdranken, inclusief sport- en
energiedranken en limonadesiropen
(-10% calorie-reductie)

Melk(producten) en
zuivelvervangers

Yoghurt en kwark met toegevoegd suiker,
vla, pudding en mousse, zuiveldranken
(-5% toegevoegd suiker / -3% totaal suiker)

Andere soorten zuiveltoetjes/
zuiveldranken, zuivelvervangers

Banket en zoetwaren

-

Hele groep

Broodbeleg (zoet & salades)

-

Hele groep

Brood en graanproducten

-

Luxe brood, zoet brood, ontbijtgranen,
broodvervangers

Groente en fruit

-

Fruitconserven

Overig

-

Sauzen, soepen, bewerkt vlees,
vleesvervangers, smaakmakers

Voedingsmiddelen waarvoor nog geen afspraken gemaakt zijn en waarvan het suikergehalte aangepast kan worden.

Scenario’s Aanscherpen, Verbreden en
Combinatie
Door de huidige afspraken voor frisdranken en zuivelproducten
aan te scherpen kan de dagelijkse suikerinname met 5 gram
per dag verlaagd worden van 114 naar 109 gram per dag (20
kcal (84 kJ) per dag). Het verbreden van de afspraken naar
aanvullende voedingsmiddelen(groepen), waar op dit
moment nog geen afspraken voor zijn, verlaagt de geschatte dagelijkse suikerinname tevens met 5 gram per dag naar
109 gram per dag (20 kcal (84 kJ) per dag) (zie figuur 1). Het
combineren van aanscherpen en verbreden kan leiden tot
een gemiddelde suikerinname van 106 gram per dag,
ongeveer 9 gram lager dan in de referentiesituatie (36 kcal
(151 kJ) per dag).

Voedingsmiddelengroepen
Er is ook berekend welke voedingsmiddelen in de verschillende
scenario’s de grootste impact hebben op de suikerinname.
Het (verder) verlagen van het suikergehalte van (fris)dranken
heeft, bij gelijkblijvende voedselconsumptiepatronen, het
meeste effect op de dagelijkse suikerinname (zie figuur 2),
namelijk 4,0 gram per dag. Door tevens het suikergehalte in
melkproducten en zuivelvervangers aan te passen kan de
suikerinname met gemiddeld 1,3 gram per dag extra dalen.
Aanpassen van het suikergehalte van banket, zoetwaren en
broodbeleg kan bij een verbreding van de afspraken leiden
tot een gemiddelde daling van 1,9 en 0,7 gram suiker per
dag.

Geschat effect van lagere suikergehalten in voedingsmiddelen op de dagelijkse suikerinname in Nederland

| 2

Figuur 1. Dagelijkse gemiddelde inname van suiker, voor volwassenen 19-69 jaar uit VCP 2007-2010, in de bestudeerde
scenario’s en de referentie.

120

Suiker (gram per dag)

100

80

60

40

20

0

Referentie

Huidige afspraken

Aanscherpen (A)

Verbreden (V)

Combinatie A en V

Figuur 2. Verschil in dagelijkse suikerinname uit de voedingsmiddelengroepen in de verschillende scenario’s, ten opzichte
van de referentie. Gebaseerd op de voedselconsumptie van volwassenen (19-69 jaar) uit VCP 2007-2010 (n=2103).
(Fris)dranken
Melkproducten en zuivelvervangers
Banket en zoetwaren en snacks
Broodbeleg
Brood en graanproducten
Sauzen
Groente en fruit bewerkt
Overig
-5

-4

-3

-2

-1

0

Verschil in suikerinname (gram per dag)
Verbreden

Aanscherpen

Huidige afspraken

Geschat effect van lagere suikergehalten in voedingsmiddelen op de dagelijkse suikerinname in Nederland

| 3

Conclusie

Methodiek

Wanneer de fabrikanten de afspraken voor suikerverlaging
nakomen, daalt de dagelijkse suikerinname met 2 gram per
dag. Bij het aanscherpen van de huidige afspraken daalt de
inname met 5 gram per dag en in combinatie met aanvullende afspraken voor meer voedingsmiddelen(groepen) zou
de dagelijkse suikerinname met 9 gram kunnen dalen.

De schatting van de suikerinname is gebaseerd op de
consumptie van volwassenen in de leeftijd van 19-69 jaar.
Suikergehalte en suikerinname zijn berekend uitgaande van
totaal suiker, ofwel mono- en disachariden. De gemiddelde
suikerinname is in het referentiescenario berekend door de
dagelijkse consumptie van voedingsmiddelen, zoals
gemeten in de Voedselconsumptiepeiling (VCP) 2007-2010
[3], te vermenigvuldigen met het gemiddelde suikergehalte
afkomstig van NEVO 2011 [4].

Wanneer de hoeveelheden van de andere energieleverende
voedingsstoffen gelijk blijven, komt dit neer op een
gemiddelde afname van de energie-inname van 8 kcal (34
kJ) per dag (huidige afspraken) tot 36 kcal (151 kJ) per dag
(combineren van huidige afspraken met aanscherpen en
verbreden). Ter vergelijking dit is de hoeveelheid energie in
20-90 ml cola.
Dit zijn optimistische schattingen omdat ervan werd
uitgegaan dat alle voedingsmiddelen die onder de afspraken vallen, worden aangepast (alle varianten, van alle
fabrikanten) en dat de beoogde daling van de calorieinname uit frisdranken wordt behaald. In de huidige
afspraken worden echter niet alle voedingsmiddelen
meegenomen, de huidige frisdranken afspraak heeft
bijvoorbeeld alleen betrekking op de A-merken. Om het
effect nog beter te kunnen schatten, zijn gegevens nodig
over het marktvolume van de aangepaste voedingsmiddelen ten opzichte van het totaal. Het is ook belangrijk om te
verifiëren of via het verlagen van het suikergehalte ook het
energiegehalte daalt. In de berekeningen zijn de afspraken
tot en met 2016 meegenomen, er zijn afgelopen jaar echter
nieuwe afspraken bijgekomen. Een voorbeeld is de
afspraak, gemaakt op de Voedseltop (januari 2017), om de
calorie inname via frisdranken met 15% i.p.v. 10% te
verlagen.

Onder de aanname dat het voedselconsumptiepatroon niet
verandert en de afspraken worden nagekomen, is in drie
scenario’s het suikergehalte van voedingsmiddelen per
NEVO code aangepast en het effect op de dagelijkse
suikerinname geschat (zie tabel 2). Het effect op de dagelijkse suikerinname is dan het resultaat van beoogde
veranderingen in het suiker gehalte. De beoogde energiereductie bij frisdranken is geïnterpreteerd als een verlaging
in het suikergehalte.
Binnen horeca en catering wordt eveneens gewerkt aan
verlaging van de suikerinname door het voedingsmiddelenaanbod gezonder te maken. Met de huidige studie kon niet
worden geschat welke impact deze inspanningen hebben
op de inname.

De ambitie van het Akkoord is om in 2020 het gemakkelijker te maken voor de consument om minder energie te
consumeren. Om dit te realiseren wordt onder anderen de
energiedichtheid van producten verlaagd door een afname
in suiker en/of verzadigd vet. Met de huidige afspraken
worden slechts kleine stappen gezet voor een verminderde
suiker- en energie-inname. Aanvullende en/of verscherpte
afspraken vergroten het effect. Naast het aanpassen van de
samenstelling van voedingsmiddelen, blijft het belangrijk
een gezondere voedselkeuze te maken. De Schijf van Vijf
adviseert om zo min mogelijk suikerhoudende dranken te
drinken en producten met te veel suiker, welke buiten de
Schijf Van Vijf vallen, niet te vaak te gebruiken [2].

Geschat effect van lagere suikergehalten in voedingsmiddelen op de dagelijkse suikerinname in Nederland

| 4

Tabel 2. Overzicht van de bestudeerde scenario’s
Scenario

Omschrijving

Referentie

De voedingsmiddelen behouden het gemiddelde suikergehalte
volgens NEVO 2011 [4].

Huidige afspraken volgens Akkoord
Verbetering Productsamenstelling (AVP) [1]

Het gemiddelde suikergehalte van de voedingsmiddelen in een
voedingsmiddelengroep met een afspraak binnen het AVP wordt
conform deze afspraak verlaagd (zie tabel 1)1.
Voor de frisdranken wordt ervan uit gegaan dat de beoogde reductie
van de calorie-inname door verlaging van het suikergehalte wordt
behaald. De voedingsmiddelen die buiten de afspraken vallen,
hebben een samenstelling gekregen volgens de uitgangssituatie in
2011.

Aanscherpen van huidige afspraken met 10%

Het gemiddelde suikergehalte van de voedingsmiddelen in een
voedingsmiddelengroep met een afspraak (zie vorige scenario) wordt
met 10% extra verlaagd, ten opzichte van het referentiegehalte2.

Verbreden van afspraken, meer product(sub)groepen, 10% reductie

Het gemiddelde suikergehalte van voedingsmiddelen waarvoor nog
geen afspraken gemaakt zijn, wordt met 10% verlaagd. Hierbij wordt
maximaal verbreed3 in de richting van allevoedingsmiddelen
(groepen) waar suikerverlaging mogelijk is, zie tabel 1.

Combinatie van aanscherpen en verbreden
van afspraken

Het gemiddelde suikergehalte van voedingsmiddelen wordt met
10% extra verlaagd en er wordt maximaal verbreed naar alle
voedingsmiddelen(groepen) waar suikerverlaging mogelijk is.

1	Nieuwe suikergehalte van zuivelproducten = [gemiddelde suikergehalte volgens NEVO] x [100-gemiddelde percentage reductie]/100]. Hierbij wordt er

vanuit gegaan dat de einddatum van de afspraak bereikt is en alle producten op de markt worden aangepast, ongeacht het marktaandeel van de producten.
2

Er zijn geen aanwijzingen dat deze mate van reductie de technologische ondergrens overschrijdt.

3

Alcoholische dranken zijn niet meegenomen in het verbredingsscenario.

Referenties
1. Akkoord Verbetering Productsamenstelling zout,
verzadigd vet, suiker (calorieën). 23 januari 2014: Den
Haag. http://www.akkoordverbeteringproductsamenstelling.nl.
2. Brink L, et al., Richtlijnen Schijf van Vijf. 2016,
Voedingscentrum: Den Haag.

3. van Rossum CTM, et al., Dutch National Food
Consumption Survey 2007-2010: Diet of children and
adults aged 7 to 69 years. RIVM Rapport 350070006.
2011, RIVM: Bilthoven.
4. RIVM, NEVO-tabel. Nederlandse Voedingsstoffenbestand
2011. 2011, Voedingscentrum: Den Haag.

Dit is een uitgave van:
Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu
Postbus 1 | 3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl

010497

De zorg voor morgen begint vandaag