Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 V

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het
jaar 2012

Nr. 158

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 juli 2012
In mijn brief van 20 mei 2011 (ref. 32 500 V, nr. 186) over het plan van
aanpak voor het ontsluiten van OS-gegevens, heb ik aangegeven begin
2012 een besluit te nemen over de tweede fase van dit traject. Hierbij
informeer ik u over de uitvoering van deze tweede fase. Tevens informeer
ik u over de voortgang van de uitvoering van de moties van de Kamerleden El Fassed/de Caluwé (motie 33 000 V, nr. 50) over het ontsluiten van
beschikbare data van programma’s op het gebied van ontwikkelingssamenwerking bij maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en
bedrijven en van Kamerlid El Fassed (motie 33 000 V, nr. 100) over het
ontwikkelen van applicaties om de ontsloten data hanteerbaar en
bruikbaar te maken.
Transparantie van OS-gegevens is tijdens diverse overleggen onderwerp
van discussie geweest met uw Kamer. Moties waarin verzocht werd om
een start te maken met het verder ontwikkelen van open data zijn door mij
als ondersteuning van beleid gezien. Transparantie van OS-gegevens
komt de effectiviteit en kwaliteit van onze hulp ten goede. Het belang van
transparantie wordt dan ook door velen onderschreven, zoals onder
andere bleek tijdens de 4th High Level Forum on Aid Effectiveness (HLF4)
in Busan (november 2011). De afspraken zoals gemaakt tijdens de Accra
High Level Forum on Aid Effectiveness (2008) om tijdig en regelmatig de
gegevens over ODA uitgaven en geplande ODA geldstromen te publiceren
zijn in het Busan Partnership for Effective Development Co-operation
herbevestigd.
Om deze openheid en transparantie te bewerkstelligen is in februari 2011
een gezamenlijke internationale standaard overeengekomen binnen het
International Aid Transparency Initiative (IATI) (zie: http://iatistandard.org/).
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft in september 2011 na het VK
als tweede bilaterale donor de actuele activiteitengegevens in deze
standaard openbaar gemaakt. Mede hierdoor neemt Nederland op de

kst-33000-V-158
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 V, nr. 158

1

zogenaamde Aid Transparency Index van de hulp-watchdog Publish What
You Fund nu de vierde plaats en is hiermee de meest transparante
bilaterale donor. Sinds september 2011 heeft de implementatie van IATI
een grote vlucht genomen. Naast Nederland en het VK publiceren op dit
moment 55 andere organisaties actuele OS-informatie binnen de
IATI-standaard (zie: http://iatiregistry.org/). Het betreft hier zowel bilaterale
donoren (o.a. Zweden, Australië, Finland), als multilaterale organisaties
(o.a. WB, ADB, EU, UNDP) en internationale NGO’s/foundations (o.a.
Oxfam GB, the Hewlett Foundation, the Global Fund). Vanuit het perspectief van het vergroten van de effectiviteit en kwaliteit van de hulp staat ook
bij verschillende Nederlandse NGO’s het openbaar maken van gegevens
in de IATI standaard hoog op de agenda. Begin maart publiceerde SPARK
als eerste Nederlandse NGO haar gegevens binnen de IATI standaard. Ook
de grotere NGO’s zijn bezig concrete stappen op dit terrein te zetten. Daar
waar mogelijk en gewenst stimuleert het Ministerie van Buitenlandse
Zaken deze inspanningen door het delen van de eigen ervaringen met het
implementeren van deze standaard.
Met de toename van het aantal organisaties zowel in Nederland als
internationaal die binnen deze standaard OS-gegevens publiceert neemt
ook het gebruik van deze gegevens toe. Hiertoe zijn over de afgelopen
maanden verschillende toepassingen ontwikkeld om deze data om te
zetten naar leesbare en voor het publiek bruikbare informatie. Het
Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een actieve en stimulerende rol
vervuld in het bewerkstelligen van deze toepassingen. Het gaat hier om
applicaties voor mobiele telefonie zoals de door de NCDO uitgegeven One
World applicatie Where Does My Aid Go? (te vinden in de Android Market
of App Store) of websites zoals de door AKVO ontwikkelde site openaid.nl
(http://openaid.nl). Ook andere organisaties hebben de ontwikkeling van
Apps gestimuleerd die gebruikt kunnen worden voor het ontsluiten van
(Nederlandse) open OS-informatie.
Tevens zijn internationale organisaties zoals de Development Gateway
bezig met het ontwikkelen van toepassingen waarbij de gepubliceerde
activiteiten gekoppeld worden aan de geografische locatie van uitvoering.
Hiermee wordt het voor de overheid en de bevolking van betrokken
landen zichtbaarder waar welke donor werkzaam is. Als onderdeel van de
tweede fase van het open data traject zal het Ministerie actief deelnemen
aan dit initiatief. Verder maken meer en meer datajournalisten gebruik van
de gepubliceerde gegevens. Ook hier speelt het Ministerie een stimulerende rol. Een belangrijke volgende stap in het open data traject is het
verder betrekken van publiek en overheid in ontwikkelingslanden bij het
gebruik van deze data. Samen met organisaties uit o.a. Kenia en Tanzania
wordt gekeken naar de mogelijkheden voor concrete toepassingen van de
open data voor de bevolking in deze landen, ter bevordering van
transparantie en accountability.
Met het publiceren van OS-gegevens heeft Nederland een belangrijke
eerste stap gezet in het implementeren van de IATI standaard. Deze
standaard bevat echter meer functionaliteiten dan nu worden gepubliceerd. Voor deze fase 2 functionaliteiten is een analyse gemaakt van de
toegevoegde waarde voor de effectiviteit en kwaliteit van de Nederlandse
hulp en de inschatting van de organisatorische en technische complexiteit
om de eisen te realiseren. Tevens is hierbij gekeken naar de «volwassenheid» van de IATI standaard, met andere woorden of de standaard
volledig is uitgekristalliseerd of dat nog veranderingen te verwachten zijn.
Op basis van deze analyse is de aard en de omvang van IATI fase 2
bepaald, die zal bestaan uit de volgende functionaliteiten: planningscijfers
op activiteitenniveau, geografische locatie van activiteiten en algemene
beleidsinformatie uit OS gerelateerde documenten zoals beoordelingsdo-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 V, nr. 158

2

cumenten van activiteiten en meerjarige strategische plannen. Bij
publicatie van deze documenten zal uiteraard rekening gehouden worden
met de vertrouwelijkheid van de informatie. Ondanks de zeer hoge
toegevoegde waarde van de functionaliteit «resultaten op activiteitenniveau» zal deze pas geïmplementeerd kunnen worden nadat er internationaal afstemming heeft plaatsgevonden over de te hanteren standaard.
Deze discussie loopt nu nog. Rekening houdend met de technische
complexiteit van deze tweede fase verwacht ik dat eind van dit jaar
bovengenoemde functionaliteiten opgeleverd kunnen gaan worden. Een
uitzondering hierop wordt gemaakt voor het publiceren van documenten
aangezien we hier aan willen sluiten bij het bredere digitaliseringsprogramma van het ministerie ten behoeve van het Document Management
Informatie Systeem. De realisatie van deze functionaliteit zal hierdoor in
2013 plaatsvinden. Met de invoering van deze tweede fase zal Nederland
een van de belangrijke internationale voortrekkers blijven op het terrein
van open data en transparantie binnen ontwikkelingssamenwerking.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 V, nr. 158

3