V o r m e n he f fi n g e n e e n b e l e m m e r i ng
voor de (door)groei van bedrijven?
Administratieve lasten en kosten van
heffingen in de perceptie van bedrijven

EINDRAPPORT

John Boog
Anne Bruins
Michiel Linssen
Mirjam Tom
Zoetermeer, 14 augustus 2009

Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken.

De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij EIM bv. Het gebruik van cijfers en/of
teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en boeken is toegestaan mits
de bron duidelijk wordt vermeld. Vermenigvuldigen en/of openbaarmaking in welke vorm
ook, alsmede opslag in een retrieval system, is uitsluitend toegestaan na schriftelijke
toestemming van EIM bv. EIM bv aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of
andere onvolkomenheden.

The responsibility for the contents of this report lies with EIM bv. Quoting numbers or text
in papers, essays and books is permitted only when the source is clearly mentioned. No part
of this publication may be copied and/or published in any form or by any means, or stored
in a retrieval system, without the prior written permission of EIM bv. EIM bv does not
accept responsibility for printing errors and/or other imperfections.

Inhoudsopgave

1

Inleiding en doel van het onderzoek

5

2

Inventarisatie heffingen naar aspecten

7

2.1

Kwantitatief beeld inventarisatie heffingen

7

2.2

Kwalitatief beeld inventarisatie heffingen

9

3

Administratieve handelingen heffingen

13

4

Perceptie van ondernemers

15

4.1

Inleiding

15

4.2

Betalen van heffingen

15

4.3

De last van heffingen

17

4.4

Administratie en handelingen en reductiemogelijkheden

18

4.5

Reductiemogelijkheden in het proces van de heffingen

20

4.6

Effecten op de groei van bedrijven

20

5

Conclusies en aanbevelingen

23

Bijlagen
I

Onderzoeksvragen, onderzoeksaanpak, uitgangspunten en definities

26

II

Beknopt overzicht onderzochte soorten heffingen

35

III

Samenstelling Begeleidingscommissie

49

IV

Onderzochte literatuur

51

V

Vragenlijst telefonische interviews

53

3

4

1

Inleiding en doel van het onderzoek

A a n l e id i ng
Het Ministerie van Economische Zaken maakt zich samen met de Ministeries van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Financiën sterk om belemmeringen voor
doorgroei van ondernemingen op te heffen. Dit blijkt ook uit de notitie ‘Het vergemakkelijken van doorgroei’1. Vereenvoudiging van het starten van bedrijven en
bevordering van de stap van ondernemerschap naar werkgeverschap en verdere
doorgroei, zijn belangrijk pijlers om tot verdere banencreatie te komen.
Het belang van nieuwe bedrijven voor de Nederlandse economie en voor de
werkgelegenheidsontwikkeling is in de afgelopen twintig jaar sterk toegenomen.
Belangrijke structurele oorzaken achter de snelle groei van het aantal oprichtingen zijn onder andere de opkomst van nieuwe diensten en een sterk stimulerend
overheidsbeleid ten aanzien van ondernemerschap2.
Bovendien streeft het Ministerie van Economische Zaken (EZ) er naar om de kosten voor bedrijven als gevolg van regelgeving tot een minimum te beperken. In
de hiervoor aangehaalde notitie worden maatregelen genoemd die zijn gericht op
het vereenvoudigen van de stap van ondernemer naar werkgever. Als aangrijpingspunt wordt aangegeven dat voor kleine of startende bedrijven de regeldruk
wellicht (verder) verminderd zou kunnen worden. Naast andere maatregelen om
de doorgroei te bevorderen, geeft het Kabinet aan dat onderzocht gaat worden
of, en zo ja in hoeverre de doorgroei van bedrijven belemmerd wordt vanuit de
kosten en de administratieve handelingen die voortvloeien uit heffingen die bedrijven moeten voldoen.

D o e l va n he t on de r zo ek
Het Ministerie van Economische Zaken heeft EIM de opdracht gegeven om het
onderzoek naar belemmeringen voor groei door verplichte heffingen uit te voeren. In dit onderzoek wordt deze toezegging aan de Tweede Kamer gestand gedaan. Omdat er al veel kwantitatieve onderzoeken zijn uitgevoerd naar administratieve lasten, richt het onderhavige onderzoek zich veel meer op de perceptie
van ondernemers bij heffingen en in hoeverre ondernemers zich door heffingen
laten remmen in hun groei. Daarnaast wordt gekeken naar mogelijkheden om de
administratieve lasten rond heffingen te verminderen.
Het eerste deel van het onderzoek bestaat uit een brede inventarisatie van alle
geselecteerde heffingen voor bedrijven. Vervolgens is nagegaan of ondernemers
daartoe veel of weinig administratieve werkzaamheden moeten verrichten. In het
tweede deel van het onderzoek zijn 44 ondernemers uit een aantal branches en
grootteklassen telefonisch geïnterviewd om na te gaan wat hun perceptie is ten
aanzien van deze heffingen, of de heffingen eventueel groeibelemmerend kunnen
zijn en zo ja, welke mogelijkheden er zijn om deze belemmeringen te verminderen of weg te nemen.

1

TK 2008-2009, 31 311, nr. 21

2

EIM, ‘Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid – periode 1987-2008’, 8 april 2009.

5

O nd e rz o ek sv ra ge n
De onderzoeksvragen van EZ en de leden van de begeleidingscommissie die in
dit onderzoek worden beantwoord zijn:
− Onderzoeksvraag 1: Welke verplichte heffingen voor welke bedrijven zijn er,
zowel op nationaal als decentraal niveau (Rijksoverheid, Provincies, Gemeenten, Waterschappen) als van derden (bijvoorbeeld PBO’s, KvK’s)? Voor welk
doel worden deze heffingen geheven? Hoe hoog zijn deze heffingen? Wat is de
grondslag van deze heffingen? Wordt er in de hoogte van de heffingen onderscheid gemaakt tussen grote en kleine bedrijven? Drukken deze heffingen relatief zwaarder op kleine of startende bedrijven? Hoeveel verschillende heffingen moet 1 bedrijf betalen? Van hoeveel verschillende overheden / overheidsorganisaties?
− Onderzoeksvraag 2: Wat kunnen overwegingen zijn om de hoogte van de heffingen wel of niet te differentiëren tussen grote en kleine of tussen gevestigde
en startende bedrijven?
− Onderzoeksvraag 3: Wat zijn de administratieve handelingen om aan deze
heffingen te voldoen? Is de belasting van deze handelingen relatief zwaarder
voor kleine bedrijven? Kunnen de heffingen eenvoudiger (bijvoorbeeld via
elektronische weg) verwerkt worden?
− Onderzoeksvraag 4: Wat zijn mogelijkheden om de administratieve handelingen rondom deze heffingen te verminderen? Zijn er mogelijkheden om heffingen te bundelen?
− Onderzoeksvraag 5: Wat is de perceptie van ondernemers van deze heffingen?
Welke heffingen ervaren ondernemers als het meest belastend?
− Onderzoeksvraag 6: Wat kunnen de effecten van heffingen op doorgroei van
bedrijven zijn?

L ee sw i j ze r
In deze leeswijzer geven we aan in welk deel van het rapport de onderzoeksvragen worden beantwoord:
− Hoofdstuk 2 van dit rapport gaat in op de brede inventarisatie van de heffingen. De paragrafen 2.1 en 2.2.1 gaan in op de beantwoording van onderzoeksvraag 1. Waarbij een nadere onderbouwing en detaillering kan worden
gevonden in Bijlage II en het bij dit rapport meegeleverde Excelsheet.
− Onderzoeksvraag 2 wordt beantwoord in paragraaf 2.2.2.
− De administratieve handelingen zijn opgenomen in hoofdstuk 3 en beantwoordt onderzoeksvraag 3.
− Op de beantwoording van onderzoeksvraag 4 wordt ingegaan in de paragrafen
4.4 en 4.5.
− De perceptie van de ondernemers ten aanzien van de heffingen (antwoord op
onderzoeksvraag 5) treft u met name aan in de paragrafen 4.1 tot en met 4.3.
− Onderzoeksvraag 6 wordt beantwoord in paragraaf 4.6.
In hoofdstuk 5 gaan we in op de conclusies en aanbevelingen.
In Bijlage I van dit rapport zijn de onderzoeksvragen, de onderzoeksaanpak en
de uitgangspunten en definities bij dit onderzoek uitgewerkt.
In Bijlage II zijn tabellen opgenomen die een iets uitgebreider, maar beknopt
beeld geven van alle onderzochte heffingen per heffende instantie.
Bijlage III bevat de samenstelling van de begeleidingscommissie. Bijlage IV omvat de onderzochte literatuur en in Bijlage V is de vragenlijst van de telefonische
interviews opgenomen.

6

2

Inventarisatie heffingen naar aspecten

In de eerste stap van het onderzoek wordt grotendeels antwoord gegeven op de
eerste drie onderzoeksvragen en de bijbehorende deelvragen. Door middel van
een uitgebreide desk- en internetresearch is een inventarisatie gemaakt van de
heffingen die in dit onderzoek zijn meegenomen. Deze inventarisatie geeft een
overzicht van alle heffingen per heffende instantie die in dit onderzoek zijn betrokken. Daarnaast worden doel, grondslag en waar mogelijk de hoogte van de
heffingen vermeld. Ook is - indien van toepassing – aangegeven of gedifferentieerd wordt in de hoogte van de heffingen naar bedrijfsomvang en is aangegeven
of er voor startende bedrijven speciale regelingen zijn.
De uitkomsten van de internetresearch zijn opgenomen in een Excelbestand dat
deel uitmaakt van deze rapportage.

N i e t a l l e h ef f in ge n z i jn m e eg en om en
In de eerste bijeenkomst met de begeleidingscommissie is afgesproken welke
heffingen in het onderzoek zijn meegenomen. Van de heffingen van de Rijksoverheid wordt alleen de loonheffing in het onderzoek betrokken, omdat op voorhand werd aangenomen dat deze belastingheffing door ondernemers als groeibelemmerend zou kunnen worden beschouwd1. Het gaat hier om de inhouding van
loonbelasting en premies sociale verzekeringen van werknemers die de ondernemer moet afdragen aan de Belastingdienst. Een beknopt overzicht van alle
meegenomen heffingen is opgenomen in Bijlage II. Het uitgebreide overzicht is
opgenomen in het Excelbestand dat hiervoor genoemd is.
Daarnaast zijn niet alle heffingen van product- en bedrijfschappen apart benoemd. Vaak is er sprake van bestemmingsheffingen waarvan het doel per branche verschillend kan zijn. Deze bestemmingsheffingen zijn per ‘schap’ als één
heffing meegenomen.

2.1

Kwantitatief beeld inventarisatie heffingen

Uit de inventarisatie van de heffingen die middels desk- en internetresearch is
uitgevoerd komt een aantal opvallende punten naar voren. Allereerst is duidelijk
geworden dat er 30 verschillende instanties zijn die heffingen aan het bedrijfsleven opleggen. Per instantie worden tussen de 1 en 14 verschillende soorten heffingen opgelegd. Heffingen per instantie kunnen verschillen naar branche waaraan ze worden opgelegd en het doel van de heffing kan anders zijn.

N i e t a l l e h ef f in ge n wo rd e n op ge l e gd a a n a l l e b e d r i jv en
Uiteraard worden niet alle heffingen opgelegd aan alle bedrijven. In Bijlage II is
in de kolom ‘Branche’ aangegeven of het gaat om een generieke heffing voor alle
bedrijven, of zijn de sector of branche(s) aangegeven waarvoor de heffing geldt.

1

Uit de telefonische interviews in een latere fase van het onderzoek is gebleken dat een deel van
ondernemers ook de BTW aanmerkt als een heffing van de Rijksoverheid met een substantiële
administratieve belasting en die door een aantal ondernemers ook wordt genoemd als groeibelemmerend.

7

In deze paragraaf wordt alleen gekeken naar het aantal soorten heffingen en de
verschillende heffende instanties. Aan de aantallen heffingen verbinden wij dan
ook geen waardeoordeel.
In totaal zijn er 105 verschillende soorten heffingen gevonden die bedrijven
moeten voldoen wanneer zij daarvoor in aanmerking komen. Niet alle heffingen
worden opgelegd aan alle bedrijven. Per branche c.q. bedrijfstype worden maximaal tussen 22 en 33 heffingen opgelegd. Deze cijfers zijn inclusief enkele heffingen die in de praktijk bij kleine bedrijven niet voorkomen (heffing ondernemingsraden) en heffingen die als betaling voor een dienst gezien worden (parkeerbelasting).
Kijken we naar de heffende instanties, dan zien we dat de gezamenlijke decentrale overheden verantwoordelijk zijn voor 17 soorten heffingen. Het overgrote
deel hiervan wordt geheven door de gemeenten.
De product- en bedrijfschappen zijn verantwoordelijk voor circa 60 soorten heffingen. Het Productschap Tuinbouw en het Productschap Vis kennen meer dan 10
verschillende soorten heffingen. Dat er zoveel soorten heffingen worden onderscheiden bij schappen houdt geen diskwalificatie in, want ze zijn vaak juist op
maat gesneden van de precieze doelgroep van ondernemers (telers, kwekers,
exporteurs, importeurs naar productsoorten en landen). Productschappen leggen
deze heffingen alleen op als het relevant is. Gemiddeld zal een ondernemer, indien hij behoort tot een branche die heffingsplichtig is, twee heffingen van een
schap krijgen. Het kan voorkomen dat een ondernemer met meer dan een product- of bedrijfschap te maken krijgt. Ook kan een ondernemer verschillende bedrijfsactiviteiten verrichten waardoor de ondernemer onder de werkingssfeer van
verschillende schappen kan vallen. In de meeste gevallen zenden deze schappen
dan een gezamenlijke nota aan de ondernemer. Soms zijn er ook anticummulatieregelingen.
24 soorten heffingen komen voor rekening van de groep ZBO’s en derden, waarbij meer dan de helft (13) afkomstig zijn van Buma-Stemra en SENA. Het gaat
om heffingen voor vergoedingen aan de muziekauteur (tekstdichter en componist) voor muziekgebruik (Buma-Stemra) en voor producenten en artiesten voor
muziekgebruik (SENA).
In tabel 1 is een overzicht opgenomen van alle onderzochte soorten heffingen
naar heffende instantie.

8

Tabel 1 Aantal in het onderzoek betrokken soorten heffingen naar heffende instantie

Heffende instantie

Aantal soorten
heffingen

Gemeenten
Gemeenten

11

Provincies
Provincies

5

Waterschappen
Waterschappen

2

ZBO's en derden
Autoriteit Financiële Markten (AFM)
Buma-Stemra
Kamer van Koophandel
Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit (OPTA)
SENA
SER
SKAL
Stichting bloembollenkeuringsdienst
Stichting de Thuiskopie
Stichting Reprorecht

1
6
3
1
7
2
1
1
1
1

Product- en Bedrijfschappen
Bedrijfschap Afbouw
Bedrijfschap Horeca en Catering
Bosschap
Hoofdbedrijfschap Agrarische Groothandel
Hoofdbedrijfschap Ambachten
Hoofdbedrijfschap Detailhandel
Productschap Akkerbouw
Productschap Diervoeder
Productschap Dranken
Productschap Margarine, Vetten en Oliën
Productschap Pluimvee en Eieren
Productschap Tuinbouw
Productschap Vee en Vlees
Productschap Vis
Productschap Wijn
Productschap Zuivel

2
3
2
3
3
4
2
2
6
1
1
14
1
12
2
4

Rijksoverheid
Belastingdienst

2

In Bijlage II zijn tabellen opgenomen die een iets uitgebreider, maar beknopt
beeld geven van alle onderzochte heffingen per heffende instantie. In het Excelbestand is het volledige beeld opgenomen van de onderzochte heffingen.

2.2

Kwalitatief beeld inventarisatie heffingen

2 . 2 . 1 G r on ds la g va n de h ef f in g
De grondslag van de verschillende heffingen is divers. Zo wordt de Onroerendezaakbelasting opgelegd aan de hand van de WOZ-waarde van een pand, de Diergezondheidsheffing wordt vastgesteld aan de hand van het aantal honderden ki-

9

logrammen melk dat een bedrijf levert aan de zuivelfabriek en de Zuiveringsheffing wordt geheven naar het aantal vervuilingseenheden per bedrijf.
De volgende grondslagen voor heffingen zijn in de inventarisatie gevonden:
1

de waarde van een onroerende zaak

2

een vast bedrag

3

de grenslengte van een pand aan een heringerichte straat

4

parkeerduur, -tijd, -oppervlakte en ligging van een parkeerplaats

5

afmetingen van een reclameobject

6

afmetingen en plaats van een object

7

de hoeveelheid afval

8

de oppervlakte van een bedrijf

9

het drinkwaterverbruik

10 de onttrokken hoeveelheid grondwater
11 aantal vervuilingseenheden
12 aantal hectares grond en water
13 soort rechtspersoon, al dan niet rekening houdend met aantal werkzame personen
14 een percentage van het totale loon voor de loonbelasting
15 het aantal medewerkers
16 het aantal telefoonaansluitingen
17 de oppervlakte van bedrijfskantine of –restaurant
18 de oppervlakte van de ruimte waar muziek te horen is
19 het aantal openstellingen per jaar
20 de loonsom
21 een combinatie van aantal medewerkers en sector van het bedrijf
22 de omzet
23 aantal honderden kilogrammen geleverde melk
24 de branche waarin een bedrijf actief is
25 een aantal klassen werkzame personen
26 de omzet verdeeld naar een aantal klassen
27 naar rato van het factuurbedrag verschillend voor koper en verkoper van
bloembollen
28 naar plantensoort (naar rato van aantallen stuks of gewicht)
29 per are tulpen en narcissen
30 de invoerwaarde van de goederen
31 de waarde van de ingekochte goederen
32 de waarde van het afgezette teeltmateriaal
33 het aantal filialen
Duidelijk is dat de informatie die nodig is om een heffing op te leggen niet altijd
dezelfde is. Voor de Onroerende-zaakbelasting heeft de gemeente genoeg aan de
WOZ-waarde, deze waarde is bekend bij de gemeente zodat het bedrijfsleven direct een aanslag krijgt opgelegd zonder daarvoor zelf informatie te hoeven verstrekken. Voor de Diergezondheidsheffing moet het bedrijf gegevens over het
aantal honderden kilogrammen melk dat geleverd wordt aanleveren. Deze informatie behoort tot de normale bedrijfsboekhouding en kan zonder veel inspanning
aangeleverd worden. De informatie die bedrijven moeten aanleveren voor de
aanslag Zuiveringsheffing (vervuilingseenheden) staat echter ver af van de normale bedrijfsgegevens en kan de bedrijven veel tijd kosten.

10

2 . 2 . 2 W i j z e va n d if f er en t ië r en in d e h oo gt e va n d e he f fi ng
Er zijn een aantal redenen waarom differentiatie in de hoogte van heffingen naar
bedrijfsgrootte en bedrijfsfase te overwegen is.
Tweederde van de bruto werkcreatie komt van jonge bedrijven. Productiviteitsstijgingen komen ook vooral van jonge bedrijven. Jonge bedrijven prikkelen ook
bestaande bedrijven om concurrerend en innovatief te zijn. Een aantal starters
groeit in de loop der tijd ook door in bedrijfsomvang. Door starters en kleine bedrijven vrij te stellen of minder heffingen te laten betalen, kan meer financiële
ruimte ontstaan voor de bedrijven om door te groeien.
In dat kader geldt hier het principe van het draagkrachtbeginsel. Dus hoe hoger
de omzet of het inkomen, hoe meer heffing men zou kunnen betalen. Vanuit het
profijtbeginsel wordt ook vaak geredeneerd dat bedrijven die meer profijt hebben
van een bepaalde voorziening er ook meer voor moeten betalen.
Veel heffingen kennen voor het vaststellen van de hoogte variabele bedragen.
Om te kunnen beoordelen of in een heffing wordt gedifferentieerd naar de levensfase van een bedrijf moet duidelijk zijn dat de hoogte van de heffing afhangt
van de levensfase van het bedrijf. Er is geen enkele heffing die direct differentieert naar levensfase. Er zijn echter wel heffingen die onderscheid maken naar
aantal werkzame personen (heffing werkzame personen, HBD), het aantal hectares dat een bedrijf omvat (financieringsheffing, Productschap akkerbouw) of de
omzet van een bedrijf (vakheffing bloemkwekerijproducten, Productschap Tuinbouw). Deze grondslagen kunnen een indicatie zijn voor de levensfase van een
bedrijf maar zijn dit niet in alle gevallen. Zo is bij overname van een akkerbouwbedrijf de ondernemer wel een starter maar zal zijn bedrijf al veel hectares landbouwgrond moeten omvatten om rendabel te kunnen zijn.

11

3

Administratieve handelingen heffingen

Globaal onderscheiden we drie typen administratieve processen die aan de heffing ten grondslag kunnen liggen:
1

Een heffing waarvoor de ondernemer zelf geen informatie hoeft te verstrek-

2

Een heffing waarvoor de ondernemer zelf informatie moet verstrekken waar-

ken (zoals Onroerende-zaakbelasting)
bij de informatie afkomstig is uit een bedrijfseigen administratie (zoals bij de
heffingen van het Productschap Zuivel)
3

Een heffing waarvoor de ondernemer zelf informatie moet verstrekken en
waarvoor soms een aparte, bedrijfsvreemde administratie bijgehouden moet
worden (bijvoorbeeld de zuiveringsheffing van de waterschappen)

Het onderstaande schema geeft de administratieve handelingen weer die ondernemers moeten verrichten ten behoeve van de drie hierboven genoemde typen
administratieve processen om de juiste (hoogte van de) heffingen te kunnen
vaststellen.
Te verrichten handelingen

Typen administratieve processen
type 1

type 2

type 3

Bijhouden bedrijfsvreemde administratie

nee

nee

ja

- deelhandeling 1

nee

nee

ja

- deelhandeling 2

nee

nee

ja

- deelhandeling 3

nee

nee

ja

- deelhandeling 4

nee

nee

ja

Ontvangen en lezen informatieverzoek

nee

ja

ja

Verzamelen gegevens

nee

ja

ja

Invullen informatieverzoek

nee

ja

ja

Retoursturen informatieverzoek

nee

ja

ja

Ontvangen aanslag

ja

ja

ja

Betalen aanslag

ja

ja

ja

De administratieve processen en de daarbij behorende handelingen zijn over het
algemeen niet ingewikkeld en/of sluiten aan bij administraties die de ondernemer
al bijhoudt vanuit zijn eigen bedrijfsvoering, zoals uit de interviews met ondernemers is gebleken (betreft de types 1 en 2, zoals genoemd in bovenstaande tabel). Alleen de loonheffing (indien personeel in dienst) en de omzetbelasting/BTW worden door ondernemers genoemd als heffingen waarvoor extra veel
administratie moet worden bijgehouden (type 3). De administratieve processen
en de daarbij behorende handelingen van deze twee heffingen zijn uitgebreid in
kaart gebracht in de meting van de administratieve lasten 2008. Bij beide terreinen gelden een substantieel aantal verplichtingen. De administratieve lasten
voor de kleinere bedrijven wegen voor de loonheffing en de BTW afgemeten aan
de bruto toegevoegde waarde veel zwaarder dan voor grotere bedrijven.
In de paragrafen 4.4 en 4.5 wordt ingegaan op de reductiemogelijkheden ten
aanzien van het proces en de administratie en handelingen rond heffingen.

13

4

Perceptie van ondernemers

4.1

Inleiding

In dit hoofdstuk schetsen we op basis van telefonische interviews onder 44 ondernemers een beeld van de perceptie van heffingen door ondernemers (zie vragenlijst in Bijlage V). De ondernemers hebben een bedrijf in een van de volgende
sectoren:
− melkveebedrijf;
− metaalindustrie;
− ambacht (stukadoors-, timmer-, schilders-, glaszetters- of afwerkingsbedrijf);
− groothandel in bloemen en planten;
− brood- en banketbakkerij;
− restaurant, cafetaria of café;
− (markt-, opinie- of ander) onderzoekbureau;
Wat betreft omvang vallen de bedrijven in een van de drie categorieën:
− bedrijven zonder personeel (‘zzp’ers’);
− kleinbedrijf (2 – 4 werkzame personen);
− grootbedrijf (5 – 19 werkzame personen);
De bedrijven zijn gevestigd in de provincies Zuid-Holland en Noord-Brabant.
Achtereenvolgens komen aan de orde:
In paragraaf 4.2 de mate waarin heffingen door de ondernemers worden betaald.
In paragraaf 4.3 de mate waarin de ondernemers heffingen als last zien
In paragraaf 4.4 de administratie en de handelingen t.b.v. heffingen met reductiemogelijkheden
In paragraaf 4.5 reductiemogelijkheden in het proces van de heffingen
In paragraaf 4.6 de effecten op de groei van de bedrijven.

4.2

Betalen van heffingen

Er zijn in de interviews 17 heffingen aan alle 44 ondernemers voorgelegd met de
vraag of men met die heffingen te maken heeft.
De loonheffing is voorgelegd aan 24 ondernemers met personeel in het kleinbedrijf en het grootbedrijf.
Tabel 2 laat zien in welke mate de ondernemers zeggen dat zij die heffingen betalen.

15

Tabel 2

mate waarin de ondernemers aangeven bepaalde heffingen betalen

heffende instantie

aantal ondernemers dat de

heffing

heffing betaalt

jaarlijkse bijdrage voor registreren

Kamer van Koophandel

44

zuiveringsheffing

waterschap

32

reinigingsrecht

gemeente

31

rioolheffing

gemeente

31

onroerende-zaakbelasting (voor bedrijfspanden)

gemeente

29

jaarlijkse bijdrage voor informeren

Kamer van Koophandel

18

reprorecht bedrijfsleven

Stichting Reprorecht

16

vergoeding muziekgebruik

Buma-Stemra

15

watersysteemheffing

waterschap

14

precariobelasting

gemeente

12

parkeerbelasting

gemeente

11

vergoeding muziekgebruik

SENA

11

bijdrage SER

SER

10

reclamebelasting

gemeente

9

baatbelasting

gemeente

8

jaarlijkse bijdrage voor stimuleren

Kamer van Koophandel

8

bouwgrondbelasting

gemeente

6

loonheffing

Belastingdienst

23

Bron: interviews EIM

Alleen van de heffing voor registreren die wordt geheven door de Kamer van
Koophandel zeggen alle ondernemers dat men deze betaalt. Het verschil tussen
44 en het opgenomen aantal bij de andere heffingen bestaat uit ondernemers die
zeggen de desbetreffende heffing niet te betalen plus ondernemers die niet weten of men de desbetreffende heffing betaalt. Voor enkele heffingen is het verrassend dat men zegt de heffing niet te betalen. De oorzaak kan zijn dat men de
desbetreffende heffing niet als een aparte heffing onderkent omdat op één aanslag meerdere heffingen tegelijk worden geïnd, zoals tijdens de interviews bijvoorbeeld is gebleken bij de verschillende heffingen van de Kamer van Koophandel. Daarnaast blijken veel ondernemers de afhandeling van de heffingen door
derden (bijvoorbeeld de boekhouder of de accountant) te laten verrichten, waardoor zij zelf mogelijk een minder scherp beeld van de heffingen hebben.
Behalve de 17 heffingen die aan alle ondernemers zijn voorgelegd zijn 27 heffingen, voornamelijk van bedrijf- of productschappen, voorgelegd aan ondernemers
in de relevante sectoren.
De ondernemers is ook gevraagd of er naast de voorgelegde heffingen andere
heffingen van overheden en overheidsorganisaties zijn die men betaalt en waarvan het de ondernemer veel tijd en moeite kost om het te betalen bedrag te be-

16

palen. De omzetbelasting/BTW is door vijf ondernemers genoemd. Andere heffingen die elk eenmaal worden genoemd zijn: toeristenbelasting, energiebelasting,
vennootschapsbelasting, superheffing, heffing Videma, inkomstenbelasting, vervoersbelastingen (met als toelichting: motorrijtuigenbelasting, tax voor vliegverkeer, tax voor benzine).

4.3

De last van heffingen

Twee op de drie ondernemers (31) zeggen van een of meer heffingen die men
moet betalen dat deze relatief gezien veel tijd, moeite of geld kosten.
Ondernemers die geen enkele heffing noemen die veel tijd, moeite of geld kost,
treffen we vooral aan onder de zzp’ers en het kleinbedrijf en wat betreft sector
bij de onderzoekbureaus en het ambacht. Het betreft ook vaker ondernemers in
Noord-Brabant dan in Zuid-Holland.
Het vervolg van deze paragraaf heeft betrekking op de groep ondernemers die
een of meer heffingen hebben genoemd die relatief veel tijd, moeite of geld kosten (heffingen ‘als een last zien’).
Onder de antwoorden scoren de OZB en de loonheffing het hoogst met resp. 11
en 10 vermeldingen.
Ten aanzien van de OZB geldt dat het vooral deze heffing is die de ondernemers
noemen als een heffing waarvan men de hoogte van het te betalen bedrag te
hoog vindt. De OZB wordt in het bijzonder genoemd door ondernemers in het
kleinbedrijf en het grootbedrijf en niet door zzp’ers en verder door ondernemers
met een melkveebedrijf. De OZB wordt vaker genoemd door ondernemers in
Zuid-Holland dan in Noord-Brabant.
De loonheffing wordt vaker genoemd door ondernemers in het grootbedrijf dan in
het kleinbedrijf.
Na de twee lijstaanvoerders komt de heffing voor muziekgebruik van BumaStemra (inclusief de heffing van SENA) met 5 vermeldingen, voornamelijk door
ondernemers in het grootbedrijf.
De (niet gespecificeerde) ‘KvK-heffing’ scoort 4 vermeldingen, alle door ondernemers in de sector brood- en banketbakkerij.
De reinigingsheffing scoort 3 vermeldingen.
De omzetbelasting/BTW scoort eveneens 3 vermeldingen. Omdat de omzetbelasting/BTW zoals gezegd niet tot heffingen behoort die aan de ondernemers zijn
voorgelegd, maar is toegevoegd omdat deze door verschillende ondernemers is
genoemd als een heffing die men betaalt en waarvan het de ondernemer veel tijd
en moeite kost om het te betalen bedrag te bepalen, zou het kunnen zijn dat de
mate waarin de omzetbelasting/BTW als last wordt gezien met een score van 3
vermeldingen wordt onderschat.
Ten aanzien van de heffingen die worden geheven door het waterschap hebben
de interviews geen duidelijke uitkomsten opgeleverd over de mate waarin de ondernemers specifieke heffingen als een last zien. Het feit dat onlangs een nieuwe
systematiek voor de waterschapsheffingen met bijbehorende nieuwe terminologie

17

is ingevoerd, zal hieraan debet zijn. Alles bij elkaar wordt vijf keer een heffing
genoemd die in verband kan worden gebracht met het waterschap. Deze vermeldingen komen op een na uit de sector melkveebedrijven.
Moeilijkheden met het herkennen en benoemen van heffingen deden zich tijdens
de interviews overigens niet alleen voor bij de heffingen van het waterschap,
maar ook bij de heffingen van productschappen (en van de Kamer van Koophandel, zoals reeds vermeld).
Verder staan er op de lijst alleen maar heffingen die hooguit twee keer scoren
maar meestal slechts een keer. Dit betekent dat er geen sectorspecifieke heffingen (van bedrijf- of productschappen) zijn die door ondernemers in belangrijke
mate als een last worden gezien.
Uit tabel 3 blijkt dat van de heffingen die volgens een deel van de bedrijven veel
tijd, moeite of geld kosten er twee zijn die meer dan 60 respectievelijk meer dan
40 miljard euro opbrengen vanuit het bedrijfsleven (loonheffing respectievelijk
BTW). Bij de twee andere heffingen (OZB en BumaStemraSENA) is de opbrengst
veel beperkter.

Tabel 3

Mate waarin heffingen volgens bedrijven veel tijd, moeite of geld kosten en de
opbrengsten van deze heffingen

Heffing
OZB-heffing

Mate waarin heffingen volgens een deel van de
bedrijven veel tijd, moeite of geld kosten
Opbrengsten bedrag heffing door bedrijven
in hoge mate
1 tot 1,5 miljard euro

Loonheffing

in hoge mate

63 miljard euro

Buma Stemra SENA

in hoge mate

0,25 miljard euro

BTW

in hoge mate

42 miljard euro

4.4

Administratie en handelingen en reductiemogelijkheden

Twee op de drie ondernemers die een of meer heffingen als een last zien, laten
weten dat men voor een of meer van die heffingen een aparte administratie moet
bijhouden – d.w.z. een administratie voor het bijhouden van gegevens die men
voor de eigen bedrijfsvoering niet nodig heeft - om het juiste bedrag van de heffing te kunnen vaststellen. Het zijn vooral de ondernemers die de loonheffing als
een last zien, die te kennen geven een aparte administratie te moeten bijhouden.
Het wordt daarnaast ook gemeld door ondernemers die de omzetbelasting/BTW
als een last zien.
Slechts enkele ondernemers maken van de gelegenheid gebruik om suggesties te
doen om de administratie rond de heffingen waarvoor men een aparte administratie moet bijhouden te versimpelen zodat het de ondernemer minder werk
kost om te bepalen wat men moet betalen. Afgezien van suggesties om de heffing af te schaffen of om de heffende instantie op te heffen, levert dit de volgende relevante suggesties op:
−

‘laat de werknemer alles zelf regelen’ (loonheffing)

− ‘een vast bedrag met daarna een jaarlijkse naheffing’ (loonheffing)
− ‘een rekentabel, zodat je makkelijker kunt uitrekenen wat je moet betalen’
(loonheffing en omzetbelasting/BTW)

18

− ‘geen verschil maken tussen groene en bloeiende planten’ (heffingen van het
Productschap Tuinbouw)
Een op de twee ondernemers die een of meer heffingen als een last zien, moet
gegevens uit de eigen bedrijfsadministratie halen waarvoor men relatief veel tijd
kwijt is. Ook nu zijn het vooral de ondernemers die de loonheffing als een last
zien die gegevens uit de eigen bedrijfsadministratie moeten halen en wel grotendeels dezelfde ondernemers die zeggen een aparte administratie te moeten bijhouden.
Hierbij moet echter wel worden aangetekend dat de meerderheid van de ondernemers geen schatting kan geven van de tijd die men gemiddeld per heffing
kwijt is.
De vraag aan de ondernemers welke activiteiten met betrekking tot het vaststellen van het bedrag en het betalen van de heffingen relatief veel tijd kosten, levert het volgende rijtje op. De activiteiten zijn geordend in afnemende frequentie
waarin zij zijn genoemd:
1

controleren of de opgelegde heffing correct is

2

verzamelen van gegevens voor het vaststellen van de hoogte van
de heffingen

3

ontvangen en lezen van een verzoek om informatie

4/5

ontvangen en lezen van een aanslagbiljet

4/5

op de hoogte komen van informatie over de heffing en de instantie

6/7

ontvangen en lezen van een vragenformulier

6/7

invullen van een aangifteformulier of een vragenformulier

Het betalen van de heffingen wordt door slechts een enkele ondernemer genoemd als activiteit die relatief veel tijd kost.
Ook hier maken slechts enkele ondernemers van de gelegenheid gebruik om verbetersuggesties te doen voor de activiteiten en de administratie voor de punten
die men als tijdrovend beschouwd. Afgezien van suggesties om de heffing af te
schaffen of om de heffende instantie op te heffen, levert dit de volgende relevante suggesties op:
−

‘koppelen van gegevens en instanties zoals de UWV die is gekoppeld aan de
Belastingdienst’

− ‘heffingen comprimeren tot één heffing en minder vragenformulieren’
− ‘alle heffingen afschaffen en een algemene belasting heffen waar alles inzit’
− ‘de Belastingdienst moet overzichtelijker worden wat betreft de in te vullen
gegevens’
− ‘één heffing voor alle agrarische producten’ (heffingen van het Productschap
Tuinbouw)
Drie op de vier ondernemers die een of meer heffingen als een last zien, laten
weten dat men voor een of meer heffingen gegevens nodig heeft die men laat
verzamelen of berekenen door derden, bijvoorbeeld de boekhouder of accountant. Dit laat men doen ten behoeve van een breed spectrum van heffingen.

19

4.5

Reductiemogelijkheden in het proces van de heffingen

De volgende maatregelen zouden kunnen bijdragen aan vermindering van de lasten in het proces van de heffingen:
− digitale mogelijkheid om aangifte te doen
− elektronisch factureren
− gebundeld factureren in één bedrag
− betalen via automatische incasso
De meerderheid van de geïnterviewde ondernemers bevestigt dat men de meeste
heffingen eenmaal per jaar betaalt. Toch meldt een op de drie ondernemers dat
er een of meer heffingen zijn waarvoor men meerdere malen per jaar informatie
moet verschaffen aan de heffende instantie. De ondernemers waarbij dit het geval is vinden het even vaak wel als geen probleem dat men meerdere malen per
jaar informatie moet verschaffen. Als het als een probleem wordt ervaren, dan
gaat de loonheffing aan kop.
Twee op de drie ondernemers zeggen dat het handig zou zijn wanneer de heffingen die worden opgelegd door verschillende instanties gebundeld worden opgelegd, zodat men op een moment in het jaar een bedrag betaalt dat door de ontvanger over verschillende instanties wordt verdeeld.
De tegenstanders van bundeling van heffingen vrezen dat het onoverzichtelijk
wordt wat, hoeveel en/of waarvoor men dan betaalt of vinden het bezwaarlijk in
een keer een groot bedrag te moeten betalen.
Blijkens de gegeven toelichtingen zou aan de bezwaren van een deel van de ondernemers die tegenstander zijn van bundeling van heffingen tegemoet worden
gekomen door de mogelijkheid te bieden gespreid te betalen.
Wat betreft verbeteringen in de wijze waarop de heffingen moeten worden betaald gaat de voorkeur van de ondernemers vooral uit naar een digitale mogelijkheid om aangifte te doen en naar gebundeld factureren in een bedrag. De
beide andere voorgelegde verbetermogelijkheden, te weten betalen via automatische incasso en elektronisch factureren, scoren minder.

4.6

Effecten op de groei van bedrijven

In de literatuur (zie bijlage IV) zijn geen aanwijzingen gevonden dat heffingen
als zodanig de groei van bedrijven zouden belemmeren. Meer in het bijzonder
lijkt het niet aannemelijk dat de hoogte van de heffingen bepalend is voor de beslissing om personeel aan te nemen. Van wetgeving in het algemeen en arbeidsgerelateerde wetgeving in het bijzonder kan wel worden gezegd dat deze in beperkte mate bepalend zijn voor de beslissing van een ondernemer om personeel
in dienst te nemen. Van starters is echter bekend dat de meeste starters geen
personeel in dienst nemen omdat zij dat niet ambiëren. Daarnaast geven veruit
de meeste starters aan dat wetgeving geen knelpunt vormt voor het bedrijf.
Toch kan arbeidsregelgeving met betrekking tot het aannemen of ontslaan van
personeel soms een probleem zijn. Knellender zijn (de plicht tot) het bijhouden
van een financiële administratie en gemeentelijk beleid. Ook onderzoek naar belemmering voor productiviteitsgroei laat zien dat belemmeringen vooral zijn gelegen in besluitvormings- en vergunningprocedures en regelgeving alsmede in
het ontbreken van afstemming tussen decentrale overheden.

20

Vrijwel zonder uitzondering willen de geïnterviewde ondernemers het bedrijf laten groeien, is het niet in personeel dan toch wel in omzet of anderszins. Desgevraagd geeft een op de drie ondernemers (14) te kennen dat er heffingen zijn
die het bedrijf belemmeren om te groeien of door te groeien. De veruit meest
genoemde heffing is in dit verband de loonheffing, op afstand gevolgd door de
omzetbelasting/BTW. Daarnaast zeggen enkele ondernemers dat alle heffingen
bij elkaar genomen belemmeren om te groeien.
Er zijn meer ondernemers in het grootbedrijf die zeggen dat er heffingen zijn die
het bedrijf belemmeren om te groeien of door te groeien, dan ondernemers in
het kleinbedrijf. Slechts een enkele zzp’er beantwoordt deze vraag ook bevestigend. Een verklaring voor het feit dat zzp’ers nauwelijks belemmering bij de
groei ervaren als gevolg van heffingen kan zijn dat zzp’ers de meest belemmerende heffing, namelijk de loonheffing, niet betalen. Eerder constateerden we dat
onder de ondernemers die een of meer heffingen als een last zien relatief weinig
zzp’ers zijn. Last en belemmering lijken dus aan elkaar gerelateerd te zijn.
De sector melkveebedrijven is de enige sector waarin geen ondernemers zijn die
zeggen dat er heffingen zijn die het bedrijf belemmeren om te groeien.
Een opvallende bevinding is dat 10 van de 14 ondernemers die zeggen dat er
heffingen zijn die het bedrijf belemmeren om te groeien, gevestigd zijn in ZuidHolland, terwijl de belemmerende heffingen generieke heffingen zijn. Het sluit
wel aan bij de eerdere bevinding dat er in Zuid-Holland meer ondernemers zijn
die heffingen als een last zien dan in Noord-Brabant.
De belemmering zit hem volgens de ondernemers vooral in de hoogte van het te
betalen bedrag en niet zo zeer in het proces van de heffingen: men vindt dat het
te betalen bedrag bij groei van het bedrijf te hoog wordt of dat alle heffingen bij
elkaar te veel worden. Ondernemers ervaren de loonheffing niet (alleen) als een
administratieve last, maar dus ook als een kostenpost voor het bedrijf. Voor
geen van de ondernemers is de belemmering gelegen in het feit dat men iemand
(boekhouder etc.) zou moeten inhuren om de administratie bij te houden. Hierbij
zij er aan herinnerd dat drie op de vier ondernemers nu al derden inschakelen en
dat dus niet pas zouden gaan doen in geval van groei. Voor enkele ondernemers
speelt wel dat men in geval van groei te veel tijd zou moeten besteden aan het
verstrekken van de gegevens aan de instanties.
Een op de twee ondernemers noemt, afgezien van heffingen van overheden en
overheidsorganisaties, andere zaken die belemmeren om het bedrijf te laten
groeien. Hierbij scoort ‘regelgeving’, veruit het hoogst. Verder worden ‘vergunningen’, ‘quota’’ (in de sector melkveebedrijven) en ‘belastingen’ genoemd als
belemmeringen voor groei. Onbekend is hoe de belemmeringen als gevolg van
regelgeving of een van de andere zaken zich verhouden tot de belemmering die
heffingen vormen. Alleen voor de sector melkveebedrijven weten we dat het uitsluitend andere zaken dan heffingen zijn die groei van het bedrijf kunnen belemmeren.

21

5

Conclusies en aanbevelingen

In opdracht van het ministerie van Economische Zaken is onderzocht welke belemmeringen voor groei door verplichte heffingen en daarmee samenhangende
administratieve lasten (startende en kleinere) ondernemers ondervinden. Het
ging daarbij vooral om de perceptie van de bedrijven.
Allereerst is een inventarisatie van heffingen gemaakt waarmee bedrijven te maken kunnen krijgen. Dit heeft in totaal 105 verschillende soorten heffingen opgeleverd. Niet alle bedrijven krijgen met alle heffingen te maken. In de praktijk
worden maximaal tussen 22 en 33 heffingen opgelegd. De inventarisatie is op
basis van de interviews aangevuld met de omzetbelasting/BTW. De heffingen
worden opgelegd door 30 verschillende instanties, variërend van overheidsorganisaties tot ZBO’s en derden.
Vervolgens zijn interviews gehouden met 44 bedrijven uit 7 branches (melkveebedrijven, metaalindustriebedrijven, stukadoors-, timmer-, schilder-, afwerkingsen glaszettersbedrijven, groothandel in bloemen en planten, brood- en banketbakkers, restaurants, cafetaria’s en cafés en marktonderzoek-, opinieonderzoeken economische onderzoekbureaus.
Uit de interviews is naar voren gekomen dat ondernemers niet altijd een scherp
beeld hebben van de heffingen die men betaalt. Een van de oorzaken hiervan
kan zijn dat veel ondernemers de afhandeling van de heffingen door derden laten
verrichten.
De grondslag van de heffingen is divers. Als gevolg hiervan is de informatie die
nodig is om een heffing op te leggen niet altijd dezelfde. Niet voor alle heffingen
moeten de ondernemers informatie aanleveren en er zijn ook heffingen waarbij
kan worden volstaan met het verstrekken van informatie die de bedrijven in de
dagelijkse bedrijfsvoering toch al bijhouden.
De ondernemers zeggen in het bijzonder van de loonheffing en in mindere mate
ook voor de omzetbelasting/BTW dat dit heffingen zijn waarvoor extra administratie moet worden bijgehouden.
Vooral ondernemers in het grootbedrijf vinden dat er heffingen zijn die veel tijd,
moeite of geld kosten. Op de tweede plaats komen de ondernemers in het kleinbedrijf. Zzp’ers ervaren heffingen weinig als een last.
De heffingen die het meest als een last worden ervaren zijn de OZB en de loonheffing. Daarbij speelt ook de hoogte van het te betalen bedrag mee.
De OZB wordt minder genoemd door zzp’ers dan door ondernemers in het kleinbedrijf en in het grootbedrijf. De loonheffing wordt minder genoemd door ondernemers in het kleinbedrijf dan in het grootbedrijf.
Als derde heffing die als een last wordt ervaren, komt de heffing voor muziekgebruik van Buma-Stemra (inclusief de hefing van SENA). Deze wordt vooral genoemd door ondernemers in het grootbedrijf.

23

Van de heffingen die volgens bedrijven veel tijd, moeite of geld kosten brengen
de Loonheffing en BTW respectievelijk ruim 60 en meer dan 40 miljard euro op
via het bedrijfsleven. Bij de twee andere heffingen (OZB en BumaStemraSENA) is
de opbrengst veel beperkter (€ 1 tot 1,5 miljard resp. € 0,25 miljard).
Er zijn geen heffingen van bedrijf- of productschappen die in belangrijke mate
als een last worden gezien.
Wat betreft handelingen die relatief veel tijd kosten, staat het controleren of de
opgelegde heffing correct is bovenaan, gevolgd door het verzamelen van gegevens voor het vaststellen van de hoogte van de heffingen en het ontvangen en
lezen van een verzoek om informatie.
Veel ondernemers laten nu al voor heffingen informatie verzamelen door derden.
Bij groei zou men dan ook niet genoodzaakt zijn om dan derden in te schakelen.
Vrijwel alle ondernemers willen het bedrijf laten groeien. Een op de drie respondenten heeft aangegeven te ervaren dat er heffingen zijn die het bedrijf belemmeren om te groeien. De verwachte belemmering voor de groei zit hem niet in
het proces van de heffingen, maar in de hoogte van het te betalen bedrag, in het
bijzonder van de loonheffing en de omzetbelasting/BTW.
Een op de twee respondenten heeft aangegeven te ervaren dat er andere zaken
zijn die de groei belemmeren.
De loonheffing is de enige heffing onder de heffingen waarvoor ondernemers
meerdere malen per jaar informatie moeten verschaffen, waarvan men dat als
een probleem ervaart. Last en belemmering lijken aan elkaar gerelateerd te zijn.
Het bundelen van heffingen krijgt brede steun. Daar worden wel voorwaarden
aan verbonden: de ondernemers willen wel overzicht houden waarvoor en hoeveel men betaalt en aan wie. Om te voorkomen dat bedrijven op een moment
een te hoog bedrag moeten betalen, kan de mogelijkheid worden geboden om
gespreid te betalen.
De interviews met ondernemers laten wel zien dat bij de oplegging van verschillende heffingen op één factuur, ondernemers soms de onderscheiden heffingen
niet meer als zodanig onderkennen. Uitvoering van de voorstellen om de heffingen die zijn gebaseerd op het auteursecht te bundelen kan de bezwaren van ondernemers tegen juist deze heffingen verminderen.
Wat betreft de loonheffing zou – omdat de frequentie waarmee bedrijven informatie moeten verstrekken om begrotingstechnische redenen en vanwege de
verwachte incassoproblemen niet kan worden verlaagd – een bijdrage aan de
vermindering van de last kunnen worden gerealiseerd met de uniformering van
het loonbegrip en van invoering van een loonsomheffing. Het feit dat ondernemers deze heffing als een last ervaren en als een belemmering zien om het bedrijf te laten groeien, heeft evenwel ook te maken met de hoogte van het te betalen bedrag.
Wat betreft de OZB kunnen geen verbetervoorstellen worden geformuleerd.

24

Het onderzoek heeft geen aanwijzingen opgeleverd die pleiten voor veranderingen bij de heffingen van bedrijf- of productschappen. De reeds doorgevoerde afstemming en bundeling lijkt effectief zijn.

25

BIJLAGE I

Onderzoeksvragen, onderzoeksaanpak, uitgangspunten en definities

In deze bijlage worden de onderzoeksvragen en de aanpak van het onderzoek
kort weergegeven. Vervolgens worden de uitgangspunten en definities behandeld, waarin alle benodigde informatie is opgenomen om de onderzoeksvragen
naar de onderzoeksuitvoering in de praktijk te vertalen.

Onderzoeksvragen
De onderzoeksvragen van EZ en de leden van de begeleidingscommissie die in
dit onderzoek worden beantwoord zijn:
− Onderzoeksvraag 1: Welke verplichte heffingen voor welke bedrijven zijn er,
zowel op nationaal als decentraal niveau (Rijksoverheid, Provincies, Gemeentes, Waterschappen) als van derden (bijvoorbeeld PBO’s, KvK’s)? Voor welk
doel worden deze heffingen geheven? Hoe hoog zijn deze heffingen? Wat is de
grondslag van deze heffingen? Wordt er in de hoogte van de heffingen onderscheid gemaakt tussen grote en kleine bedrijven? Drukken deze heffingen relatief zwaarder op kleine of startende bedrijven? Hoeveel verschillende heffingen moet 1 bedrijf betalen? Van hoeveel verschillende overheden / overheidsorganisaties?
− Onderzoeksvraag 2: Wat kunnen overwegingen zijn om de hoogte van de heffingen wel of niet te differentiëren tussen grote en kleine of tussen gevestigde
en startende bedrijven?
− Onderzoeksvraag 3: Wat zijn de administratieve handelingen om aan deze
heffingen te voldoen? Is de belasting van deze handelingen relatief zwaarder
voor kleine bedrijven? Kunnen de heffingen eenvoudiger (bijvoorbeeld via
elektronische weg) verwerkt worden?
− Onderzoeksvraag 4: Wat zijn mogelijkheden om de administratieve handelingen rondom deze heffingen te verminderen? Zijn er mogelijkheden om heffingen te bundelen?
− Onderzoeksvraag 5: Wat is de perceptie van ondernemers van deze heffingen?
Welke heffingen ervaren ondernemers als het meest belastend?
− Onderzoeksvraag 6: Wat kunnen de effecten van heffingen op doorgroei van
bedrijven zijn?

Onderzoeksaanpak
In figuur 1 is aangegeven welke onderzoeksstappen we onderscheiden in het
plan van aanpak, welke onderzoeksvragen (afgekort in het figuur als OV) in welke stap worden beantwoord en op welk moment we overleg met de begeleidingscommissie voorstellen.

26

Figuur 1 Plan van aanpak heffingenonderzoek

Stappenplan heffingenonderzoek en koppeling met onderzoeksvragen
Stap 1: Research inventarisatie
Stap 1a:
Welke, aan wie, doel,
omvang, grondslag,
onevenredig, hoeveel
verschillende (OV 1)

Stap 1b:
Overwegingen
differentiatie
bedrijven (OV 2)

Kick-off met
begeleidingscie
Stap 1c:
Administratieve
handelingen,
onevenredig,
elektronisch (OV 3)

terugkoppeling

2e bijeenkomst
begeleidingscie

concept

3e bijeenkomst
begeleidingscie

Stap 2: Veldonderzoek kwalitatieve aspecten
Stap 2a:
Mogelijkheden
reductie AL (OV 4)

Stap 2b:
Perceptie
ondernemers (OV 5)

Stap 2c:
Effect op doorgroei
bedrijven (OV 6)

Stap 3: Rapportage

Eindrapport

Contact met
opdrachtgever

OV is afkorting voor Onderzoeksvraag

Beantwoording van de eerste drie onderzoeksvragen heeft plaatsgevonden in de
1 ste onderzoeksstap (research inventarisatie). De laatste drie onderzoeksvragen
zijn beantwoord in de 2de onderzoeksstap (veldonderzoek kwalitatieve aspecten).
Stap 3 betreft de rapportage. Het onderzoek startte met een kick-off met de begeleidingscommissie. De begeleidingscommissie is na stap 1 en stap 2 bijeen
geweest om de resultaten te bespreken.

Stap 1: Research inventarisatie heffingen
Het onderzoek werd gestart met een startbijeenkomst met de begeleidingscommissie. Na deze kick-off is een brede inventarisatie uitgevoerd conform de inhoud van de stappen 1.a. tot en met 1.c in figuur 1, waarbij de onderzoeksvragen 1 tot en met 3 zoveel mogelijk zijn beantwoord.

K i ck -o ff m et d e op d ra ch tg ev e r
Tijdens de startbijeenkomst zijn afspraken gemaakt met de opdrachtgever en de
begeleidingscommissie met betrekking tot een aantal aspecten van het onderzoek. Deze afspraken zijn opgenomen in de paragraaf Uitgangspunten en definities verder op in deze Bijlage I.

I nv enta r i sa t i e h ef f in gen v ia d esk r es ea rch / inte r ne ts ea rch
Uit een eerste analyse, die EIM in de offertefase heeft uitgevoerd, bleek dat de
heffingen, de door EZ gevraagde aspecten en de overwegingen voor differentiatie
naar starters, kleine en grote bedrijven meestal goed te achterhalen waren via
de websites van de heffende instanties. Het voordeel daarbij is dat zowel de heffende instanties als het bedrijfsleven in deze fase van het onderzoek vrijwel niet
belast behoefden te worden.

27

De resultaten van de internetsearch zijn opgenomen in een Excel-spreadsheet
dat als apart bestand bij dit rapport wordt geleverd. Een beknopt overzicht van
alle onderzochte heffingen is opgenomen in Bijlage II van het rapport.

I nv enta r i sa t i e a dm in i str a t i ev e ha n de l i ng en
Op basis van de inventarisatie zijn een aantal cases gemaakt, waarbij telkens
een bedrijf uit een branche model stond en nader werd onderzocht over welke
administratieve handelingen er bij de verplichte heffingen voor dat bedrijf zijn.
De branches worden genoemd in de paragraaf Uitgangspunten en definities.
Voor deze branches is onderzocht welke administratieve handelingen bij alle verplichte heffingen voor deze bedrijfstypen gelden en hoeveel tijd deze kosten.

R e su l ta a t on d er z oek ss ta p 1
Het resultaat van de eerste onderzoeksstap was een eerste spreadsheetoverzicht, waarin inzicht wordt gegeven in alle heffingen naar aspecten. In een tweede spreadsheetoverzicht is een overzicht gegeven naar een zevental bedrijfstypen met relevante heffingen, waarbij de administratieve handelingen en de tijdbesteding, zijn weergegeven.

Stap 2: Veldonderzoek kwalitatieve aspecten heffingen
De output van de eerste onderzoeksstap leverde veel inzichten op over de heffingen. De onderzoeksvragen 4 tot en met 6 waren daarmee nog niet beantwoord. Ofwel welke mogelijkheden zijn er om de administratieve handelingen te
verminderen, wat is de perceptie van de ondernemers over de heffingen en wat
is het effect van heffingen op de doorgroei van bedrijven. In deze stap zijn ook
de administratieve handelingen gecheckt in het veld.
Bij elk van de zeven bedrijfstypen zijn bestaande bedrijven geïnterviewd om
antwoord te krijgen op de onderzoeksvragen 4 tot en met 6. Er zijn netto 44 bedrijven in verschillende grootteklassen geïnterviewd. De details omtrent de selectie van de geïnterviewde bedrijven zijn opgenomen in de paragraaf Uitgangspunten en definities verder op in deze Bijlage I.

R e su l ta a t on d er z oek ss ta p 2
Een scala aan meningen per bedrijfstypen over de mogelijkheden tot vermindering van administratieve lasten / handelingen, de perceptie van ondernemers
over heffingen en de effecten van heffingen op de doorgroei van bedrijven is uit
de interviews voortgekomen. De ideeën en perceptie zijn in een kwalitatieve beschouwing in de rapportage opgenomen. EIM heeft daaraan zijn eigen ideeën
over vermindering van administratieve lasten toegevoegd en een uitspraak gedaan over de haalbaarheid van de ideeën van de ondernemers.
In stap 3 van het onderzoek is het eindrapport opgesteld dat voor commentaar
aan de begeleidingscommissie is voorgelegd.

28

Uitgangspunten en definities
W e lk e he ff i ng en wo r d en o nd e rsc he i d en?
Onder de noemer heffingen worden in dit onderzoek een aantal door ondernemers te betalen eenmalige en structurele bedragen bedoeld waaraan een wettelijke regeling ten grondslag ligt. De betalingen kunnen plaatsvinden aan overheden en private partijen.
Uit de inventarisatie van de heffingen komt een aantal begrippen naar voren,
waarvan wij hieronder de betekenis kort weergeven:
belasting

verplichte bijdrage tot de openbare geldmiddelen

bijdrage

wat men als zijn aandeel geeft

heffing

inning, invordering, opleggen van belasting

leges

rechten geheven door een administratie wegens beschikkingen, afschriften van stukken, contracten enz., in feite een
vorm van (gemeentelijke of provinciale) belasting

recht

wat iemand toekomt, waarop men aanspraak kan maken, door
een overheid opgelegde heffing

retributie

betaling voor overheidsdiensten, verschuldigd in rechtstreeks
verband met het gebruik dat men ervan maakt (school- en
veergeld); belasting

vergoeding

schadeloosstelling; bedrag in geld wegens gebrachte offers in
tijd of geld voor bewezen diensten of geleden nadeel

Leges moeten worden gezien als vergoeding voor door de overheid bewezen
diensten die op initiatief van burgers en bedrijfsleven worden verleend. Heffingen bestaan feitelijk uit belastingen en retributies. Het verschil tussen beide
laatstgenoemde begrippen is dat tegenover belastingen geen direct aanwijsbare
tegenprestatie van de overheid staat, terwijl dat bij retributies wel het geval is.
Belastingen kunnen wel weer worden verdeeld naar belastingen die in het algemeen maatschappelijk belang worden geheven en belastingen die aan specifieke
doelgroepen worden opgelegd, zoals motorrijtuigenbelasting.
Vergoedingen en rechten kunnen ook worden gezien als betaling voor een dienst
van overheden of een door derden geleverde prestatie, zoals de vergoedingen
voor muziekgebruik en het maken van kopieën.
Waar in dit onderzoek over heffingen wordt gesproken, worden alle hierboven
omschreven vormen bedoeld, tenzij uitdrukkelijk wordt verwezen naar specifieke, met name genoemde heffingen.

A f ba k en in g te o nd e rz o ek en h eff i ng en
Tijdens de startbijeenkomst op 3 juni 2009 is de afbakening van de heffingen
vastgesteld die gehanteerd wordt in dit onderzoek. In tegenstelling tot wat werd
voorgesteld tijdens de startbijeenkomst, worden de Rijksbelastingen niet bij
voorbaat uitgesloten. De Rijksbelastingen worden meegenomen in de inventarisatie, waarbij de focus ligt op de belastingen die mogelijk impact kunnen hebben
op de (door)groei van bedrijven. De vragen die we ons hierbij moeten stellen
zijn:

29

1

zouden ondernemers belemmerd worden in hun groei wanneer zij worden ge-

2

kan het feit dat ondernemers een (hogere) belasting moeten gaan betalen,

confronteerd met deze belasting?
doorslaggevend zijn voor de keuze om niet te groeien?
Concreet is afgesproken dat van de Rijksbelastingen in eerste instantie alleen de
Loonheffing (loonbelasting en premies) in de inventarisatie wordt meegenomen.
De Loonheffing zou een belemmering kunnen vormen om van ondernemer door
te groeien naar werkgever. Wanneer uit de interviews uit stap 2 blijkt dat meerdere Rijksbelastingen worden genoemd als de twee bovenstaande vragen worden
gesteld, dan zijn deze alsnog meegenomen in de inventarisatie.
In principe blijven de leges (voor alle overheden) in dit onderzoek buiten beschouwing omdat deze al eerder zijn onderzocht. Wanneer echter uit de interviews met bedrijven (stap 2 van het onderzoek) naar voren komt dat zij leges
toch als belemmerend ervaren, worden deze in tweede instantie toegevoegd aan
de inventarisatie uit stap 1 van het onderzoek. Uiteraard worden de betreffende
leges dan ook in het kwalitatieve deel van het onderzoek verwerkt.

A f ba k en in g d ec ent ra l e o v er he d en
Bij de inventarisatie worden heffingen van alle overheden en overheidsorganisaties meegenomen. Om na te gaan welke verschillen er zijn tussen heffingen van
decentrale overheden, wordt gekeken naar heffingen van Provincies, gemeenten
en waterschappen. In overleg met de begeleidingscommissie is gekozen voor de
provincies Zuid-Holland en Noord-Brabant.
Binnen deze provincies is gekozen voor de waterschappen Hollandse Delta in
Ridderkerk en Brabantse Delta te Breda. Wanneer uit de interviews is gebleken
dat ondernemers heffingen opgelegd krijgen door Rijkswaterstaat, dan zijn deze
ook meegenomen in het onderzoek.
Voor de heffingen van gemeenten zijn binnen de beide provincies de volgende
gemeenten onderzocht:
Selectiecriterium

Gemeente

Aantal inwoners

1 gemeente van de 4 grote steden

Rotterdam

583.000

2 gemeenten uit de G32-gemeenten
2 middelgrote gemeenten
2 kleinere gemeenten

Eindhoven

210.000

Zoetermeer

120.000

Delft

95.000

Oosterhout

54.000

Bernisse

12.500

Alphen-Chaam

9.500

Zo mogelijk zou EIM ook rekening houden met gemeenten waarvan op basis van
het COELO blijkt dat zij relatief hoge heffingen hanteren. Dit laatste hebben wij
nagegaan aan de hand van de Atlas van de Lokale Lasten 2009 van COELO. Hieruit blijkt echter dat deze beperkt is tot de heffingen die tezamen de woonlasten
vormen. Reinigingsheffing en rioolrecht zijn alleen opgenomen voor woningen.
Voor OZB zijn de tarieven voor woningen en niet-woningen opgenomen. Het COELO dekt dus te weinig heffingen om als selectiecriterium te worden gehanteerd.

30

I nv enta r i sa t i e a dm in i str a t i ev e ha n de l i ng en
Eén van de resultaten uit de eerste inventarisatie van stap 1 is een overzicht van
de kosten op hoofdlijnen die ondernemers moeten betalen wanneer zij met de
verschillende heffingen geconfronteerd worden. Naast deze out-of-pocketkosten
besteden ondernemers tijd aan administratieve handelingen/werkzaamheden
voor het voldoen van de heffingen. Deze tijd is voor ondernemers ook een kostenfactor. Voor 7 bedrijfstypen (verdeeld naar 3 grootteklassen) worden de administratieve handelingen eveneens in kaart gebracht.

S e le ct i e v a n 7 b ed r i jf sty p en
EIM heeft telefonische interviews gehouden met netto 44 bedrijven uit 7 sectoren. Bij de interviews werd gefocust op:
− de perceptie van ondernemers ten aanzien van de hoeveelheid werk;
− het (on)gemak waarmee aan de juiste heffingen kan worden voldaan;
− verbetermogelijkheden ten aanzien van de afhandeling van de heffingen;
− en de mogelijke effecten van de heffingen op de doorgroei van bedrijven.
Voor 7 bedrijfstypen uit verschillende sectoren wordt voor 3 grootteklassen van
bedrijven in kaart gebracht met welke hoogte van heffingen zij te maken hebben
en hoeveel tijd zij bij benadering besteden aan administratieve handelingen om
deze heffingen te voldoen. Bij de selectie van deze bedrijfstypen/sectoren heeft
EIM zo veel mogelijk rekening gehouden met het economische belang van de
sector voor de Nederland (bijv. op basis van toegevoegde waarde) en de omvang
van de bedrijven. Daarnaast zijn deze bedrijven geselecteerd uit de in het onderzoek betrokken provincies en zo mogelijk uit de eerder geselecteerde gemeenten.
De volgende selectiecriteria zijn gehanteerd voor de geïnterviewde bedrijven:
− grootteklasse, op basis van de mogelijkheden geboden door KvK c.q. adressenleveranciers is uitgegaan van drie klassen:
− bedrijven zonder personeel/zzp’ers
− kleine bedrijven tot 5 werkzame personen
− grotere bedrijven tot 5 tot 20 werkzame personen
− sector, voor de selectie naar sectoren wordt rekening gehouden met:
− het belang van de sector voor de economie (zie hieronder)
− en de aanwezigheid van sectorspecifieke heffingen (naast de generieke
heffingen voor alle bedrijven)
− vestigingsplaats, bedrijven worden geselecteerd in de provincies NoordBrabant en Zuid-Holland en daarbinnen voorzover mogelijk uit de gemeenten
waarvan de heffingen in dit onderzoek worden meegenomen (Rotterdam,
Eindhoven, Zoetermeer, Delft, Oosterhout, Bernisse, Alphen-Chaam).
Het belang van sectoren voor de economie laten wij (voor 2008) zien aan de
hand van twee criteria: bruto toegevoegde waarde en arbeidsvolume. In onderstaande grafieken wordt een verdeling gegeven van het belang van de sectoren
van het bedrijfsleven naar beide criteria.

31

Bruto toegevoegde waarde per sector tegen basisprijzen in % van het totale bedrijfsleven (2008)
10%

zorg
dienstverlening

20%

verhuur en exploitatie van onroerend goed

9%

financiele dienstverlening

7%
3%

communicatie
transportsector

5%

horeca

2%

detailhandel

4%

groothandel

9%

autosector

2%

bouw

7%

nutsbedrijven

2%

industrie

15%

delfstoffenwinning

4%

landbouw

2%
0%

5%

10%

15%

20%

25%

Kijkend naar bruto toegevoegde waarde, hebben de volgende 7 sectoren het
grootste belang voor de economie: dienstverlening, industrie, zorg, verhuur en
exploitatie van onroerend goed, groothandel, bouw en financiële dienstverlening.
Gelet op de overige selectiecriteria (aanwezigheid van kleine startende bedrijven
en liefst aanwezigheid van sectorspecifieke heffingen) vallen naar onze mening
af:
− zorg (veel grote instellingen, geen sectorspecifieke heffingen)
− verhuur en exploitatie van onroerend goed (woningcorporaties en commerciële
o.g. exploitanten, onvoldoende kleine starters, geen sectorspecifieke heffingen).

Arbeidsvolume in FTE's per sector in % van het totale bedrijfsleven (2008)
15%

zorg
dienstverlening

25%

verhuur en exploitatie van onroerend goed

1%

financiele dienstverlening

4%
1%

communicatie
transportsector

5%

horeca

3%

detailhandel

8%

groothandel

8%

autosector

2%

bouw

8%

nutsbedrijven

0%

industrie
delfstoffenwinning

14%
0%

landbouw

3%
0%

32

5%

10%

15%

20%

25%

30%

Wanneer we kijken naar arbeidsvolume, zijn de 7 sectoren met het grootste belang voor de economie: dienstverlening, zorg, industrie, detailhandel, bouw,
groothandel en transportsector. Gelet op de overige selectiecriteria (aanwezigheid van kleine startende bedrijven en liefst aanwezigheid van sectorspecifieke
heffingen) valt naar onze mening af:
− zorg (veel grote instellingen, geen sectorspecifieke heffingen).
EIM heeft voorgesteld om voor de te interviewen bedrijven een selectie te maken
uit de volgende 9 sectoren:
− horeca
− landbouw
− groothandel
− bouw
− detailhandel
− industrie
− financiële dienstverlening
− transportsector
− dienstverlening
Gelet op de (verwachte) hoeveelheid verschillende heffingen per bedrijf, is ervoor gekozen om de transportsector en de financiële dienstverlening te laten
vervallen en de kleinere sectoren landbouw en horeca wel mee te nemen. Resteren dus de vetgedrukte sectoren. Binnen de geselecteerde sectoren wordt (indien
mogelijk binnen de overige selectiecriteria) telkens gekozen voor dezelfde branche. Per branche zijn 7 tot 8 bedrijven geïnterviewd, waarmee de perceptie van
de ondernemers voldoende onderbouwd kan worden. EZ heeft met dit voorstel
ingestemd.
Binnen de gekozen sectoren zijn bedrijven geïnterviewd in de volgende branches:
− melkveebedrijven
− metaalindustriebedrijven
− stukadoors-, timmer-, schilder-, afwerkings- en glaszettersbedrijven
− groothandel in bloemen en planten
− brood- en banketbakkers
− restaurants, cafetaria’s en cafés
− marktonderzoek-, opinieonderzoek- en economische onderzoekbureaus

33

Bouwgrondbelasting

Toeristenbelasting

Parkeerbelasting

Reclamebelasting

Precariobelasting

Marktgeld

Reinigingsrecht

Rioolheffing

Kanaalrechten

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Totaal aantal heffingen gemeenten

Baatbelasting

2

Gemeenten

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Gemeente

Tabel A

Onroerende-zaakbelasting

Heffende instantie

Naam heffing

11

35

Binnenvaart

Generiek

Generiek

Markthandel

Generiek

Generiek

Generiek

Generiek

Generiek

Generiek

Generiek

Branche

Voor het inzamelen van bedrijfsvuil wordt reinigingsrecht
geheven.
Rioolheffing wordt geheven ter financiering van de aanleg en
het beheer van het riool.
De kanaalrechten worden geheven ter financiering van het
onderhoud van het kanaal

Deze belasting moet worden beschouwd al een algemene
belasting met een zuiver fiscaal doel die wordt geheven ter
financiering van de algemene taakvervulling van de
gemeente
Deze belasting wordt geheven ter financiering van
voorzieningen van openbaar nut
Deze belasting wordt geheven ter financiering van
voorzieningen van openbaar nut
Deze belasting wordt geheven ter financiering van de
algemene taakvervulling van de gemeente.
De gemeentelijke parkeerbelasting is bedoeld om het
parkeren in de gemeente te regelen.
Deze belasting wordt geheven ter financiering van de
algemene taakvervulling van de gemeente
Deze belasting wordt geheven ter financiering van de
algemene taakvervulling van de gemeente
Marktgelden worden beschouwd als een gemeentelijke
retributie (recht) en zijn geen belasting. In het geval van
Marktgelden is de directe tegenprestatie, het beschikbaar
stellen van gemeentegrond en stroom tijdens de markt. Het
tarief mag maximaal kostdekkend zijn.

Doel heffing

Beknopt overzicht onderzochte soorten heffingen

1

Nr.

BIJLAGE II

36

Totaal aantal heffingen waterschappen

Watersysteemheffing

2

Waterschappen
Waterschap

Waterschap

Tabel A

Zuiveringsheffing

Heffende instantie

2

Generiek

Generiek

Branche

Het waterschap heeft de belastinginkomsten nodig om alle
taken te kunnen uitvoeren
Het waterschap heeft de belastinginkomsten nodig om alle
taken te kunnen uitvoeren

Doel heffing

Generiek
5

Provincie

Deze heffing wordt opgelegd ter bestrijding van de kosten
van natuurcompensatie en voor de kosten van planning,
coördinatie en onderzoek.

Deze heffing betreft de financiering van de onderzoeking
betreffende het grondwaterregime in de provincie, voorzover
deze onderzoeking rechtstreeks noodzakelijk is voor de
totstandkoming en de uitvoering van het provinciaal
waterhuishoudingsplan in verband met het onttrekken van
grondwater dan wel het daarvoor infiltreren van water in de
bodem.

De opcenten motorrijtuigenbelasting zijn geen doelbelasting
maar komen ten goede aan de algemene middelen.

Doel heffing

Stortplaatsen/Milieudiens Ter financiering van het milieuhygiënisch beheer van
tverlening
stortplaatsen.

Landbouw, bosbouw,
winning van delfstoffen,
bouwnijverheid

Generiek

Generiek

Branche

Provincie

Provincie

Provincie

Naam heffing

1

Nr.

Nazorgheffing in kader
Leemtewet/Nazorgheffing gesloten
stortplaatsen
5
Precariobelasting
Totaal aantal heffingen provincies

Heffing ontgronding

3

4

Grondwaterheffing

2

Provincie

Provincies

Tabel A

Opcenten motorrijtuigenbelasting

Heffende instantie

Naam heffing

1

Nr.

Vergoeding muziekgebruik

Vergoeding muziekgebruik

Vergoeding muziekgebruik

Vergoeding muziekgebruik

4

5

6

7

Totaal aantal heffingen Buma-Stemra

Vergoeding muziekgebruik

3

Buma-Stemra

Buma-Stemra

Buma-Stemra

Buma-Stemra

Buma-Stemra

Buma-Stemra

AFM

ZBO's en derden

Tabel B

Tarief doorlopend toezicht

Heffende instantie

Naam heffing

Totaal aantal heffingen AFM
2
Vergoeding muziekgebruik

1

Nr.

6

1

Doel heffing

37

De vergoedingen via Buma zijn een vergoeding aan de
muziekauteur (tekstdichter en componist) voor
muziekgebruik.
bedrijven met werkruimte De vergoedingen via Buma zijn een vergoeding aan de
en/of
muziekauteur (tekstdichter en componist) voor
personeelsrestaurant met muziekgebruik.
muziek
supermarkten en
De vergoedingen via Buma zijn een vergoeding aan de
warenhuizen met muziek muziekauteur (tekstdichter en componist) voor
muziekgebruik.
bedrijven met verkoopDe vergoedingen via Buma zijn een vergoeding aan de
en overige ruimte met
muziekauteur (tekstdichter en componist) voor
muziek
muziekgebruik
bedrijven in winkelcentra De vergoedingen via Buma zijn een vergoeding aan de
etc. met muziek
muziekauteur (tekstdichter en componist) voor
muziekgebruik.
bedrijven met muziek
De vergoedingen via Buma zijn een vergoeding aan de
muziekauteur (tekstdichter en componist) voor
muziekgebruik.

horeca met muziek

financiële instellingen die De heffing dient voor de dekking van kosten van het toezicht
onder toezicht staan van op de instellingen.
de AFM.

Branche

38

Jaarlijkse bijdrage stimuleren

10

Vergoeding muziekgebruik

Vergoeding muziekgebruik

Vergoeding muziekgebruik

Vergoeding muziekgebruik

13

14

15

16

Totaal aantal heffingen KvK
11
Vergoeding voor registratie en
Vergoeding voor toezicht
Totaal aantal heffingen Opta
12
Vergoeding muziekgebruik

Jaarlijkse bijdrage informeren

9

SENA

SENA

SENA

SENA

SENA

Opta

Kamer van Koophandel

Kamer van Koophandel

Kamer van Koophandel

ZBO's en derden

Tabel B

Jaarlijkse bijdrage registreren

Heffende instantie

Naam heffing

8

Nr.

1

3
De heffing dient voor de dekking van kosten van het toezicht
op de instellingen.

De jaarlijkse bijdrage dient voor financiering van de
activiteiten van de KvK. De heffing bestaat uit drie
onderdelen: voor registratie, voor voorlichting, voor
regiostimulering.
De jaarlijkse bijdrage dient voor financiering van de
activiteiten van de KvK. De heffing bestaat uit drie
onderdelen: voor registratie, voor voorlichting, voor
regiostimulering.
De jaarlijkse bijdrage dient voor financiering van de
activiteiten van de KvK. De heffing bestaat uit drie
onderdelen: voor registratie, voor voorlichting, voor
regiostimulering.

Doel heffing

bedrijven met
De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
kantoor/bedrijfsruimte
producenten en artiesten voor muziekgebruik.
met muziek
bedrijven met
De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
kantine/bedrijfsrestaurant producenten en artiesten voor muziekgebruik.
met muziek
bedrijven met muziek via De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
de telefoon
producenten en artiesten voor muziekgebruik.
bedrijven met
De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
verkoopruimte met
producenten en artiesten voor muziekgebruik.
muziek
supermarkten en
De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
warenhuizen met muziek producenten en artiesten voor muziekgebruik.

Telecombedrijven

alle bedrijven

alle bedrijven

alle bedrijven

Branche

Vergoeding muziekgebruik

Vergoeding muziekgebruik

Vergoeding muziekgebruik

Vergoeding muziekgebruik

Vergoeding muziekgebruik

14

15

16

17

18

Heffing Ondernemingsraden

Totaal aantal heffingen SER

20

Totaal aantal heffingen SENA
19
Bijdrage SER

Vergoeding muziekgebruik

13

SER

SER

SENA

SENA

SENA

SENA

SENA

SENA

SENA

ZBO's en derden

Tabel B

Vergoeding muziekgebruik

Heffende instantie

Naam heffing

12

Nr.

2

7

Doel heffing

De Bijdrage SER dient voor de financiering van de SER.

De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
producenten en artiesten voor muziekgebruik.

39

alle ondernemingen met De Heffing Ondernemingsraden is bestemd voor de
50 of meer werknemers bevordering van de scholing en vorming van
en ondernemingen met ondernemingsraadsleden. De SER stelt de opbrengst van de
minder werknemers die heffing ter beschikking aan de Stichting GBIO.
vrijwillig of opgelegd door
de CAO een OR hebben
ingesteld

alle bedrijven

horeca met muziek

bedrijven in winkelcentra, De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
etc. met muziek
producenten en artiesten voor muziekgebruik.

bedrijven met
De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
kantoor/bedrijfsruimte
producenten en artiesten voor muziekgebruik.
met muziek
bedrijven met
De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
kantine/bedrijfsrestaurant producenten en artiesten voor muziekgebruik.
met muziek
bedrijven met muziek via De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
de telefoon
producenten en artiesten voor muziekgebruik.
bedrijven met
De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
verkoopruimte met
producenten en artiesten voor muziekgebruik.
muziek
supermarkten en
De vergoedingen via SENA zijn een vergoeding voor
warenhuizen met muziek producenten en artiesten voor muziekgebruik.

Branche

40

Stichting Reprorecht

Totaal aantal heffingen St. de Thuiskopie
24
Reprorecht Bedrijfsleven

Totaal aantal heffingen St. Reprorecht

Stichting de Thuiskopie

Stichting
bloembollenkeuringsdienst

ZBO's en derden

Tabel B

Jaarbijdrage handel

Heffende instantie

Naam heffing

Totaal aantal heffingen St. BKD
23
Thuiskopievergoeding

22

Nr.

1

1

1

Doel heffing

alle bedrijven met een
fotokopieerapparaat

Het reprorecht is een vergoeding voor auteurs en uitgevers
voor het maken van kopieën.

fabrikanten en importeurs De Thuiskopievergoeding is een vergoeding voor
van blanco cd's, dvd's en muzikanten en producenten voor hun artistieke prestatie
andere dragers

Iedereen die bloembollen De BKD draagt bij aan de verbetering van de kwaliteit van
in de handel brengt of in bloembollen in Nederland en de vergroting van de
exportmogelijkheden van bloembollen over de hele wereld
voorraad houdt, is
verplicht zich te laten
registreren (aanmelden)
bij de Stichting
Bloembollenkeuringsdienst (BKD)

Branche

Loonsomheffing

Hectareheffing

Totaal aantal heffingen Bosschap

7

Bestemmingsheffing Nederlandse
Hotel Classificatie
Totaal aantal heffingen BHenC
6
Basisheffing

5

4

Totaal aantal heffingen B.schap Afbouw
3
Basisheffing

Sectorheffing

2

Bosschap

2
41

bos- en natuurbedrijven De heffing voor het Bosschap bestaat uit twee delen:
vanaf 5 hectare en
basisheffing en hectareheffing. Ui t de heffing worden de
bosaannemingsbedrijven werkzaamheden van het Bosschap betaald.
met een omzet van
11.345 of meer

2
Bedrijfschap Horeca en Catering dranken-, spijzen-,
De heffing voor het HBHC bestaat uit twee delen:
maaltijden- en
basisheffing en loonsomheffing. de heffing dient ter dekking
logiesverstrekkende
van de kosten van de werkzaamheden van het HBHC en
ondernemingen
voor een aantal activiteiten van het SFH.
Bedrijfschap Horeca en Catering dranken-, spijzen-,
De heffing voor het HBHC bestaat uit twee delen:
maaltijden- en
basisheffing en loonsomheffing. de heffing dient ter dekking
logiesverstrekkende
van de kosten van de werkzaamheden van het HBHC en
ondernemingen
voor een aantal activiteiten van het SFH.
Bedrijfschap Horeca en Catering logiesverstrekkende
De NHC deelt logiesverstrekkers in categorieën.
ondernemingen
3
Bosschap
bos- en natuurbedrijven De heffing voor het Bosschap bestaat uit twee delen:
vanaf 5 hectare en
basisheffing en hectareheffing. Ui t de heffing worden de
bosaannemingsbedrijven werkzaamheden van het Bosschap betaald.
met een omzet van
11.345 of meer

Bedrijfschap Afbouw

Doel heffing

afbouwbranche
De heffing van het BA bestaat uit twee delen: algemene
(stukadoors-, plafond- en heffing en sectorheffing. Met de bijdragen financiert het BA
wand-, vloeren- en
de diensten en activiteiten.
terrazzo-,
blokkenstelbedrijf
De heffing van het BA bestaat uit twee delen: algemene
afbouwbranche
(stukadoors-, plafond- en heffing en sectorheffing. Met de bijdragen financiert het BA
wand-, vloeren- en
de diensten en activiteiten.
terrazzo-,
blokkenstelbedrijf

Product- en Bedrijfschappen
Bedrijfschap Afbouw

Tabel C

Algemene heffing

Branche

Heffende instantie

Naam heffing

1

Nr.

42

Bestemmingsheffing
promotieactiviteiten groothandel in
groenten en fruit

13

Totaal aantal heffingen HBAG

Heffing groenten en fruit

HBAG

Totaal aantal heffingen HBA
11
Heffing bloemen en planten

12

HBA

Bestemmingsheffing

10

HBAG

HBAG

HBA

Heffing werkzame personen

9

HBA

Algemene heffing

3

3

Doel heffing

groothandel in groeten
en fruit

De bestemmingsheffing wordt opgelegd i.v.m. de
werkzaamheden voor voorlichting over de groothandel o.a.
ten behoeve van de afnemers in binnen- en buitenland.

groot- en tussenhandel in De heffing dient ter dekking van de uitgaven van het
groeten en fruit
HBAG/Groenten en fruit.

groot- en tussenhandel De heffing dient ter dekking van de uitgaven van het
HBAG/Bloemen en planten.
en handelskwekers en
exporteurs in
bloemkwekerijproducten
en teeltmateriaal

39 branches die zijn
De heffing voor het HBA bestaat uit twee delen: algemene
aangesloten bij het HBA heffing en heffing werkzame personen. Met het geld uit de
heffingen financiert het HBA activiteiten om de sociaaleconomische ontwikkeling van de aangesloten branches te
bevorderen.
39 branches die zijn
De heffing voor het HBA bestaat uit twee delen: algemene
aangesloten bij het HBA heffing en heffing werkzame personen. Met het geld uit de
heffingen financiert het HBA activiteiten om de sociaaleconomische ontwikkeling van de aangesloten branches te
bevorderen.
2009 17 branches die
Met de bestemmingsheffing worden de bijzondere
zijn aangesloten bij het activiteiten bekostigd die voor een aantal branches worden
HBA
verricht. Het doel van de bestemmingsheffing verschilt per
geval. Er zijn 17 bestemmingsheffingen.

Product- en Bedrijfschappen

Tabel C

Branche

Heffende instantie

Naam heffing

8

Nr.

Heffing werkzame personen

Filiaalheffing

Bestemmingsheffing

15

16

17

Fondsheffingen

Totaal aantal heffingen Pr.schap Akkerb.

19

Totaal aantal heffingen HBD
18
Financieringsheffing

Algemene heffing

Productschap Akkerbouw

Productschap Akkerbouw

HBD

HBD

HBD

HBD

2

4

De heffing voor het HBD bestaat uit drie delen: algemene
heffing, heffing werkzame personen en filiaalheffing. De
heffing dient ter dekking van de kosten de werkzaamheden
van het HBD.
De heffing voor het HBD bestaat uit drie delen: algemene
heffing, heffing werkzame personen en filiaalheffing. De
heffing dient ter dekking van de kosten de werkzaamheden
van het HBD.
De heffing voor het HBD bestaat uit drie delen: algemene
heffing, heffing werkzame personen en filiaalheffing. De
heffing dient ter dekking van de kosten de werkzaamheden
van het HBD.
Uit de opbrengst van de bestemmingsheffing worden de
bijzondere activiteiten voor een aantal branches bekostigd.
Het doel van de bestemmingsheffing verschilt per geval. Er
zijn 9 bestemmingsheffingen.

Doel heffing

43

ondernemingen in het
akkerbouwbedrijfsleven
(afhankelijk van het
fonds)

Fondsheffingen worden gestort in specifieke fondsen en zijn
bestemd voor specifieke gewassen en projecten. Er zijn 13
Fondsheffingen.

ondernemingen in het
De heffing dient ter financiering van de bestuurs- en
akkerbouw-bedrijfsleven huishoudelijke kosten van het PA en haar commissies.
(van uitgangsmateriaal
tot detailhandel in
verwerkte producten)

9 branches in de
detailhandel

detailhandel

detailhandel

detailhandel

Product- en Bedrijfschappen

Tabel C

Branche

Heffende instantie

Naam heffing

14

Nr.

44

Bestemmingsheffingen

21

Heffing Fonds voor Wetenschappelijk Productschap Dranken
Onderzoek en Voorlichting

Bestemmingsheffing t.b.v. het
Gedistilleerd Informatiecentrum

26

27

Totaal aantal heffingen Pr.schap Dranken

Heffing

25

Productschap Dranken

Productschap Dranken

Productschap Dranken

Heffing

24

Productschap Dranken

Heffing

Productschap Dranken

Productschap Diervoeder

Productschap Diervoeder

23

Totaal aantal heffingen PDV
22
Heffing

Financieringsheffing

6

2

De bestemmingsheffingen zijn bedoeld voor de financiering
van projecten. Er zijn 6 Bestemmingsheffingen.

De heffing is bedoeld voor de basisvoorziening en ter
dekking van de algemene (bestuurs)kosten van het HPA.

Doel heffing

De heffing is voor de werkzaamheden die een bijdrage
leveren aan de versterking van de structuur van de sector en
de innovatie in de branche.
De heffing is voor de werkzaamheden ter ondersteuning van
de gedistilleerdsector.

producenten en
importeurs van
gedestilleerd

producenten en
importeurs van
gedestilleerd

De heffingen worden aangewend voor de financiering van de
werkzaamheden van het Gedistilleerd Informatiecentrum

De middelen van het fonds zijn bestemd voor onderzoek,
informatieverstrekking en de bevordering van belangstelling
voor en kennis van gedistilleerde dranken.

detailhandel in
De heffing is voor de werkzaamheden ter ondersteuning van
sterkalcoholhoudende
de slijters.
dranken met maximaal 5
vestigingen

fabrikanten van en
groothandelaren in
frisdranken en waters
producenten en
handelaren in
gedestilleerd
(groothandel en
detailhandel tot 5
vestigingen)

De heffing is voor de financiering van werkzaamheden op
producenten van meer
dan 10.000 hectoliter bier het gebied van milieu, verantwoorde consumptie van alcohol
per jaar
en communicatie en voorlichting.

ondernemingen in de
productieketen voor
diervoerders
ondernemingen in de
productieketen voor
diervoerders

Product- en Bedrijfschappen

Tabel C

Branche

Heffende instantie

Naam heffing

20

Nr.

Administratieve heffing

Heffing bestrijding Ditylenchus
dipsaci
Vakheffing bloemkwekerijproducten

Heffing export
bloemkwekerijproducten Japan

Vakheffing boomkwekerijproducten

Heffing teelt groenten en fruit

32

34

35

36

33

Heffing export bloembollen naar
Japan

31

Totaal aantal heffingen PPE
30
Vakheffing bloembollen

Productschap Tuinbouw

Productschap Tuinbouw

Productschap Tuinbouw

Productschap Tuinbouw

Productschap Tuinbouw

Productschap Tuinbouw

Productschap Tuinbouw

1

De heffingen zijn t.b.v. het uitvoeren van collectieve taken
(gewone dienst, afzetbevordering, gezondheidszorg, ,
kwaliteit/O&O) voor de schakels in de verschillende sectoren
in de productiekolom pluimvee en eieren. De meeste
sectoren betalen ook voor veeziektefonds.

De heffing dient ter financiering van de activiteiten van het
productschap MVO.

Doel heffing

De heffing dient ter financiering van de regeling voor telers
die schade lijden als gevolg van D.d.
De heffing dient voor activiteiten die de afzet van
bloemkwekerijproducten moeten vergroten.

45

telers van groenten en
De heffing dient voor activiteiten die de afzet van groenten
fruit en uitgangsmateriaal en fruit moeten vergroten.

kwekers en importeurs
van
bloemkwekerijproducten
en teeltmateriaal
exporteurs van
Met de opbrengst van de heffing worden maatregelen
bloemkwekerijproducten gefinancierd voor de export van bloemkwekerijproducten
naar Japan
naar Japan.
kwekerijen van en handel Met de heffing worden activiteiten uitgevoerd t.b.v. de sector.
in
boomkwekerijproducten

telers van bloembollen

exporteurs van
Met de opbrengst van de heffing worden maatregelen
bloembollen naar Japan gefinancierd voor de export van bloembollen naar Japan.

kopers en verkopers van De heffing is verschuldigd t.b.v. de algemene kosten van het
bloembollen
productschap, promotionele- en marketingactiviteiten,
economische-, kwaliteits-, milieuaangelegenheden,
technisch onderzoek en voorlichting.

Productschap Margarine, Vetten ondernemingen in de
en Oliën
oliën- en vettenketen
1
Productschap Pluimvee en
ondernemingen in de
Eieren
bedrijfskolom pluimvee
en eieren

Product- en Bedrijfschappen

Tabel C

Branche

Heffende instantie

Naam heffing

Totaal aantal heffingen Pr.schap MVO
29
Heffingen PPE

28

Nr.

46

Bestemmingsheffing handel groenten Productschap Tuinbouw
en fruit

Bijzondere heffing
vollegrondsgroenten

Bijzondere heffing teelt fruit en
champignons
Heffing hoveniersbedrijven

40

41

42

Totaal aantal heffingen PVV

Totaal aantal heffingen Pr.schap Tuinbouw
44
Heffingen PVV

43

Algemene heffing handel in groenten Productschap Tuinbouw
en fruit

39

Productschap Vee en Vlees

Productschap Tuinbouw

Productschap Tuinbouw

Productschap Tuinbouw

Productschap Tuinbouw

Heffing export groenten en fruit
Japan

38

Productschap Tuinbouw

Heffing verduurzaamde groenten en
fruit

1

14

Met de opbrengst van de heffing worden maatregelen
gefinancierd voor de export groenten en fruit naar Japan.

De heffing dient voor activiteiten die de afzet van groenten
en fruit moeten vergroten.

Doel heffing

ondernemingen in de
bedrijfskolom vee en
vlees

De heffingen zijn t.b.v. het uitvoeren van collectieve taken
(gewone dienst, afzetbevordering, gezondheidszorg,
kwaliteit) voor de schakels in de verschillende sectoren in de
productiekolom vee en vlees. Enkele sectoren betalen ook
voor veeziektefonds.

handel in groeten en fruit De heffing dient voor activiteiten die de afzet van groenten
exclusief verkoop aan
en fruit moeten vergroten.
consumenten
ondernemers die
De heffing dient voor het stimuleren van de afzet van
vollegrondsgroenten
vollegrondsgroenten.
telen
ondernemers die fruit of De heffing dient voor het stimuleren van de afzet van fruit en
champignons telen
champignons.
hoveniersbedrijven
De heffing dient ter financiering van de werkzaamheden in
het belang van de hoveniersbedrijven

handel in groeten en fruit De opbrengst van de heffing dient ter financiering van
exclusief verkoop aan
promotionele- en marketing activiteiten, technisch
consumenten
onderzoek, arbeid, kwaliteit, milieuaangelegenheden,
overige bijdragen en de organisatiekosten van het PT.

bedrijven waarin fruit en
groenten worden
verduurzaamd
exporteurs van groenten
en fruit naar Japan

Product- en Bedrijfschappen

Tabel C

Branche

Heffende instantie

Naam heffing

37

Nr.

Heffing algemene vispromotie

Heffing mosselpromotie

Heffing scholpromotie

Heffing garnalenpromotie

Heffing promotie en onderzoek
kweekvis
Heffing onderzoek aanvoer
Heffing mosselonderzoek

Heffing Fonds voor de
groothandelssector
Heffing onderzoek detailhandel

Heffing onderwijs aanvoer

Heffing onderwijs detailhandel

46

47

48

49

50

53

54

55

56

Totaal aantal heffingen Productschap Vis

51
52

Huishoudelijke heffing

Productschap Vis

Productschap Vis

Productschap Vis

Productschap Vis

Productschap Vis
Productschap Vis

Productschap Vis

Productschap Vis

Productschap Vis

Productschap Vis

Productschap Vis

Productschap Vis

12

De heffing is bestemd voor het onderzoekfonds kleinhandel.

De heffing dient ter financiering van projecten groothandel

De heffing dient ter financiering van promotie van kweekvis
en onderzoek visteelt.
De heffing dient ter bekostiging van onderzoek.
De heffing dient ter financiering van mosselonderzoek

De heffing dient ter financiering van de garnalenpromotie.

De heffing dient ter financiering van de scholpromotie.

De heffing dient ter financiering van de mosselpromotie.

De heffing is voor de kosten van het takenpakket van het
Productschap Vis
De heffing dient ter financiering van de vispromotie.

Doel heffing

47

visdetailhandel

De heffing dient ter financiering van onderwijsprojecten
kleinhandel

aanvoerders van vis,
De heffing dient ter financiering van onderwijsprojecten
schelpdieren en kwekers aanvoersector
van mosselen

visdetailhandel

visgroothandel

visaanvoersector
kwekers en handelaren
van mosselen

viskwekers

ondernemingen in de
bedrijfskolom vis
ondernemingen in de
bedrijfskolom vis
kwekers en verkopers
van mosselen
aanvoerders en kopers
van schol
aanvoerders en
aankopers van garnalen

Product- en Bedrijfschappen

Tabel C

Branche

Heffende instantie

Naam heffing

45

Nr.

48

Diergezondheidsheffing

Heffing melkveehouderij-onderzoek

61

62

Totaal aantal heffingen Belastingdienst

BTW-heffing

2

Rijksoverheid

Belastingdienst

Belastingdienst

Tabel D

Loonheffing

Heffende instantie

Productschap Zuivel

Productschap Zuivel

Productschap Zuivel

Naam heffing

1

Nr.

Totaal aantal heffingen Pr.schap Zuivel

Promotieheffing

Productschap Zuivel

Totaal aantal heffingen Productschap Wijn
59
Administratieve heffing

60

Productschap Wijn

Bestemmingsheffing wijn

58

Productschap Wijn

Financieringsheffing wijn

2

4

2

Alle ondernemers

Alle ondernemers met
werknemers in dienst

Branche

melkveehouderij

melkveehouderij

sector boerderijzuivel

zuivelindustrie

ondernemingen die wijn
importeren en
ondernemingen die wijn
be- en verwerken
ondernemingen die wijn
importeren en
ondernemingen die wijn
be- en verwerken

Product- en Bedrijfschappen

Tabel C

Branche

Heffende instantie

Naam heffing

57

Nr.

Deze heffing is bedoeld voor het financieren van collectieve
goederen en diensten waarvan politiek bepaald wordt dat zij
algemeen toegankelijk moeten zijn.

Deze heffing is bedoeld voor het financieren van collectieve
goederen en diensten waarvan politiek bepaald wordt dat zij
algemeen toegankelijk moeten zijn.

Doel heffing

De heffing is voor praktijkonderzoek dat van belang is voor
de bedrijfsuitvoering van melkveehouders.

De heffing dient ter financiering van het secretariaat van het
productschap.
De heffing is voor de verzorging van promotie voor
boerderijzuivel.
De heffing komt ten goede aan monitoring en bestrijding van
dierziekten en aan praktijkgericht onderzoek op dit terrein.

De opbrengst van de bestemmingsheffing is voor het fonds
wijn en wijnbouwproducten en het milieufonds.

De opbrengst van de heffing is bestemd voor de
huishoudelijke uitgaven van het PW en voor de bijdrage in
de algemene kosten van het HPA.

Doel heffing

Nr.

BIJLAGE III

Samenstelling Begeleidingscommissie

Belkiz Tukus

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Directie
Arbeidsverhoudingen)

Christine Oppenheimer

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Directie
Arbeidsverhoudingen)

Dirk Jan Sinke

Ministerie van Economische Zaken (Directie Ondernemen)

Elbrich Yntema

Ministerie van Financiën (Directie Algemene Fiscale Politiek)

Joke Leget

Ministerie van Financiën (Directie Algemene Fiscale Politiek)

Martha Hulshof

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Paul Tops

Regiegroep Regeldruk

Els Prins

MKB Nederland

Ramona van den Bosch

MKB Nederland

Ron Nederpelt

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(Directie Openbaar Bestuur en Democratie)

Rosa van der Linden

Ministerie van Economische Zaken (Directie Ondernemen)

Monique Aerts

Ministerie van Economische Zaken (Directie Ondernemen)

49

BIJLAGE IV

Onderzochte literatuur

1

Eindrapportage onderzoek Inventarisatie en Analyse Leges. Onderzoek naar
het heffen van leges door de overheid en mogelijkheden voor de toekomst.
Sira Consulting, Nieuwegein, april 2006

2

Versnellen arbeidsproductiviteitsgroei in Nederland. Erop of Eronder. McKinsey & Company, Amsterdam, oktober 2006

3

MKB Auteursrecht. TNS NIPO, Amsterdam, april 2007, in opdracht van MKB
Nederland

4

MKB Lokale lasten. TNS NIPO, Amsterdam, september 2008, in opdracht van
MKB Nederland

5

Van ondernemer naar werkgever. De ArgumentenFabriek, Amsterdam, januari 2008

6

Starters laten groeien. Evaluatie van de mogelijkheden van een verlicht regime voor startende ondernemers. EIM, Zoetermeer, februari 2009

7

Van werknemer naar ondernemer. Een verkennend onderzoek naar de directe
financiële gevolgen. EIM, Zoetermeer, maart 2009.

51

BIJLAGE V

Vragenlijst telefonische interviews

INTRO
Goede……., u spreekt met …….. van EIM in Zoetermeer. In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken voeren wij momenteel een onderzoek uit naar
belemmeringen om te groeien die bedrijven mogelijk ondervinden vanuit heffingen van overheden en overheidsorganisaties.
Vraag 02INTRO
Bij heffingen kunt u denken aan: reclamebelasting, precariobelasting, reinigingsrecht, zuiveringsheffing, loonheffing, reprorecht, vergoedingen voor muziekgebruik en de heffingen vanuit de bedrijfs- en productschappen. De kosten en de
administratieve handelingen voor het voldoen van deze heffingen zouden bedrijven kunnen belemmeren in hun groei. Of dat ook daadwerkelijk zo is, willen wij
nu onderzoeken.

Vraag 02
Ik wil graag beginnen met een aantal algemene vragen over uw bedrijf.
Hoeveel werknemers zijn er in uw bedrijf werkzaam?
1:
2:
3:
4:
5:
6:

geen, de ondernemer werkt alleen
geen, ondernemer werkt met firmant(en) binnen een VOF
1 t/m 4 werknemers
5 t/m 19 werknemers
20 of meer werknemers
weet niet/w.n.z.

Als Vraag 02 is 5 of 6 dan door naar Afsluiting 2

Vraag 03
Wanneer is uw bedrijf opgericht?
1:
2:
3:
4:
5:
6:

in 2008 of 2009 (ca 1 jaar oud)
in 2006 of 2007 (ca 2 tot 3 jaar oud)
in 2004 of 2005 (ca 4 tot 4 jaar oud)
in 2000 t/m 2003 (ca 6 tot 9 jaar oud)
in 1999 of eerder (10 jaar of ouder)
weet niet/w.n.z.

Vraag 04
In welke branche of sector is uw bedrijf actief?
Enq.: MAG HELPEN
1:
2:
3:
4:
5:
6:
7:
8:
9:

melkveebedrijf
metaalindustrie
stukadoors-, timmer-, schilders-, glaszetters- of afwerkingsbedrijf
groothandel in bloemen en planten
brood- en banketbakkerij (met winkel)
restaurant, cafetaria of café
markt-, opinie- of ander onderzoeksbureau
anders, te weten: ...
weet niet/w.n.z.

53

Vraag 05INTRO
Dan wil ik u nu graag de vragen stellen over de heffingen. Ik noem u een aantal
heffingen
waarmee u in uw branche te maken kunt krijgen. Kunt u zeggen of u in uw bedrijf met deze
heffing te maken heeft? Dat wil zeggen: dat u deze heffing ook moet betalen.

Vraag 05_01
"Onroerende-zaakbelasting" (voor bedrijfspanden)
Heffende instantie: Gemeente
1: ja, te weten: ...
2: nee
3: weet niet/w.n.z.

Vraag 05_02
"Baatbelasting"
Heffende instantie: Gemeente
Vraag 05_03
"Bouwgrondbelasting"
Heffende instantie: Gemeente
Vraag 05_04
“Parkeerbelasting"
Heffende instantie: Gemeente
Vraag 05_05
"Reclamebelasting"
Heffende instantie: Gemeente
Vraag 05_06
"Precariobelasting"
Heffende instantie: Gemeente
Vraag 05_07
"Reinigingsrecht"
Heffende instantie: Gemeente
Vraag 05_08
"Rioolheffing"
Heffende instantie: Gemeente
Vraag 05_09
Als CEL is 1
"Grondwaterheffing"
Heffende instantie: Provincie
Vraag 05_10
Als CEL is 1
"Heffing ontgronding"
Heffende instantie: Provincie

54

Vraag 05_11
Als CEL is 1 of 2 of 3 of 4
"Precariobelasting"
Heffende instantie: Provincie
Vraag 05_12
"Zuiveringsheffing"
Heffende instantie: Waterschap
Vraag 05_13
"Watersysteemheffing"
Heffende instantie: Waterschap
Vraag 05_14
"Jaarlijkse bijdrage voor registreren"
Heffende instantie: Kamer van Koophandel
Vraag 05_15
"Jaarlijkse bijdrage voor informeren"
Heffende instantie: Kamer van Koophandel
Vraag 05_16
"Jaarlijkse bijdrage voor stimuleren"
Heffende instantie: Kamer van Koophandel
Vraag 05_17
"Bijdrage SER"
Heffende instantie: SER (Sociaal Economisch Raad)
Vraag 05_18
"Vergoeding muziekgebruik"
Heffende instantie: Buma-Stemra
Vraag 05_19
"Vergoeding muziekgebruik"
Heffende instantie: SENA
Vraag 05_20
"Reprorecht bedrijfsleven"
Heffende instantie: Stichting Reprorecht
Vraag 05_21
Als CEL is 1
"Registratiebijdrage en Jaarlijkse bijdrage"
Heffende instantie: SKAL
Vraag 05_22
Als CEL is 1
"Heffingen PVV"
Heffende instantie: Productschap Vee en Vlees
Vraag 05_23
Als CEL is 1
"Promotieheffing"
Heffende instantie: Productschap Zuivel
Vraag 05_24
Als CEL is 1
"Diergezondheidsheffing"
Heffende instantie: Productschap Zuivel

55

Vraag 05_25
Als CEL is 1
"Heffing melkveehouderij-onderzoek"
Heffende instantie: Productschap Zuivel
Vraag 05_26
Als Vraag 02 is groter dan 2
"Loonheffing"
Heffende instantie: Belastingdienst
Vraag 05_27
Als CEL is 3 of 5
"Algemene heffing"
Heffende instantie: HBA (Hoofdbedrijfschap Ambachten)
Vraag 05_28
Als CEL is 3 of 5
"Heffing Werkzame personen"
Heffende instantie: HBA (Hoofdbedrijfschap Ambachten)
Vraag 05_29
Als CEL is 3 of 5
"Bestemmingsheffing"
Heffende instantie: HBA (Hoofdbedrijfschap Ambachten)
Vraag 05_30
Als CEL is 3
"Algemene heffing"
Heffende instantie: Bedrijfschap Afbouw
Vraag 05_31
Als CEL is 3
"Sectorheffing"
Heffende instantie: Bedrijfschap Afbouw
Vraag 05_32
Als CEL is 4
"Opcenten motorrijtuigenbelasting"
Heffende instantie: Provincie
Vraag 05_33
Als CEL is 4
"Jaarbijdrage handel"
Heffende instantie: Stichting Bloembollenkeuringsdienst
Vraag 05_34
Als CEL is 4
"Vakheffing bloembollen"
Heffende instantie: Productschap Tuinbouw
Vraag 05_35
Als CEL is 4
"Heffing export bloembollen naar Japan"
Heffende instantie: Productschap Tuinbouw
Vraag 05_36
Als CEL is 4
"Heffing bestrijding Ditylenchus dipsaci"
Heffende instantie: Productschap Tuinbouw

56

Vraag 05_37
Als CEL is 4
"Vakheffing bloemkwekerijproducten"
Heffende instantie: Productschap Tuinbouw
Vraag 05_38
Als CEL is 4
"Heffing export bloemkwekerijproducten naar Japan"
Heffende instantie: Productschap Tuinbouw
Vraag 05_39
Als CEL is 4
"Heffing bloemen en planten"
Heffende instantie: Hoofdbedrijfschap Agrarische Groothandel
Vraag 05_40
Als CEL is 5
"Algemene heffing"
Heffende instantie: HBD (Hoofdbedrijfschap Detailhandel)
Vraag 05_41
Als CEL is 5
"Heffing Werkzame personen"
Heffende instantie: HBD (Hoofdbedrijfschap Detailhandel)
Vraag 05_42
Als CEL is 5
"Filiaal heffing"
Heffende instantie: HBD (Hoofdbedrijfschap Detailhandel)
Vraag 05_43
Als CEL is 5
"Bestemmingsheffing"
Heffende instantie: HBD (Hoofdbedrijfschap Detailhandel)
Vraag 05_44
Als CEL is 6
"Basisheffing"
Heffende instantie: Bedrijfschap Horeca en Catering
Vraag 05_45
Als CEL is 6
"Loonsomheffing"
Heffende instantie: Bedrijfschap Horeca en Catering
Vraag 06
Zijn er naast de hiervoor genoemde heffingen andere heffingen van overheden
en overheidsorganisaties die u betaalt en waarvan het u veel tijd en moeite kost
om het te betalen bedrag
te bepalen?
1: ja, te weten: ...
2: nee
3: weet niet/w.n.z.

57

Vraag 07
Zijn er heffingen die uw bedrijf belemmeren om te groeien, of door te groeien?
Met groeien bedoelen wij hier: (meer) personeel aannemen, bedrijf uitbreiden,
filialen openen, omzet fors verhogen, groter pand betrekken, etc.
Dit kunnen ook heffingen zijn die niet eerder genoemd werden.
1:
2:
3:
4:

ja
nee
nee, MAAR ik wil toch niet (verder) groeien
weet niet/w.n.z.

Als Vraag 07 is groter dan 1 dan door naar Vraag 10_1

Vraag 08
Welke heffingen belemmeren uw bedrijf om te groeien?
1: noemt heffingen, te weten; ...
2: alle heffingen bij elkaar genomen belemmeren om te groeien
3: weet niet/w.n.z.

Vraag 09
Als Vraag 08 is 1 of 2
Waarom belemmeren deze heffingen uw bedrijf om te groeien?
Enq.: LIEVER NIET HELPEN
1:
2:
3:
4:
5:
6:

het te betalen bedrag wordt dan te hoog
moet iemand inhuren om administratie bij te houden (boekhouder etc.)
moet teveel tijd besteden aan verstrekken v.d. gegevens aan instantie
alle heffingen bij elkaar wordt teveel
(nog) andere reden, te weten: ...
weet niet/w.n.z.

Vraag 10_1
Welke heffingen die u moet betalen kosten u relatief gezien veel tijd, moeite of
geld? U kunt er maximaal 3 noemen.
Enq.: Als respondent "weet niet" zegt dan doorvragen: Weet u het echt niet of
is er geen heffing
die u veel tijd, moeite of geld kost?
1: heffing 1: ...
2:
3:
4: GEEN heffing kost veel tijd/moeite/geld
5: weet niet/w.n.z.
Als Vraag 10_1 is 4 of 5 dan door naar Vraag 20INTRO

58

Vraag 10_2
Welke heffingen die u moet betalen kosten u relatief gezien veel tijd, moeite of
geld? U kunt er maximaal 3 noemen.
1:
2: heffing 2: ...
3:
4: (weet) meer niet/w.n.z.
Als Vraag 10_2 is 4 dan door naar Vraag 11INTRO

Vraag 10_3
Welke heffingen die u moet betalen kosten u relatief gezien veel tijd, moeite of
geld? U kunt er maximaal 3 noemen.
1:
2:
3: heffing 3: ...
4: (weet) meer niet/w.n.z.

Vraag 11INTRO
De volgende vragen hebben betrekking op de hiervoor genoemde heffingen (,die
u veel tijd, moeite of geld kosten).
Vraag 11
Voor welke van deze heffingen moet u een aparte administratie bijhouden om
het juiste bedrag van de heffing te kunnen vaststellen? We bedoelen hier het bijhouden van gegevens die u voor uw eigen bedrijfsvoering NIET nodig heeft.
Enq.: LEES de genoemde heffingen eventueel nog een keer OP.
genoemd 1:
genoemd 2:
genoemd 3:
1:
2:
3:
4:
5:

nr 1
nr 2
nr 3
GEEN van deze drie (of twee of een)
weet niet/w.n.z.

Als Vraag 11 is 4 of 5 dan door naar Vraag 13

Vraag 12
Heeft u suggesties om de administratie rond deze heffingen te versimpelen zodat
het u minder werk kost om te bepalen wat u moet betalen?
1: ja, te weten: ...
2: nee, weet niet
3: wil niet zeggen

59

Vraag 13
Voor welke van deze heffingen moet u gegevens uit uw EIGEN bedrijfsadministratie halen waarvoor u relatief veel tijd kwijt bent?
Met eigen bedrijfsadministratie bedoelen we hier een administratie die u ook zou
bijhouden
wanneer u er geen gegevens uit zou halen ten behoeve van de heffingen.
Enq.: LEES de genoemde heffingen eventueel nog een keer OP.
genoemd 1:
genoemd 2:
genoemd 3:
1:
2:
3:
4:
5:

nr 1
nr 2
nr 3
GEEN van deze drie (of twee of een)
weet niet/w.n.z.

Als Vraag 13 is 4 of 5 dan door naar Vraag 16

Vraag 13A1
Hoeveel tijd bent u dan gemiddeld kwijt per heffing?
Enq.: WEET NIET/W.N.Z is 999
…… minuten
…… uur
…… dagen

Vraag 14
Ik lees u een aantal activiteiten op. Welke van deze activiteiten met betrekking
tot het vaststellen van het bedrag en het betalen van de heffingen kosten u relatief veel tijd?
1: op de hoogte komen van informatie over de heffing en de instantie
2: ontvangen en lezen van een aanslagbiljet
3: ontvangen en lezen van een verzoek om informatie
4: ontvangen en lezen van een vragenformulier
5: verzamelen van gegevens voor het vaststellen van de hoogte van de heffingen
6. invullen van een aangifteformulier of een vragenformulier
7: betalen van de heffing
8: controleren of de opgelegde heffing correct is
9: (nog) een andere activiteit die relatief veel tijd kost? ja, te weten:
10: GEEN van deze
11: weet niet/w.n.z.
Als Vraag 14 is 10 of 11 dan door naar Vraag 16

60

Vraag 15
Heeft u concrete verbetersuggesties voor de activiteiten en de administratie voor
de punten die u hiervoor als tijdrovend hebt genoemd?
1: ja, te weten: ...
2: nee, weet niet
3: wil niet zeggen

Vraag 16
Voor welke heffingen heeft u gegevens nodig die u laat verzamelen of berekenen
door derden? Bijvoorbeeld uw boekhouder of accountant.
Enq.: LEES de genoemde heffingen eventueel OP.
genoemd 1:
genoemd 2:
genoemd 3:
1:
2:
3:
4:
5:

nr 1
nr 2
nr 3
GEEN van deze drie (of twee of een)
weet niet/w.n.z.

Vraag 17
Voor welke heffingen vindt u de bedragen die u moet betalen te hoog?
Enq.: LEES de genoemde heffingen eventueel OP.
genoemd 1:
genoemd 2:
genoemd 3:
1:
2:
3:
4:
5:

nr 1
nr 2
nr 3
GEEN van deze drie (of twee of een)
weet niet/w.n.z.

Als Vraag 17 is 4 of 5 dan door naar Vraag 18

Vraag 17A
Waarom zijn de bedragen van de heffingen te hoog?

61

Vraag 18
De meeste heffingen betaalt u eenmaal per jaar. Voor welke heffingen moet u
meerdere malen per jaar informatie verschaffen aan de heffende instantie?
Enq.: LEES de genoemde heffingen eventueel OP.
genoemd 1:
genoemd 2:
genoemd 3:
1:
2:
3:
4:
5:

nr 1
nr 2
nr 3
GEEN van deze drie (of twee of een)
weet niet/w.n.z.

Als Vraag 18 is 4 of 5 dan door naar Vraag 20INTRO

Vraag 19A
Vindt u het een probleem om meerdere malen per jaar informatie te moeten verschaffen?
1: ja
2: nee
3: weet niet/w.n.z.

Vraag 19B
Voor welke heffing of heffingen vindt u dat een bezwaar?
Enq.: LEES de genoemde heffingen eventueel OP.
genoemd 1:
genoemd 2:
genoemd 3:
1:
2:
3:
4:
5:

nr 1
nr 2
nr 3
GEEN van deze
weet niet/w.n.z.

Vraag 20INTRO
De volgende vragen hebben betrekking op alle te betalen heffingen.
Vraag 20A
De heffingen die u moet betalen worden opgelegd door verschillende overheden/instanties.
Is het voor u handig wanneer heffingen gebundeld worden opgelegd, zodat u op
één moment in het jaar één bedrag betaalt dat door de ontvanger over verschillende instanties wordt verdeeld?
1: ja
2: nee
3: weet niet/w.n.z.

62

Vraag 20B
Als Vraag 20A is 2
Waarom niet?

Vraag 21
De meeste heffingen moeten worden betaald via een aanslag of factuur.
We hebben een aantal verbetermogelijkheden op een rijtje gezet. Kunt u aangeven welke uw voorkeur heeft?
Enq.: LEES OP
1:
2:
3:
4:
5:
6:

digitale mogelijkheid om aangifte te doen
elektronisch factureren
gebundeld factureren in één bedrag
betalen via automatisch incasso
anders, te weten: ...
weet niet/w.n.z.

Vraag 22
Als laatste vraag over dit onderwerp: welke verbetersuggesties heeft u voor het
proces rond de heffingen?
Enq.: In het antwoord moet naar voren komen: Welke verbetersuggestie voor
welke heffing!

Vraag 23
Dit onderzoek gaat om het feit of heffingen belemmerend zijn voor de groei van
bedrijven.
Zijn er, afgezien van de heffingen van overheden en overheidsorganisaties, andere zaken die u
belemmeren om uw bedrijf te laten groeien?
1: ja, te weten: ...
2: nee
3: weet niet/w.n.z.

Afsluiting
Dan waren dit al mijn vragen. Ik dank u hartelijk voor uw medewerking aan dit
onderzoek en ik wens u verder een prettige dag/avond.

Afsluiting 2
Dan waren dit al mijn vragen. Helaas behoort u niet tot de doelgroep van ons
onderzoek. Ik dank u voor uw medewerking en wens u verder een prettige
dag/avond.

63