Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 123 XII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor
het jaar 2010

Nr. 4

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 september 2009
Hierbij informeer ik u over enkele onderwerpen zoals toegezegd tijdens
het Algemeen Overleg op 30 juni jl. over de Binnenvaart (Kamerstuk
31 700 XII, nr. 78). Het betreft de crisis in de binnenvaart, de toepassing
van de hardheidsclausule en de relatie tussen doofheid aan één oor en het
kleine vaarbewijs.
1. Crisis in de Binnenvaart
De economische neergang van het afgelopen jaar heeft er toe geleid dat
veel ondernemingen in het goederenvervoer in financiële problemen zijn
gekomen. Dit geldt ook voor de binnenvaartsector. Tijdens het Algemeen
Overleg op 30 juni jl. heb ik hierover uitgebreid met u van gedachten
gewisseld. Ik heb uw Commissie toen geïnformeerd over mijn steun aan
de sectororganisaties die gezamenlijk, en in overleg met mij, zoeken naar
oplossingen voor de ontstane problemen.
In dit kader is de afgelopen maanden door mijn departement overleg
gevoerd met vertegenwoordigers van de verschillende binnenvaartorganisaties (Centraal Bureau voor de Rijn- en Binnenvaart, Het Kantoor,
Vereniging van Waterbouwers, Koninklijke Schuttevaer en de Algemeene
Schippersvereeniging) en de financiële sector. Hoewel er tekenen zijn die
wijzen op een herstel – de prijzen voor het vervoeren van lading per
binnenvaartschip zijn de afgelopen maand in sommige deelsegmenten
gestegen – blijft de situatie onverminderd zorgen baren.

1

Het Crisisberaad Binnenvaart is een samenwerkingsverband van de binnenvaartorganisaties Centraal Bureau voor de Rijn- en
Binnenvaart en Kantoor Binnenvaart.

KST135076
0910tkkst32123-XII-4
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Zeer recent ontving ik een studie, die in opdracht van het Crisisberaad
Binnenvaart1 met subsidie vanuit mijn departement is uitgevoerd, naar de
effecten van de crisis op de binnenvaart. Hieruit blijkt dat de vrachtprijzen
voor grote motorvrachtschepen pas in 2014 weer op het niveau liggen van
2008. Daarbij wordt verondersteld dat er weer sprake is van een economische groei van 3% vanaf eind 2010. Vanaf 2011 wordt verbetering in het
ladingaanbod of de vrachtprijzen verwacht. Informatie uit de financiële

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XII, nr. 4

1

sector wijst er op dat veel binnenvaartondernemingen geconfronteerd
worden met betalingsproblemen.
Tijdens het debat op 30 juni jl. heb ik u aangegeven dat ik de crisis in de
binnenvaart wil aanmelden bij de Europese Commissie. Daarvoor is nodig
dat de stelling dat de markt ernstig is verstoord, zoals omschreven in
Richtlijn 96/75/EG, wordt onderbouwd met concrete gegevens. De sector
werkt hier hard aan en ik verwacht dat op korte termijn de onderbouwing
gereed is. De reeds aangehaalde studie zal hieraan een belangrijke
bijdrage leveren. Een solide onderbouwing is des te belangrijker, omdat
de meningen over dit onderwerp internationaal uiteenlopen. Zo is Duitsland van mening dat deze crisis niet onder de definitie van de genoemde
Richtlijn valt. Met behulp van een goede onderbouwing moet Duitsland
aldus worden overtuigd van ons standpunt.
Het zou de zaak versterken wanneer de crisisaanmelding van Nederland
richting de Europese Commissie gepaard gaat met het aanbieden van een
crisisbestrijdingsplan. Dit geldt temeer, omdat het de inzet is om voor dit
plan gebruik te gaan maken van de Europese reservefondsen voor de
binnenvaart. Inzet hiervan kan namelijk aan de orde komen als een
lidstaat de crisis heeft aangemeld.
Het Crisisberaad Binnenvaart heeft op 18 september jl. de contouren van
haar plan gepresenteerd om de capaciteit van de binnenvaartvloot tijdelijk
te reduceren. De komende weken wordt het plan besproken met de
binnenvaartondernemers. Het crisisberaad verwacht haar conclusies eind
oktober te kunnen presenteren. Hierna zal de Nederlandse Mededingingsautoriteit het plan beoordelen, waarvoor zij enkele weken nodig heeft.
Ik heb internationaal overleg geïnitieerd over de crisisaanpak in Europa
met onder meer de Europese Commissie en verschillende Europese
binnenvaartlanden. Daaruit bleek dat eenieder het eens is over de omvang
van de crisis en dat de crisisaanpak in de diverse landen weinig van elkaar
verschilt. De landen die actie hebben ondernomen doen dat met name op
het gebied van infrastructuur en ondersteuning die min of meer vergelijkbaar is met de Nederlandse borgstellingsregeling. In tegenstelling tot
Nederland is geen van de andere binnenvaartlanden, om uiteenlopende
redenen, van plan de crisis aan te melden.
De Europese Commissie heeft momenteel geen concrete sectorgerichte
plannen om de crisis in de binnenvaart aan te pakken. Wel organiseert de
Commissie op 12 november a.s. een «hearing» voor de binnenvaartsector.
Alle betrokken partijen krijgen dan de gelegenheid hun standpunten nader
toe te lichten.
Voor de uitvoering van het crisisplan van het Crisisberaad Binnenvaart is
internationale afstemming noodzakelijk. Om deze reden heb ik in voornoemd internationaal overleg het Crisisberaad de mogelijkheid gegeven
het plan te presenteren. Dit is ook van belang omdat Europese regelgeving de Europese brancheorganisaties de mogelijkheid biedt om verzoeken in te dienen bij de Europese Commissie voor de besteding van het
Europese reserve fonds. Omdat een dergelijk verzoek unaniem dient te
zijn is Europese afstemming van ideeën noodzakelijk.
Tijdens het Algemeen Overleg van 30 juni 2009 vroeg de SP-fractie of
vervroegde pensionering een passende crisismaatregel zou kunnen zijn
om daarmee een vrije uitstroom zonder gedwongen ontslagen of faillissementen tot stand te brengen. Deze maatregel lijkt echter geen bijdrage
aan de oplossing voor de crisis. Met name omdat het niet ingrijpt op het
directe probleem van de overcapaciteit aan laadruimte. Als een schipper
met pensioen gaat, blijft zijn schip onderdeel uitmaken van de binnen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XII, nr. 4

2

vaartvloot. Negatief is ook dat met vervroegde pensionering kennis en
kunde vroegtijdig verdwijnen uit de sector, terwijl die kennis en kunde
hard nodig zijn op het moment dat het ladingaanbod na de crisis weer
aantrekt.
2. De toepassing van de hardheidsclausule
Tijdens het Algemeen Overleg van 30 juni 2009 heb ik toegezegd mijn
initiatief om de hardheidsclausule ruimhartig toe te passen, verder te
concretiseren. Met de binnenvaartorganisaties is deze maand overleg
gevoerd over de toepassing van de hardheidsclausule in het licht van de
economische crisis. Dit overleg heeft geleid tot een concrete lijn die de
Nederlandse delegatie in de CCR en de EU zal hanteren.
Die lijn is, dat overgangsbepalingen en de reguliere toepassing van de
hardheidclausule gewoon gebruikt zullen blijven worden. Een individuele
ondernemer houdt een inspanningverplichting om zijn schip zo goed
mogelijk aan de technische eisen van de CCR en de EU richtlijn 2006/
87/EG te laten voldoen. De bijzondere toepassing in verband met de crisis
houdt in dat een schipper, die in 2010 of 2011 aan kan geven dat de cumulatieve investeringen om te voldoen aan de bepalingen waarvan de overgangstermijn in 2010 afloopt, meer dan € 2500 euro bedragen, uitstel
krijgt tot de volgende verlenging van het certificaat om aan de desbetreffende overgangsbepalingen te voldoen. Vanzelfsprekend vergt dit een
besluit van de CCR respectievelijk EU. Indien het voorstel wordt aangenomen zal IVW op het certificaat aantekenen welke overgangsbepalingen
zijn uitgesteld, zodat het schip geen hinder ondervindt in het buitenland.
Er is geen sprake van vrijstelling van de onderzoeksplicht voor het
verlengen van het certificaat voor een vaartuig. Elk schip dient te voldoen
aan de technische eisen van de CCR en de EU richtlijn 2006/87/EG.
In 2011 wordt bekeken of de termijn voor de bijzondere toepassing
verlengd moet worden. Dit is afhankelijk van het herstel van de markt en
is op dit moment nog niet te overzien.
3. Doofheid aan één oor in relatie tot het klein vaarbewijs
De afgelopen maanden is onderzocht of er mogelijkheden zijn voor een
bevredigende oplossing van het probleem dat thans mensen die doof zijn
aan één oor niet in aanmerking komen voor een klein vaarbewijs. Belangrijke randvoorwaarden voor een oplossing zijn het tenminste handhaven
van het bestaande veiligheidsniveau, het voorkomen van strijdigheid met
de bestaande internationale regelgeving en het voorkomen dat de erkenning van het klein vaarbewijs door andere landen in gevaar komt.
De mogelijkheid om mensen met doofheid aan één oor een klein vaarbewijs te verstrekken zou, rekening houdend met voornoemde randvoorwaarden, gezocht kunnen worden in het aanpassen van de voorwaarden
waaronder het vaarbewijs mag worden gebruikt. Dit betreft dus geen
verlichting van de eisen zelf. Hierbij kan gedacht worden aan maatregelen
op het terrein van de (opstelling van de aanwezige) geluidsinstallaties in
het stuurhuis danwel de aanwezigheid van radarapparatuur. Nu al bestaat
de mogelijkheid om bij slechthorenden de geldigheid van een vaarbewijs
te koppelen aan het gebruik van een gehoorapparaat.
Over dergelijke oplossingen heb ik advies gevraagd aan de Domeinadvies-commissie voor de examens klein vaarbewijzen van de Stichting
VAMEX, waarin naast de watersportbonden, de waterpolitie, de vaaropleidingenbranche en het varende bedrijfsleven zitting hebben, op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XII, nr. 4

3

ad-hoc basis aangevuld met medische deskundigheid. Dit advies is ruim
voor de aanvang van het nieuwe vaarseizoen te verwachten.
Aangezien het klein vaarbewijs door de Duitse Bondsrepubliek en België
is erkend zal ik een mogelijke oplossing vooraf met de buurlanden
bespreken. Indien het advies van de Domeinadviescommissie van de
Stichting VAMEX positief is en de buurlanden instemmen kan de toepassing van de medische keuringseisen met betrekking tot het klein vaarbewijs worden aangepast.
Ik zal uw Kamer nader informeren nadat ik het advies van de Domeinadviescommissie van de Stichting VAMEX heb ontvangen.
De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
J. C. Huizinga-Heringa

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 XII, nr. 4

4