Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 709

EU voorstel: Verordening oprichting Europees
openbaar ministerie COM (2013) 534

Nr.5

BRIEF VAN DE EUROPESE COMMISSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Brussel, 13 maart 2014
De Commissie dankt de Tweede Kamer voor haar gemotiveerd advies
over het voorstel voor een verordening van de Raad tot instelling van het
Europees Openbaar Ministerie {COM (2013) 534}1.
De Commissie heeft in haar mededeling van 27 november 2013 {COM
(2013) 851 final} door de Tweede Kamer aangevoerde argumenten met
betrekking tot het subsidiariteitsbeginsel zorgvuldig geanalyseerd. De
Commissie heeft uit de analyse van de verschillende argumenten
geconcludeerd dat haar voorstel van 17 juli 2013 in overeenstemming is
met het subsidiariteitsbeginsel en heeft vervolgens besloten het te
handhaven. De Commissie heeft evenwel benadruk dat zij tijdens de
wetgevingsprocedure terdege rekening zal houden met de gemotiveerde
adviezen van de nationale parlementen.
Deze brief betreft de argumenten van de Tweede Kamer die volgens de
Commissie geen verband houden met het subsidiariteitsbeginsel en
derhalve buiten het toepassingsgebied van het subsidiariteitscontrolemechanisme en bijgevolg ook buiten het toepassingsgebied van de
mededeling van de Commissie van 27 november 2013 vallen.
Met betrekking tot deze argumenten heeft de Commissie de volgende
opmerkingen:
1) De Tweede Kamer heeft aangegeven van mening te zijn dat het
strafrecht primair een nationale bevoegdheid is en dat opsporing en
vervolging derhalve primair een taak zijn van de nationale autoriteiten.
Hoewel het strafrecht in de eerste plaats een bevoegdheid van de
lidstaten blijft, is de Commissie van oordeel dat zowel de lidstaten als de
1

kst-33709-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 709, nr. 5

1

Unie de plicht hebben misdrijven die de financiële belangen van de Unie
schaden, te bestrijden. Overeenkomstig artikel 86 van het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie is de Unie bevoegd om een
orgaan voor onderzoek en vervolging zoals het Europees Openbaar
Ministerie in te stellen.
Het voorgestelde gedecentraliseerde en geïntegreerde model is
gebaseerd op de eerbiediging van de nationale rechtstradities en
rechtsstelsels van de lidstaten. Dit blijkt met name uit het feit dat de
voorgestelde gedelegeerde Europese aanklagers tegelijkertijd nationale
aanklagers zouden blijven, die vertrouwd zijn met hun nationale jurisdictie
en geïntegreerd zijn in het nationale vervolgingssysteem. Op deze manier
wordt de nauwe band en de samenwerking met de nationale autoriteiten
gewaarborgd Vervolgingsmaatregelen zouden worden uitgevoerd door de
nationale rechtshandhavingsinstanties en de rechterlijke toetsing zou de
taak blijven van nationale rechters. Zo ook zouden beklaagden worden
berecht door nationale rechters, op basis van het nationale materiële
recht.
Bijgevolg is de Commissie van mening dat met haar voorstel een redelijk
evenwicht is gevonden tussen enerzijds de doelstelling de financiële
belangen van de Unie door instelling van het Europees Openbaar
Ministerie efficiënter te beschermen en anderzijds de mogelijke impact
daarvan op nationale jurisdicties.
2) De Tweede Kamer is verder van mening dat de aan het Europees
Openbaar Ministerie toegekende bevoegdheden te ver reiken en aan de
nationale autoriteiten moeten worden voorbehouden.
De meerwaarde van het Europees Openbaar Ministerie ligt erin een
consistente en efficiënte bescherming van de EU-begrofing in de hele
Unie te waarborgen. Hiertoe moet het Europees Openbaar Ministerie alle
bevoegdheden kunnen uitoefenen die nodig zijn voor de daadwerkelijke
uitvoering van zijn taken. Het moet kunnen beslissen een zaak voor de
rechter te brengen, om consequente vervolging te garanderen. Voorts
moeten de gedelegeerde Europese aanklagers gebruik kunnen maken van
alle onderzoeksmaatregelen die nodig zijn om de strafbare feiten die
onder hun bevoegdheid vallen, te onderzoeken. Het gaat dan bijvoorbeeld
om het doorzoeken en in beslag nemen van documenten en het toezicht
op financiële transacties. Volgens het voorstel van de Commissie zou voor
de meest verregaande onderzoeksmaatregelen toestemming van een
bevoegde nationale rechter vereist zijn. Zoals hierboven is uitgelegd,
zouden de gedelegeerde Europese aanklagers tegelijkertijd nationale
aanklagers zijn en zouden alle onderzoeksmaatregelen door de nationale
autoriteiten worden uitgevoerd.
3) De Tweede Kamer is bezorgd dat de instelling van het Europees
Openbaar Ministerie een beperking zou betekenen van het voorrecht van
de nationale autoriteiten om onderzoek en vervolging in hun eigen
strafrechtstelsels te prioriteren.
De Commissie wenst te benadrukken dat een van de voornaamste
doelstellingen van het voorstel erin bestaat het aantal onderzoeken naar
en vervolgingen van misdrijven die de financiële belangen van de Unie
schaden, te verhogen. Uit de statistieken in de effectbeoordeling bij het
voorstel blijkt dat deze strafbare feiten vaak geheel niet worden onderzocht of vervolgd. Het voorstel voor een verordening bepaalt daarom dat
in geval van conflicterende prioriteiten de Europese openbare aanklager,
na overleg met de bevoegde nationale instanties, de gedelegeerde
Europese aanklager kan gelasten voorrang te geven aan het onderzoek en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 709, nr. 5

2

de vervolging van misdrijven die de financiële belangen van de Unie
schaden. De Commissie begrijpt dat die in sommige gevallen zou kunnen
botsen met de nationale prioriteiten, maar vertrouwt erop dat het
voornoemd overleg in de regel tot een gezamenlijke beslissing zal leiden.
Overeenkomstig de verplichtingen van het Verdrag wordt van de lidstaten
verwacht dat zij, nu en in de toekomst, de nodige middelen en instrumenten beschikbaar stellen om de financiële belangen van de Unie
daadwerkelijk te beschermen. De instelling van het Europees Openbaar
Ministerie zou de nationale capaciteit voor de bestrijding van fraude met
EU-middelen aanvullen met onderzoeks- en vervolgingscapaciteit op
EU-niveau.
Ook zal de verordening geen afbreuk doen aan het voorrecht van de
lidstaten om vervolgingsprioriteiten te stellen op gebieden die geen
verband houden met strafbare feiten die de financiële belangen van de
Unie schaden. Om deze redenen meent de Commissie dat de impact op
het voorrecht van de nationale autoriteiten om onderzoek en vervolging in
hun eigen strafrechtstelsels te prioriteren, vrij beperkt zou zijn.
De Commissie zal tijdens de wetgevingsprocedure terdege rekening
houden met de standpunten van de nationale parlementen.
De Commissie hoopt dat deze verduidelijkingen de bezorgdheid van de
Tweede Kamer wegnemen en verheugt zich over het vervolg van de
politieke dialoog.
Hoogachtend,
Maroš Šefčovi
Vicevoorzitter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 709, nr. 5

3