Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 604

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 april 2015
De vaste commissie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft mij bij
brief van 26 maart jongstleden verzocht u uiterlijk vrijdag 17 april 2015
mijn reactie te doen toekomen op contracting, zoals dat is beschreven in
het Volkskrantartikel van 23 maart 2015. Hierbij voldoe ik aan dat verzoek.
Voor het kabinet staat het belang van een fatsoenlijke arbeidsmarkt vast.
Werknemers en werkenden hebben recht op fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden; gelijk loon voor gelijk werk. Ik ben dan ook blij dat de FNV
onderzoek heeft verricht naar hoe oneigenlijk gebruik van contracting in
de praktijk nadelig kan uitpakken voor werkenden. Verstandig ook dat zij
werkgevers hierop willen aanspreken. Hieronder ga ik eerst in algemene
zin in op contracting.
Contracting
Bij contracting worden van een opdrachtgever aangenomen of overgenomen werkzaamheden uitgevoerd door werknemers in dienst van een
ander bedrijf of door zelfstandigen zonder personeel.
Contracting, feitelijk het aanbesteden of uitbesteden van werkzaamheden,
is op zichzelf niet nieuw. Sinds de jaren 80 zien we dat werkgevers uit
strategische overwegingen besluiten om werkzaamheden die niet tot de
kernactiviteiten van een onderneming behoren uit te besteden. Voor
kleine werkgevers is bijvoorbeeld het uitbesteden van de boekhouding
aan administratiekantoren al heel lang gebruik en meer recent is het
uitbesteden van ict-activiteiten steeds meer gemeengoed geworden.
Andere geaccepteerde voorbeelden van uitbesteding zijn het uitbesteden
van de beveiliging, de schoonmaak, de catering en de logistiek.
Tegen welke arbeidsvoorwaarden de uitbestede of aanbestede werkzaamheden worden verricht, is enerzijds afhankelijk van de vraag of sprake is
van overgang van onderneming. Als hiervan sprake is, treden de
betrokken werknemers in dienst van de derde en gaan de rechten en

kst-29544-604
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 544, nr. 604

1

verplichtingen die de werknemers hadden bij de oorspronkelijke
werkgever van rechtswege over op die derde, de verkrijgende onderneming. Anderzijds (en als geen sprake is van overgang van onderneming) is van belang of de betrokken werknemers onder de werkingssfeer vallen van een algemeen verbindend verklaarde bedrijfstak-cao. Als
de werknemers van het bedrijf dat de uit- of aanbestede werkzaamheden
verricht onder de werkingssfeer vallen van een algemeen verbindend
verklaarde bedrijfstak cao, dan gelden die arbeidsvoorwaarden. Als dat
niet geval is, is het afhankelijk van de individuele arbeidsovereenkomst
welke arbeidsvoorwaarden gelden, met als ondergrens dat waartoe de
werkgever wettelijk verplicht is.
Op zichzelf bestaat tegen het uitbesteden van werkzaamheden geen
bezwaar. Het staat een werkgever in beginsel vrij zijn onderneming naar
eigen inzichten in te richten en bepaalde activiteiten door andere, hierin
gespecialiseerde, bedrijven te laten verrichten als dat voor een doelmatige
bedrijfsvoering wenselijk of noodzakelijk wordt geacht. Die keuze is
uiteindelijk aan hem, net als de keuze om niet tot het uitbesteden van
genoemde activiteiten over te gaan, of deze in de toekomst weer in eigen
beheer te nemen, zoals bij het regeerakkoord is afgesproken als het gaat
om de schoonmaakactiviteiten ten behoeve van de rijksoverheid.
Oneigenlijke vormen van contracting
Vraagtekens kunnen echter worden gezet bij het uitbesteden van
kernactiviteiten van een onderneming (anders dan vanwege specialisatie).
Want waarom zou een werkgever activiteiten die tot zijn core business
behoren, willen uitbesteden anders dan omwille van het bezuinigen op
personeelskosten? Vlak na mijn aantreden als Minister hebben we hier
een voorbeeld van gezien, namelijk het uitbesteden van kernactiviteiten
door een bloembinderij met als gevolg dat voor de eigen werknemers
ontslag werd aangevraagd bij UWV. Dat ontslag is toen terecht geweigerd
omdat vaste werknemers werden ingewisseld voor flexibele (en in dit
geval ook goedkopere) werknemers zonder dat de noodzaak hiervoor was
aangetoond.
Langs deze lijnen wordt ook het nieuwe ontslagrecht ingericht. Er zal geen
toestemming voor ontslag worden verleend, noch door UWV, noch door
de rechter, als werknemers voor ontslag worden voorgedragen terwijl het
werk bij de werkgever naar aard en omvang in het geheel niet wijzigt.
Deze situatie doet zich bijvoorbeeld voor daar waar een werkgever
werknemers wil ontslaan en hen wil vervangen door goedkopere (al dan
niet flexibele) arbeidskrachten. De reden hiervoor is dat er feitelijk geen
sprake is van het vervallen van arbeidsplaatsen. Tegelijkertijd wordt
hiermee bescherming geboden aan de sociaaleconomische verhoudingen
binnen Nederland, zoals het tegengaan van het onnodig vervangen van
vaste werknemers door flexibele werknemers en het tegengaan van het
ontduiken van cao-verplichtingen die voor een werkgever gelden.
Om te voorkomen dat door middel van constructies het doel van de
wettelijke regeling niet wordt bereikt (het tegengaan van vervanging van
vast door flex en ontduiking van cao-verplichtingen), zal in lagere
regelgeving worden geregeld dat geen sprake is van een redelijke grond
voor ontslag wegens bedrijfseconomische redenen, als uitbesteding
uitsluitend geschiedt om vaste werknemers te vervangen door flexibele of
goedkopere arbeidskrachten. De werkgever zal steeds de reden moeten
toelichten en aannemelijk moeten maken dat het uitbesteden van
werkzaamheden ten dienste staat van een doelmatige bedrijfsvoering, en
niet enkel is ingegeven door het willen vervangen van vaste werknemers
door flexibele of goedkopere arbeidskrachten (waaronder ook wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 544, nr. 604

2

verstaan zelfstandigen), alvorens toestemming voor ontslag wordt
verleend. Het is vervolgens aan UWV en de rechter om in het specifieke
geval te oordelen of aan de regels wordt voldaan.
Maar daarmee zijn we er nog niet. Zoals uit het in het Volkskrantartikel
van 23 maart 2015 aangehaalde FNV-rapport blijkt, kunnen zich dan nog
steeds situaties voordoen waar door constructies getracht wordt
werkzaamheden tegen goedkopere arbeidsvoorwaarden te laten
verrichten dan volgens de cao zou moeten. Ik doel hierbij op de
constructie waar op papier sprake is van het uitbesteden van werkzaamheden door de opdrachtgever op basis van een overeenkomst van
aanneming van werk, of een overeenkomst van opdracht, aan een derde
(het contractingbedrijf) die deze werkzaamheden zogenaamd onder zijn
leiding en toezicht laat uitvoeren (bij of voor de opdrachtgever), maar
waar leiding en toezicht eigenlijk berusten bij de opdrachtgever. In die
situatie is er feitelijk sprake van uitzenden. Uitzenden is een in de wet
vastgelegde vorm van het ter beschikking stellen van arbeidskrachten die
alleen onder strikte voorwaarden kan plaatsvinden.
Als sprake is van uitzenden (door het contractingbedrijf), is het gevolg dat
de onlangs algemeen verbindend verklaarde bepalingen van de ABU-cao
van toepassing zijn op de arbeidsrelatie (voor zover hiervan geen
dispensatie is verleend), net als het regime van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi). Ook is het contractingbedrijf dan als
werkgever verplicht pensioenpremies af te dragen aan het verplicht
gestelde bedrijfstakpensioenfonds in de uitzendbranche, de Stichting
Pensioenfonds voor Personeelsdiensten (StiPP). Op grond van de Waadi
geldt dat bij uitzenden de gebruikelijke arbeidsvoorwaarden van die
werkgever gelden waar het werk wordt verricht. Volgens de ABU-cao
geldt sinds 30 maart 2015 dat als er sprake is van uitzenden, er in beginsel
vanaf de eerste werkdag de inlenersbeloning moet worden toegepast.
Het is aan cao-partijen om de cao-naleving te controleren en
cao-ontduiking tegen te gaan. De Stichting Naleving Cao voor Uitzendkrachten (SNCU) is daartoe door de uitzendbranche in het leven geroepen.
De SNCU kan assistentie inroepen van de Inspectie SZW om een
cao-nalevingsonderzoek in te stellen (op grond van artikel 10 van de Wet
avv). In het wetsvoorstel aanpak schijnconstructies is geregeld dat de
Inspectie SZW meer bevoegdheden krijgt in het kader van bovengenoemd
onderzoek. Zo kan de Inspectie SZW – als de wet eenmaal van kracht is –
bij een dergelijk onderzoek bijvoorbeeld gegevens verstrekken die zijn
verkregen uit eerder onderzoek in het kader van toezicht op de naleving
van diverse arbeidswetten. Ook kan de Inspectie SZW indicaties van
cao-ontduiking doorgeven aan private cao-handhavers, als uit het toezicht
op de naleving van de WML blijkt dat het wettelijk minimumloon wel
wordt betaald en het vermoeden bestaat dat het van toepassing zijnde
cao-loon niet wordt betaald.
Samenvattend
Contracting kent zowel legitieme als oneigenlijke vormen. Tegen
oneigenlijke vormen van contracting biedt het nieuwe ontslagrecht een
effectief instrument als het gaat om het oneigenlijk uitbesteden van
werkzaamheden die eerst bij de werkgever zelf werden verricht. De
betreffende werkgever zal geen toestemming krijgen voor ontslag van zijn
eigen werknemers als uitbesteding niet ten dienste staat van een
doelmatige bedrijfsvoering en uitsluitend bedoeld is om vaste
werknemers te vervangen door flexibele of goedkopere arbeidskrachten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 544, nr. 604

3

Het is aan cao-partijen om cao-naleving te controleren en cao-ontduiking
tegen te gaan. De SNCU is er om de cao in de uitzendbranche te
handhaven. De Inspectie SZW kan private cao-handhavers daarbij
ondersteunen.
De FNV heeft genoemd rapport aan werkgevers aangeboden. Het is nu
dan ook aan sociale partners om gezamenlijk de handschoen op te nemen
en het oneigenlijk gebruik van contracting aan te pakken.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 544, nr. 604

4