Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

28 676

NAVO

Nr. 203

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 mei 2014
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken, de
geannoteerde agenda aan ten behoeve van de bijeenkomst van de
Navo-defensieministers te Brussel op 3 en 4 juni 2014.
Agenda
Op 3 en 4 juni komen de Ministers van Defensie van de Navo bijeen in
Brussel. De uitnodigingsbrief van Secretaris-generaal Rasmussen heb ik
op 20 mei jl. ontvangen. De voorlopige agenda kan, met het oog op de
lopende besprekingen in Brussel, nog wijzigingen ondergaan.
De bijeenkomst van Defensie Ministers is de eerste sinds het uitbreken
van de crisis in Oekraïne. Het is tevens de laatste Defensie ministeriële
voor de Navo-top in Wales. De exacte gevolgen van de situatie in
Oekraïne, en de wijze hoe hiermee om te gaan, zijn nog onderwerp van
debat. Voor de korte termijn gaat de aandacht vooral uit naar de geruststellingsmaatregelen voor de oostelijke bondgenoten. Het doel is dat – als
teken van onderlinge solidariteit – alle 28 Navo-landen hieraan bijdragen,
«28 for 28».
Ook zal tijdens deze ministeriële worden gesproken over de strategische
gevolgen van de crisis voor de veiligheid van het bondgenootschap en de
regionale stabiliteit. In zijn brief beklemtoont de Secretaris-generaal het
belang van de collectieve verdediging en een toereikend budget voor de
strijdkrachten van de Navo-landen. Verder vraagt hij de Ministers in te
stemmen met de ontwikkeling van een Readiness Action Plan, dat zowel
de korte als lange termijn maatregelen zal omvatten met betrekking tot
o.a. training en oefeningen en de beschikbaarheid van de juiste capaciteiten om dreigingen het hoofd te bieden. Dit plan zou op tijd voor de Top
in september gereed moeten zijn.

kst-28676-203
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 676, nr. 203

1

Implementation of immediate reassurance measures
De eerste werksessie is gewijd aan de tenuitvoerlegging van de
geruststellings-maatregelen voor de korte termijn, de zogenoemde
Immediate Reassurance Measures. Ter voorbereiding hiervan zijn de
Navo-landen uitgenodigd voor een Force Generation Conference op
SHAPE, het militaire Navo-hoofdkwartier in Mons op 28 mei a.s. Ik zal de
aanvullende bijdrage van Nederland ten behoeve van de Immediate
Reassurance Measures bevestigen, zie hieronder voor meer bijzonderheden. Ook de mogelijke vervolgmaatregelen komen aan de orde. Deze
vervolgmaatregelen, en de eerder genoemde Immediate Reassurance
Measures, dienen uiteindelijk uit te monden in een Readiness Action Plan
voor het bondgenootschap op de Navo-top in Wales. Hierin krijgen ook
lange(re) termijn overwegingen, zoals de betrekkingen met de Russische
Federatie, een plaats. Hierover is evenwel nog geen consensus bereikt.
Aanvullende bijdrage aan geruststellingspakket SACEUR
In mijn brief van 16 april jl. (Kamerstuk 28 676, nr. 201) heb ik aangegeven
dat het Kabinet de Kamer nader zal informeren als zich, als onderdeel van
het geruststellingspakket, eerder inzetmogelijkheden aandienen in het
kader van Baltic Air Policing (BAP).
Tijdens het algemeen overleg op 23 april 2014 heb ik u gemeld dat
SACEUR op dat moment de planning tegen het licht hield. Onlangs is
vernomen dat Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Portugal, het Verenigd
Koninkrijk en de Verenigde Staten jachtvliegtuigen reeds hebben
aangeboden dan wel ingezet voor (de versterking van) BAP. Onder
normale omstandigheden opereren deze toestellen vanaf de luchtmachtbasis Siauliai in Litouwen. Gelet op het grotere aantal toestellen, zijn nu
ook toestellen gestationeerd op Amari (Estland) en Malbork (noordoost
Polen).
Inmiddels is bekend dat de slots voor (de versterking van) BAP in 2014 zijn
gevuld met uitzondering van één slot op Malbork in de periode september
– december 2014. Nederland heeft reeds acht F-16»s aangeboden voor de
Immediate Reaction Force (IRF) van de NATO Response Force (NRF).
Hiervan zouden er vier – in samenspraak met de Navo – voor BAP kunnen
worden ingezet. Dit zal eind mei op de Force Generation Conference in
Mons conform worden aangeboden, in aanvulling op de bijdragen zoals
uiteengezet in de brief van 16 april jl.
Hiermee levert Nederland niet alleen een bijdrage aan het pakket
geruststellings-maatregelen van SACEUR, het levert ook goede oefenmogelijkheden met AWACS en de Poolse luchtmacht op. Een eerste indicatie
van de kosten voor de inzet van vier F-16»s ten behoeve van BAP,
bedraagt 6 miljoen euro. Dit is mede afhankelijk van nadere afspraken met
het gastland op het gebied van legering en voeding. Deze kosten zullen
binnen de bestaande budgetten voor oefeningen en gereedstelling binnen
de defensiebegroting worden opgevangen. Dit kan mogelijk effect hebben
op de operationele gereedheid.
NATO Capability Review
Capability review
De Secretaris-generaal zal de Ministers informeren over de uitkomsten
van de capability review. Met dit document wordt de vierjarige cyclus van
het NATO Defence Planning Process (NDPP) afgesloten. Centraal hierin
staat hoe de Navo-lidstaten de benodigde militaire capaciteiten op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 676, nr. 203

2

korte, middellange en lange termijn leveren en welke capaciteiten
ontbreken.
Tijdens de ministeriële bijeenkomst op 26 februari jl. sprak de Secretarisgeneraal zijn zorg uit over de daling van de defensiebudgetten in de
meeste Navo-landen als gevolg van de economische en financiële crisis in
2008. Dit heeft niet alleen geleid tot een vermindering van bestaande
capaciteiten, maar ook tot minder investeringen in benodigde nieuwe
capaciteiten. Ook is het aantal (grotere) oefeningen op hoge(re) geweldniveaus afgenomen. In de review is de militaire Suitability & Risk
Assessment opgenomen, inclusief een lijst met prioriteiten die aandacht
behoeven. Van Nederlandse kant is steeds aangedrongen op maximale
transparantie over de geconstateerde tekorten en de eventuele risico’s
daarvan. Het lange termijn effect van de grootschalige Russische
gereedstellingsoefeningen, de acties op de Krim en aan de buitengrenzen
van Oekraïne eerder dit jaar moet nog worden vastgesteld.
Input en Output cijfers
Behalve de review komt ook het gerubriceerde rapport over de input en
output cijfers beschikbaar. Hierin wordt met behulp van een lijst tabellen
een overzicht gegeven van de output van alle bondgenoten. Eerder dit
jaar is het Nederlandse fact sheet met de elf tabellen (onder andere
percentages defensie-uitgaven en investeringen, mate van uitzendbaarheid van eenheden, het voortzettingsvermogen dienaangaand en de
mate van invulling van de bijdrage aan de Immediate Response Force)
over 2011 gepubliceerd. U heeft dit ontvangen bij de geannoteerde
agenda voor de Navo-ministeriële van februari jl. Na vaststelling zal ook
het fact sheet met de gegevens uit 2013 in de loop van het najaar met de
Kamer worden gedeeld.
Ik heb mij steeds sterk gemaakt voor de versterking van het NDPP als deel
van de uitvoering van het Chicago Defence Package, het pakket van
maatregelen dat op de Navo-top in Chicago in 2012 is overeengekomen.
Nederland steunt derhalve de versterking van het NDPP door het proces
meer toe te snijden op een multinationale aanpak van de militaire
capaciteitstekorten die zijn vastgesteld op de Top in Lissabon (2010).
NATO Ukraine Commission
De situatie in Oekraïne, en in het bijzonder het verloop van de voor 25 mei
a.s. voorziene presidentsverkiezingen, komen aan de orde evenals de
noodzaak om heldere prioriteiten te stellen met betrekking tot de door
Oekraïne bij de Navo en de individuele Navo-landen ingediende
verzoeken om assistentie.
Zoals eerder door de Minister van Buitenlandse Zaken aan uw Kamer is
bericht, besloten de Navo en Oekraïne op 1 april jl. tot intensivering van
de samenwerking binnen de kaders van de Navo Oekraïne Commissie
(NUC), waaronder steun van de NAVO aan defensiehervormingen en
advisering door de Navo bij de verdediging van vitale, civiele infrastructuur (Kamerstuk 28.676 nr. 199). Wat betreft Nederlandse steun aan
Oekraïne geldt dat ons land bijdragen levert aan verschillende activiteiten.
Zo ondersteunt Nederland de Speciale Waarnemingsmissie van de OVSE
met een bijdrage van 950.000 euro. Ook levert Nederland zes (civiele)
waarnemers. Daarnaast wordt 1,1 miljoen euro besteed aan diverse
projecten op het terrein van democratisering, bevordering van de
rechtsstaat en verbetering van de mensenrechten. Tot slot verleent
Nederland technische assistentie aan het Oekraïense Ministerie van
Financiën en de Nationale Bank.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 676, nr. 203

3

Sinds de tweede helft van maart voeren teams uit westerse OVSE-landen
militaire missies uit naar Oekraïne op grond van het Weens Document
(WD). Het gaat hier telkens om teams van gemiddeld 6 militairen en
missies die ongeveer een week duren. De uitvoering van de missies
geschiedt in nauwe afstemming met gastland Oekraïne, dat zelf om deze
vorm van internationale militaire presentie op zijn grondgebied heeft
verzocht. Nederland heeft van 14–18 april leiding gegeven aan een
WD-missie van de Benelux-landen naar Oost-Oekraïne en momenteel
maakt een Nederlandse gastinspecteur deel uit van een Zweedse missie.
Andere prioriteiten voor de Top (tweede werksessie)
Connected Forces Initiative
Het belang van een verhoogde gereedheid lijkt één van de conclusies die
kunnen worden getrokken uit de crisis rond Oekraïne. Het Connected
Forces Initiative kan hierop inspelen met een toegesneden oefenprogramma. De militaire autoriteiten van de Navo zullen hiervoor voorstellen
aan de Ministers voorleggen.
Nederland acht het voorts van groot belang dat de interoperabiliteit met
partners, zoals opgebouwd tijdens gemeenschappelijke operaties in
Bosnië, Kosovo en Afghanistan, ook na 2014 behouden blijft.
Framework Nation Concept
Het Framework Nation Concept dat vorig jaar door Duitsland is geïntroduceerd geniet Nederlandse steun. Duitsland werkt thans het concept verder
uit en streeft ernaar om op de ministeriële nadere informatie te
verstrekken over de vorming van framework groupings.
Britse Joint Expeditionary Force
De plannen van het Verenigd Koninkrijk voor een snelle expeditiemacht
(Joint Expeditionary Force, JEF) nemen steeds meer vaste vorm aan. De
JEF wordt een expeditiemacht onder Britse leiding waaraan landen
kunnen bijdragen met eenheden. Deze bijdragen kunnen per periode
verschillen.
Het Verenigd Koninkrijk is voor Nederland een strategische partner
waarmee al decennia intensief wordt samengewerkt. Verschillende
landen, waaronder Nederland, overwegen een bijdrage aan de JEF. Ik zie
(onder andere) mogelijkheden voor Nederlandse bijdragen op maritiem
gebied. Deze bijdragen zullen steeds moeten worden afgewogen tegen
bijdragen aan bijvoorbeeld de EU Battlegroups, de NATO Response Force
en internationale operaties.
Nederland zal meewerken aan het opstellen van een Letter of Intent die in
beginsel tijdens de Navo-top van begin september in Wales zal worden
getekend. Mogelijk volgt dan later dit jaar een Memorandum of
Understanding.
Cyber Defence
De ministeriële zal ingaan op de volgende stappen van het Navo cyber
defence beleid in de aanloop naar de Top. De bondgenoten proberen om
nog voor de ministeriële bijeenkomst overeenstemming te bereiken over
een enhanced cyber defence policy. Dit rapport is één van de cyber
defence deliverables voor de Top en zal een aantal nieuwe, praktische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 676, nr. 203

4

vervolgstappen bevatten zoals (onder andere) de integratie van cyber in
operationele planning, samenwerking met de EU en met de private sector.
Uitgangspunt voor Nederland blijft dat de prioriteit voor Navo moet
liggen bij de bescherming van de eigen netwerken en dat bondgenoten
verantwoordelijk zijn voor de opbouw van eigen capaciteiten. De Navo
kan een nuttige rol spelen in het faciliteren van capaciteitsopbouw van
bondgenoten, bijvoorbeeld door de organisatie van training en
oefeningen, informatie-uitwisseling, implementatie van landenspecifieke
cyber defence doelstellingen (targets) in het NATO Defence Planning
Process en multinationale samenwerking. Het is van belang om deze rol
verder uit te werken.
NATO Reform
De Secretaris-generaal zal de Ministers informeren over de stand van
zaken met betrekking tot hervormingen en de daaraan gekoppelde
uitgaven en besparingen.
Een belangrijke uitdaging is de adequate personele vulling van de Navo
Commando Structuur en het Navo Communicatie en Informatie Agentschap. Nederland en enkele gelijkgezinde landen hebben steeds het
belang van transparantie en verantwoording beklemtoond.
Voortgangsrapport maritieme veiligheid
De Secretaris-generaal heeft een voortgangsrapportage aangekondigd
met betrekking tot de uitvoering van de maritieme strategie van de Navo.
Het streven is om besluitvorming over dit onderwerp te agenderen voor
de bijeenkomst van de Ministers van Buitenlandse Zaken op 24 en 25 juni
a.s.
Diner
Zoals aangegeven, zal er ook gesproken worden over mogelijke vervolgmaatregelen en de strategische gevolgen van de crisis in voor de
veiligheid van het bondgenootschap en de regionale stabiliteit. Het gaat
onder meer over de toekomstige relatie van de Navo met de Russische
Federatie, een onderwerp dat mogelijk ook op de Navo-top aan de orde
zal komen.
NATO Georgia Commission
De tweede dag zal beginnen met een bijeenkomst van de NATO Georgia
Commission. Voorzien is de bespreking van de regionale veiligheidssituatie en de voortgang van de defensiehervormingen.
Afghanistan
De Ministers van Defensie zullen in ISAF-samenstelling met de Afghaanse
autoriteiten van gedachten wisselen. De bijeenkomst valt tien dagen voor
de tweede ronde van de presidentsverkiezingen op 14 juni a.s. De
onderhandelingen over een Status of Forces Agreement lopen nog en de
Bilateral Security Agreement met de Verenigde Staten is nog niet
getekend.
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 676, nr. 203

5