Analyse verschillen ZZS-immissieberekeningen RIVM en Tata Steel
31 mei 2022

Together we make the difference

Verklaring verschil immissie-onderschattingsfactoren tussen RIVM en Tata Steel

Stand van zaken expertmeeting 17 februari 2022

1. Met Tata Steel-emissiebrongegevens en verspreidingsmodellen is de bijdrage
van de concentraties van verontreinigingen in de omgeving berekend.
2. Het RIVM en Tata Steel hebben verschillende emissiebrongegevens en
verspreidingsmodellen gehanteerd.
3. Het RIVM constateert een onderschatting van de berekende en gemeten
immissie met een factor tussen de 5 en 1000.
4. Tata Steel constateert een onderschatting van de berekende en gemeten
immissie met een factor tussen de -0,5 en 3.

RIVM stelt in rapportage dat een factor tussen 2 tot 3 redelijk tot goed bestempeld kan worden

Sensitivity: general

2

Verklaring verschil immissie-onderschattingsfactoren tussen RIVM en Tata Steel

Stand van zaken 31 mei 2022
Erbrink Stacks Consult heeft met de gegevens van het RIVM en Tata Steel een studie
uitgevoerd om een verklaring te vinden voor de verschillen in de onderschatting:

Het zijn vooral:
1. de bronkenmerken (warmte-inhoud, hoogte). De bronkenmerken gerapporteerd in
het milieujaarverslag zijn niet recent.
2. het niet opdelen in subbronnen van een aantal emissiebronnen
en niet de verschillen in:

3. vracht ZZS gehanteerd door RIVM en/of Tata Steel (emissiehoeveelheid in het
milieujaarverslag is niet altijd volledig)
4. berekende immissies van de modellen van RIVM en Tata Steel
die de hoge onderschattingsfactoren veroorzaken, die door RIVM zijn vermeld.

Sensitivity: general

3

Verklaring verschil immissie-onderschattingsfactoren tussen RIVM en Tata Steel
Conclusie factor 1000 voor benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen verklaard
▪ Verschillen in de berekeningsmodellen zijn klein

▪ Een niet altijd volledige jaarvracht van de twee stoffen verklaart ook een klein deel
van het verschil
▪ Indien recente bronkenmerken worden gebruikt, is de geschatte onderschatting
respectievelijk een factor 2 en 3
▪ Deze (lichte) onderschatting van de immissies kan veroorzaakt worden door de
onzekerheden in de gebruikte bepalingsmethodiek en/of niet volledige broninzichten.
NB: benzo[g,h,i]peryleen- en indeno[1,2,3-cd]pyreen maken in de ZZS-inventarisatie van
Tata Steel deel uit van de Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen-som (PAK-som).
Deze zijn in de immissies van de ZZS inventarisatie binnen dat totaal opgenomen

Sensitivity: general

4

Kortom
▪ De oorzaak van de grote onderschattingsfactoren zit niet in onderrapportering
▪ De oorzaak voor de grote onderschattingsfactoren zit in de bronkenmerken
– Tata Steel zal de brongegevens in het eMJV aanpassen
▪ De rapportages van de uitstoot / vracht in het eMJV en de ZZS file staan hiermee in
principe niet ter discussie
▪ Dit geldt ook voor de doelstellingen van de Roadmap+

Sensitivity: general

5

Do you have any questions?

Tata Steel
Department
www.tatasteeleurope.com

Memo
10 mei 2022
Vervolgonderzoeken en analyses Tata Steel voor het overleg van 16 mei
Subject:
2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies
RIVM-ILT-ODNZKG-PNH
To:
Intern Tata Steel IJmuiden BV
CC:
Tata Steel IJmuiden BV
From:
Our reference: Vervolgonderzoeken en analyses Tata Steel voor het overleg van 16 mei
2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies
14
Pages:
Date:

Vervolgonderzoeken en analyses Tata Steel voor het overleg van 16 mei
2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies
Samenvatting
In het RIVM-rapport 2021-0216 wordt geconstateerd dat de gemeten lokale
immissiebijdrage tot maximaal een factor 1000 hoger kan zijn dan de berekende
immissiebijdrage van Tata Steel op basis van het elektronisch milieujaarverslag.
Tata Steel heeft op basis van de Zeer Zorgwekkende Stoffen-inventarisatie ook de
immissiebijdrage berekend. De overeenkomst tussen gemeten en berekend komt goed
overeen en wijkt af van de door het RIVM geconstateerde verschillen.
De verschillen in de onderschattingsfactoren tussen het RIVM en Tata Steel zijn
hoofdzakelijk veroorzaakt door de verschillende ingevoerde bronkenmerken in het OPSen het Stacks-verspreidingsmodel door respectievelijk het RIVM en Tata Steel.
Van ondergeschikte belang zijn de verschillen in de emissiehoeveelheden, de
gebouwinvloed en het gebruikte model.

1) Inleiding
Op 17 februari 2022 heeft een expertmeeting plaatsgevonden tussen de provincie
Noord-Holland (PNH), Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), Inspectie
Leefomgeving en Transport (ILT), Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZKG)
en Tata Steel.

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Page 2

Het doel van de expertmeeting was:
1. Technische vragen over het RIVM-rapport ‘Onderzoek naar de herkomst van
neergedaald stof en stoffen in de lucht in de IJmondregio’ (referentie 1)
beantwoord te krijgen;
2. Begrip en inzicht krijgen over het in het RIVM-rapport geconstateerde gat tussen
de berekende immissie (op basis van het e-MJV van Tata Steel) en de gemeten
immissie (in het Luchtmeetnet IJmond).
In de expertmeeting heeft Tata Steel een toelichting gegeven op de verschillen in de
bevindingen tussen het RIVM en Tata Steel. Tata Steel heeft vanuit de wettelijke
minimalisatieverplichting van ZZS (Zeer Zorgwekkende Stoffen) een inventarisatie 2019
uitgevoerd en verspreidingsberekeningen uit laten voeren. De resultaten zijn
gepubliceerd in 2020.
Conform de RIVM-methode zijn de gemeten immissieconcentraties vergeleken met de
berekende immissieconcentraties. De overeenkomst tussen gemeten en berekend is
komt goed overeen en wijkt af van de door het RIVM geconstateerde verschillen.
Mogelijke verklaringen voor het verschil tussen de bevindingen van het RIVM en Tata
Steel zijn onder andere de invoer-/bronkenmerkgegevens voor het verspreidingsmodel
en de verschillende gebruikte verspreidingsmodellen.
Na de expertmeeting kon er nog geen conclusie worden getrokken over wat precies het
verschil verklaart.
In dit memo worden de analyseresultaten van de Tata Steel-vervolgonderzoeken en
verklaringen voor de verschillen besproken, gebaseerd op het jaar 2019.

2) Analyseresultaten vervolgonderzoeken
Door Erbrink Stacks Consult zijn aanvullende verspreidingsberekeningen uitgevoerd om
een verklaring te vinden voor de verschillen in de onderschattingsfactoren tussen het
RIVM en Tata Steel, zie referentie 5.

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Page 3

2.1 In tabel 1 zijn de resultaten van de analyses en onderzoeken samengevat
Tabel 1: Immissie-onderschattingsfactoren gemeten/berekend; gemiddelde GGDmeetstations
Component ↓

RIVM
maximaal
2012-2020
eMJV/OPS

RIVM 2019
eMJV/OPS

Tata Steel 2019 ZZSinventarisatie/Stacks

Benzo[a]pyreen
Benzo[g,h,i]peryleen
Indeno[1,2,3-cd]pyreen

10 (circa)
1000
1000

12
449
306

0,9
3,5 na toevoeging KGF1 en 2
2,5 na toevoeging KGF1 en 2
0,9
0,8
1,8
5,2
0,2
0,9
1,9
2,4

As (verbindingen)
Cd (verbindingen)
Cr (verbindingen)
Cu (verbindingen)
Ni (verbindingen)
Pb (verbindingen)
PM10
V (verbindingen)

5
50
5
30

4
6
16
0,3
3
1,7
25

Toelichting tabel 1
De ImmissieOnderschattingsFactor (IOF) is de gemeten immissieconcentratie op de
meetstations van de GGD, minus de landelijke achtergrondconcentratie, gedeeld door
de immissiebijdrage van Tata Steel. De immissiebijdrage is berekend met een
verspreidingsmodel met als invoer emissiegegevens en bronkenmerken.
Een IOF van 1 betekent dat de gemeten en berekende immissieconcentraties gelijk zijn.
Een factor kleiner dan 1 betekent een overschatting en een factor groter dan 1 betekent
een onderschatting van de berekende immissiebijdrage van Tata Steel. Is de factor 2 - 3
dan is de overeenstemming tussen gemeten en berekend statistisch als redelijk tot goed
te beoordelen (RIVM 2021-0216).
In kolom 2 zijn de onderschattingsfactoren vermeld zoals deze zijn gerapporteerd door
het RIVM, zie referentie 1 (RIVM 2021-0216).
In kolom 3 zijn de RIVM-onderschattingsfactoren vermeld op basis van de berekende
immissiebijdrage voor het jaar 2019/eMJV/OPS-model. De immissiecijfers zijn door
Erbrink Stacks Consults aangeleverd.
In kolom 4 zijn de onderschattingsfactoren vermeld die Tata Steel heeft berekend op
basis van de aangevulde ZZS-emissie-inventarisatie 2019/Stacksmodel, zie referentie 2,
3 en 4. In bijlage 1 is de berekening van de diverse IOFn gegeven.
Tata Steel heeft de ZZS-emissie-inventarisatie aangevuld met een schatting van de
benzo[g,h,i]peryleen- en indeno[1,2,3-cd]pyreen-emissie van de deuren, vulgatdeksels
en klimpijpen van de Kooks en GasFabriek 1 en 2. Zie bijlage 3 voor de toelichting.

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Page 4

De verschillen in de onderschattingsfactoren tussen het RIVM en Tata Steel worden
hoofdzakelijk veroorzaakt door de verschillende ingevoerde bronkenmerken in het OPSen het Stacks-verspreidingsmodel. In volgorde van groot naar kleiner effect:
1) a) Niet up to date gegevens in het eMJV van de warmte-inhoud en hoogte van de
emissiebronnen. Tata Steel gaat alle bronkenmerken waar nodig updaten voor het
eMJV2022.
Tijdens overleg in de Werkgroep Luchtkwaliteitsmodellen (o.l.v. Rijkswaterstaat) is
gebleken dat het realistischer en daardoor wenselijk is om geen warmte-inhoud toe
te kennen aan emissiebronnen met een afgastemperatuur lager dan circa 37oC. Tata
Steel heeft hier rekening mee gehouden, RIVM niet door het ontbreken van de
afgastemperatuur in het eMJV.
b) Opdelen van de diffuse emissies van de Kooks- en GasFabrieken 1 en 2 in
subbronnen (deuren, vulgaten, klimpijpen).
OPS: Kooks- en GasFabriek 1 is 1 bron, Kooks- en GasFabriek 2 is ook 1 bron.
Stacks: Kooks- en GasFabriek 1 zijn 87 subbronnen en Kooks- en GasFabriek 2 zijn 27
subbronnen.
Van minder belang zijn:
a) Ontbreken van emissiehoeveelheden in het eMJV: PAK: 2 HSF-bronnen,
benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen van de KGFen en vanadium (V) van
de Open Bronnen.
b) Gebouwinvloed: in OPS niet meegenomen en in Stacks wel meegenomen (invloed
door RIVM tijdens expertmeeting op 17 februari 2022 ingeschat op maximaal een
factor 2).

Nadere verklaring verschillen RIVM-/Tata Steel immissie-onderschattingsfactoren
In tabel 2 en de toelichting zijn de oorzaken van de verschillen per modelparameter
samengevat in een factor en nader gespecificeerd per component.
Tabel 2: Nadere verklaring verschillen tussen RIVM- en Tata Steel-resultaten

Component ↓

Belangrijkste bronnen

Benzo(a)pyreen
EL101, EL102, EL103, EL208, EL209, EL210
Benzo[g,h,i]peryleen
EL101, EL102, EL103, EL208, EL209, EL210
Indeno[1,2,3-cd]pyreen EL101, EL102, EL103, EL208, EL209, EL210
Cd (verbindingen)
EL31.7m, DE03.21 t/m DE03.23, EL519
Cr (verbindingen)
DE03.21 t/m DE03.23, EL519
Cu (verbindingen)
DE03.21 t/m DE03.23, EL519, EL504
Ni (verbindingen)
DE03.21 t/m DE03.23, EL519, EL504, EL30.6, LW01
Pb (verbindingen)
EL303.11, DE03.21 t/m DE03.23, EL504, EL519
V (verbindingen)
DE03.21 t/m DE03.23, EL519, EL336, Open Bronnen

Factor modelparameters
Tata ZZS-inventarisatieStacks/RIVM eMJV-OPS
Invoer model

Model

BronkenEmissiemerken hoeveelheden
12
0,8
123
1,9
61
2,9
4
1,0
3
1,1
3
1,2
3
1,3
3
1,2
5
1,4

1,3
0,9
1,3
1,3
1,3
1,4
1,4
1,2
1,3

Toelichting tabel 2
Per onderzochte component zijn de emissiecodes van de belangrijkste emissiebronnen
benoemd, in bijlage 2 is vermeld welke emissiebronnen het hier betreft.

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Page 5

In de laatste drie kolommen zijn de modelparameters benoemd die invloed hebben op
de uitkomst van de verspreidingsmodellen. De uitkomst van het door Tata Steel
gebruikte model en de modelinvoergegevens is gedeeld door de uitkomst van het door
RIVM gebruikte model en de modelinvoergegevens. Hoe hoger het getal hoe groter de
invloed op de geconstateerde verschillen in de berekende immissiebijdragen van het
RIVM en Tata Steel.
Te lezen is dat de verschillen in de berekende immissieconcentraties in de omgeving met
de verspreidingsmodellen hoofdzakelijk zijn veroorzaakt door de verschillende invoer
van de bronkenmerken. Van ondergeschikte invloed zijn de verschillen in de ingevoerde
emissiehoeveelheden (inclusief de toevoeging van benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3cd]pyreen) en het gebruikte model (OPS/Stacks).
In de volgende voorbeelden is uitgewerkt hoe de diverse modelparameters doorwerken
in de immissie-onderschattingsfactoren van benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3cd]pyreen.

2.2 Uitgewerkte voorbeelden van de invloed van de modelparameters (zie tabel 2) op
de immissie-onderschattingsfactor
Aangenomen is dat de modelparameters van 2019 ook van toepassing zijn voor de
periode 2012-2020.
a) Benzo[g,h,i]peryleen
Op basis van de maximale RIVM-factor 2012-2020 van 1000
De RIVM immissie-onderschattingsfactor wordt met correctie voor:
a) De bronkenmerken: 1000/123
= 8,1
b) De emissievrachten: 8,1/1,9
= 4,3
c) Het model:
4,3/0,9
= 4,8
Op basis van de RIVM-factor 2019 van 449
De RIVM immissie-onderschattingsfactor wordt met correctie voor:
a) De bronkenmerken: 449/123
= 3,7
b) De emissievrachten: 3,7/1,9
= 1,9
c) Het model:
1,9/0,9
= 2,1
De door Tata Steel bepaalde immissie-onderschattingsfactor voor 2019 is 3,5
b) Indeno[1,2,3-cd]pyreen
Op basis van de maximale RIVM-factor 2012-2020 van 1000
De RIVM immissie-onderschattingsfactor wordt met correctie voor:
a) De bronkenmerken: 1000/61
= 16
b) De emissievrachten: 16/2,9
= 5,7
c) Het model:
5,7/1,3
= 4,3

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Page 6

Op basis van de RIVM-factor 2019 van 306
De RIVM immissie-onderschattingsfactor wordt met correctie voor:
a) De bronkenmerken: 306/61
= 5,0
b) De emissievrachten: 5,0/2,9
= 1,7
c) Het model:
1,7/1,3
= 1,3
De door Tata Steel bepaalde immissie-onderschattingsfactor voor 2019 is 2,5
Aangenomen is dat de modelparameters van 2019 ook van toepassing zijn voor de
periode 2012-2020.

3.

Emissie-/immissiebijdrage overige bronnen

De immissiebijdrage op de meetstations wordt ook beïnvloed door niet Tata Steelemissiebronnen. Hiermee zal rekening moeten worden gehouden bij de verdere analyse
van de immissie-onderschattingsfactoren.
In het RIVM-rapport 2021-0216 wordt gesuggereerd dat er mogelijk Tata Steel-bronnen
van metalen en PAK die niet zijn benoemd of onderschat in het e-milieu-jaarverslag
(eMJV). In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de overige lokale en Tata- bronnen.

1.

2.

3.

4.

Diffuse emissies.
In het eMJV van Tata Steel worden de diffuse-emissies zoals dakemissies
Staalfabriek en Hoogovens enz. gerapporteerd. Op basis van expert judgement
is de emissie door kieren, deuren enz. te verwaarlozen ten opzichte van de totale
emissiehoeveelheden.
Emissies van incidenten.
De emissie van incidenten (ongewone voorvallen) is onderzocht. Het blijkt dat
deze emissies van de totale emissiehoeveelheid van Tata Steel (2019) ongeveer
0,9 % van de PAKsom- en 0,7 % van de zware metalensom (As, Be, Cd, Ni, Hg en
Pb) uitmaken.
Verkeer ten aanzien van koper.
Bekend is dat de remvoeringen van verkeer door slijtage van de remvoeringen
fijnstof met koper emitteren, referentie 6. Niet bekend is hoeveel emissie dat bij
Tata Steel is.
Opvallend is dat de berekende immissie-onderschattingsfactor voor koper in
IJmuiden relatief hoog is: 9,2. Het GGD-meetpunt in IJmuiden ligt langs een
drukke verkeersweg vlak bij een kruispunt waar veel geremd wordt, een
plausibele verklaring voor de verhoogde koper-immissie.
PAK-bronnen.
a) De emissies en verspreiding van PAK in stofdeeltjes van op- en overslagen
van kolen is onderzocht. PAK-hoeveelheid in het geëmitteerde stof is
ongeveer 1 kg per jaar, dus niet substantieel.
b) In het e-MJV zijn twee substantiële bronnen (Hulpstoffenfabriek) van de
Werkeenheid Hoogovens niet opgenomen. Deze bronnen zijn wel
opgenomen in de ZZS-inventarisatie.

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

5.

6.

7.

8.

Page 7

c) In het eMJV zijn de benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen emissies
van de Kooks en GasFabrieken niet volledig gerapporteerd. Deze twee PAKcomponenten zijn gerapporteerd in de ZZS-emissieinventarisatie in de
PAKsom.
Metalen-bronnen.
De emissies van stof van op- en overslagen van grondstoffen, mengvelden,
transportbanden en wegen worden gerapporteerd in het eMJV. De
stofgebonden metalen zijn niet gerapporteerd het eMJV, wel meegenomen in
de ZZS-emissieinventarisatie. Alleen vanadium is met ongeveer 50 kg emissie
substantieel.
Harsco Metals en Pelt & Hooykaas.
Uit onderzoek blijkt dat Harsco Metals en Pelt & Hooykaas niet substantieel
bijdragen aan de immissieconcentraties.
Lokale PAK-bronnen en metalen (o.a. verkeer, open haarden) in Wijk aan Zee,
Castricum en IJmuiden.
Bekend is dat met name houtstook met openhaarden en allesbranders
significante emissiebronnen van onder andere PAK zijn.
RIVM: “In Wijk aan Zee is een tweede profiel industrie gevonden met naast
andere belangrijke bijdragen ook vrijwel alle PAK.”
Onduidelijk blijft wat de invloed van deze lokale bronnen op de immissiebijdrage
van PAK en metalen is.
Resuspensie van stofdeeltjes.

Onduidelijk blijft wat de invloed van resuspensie op de immissiebijdrage van PAK
en metalen is.

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Page 8

Referenties
1)

https://www.rivm.nl/publicaties/onderzoek-herkomst-van-neergedaald-stof-enstoffen-in-de-lucht-in-ijmond-regio

2) Brief Tata Steel aan ODNZKG; 30 december 2020; Rapport 1 - resultaat ZZS-emissieinventarisatie
lucht
Tata
Steel,
20201230.
https://omgeving.tatasteel.nl/assets/user/Factsheets/ZZS/Resultaat%20ZZSinventarisatie%20lucht%20Tata%20Steel%2020201230.pdf
3) Brief Tata Steel aan ODNZKG; 30 december 2020; Rapport 2 - Toelichting ZZSinventarisatie
lucht
Tata
Steel,
20210519
https://omgeving.tatasteel.nl/assets/user/Factsheets/ZZS/Toelichting%20ZZSinventarisatie%20lucht%20Tata%20Steel%2020201230.pdf
4)

Erbrink Stacks, 30 december 2020; Verspreidingsberekeningen ZZS (Zeer
Zorgwekkende
Stoffen)
bij
Tata
Steel.
https://omgeving.tatasteel.nl/assets/user/Factsheets/ZZS/Verspreidingsberekenin
gen%20ZZS%20lucht%20Tata%20Steel%2020201230.pdf

5) Erbrink Stacks Consult: Rapport 2022R003; 5 mei 2022; Verspreidingsberekeningen
ZZS-Tata Steel: een duiding van verschillen met RIVM-rapportage.
6) http://www.emissieregistratie.nl/erpubliek/documenten/Water/Factsheets/Nede
rlands/Remslijtage%20wegverkeer.pdf

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Page 9

Benzo[a]pyreen1
Tata immissie-bijdrage berekend 2019
Bijdrage Tata Steel = GGD-metingen 2019 - de RIJP
RIVM immissie-bijdrage berekend 2019 rapp. 2021- 0216 → Tata
Tata-onderschattingsfactor 2019
RIVM-onderschattingsfactor 2019 → Tata
RIVM-onderschattingsfactor rapp. 2021- 0216 cirka
Benzo[g,h,i]peryleen
Tata immissie-bijdrage berekend 2019
Bijdrage Tata Steel = GGD-metingen 2019 - de RIJP
RIVM immissie-bijdrage berekend 2019 rapp. 2021- 0216 → Tata
Tata-onderschattingsfactor 2019
RIVM-onderschattingsfactor 2019 → Tata
RIVM-onderschattingsfactor rapp. 2021- 0216 maximaal
Indeno[1,2,3-cd]pyreen
Tata immissie-bijdrage berekend 2019
Bijdrage Tata Steel = GGD-metingen 2019 - de RIJP
RIVM immissie-bijdrage berekend 2019 rapp. 2021- 0216 → Tata
Tata-onderschattingsfactor 2019
RIVM-onderschattingsfactor 2019 → Tata
RIVM-onderschattingsfactor rapp. 2021- 0216 maximaal
As (verbindingen)
Tata immissie-bijdrage berekend 2019
Bijdrage Tata Steel = GGD-metingen 2019 - de RIJP
RIVM immissie-bijdrage berekend 2019 rapp. 2021- 0216 → Tata
Tata-onderschattingsfactor 2019
RIVM-onderschattingsfactor 2019 → Tata
RIVM-onderschattingsfactor rapp. 2021- 0216 maximaal
Cd (verbindingen)
Tata immissie-bijdrage berekend 2019
Bijdrage Tata Steel = GGD-metingen 2019 - de RIJP
RIVM immissie-bijdrage berekend 2019 rapp. 2021- 0216 → Tata
Tata-onderschattingsfactor 2019
RIVM-onderschattingsfactor 2019 → Tata
RIVM-onderschattingsfactor rapp. 2021- 0216 maximaal
Cr (verbindingen)
Tata immissie-bijdrage berekend 2019
Bijdrage Tata Steel = GGD-metingen 2019 - de RIJP
RIVM immissie-bijdrage berekend 2019 rapp. 2021- 0216 → Tata
Tata-onderschattingsfactor 2019
RIVM-onderschattingsfactor 2019 → Tata
RIVM-onderschattingsfactor rapp. 2021- 0216 maximaal
Cu (verbindingen)
Tata immissie-bijdrage berekend 2019
Bijdrage Tata Steel = GGD-metingen 2019 - de RIJP
RIVM immissie-bijdrage berekend 2019 rapp. 2021- 0216 → Tata
Tata-onderschattingsfactor 2019
RIVM-onderschattingsfactor 2019 → Tata
RIVM-onderschattingsfactor rapp. 2021- 0216 maximaal
Ni (verbindingen)
Tata immissie-bijdrage berekend 2019
Bijdrage Tata Steel = GGD-metingen 2019 - de RIJP
RIVM immissie-bijdrage berekend 2019 rapp. 2021- 0216 → Tata
Tata-onderschattingsfactor 2019
RIVM-onderschattingsfactor 2019 → Tata
RIVM-onderschattingsfactor rapp. 2021- 0216 maximaal

2,16E-04 2,07E-04 9,80E-05 2,77E-04 7,60E-04 2,54E-04
1,40E-04 2,60E-04 1,20E-04 1,90E-04 3,90E-04
3,17E-05
0,65
1,26
1,22
0,69
0,51

8,16E-05 8,22E-05 4,08E-05 1,05E-04 2,85E-04 9,82E-05
2,40E-04 3,80E-04 2,30E-04 2,90E-04 3,90E-04
6,82E-07
2,94
4,62
5,64
2,76
1,37

1,32E-04 1,22E-04 5,58E-05 1,69E-04 4,63E-04 1,53E-04
2,60E-04 4,20E-04 2,40E-04 3,30E-04 4,10E-04
1,09E-06
1,97
3,43
4,30
1,96
0,89

Gemid
delde
meets
tation
s

557 B
osweg

573 R
eynde
rsweg

lstraat
572 Sta
a

570 B
everw
ijk We
st

Banja
ert
aan Ze
e,
553 W
ijk

Meetstations GGD →
Componenten ↓

551 IJ
muide
n Kan
aaldijk

Bijlage 1: Berekening immissieonderschatingsfactoren

0,9
12
10

3,5
449
1000

2,5
306
1000

1,79E-04 2,15E-04 7,77E-05 1,16E-04 2,96E-04
3,00E-05 3,30E-04 8,00E-05
0,17
1,53
1,03
Geen vergelijkingswaarde
Geen vergelijkingswaarde
5,79E-05 1,49E-04 4,75E-05 5,95E-05 1,38E-04 2,48E-04
4,00E-05 1,10E-04 4,00E-05
1,51E-05
0,69
0,74
0,84

0,9

0,8
4

Geen vergelijkingswaarde
6,88E-04 1,08E-03 3,16E-04 4,48E-04 1,86E-03 1,78E-03
4,10E-04 1,29E-03 1,15E-03
1,59E-04
0,60
1,20
3,64

2,32E-04 6,35E-04 1,83E-04 2,32E-04 5,90E-04 1,10E-03
2,13E-03 7,00E-04 9,80E-04
7,70E-05
9,18
1,10
5,36

3,75E-04 7,13E-04 2,81E-04 3,12E-04 9,28E-04 1,06E-03
-2,80E-04 -9,00E-05 4,40E-04
7,67E-05
-0,75
-0,13
1,57
Geen vergelijkingswaarde

1,8
6
5

5,2
16
50

0,2
0,3

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Pb (verbindingen)
Tata immissie-bijdrage berekend 2019
1,56E-03 4,36E-03 1,38E-03 1,82E-03 2,73E-03 7,24E-03
Bijdrage Tata Steel = GGD-metingen 2019 - de RIJP
1,69E-03 3,32E-03 1,08E-03
6,98E-04
RIVM immissie-bijdrage berekend 2019 rapp. 2021- 0216 → Tata
Tata-onderschattingsfactor 2019
1,09
0,76
0,78
RIVM-onderschattingsfactor 2019 → Tata
RIVM-onderschattingsfactor rapp. 2021- 0216 maximaal
PM10
Tata immissie-bijdrage berekend 2019
3,07
3,59
1,31
2,36
12,20
5,42
Bijdrage Tata Steel = GGD-metingen 2019 - de RIJP
6,1
9,7
4,6
2,1
12,8
6,6
4,2
RIVM immissie-bijdrage berekend 2019 rapp. 2021- 0216 → Tata
Tata-onderschattingsfactor 2019
1,99
2,70
3,51
0,89
1,05
1,22
RIVM-onderschattingsfactor 2019 → Tata
RIVM-onderschattingsfactor rapp. 2021- 0216 maximaal
Immissie berekend komt redelijk/goed overeen met gemeten
V (verbindingen)
Tata immissie-bijdrage berekend 2019 22 april 2022
3,48E-04 9,34E-04 2,32E-04 3,52E-04 9,73E-04 1,70E-03
Bijdrage Tata Steel = GGD-metingen 2019 - de RIJP
8,50E-04 2,49E-03 5,10E-04
5,04E-05
RIVM immissie-bijdrage berekend 2019 rapp. 2021- 0216 → Tata
Tata-onderschattingsfactor 2019 (22 april 2022)
2,44
2,67
2,20
RIVM-onderschattingsfactor 2019 → Tata
RIVM-onderschattingsfactor rapp. 2021- 0216 maximaal
1

Benzo[a]pyreen meetpunt 572 en 573. onderschattingsfactoren op basis van immissiegegevens 2016
Bron: Tata Steel ZZS-inventarisatie 2019, RIVM-rapport 2021-0216, Erbrink Stacks Consult immissieberekeningen mei 2022

Page 10

0,9
3
5

1,9
1,7

2,4
25
30

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Page 11

Bijlage 2: Belangrijkste bronnen
WE
Oystaalfabriek
Oystaalfabriek
Oystaalfabriek
Kooks- en GasFabriek
Kooks- en GasFabriek
Kooks- en GasFabriek
Kooks- en GasFabriek
Kooks- en GasFabriek
Kooks- en GasFabriek
Hoogovens
Sinterfabriek
Sinterfabriek
Hoogovens
Sinterfabriek
Sinterfabriek
Sinterfabriek
Pelletfabriek
Pelletfabriek
Warmbandwalserij 2
Open Bronnen

Activiteit / installatie

Emissiepunt / installatie

Dakemissie laadhaldak - CONverter 21
Dakemissie laadhaldak - CONverter 22
Dakemissie laadhaldak - CONverter 23
KF1, deuren
KF1, vulgatdeksels
KF1, klimpijpen
KF2, deuren
KF2, vulgatdeksels
KF2, klimpijpen
HO6 ovenhuisafzuiging (doekfilter)
Sinterkoeler 11
Sinterkoeler 11
HO7 ovenhuis (dakemissie met afz.)
Diffuse emissie sinterkoelers
Diffuse emissie sinterkoelers
Diffuse emissie sinterkoelers
Branderij, fluorwassers 14.11/14.16
Branderij, dak en jaloezieën
WB2 dakemissie eindwalsgroep
Open Bronnen

DE03.21
DE03.22
DE03.23
EL101
EL102
EL103
EL208
EL209
EL210
EL30.6
EL303.11 Koude Klep
EL303.11 Warme Klep
EL31.7m
EL336.11
EL336.21
EL336.31
EL504
EL519
LW01
Open Bronnen

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Page 12

Bijlage 3 : Emissie van indeno[1,2,3-cd]pyreen en benzo[g,h,i]peryleen van de deuren,
vulgatdeksels en klimpijpen van de Kooks en GasFabriek 1 en 2.
Samenvatting
De jaarvracht benzo[a]pyreen van de deuren is gebaseerd op metingen aan Kooks- en
GasFabriek 2 en de kooksproductie.
De jaarvracht benzo[a]pyreen van de vulgaten en klimpijpen is gebaseerd op de BREF
Iron & Steel uit 2012 en de kooksproductie.
De jaarvracht indeno[1,2,3-cd]pyreen en benzo[g,h,i]peryleen van de deuren is
gebaseerd op metingen aan Kooks- en GasFabriek 2, de verhouding met benzo[a]pyreen
en de kooksproductie.
De jaarvracht indeno[1,2,3-cd]pyreen en benzo[g,h,i]peryleen van de vulgaten en
klimpijpen is gebaseerd op de BREF Iron & Steel uit 2012, de verhouding met
benzo[a]pyreen en de kooksproductie.
De jaarvracht PAK-som in de ZZS-inventarisatie (incl. benzo[a]pyreen, indeno[1,2,3cd]pyreen en benzo[g,h,i]peryleen) is berekend uit metingen vastgestelde relatie tussen
benzo[a]pyreen en 16 EPA-PAK. Deze relatie is afgestemd met bevoegd gezag.

Deuren
Het kengetal van benzo[a]pyreen van de deuren (in mg/ton kooks) is gebaseerd op
metingen door het extern meetbureau Bergbau-Forschung GmbH in 1987 aan Kooks- en
GasFabriek 2. Dit kengetal komt goed overeen met de range die is vermeld in de BREF
Iron & Steel uit 2012. Door vermenigvuldiging van dit kengetal met de kooksproductie
wordt de jaarvracht van benzo[a]pyreen van de deuren van Kooks en GasFabriek 1 en 2
verkregen.
Tijdens de metingen door Bergbau Forschung GmbH in 1987 aan Kooks en GasFabriek 2
zijn bij de deuren emissievrachten vrachten van benzo[a]pyreen, indeno[1,2,3cd]pyreen en benzo[g,h,i]peryleen vastgesteld. Hieruit kunnen de volgende ratio’s
berekend worden:
Ratio 1 = kg indeno[1,2,3-cd]pyreen/kg benzo[a]pyreen
Ratio 2 = kg benzo[g,h,i]peryleen /kg benzo[a]pyreen
Beide ratio’s zijn voor Kooks en GasFabriek 1 en 2 identiek
Door vermenigvuldiging van de jaarvracht van benzo[a]pyreen van de deuren met ratio
1 wordt de jaarvracht van de deuren van indeno[1,2,3-cd]pyreen van Kooks en
GasFabriek 1 en 2 verkregen.
Door vermenigvuldiging van de jaarvracht van benzo[a]pyreen van de deuren met ratio
2 wordt de jaarvracht van benzo[g,h,i]peryleen van de deuren van Kooks en GasFabriek
1 en 2 verkregen.

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Page 13

Vulgaten
Het kengetal van benzo[a]pyreen van de vulgaten (in mg/ton kooks) is gebaseerd op de
BREF Iron & Steel uit 2012. Door vermenigvuldiging van dit kengetal met de
kooksproductie wordt de jaarvracht van benzo[a]pyreen van de vulgaten van Kooks en
GasFabriek 1 en 2 verkregen.
In een onderzoeksrapport van de DeutscheMontantechnologie aan diverse Europese
kooks- en gasfabrieken in de periode 1987-1990 zijn kengetallen gerapporteerd voor
benzo[a]pyreen, indeno[1,2,3-cd]pyreen en benzo[g,h,i]peryleen van vulgaten. Hieruit
kunnen de volgende verhoudingen berekend worden:
Ratio 3 = kg indeno[1,2,3-cd]pyreen/kg benzo[a]pyreen
Ratio 4 = kg benzo[g,h,i]peryleen /kg benzo[a]pyreen
Beide ratio’s zijn voor Kooks en GasFabriek 1 en 2 identiek.
Door vermenigvuldiging van de jaarvracht van benzo[a]pyreen van de vulgaten met ratio
3 wordt de jaarvracht van indeno[1,2,3-cd]pyreen van de vulgaten van Kooks en
GasFabriek 1 en 2 verkregen.
Door vermenigvuldiging van de jaarvracht van benzo[a]pyreen van de vulgaten met ratio
4 wordt de jaarvracht van benzo[g,h,i]peryleen van de vulgaten van Kooks en
GasFabriek 1 en 2 verkregen.

Klimpijpen
Het kengetal van benzo[a]pyreen van de klimpijpen (in mg/ton kooks) is gebaseerd op
de BREF Iron & Steel uit 2012. Door vermenigvuldiging van dit kengetal met de
kooksproductie wordt de jaarvracht van benzo[a]pyreen van de klimpijpen van Kooks en
GasFabriek 1 en 2 verkregen.
In een onderzoeksrapport van de DeutscheMontantechnologie aan diverse Europese
kooks- en gasfabrieken in de periode 1987-1990 zijn kengetallen gerapporteerd voor
benzo[a]pyreen, indeno[1,2,3-cd]pyreen en benzo[g,h,i]peryleen van klimpijpen. Hieruit
kunnen de volgende verhoudingen berekend worden:
Ratio 5 = kg indeno[1,2,3-cd]pyreen/kg benzo[a]pyreen
Ratio 6 = kg benzo[g,h,i]peryleen /kg benzo[a]pyreen
Beide ratio’s zijn voor Kooks en GasFabriek 1 en 2 identiek.
Door vermenigvuldiging van de jaarvracht van benzo[a]pyreen van de klimpijpen met
ratio 5 wordt de jaarvracht van indeno[1,2,3-cd]pyreen van de klimpijpen van Kooks en
GasFabriek 1 en 2 verkregen.

Overleg 16 mei 2022; RIVM-ILT-ODNZKG-PNH-Tata Steel; immissies

Page 14

Door vermenigvuldiging van de jaarvracht van benzo[a]pyreen van de klimpijpen met
ratio 6 wordt de jaarvracht van benzo[g,h,i]peryleen van de klimpijpen van Kooks en
GasFabriek 1 en 2 verkregen.

Referenties
1. Bergbau-Forschung GmbH in 1987 aan Kooks- en GasFabriek 2
2. BREF Iron & Steel uit 2012
3. Onderzoeksrapport van de DeutscheMontantechnologie aan diverse Europese
kooks- en gasfabrieken in de periode 1987-1990

Verspreidingsberekeningen ZZSTata Steel: een duiding van
verschillen met RIVM-rapportage

Rapport 2022R003

6 Mei 2022

Erbrink StacksConsult
ErbrinkStacks
Consult
Graafder
Van
van
Huchtlaantje
Rechterenweg
2 15
6961BN SOEST
3766AL
Oosterbeek

M. 06 5131 3650

1

info@erbrinkstacks.nl
www.erbrinkstacks.nl

Samenvatting
In de RIVM-rapportage 2021-0216 over emissies naar lucht van Tata Steel is gemeld dat “de

gemeten hoeveelheden metalen en PAK (veel) hoger zijn dan was verwacht op basis van
berekeningen met data van de milieujaarverslagen, respectievelijk de Emissieregistratie. De
onderschatting van de berekende PAK-concentratiebijdragen kan oplopen tot een factor 1000.”
In deze studie is onderzocht of er werkelijk sprake is van grote onderschattingsfactoren en als dat
niet zo is, hoe groot deze dan wel zijn. Voorts is gezocht naar een duiding van de RIVM-resultaten.
Dit is gedaan door achtereenvolgens OPS- en STACKS-resultaten met elkaar te vergelijken. Eerst
door dezelfde invoer te gebruiken die RIVM heeft gehanteerd en daarna door de invoer van de
Tata Steel ZZS-studie.
Uit de analyse blijken OPS en STACKS zeer vergelijkbare concentraties te berekenen, indien
dezelfde invoer wordt aangeboden. Dat maakt dat de analyses met STACKS maatgevend zijn voor
het vervolg: een gedetailleerde analyse van bronbijdragen op acht meetlocaties rond Tata Steel
voor het jaar 2019. Bronkenmerken betreffen in hoofdzaak de uitstoothoogte en de warmteemissie. Daaruit blijkt dat het gebruik van bronkenmerken, die zonder nadere beschouwing uit
het e-MVJ zijn afgeleid, leidt tot berekende concentraties die in het geheel niet met de metingen
overeenkomen (uitgezonderd PM10). RIVM concludeerde daarop dat de opgegeven jaarvrachten
sterk onderschat zijn. Wanneer de bronkenmerken worden gebruikt, die in Tata Steel ZZSrapportage staan vermeld, dan pakken de onderschattingsfactoren heel anders uit.
Het zijn vooral de bronkenmerken van de emissie-bronnen die de hoge onderschattingsfactoren
veroorzaken, die door RIVM zijn vermeld. Deze bronkenmerken zijn van Tata Steel zelf afkomstig
en behoeven dus actualisatie in het milieujaarverslag.
Verschillen in berekeningsmethodiek (STACKS versus OPS) zijn klein (ruim 20%), terwijl alleen
voor benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen nog een beperkte omissie in de jaarvracht
een bijkomende oorzaak is (respectievelijk een factor 2 en 3). Indien deze recente bronkenmerken
worden

gebruikt,

is

van

grote

onderschattingsfactoren

geen

sprake

meer.

De

benzo[g,h,i]peryleen- en indeno[1,2,3-cd]pyreen-concentraties worden nog wel licht onderschat
(respectievelijk een factor 2 en 3, geen factor 1000), terwijl die voor koper nog met een factor 5
wordt onderschat. De berekende concentraties voor benzo[a]pyreen, cadmium, chroom en lood
komen redelijk tot goed overeen met de meetdata (binnen een factor 2).

2

Inhoud
Samenvatting ................................................................................... 2
Inhoud ............................................................................................. 3
1. Inleiding...................................................................................... 4
2. Vraagstelling en aanpak ............................................................. 4
3. OPS- en STACKS-vergelijking ..................................................... 6
4. Vergelijking van jaarvrachten..................................................... 7
5. Vergelijking STACKS (met ZZS-emissies) met OPS
voor 2019 ......................................................................................... 8
6. De verschillen nader verklaard ................................................. 11
7. Onder- en overschattingssfactoren .......................................... 13
8. Discussie ................................................................................... 14
9. Conclusies ................................................................................. 15
10.Referenties................................................................................ 16
BIJLAGE A. Relatieve bijdragen van bronnen aan
jaargemiddelde concentraties in 2019 op 8 meetstations
rond Tata Steel. .............................................................................. 17

3

1. Inleiding
Tata Steel heeft een rapportage samengesteld over de blootstellingen aan concentraties ZZS in
de omgeving van het bedrijf (ESC, 2021). RIVM heeft meer recent een rapportage opgesteld
(RIVM, 2021) met als doel antwoord te geven op zorgen van omwonenden welke bronnen er zijn
van stofdeeltjes en andere substanties die zij inademen.
Daartoe heeft RIVM-meetdata uit het luchtmeetnet in de IJmond beschouwd. Dit luchtmeetnet
heeft een 8-tal meetstations rond Tata Steel. Met data over de uitstoot van stoffen in de
milieujaarverslagen van Tata Steel en de Emissieregistratie heeft RIVM daar een analyse op
gedaan. Een conclusie is dat de gemeten immissies van metalen en PAK componenten (veel)
hoger zijn dan werd verwacht. Dit is voornamelijk gedaan middels modelberekeningen met het
OPS-model. In de conclusies wordt vermeld dat er sprake is van onderschattingsfactoren die
kunnen oplopen tot een factor 1000. Deze onderschattingsfactoren heeft RIVM bepaald door de
gemeten immissies (na aftrek van landelijke achtergrondbelasting) te delen door het gemiddelde
van de (met OPS) berekende immissies op enkele meetlocaties. Daarbij zijn bronkenmerken van
de emissiepunten gebruikt die eveneens in het milieujaarverslag staan vermeld. Deze grote
onderschattingsfactoren vragen om een nadere duiding. RIVM heeft daar al een suggestie voor
gedaan (zonder deze nader uit te werken): bepaalde emissies kunnen zijn onderschat of bronnen
zijn gemist, bronkenmerken zijn niet correct meegenomen in de modelberekeningen en dergelijke.
Ook wordt aangegeven dat diffuse bronnen (waaronder verwaaiend stof) een belangrijke bijdrage
kunnen leveren.
In dit rapport wordt nader studie gedaan naar de bevindingen van RIVM. RIVM heeft de
modelberekeningen met het OPS-model uitgevoerd en de invoergegevens ter beschikking gesteld.
In deze studie ligt de nadruk op berekeningen met het STACKS-model. STACKS vormt het door
de overheid voorgeschreven rekenmodel voor industriële emissies, het zogenaamde SRM3 model:
Standaard Reken Methode 3 (zie het Paarse boekje). Daarbij worden de analyses gedaan voor
het jaar 2019.

2. Vraagstelling en aanpak
In de ZZS-rapportage van 30 december 2020 is het STACKS-model gebruikt voor de berekeningen
van de verspreiding van allerlei stoffen. Ook in de deze analyse wordt STACKS gebruikt om de
volgende vragen te beantwoorden:
•

Is er werkelijk sprake van grote onderschattingsfactoren van ZZS-emissies die RIVM
noemt?

•

Indien niet, hoe groot zijn deze dan?
4

•

Wat maakt dan dat RIVM toch tot deze conclusies komt?

Daartoe worden de volgende stappen doorlopen.
1. Eerst worden de door RIVM uitgevoerde berekeningen herhaald, maar nu met het STACKSmodel. STACKS en OPS zijn vergelijkbare modellen, waarbij OPS traditioneel wordt ingezet voor
landelijke grootschalige concentraties te berekenen, terwijl STACKS zich geheel concentreert
op de lokale bijdragen van bronnen. Voor individuele bronnen gebruiken de modellen
vergelijkbare (maar niet identieke) formules voor dispersie, pluimstijging, meteorologische
invoer en dergelijke. Een vergelijking tussen deze modellen heeft in het verleden al laten zien
dat de resultaten goed overeenkomen (KEMA, 2013). Door precies dezelfde invoer te gebruiken
als RIVM heeft gebruikt, wordt duidelijk in hoeverre er toch verschillen in uitkomsten kunnen
die door de modelmethodiek worden veroorzaakt.
2. De emissies zoals gerapporteerd in het ZZS-rapport worden vergeleken met de emissies die
RIVM heeft gehanteerd en die uit het elektronisch milieujaarverslag (e-MJV) komen. Daar waar
nodig, wordt een aanvulling gedaan op deze ZZS-emissies. Dit toont dan of en welke emissies
in de milieujaarverslagen ontbreken ten opzichte van de ZZS-rapportage.
3. Dan worden met STACKS de emissies, zoals die in het ZZS-rapport zijn gepresenteerd
doorgerekend voor het jaar 2019 en vergeleken met de door RIVM berekende waarden op de
acht meetstations rond Tata Steel. In de ZZS-studie zijn alle bronkenmerken opnieuw
gedetailleerd beschreven en wijken daarom af van wat in de milieujaarverslagen is vermeld.
Dit laat dan zien welke invloed het hanteren van de verschillende bronkenmerken heeft.
4. Bij deze STACKS-berekeningen worden tegelijk ook de individuele bijdragen van afzonderlijke
bronnen (per ZZS) in kaart gebracht: dit geeft aanwijzingen door welke bron (of enkele
bronnen) de immissies in hoofdzaak worden veroorzaakt.
5. Tenslotte worden de berekeningsresultaten (bepaald met de bronkenmerken uit de ZZS-studie)
vergeleken met de meetwaarden op meetstations en worden opnieuw over- of
onderschattingsfactoren bepaald.
De studie richt zich op de metalen en stoffen die ook in de RIVM-rapportage zijn genoemd: de
metalen cadmium, chroom, lood, koper, nikkel en vanadium en de PAK-componenten
benzo[a]pyreen, benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen. PM10 wordt daarnaast ook
zijdelings meegenomen, maar over fijn stof waren geen conclusies getrokken die nieuw zijn.
Immers al in eerdere rapportages (zie bijvoorbeeld ESC, 2016) is de bijdrage van Tata Steel aan
de PM10-niveaus in de omgeving berekend, die overeenkomen met de RIVM-bevindingen.
In de discussie wordt nader ingegaan op de verschillen in gerapporteerde emissies, de
verschillen in gehanteerde bronkenmerken (bronhoogte, en warmte-emissie), de bijdrage van
diffuse emissies en welke bronnen dominant zijn in hun bijdrage aan concentraties in de
omgeving.
5

3. OPS en STACKS vergelijking
RIVM heeft de invoergegevens ter beschikking gesteld zoals zij die heeft gebruikt bij de
berekeningen van de concentraties op de meetstations, over de jaren 2012-2020. Gekozen is voor
de data van het jaar 2019 om de berekeningen hanteerbaar te houden en omdat dit jaar het beste
aansluit bij de ZZS-rapportage van 30 december 2020. Bij de ZZS-berekeningen is steeds zo goed
mogelijk rekening gehouden met de invloed van gebouwen. OPS kent deze mogelijkheid niet,
daarom is gerekend alsof de bronnen in een open omgeving staan: dus als puntbronnen. Daarom
zijn ook de STACKS berekeningen eerst gedaan zonder gebouwinvloed te verdisconteren. Voorts
zijn dezelfde bronkenmerken (per component, zoals de coördinaten, jaarvrachten, warmteemissies) gebruikt. Dat maakt dat verwacht mag worden dat de resultaten vergelijkbaar zullen
zijn. Het resultaat is gegeven in tabel 1. Daarin staan de verhoudingsgetallen uitgedrukt als
STACKS=a*OPS, eerst op grond van de regressielijn en tussen haakjes de verhouding tussen
gemiddelde (som-STACKS)/(som-OPS) over de 8 meetlocaties.
Tabel 1.

component
Benzo[a]pyreen

Benzo[g,h,i]peryleen
Indeno[1,2,3-cd]pyreen
Cd
Cr
Cu
Ni
Pb
PM10
V

STACKS en OPS, beide met OPS-invoerwaarden
stacks=a*OPS (alle 8 meetpunten)
a
1,34 (1,34)
0,90 (1,06)
1,25 (1,18)
1,27 (1,22)
1,34 (1,29)
1,37 (1,32)
1,35 (1,30)
1,24 (1,18)
0,83 (0,88)
1,31 (1,26)

Hieruit blijkt dat STACKS gemiddeld ongeveer 20 à 25% hogere waarden geeft dan OPS. Dit is
voor dit type modellen geen groot verschil; sterker: deze vallen binnen de bandbreedtes van de
output. Hierbij kan nog opgemerkt worden dat er voor OPS een onbekende ruwheid is gebruikt:
voor elk meetstation wordt een lokale waarde genomen; STACKS hanteert een gebiedsgemiddelde
waarde van 0,8 m. Deze laatste waarde is voor alle STACKS-berekeningen gebruikt. Een tweede
verschil in invoer is nog de precieze keus van de meteorologie: OPS gebruikt een eigen meteo die
wordt afgeleid van een aantal regionale meteo-metingen; STACKS gebruikt de waarden die de
PreSRM afgeeft voor een bepaalde periode en locatie. De PreSRM is een door het ministerie
6

voorgeschreven voorbewerkingsprogramma die de meteorologisch invoergegevens op een
eenduidige wijze bepaalt.
Samenvattend volgt hieruit dat de verschillen tussen de modellen-uitkomsten klein zijn (minder
dan 25%) en worden beïnvloed zo niet al veroorzaakt zijn door verschillen in invoer (ruwheid en
meteo-parameters).

4. Vergelijking van jaarvrachten
In het milieujaarverslag zijn de cijfers opgenomen die Tata Steel verplicht is te vermelden. Het
zijn deze cijfers die het RIVM heeft gebruikt voor de verspreidingsberekeningen.
In de ZZS-rapportage van Tata Steel zijn eveneens emissies vermeld; deze kunnen afwijken van
de emissies uit het milieujaarverslag, omdat voor de ZZS-berekeningen meer gedetailleerd is
gekeken naar de precieze locatie van allerlei bronnen en de berekeningsmethodiek van de
jaarvrachten. De PAK-emissies van de twee bronnen van de Hulpstoffenfabriek zijn niet
opgenomen

in

het

eMJV,

maar

wel

opgenomen

in

de

ZZS-inventarisatie.

Voor

benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen van de Koudbandwalserij schermgas H2- en HNXovens zijn in het eMJV2019 ontbrekende jaarvrachten toegevoegd. Voor benzo[g,h,i]peryleen en
indeno[1,2,3-cd]pyreen van de Kooks- en GasFabrieken 1 en 2 zijn in tabel 2, bij zowel RIVM als
Tata Steel, de oorspronkelijke gerapporteerde emissies weergegeven, alsmede de hogere
geschatte emissies. Het resultaat is gegeven in tabel 2.

*) de hogere getallen zijn waarden, inclusief de (in het e-MVJ) niet volledig gerapporteerde
bronnen (KGF en Koudbandwalserij schermgas H2- en HNX-ovens).
Deze tabel laat zien dat de jaarvrachten niet heel sterk verschillen. Dat geldt voor
benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen alleen als de toegevoegde waarden erbij worden
7

betrokken. Als de oorspronkelijk jaarvracht van RIVM plus de toegevoegde jaarvracht van Tata
Steel wordt vergeleken, zijn deze verschillen ongeveer een factor 2 (benzo[g,h,i]peryleen) à 3
(indeno[1,2,3-cd]pyreen).
Samengevat: de totale vracht een ZZS verschilt niet sterk in de door RIVM (uit e-MVJ) of door
Tata Steel in de ZZS-studie gehanteerde waarden. Dat zou ook vreemd zijn, immers beide komen
uit dezelfde bron (Tata Steel-rapportages).

5. Vergelijking STACKS (met ZZS-emissies) met OPS voor
2019
De volgende stap is het doorrekenen van de ZZS-emissies (zoals in het ZZS-rapport gegeven) met
STACKS op dezelfde wijze als in het ZZS-rapport is beschreven. In het ZZS-rapport zijn
berekeningen gedaan voor de standaard rekenperiode van 2005-2014, en om een zuivere
vergelijking te maken is dit nu voor 2019 gedaan. Een belangrijk verschil met de OPS-invoerdata
is dat de bronkenmerken anders zijn:
•
•

Er wordt gerekend mèt gebouwinvloed
De bronhoogte bij gebouwen is gecorrigeerd om gebouwinvloed correct te verrekenen

•

De emissies bij de Kooks- en GasFabrieken (KGF) zijn uitgesmeerd over een hele lijn van
de installatie in plaats van deze op één punt te leggen

•

Warmte-emissies van afgassen (of ventilatie) met een temperatuur lager dan 37 oC worden
op nul gezet. De redenering hierachter is 1) dat een groot debiet met een klein
temperatuurverschil niet dezelfde pluimstijging kan hebben als een lager debiet en hoger
temperatuurverschil met de omgeving en 2) de buitenluchttemperatuur tot 37 oC kan zijn,
waardoor in sommige uren de warmte-emissie (bijna) nul is en 3) door de aanwezigheid
van gebouwen worden pluimen sowieso al sneller verdund, dan pluimstijgformules

•

aannemen.
Bronhoogtes en locaties kunnen verschillen. Bij de ZZS-inventarisatie is opnieuw met meer
detail naar bronkenmerken gekeken, terwijl de bronkenmerken in de e-MVJ niet meer
actueel is.

De emissies van benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen zijn voor de Kooks- en
GasFabrieken 1 en 2 toegevoegd. Deze waren niet volledig in de e-MVJ opgenomen en de
benzo[a]pyreen emissies zijn door het corrigeren van een Excel fout van 23 naar 28 kg/jr verhoogd.
Als invoerparameters moeten voor de STACKS berekeningen opgegeven worden:
•

(Rijksdriehoeks-)Coördinaten
8

•

Emissiehoogte

•

Gebouwdimensies en oriëntatie (indien van toepassing voor een emissiepunt)

•

Volume-debiet

•

Temperatuur

•

Diameter emissiepunt (inwendig en uitwendig)

•

Bedrijfsuren per jaar (steeds op 8760 gesteld)

•

Broncode (om de individuele bronbijdragen te kunnen bepalen)

De wijze waarop de bronkenmerken worden uitgewerkt in het model worden verwerkt, is in detail
beschreven in het ZZS-rapport. Het gaat dan om de dominante gebouwdimensies, bij welke
bronnen er met gebouwinvloed gerekend wordt en ook nog wanneer gebouwhoogte en
bronhoogte op elkaar afgestemd worden.
De resultaten voor de PAK-componenten zijn in tabel 3 gegeven en voor de metalen in tabel 4.
Tabel 3.
x

Wijk aan Zee
Beverwijk
De_Rijp
Bosweg
Reyndersweg
Ijmuiden
Staalstraat
De_Zilk

y
coordinaat
101783
500978
104274
500438
119365
508579
101483
500547
100107
499313
101628
497553
103466
498790
95216
479092

gemiddeld
verhouding

Benzo[a]pyreen
RIVM
Tata Steel
3,71E-05
2,07E-04
3,98E-05
9,80E-05
3,10E-06
6,50E-06
3,60E-05
2,54E-04
1,69E-05
7,60E-04
1,97E-05
2,16E-04
4,50E-05
2,77E-04
1,40E-06
7,30E-06

Benzo[g,h,i]peryleen Indeno[1,2,3-cd]pyreen
RIVM
Tata Steel
RIVM
Tata Steel
5,60E-07
8,22E-05
1,22E-06
1,22E-04
9,10E-07
4,08E-05
1,63E-06
5,58E-05
1,80E-07
2,50E-06
2,20E-07
3,90E-06
5,00E-07
9,82E-05
9,40E-07
1,53E-04
3,30E-07
2,85E-04
5,10E-07
4,63E-04
6,10E-07
8,16E-05
7,50E-07
1,32E-04
1,00E-06
1,05E-04
1,32E-06
1,69E-04
3,00E-08
2,80E-06
5,00E-08
4,40E-06

2,49E-05

5,15E-07

2,28E-04
9

8,73E-05

8,30E-07

169

1,38E-04
166

Tabel 4.

Wijk aan Zee
Beverwijk
De_Rijp
Bosweg
Reyndersweg
Ijmuiden
Staalstraat
De_Zilk
gemiddeld
verhouding

cadmium
RIVM Tata Steel
1,81E-05 1,49E-04
1,42E-05 4,75E-05
1,90E-06 4,00E-06
2,07E-05 2,48E-04
1,32E-05 1,38E-04
1,30E-05 5,79E-05
1,35E-05 5,95E-05
6,00E-07 2,90E-06

chroom
RIVM Tata Steel
2,07E-04 1,08E-03
1,44E-04 3,16E-04
1,30E-05 2,70E-05
2,23E-04 1,78E-03
1,20E-04 1,86E-03
1,26E-04 6,88E-04
1,48E-04 4,48E-04
6,00E-06 2,40E-05

koper
RIVM Tata Steel
9,90E-05 6,35E-04
7,20E-05 1,83E-04
7,00E-06 1,50E-05
1,13E-04 1,10E-03
7,10E-05 5,90E-04
6,00E-05 2,32E-04
6,00E-05 2,32E-04
3,00E-06 1,10E-05

nikkel
RIVM Tata Steel
9,70E-05 7,13E-04
7,20E-05 2,81E-04
7,00E-06 1,90E-05
1,10E-04 1,06E-03
6,40E-05 9,28E-04
6,10E-05 3,75E-04
6,00E-05 3,12E-04
3,00E-06 1,60E-05

lood
RIVM Tata Steel
8,47E-04 4,36E-03
5,76E-04 1,38E-03
7,20E-05 1,27E-04
8,87E-04 7,24E-03
4,34E-04 2,73E-03
6,72E-04 1,56E-03
5,62E-04 1,82E-03
2,50E-05 7,60E-05

vanadium
RIVM Tata Steel
6,27E-05 9,34E-04
4,38E-05 2,32E-04
5,40E-06 1,90E-05
6,67E-05 1,70E-03
4,43E-05 9,73E-04
4,46E-05 3,48E-04
4,32E-05 3,52E-04
1,80E-06 1,60E-05

1,19E-05

1,23E-04

6,06E-05

5,93E-05

5,09E-04

3,91E-05

8,84E-05
7

7,76E-04
6

3,75E-04
6

4,63E-04
8

2,41E-03
5

5,71E-04
15

In tabel 4 zijn de verschillen tussen de door RIVM en Tata Steel berekende concentraties veel
groter. De redenen hiervoor moeten gezocht worden in de bronkenmerken: de bronhoogte, de
9

wijze van verdelen van emissies over een bedrijfsonderdeel (dit geldt voor de Kooks- en
GasFabrieken 1 en 2) en de warmte-emissie. In het RIVM-rapport is al aangegeven (p 73) dat
“bronkenmerken grote invloed hebben op de verspreiding van de verontreiniging”. Voor de
belangrijkste bronnen is daarom nagegaan hoe de bronkenmerken van elkaar verschillen, deze
zijn in tabel 5 weergegeven.
Tabel 5.

Als deze gegevens worden gecombineerd met de belangrijkste bronnen (per component), dan
wordt duidelijk dat de belangrijkste oorzaak van de verschillen tussen RIVM- en Tata Steel ZZSconcentraties gelegen zijn in de bronkenmerken. De belangrijkste emissiebronnen die de
jaargemiddelde concentraties veroorzaken staan in tabel 6. Deze zijn afgeleid uit de berekening
van de relatieve bijdragen aan de jaargemiddelde concentratie per emissiebron; deze zijn in detail
gegeven in Bijlage A.
Tabel 6.
Dominante bron
EL101, EL102, EL103, EL208, EL209, EL210
EL101, EL102, EL103, EL208, EL209, EL210
EL101, EL102, EL103, EL208, EL209, EL210
EL31.7m, DE03, EL519
DE03, EL519
DE03, EL519, EL31.7m, EL504
EL519, EL504, DE03, EL30.6, LW01, EL31.7m
EL504, EL303.11, EL316, DE03
EL303.11, EL504, DE03, EL519, EL336

component
Benzo[a]pyreen
Benzo[g,h,i]peryleen
Indeno[1,2,3-cd]pyreen
Cd
Cr
Cu
Ni
Pb
V

Twee aspecten vallen daarbij op: de 1) warmte-emissies laten grote verschillen zien en 2) de
uitstoothoogten bij Kooks- en GasFabrieken 1 en 2 verschillen flink, alsmede de warmte-emissies.
Juist bij deze emissies is het belangrijk de gebouwinvloed èn de verdeling over de lengte van het
gebouw goed te verrekenen.
Uit deze berekeningen blijkt dus dat het toevoegen van meer gedetailleerde en recentere
bronkenmerken leidt tot grote verschillen in de uitkomsten. Voor de metalen worden de verschillen
een factor 5 (lood) tot 15 (vanadium) en voor de PAK componenten meer dan 160! Deze factoren
10

zijn bepaald door de berekende waarden op alle meetstations te beschouwen. Niet op alle
meetstations worden alle stoffen gemeten, daarom is in het volgende hoofdstukken gemiddelden
beschouwd over alleen die meetstations waar metingen beschikbaar zijn: 5 meetstations voor de
PAK-componenten en 3 meetstations voor de metalen.

6. De verschillen nader verklaard
Nu de verschillen in modelmethodiek, emissies en bronkenmerken in kaart zijn gebracht kan per
component een goede indicatie gegeven van de oorzaak van de verschillen in de door RIVM en
Tata Steel bepaalde jaarvrachten. Hierbij wordt nog niet naar metingen gekeken, maar alleen
naar de modelberekeningen (hoofdstuk 5) en emissies (hoofdstuk 4). Om de doorstap naar onderof overschattingsfactoren te kunnen maken is nu alleen gerekend voor de locaties waar gemeten
is.
In tabel 7 is aangegeven hoe de verhouding is tussen met STACKS of OPS berekende gemiddelde
concentraties op de meetstations zijn per component. Deze verhouding kan berekend worden op
meerdere manieren, namelijk door eerst per meetstation de verhouding te bepalen en dan deze
waarden te middelen of door de som van de concentraties (STACKS / OPS) te delen. Beide zijn in
tabel 7 aangegeven; tezamen met de maximale waarden die in het RIVM-rapport zijn vermeld.

Tabel 7. Verhouding tussen met STACKS of OPS berekende gemiddelde concentraties. Voor het
jaar 2019 (RIVM rapport: periode 2012-2020).
gemiddelde verhoudingsgetallen STACKS gedeeld door OPS
ALLEEN OP DE MEETPUNTEN
gemiddelde van
(som-ZZS)/(som-RIVM)
component
verhoudingen
Benzo[a]pyreen
14
10
Benzo[g,h,i]peryleen
259
174
Indeno[1,2,3-cd]pyreen
269
173
Cd
5
6
Cr
4
4
Cu
4
5
Ni
6
6
Pb
3
3
PM10
1
1
V
9
10

11

onderschatting
factoren
RIVM-rapport (max)
10
1000
1000
5
50
5
30

Deze getallen laten zien dat de door RIVM genoemde onderschattingsfactoren in veel gevallen in
belangrijke mate zo niet geheel verklaard kunnen worden door de combinatie van verschillen in
modelmethodiek, emissies en bronkenmerken. Wat vooral opvalt is dat voor de PAK-componenten
de grootste verklaring voor het verschil tussen OPS en STACKS-ZZS te vinden is hoe de
bronkenmerken zijn gebruikt. Omdat voor deze stoffen de voornaamste bronnen de Kooks- en
GasFabrieken 1 en 2 zijn (zie ook de staafdiagrammen in bijlage A), zijn de door RIVM vermelde
onderschattingsfactoren van maximaal 1000 hier al grotendeels door te verklaren. Voor de stoffen
benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen blijft dan nog een factor 2 respectievelijk 3 over,
door de hogere emissies die nu voor de STACKS-ZZS berekeningen zijn gebruikt. Deze emissies
van de Kooks- en GasFabriek 1 en Kooks- en GasFabriek 2 zijn nu toegevoegd. Dat is mogelijk
door recente verhoudingsgetallen tussen deze stoffen en PAK-som te gebruiken, terwijl deze nog
niet volledig in het e-MVJ zijn gemeld. In tabel 2 is al aangegeven dat de emissie dan van 6 kg/jaar
(voor beiden) omhoog gaat naar respectievelijk 19 en 24 kg/jaar.
Door de resultaten van hoofdstuk 3, 4 en 5 te combineren kan een uitsplitsing gemaakt worden
hoe verschillen tussen de hier (met STACKS) berekende ZZS-concentraties en met OPS berekende
concentraties geduid kunnen worden. In tabel 8 staat aangegeven welke deel van de factoren uit
tabel 7 verklaard kan worden door verschillen in modelmethodiek, emissies of bronkenmerken.
Tabel 8. Duiding van de verschillen in met STACKS berekende ZZS-concentraties en met OPS
berekende concentraties (gegeven als factoren). Jaar: 2019.
Conclusie m.b.t.
immissieconcentraties
component

verschillen te verklaren door: (factor ZZS/RIVM))
dominante bron(nen)
EL101, EL102, EL103, EL208, EL209, EL210

bronkenmerken
12

emissies

model

Benzo[a]pyreen

0,77

1,34

Benzo[g,h,i]peryleen

EL101, EL102, EL103, EL208, EL209, EL210

123

1,9

0,9

Indeno[1,2,3-cd]pyreen

EL101, EL102, EL103, EL208, EL209, EL210

61

2,9

1,3

Cd

EL31.7m, DE03.21 t/m DE03.23, EL519

4

1,0

1,3

Cr

DE03.21 t/m DE03.23, EL519

3

1,1

1,3

Cu

DE03.21 t/m DE03.23, EL519, EL504

3

1,2

1,4

Ni

DE03.21 t/m DE03.23, EL519, EL504, EL30.6, LW01

3

1,3

1,4

Pb

EL303.11, DE03.21 t/m DE03.23, EL504, EL519

3

1,2

1,2

V

DE03.21 t/m DE03.23, EL519, EL336

5

1,4

1,3

Duidelijk is dat in alle gevallen de bronkenmerken (bronhoogte en warmte-emissie) veruit de
belangrijkste oorzaak is van de met STACKS berekende ZZS-concentraties en met OPS berekende
concentraties op de betreffende meetstations (voor de metalen: 5 stations, voor de PAKcomponenten: 3 stations). RIVM heeft de bronkenmerken, zoals in het e-MVJ vermeld één op één
toegepast in hun berekeningen, maar deze verschillen aanzienlijk van de bronkenmerken die in

12

de ZZS-rapportage zijn gebruikt. Het is duidelijk dat de in het e-MVJ vermelde bronkenmerken
aan een update toe zijn.
Samengevat: het zijn vooral de bronkenmerken van de emissie-bronnen die de hoge
onderschattingsfactoren

veroorzaken,

die

door

RIVM

zijn

vermeld.

Verschillen

in

berekeningsmethodiek (STACKS versus OPS) zijn verwaarloosbaar, terwijl alleen voor
benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen nog een beperkte omissie in de jaarvracht een
bijkomende oorzaak is (respectievelijk een factor 2 en 3). Indien deze aangepaste emissies en de
gedetailleerde en meer recente bronkenmerken worden gebruikt, is van de zeer hoge
onderschattingsfactoren geen sprake meer.

7. Onder- en overschattingsfactoren
Nu de berekeningsresultaten allemaal beschikbaar zijn, kunnen de onderschattingsfactoren (of
overschattingsfactoren) opnieuw berekend worden. Deze zijn immers de verhouding tussen de
gemeten waarden gedeeld door de berekende concentraties op de meetpunten. Niet op alle
meetpunten zijn alle componenten gemeten: de metalen alleen op de meetstations Wijk aan Zee,
Beverwijk en IJmuiden Kanaaldijk, terwijl de PAK-componenten daarnaast ook zijn gemeten aan
de Reyndersweg en de Staalstraat. Gemiddelde concentraties zijn op die betreffende meetpunten
gemiddeld en verwerkt tot onderschattingsfactoren. In tabel 9 staan de uitkomsten.

Tabel 9. Onderschattingsfactoren, berekend voor 2019.

component

onderschattingsfactor
Tata Steel ZZS (2019)
RIVM (2019)

Benzo[a]pyreen

0,9

12

Benzo[g,h,i]peryleen

3,5

449

Indeno[1,2,3-cd]pyreen

2,5

306

Cd

0,8

4

Cr

1,8

6

Cu

5,2

16

Ni

0,2

0,3

Pb

1,9

1,7

V

2,4

25

13

Uit deze tabel wordt duidelijk dat van grote onderschattingsfactoren geen sprake meer is,
wanneer de meer recente emissies met de meer actuele bronkenmerken worden gehanteerd. In
feite komen de berekende concentraties voor benzo[a]pyreen, cadmium, chroom en lood
redelijk tot goed overeen met de meetdata wanneer we in hoofdstuk 8 genoemde factor 2
onzekerheid hanteren. Benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen concentraties worden
nog licht onderschat, terwijl die voor koper met een factor 5 wordt onderschat.

8. Discussie
Het berekenen van de bijdragen van Tata aan de concentraties in de omgeving is geen eenvoudige
zaak. Zo moeten er keuzen gemaakt worden voor de noodzakelijke meteo-gegevens en
omgevingsruwheid. In NNM-verband is ooit besloten dat de omgevingsruwheid als een
gemiddelde waarde ingevoerd moet worden. Dit is uit praktisch oogpunt ooit besloten, terwijl in
kringen van experts bekend is dat deze ruwheid verschilt met de windrichting. Ook is in NNMverband besloten dat de meteo geïnterpoleerd wordt tussen Schiphol en Eindhoven; extrapolatie
buiten deze lijn is dan niet aan de orde. Deze twee aspecten maken al dat een perfecte
overeenkomst (binnen 10%) tussen modelberekeningen en meetcijfers niet mogelijk is. Voorts is
Tata een complex bronnengebied, waarbij belangrijke bronnen direct nabij of op omvangrijke
gebouwen staan. De hoogste bronnen (100 à 150 m) zullen dan wat jaarvracht betreft aanzienlijk
zijn, de bijdrage daarvan aan de grondconcentraties is zeer beperkt. Het zijn juist de bronnen op
de bedrijfsgebouwen die bij de jaargemiddelde concentraties domineren. Deze bedrijfsgebouwen
worden in STACKS gemodelleerd als rechthoekige gebouwen, waarbij voorts wordt verondersteld
dat deze een rechthoek als vorm hebben. In het ZZS-rapport is hier uitgebreid aandacht aan
gegeven, omdat toen al vermoed werd dat dit een belangrijk aspect kan zijn. Voeg daarbij het
gegeven dat de warmte emissies berekend worden uit beperkte gegevens en over het hele jaar
als constant worden verondersteld, dan is duidelijk dat de in het Paarse boekje vermelde
onzekerheid in de uitkomsten van 10 à 20% niet gehaald zal worden, maar eerder een factor twee
zal zijn. Dat maakt wel dat een onderschattingsfactor van duidelijk meer dan twee een significant
gegeven is, die vraagt om nadere uitwerking: het is immers mogelijk dat onbekende bronnen een
bijdrage hebben aan de gemeten concentraties, terwijl niet in de berekeningen zijn opgenomen.
De bijdrage van verwaaiend stof (diffuse bronnen uit de open opslagen) is door RIVM bij de OPS
berekeningen niet meegenomen, met als uitzondering PM10 natuurlijk, want daar vormen de
diffuse bronnen juist de voornaamste bijdragen. Maar voor de meeste componenten is het aandeel
van diffuse bronnen niet groot, alleen voor nikkel en vanadium kan dit rond 25% bedragen. Deze
diffuse bronnen zijn in de ZZS-rapportage wel meegenomen, maar in de voorliggende analyse
buiten beschouwing gelaten om een goede vergelijking met de RIVM resultaten te kunnen maken.
Alleen voor PAK-som is de bijdrage uit kolenstof wel meegenomen, maar draagt in termen van
14

jaarvracht (1,2 kg) niet veel bij. Daar is de emissie uit de 150 m hoge schoorsteen juist dominant
(maar draagt 2% bij aan de concentraties). Tot slot moet opgemerkt worden dat de data uit de
metingen evenmin absolute getallen weergeven. Ook hier is onzekerheid aan toe te schrijven,
zoals RIVM ook heeft geadresseerd.
De onderschattingsfactor van maximaal een factor 1000, zoals door RIVM genoemd, heeft
betrekking op de periode 2012-2020, terwijl in deze studie is gefocust op 2019. Als we de
onderschattingsfactor omberekenen op grond van de oorzaken: bronkenmerken, emissies en
model, dan blijkt de factor 1000 niet hoger dan 2 (indeno[1,2,3-cd]pyreen) of 5
(Benzo[g,h,i]peryleen) te zijn.
Dit alles maakt dat deze studie vooral gericht is op het duiden van de hoge
onderschrijdingsfactoren die RIVM gerapporteerd heeft. De studie heeft niet als doel om een zo
goed mogelijke duiding van de meetwaarden te geven!

9. Conclusies
Uit de analyse volgt dat de verschillen tussen de modellen-uitkomsten klein zijn (minder dan 25%)
en worden beïnvloed zo niet al veroorzaakt zijn door verschillen in invoer (ruwheid- en meteoparameters).
De totale vracht van ZZS verschilt niet sterk in de door RIVM (uit e-MVJ) of door Tata Steel in de
ZZS-studie gehanteerde waarden. Dat zou ook vreemd zijn, immers beide komen uit dezelfde
bron (Tata-rapportages).
Het zijn vooral de bronkenmerken van de emissie-bronnen die de hoge onderschattingsfactoren
veroorzaken, die door RIVM zijn vermeld. Verschillen in berekeningsmethodiek (STACKS versus
OPS) zijn klein (ruim 20%) , terwijl alleen voor benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen
nog een beperkte omissie in de jaarvracht een bijkomende oorzaak is (respectievelijk een factor
2 en 3). Indien deze aangepaste emissies en de gedetailleerde en recente bronkenmerken worden
gebruikt, is van de zeer hoge onderschattingsfactoren geen sprake meer.
In feite komen de berekende concentraties voor benzo[a]pyreen, cadmium, chroom en lood
redelijk tot goed overeen met de meetdata wanneer we in hoofdstuk 8 genoemde factor 2
onzekerheid hanteren. Benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen concentraties worden nog
licht onderschat, terwijl die voor koper met een factor 5 wordt onderschat.

15

Dus:
•
•

Is er werkelijk sprake van grote onderschattingsfactoren van ZZS-emissies die RIVM
noemt? Nee, bij toepassing van recente bronkenmerken is hier geen sprake van.
Indien niet, hoe groot zijn deze dan? Deze blijven beperkt tot een factor 2 à 3 voor
benzo[g,h,i]peryleen en indeno[1,2,3-cd]pyreen en 5 voor koper voor het jaar 2019. De
door RIVM genoemde factor 1000 over de hele periode 2012-2020 kan dan niet veel hoger
zijn dan 2 (indeno[1,2,3-cd]pyreen) of 5 (Benzo[g,h,i]peryleen).

•

Wat maakt dan dat RIVM toch tot deze conclusies komt? Het gebruik van bronkenmerken,
die zonder nadere beschouwing uit het e-MVJ zijn afgeleid, leidt tot grote
onderschattingsfactoren in de jaarvracht. Bronkenmerken vermeld in het e-MVJ behoeven
actualisatie.

10.

Referenties

Paarse boekje: Nieuw Nationaal Model. Verslag van het onderzoek van de projectgroep Revisie
Nationaal Model, TNO-MEP, 1998.
ESC, 2021. Verspreidingsberekeningen ZZS (zeer zorgwekkende stoffen) bij Tata Steel,
november 2021, rapport 2020R013
ESC, 2016. Impact windmolens op verspreiding van luchtverontreiniging Windmolens Spuisluis
en de emissies van Tata Steel. Rapport ErbrinkStacksR2016001.
KEMA, 2013. OPS_NNM: een vergelijking op concentraties en deposities (rapport 74101249CES/ECS 13-00013.
RIVM, 2021. Onderzoek naar de herkomst van neergedaald stof en stoffen in de lucht in de
IJmond regio, RIVM-rapport 2021-0216.

16

BIJLAGE A. Relatieve bijdragen van bronnen aan jaargemiddelde concentraties in
2019 op 8 meetstations rond Tata Steel.
BaP = Benzo[a]pyreen, BgP = Benzo[g,h,i]peryleen en IP = Indeno[1,2,3-cd]pyreen

17

18

19

Aan de Omgevingsdienst
Noordzeekanaalgebied
Directie Toezicht en handhaving
T.a.v. dhr. E. Petit
Ebbehout 31
1507 EA ZAANDAM

22 december 2021
Eindbeoordeling (ODNZKG) inventarisatie Zeer Zorgwekkende Stoffen
(reactie op uw brief van 29 september 2021 voor wat betreft het onderdeel
‘lucht’)
Our reference: Beantwoording ODNZKG-brief dd 29 september 2021; deel 1
Date:

Subject:

Your reference 8975936/20930909
Pages

16

Geachte heer Petit,
Wij ontvingen uw brief van 29 september 2021(met bovengenoemd zaak- en documentnummer),
waarin u ingaat op de door ons verstrekte aanvullende informatie inzake de emissies van Zeer
Zorgwekkende Stoffen (ZZS).
Uw brief heeft onder andere betrekking op de luchtemissies. U geeft aan dat de door Tata Steel
verstrekte aanvullende informatie van 19 mei en 10 september 2021 is beoordeeld op het
onderdeel Lucht en voldoende zijn voor doorzending naar het RIVM.
U heeft ons verzocht om binnen drie maanden een plan van aanpak in te dienen voor de ZZSstoffen Beryllium en Chroom (VI).
Tevens heeft u gevraagd om binnen twee maanden de verspreidingsberekeningen, van in ieder
geval de grootste ZZS-emissiebronnen, te laten uitvoeren in een GIS-georiënteerd pakket. Deze
informatie is u op 26 november 2021 toegezonden.
In de bijlage zijn de diverse bevindingen uit uw brief benoemd en voorzien van onze reactie.
Daarnaast is een rectificatie bijgesloten van het vermijdings- en reductieprogramma dat op 30
september 2021 aan u is verstuurd.
Wij gaan ervan uit u hiermee voldoende op de hoogte te hebben gesteld en zijn uiteraard tot een
nadere toelichting en overleg bereidt.
Hoogachtend,
Tata Steel BV
dr. ir. M.F. Workel
Director Health Safety Security & Environment
Sensitivity: general
Health, Safety, Security & Environment
Adrescode 4D-08 • Postbus 10 000 • 1970 CA • IJmuiden• Nederland
T: +31 (0) 251 493030 • hsse.frontoffice@TataSteeleurope.com
Tata Steel B.V. • Postbus 10.000 • 1970 CA IJmuiden • K.v.K. nummer 34.040.331

Page 2

Bijlage brief Tata Steel 21 december 2021

1- Ongewone voorvallen (Brief ODNZKG 29 september 2021)
Gezien de grote hoeveelheid meldingen van ongewone voorvallen en/of afwijkende
bedrijfsomstandigheden (> 1.000 per jaar), waarbij mogelijk emissies naar de lucht plaatsvinden, zijn wij
van mening dat Tata Steel inzicht dient te geven in de omvang en samenstelling van ZZS emissies naar
de lucht ten gevolge van ongewone voorvallen en/of afwijkende bedrijfsomstandigheden. Het gaat hierbij
onder meer om de dakemissies van de Oxystaalfabriek en de Hoogovens. Onder punt 11 van de bijlage
gaan wij hier verder op in. In de komende periode verwachten wij dat u aandacht besteedt aan mogelijke
maatregelen om de ‘niet-reguliere’ ZZS emissies verder te reduceren door te beoordelen wat de oorzaken
zijn van deze emissies en waar mogelijk maatregelen te nemen om die oorzaken weg te nemen. Ten
overvloede wijzen wij op de verplichtingen na het plaatsvinden van een ongewoon voorval, die volgen uit
artikel 17.1, eerste lid, van de Wet milieubeheer, namelijk het onmiddellijk treffen van maatregelen4 om
herhaling of de gevolgen van het ongewoon voorval te voorkomen of, voor zover die gevolgen niet kunnen
worden voorkomen, zoveel mogelijk te beperken en ongedaan te maken.

Niet reguliere emissies (Bijlage brief ODNZKG 29 september 2021 – punt 11)
Onze conclusie
Allereerst merken wij op dat de wettelijke systematiek uit gaat van al dan niet vergunde activiteiten, waarbij
ofwel de algemene regels van het Activiteitenbesluit en de bijbehorende regeling van toepassing zijn ofwel
de voorschriften uit de omgevingsvergunning(en) van de inrichting. De emissiegrenswaarden uit het
Activiteitenbesluit gelden voor de zogenoemde representatieve bedrijfsomstandigheden en zijn niet van
toepassing op ongewone voorvallen.
Vanwege de omvang van de door Tata Steel gemelde ongewone voorvallen als bedoeld in artikel 17.1 van
de Wet milieubeheer en afwijkende bedrijfsomstandigheden als bedoeld in voorschrift 0.1.86 van de
omgevingsvergunning, met de bijbehorende mogelijke uitstoot van ZZS, hebben wij u verzocht om een
overzicht van de vrijgekomen ZZS over de afgelopen 5 jaar met een inschatting van de vrijgekomen
hoeveelheid bij ongewone voorvallen bij de inventarisatie ZZS. Het gaat dan ook niet om toekomstige
ongewone voorvallen.
Daarnaast hebben wij u verzocht om op basis van een analyse van ongewone voorvallen een inschatting
te maken hoeveel ZZS jaarlijks extra uitgestoten worden.
Voor de volledigheid merken wij op dat het hier onder meer gaat om de ZZS emissies die vrijkomen bij de
dakemissies van o.a. de Oxystaalfabriek en de Hoogovens.
In het kader van een nader onderzoek volgend op de ZZS-inventarisatie verwachten wij van u dat u meer
inzicht geeft in de omvang en samenstelling van ZZS emissies naar de lucht ten gevolge van ongewone
voorvallen en/of afwijkende bedrijfsomstandigheden. Mogelijke maatregelen om de ‘niet-reguliere’ ZZS
emissies verder te reduceren dienen onderzocht te worden door te beoordelen wat de oorzaken zijn van
deze emissies en waar mogelijk maatregelen getroffen kunnen worden om die oorzaken weg te nemen.

Reactie TATA STEEL
1.1 Focus op ongewone voorvallen
Aangaande het Tata Steel standpunt over ongewone voorvallen/niet reguliere emissies verwijzen
wij naar de brief van 19 mei 2021 en de brief van 30 september 2021. In paragraaf 2.2.2
Vervolgonderzoek ongewone voorvallen is een nader onderzoek beschreven. De resultaten van
het onderzoek worden met u gedeeld.

2- Kleine bronnen (Brief ODNZKG 29 september 2021)
U geeft in uw reactie van 19 mei 2021 aan dat Tata Steel bij het opstellen van het ZZS-maatregelenplan
(bijlage 2a info dec 2020) prioriteit geeft aan het reduceren van de bronnen met de hoogste ZZS-emissie.
Met de emissiereductie van de 19 belangrijkste bronnen zijn zeer forse investeringen gemoeid. Door deze
prioritering van bronnenaanpak zullen de ZZS-emissies naar aard en omvang en daarmee de bijdrage aan
de concentratie van ZZS in de leefomgeving van het staalbedrijf, het snelst significant lager worden.
Hiermee kan zo snel mogelijk het grootst mogelijke positief effect voor de leefomgeving worden bereikt. In
onze optiek is na de implementatie van de genoemde maatregelen v.w.b. de hoge ZZS emissies, meer
inzicht nodig in de bronnen met relatief kleine emissies van ZZS.

Sensitivity: general

Page 3

Reactie TATA STEEL
2.1 Focus op overige ZZS-emissiebronnen (kleine bronnen)
Tata Steel verwijst naar de brief van 30 september 2021 paragraaf 1.2 Minimalisatie; focus op
overige ZZS-emissiebronnen waarin een nader onderzoek is beschreven. De resultaten van het
onderzoek worden met u gedeeld.

3- Overschrijding norm (Brief ODNZKG 29 september 2021)
Blz. 5. Naar aanleiding van de analyse is gebleken dat er geen sprake is van een overschrijding van het
Maximaal Toelaatbaar Risico (MTR). Er worden dan ook geen grenswaarden overschreden. Daarnaast is
naar voren gekomen dat het Verwaarloosbaar Risico (VR) voor twee ZZS worden overschreden.
Samengevat betreft het de volgende ZZS, zoals opgenomen in onderstaande tabel:

Het beleidsstreven voor ZZS is het VR. Wij verwachten dan ook van u dat u zich inspant om voor de
genoemde ZZS te voldoen aan het VR.
Blz. 8. Tata Steel heeft een inspanningsverplichting ten aanzien van het voldoen aan het VR (beryllium en
chroom [VI]).
U dient, in het kader van de minimalisatie van de ZZS-stoffen Beryllium en Chroom(VI), binnen drie
maanden een plan van aanpak op te stellen en bij ons in te dienen;

Reactie TATA STEEL
Focus op Beryllium (Be)- en Chroom (VI) (Cr6+) -bronnen
3.1 Algemeen
Tata Steel heeft een algemene inspanningsverplichting om ZZS te minimaliseren. Hoewel Tata
Steel ernaar streeft om de emissie tot onder het VR te brengen, bestaat er geen wettelijke
verplichting daartoe. Hierbij verwijzen wij voor de motivering van het standpunt van Tata Steel
naar de brief van 19 mei 2021 onder punt 1:
TSIJ zet zich vanzelfsprekend in om de emissie van ZZS waar mogelijk te voorkomen dan wel – indien
volledig voorkomen van een emissie onverhoopt niet mogelijk is – in ieder geval zoveel mogelijk te
reduceren. Uiteraard streeft TSIJ daarbij om de emissie tot onder het VR te brengen. Voor uw, wellicht en
hopelijk niet zo bedoelde, suggestie dat Tata Steel een aanleiding zou zien om niets te doen, zien wij geen
enkele aanleiding in onze rapportage. Wanneer de immissiewaarde voor een ZZS lager is geworden dan
het VR, kan het bevoegd gezag worden verzocht om ontheffing van de onderzoekplicht te verlenen (vgl.
art. 2.4, vierde lid, onder a van het Abm). Omgekeerd is het echter niet zo dat het VR een harde grens is
waaraan in alle gevallen moet worden voldaan (NvT, p. 115, Stb. 2015, 337). Dit laat zich ten eerste
verklaren tegen de achtergrond dat de in de leefomgeving heersende immissieconcentraties van ZZS
worden bepaald door de bijdrage van alle mogelijke bronnen zoals scheepvaart, houtkachels,
(lucht)verkeer, industrie waaronder TSIJ. TSIJ kan dus niet alleen bewerkstelligen dat emissies onder het
VR worden gebracht.
Verder is in dit kader van belang, dat bij het antwoord op de vraag of het voorkomen van de emissie van
ZZS of, indien het geheel voorkomen daarvan niet mogelijk is, het reduceren daarvan, rekening moet
worden gehouden met de kosten en baten van de maatregelen. Indien de kosten en baten uit balans
(dreigen te) raken, kan de conclusie zijn dat het voorkomen dan wel reduceren van de emissie van ZZS
niet reëel is. In die gevallen zal de emissie van ZZS dus ook niet onder het VR kunnen worden gebracht,
hoewel dat uiteraard wel de voorkeur geniet. Bij het algemene streven om emissies van ZZS onder het VR
te brengen is het dan ook correct om deze nuance aan te brengen, ondanks dat hier uiteraard zoveel

Sensitivity: general

Page 4

mogelijk naar gestreefd wordt. In het verlengde hiervan kan niet in algemene zin worden aangegeven dat
en hoe dit niveau wordt bereikt, nu dit niet bij alle geëmitteerde ZZS reëel is.

3.2 Vergelijking VR-waarde versus Be- en Cr6+-immissieconcentratie
De immissieconcentraties van de Be- en Cr6+- bronnen zijn gebaseerd op de aangeleverde
emissiegegevens uit de ZZS-emissie-inventarisatie die op 30 december 2020 aan de ODNZKG is
verzonden.
3.2.1 ZZS-emissie-inventarisatie december 2020
Voor de werkelijk gemeten emissieconcentraties die lager zijn dan de detectielimiet heeft Tata
Steel, bij de inventarisatie van ZZS in Rapport 2 - Toelichting ZZS-inventarisatie lucht Tata Steel,
20210519, aangegeven dat in die gevallen de helft van de detectielimiet is gehanteerd voor de
“werkelijke” concentratie. Met de helft van de detectielimiet zijn vervolgens de emissievrachten
berekend, waarmee de immissieconcentraties en -contouren zijn berekend met een
verspreidingsmodel. Dit is verwoord in Rapport 2 onder punt 7 en 9:
7
Werkelijke concentratie (kolom K) detectielimiet
Werkelijke concentraties zijn concentraties die bij het desbetreffende emissiepunt zijn gemeten. Bij
concentraties kleiner dan detectielimiet is in die gevallen de helft van de detectielimiet gehanteerd voor de
werkelijke concentratie.
9
Werkelijke vracht (kolom N) en detectielimiet
De werkelijke vracht volgt uit metingen of uit het emissie-milieujaarverslag 2019 (emjv 2019). In geval van
het laatste is de vracht afkomstig van een meting of een kengetal. Deze kengetallen worden, conform
afspraak met bevoegd gezag, periodiek geactualiseerd. In kolom W is of het metingnummer aangegeven
of emjv2019. De werkelijke vracht (kolom N) is berekend uit het product van de werkelijke concentratie
(kolom K), het gemeten debiet (kolom O) en het aantal bedrijfsuren per jaar. Hiervoor is meestal 8760 uren
per jaar voor gehanteerd behalve voor die processen waarbij de bedrijfstijd aanzienlijk lager is. Bij vrachten
kleiner dan detectielimiet is in die gevallen de helft van de detectielimiet te gehanteerd voor de werkelijke
vracht.

Voor Cr6+ heeft Tata Steel, bij de inventarisatie van ZZS in Rapport 2 - Toelichting ZZSinventarisatie lucht Tata Steel, 20210519, gekozen om de concentratie Cr-totaal te bepalen en
de concentratie Cr6+ hieraan gelijk te stellen. Dit resulteert in een overschatting van de
daadwerkelijke concentratie Cr6+ en kan daarom beschouwd worden als een worst case
benadering. In 2022 worden emissiemetingen uitgevoerd bij de mogelijke Cr6+-bronnen waarbij
naast de concentratie Cr-totaal ook de daadwerkelijke concentratie Cr6+ wordt gemeten.
Van bijna alle bronnen, waarvan de Be- en Cr6+concentraties zijn gemeten, liggen de
analyseresultaten van de emissieconcentratie onder de detectielimiet, zie tabel 1 en 2. Met de
berekende emissievrachten, gebaseerd op < detectielimiet, kunnen geen conclusies worden
getrokken over wat de immissiebijdrage van de Be- en Cr6+-emissiebronnen in werkelijkheid is.
Illustratief in deze is de Be-emissievracht van het doekfilter RGR. De emissiemeetwaarden die
zijn gebruikt uit 2014 (ECO-meting T14.08), met een Be-detectielimiet van 0,0025 mg/nm3, geeft
een emissievracht berekend met de helft van de detectielimiet van < 12,5 kg/jaar. Wanneer
gebruik wordt gemaakt van de meeste recente emissiemeetwaarden van 2020 (ECO-meting
20.47), met een Be-detectielimiet van 0,00025 mg/nm3, is de emissievracht <1,25 kg per jaar.
Dat betekent dat de “werkelijke” Be-emissie van de bron Doekfilter RGR is verminderd van <12,5
kg per jaar naar <1,25 kg per jaar. Dit is een fictieve afname van de totale Be-emissie en Beimmissiebijdrage van Tata Steel van ongeveer 25%.
Sensitivity: general

Page 5

De verschillen in de detectielimiet worden veroorzaakt door de monsterneming en de
analysemethoden. Tata Steel gaat de emissie van de relevante Be-bronnen opnieuw meten
waarbij specifiek aandacht zal worden besteed aan bovengenoemde aspecten.
Tabel 1
Be-emissieinventarisatie december 2020

Doekfilter RGR
Branderij, dak en jaloezieën
Branderij, fluorwassers 14.11/14.16
Doekfilter na cycloon KMl1
Doekfilter na cycloon KMl2
Doekfilter na cycloon KMl3
Doekfilter Ruimteontstoffing
Diffuse emissie sinterkoelers
Diffuse emissie sinterkoelers
Dakemissie laadhaldak - CON21
Dakemissie laadhaldak - CON22
Dakemissie laadhaldak - CON23
Doekfilter RGR t/m laadhaldak =
Totaal% Be-emissie < detectielimiet

91%

"Werkelijke" Emissieconcentratie >
vracht
of <
(kg/jaar)
Detectielimiet
12,5
<
12,3
<
3,6
<
2,1
<
2,1
<
2,1
<
1,7
<
1,3
<
1,3
<
1,2
>
1,2
>
1,2
>
van de totale emissie
83%

Totale Be-emissie Tata Steelbronnen
46,8
<
Bron: Rapport 1 - Resultaat ZZS-inventarisatie lucht Tata Steel, 20201230

Sensitivity: general

Page 6

Tabel 2
Cr6+ -emissieinventarisatie december 2020
(alle Tata Steelbronnen)

EV11 stoomdroger
EV12 chroomsectie
EV13 chroomsectie
Afzuiging Q-kelder, bak 27-28 bichromaatspoel
EV14 afzuiging loog, beits en chroom gecombineerd
Afzuiging HOCO-RST chroomscrubber
Fase1 demineralisatie+ruwwaterbak
EV11 chroomsectie
Bak26/27+fase 2

Emissie"Werkelijke"
vracht (kg/jaar) concentratie >
als Cr-totaal of < detectielimiet
2,99
<
1,75
>
0,37
>
0,24
<
0,21
<
1
<
0,13
0,12
<
0,02
<
niet gemeten

Totaal% Cr6+(Cr-totaal)-emissie < detectielimiet

65%

Totaal Cr6+(Cr-totaal)-emissie Tata Steelbronnen

5,69

<

1

Als Cr6+
Bron: Rapport 1 - Resultaat ZZS-inventarisatie lucht Tata Steel, 20201230

3.2.2 Overige componenten met emissieconcentraties < detectielimiet
Voor de andere componenten < detectielimiet kan een soortgelijke analyse worden opgesteld
zoals dat voor Be en Cr6+ is uitgevoerd.
Naast Be en Cr6+ zijn er meer componenten waarvoor de op 30 december 2020 gerapporteerde
werkelijke concentraties vrijwel allemaal kleiner zijn dan de detectielimiet:
• Formaldehyde
• Cd (verbindingen)
• 2,3,4,5,6-Pentachloorfenol
• Chloorbenzeen som
Verder zijn er componenten waarvoor de op 30 december 2020 gerapporteerde werkelijke
concentraties van een aantal bronnen kleiner is dan de detectielimiet:
• As (verbindingen) - ca. 50% van de emissievracht van alle bronnen < detectielimiet
• Hg (verbindingen) - ca. 25% van de emissievracht van alle bronnen < detectielimiet
• Ni (verbindingen) - ca. 40% van de emissievracht van alle bronnen < detectielimiet
3.2.3 Motivering gebruik
rapportagewaarde

van

de

halve

detectielimietconcentratie

als

reken-

en

In de literatuur wordt verschillend omgegaan met meetwaarden die < detectielimiet zijn. Hier
zijn geen vaste regels en methodes voor, verschilt per land en per milieucompartiment.
Enkele waarnemingen:
a) In de het “Europese Reference Document on the General Principles of Monitoring”
worden vijf opties gegeven voor het omgaan met concentratiemetingen beneden de
detectielimiet bij het berekenen van een emissie.
There are principally five different possibilities for handling values below the detection limit:
Sensitivity: general

Page 7

1. The measured value is used in the calculations, even if it is unreliable. This possibility is only
available for certain measuring methods.
2. The limit of detection is used in the calculations. In this case the resulting mean value is normally
stated as <(less than). This approach tends to overestimate the result.
3. Half of the detection limit is applied in the calculations (or, possibly, another predefined fraction).
This approach may over or underestimate the result.
4. The following estimation:
Estimation = (100 %-A)*LOD,
where A = percentage of samples below the LOD
Therefore if, for instance, 6 samples out of 20 are below the LOD the value that would be used for the
calculations would be (100 - 30) * LOD, which is 70 % of the LOD.
5. Zero is used in the calculations. This approach tends to underestimate the result.

b) In het kader van het Integraal PRTR-verslag is ervoor gekozen dat voor de berekening van
de jaarvrachten met emissieconcentraties beneden de detectie- of kwantificeringslimiet
de waarde nul voor deze concentraties wordt ingevuld.
c) Rijkswaterstaat hanteert bij meetwaarden < de detectielimiet de waarde nul.
Het gebruik van de waarde nul bij onderschrijding van de detectielimiet kan een
onderschatting zijn van de werkelijke emissie. Het gebruik van de detectielimietwaarde als
rekenwaarde kan een overschatting geven van de werkelijke emissie.
Tata Steel heeft alles afgewogen en gekozen om in de ZZS-emissieinventarisatie bij
emissieconcentraties < detectielimiet de helft van de detectielimietwaarde te gebruiken als
rekenwaarde voor de bepaling van de “werkelijke” emissieconcentraties, emissievrachten en
het berekenen van de immissieconcentraties.
3.2.4 Conclusies
Van bijna alle bronnen, waar Be- en Cr6+(Cr-totaal) -emissieconcentraties zijn gemeten, liggen
de analyseresultaten onder de detectielimiet. De Cr6+-emissieconcentratie is een worst case
benadering omdat de Cr-totaalemissieconcentratie gelijk is gesteld aan de Cr6+emissieconcentratie.
Met de berekende immissieconcentraties, die afgeleid zijn van de < emissieconcentraties, kan
niet gesteld worden dat de Be- en Cr6+-emissies van Tata Steel de VR-waarden overschrijden.

3.3 Vermijdings- en reductieprogramma Be- en Cr6+-emissies
Algemeen
Het is niet zinvol om voor de Be- en Cr6+-emissiebronnen een separaat vermijdings- en
reductieprogramma op te stellen aangezien bijna alle Be- en Cr6+ (totaal Cr) emissieconcentraties < detectielimiet zijn. Daarmee is het niet mogelijk om een
reductiehoeveelheid en de effecten op de immissie vast te stellen.
Tata Steel neemt wel maatregelen aan mogelijke Be- en Cr6+-bronnen. Deze maatregelen
hebben een reductie tot gevolg op de mogelijke Be- en Cr6+-emissies en zijn in dit hoofdstuk
opgenomen in een vermijdings- en reductieprogramma.
In de Activiteitenregeling Milieubeheer is in artikel 2.20 het volgende opgenomen:
De vermijdings- en reductieprogramma’s van zeer zorgwekkende stoffen, bedoeld in artikel 2.4, zesde lid,
onder a, van het Activiteitenbesluit, bevatten in ieder geval:
Sensitivity: general

Page 8

a) een overzicht van mogelijkheden en technieken ter voorkoming en ter beperking van de emissies;
b) met betrekking tot de technieken, bedoeld in onderdeel a, informatie over:
o 1° het rendement;
o 2° de validatie;
c) informatie over de bedrijfszekerheid en de kosten;
d) informatie over afwenteleffecten.

3.3.1 Vermijdings- en reductieprogramma Be
In het vermijdings- en reductieprogramma dat op 30 september 2021 aan u is verstuurd zijn ook
maatregelen opgenomen die een mogelijke Be-emissie reduceren. In tabel 3 zijn de van invloed
zijnde maatregelen opgenomen. Voor de informatie per maatregel zoals gevraagd In de
Activiteitenregeling Milieubeheer; artikel 2.20 verwijzen wij naar onze brief van 30 september
2021:” Beoordeling inventarisatie Zeer Zorgwekkende Stoffen (reactie op uw brief van 24 maart
2021 voor wat betreft het onderdeel ‘lucht’)”

Tabel 3
Vermijdings- en reductieprogramma Be

"Werkelijke" Reductie vermijdings- Emissieconvracht
en reductieprogram- centratie >
(kg/jaar)
ma 2021-2025 in %
of <
Detectieen kg/jaar
limiet

Branderij, fluorwassers 14.11/14.16
Dakemissie laadhaldak - CON21
Dakemissie laadhaldak - CON22
Dakemissie laadhaldak - CON23
Sinterkoeler 31, koude klep
Sinterkoeler 21, koude klep
Sinterkoeler 11, koude klep
Sinterkoeler 11, warme klep

3,60
1,23
1,23
1,23
0,26
0,24
0,21
0,12

Totaal Tata Steelbronnen

46,8

Reductie % vemijdings- en reductieprogramma 2021-2025

80%
50%
50%
50%
90%
90%
90%
90%

2,9
0,6
0,6
0,6
0,2
0,2
0,2
0,1

<
>
>
>
<
<
<
<

5,5

<

12%

<

Bron: rapport 1- resultaat ZZS-emissieinventarisatie lucht Tata Steel 20201230

De in de tabel 1 genoemde emissiebronnen zijnde Doekfilter RGR, Doekfilter na cycloon KMl1,
Doekfilter na cycloon KMl2, Doekfilter na cycloon KMl3 en Doekfilter Ruimteontstoffing zijn
vanwege de aanwezigheid van een doekfilter geminimaliseerd voor Be.

Fictieve Be-reductie van het Be-vermijdings- en reductieprogramma
Met het vermijdings- en reductieprogramma 2021-2025 wordt een fictief Be-reductie bereikt van
12% van de “werkelijke” emissie. Als daar de reductie van de Be-emissie van de RGR-doekfilter
bij opgeteld wordt met de verlaagde detectielimiet, zie § 3.2.1, dan ontstaat er een fictief Bereductiepercentage van ongeveer 36% ≈ 17 kg/jaar.
Sensitivity: general

Page 9

3.3.2 Vermijdings- en reductieprogramma Cr6+
Algemeen
Bij twee Werkeenheden van Tata Steel wordt mogelijk Cr6+ geëmitteerd zijnde HOCO-RST en
TSP.
Het vermijdings- en reductieprogramma Cr6+ van HOCO-RST en TSP houdt in dat Cr6+-emissie
naar de lucht zoveel mogelijk wordt voorkomen met als uiteindelijk doel het uitfaseren van
Natriumbichromaat en chroomtrioxide bij HCO-RST en TSP door vervanging met een alternatief.
Op termijn betekent dit dat de emissie van Cr6+ wordt voorkomen en tot nul zal zijn gereduceerd.
De lopende onderzoeken bij HOCO-RST en TSP naar maatregelen zitten voor de komende jaren
in een Research- en Development-fase. Het is niet mogelijk om op dit moment meer informatie
te leveren.
3.3.2.1 Vermijdings- en reductieprogramma HOCO-RST; Cr6+ afzuiging chroomscrubber
a) REACH-autorisatie
HOCO-RST heeft tot september 2029 toestemming gekregen van Europees Agentschap voor
Chemische Stoffen (ECHA) om het chroomtrioxide te gebruiken.
Een aantal verplichtingen voor het in stand houden van de machtiging zijn:
- Aanbevelingen opvolgen die ECHA regelmatig publiceert. Dit wordt door CORE Reach-team
(onderdeel van Court Holdings, waar Hoco-RST deel van uitmaakt) gecontroleerd.
- Jaarlijkse metingen van de chroomblootstelling via de lucht en de huid door urinemetingen en
het uitvoeren van stationaire emissie-metingen (REACH verplichting). 31 December 2021 is de
volgende datum om te voldoen.
b) Vermijdings- en reductieprogramma Cr6+/ procesoptimalisatie
- Delen van de best practices bij overige joint ventures van Court Holdings (verdampers,
demisters en filters)
- Overschakelen naar organische katalysator. Hiermee vermindert het loodchromaat afval en
loodverbruik. Tevens een verlenging van de levensduur van het chroombad, hierdoor 30%
minder chroom nodig. Momenteel staat deze maatregel gepland voor het fiscaaljaar 2026.
- Ontwikkeling van Acoat door Court Holdings. Een nieuwe installatie wordt ontwikkeld zodat er
geen sprake is van loodchromaat afval en ook geen loodgebruik. Chroomgebruik wordt door
Acoat met 50% gereduceerd en ook vermindering van luchtnevel en verbetering van het
laden/lossen. Op dit moment is de automatisering en alternatieve coating gereed. Een
proefinstallatie op laboratoriumschaal wordt getest.
- Onderzoek naar alternatieven van chroom6+ voor werkwalsen loopt met verschillende
staalbedrijven en universiteiten. Tot op heden nog geen geschikte alternatieven ontwikkeld. Dit
wordt na 2030 verwacht.

Sensitivity: general

Page 10

Bron: Core Global Network 2021, www.coreglobalnetwork.com
3.3.2.2 Vermijdings- en reductieprogramma TSP; Cr6+
Inleiding
Deze paragraaf vat de status m.bt. het uitfaseren van chromaat binnen Tata Steel Nederland,
specifiek gericht op de site IJmuiden en het gebruik binnen verpakkingsstaal(TSP).
Tata Steel Nederland onderschrijft de doelstellingen en consequenties van de EU REACH
wetgeving en heeft een ambitieus programma voor het vervangen van chromaat opgezet voor
de passivering van vertind verpakkingsstaal, ‘Electrolytic tinplate ETP’.
.
Tata Steel Europe heeft in samenspraak met de overige Europese producenten van
verpakkingsstaal, verenigd in APEAL, en in overleg met klanten, besloten om een gezamenlijk
alternatief te ontwikkelen voor het gebruik van chromaat voor het passiveren van ETP. Dit
alternatief, Chromium Free Passivation Technology, ‘CFPA’, moet technisch eenzelfde
performance geven in vergelijking met het gebruik van chromaat (i.e. vertragen tinoxidatie,
verbeteren lakhechting en voorkomen ongewenste verkleuringen).
Aanpassen vertinlijnconfiguratie
Tata Steel Nederland heeft op de site IJmuiden in totaal 4 vertinlijnen staan (EV11, EV12, EV13
en EV14) die chromaat gebruiken voor het passiveren van vertind verpakkingsstaal. Voor de
overschakeling naar ‘CFPA’ heeft Tata Steel geïnvesteerd in zowel hardware (aanpassingen van
bestaande productielijnen: EV12 in IJmuiden), als intensieve samenwerking met Europese
concurrenten en klanten. Deze samenwerking dient om ‘CFPA’ zo snel en zo zorgvuldig mogelijk
in Europa door te voeren. Het is cruciaal dat de producteigenschappen van de CFPA-variant van
ETP kwalitatief minstens gelijkwaardig zijn aan de bestaande (chromaat)variant. ‘CFPA’ is in juni
2019 door Tata Steel Europe formeel als een commercieel product gelanceerd in de markt en
daarmee volledig beschikbaar voor klanten.
Kwalificatieprogramma’s
Sensitivity: general

Page 11

Idealiter wil Tata Steel het gebruik van chromaat zo snel mogelijk beëindigen. Het is daarvoor
noodzakelijk dat het gebruik van CFPA gepassiveerd vertind verpakkingsstaal wordt
goedgekeurd door klanten. Dit gebeurt middels kwalificatieprogramma’s waarin het materiaal
uitgebreid getest wordt; deze tests kunnen 2-4 jaar duren.
De grootste toepassing van verpakkingstaal door onze klanten is het maken van voedselbussen
(‘conservenbussen’) In dit fabricageproces wordt voor ca. 90% van de toepassing een coating
aangebracht. Geschiktheid van coating en voedselveiligheid van de verschillende typen
voedselbussen (en andere pack formats) wordt aangetoond in ‘Packtests’. Op industriële schaal
worden bussen geproduceerd en afgevuld met levensmiddelen, cosmetica en
huishoudartikelen. In deze ‘real life’ tests wordt dan voor de houdbaarheidstermijn aangetoond
dat verpakking voldoet (bv. niet corrodeert) en voedselveilig is. Hoewel het de
verantwoordelijkheid van onze klant is, dient deze tijdrovende test wel succesvol te worden
afgerond voordat CFPA ook veilig kan worden ingezet voor het verpakken van levensmiddelen.
Overigens betekent het ook dat als een packtest mislukt de hele cyclus opnieuw doorlopen
moet worden.
De leden van APEAL (verpakkingsstaal-producenten) hebben nu richting de verpakkingsstaalklanten aangegeven dat CFPA qua technologie vrijwel uitontwikkeld is. Op grond van eerdere
kwalificaties en testen met klanten is de procesvoering en de productspecificatie zodanig
aangepast door de verpakkingsstaal-industrie dat het nu mogelijk zou moeten zijn om een
groot deel van de vertinde producten om te gaan zetten naar CFPA.
Dit betekent dat klanten van Tata Steel nu veel doelgerichter gestart zijn met nieuwe
kwalificaties met als doel om daarna over te kunnen gaan stappen op CFPA gepassiveerd ETP.
Als onderdeel hiervan is ook gekeken of een bepaald deel van het producten-pakket, zijnde
vertind verpakkingsstaal voor “Drawn and Wall Ironed” (DWI) blikken) standaard
ongepassiveerd geleverd kan gaan worden. Op dit moment wordt dit ongepassiveerde vertinde
materiaal wel gebruikt voor DWI-toepassingen door klanten in de USA en niet binnen Europa.
Één van de vertinlijnen in IJmuiden (EV14) is gespecialiseerd in de productie van vertind
verpakkingsstaal voor DWI. Dat zou betekenen dat het gebruik van chromaat daar gestopt zou
kunnen worden zodra de kwalificaties van het ongepassiveerde tinplate voor de DWItoepassingen succesvol worden afgerond.
Uitfaseringsstrategie
Tata Staal Nederland wil proberen om per vertinlijn te kijken hoe snel het gebruik van chromaat
gestopt kan worden. Volgens de huidige inzichten is de voorlopige planning van de uitfasering
in de navolgende grafiek samengevat:

Sensitivity: general

Page 12

W1 = “wave 1” (1e aanvraag) ”, W2= “wave 2” (2e aanvraag)

EV11 (ELT11) – er zijn verschillende plannen in voorbereiding voor de inzet van EV11. Er wordt
nu vanuit gegaan dat deze lijn stopt met het gebruik van chromaat medio 2024.
EV12 (ELT12) – kan nu passiveren met zowel chromaat alsook CFPA (een zogenaamde swingline).
De overige vertinlijnen zullen alleen of chromaat of CFPA kunnen gebruiken voor het passiveren.
Dit betekent automatisch dat EV12 de laatste lijn zal zijn waar chromaat gebruikt zal blijven
worden. Er wordt nu vanuit gegaan dat deze lijn stopt met het gebruik van chromaat medio 2027.
EV13 (ELT13) – dit zal de eerste vertinlijn worden die alleen CFPA gepassiveerd vertind
verpakkingsstaal zal gaan leveren. Omdat er voldoende orders moeten zijn om te kunnen
overstappen van chromaat naar CFPA is de timing afhankelijk van de snelheid waarmee Tata Steel
Nederland gekwalificeerd raakt bij klanten. Dit kwalificeren gebeurd met materiaal wat op EV12
geproduceerd is. Er wordt de komende periode nauwer samengewerkt met grote klanten om
deze transitie te versnellen. De huidige verwachting is dat deze lijn stopt met het gebruik van
chromaat medio 2026.
EV14 (ELT14) – de kwalificatie van vertind verpakkingsstaal zonder passivering voor DWI
toepassingen voor (resterende) USA- en Europese klanten verloopt tot op heden redelijk
voorspoedig. Er is wel heel recent gebleken dat het gebruik van het niet-gepassiveerd vertind
verpakkingsstaal leidt tot specifieke defecten in de blikken gemaakt voor diervoeding. Er wordt
nu in nauwe samenwerking met de klanten bekeken waardoor dit probleem veroorzaakt is en
hoe dit opgelost kan worden. Dat kan naar verwachting betekenen dat er een nieuw testpack
gestart moet worden, hetgeen een totale doorlooptijd van tenminste 6 maanden zal vergen.
Aangezien een groot deel van het vertind verpakkingsstaal van EV14 voor diervoeding wordt
ingezet is dit nu de belangrijkste horde m.b.t. de uitfasering van chromaat. Desalniettemin heeft
Tata Steel Nederland al eerder aan deze klanten doorgegeven dat het voornemens is om in 2022
te gaan stoppen met het gebruik van chromaat op EV14. De exacte datum moet binnenkort in
overleg worden geformaliseerd.
Autorisatie gebruik chromaat
Het gebruik van chromaat (i.e. gebruik van natriumbichromaat en chroomtrioxide) zijn
opgenomen in de autorisatie aanvragen van CTAC en CCST, welke door de Europese Commissie
zijn gehonoreerd. Dit betekent dat Tata Steel Nederland op grond van deze autorisatie chromaat
kan blijven gebruiken tot 21 april 2024 Autorisatie Besluit C (2020) 2084) voor
Sensitivity: general

Page 13

natriumbichromaat en 21 september 2024 (Autorisatie Besluit C(2020) 8797) voor
chroomtrioxide.
Een probleem voor Tata Steel is dat de kwalificatie van ‘CFPA’ gepassiveerd ‘ETP’ bij (Europese)
klanten in voorgaande jaren traag verliep. Een belangrijke reden hiervoor is dat de klanten van
Tata Steel aanzienlijke kosten moeten maken voor het uitvoeren van de eerder beschreven
packtests, mede gezien de omvang van het aantal vulmiddelen waarop meerjarig getest moet
worden. Een bijkomend probleem is dat klanten soms onvoldoende testcapaciteit hebben om
alle packtests in parallel uit te voeren. Hoewel in overleg tussen APEAL en klanten is vastgesteld
dat het huidige CFPA product waarschijnlijk goed genoeg is om de komende periode succesvol
de kwalificaties te starten, betekent dit dat klanten proberen om deze programma’s gefaseerd
uit te voeren in de tijd, hetgeen de doorloopsnelheid niet bevordert.
Gelet op de doorlooptijd van deze kwalificatieprogramma’s betekent dit dat Tata Steel Nederland
een nieuw verzoek tot autorisatie voor het gebruik van chromaat heeft ingediend bij de Europese
Unie (ECHA). Hierbij is toestemming gevraagd om chromaat tot eind 2027 te mogen blijven
gebruiken. Er is inmiddels een positieve beoordeling door ECHA afgegeven op de aanvraag van
Tata Steel Nederland. Naar verwachting zal de Europese Commissie binnenkort een besluit
nemen over het toekennen van de autorisatie.
Tata Steel Nederland is niet voornemens om een zogenaamde vervolg-Autorisatie-aanvraag te
starten. De transitie naar CFPA zal voor eind 2027 volbracht moeten worden.
Conclusie
Tata Steel Nederland probeert de uitfasering van chromaat in zijn productieprocessen voor het
passiveren van vertind verpakkingsstaal zo snel mogelijk te realiseren. Hierbij is zij echter wel
gebonden aan marktacceptatie van het met CFPA gepassiveerde alternatieve product.
Bevestigen van geschiktheid en voedselveiligheid vraagt om veel (langdurige) packtesten bij onze
klanten. Er is een concreet uitfaseringsplan per productielijn. De intentie is om het gebruik van
chromaat op EV14 volgend jaar te gaan stoppen. De jaren erna zullen de andere lijnen volgen.

4- Rectificatie vermijdings- en reductieprogramma d.d. 30 september 2021
In de brief van Tata Steel van 30 september 2021: Beoordeling inventarisatie Zeer Zorgwekkende
Stoffen (reactie op uw brief van 24 maart 2021 voor wat betreft het onderdeel ‘lucht’) deel 2 is
het ZZS-vermijdings- en reductieprogramma opgenomen.
Bij bron 15 t/m 17 - OSF, Dakemissie laadhaldak CON21/ CON 22/ CON 23 is opgenomen dat er
PAKsom wordt gereduceerd. Echter de bron van de emissie van PAKsom bij de OSF zijn de
droogstanden, bronnummer 18, die via het dak worden geëmitteerd. De reductie van de PAKsom
wordt gerealiseerd door maatregelen bij de droogstanden en niet bij het laadhaldak.

5- Clustering stofgroepen (Bijlage brief ODNZKG 29 september 2021-punt 5)
Onze conclusie
In uw reactie heeft u een e.e.a. nader toegelicht. Hieruit blijkt onder andere dat in het cluster benzol de
ZZS-stof benzeen helemaal niet voorkomt, maar dat het hier om andere ZZS-stoffen gaat. Uit uw verklaring
blijkt dat er geen sprake is van een onderschatting van de geëmitteerde concentraties van individuele ZZSstoffen, waaronder benzeen. U geeft ook aan dat bovengenoemde werkwijze voor clusters en
Sensitivity: general

Page 14

benzo(a)pyreen is afgestemd met en goedgekeurd door onze Omgevingsdienst. Wij zijn er bij deze
afstemming vanuit gegaan dat de immissie van PAK’s wordt getoetst aan de “gidsstof” benzo[a]pyreen
(BaP) en dat wanneer wordt voldaan aan de Europese streefwaarde voor BaP, de totale “PAK som” ook
voldoet. Hieraan voegen wij echter de nuance toe dat deze methodiek alleen zuiver functioneert wanneer
het specifieke geëmitteerde PAK mengsel overeenkomt met de emissies uit cokes oven. Het is op dit
moment onduidelijk in hoeverre de geëmitteerde PAK sommen bij de verschillende fabriekseenheden van
Tata Steel afwijken van het PAK (som) referentiekader. Het is van belang dat de individuele PAK’s op hun
onderliggende schadelijkheid worden beoordeeld en getoetst in “BaP equivalenten” aan de EU richtwaarde
voor BaP. Wij verzoeken Tata Steel dan ook om aan de hand van de beschikbare informatie en
mogelijkheden na te gaan of de geëmitteerde PAK sommen beter in kaart kunnen worden gebracht, zodat
meer inzicht kan worden gegeven in de samenstelling van de verschillende individuele PAK’s bij Tata Steel.

Reactie TATA STEEL
Tata Steel gaat de beschikbare analyses van de afzonderlijke PAK-componenten vergelijken met
die van de Kooks- en GasFabrieken. Deze analyse wordt in 2022 afgerond.

6- Contourplots ((Brief ODNZKG 29 september 2021)
Blz. 8. U dient binnen twee maanden de verspreidingsberekeningen, van in ieder geval de grootste
bronnen, te laten uitvoeren in een GIS-georiënteerd pakket.

Contourplots (Bijlage brief ODNZKG 29 september 2021 – punt 19)
Onze conclusie
Uit uw reactie begrijpen wij dat dit praktisch niet uitvoerbaar is omdat er geen gebruik gemaakt is van een
GIS georiënteerd plotpakket. Omdat wij het belangrijk vinden om inzicht te hebben in de ligging van de
grootste bronnen, ook om dit naar de omgeving toe inzichtelijk te kunnen maken, verzoeken wij u om de
verspreidingsberekeningen, van in ieder geval de grootste bronnen, te laten uitvoeren in een GISgeoriënteerd pakket.

Reactie Tata Steel
Op 26 november 2021 is aan u per mail het volgende rapport verstuurd: “Rapport 3 Verspreidingsberekeningen ZZS lucht Tata Steel, 20211126” met de verspreidingsberekeningen
en de immissiecontouren met daarin gevisualiseerd de ligging van de grootste ZZSemissiebronnen. Daarmee is aan het (gewijzigde) verzoek voldaan.

Referenties
1)

Brief Tata Steel 30 december 2020; Rapport 1 - resultaat ZZS-emissieinventarisatie lucht
Tata Steel, 20201230
2)
Brief Tata Steel 30 december 2020: Rapport 2 - Toelichting ZZS-inventarisatie lucht Tata
Steel, 20210519
3)
Brief Tata Steel 19 mei 2021: Beoordeling inventarisatie Zeer Zorgwekkende Stoffen
(reactie op uw brief van 24 maart 2021 voor wat betreft het onderdeel ‘lucht’) deel 1
4)
Brief ODNZKG 29 september 2021: Reactie op ingediende ZZS informatie Tata Steel
IJmuiden
5)
Brief Tata Steel 30 september 2021: Beoordeling inventarisatie Zeer Zorgwekkende
Stoffen (reactie op uw brief van 24 maart 2021 voor wat betreft het onderdeel ‘lucht’)
deel 2
6)
Tata Steelrapport 26 november 2021 Rapport 3 - Verspreidingsberekeningen ZZS lucht
Tata Steel; 20211126; Verspreidingsberekeningen ZZS (zeer zorgwekkende stoffen) bij
Tata Steel Rapport 2020R013; ErbrinkStacks Consult
7)
https://eippcb.jrc.ec.europa.eu/sites/default/files/202003/superseded_mon_bref_0703.pdf
8)
https://wetten.overheid.nl/BWBR0022830/2021-10-16
Sensitivity: general

Aan de Omgevingsdienst
Noordzeekanaalgebied
Directie Toezicht en handhaving
Ebbehout 31
1507 EA ZAANDAM

18 maart 2022
Eindbeoordeling (ODNZKG) inventarisatie Zeer Zorgwekkende Stoffen
(reactie op uw brief van 29 september 2021 voor wat betreft het onderdeel
‘lucht’)
Our reference: Beantwoording ODNZKG-brief d.d. 29 september 2021, deel 2; ongewone
voorvallen lucht
Date:

Subject:

Your reference 8975936/20930909
Pages

11

Geachte heer Petit,
Wij ontvingen uw brief van 29 september 2021 (met bovengenoemd zaak- en
documentnummer), waarin u ingaat op de door ons verstrekte aanvullende informatie
inzake de emissies van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS).
Uw brief heeft onder andere betrekking op de ZZS-luchtemissies. U geeft aan te
verwachten dat Tata Steel meer inzicht geeft in de omvang en samenstelling van ZZSemissies naar de lucht ten gevolge van ongewone voorvallen. Tevens vraagt u inzicht in
mogelijke maatregelen om de ‘niet-reguliere’ ZZS-emissies verder te reduceren.
In de bijlage bij deze brief zijn de diverse bevindingen uit uw brief opgenomen en voorzien
van onze reactie.
Tevens informeren wij u dat Tata Steel een intern onderzoek heeft uitgevoerd om de
systematiek van meldingen van onder andere ongewone voorvallen te herzien. Met uw
Omgevingsdienst wordt overlegd om het systeem van melden te optimaliseren.
Wij gaan ervan uit u hiermee voldoende op de hoogte te hebben gesteld en zijn uiteraard
tot een nadere toelichting en overleg bereid.
Hoogachtend,
Tata Steel BV

Dr. Ir. M.F. Workel
Director Health Safety Security & Environment
Health, Safety, Security & Environment
Adrescode 4D-08 • Postbus 10 000 • 1970 CA • IJmuiden• Nederland
T: +31 (0) 251 493030 • hsse.frontoffice@Tata Steelsteeleurope.com
Tata Steel B.V. • Postbus 10.000 • 1970 CA IJmuiden • K.v.K. nummer 34.040.331

Page 2

Bijlage brief Tata Steel 16 maart 2022

1- Ongewone voorvallen (Brief ODNZKG 29 september 2021)
Gezien de grote hoeveelheid meldingen van ongewone voorvallen en/of afwijkende
bedrijfsomstandigheden (> 1.000 per jaar), waarbij mogelijk emissies naar de lucht
plaatsvinden, zijn wij van mening dat Tata Steel inzicht dient te geven in de omvang en
samenstelling van ZZS emissies naar de lucht ten gevolge van ongewone voorvallen en/of
afwijkende bedrijfsomstandigheden. Het gaat hierbij onder meer om de dakemissies van
de Oxystaalfabriek en de Hoogovens. Onder punt 11 van de bijlage gaan wij hier verder op
in. In de komende periode verwachten wij dat u aandacht besteedt aan mogelijke
maatregelen om de ‘niet-reguliere’ ZZS emissies verder te reduceren door te beoordelen
wat de oorzaken zijn van deze emissies en waar mogelijk maatregelen te nemen om die
oorzaken weg te nemen. Ten overvloede wijzen wij op de verplichtingen na het
plaatsvinden van een ongewoon voorval, die volgen uit artikel 17.1, eerste lid, van de Wet
milieubeheer, namelijk het onmiddellijk treffen van maatregelen om herhaling of de
gevolgen van het ongewoon voorval te voorkomen of, voor zover die gevolgen niet kunnen
worden voorkomen, zoveel mogelijk te beperken en ongedaan te maken.

Niet reguliere emissies (Bijlage brief ODNZKG 29 september 2021 – punt 11)
Onze conclusie
Allereerst merken wij op dat de wettelijke systematiek uit gaat van al dan niet vergunde
activiteiten, waarbij ofwel de algemene regels van het Activiteitenbesluit en de
bijbehorende regeling van toepassing zijn ofwel de voorschriften uit de
omgevingsvergunning(en) van de inrichting. De emissiegrenswaarden uit het
Activiteitenbesluit gelden voor de zogenoemde representatieve bedrijfsomstandigheden
en zijn niet van toepassing op ongewone voorvallen.
Vanwege de omvang van de door Tata Steel gemelde ongewone voorvallen als bedoeld in
artikel 17.1 van de Wet milieubeheer en afwijkende bedrijfsomstandigheden als bedoeld
in voorschrift 0.1.8 van de omgevingsvergunning, met de bijbehorende mogelijke uitstoot
van ZZS, hebben wij u verzocht om een overzicht van de vrijgekomen ZZS over de
afgelopen 5 jaar met een inschatting van de vrijgekomen hoeveelheid bij ongewone
voorvallen bij de inventarisatie ZZS. Het gaat dan ook niet om toekomstige ongewone
voorvallen.
Daarnaast hebben wij u verzocht om op basis van een analyse van ongewone voorvallen
een inschatting te maken hoeveel ZZS jaarlijks extra uitgestoten worden.
Voor de volledigheid merken wij op dat het hier onder meer gaat om de ZZS emissies die
vrijkomen bij de dakemissies van o.a. de Oxystaalfabriek en de Hoogovens.
In het kader van een nader onderzoek volgend op de ZZS-inventarisatie verwachten wij
van u dat u meer inzicht geeft in de omvang en samenstelling van ZZS emissies naar de
lucht ten gevolge van ongewone voorvallen en/of afwijkende bedrijfsomstandigheden.
Mogelijke maatregelen om de ‘niet-reguliere’ ZZS emissies verder te reduceren dienen
onderzocht te worden door te beoordelen wat de oorzaken zijn van deze emissies en waar
mogelijk maatregelen getroffen kunnen worden om die oorzaken weg te nemen.

Page 3

Reactie Tata Steel
1.1 Focus op ongewone voorvallen
1.1.1 Algemeen
De ODNZKG stelt dat Tata Steel veel ongewone voorvallen heeft en verwacht dat door
Tata Steel inzicht wordt gegeven in de omvang en samenstelling van de ZZS-emissies door
ongewone voorvallen naar de lucht.
Op voorhand is echter niet bekend welke ongewone voorvallen wanneer plaats zullen
vinden en daarnaast is de tijdsduur van een ongewoon voorval met emissies meestal kort.
Door al deze onbekende aspecten zijn de groottes van de emissies bij ongewone
voorvallen niet significant te kwantificeren door metingen en te modelleren. In de onze
brief van 30 september 2021 (referentie 6) aan uw ODNZG is onder paragraaf 2.2.2 wel
een vervolgonderzoek ongewone voorvallen aangekondigd waarvan de resultaten in deze
brief worden gerapporteerd.
De ongewone voorvallen worden bij de ODNZKG gemeld via de Tata database Meldingen
En Klachten(MELK)(referentie 1). Bij bepaalde meldingen wordt ook een geschatte
opgave gedaan van de emissiehoeveelheid in kg stof en/of m3 gas. Deze opgegeven
emissies zijn niet als kwantitatief te beschouwen maar als kwalitatief.
Ondanks dat de groottes van de emissies bij ongewone voorvallen niet significant te
kwantificeren zijn, heeft Tata Steel de gemelde ongewone voorvallen uit 2019 bestudeerd
en een uitgebreide kwalitatieve analyse met aannames uitgevoerd. Van de
emissierelevante ongewone voorvallen die voorkomen is een schatting gemaakt van de
hoeveelheid ZZS die in 2019 geëmitteerd zou kunnen zijn. Deze schatting is gerelateerd
aan de hoeveelheid reguliere ZZS-emissie van de emissie-inventarisatie van december
2020. Tevens zijn de effecten van het op 30 september 2021 ingediende ZZS-vermijdingsen reductieprogramma op de reductie van ongewone voorvallen geanalyseerd.

1.1.2 Geschatte omvang en samenstelling ZZS-emissie van ongewone voorvallen in
2019
Tabel 1
In tabel 1 is van de meest voorkomende emissierelevante meldingen een schatting
gegeven van de ZZS-emissie in 2019 in kg.

Page 4

Tabel 1: Geschatte ZZS-emissie van ongewone voorvallen in kg/jaar in 2019
Werkeenheid/
Installatie

Totaal aantal
meldingen per
werkeenheid/installatie/2019
(meldingencluster)
2021

2020

2019

Tot. Tata 2536

2234

3153

HOO
HO6

1071

1604
1032

a

1235

Meldingen
per
installatie

Omschrijving melding

MVP1

MVP2

Gem.
Totaal Zw.met.s Paksom Benzeen
emissie- gemelde om(6): kg/2019 kg/2019
hoeveel- emissie- As, Be,
heid/mel- hoeveel- Cd, Hg,
ding
heid
Ni, Pb
stof/gas stof/gas kg/2019

ROOKEMISSIE OVENHUIS (DOORZICHTIGE
WOLK; NIET BOVEN UITHOUDERKRAAN)
995

HO7

ROOKEMISSIE OVENHUIS (ONDOORZICHTIGE
WOLK; BOVEN UITHOUDERKRAAN)

1,2 kg

1115 kg

0,5

nihil

nihil

1,3 kg

630 kg

0,08

nihil

nihil

1,1 m3

231 m3

verw.

1

3

11,5 m3

415 m3

0

1

5

0,1

0,1

0,5

0,1

0,1

0,4

556
ROOKEMISSIE OVENHUIS (DOORZICHTIGE
WOLK; NIET BOVEN UITHOUDERKRAAN)
504
ROOKEMISSIE OVENHUIS (ONDOORZICHTIGE
WOLK; BOVEN UITHOUDERKRAAN)

KGF1
KGF2

175
94

235
115

486
256

KGF1

219

KGF2

36

KGF1

GASONTSNAPPING (STORING TIJDENS
VULPROCES OVENS, KLIMPIJP)

118
ROOKEMISSIE (O.A. ONGARE KOOKS)

KGF2

120

KGF1
KGF2
KGF1
KGF2
KGF1
KGF2

1
40
15
20
19
6

KGF2

4

KGF1
KGF2

2
1

ENB

292

290

270

205

Zie toelichting

GEUREMISSIE
GASONTSNAPPING (LEKKAGES, STORING)
RUWGAS FAKKELEN ( M.U.V. TESTEN OF
GASZUIGER WISSELEN)
AFBLAZEN VAN GAS (ONTGASSEN, BIJ UIT
BEDRIJF NEMEN LEIDINGDELEN, WASSERS)
AFBLAZEN VAN GAS KGF (O.A. SPOELACTIES
WASSERS WASSTRAAT)

42 m3
628 m3
23,4 m3
468 m3
6427 m3 122107 m3
1339 m3 8034 m3

verw.
verw.
verw.
verw.

1
1
verw.
0

10
8
verw.
0

175 m3

700 m3

verw.

0,3

4

150 m3
200 m3

300 m3
200 m3

verw.
verw.

0,4
0,2

4
3

61 m3
4825 m3
165 m3 7772 m3
438 m3 15248 m3
335 m3 4025 m3
2089 m3 179637 m3

nihil
0,01
verw.
verw.
nihil

nihil
verw.
16
verw.
nihil

3
0,02
65
verw.
nihil

22,2 m3

3381 m3

0,05

nihil

nihil

1,44 kg

26 kg

0,04

nihil

nihil

0 kg

0 kg

24,5 kg

563 kg

0,84

nihil

nihil

248 m3

12150 m3

13

3

Zie toelichting

274
79
47
36
12
86

OSF2

6,0 kg of 520 kg en
6,4 m3
204 m3
6,7kg of 402 kg en
4,7m3
192 m3

AFBLAZEN VAN GAS
Aardgas
Hoogovengas
1

Kooksovengas
Oxygas
Zuurstof, stikstof en argon

249

con

216

ZICHTBARE DAKEMISSIE (A.G.V. OPSTOKEN
CONVERTER + INZET VAN RUWIJZER)
SLOBBER (MET ZICHTBARE DAKEMISSIE)

EVB

428

286

GSL

229
103

MILIEU INSTALLATIE UIT BEDRIJF (ARI/ MARI)
69

MILIEU INSTALLATIE UIT BEDRIJF (OVERIGE)
MILIEU INSTALLATIE UIT BEDRIJF (STOBES/
MILIEUSPROEIERS)
STOFEMISSIE
(O.A. OVERSTORT

26

PEF
SIF1
Totaal geanalyseerd 2019
In % van totaal Tata 2019

64

43

62

49
2763
88%

a

Exclusief firma's
Bron: database MELK 2019, 2020 en 2021
Bron: ZSS-emissieinventarisatie 2019
1

Bron emissiehoeveelheid: EMJV 2019

TRANSPORTBANDEN)
STOFEMISSIE (O.A. STORTEN, LOSSEN,
MENGVELDEN EN OPSLAGEN)
ONGEWOON VOORVAL MET MOGELIJKE
MILIEUGEVOLGEN
CALAMITEITEN BEDRIJF (OVERSCHAKELEN OP
SCHOORSTEENBEDRIJF, OPEN GAAN TKKLEPPEN)

Geschatte ZZS-emissies ongewone voorvallen 2019
→
In % van de werkelijke reguliere ZZS-emissie totaal Tata →
Werkelijke reguliere ZZS-emissie totaal Tata 2019
→

Zie toelichting

14
23
106
0,7%
0,9%
4,0%
1916
2547
2631
Verw. = verwaarloosbaar

Page 5

Toelichting op tabel 1
A) Algemeen
Het jaar 2019 is gekozen omdat 2019 het beste aansluit bij de ZZS-emissie-inventarisatie
2019 die op 30 december 2020 aan de ODNZKG is verstuurd (referentie 2 en 3). Hierdoor
zijn vergelijkingen eenduidig en logisch. Voor het jaar 2020 en 2021 zijn alleen het totaal
aantal meldingen toegevoegd als indicatie voor de verschillen per jaar.
Om een indicatie-schatting te bepalen van de ZZS-emissies zijn de meest emissierelevante
gemelde ongewone voorvallen geselecteerd. Deze insteek heeft geleid tot geselecteerde
meldingenclusters die 88% uitmaken van het totaal aantal meldingen uit 2019 . Uit een
eerdere analyse, zie Tata-brief van 30 september 2021, is gebleken dat 97% van de totale
reguliere ZZS-emissie bestaat uit zware metalensom(6), PAKsom en benzeen. De ZZSemissie van de ongewone voorvallen zijn in het verlengde van de reguliere emissies
beoordeeld op de zware metalensom(6)-, de PAKsom- en de benzeen-emissie.
Met aannames op basis van expert judgement zijn de geselecteerde meldingenclusters
verder geanalyseerd op de hoeveelheid ZZS-emissie. Van de resterende 12 % van het
aantal meldingen ongewone voorvallen is met een QuickScan en een expert judgement
geconcludeerd dat zij een verwaarloosbare ZZS-emissie tot gevolg kunnen hebben.
Per relevante meldingencluster is in de volgende paragraaf “Berekeningsmethodiek”
beschreven op welke wijze tot de bepaalde hoeveelheid ZZS-emissie is gekomen.
B) ZZS-emissieberekeningsmethodiek ongewone voorvallen
B1) Algemeen
a) Voor alle geselecteerde clustermeldingen zijn de hoeveelheid emissiegegevens in
kg of m3 gebruikt die in de MELK-database zijn opgenomen. De
emissiehoeveelheden zijn opgegeven als totaalstof in kg of als totaalm3 gas/lucht.
b) Aanname: bij het vermelden van de m3 gas/lucht in de MELK-database is er van
uitgegaan dat dit Nm3 zijn.
c) Aanname: waar nodig is voor de berekeningen van de ZZS-emissie van ongewone
voorvallen de gemeten samenstelling van de reguliere emissie uit de ZZS-emissieinventarisatie van december 2020 gelijk gesteld aan de samenstelling van de ZZSemissie van de ongewone voorvallen.
d) Voor de ZZS-emissie van ongewone voorvallen bij de KGFen is onder andere
gebruik gemaakt van het benzeengehalte van het ruwe en gereinigde
kooksovengas(reingas). De PAKsom van het kooksovengas is niet bekend. Voor het
bepalen van de PAKsom-emissie is gebruik gemaakt van de verhouding tussen de
beenzeen- en PAKsom-emissie van de regulier bepaalde emissies uit de emissieinventarisatie.
e) Op basis van expert judgement, kennis van de processen, de samenstelling grond-/
hulpstoffen en (vergelijkbare)emissies zijn voor een aantal emissies
verwaarloosbaar en nihil vermeld.

Page 6

B2) ZZS-emissieberekeningsmethodiek per individuele clustermelding
1) Werkeenheid Hoogovens(HOO); ovenhuis dakemissie HO6 en HO7
a) ROOKEMISSIE OVENHUIS (DOORZICHTIGE WOLK; NIET BOVEN
UITHOUDERKRAAN)
b) ROOKEMISSIE OVENHUIS (ONDOORZICHTIGE WOLK; BOVEN UITHOUDERKRAAN).
Aanname: het gehalte aan zware metalensom(6)van de reguliere gemeten
stofemissie uit het dak is gelijk aan de samenstelling van stofemissie tijdens een
ongewoon voorval. Met de MELK-gegevens en het gehalte zware metalensom(6) is
de hoeveelheid zware metalensom(6)-emissie in kg/jaar van de ongewone
voorvallen berekend.
2) Werkeenheid Kooks- en GasFabrieken(KGF1 en KGF2); diverse bronnen
a) GASONTSNAPPING (STORING TIJDENS VULPROCES OVENS, KLIMPIJP)
De gasontsnapping bij diverse bronnen wordt gemeld tijdens het vulproces, dat
betekent dat het kooksproces start en dat er ruw kooksovengas kan worden
geëmitteerd. Aanname: de gemelde emissie in m3 bestaat voor de helft uit ruw
kooksovengas . Met het benzeengehalte van het ruw kooksovengas is de
benzeenemissie berekend.
Met de benzeenemissie en de verhouding tussen de benzeen- en de PAKsomemissie van de reguliere emissie van de klimpijpen is de PAKsom-emissie van de
ongewone voorvallen in kg/jaar berekend.
b) ROOKEMISSIE (O.A. ONGARE KOOKS)
Aanname: het gehalte aan zware metalensom(6) van de regulier gemeten
stofemissie uit de blustorens is gelijk aan de samenstelling van stofemissie tijdens
een ongewoon voorval. De aanname is dat de gemelde emissie in m3 voor 10 % uit
ruw kooksovengas bestaat omdat het gaarproces volledig is doorlopen.
Met het benzeengehalte van het ruw kooksovengas en de verhouding tussen
benzeen en de PAKsom van de reguliere emissie van de klimpijpen is de benzeenen PAKsom-emissie van de ongewone voorvallen in kg/jaar berekend.
c) GEUREMISSIE
Op basis van het signaal van de geurneuzen rond KGF2 wordt door de
procesoperator een onderzoek uitgevoerd naar de mogelijke bron. Dit zijn niet
kwantificeerbare kleine, en niet zichtbare, emissiehoeveelheden. De grotere
emissies die mogelijk geur veroorzaken worden apart gemeld zoals bijvoorbeeld
GASONTSNAPPING (STORING TIJDENS VULPROCES OVENS, KLIMPIJP).
Voor de geurmeldingen zijn geen hoeveelheden ZZS-emissie in kg/jaar bepaald.
d) GASONTSNAPPING (LEKKAGES, STORING)
Dit zijn meldingen van verschillende bronnen in verschillende stadia van het
kooksproces. Aanname: de gemelde emissie in m3 bestaat voor 75 % uit ruw
kooksovengas. Met het benzeengehalte van het ruwe kooksovengas is de
benzeenemissie berekend.
Voor het berekenen van de PAKsom-emissie is de gemiddelde verhouding van de
benzeen- en PAKsom-emissie van de klimpijpen, de vulgatdeksels en de deuren uit
de emissie-inventarisatie gebruikt.
e) RUWGAS FAKKELEN ( M.U.V. TESTEN OF GASZUIGER WISSELEN)
Het betreft volledige, > 99% (referentie 8), verbranding van ruw kooksovengas
waardoor de emissies van benzeen en PAKsom op verwaarloosbaar zijn gesteld.

Page 7

f) AFBLAZEN VAN GAS (ONTGASSEN, BIJ UIT BEDRIJF NEMEN LEIDINGDELEN,
WASSERS)
Aanname: het gas bij ontgassen bestaat uit gereinigd kooksovengas(reingas) . Met
het benzeengehalte van het reingas is de benzeenemissie berekend. Voor het
berekenen van de PAKsom-emissie is de gemiddelde verhouding van de benzeenen PAKsom-emissie van de klimpijpen, de vulgatdeksels en de deuren uit de
emissie-inventarisatie gebruikt.
g) AFBLAZEN VAN GAS KGF (O.A. SPOELACTIES WASSERS WASSTRAAT)
Aanname: het gas bij ontgassen bestaat uit een mengsel van ruw en gereinigd
kooksovengas(reingas). Met het gemiddelde benzeengehalte van het mengsel is
de benzeenemissie berekend. Voor het berekenen van de PAKsom-emissie is de
gemiddelde verhouding van de benzeen- en PAKsom-emissie van de klimpijpen, de
vulgatdeksels en de deuren uit de emissie-inventarisatie gebruikt.
3) Werkeenheid Energiebedrijf(ENB)
AFBLAZEN VAN GAS; aardgas, hoogovengas-gas, kooksovengas, Oxygas, zuurstof,
stikstof en argon.
Aardgas: voor de benzeenemissie is het gehalte gebruikt voor aardgas uit de
literatuur (zie referentie 12). Voor Zware metalen en PAKsom zijn geen gehalten in
aardgas gevonden deze zijn op 0 gesteld.
Hoogovengas: Het Hoogovenproces wordt in een gasreinigingsinstallatie diep
gereinigd. Met het gehalte zware metalensom(6) in het gas (zie referentie 13) is de
emissie bepaald. Het benzeengehalte in het Hoogovengas is ongeveer 1 ppmv (zie
referentie 14), hierdoor wordt verwacht dat PAK-verbindingen in het Hoogovengas
verwaarloosbaar aanwezig zijn.
Kooksovengas: deze emissies zijn geapporteerd in het eMJV van 2019 en in de
tabel overgenomen. Voor het berekenen van de PAKsom-emissie is de gemiddelde
verhouding van de benzeen- en PAKsom-emissie van de klimpijpen, de
vulgatdeksels en de deuren van Kooks-en gasfabrieken uit de ZZS-emissieinventarisatie gebruikt.
Oxygas: niet bekend zijn de gehalten van zware metalen, PAKsom en benzeen in
het oxygas. Rekening houdend met het proces(zeer hoge temperatuur) en de
navolgende gasreiniging wordt ingeschat dat deze componenten verwaarloosbaar
aanwezig zijn.
Zuurstof, stikstof en argon: bij het afblazen van deze gassen worden geen emissies
van zware metalen, PAKsom en benzeen verwacht en zijn op nihil gesteld.
4) Werkeenheid Oxystaalfabriek 2(OSF2); dakemissie laadhaldak
a) ZICHTBARE DAKEMISSIE (A.G.V. OPSTOKEN CONVERTER + INZET VAN
RUWIJZER)
b) SLOBBER (MET ZICHTBARE DAKEMISSIE)
Het betreft een stofemissie in kg, in de meldingen zijn m3 opgenomen. Aanname
1: de samenstelling van de reguliere gemeten stofemissie uit het laadhaldak gelijk
is aan de samenstelling van de stofemissie tijdens een ongewoon voorval.
Aanname 2: de stofconcentratie per gemelde m3 tijdens ongewone voorvallen is

Page 8

een factor 1000 hoger dan de stofconcentratie tijdens de reguliere uitstoot. Met
de stofemissie en de samenstelling is de zware metalensom(6) berekend in
kg/jaar.
5) Werkeenheid Ertsvoorbereiding (EVB); diverse bronnen
5.1 Grondstoffenlogistiek(GSL):
a) MILIEU INSTALLATIE UIT BEDRIJF (ARI/ MARI)
MILIEU INSTALLATIE UIT BEDRIJF (OVERIGE)
MILIEU INSTALLATIE UIT BEDRIJF (STOBES/ MILIEUSPROEIERS)
Aanname: de samenstelling van het geëmitteerde stof is gelijk aan
Pelletfabriek(PEF) stof, zie 4.2.
b) STOFEMISSIE (O.A. OVERSTORT TRANSPORTBANDEN)
STOFEMISSIE (O.A. STORTEN, LOSSEN, MENGVELDEN EN OPSLAGEN)
Gemelde emissiehoeveelheid is 0 kg stof.
5.2 Pelletfabriek(PEF)
ONGEWOON VOORVAL MET MOGELIJKE MILIEUGEVOLGEN
Aanname: Het gehalte aan zware metalensom(6) van de reguliere gemeten
stofemissie van de Branderij, dak en jaloezieën is gelijk gesteld aan de
samenstelling van stofemissie tijdens een ongewoon voorval. Met de MELKgegevens en het gehalte zware metalensom(6) is de hoeveelheid zware
metalensom(6)-emissie in kg/jaar van de ongewone voorvallen berekend.
5.3 Sinterfabriek(SIF)
CALAMITEITEN BEDRIJF (OVERSCHAKELEN OP SCHOORSTEENBEDRIJF, OPEN GAAN
TK-KLEPPEN)
Deze emissies zijn geapporteerd in het eMJV van 2019 en in de tabel
overgenomen. Benzeen is nog onbekend, in 2022 worden metingen uitgevoerd en
in begin Q4 2022 zijn de resultaten bekend.
1.1.2.1 Beschouwing en interpretatie van de resultaten
Aantal meldingen ongewone voorvallen
In artikel 17.1 (referentie 7) en verder van de Wet milieubeheer zijn de ongewone
voorvallen gekoppeld aan nadelige gevolgen voor het milieu die ontstaan of
dreigen te ontstaan.
Een ongewoon voorval dient gemeld te worden als het ongewone voorval nadelige
gevolgen voor het milieu heeft of kan hebben en heeft dan alleen betrekking op
nadelige gevolgen voor het milieu buiten de inrichting.
Uit de Nota van Toelichting bij het Ontwerpbesluit activiteiten leefomgeving van
de Omgevingswet (publicatie van het Staatsblad in 2016, 156 26-04-2016 met als
titel “Wet van 23 maart 2016, houdende regels over het beschermen en benutten
van de fysieke leefomgeving (Omgevingswet)”) (referentie 9) blijkt dat met de
voornoemde meldingsplicht geen significante wijziging is beoogd ten opzichte van
de regeling, zoals die nu geldt op grond van artikel 17.2 van de Wet milieubeheer.
Bij de analyse van het aantal meldingen is naar voren gekomen dat veel ongewone
voorvallen zijn gemeld die geen en/of significante gevolgen voor het milieu
hebben buiten de inrichting.

Page 9

Voorbeeld: de werkeenheid ENB
In 2019 heeft het ENB 274 ongewone voorvallen gemeld. Van deze 274 zijn 89
(32%) meldingen die geen nadelige gevolgen hebben voor het milieu, het betreft
meldingen van Argon (Ar), Stikstof (N2) en Zuurstof (O2). Deze gassen zijn van
nature onderdeel van de leeflucht die wordt ingeademd.
De andere Werkeenheden zijn niet geanalyseerd. De conclusie is dat Tata Steel in
onze optiek meer ongewone voorvallen meldt dan wat op basis van de Wet
Milieubeheer noodzakelijk is.
Algemeen
Waarde en gebruik van ZZS-emissiehoeveelheid tijdens ongewone voorvallen
De in 2019 opgegeven ZZS-emissie per ongewoon voorval is tot stand genomen met
onzekerheden in de gevolgde methodiek die hoofdzakelijk terug te voeren zijn tot een
drietal aspecten:
a) de onbekendheid van wanneer en welke ongewone voorvallen plaats zullen
vinden in de tijd en de meestal korte tijdsduur van een ongewoon voorval met
een (ZZS)-emissie.
b) de schatting van de emissiehoeveelheid die na het ontstaan van een
ongewoon voorval door de procesoperator wordt gemaakt en in de MELKdatabase wordt ingevoerd.
c) de aannames in de emissieberekeningsmethodiek die zijn gedaan in de
samenstelling van de geëmitteerde ZZS-emissie om de hoeveelheid in kg/jaar
te bepalen.
De onzekerheden zijn niet verantwoord en niet zorgvuldig te kwantificeren waardoor het
valideren van de gevolgde methodiek niet mogelijk is. De gerapporteerde ZZShoeveelheden zijn door de onzekerheden in de gevolgde methodiek als een indicatieve
schatting te gebruiken en zijn niet geschikt voor verdere analyse en interpretatie.
1.1.3 Vermijdings- en reductieprogramma ongewone voorvallen
Om meer inzicht te krijgen heeft Tata Steel een uitgebreide analyse uitgevoerd van de
meest voorkomende gemelde ongewone voorvallen/niet reguliere emissies van 2017 tot
en met 2020 en de mogelijke milieueffecten van het vermijdings- en reductieprogramma
op de meldingen. Het gemiddelde resultaat per jaar van de analyse is in tabel 2
samengevat.

Page 10

Tabel 2: Aantal meldingen van ongewone voorvallen waar het vermijdings- en reductieprogramma
een reductie-effec op heeft als gemiddeld per jaar voor de periode 2017-2020
Werkeenheid/emissiebron
Aantal
Effect
meldingen reductieplan
HOO, HO6 ovenhuis (dakemissie met afz.)
608
Ja
HOO, HO7 ovenhuis (dakemissie met afz.)
369
Ja
KGF1
189
Ja
KGF2
102
Ja
OSF2, dakemissie laadhal
332
Ja
EVB:
Grondstoffenlogistiek, opslagen/openbronnen
91
ja
Pefa
39
nee
Sifa
39
nee
Samenvatting reductie-effect van het vermijdings- en reductieplan als gemiddelde per jaar
Reductie-effect op het aantal meldingen/jaar
1692
Reductie-effect als percentage van het totaal aantal meldingen/jaar
67%
Totaal aantal meldingen Tata Steel/jaar
2532
Bron: database MELK 2017-2020 en ZZS-vermijdings- en reductieprogramma 29 september 2021

Toelichting en analyse van tabel 2
2017-2020: gemiddeld heeft Tata Steel 2532 meldingen per jaar geregistreerd over de
emissies naar de lucht.
Ondanks de onvoorspelbaarheid van ongewone voorvallen is een onderzoek uitgevoerd
om een schatting te maken van de effecten van het Tata-vermijdings- en
reductieprogramma dat in uitvoering is op de ongewone voorvallen. De details van de
reductiemaatregelen kunt u vinden in het vermijdings- en reductieprogramma dat op 30
september 2021 aan u is verstuurd.
Van elke bronmaatregel is ingeschat wat voor reductie-effect de maatregel kan hebben
op de ongewone voorvallen, dit is uitgedrukt in een percentage van het aantal meldingen.
Voorbeeld: Werkeenheid OSF2; geeft de emissiebron dakemissie laadhal(con) gemiddeld
332 ongewone voorvallen per jaar met een emissie x. Met de OSF2-maatregel aan het
laadhaldak wordt een reductie-effect verwacht op 332 ongewone voorvallen van 50%.
Het reductie-effect kan zijn op de hoeveelheid x en/of op het aantal ongewone
voorvallen, dat is echter niet te kwantificeren. Per bron is het reductie-effect van de
maatregel verschillend.
Het aantal ongewone voorvallen van de Werkeenheden, waar een maatregel een
reductie-effect heeft op de ongewone voorvallen, is gesommeerd zijnde 1692. Het
voorgestelde vermijdings- en reductieprogramma heeft dus een reductie-effect op zo’n
1692 meldingen van de ongewone voorvallen per jaar van verschillende bronnen.
Vervolgens is er gedeeld door het gemiddelde aantal ongewone voorvallen (2532) en
ontstaat er een reductie-effect bij 67% op het totaal aantal ongewone
voorvallen/meldingen per jaar over de periode 2017 tot en met 2020.

Page 11

Referenties
1)
2)
3)
4)

5)
6)

7)
8)
9)
10)

11)

12)
13)

Tata Steel database MELK 2017-2021
Brief Tata Steel aan ODNZKG 30 december 2020; Rapport 1 - resultaat ZZS-emissieinventarisatie lucht Tata Steel, 20201230
Brief Tata Steel aan ODNZKG 30 december 2020: Rapport 2 - Toelichting ZZSinventarisatie lucht Tata Steel, 20210519
Brief Tata Steel aan ODNZKG 19 mei 2021: Beoordeling inventarisatie Zeer
Zorgwekkende Stoffen (reactie op uw brief van 24 maart 2021 voor wat betreft
het onderdeel ‘lucht’) deel 1
Brief ODNZKG aan Tata Steel 29 september 2021: Reactie op ingediende ZZS
informatie Tata Steel IJmuiden
Brief Tata Steel aan ODNZKG 30 september 2021: Beoordeling inventarisatie Zeer
Zorgwekkende Stoffen (reactie op uw brief van 24 maart 2021 voor wat betreft
het onderdeel ‘lucht’) deel 2
https://wetten.overheid.nl/BWBR0003245/2012-10-01#Hoofdstuk17
https://www.infomil.nl/onderwerpen/lucht-water/lucht/digitalener/luchtemissie/overzicht-factsheets/factsheets/fakkel-toorts/
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2016-156.html
https://tsx.sharepoint.com/sites/HSE/PS/Vergunn/00%20%20Algemeen/Forms/All
Items.aspx?id=%2Fsites%2FHSE%2FPS%2FVergunn%2F00%20%20Algemeen%2FO
mgevingsvergunning%2F2004%20Revisievergunning%2F2007%20Beschikking%20a
anvraag%20revisieverrgunning%2FBeschikking%20Deel%20Algemeen%2Epdf&par
ent=%2Fsites%2FHSE%2FPS%2FVergunn%2F00%20%20Algemeen%2FOmgevingsv
ergunning%2F2004%20Revisievergunning%2F2007%20Beschikking%20aanvraag%
20revisieverrgunning
Benzeen in aardgas.
file:///C:/Users/a334719/Downloads/Aanpak_bodemverontreiniging_bij_gaslekke
n_59_81c76d7d57.pdf
Corus Strip Products IJmuiden (Tata-ENB); 14 mei 2009; Uitleg bepaling zware
metalen in productiegassen
KIWA ANALYSIS REPORT (Tata-ANA); april/mei 2020 analyse Hoogovengas