Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2146
Vragen van de leden Leijten en Beckerman (beiden SP) aan de Ministers van
Economische Zaken en Klimaat en voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke
Ordening over de tijdelijke verrekenfactor voor nieuwbouw vanwege de hoger
uitgevallen milieubelasting van warmtepompen (ingezonden 22 februari 2023).
Antwoord van Minister De Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening)
(ontvangen 4 april 2023).
Vraag 1
Per wanneer is de tijdelijke verrekenfactor voor nieuwbouw vanwege de
hoger uitgevallen milieubelasting van warmtepompen van kracht?1
Antwoord 1
De tijdelijke verrekenfactor is met ingang van 2 februari 2023 van kracht.
Voordat deze tijdelijke verrekenfactor vorm kon worden gegeven, is vanaf
september 2022 gerekend met de oude milieudata voor warmtepompen, die
een lagere milieubelasting berekenden, dan de toen inmiddels bekende
werkelijke milieubelasting.
Vraag 2
Wanneer bent u geïnformeerd over de hogere milieubelasting en de
noodzaak van een tijdelijke verrekenfactor?
Antwoord 2
Het Ministerie van BZK is in september 2022 geïnformeerd over de hogere
milieubelasting van warmtepompen dan tot dan toe werd aangenomen en
over het voorstel om te werken met een tijdelijke verrekenfactor. Dit is
gedaan door de stichting Nationale Milieudatabase (NMD), die onafhankelijke
beheerder is van zowel de Nationale Milieudatabase als van de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken – de methode waarmee de milieuprestatie
wordt berekend.
Dit inzicht in de hogere milieubelasting werd duidelijk toen een leverancier
van warmtepompen voor een nieuw model warmtepomp de milieubelasting
liet berekenen. De berekende milieubelasting van dat nieuwe model bleek

1

ah-tk-20222023-2146
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Telegraaf, 21 febrauri 2023, «Warmtepomp blijkt enorme vervuiler». (https://www.telegraaf.nl/
financieel/255179073/warmtepomp-blijkt-enorme-vervuiler-noodmaatregel-in-de-bouw).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

vele malen hoger dan de milieubelasting van de warmtepompen die al in de
database zaten. Uit een vergelijking tussen de oude en de nieuwe milieudata
bleek, dat in de oude milieudata niet alle milieucomponenten van een
warmtepomp goed waren meegenomen. In de ingediende milieudata van het
nieuwe model warmtepomp werden wel alle milieucomponenten op correcte
manier meegenomen.
Dit betekent dat de berekende milieubelasting van al eerder in de database
opgenomen warmtepompen lager is dan hun werkelijke milieubelasting.
Naar aanleiding van deze constatering heeft de stichting NMD onderzoek
gestart naar correctheid van milieudata van warmtepompen en andere
klimaatinstallaties in gebouwen, zoals ventilatie en koeling. Dit onderzoek
wordt op 1 april 2023 afgerond.
Het gevolg van het vervangen van de oude (incomplete) door de nieuwe
(complete) milieudata bleek voor warmtepompen dusdanig groot dat rekenen
met de milieudata voor de nieuwe warmtepompen leidt tot praktijkproblemen. In de eerste plaats omdat er een ongelijk speelveld kan ontstaan tussen
warmtepompen met oude en nieuwe data. Maar ook omdat vanwege de
opnieuw berekende bijdrage van de warmtepomp, grote verschillen ontstaan
in de berekende milieuprestatie van een gebouw met een warmtepomp met
oude milieudata en een warmtepomp met nieuwe milieudata.
Om deze praktijkproblemen te ondervangen is in opdracht van de stichting
NMD de tijdelijke verrekenfactor ontwikkeld. Deze werkt als volgt. De
werkelijke berekende milieubelasting van nieuwe warmtepompen wordt
vermenigvuldigd met de verrekenfactor, waardoor de facto bij het berekenen
van de milieuprestatie van gebouwen (MPG) wordt gerekend met de waarden
van de oude warmtepompen.
Meer informatie is te vinden op de website van de Nationale Milieudatabase,
met name op een pagina met FAQ’s met betrekking tot de tijdelijke verrekenfactor.
Vraag 3
Kunt u aangeven hoe deze tijdelijke verrekenfactor tot stand is gekomen? Met
wie overleg geweest?
Antwoord 3
De tijdelijke verrekenfactor is in opdracht van de stichting NMD ontwikkeld
door het adviesbureau LBP Sight. Op dit advies is een review uitgevoerd door
het adviesbureau W/E adviseurs. LBP Sight en W/E adviseurs zijn adviesbureaus met deskundigheid op het gebied van milieuprestatie van bouwwerken
en bouwproducten.2
Stichting NMD heeft vervolgens na overleg met het Ministerie van BZK, FME
en Techniek Nederland de tijdelijke verrekenfactor ingevoerd die op warmtepompen met geactualiseerde productkaarten mag worden toegepast.3
Vraag 4
Welk juridisch advies heeft u ingewonnen over de tijdelijke verrekenfactor?
Kunt u die per direct naar de Kamer sturen?
Antwoord 4
Ik heb geen juridisch advies ingewonnen over de tijdelijke verrekenfactor. De
tijdelijke verrekenfactor is een onderdeel van het stelsel van de Nationale
Milieudatabase en de Bepalingsmethode dat door de onafhankelijke stichting
NMD wordt beheerd.
Ik ben verantwoordelijk voor de vaststelling van de minimum milieuprestatieeis in de bouwregelgeving en de aanwijzing van de bepalingsmethode als
instrument voor de berekening van de milieuprestatie van bouwwerken ten
behoeve van de toetsing aan de eis. De bepalingsmethode is niet gewijzigd.

2
3

Voor meer informatie zie https://www.lbpsight.nl/ en https://www.w-e.nl/.
De FME is de ondernemersorganisatie voor de technologische industrie in Nederland. Techniek
Nederland is de ondernemersvereniging van technische dienstverleners, installatiebedrijven en
de technische detailhandel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 5
Waarom heeft u de Kamer niet geïnformeerd over de tijdelijke verrekenfactor?
Antwoord 5
De tijdelijke verrekenfactor is onderdeel van de milieudata van warmtepompen, zoals ik in antwoord op vraag 1 heb aangegeven. De Minister van BZK
heeft in het Vragenuur van 21 februari jongstleden geantwoord, dat het
beheer van de milieudata wordt gedaan door de sector zelf, niet door de
rijksoverheid. Het beheer van de database, de data daarin én de bepalingsmethode is een verantwoordelijkheid van de onafhankelijke stichting NMD.
Communicatie over de werkwijze en de data in de database is de verantwoordelijkheid van de stichting NMD.
In het hetzelfde Vragenuur heeft de Minister van BZK ook gesteld, dat de eis
zelf niet is gewijzigd: die is staat onveranderd op 0,8. Als de in de bouwregelgeving aangewezen bepalingsmethode of eis wordt gewijzigd, wordt uw
Kamer daarover geïnformeerd.
Vraag 6
Wat is het gevolg van de hogere milieubelasting voor de klimaatopgave,
inclusief de gebouwde omgeving?
Antwoord 6
Er is geen negatief gevolg voor de klimaatopgave en verduurzaming van de
gebouwde omgeving, als gevolg van de hoger uitgevallen MKI-score. Het
onderzoek van de stichting NMD richt zich op de materiaal gebonden
milieu-impact van de warmtepomp. Die milieu-impact blijkt hoger dan eerder
werd aangenomen. Het onderzoek geeft echter geen inzicht over de milieuvoordelen van de warmtepomp tijdens het gebruik. In de gebruiksfase
bespaart de warmtepomp juist veel CO2-uitstoot t.o.v. een cv-ketel door de
gunstigere energieprestatie. Wanneer gekeken wordt naar de som van de
materiaal gebonden milieu-impact en de energieprestatie, zijn warmtepompen in veel situaties een klimaatvriendelijker alternatief voor de cv-ketel.
Met het oog op de aangekondigde normering van verwarmingsinstallaties in
de bestaande bouw heb ik TNO gevraagd om zeker te stellen of er gevallen
zijn, bijvoorbeeld bij een heel laag aardgasverbruik, waar een (hybride)
warmtepomp per saldo geen positief effect op het milieu heeft. De resultaten
hiervan worden betrokken bij de brief over de reikwijdte van de normering,
die ik over enkele weken aan uw Kamer zal toezenden.
Overigens is er nu al een tendens in de markt zichtbaar naar de productie van
warmtepompen met een lagere klimaatbelasting. Deze is mede veroorzaakt
door de lopende herziening van de EU-verordening inzake gefluoreerde
broeikasgassen, waarin voorstellen zijn opgenomen om de inzet van
koudemiddelen met een hoog klimaat opwarmend vermogen te verbieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3