Regeling van de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, de Minister van Justitie en Veiligheid en
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
van 12 november 2021, kenmerk 3282720-1019939-WJZ,
houdende wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen
covid-19 in verband met een verplichte sluitingstijd voor
winkels, eet-en drinkgelegenheden en andere locaties, een
gedeeltelijk evenementenverbod en enkele andere regels

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Minister van Justitie en
Veiligheid en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Handelende in overeenstemming met de Ministers van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap en van Economische Zaken en Klimaat en de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport;
Handelende in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad;
Gelet op de artikelen 58e, eerste lid, 58g, eerste lid, 58h, eerste lid, 58i en 58q,
eerste lid, van de Wet publieke gezondheid;
Besluit:
Artikel I
De Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 1.1 wordt in de alfabetische volgorde een begripsbepaling ingevoegd,
luidende:
- winkel: publieke plaats waar in overwegende mate goederen plegen te worden
verkocht;
B
Voor artikel 4.1 worden twee artikelen ingevoegd, luidende:
Artikel 4.a1 Sluiting winkels tussen 18.00 uur en 06.00 uur
Van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om 06.00 uur
worden tussen 18.00 uur en 06.00 uur geen andere winkels voor publiek
opengesteld dan:
a. winkels in de levensmiddelenbranche voor mens en dier, mits gesloten voor
publiek tussen 20.00 uur en 06.00 uur;

Pagina 1 van 22

b. winkels in zorg- of welzijnshulpmiddelen, mits gesloten voor publiek tussen
20.00 uur en 06.00 uur;
c. groothandels voor levering ten behoeve van personen in de uitoefening van
beroep of bedrijf, mits gesloten voor publiek tussen 20.00 uur en 06.00 uur;
d. drogisterijen, mits gesloten voor publiek tussen 20.00 uur en 06.00 uur;
e. apotheken;
f. tankstations;
g. winkels op luchthavens na de securitycheck;
h. winkels die worden gebruikt ten behoeve van de uitvoering van een verkiezing
als bedoeld in de Kieswet dan wel de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19,
uitsluitend voor die functie.
Artikel 4.a2 Sluiting andere publieke plaatsen tussen 18.00 uur en 06.00
uur
1. Van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om 06.00
uur worden de volgende publieke plaatsen niet tussen 18.00 uur en 06.00 uur
voor publiek opengesteld:
a. pret- en dierenparken;
b. spellocaties;
c. kinderboerderijen en speeltuinen;
d. locaties voor recreatief vervoer;
e. locaties voor zaalverhuur ten behoeve van recreatie;
f. vervoermiddelen ten behoeve van een recreatieve activiteit;
g. sauna’s, zonnestudio’s en wellnesscentra;
h. locaties voor niet-medische contactberoepen;
i. locaties voor cursussen en trainingen, met uitzondering van cursussen en
trainingen die noodzakelijk zijn voor de uitoefening van beroep, locaties waar
opgelegde educatieve maatregelen ter bevordering van de rijvaardigheid of
geschiktheid worden ondergaan, locaties waar theorie-examens worden
afgenomen die noodzakelijk zijn voor het mogen besturen van een vervoermiddel
of voor de uitoefening van het beroep van rijinstructeur, keurmeester voor de
periodieke keuring van motorrijtuigen, tachograaftechnicus of LPG-technicus,
locaties waar theoretische nascholingscursussen als bedoeld in artikel 156r van
het Reglement rijbewijzen plaatsvinden of locaties waar theoretische bijscholing
als bedoeld in artikel 12b, eerste lid, van de Wet rijonderricht motorrijtuigen 1993
plaatsvinden.
2. Het eerste lid, onder e en i, geldt niet voor locaties die worden gebruikt ten
behoeve van de uitvoering van een verkiezing als bedoeld in de Kieswet dan wel
de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19, uitsluitend voor die functie.
C
Artikel 4.2 wordt als volgt gewijzigd:
1. Aan het eerste lid wordt, onder vervanging van de punt aan het slot door een
puntkomma, een onderdeel toegevoegd, luidende:
c. het publiek wordt geplaceerd.
2. In het zesde lid wordt “tweede lid” vervangen door “eerste lid, aanhef en onder
c, en tweede lid”.
3. Er wordt een lid toegevoegd, luidende:

Pagina 2 van 22

7. In afwijking van het tweede lid wordt van 13 november 2021 om 18.00 uur tot
en met 4 december 2021 om 06.00 uur in het tweede lid in plaats van ‘00.00 uur’
gelezen ‘20.00 uur’.
D
Artikel 4.3 wordt als volgt gewijzigd:
1. Aan het eerste lid worden, onder vervanging van de punt aan het slot door een
puntkomma, twee onderdelen toegevoegd, luidende:
c. van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om 06.00
uur het publiek wordt geplaceerd in een locatie voor de vertoning van kunst en
cultuur, met uitzondering van publiek in doorstroomlocaties;
d. van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om 06.00
uur niet meer dan 1.250 personen als publiek per zelfstandige ruimte worden
toegelaten in een locatie voor de vertoning van kunst en cultuur.
2. Er wordt een lid toegevoegd, luidende:
4. Het eerste lid, aanhef en onder c, geldt niet voor een locatie voor de vertoning
of de beoefening van kunst en cultuur die wordt gebruikt ten behoeve van de
uitvoering van een verkiezing als bedoeld in de Kieswet dan wel de Tijdelijke wet
verkiezingen covid-19.
E
Artikel 5.1 wordt als volgt gewijzigd:
1. Aan het eerste lid worden, onder vervanging van de punt aan het slot door een
puntkomma, twee onderdelen toegevoegd, luidende:
g. van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om
06.00 uur bij sportwedstrijden geen toeschouwers worden toegelaten;
h. van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om
06.00 uur een evenement niet wordt georganiseerd tussen 18.00 uur en
06.00 uur.
2. Er wordt een lid toegevoegd, luidende:
4. Het eerste lid, aanhef en onder h, geldt niet voor sportwedstrijden zonder
toeschouwers, de vertoning van kunst en cultuur en uitvaarten.
F
Aan artikel 5.2, tweede lid, worden, onder vervanging van de punt aan het slot
door een puntkomma, twee onderdelen toegevoegd, luidende:
f. van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om
06.00 uur deelnemers worden geplaceerd, met uitzondering van
deelnemers bij evenementen waarbij sprake is van doorstroom van
deelnemers;
g. van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om
06.00 uur ten hoogste 1250 deelnemers worden toegelaten, met

Pagina 3 van 22

uitzondering van deelnemers bij evenementen waarbij sprake is van
doorstroom van deelnemers.
G
Na paragraaf 6.3 wordt een paragraaf ingevoegd, luidende:
§ 6.5. Onderwijs
Artikel 6.10 Onderwijsactiviteiten
1. Van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om 06.00
uur dragen instellingen voor beroepsonderwijs en instellingen voor hoger
onderwijs er zorg voor dat per zelfstandige ruimte niet meer dan vijfenzeventig
personen als publiek deelnemen aan een onderwijsactiviteit.
2. Het eerste lid geldt niet ten aanzien van ruimten waar een examen, tentamen
of toets wordt afgelegd.
Artikel II
Deze regeling treedt in werking op 13 november 2021 om 18.00 uur.

Pagina 4 van 22

Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.

De Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

H.M. de Jonge

De Minister van Justitie en Veiligheid,

F.B.J. Grapperhaus

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

K.H. Ollongren

Pagina 5 van 22

Toelichting
1. Algemeen
Strekking
Deze regeling wijzigt de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 (Trm). Deze
regeling is gebaseerd op de ingevolge de Tijdelijke wet maatregelen covid-19
geldende bepalingen van de Wet publieke gezondheid (Wpg).
Pijlers van de bestrijding van de epidemie
Vanwege het virus geldt over de periode van ruim anderhalf jaar reeds ingrijpende
maatregelen, die zijn gebaseerd op drie pijlers:
-

-

een acceptabele belasting van de zorg – ziekenhuizen moeten kwalitatief
goede zorg kunnen leveren aan zowel covid-19-patiënten als aan
patiënten binnen de reguliere zorg;
het beschermen van kwetsbare mensen in de samenleving;
het zicht houden op en het inzicht hebben in de verspreiding van het
virus.

Deze pijlers zijn ook voor de maatregelen van deze regeling uitgangspunt.
Daarnaast geldt als uitgangspunt het sociaal-maatschappelijk perspectief gericht
op het beperken van economische en maatschappelijke schade op korte termijn,
aandacht voor structurele maatschappelijke en economische schade en het
voorkomen dat de lasten onevenredig neerslaan bij bepaalde groepen, zoals ook
beschreven bij de invoering van de maatregelen op 9 juli 20211, de verlenging op
13 augustus 2021 en de wijziging van de regeling per 25 september 2021.2
2. Epidemiologische situatie
Het Outbreak Management Team (OMT) heeft naar aanleiding van de 129e
bijeenkomst geadviseerd over het algemene beeld van de epidemiologische
situatie, de ontwikkeling van het reproductiegetal en de verwachting voor de
komende weken, ook ten aanzien van de verwachte ziekenhuis- en intensivecare(IC-)bezetting en mede gelet op de ontwikkeling van de vaccinatiegraad en de
verwachtingen ten aanzien van de verschillende virusvarianten. Aan dat advies
wordt het volgende ontleend.
In de afgelopen zeven kalenderdagen (2 tot 9 november 2021) is het aantal
meldingen van SARS-CoV-2-positieve personen gestegen met 42% in vergelijking
met de zeven dagen ervoor. In de afgelopen zeven kalenderdagen werden
landelijk 439 personen per 100.000 inwoners gemeld met een positieve test voor
SARS-CoV-2, vergeleken met 313 per 100.000 inwoners in de week daarvoor.
Het aantal meldingen nam toe in alle regio’s, maar er is wel een grote regionale
variatie in het aantal positieve testen, van 251 tot 687 per 100.000 inwoners. De
regio’s met het hoogste aantal meldingen per 100.000 inwoners (≥500) betroffen
Limburg-Zuid, Zuid-Holland Zuid, Limburg-Noord, Hollands Midden, GelderlandMidden en Zeeland. Het aantal meldingen nam in alle leeftijdsgroepen verder toe
in de afgelopen week en varieerde van 323 tot 503 per 100.000 inwoners. Het
hoogste aantal meldingen per 100.000 inwoners (net boven 500) betrof de
1

Stcrt. 2021, 35720.

2

Stcrt. 2021, 38789.
Pagina 6 van 22

leeftijdsgroepen 25 tot en met 29 en 30 tot en met 39 jaar en was 400 tot 500 in
de leeftijdsgroepen 0 tot en met 12, 18 tot en met 24 en 40 tot en met 49 jaar. In
de leeftijdsgroepen 13 tot en met 17 jaar en vanaf 50 jaar lag het aantal
meldingen tussen de 300 en 400 per 100.000 inwoners. Het aantal meldingen
vanuit verpleeghuizen en woonzorgcentra nam maar licht toe (een stijging van
4%) in de afgelopen week ten opzichte van de week ervoor. Het aantal meldingen
in de thuiswonende bevolking vanaf 70 jaar nam met 35% toe.
Het aantal testen bij de GGD-testlocaties laat een geleidelijke stijging zien in de
afgelopen weken, over de laatste zeven dagen met complete data (1 tot 8
november 2021) 45% hoger ten opzichte van de week ervoor. Het bijbehorende
percentage positieve testen in de GGD-teststraten was 17,2% gemiddeld in de
afgelopen zeven kalenderdagen, gelijk aan de week ervoor. Het is van belang te
beseffen dat het aantal bij de GGD geteste personen momenteel een mix is van
personen mét en personen zónder klachten, al dan niet naar aanleiding van een
nauw contact getest (in het kader van bron- en contactonderzoek), en al dan niet
getest naar aanleiding van een tevoren positief bevonden zelftest (de zogenaamde
confirmatietesten). Na exclusie van confirmatietesten was 10,7% van alle testen
positief in de afgelopen zeven dagen, vergeleken met 10,3% de week ervoor.
Hoeveel zelftesten thuis uitgevoerd worden, is onbekend. Bij deelnemers aan
Infectieradar met covid-19-achtige klachten gaf ongeveer 60% van de deelnemers
in de laatste weken aan dat men een test uitvoert of laat uitvoeren, in de laatste
week was dat ruim 65%. In de meest recente week nam het aandeel van hen dat
zich laat testen bij de GGD licht toe. Ongeveer 45% gebruikte alleen een zelftest,
bijna 40% liet zich testen bij de GGD en ongeveer 15% deed beide, al dan niet
naar aanleiding van een positieve zelftest. Van alle personen die zich in de
afgelopen week lieten testen bij de GGD, was dat bij 9% naar aanleiding van een
positieve zelftest; 87% van de positieve zelftesten werd bevestigd positief bij de
GGD-bemonstering. Positieve confirmatietesten van zelftesten bedroegen 43%
van alle positieve testen bij de GGD. Bij personen getest in het kader van het
coronatoegangsbewijs (CTB) was het percentage positieve testen 0,7% in de
afgelopen kalenderweek, vergeleken met 0,5% in de week ervoor en 0,3% in de
week daarvoor. De geschatte opkomst voor ten minste één vaccinatie bedroeg tot
en met 7 november 2021 87,9% voor de volwassen bevolking en 84,4% had de
volledige vaccinatieserie afgerond. Voor de bevolking vanaf 12 jaar is dit
respectievelijk 86,0% en 82,5%. Voor de leeftijdsgroepen van jonger dan 40 jaar
ligt de vaccinatiegraad op dit moment over het geheel genomen nog onder de
75%. De instroom en bezetting op verpleegafdelingen en IC in de ziekenhuizen
nam toe. In de afgelopen kalenderweek werden 1.172 opnames in het ziekenhuis
geregistreerd, waarvan 205 op de IC, vergeleken met respectievelijk 965 en 146
de week daarvoor (bron: stichting NICE). In twee weken tijd is het aantal
opnames bijna verdubbeld, de aantallen waren een week eerder nog 671 en 118.
Op 10 november 2021 was de bedbezetting 1.647: 1.320 in de kliniek en 327 op
de IC. De oversterfte neemt recent toe en lag in de periode 21 tot en met 27
oktober 2021 op ongeveer 250 boven de bandbreedte van de verwachte aantallen.
De sterfte was verhoogd in alle leeftijdsgroepen vanaf 55 jaar.
Reproductiegetal en prognose ziekenhuis- en IC-opnames
De meest recente schatting van het reproductiegetal Rt, zoals berekend op basis
van de meldingen van positieve gevallen, is voor 25 oktober 2021 op basis van
Osiris gemiddeld 1,19 (95%-interval 1,16–1,21) besmettingen per geval. De
schatting op basis van het aantal nieuwe ziekenhuisopnames per dag kent een

Pagina 7 van 22

aanzienlijk grotere onzekerheid, omdat ze berekend wordt op veel geringere
aantallen, maar deze waarde is voor 23 oktober 2021 vrijwel gelijk: 1,17 (95%interval 0,98–1,37). Bijna alle infecties in Nederland worden momenteel
veroorzaakt door de deltavariant.
Op basis van de recente toename in meldingen wordt (in het zogenaamde
regressiemodel) een toename van het aantal ziekenhuis- en IC-opnames verwacht
voor de komende week, tot maximaal circa 300 ziekenhuisopnames per dag, en
50 tot 60 IC-opnames per dag. Dit model kan slechts ongeveer een week
‘vooruitkijken’ en deze statistische prognose neigt tot een overschatting van het
aantal opnames in de komende week.
Op basis van het zogenoemde transmissiemodel dat gefit wordt op het aantal
waargenomen IC-opnames per dag en waar de beschikbare informatie over
vaccinaties (COVID-vaccinatie Informatie- en Monitoringssysteem (CIMS),
GGD’en), de effectiviteit van vaccins en de geschatte opbouw van immuniteit door
doorgemaakte infectie in wordt meegenomen, wordt ook een toename van het
mediane aantal IC-opnames per dag en het mediane aantal ziekenhuisopnames
per dag verwacht, tot maximaal circa 175 tot 200 ziekenhuisopnames per dag en
30 tot 35 IC-opnames per dag. De onzekerheid over het tijdstip waarop een piek
bereikt wordt en de hoogte van de piekwaarde van de IC-bezetting is aanzienlijk.
Het OMT kreeg vier scenario’s gepresenteerd, met verschillende percentages van
het aantal contacten dat mensen in hun vrije tijd met elkaar maken zonder
anderhalve meter afstand te houden of zonder CTB. Voor elk van deze scenario’s
bestrijkt de onzekerheidsmarge een brede range aan mogelijke waarden; zowel
waarden die vallen binnen de beschikbare capaciteit als waarden die uitgaan
boven de beschikbare zorgcapaciteit. Deze transmissiemodelprognose geeft een
optimistisch beeld in de zin dat de vaccineffectiviteit tegen transmissie als
constant wordt verondersteld, terwijl er ook aanwijzingen zijn dat deze kan dalen
in de loop van de tijd, en in de zin dat vaccinatiegraad binnen leeftijdsgroepen
homogeen wordt verondersteld, terwijl in werkelijkheid de vaccinatiegraad sterk
kan variëren tussen gemeentes. Hierdoor kan de piekbelasting van de zorg op een
te vroeg tijdstip en voor een te lage waarde uitkomen in de prognose. Deze
prognose op basis van het transmissiemodel neigt momenteel dus tot een
onderschatting van het aantal opnames in de komende weken. Hiermee wordt
aangegeven dat de onzekerheidsmarges in de prognoses aanzienlijk zijn en dat
voorzichtigheid is geboden in de interpretatie daarvan.
Om mobiliteit in Nederland te monitoren, kan geen gebruik gemaakt worden van
Europese telecomdata. Verschillende andere indicatoren voor mobiliteit in
Nederland geven informatie tot en met 6 november 2021 (Google community
mobility reports), 7 november 2021 (mobiliteitsbeeld op basis van het Nationaal
Dataportaal Wegverkeer, Translink, Eurocontrol), of 8 november 2021 (Apple
mobility trends). De laatste indicator toont een bescheiden daling van het aantal
aangevraagde routes na 6 november 2021.
Uitgaande van een geleidelijke afname van bescherming tegen infectie na
vaccinatie, komen we op een orde van grootte van anderhalf miljoen mensen van
12 jaar en ouder die in november 2021 niet beschermd zijn tegen een infectie die
kan resulteren in ziekenhuisopname. Deze groep omvat zowel niet gevaccineerden
die geen infectie hebben doorgemaakt, als gevaccineerden waarbij het vaccin niet
werkt; deze groep omvat echter niet de mensen die eerder gevaccineerd zijn en

Pagina 8 van 22

nu nog wel een infectie kunnen krijgen met mild verloop waarbij geen
ziekenhuisopname nodig is. Dit aantal kan veranderen bij een nieuwe berekening,
als er nieuwe informatie is over de effectiviteit van vaccins tegen infectie en tegen
ziekenhuisopname. Het aantal zal in de komende maanden gaan dalen door extra
vaccinatie en door infecties, maar kan ook weer toenemen door afname van
bescherming tegen infectie en ziekenhuisopname.
De orde van grootte van nog cumulatief te verwachten aantallen
ziekenhuisopnames en IC-opnames is geschat op basis van informatie die nu
(november 2021) beschikbaar is over de vaccineffectiviteit tegen infectie en tegen
ziekenhuisopname en IC-opname en bij de huidige vaccinatiegraad en
infectiehistorie. Uitgaande van een geleidelijke afname van bescherming tegen
infectie na vaccinatie, betreft het een orde van 15.000 à 20.000
ziekenhuisopnames onder mensen van 12 jaar en ouder, waaronder 3.000 tot
.4000 IC-opnames.
Uitgaande van een geleidelijke afname van bescherming tegen infectie na
vaccinatie en na herinfectie, en van afname van bescherming tegen
ziekenhuisopname, betreft het een vergelijkbare orde van grootte: 20.000 à
25.000 ziekenhuisopnames onder mensen van 12 jaar en ouder, waaronder
4.000 tot 5.000 IC-opnames. Bovenstaande getallen zijn cumulatieve aantallen
die de omvang aangeven van de totaal nog te verwachten ziekenhuis- en ICopnames in de toekomst. Deze opnames hoeven zich niet noodzakelijk te
presenteren tijdens deze golf, maar kunnen ook later plaatsvinden.
3. Hoofdlijnen van deze regeling
Sluitingstijden
Voor niet-essentiële detailhandel komt er een verplichte sluitingstijd. Nietessentiële winkels dienen tussen 18.00 uur en 06.00 uur gesloten te zijn. Dit in
aansluiting op het advies van het OMT hierover en het belang om
contactmomenten zoveel mogelijk te beperken. Voor essentiële detailhandel is een
uitzondering gemaakt in die zin dat deze winkels deels tot 20.00 uur open mogen
blijven en dat daar deels geen sluitingstijden voor zijn voorgeschreven. Voor
winkels in de levensmiddelenbranche voor mens en dier, drogisterijen, winkels in
zorg- en welzijnshulpmiddelen en groothandels geldt dat zij vanaf 20.00 uur
gesloten dienen te zijn. Voor apotheken, tankstations en de daarbij behorende
winkels, winkels op luchthavens na de securitycheck en winkels die worden
gebruikt ten behoeve van de uitvoering van een verkiezing als bedoeld in de
Kieswet dan wel de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19, gelden geen specifieke
sluitingstijden.
Bij winkels in de levensmiddelenbranche voor mens en dier gaat het om winkels
die in hoofdzaak levensmiddelen (eten en drinken) voor mensen en dieren
verkopen. Gedacht moet worden aan supermarkten en dierenspeciaalzaken. Bij
drogisterijen gaat het om winkels die zelfhulpgeneesmiddelen, persoonlijke
verzorgingsartikelen (niet zijnde cosmetica en parfums) en schoonmaakmiddelen
verkopen. Groothandels zijn winkels waar goederen worden verkocht voor levering
ten behoeve van personen in de uitoefening van beroep of bedrijf. Dit is daarbij
ook expliciet beperkt tot die functie. Winkels die zowel producten verkopen
waarvoor een uitzondering op de sluitingstijden geldt als producten waarvoor dat
niet het geval is, kunnen voor die producten waarvoor wél een uitzondering geldt
van de ruimere tijden gebruik maken. Daarbij geldt wel dat het deel van de winkel

Pagina 9 van 22

waar deze producten verkocht worden van de rest van de winkel afgescheiden
dient te zijn. Dat een winkel niet voor het publiek mag worden opengesteld
betekent overigens dat ook afhaal niet is toegestaan. Bezorgen mag wel.
Ook publieke plaatsen waar bepaalde diensten worden verricht, dienen tussen
18.00 uur en 06.00 uur gesloten te zijn. Anders dan bij winkels is er hierbij voor
gekozen die plaatsen specifiek te benoemen. Waar dus voor winkels geldt dat zij
alleen na 18.00 uur geopend mogen zijn indien zij in de regeling genoemd zijn,
geldt voor deze plaatsen dat zij alleen na 18.00 uur voor publiek geopend mogen
zijn, indien zij geen onderdeel uitmaken van de opsomming in de regeling. Daarbij
wordt opgemerkt dat het alleen om publieke plaatsen gaat. Dit betekent dat het
bijvoorbeeld om beheerde kinderboerderijen en speeltuinen dient te gaan. Meer
specifiek geldt voor spellocaties dat hier bijvoorbeeld casino’s, speel-, arcade- en
gamehallen, klimbossen, lasergamehallen en ballenbakken en binnenspeeltuinen
onder worden verstaan. Dat locaties voor niet-medische contactberoepen na 18.00
uur gesloten dienen te zijn, betekent dat niet alleen kappers, visagisten en
pedicures, maar ook sekswerkers hun werkzaamheden vanaf 18.00 uur dienen te
staken. Onder locaties voor niet-medische contactberoepen wordt in elk geval niet
verstaan een locatie van een zorgaanbieder als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van
de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg, of jeugdhulpaanbieder als bedoeld in
artikel 1.1 van de Jeugdwet, of aanbieder als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid,
van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015.
Bij locaties voor cursussen en trainingen kan bijvoorbeeld gedacht worden aan
wijncursussen en kookworkshops. Cursussen en trainingen die benodigd zijn voor
de uitoefening van beroep of bedrijf, bijvoorbeeld gericht op vaardigheden en
bedrijfsveiligheid kunnen wel na 18.00 uur doorgang vinden.
Voor publieke plaatsen waar zowel diensten worden verricht die een verplichte
sluitingstijd kennen als diensten waarvoor dit niet het geval is, geldt dat de
ruimere openingstijden kunnen worden gehanteerd voor het deel van de locatie
waar diensten worden verricht die niet in de regeling zijn opgesomd. Dit geldt ook
voor de samenloop met detailhandel. Van belang is wel dat dit deel van de locatie
dan van de rest afgescheiden is. Een fietsenmaker kan dus bijvoorbeeld na 18.00
uur zijn reparatiewerkzaamheden voortzetten, maar dient de fietsenwinkel en de
verhuur te sluiten en ook te zorgen dat dit deel van de locatie van de
reparatieplaats afgescheiden is.
Ook geldt een sluitingsplicht tussen 20.00 uur en 06.00 uur voor eet- en
drinkgelegenheden (met uitzondering van de afhaalfunctie). Om te bepalen of een
sluitingstijd van toepassing is in een eet- en drinkgelegenheid waar ook sport
wordt beoefend, dient gekeken te worden naar waar de locatie zich hoofdzakelijk
tot richt. Indien de locatie in hoofdzaak een eet- en drinkgelegenheid is, dan geldt
dat deze (met uitzondering van de afhaalfunctie voor gebruik anders dan in de
eet- en drinkgelegenheid) om 20.00 uur gesloten dient te zien. Indien de
sportbeoefening (blijft toegestaan) daarentegen centraal staat, hetgeen het geval
kan zijn bij een bowlingcentrum, geldt dat dit ook na 20.00 uur is toegestaan. Een
kroeg met een dartbord of biljarttafel, waarbij niet de sport, maar het eten en
drinken centraal staat, moet dus om 20.00 uur gesloten zijn.
De nieuwe maatregelen hebben ook gevolgen voor de regels die voor sport
gelden. Sportbeoefening blijft toegestaan. Bij sportbeoefening op
binnensportlocaties is voor personen vanaf achttien jaar al een CTB verplicht. Hier

Pagina 10 van 22

wordt nu aan toegevoegd dat er bij sport geen toeschouwers aanwezig mogen
zijn. Ook hier geldt dat dit is om het aantal contactmomenten te beperken. Onder
publiek wordt verstaan personen die ergens aanwezig zijn, met uitzondering van
de daar al dan niet tegen betaling werkzame personen. Topsporters, vrijwilligers
(zoals teambegeleiders en rijouders bij uitwedstrijden), arbitrage en trainers
vallen niet onder het begrip publiek. Dit geldt zowel voor de professionele sport
als de amateursport en zowel voor de wedstrijden als de trainingen en lessen.
Voor ouders die één of meer kinderen brengen of ophalen, betekent dit niet alleen
dat zij een binnenruimte van een sportlocatie uitsluitend mogen betreden als zij
beschikken over een CTB. Ook mogen zij (zowel binnen als buiten) niet bij een
training, les of wedstrijd blijven kijken.
Er komt een evenementenverbod tussen 18.00 uur en 06.00 uur. Evenementen
vóór 18.00 uur kunnen doorgaan, maar moeten om 18.00 uur zijn afgelopen. Van
dit verbod zijn uitgezonderd sportwedstrijden die zonder publiek kunnen
doorgaan, vertoningen van kunst en cultuur en uitvaarten. Bij vertoningen van
kunst en cultuur en bij evenementen die overdag plaats vinden mogen maximaal
1250 personen aanwezig zijn. Bovendien geldt voor locaties waar een CTB
gevraagd wordt een placeringsplicht voor publiek. Uitgezonderd van het maximum
van 1250 en de placeringsplicht zijn doorstroomevenementen.
Om contactmomenten te reduceren, maar de dagelijkse bezigheden zoveel
mogelijk ongemoeid te laten, richten de maatregelen zich hoofdzakelijk op de
avonduren. Evenementen zijn daarom tussen 18.00 uur en 06.00 uur niet
toegestaan. Uitzonderingen hierop zijn sportwedstrijden (zonder toeschouwers),
vertoningen van kunst en cultuur én uitvaarten. Daarnaast geldt voor locaties en
evenementen waar toepassing wordt gegeven aan de CTB-plicht een
placeringsplicht voor publiek. Voor evenementen geldt verder dat per zelfstandige
ruimte maximaal 1.250 deelnemers en bij de vertoning van kunst en cultuur
maximaal 1.250 personen als publiek toegelaten mogen worden. Op de hiervoor
genoemde placeringsplicht en maximumaantal personen per zelfstandige ruimte
geldt een uitzondering voor evenementen waarbij sprake is van doorstroom van
deelnemers (zoals kermissen) en doorstroomlocaties (zoals musea).
Gezien de significante waarde van kunst en cultuur in de samenleving is ervoor
gekozen om deze vertoningen ook na 18.00 uur toe te staan. Bij kunst en cultuur
gaat het naast podiumkunsten, zoals theater, dans en muziek, om beeldende
kunst, letteren, film en ontwerp, zoals architectuur en digitale vormgeving. De
opsomming van deze sectoren is ontleend aan hoofdstuk 3 van de Regeling op het
specifiek cultuurbeleid. Wat betreft het begrip ‘podium’ geldt in dit verband dat
het moet gaan om een voorziening die bestemd of geschikt is voor de presentatie
van podiumkunsten, waaronder inbegrepen voorzieningen in scholen, die het naar
hun aard mogelijk maken om er podiumkunsten te presenteren. Het gaat verder
om kunst en cultuur als culturele uiting en niet om recreatief tijdverdrijf, zoals
recreatief dansen in een eet- en drinkgelegenheid. Indien de vertoning van kunsten cultuur, zoals hierboven omschreven, plaatsvindt in een eet- en
drinkgelegenheid dient om te bepalen of een sluitingstijd van toepassing is,
gekeken te worden naar waar de locatie zich hoofdzakelijk tot richt. Indien de
locatie in hoofdzaak een eet- en drinkgelegenheid is, dan geldt dat deze (met
uitzondering van de afhaalfunctie voor gebruik anders dan in de eet- en
drinkgelegenheid) om 20.00 uur gesloten dient te zien. Indien de locatie zich
hoofdzakelijk richt op de vertoning van kunst en cultuur, geldt dat deze ook na

Pagina 11 van 22

20.00 uur geopend mag zijn. Voorbeelden hiervan zijn concertzalen, poppodia,
theaters, bioscopen, filmhuizen, bioscopen en musea.
In het middelbaar beroepsonderwijs en het hoger onderwijs wordt opnieuw een
maximale groepsgrootte geïntroduceerd voor alle zelfstandige ruimten waar
onderwijsactiviteiten plaatsvinden, zoals die gold tussen 30 augustus en 25
september 2021. Per zelfstandige ruimte waar een onderwijsactiviteit plaatsvindt
(in instellingen voor beroepsonderwijs en hoger onderwijs en daarbuiten), mogen
niet meer dan vijfenzeventig studenten daaraan deelnemen. Docenten en
begeleiders worden hier niet bij meegerekend. Dit maximum geldt voor alle
onderwijsactiviteiten (les, college, werkgroep, praktijkles et cetera). De maximale
groepsgrootte geldt niet in gangen en andere ruimtes waar sprake is van
doorstroom, omdat dit geen zelfstandige ruimtes zijn waar onderwijsactiviteiten
worden verzorgd. Op die locaties geldt wel de mondkapjesplicht. Voor andere
ruimten op locaties van onderwijsinstellingen, waar geen onderwijsactiviteiten
worden verricht in de zin van de wet (zoals bij eet- en drinkgelegenheden op een
campus) is de maximale groepsgrootte niet van toepassing. Daarvoor gelden
vanzelfsprekend bijvoorbeeld wel de regels die gelden voor eet- en
drinkgelegenheden. Verder geldt de maximale groepsgrootte ook niet in het geval
de instelling op dat moment een examen, tentamen of toets afneemt. Examens,
tentamens en toetsen zijn namelijk essentieel voor de voortgang van studie,
opleiding en educatie.
4. Noodzakelijkheid en evenredigheid
De noodzaak om maatregelen te treffen volgt uit het recht op gezondheidszorg
zoals dit voortvloeit uit artikel 22 van de Grondwet. Dit artikel waarborgt dat het
kabinet maatregelen treft ter bevordering en bescherming van de
volksgezondheid. Dit sociale grondrecht komt overeen met wat in internationale
verdragen is bepaald (artikel 12 van het Internationaal Verdrag inzake
economische, sociale en culturele rechten, artikel 11 van het Europees Sociaal
Handvest, artikel 35 van EU-Handvest). Er is dus een grond- en mensenrechtelijke
opdracht voor het kabinet om op te treden ter bescherming van de
volksgezondheid.
De maatregelen die het kabinet neemt in de strijd tegen het virus raken aan
diverse mensenrechten. Zo wordt het recht op eerbiediging van de persoonlijke
levenssfeer van betrokkenen beperkt (artikel 10 van de Grondwet en artikel 8 van
het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)) alsmede het recht op
eigendom geraakt (artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM) nu bepaalde
ondernemingen de sluitingstijden uit deze regeling tijdelijk dienen te hanteren.
Deze grondrechten hebben met elkaar gemeen dat ze niet absoluut zijn.
Beperkingen daarop zijn toegestaan indien zij een wettelijke basis hebben en in
een democratische samenleving noodzakelijk zijn. De inperking van grondrechten
wordt afgewogen tegen de grondwettelijke plicht van de regering om de
volksgezondheid te beschermen.
Beperkingen van grondrechten dienen volgens vaste jurisprudentie betreffende
het EVRM en andere internationale mensenrechtenverdragen noodzakelijk en
proportioneel te zijn. De maatregelen die worden genomen, zijn gebaseerd op het
OMT-advies naar aanleiding van de 129e bijeenkomst. Uit dit advies mag het
kabinet aannemen dat de maatregelen geschikt zijn. Uit het OMT-advies volgt ook
de noodzaak om snel geschikte maatregelen te nemen. Ten overvloede wordt

Pagina 12 van 22

opgemerkt dat het OMT niet per maatregel specifiek kan aantonen wat de bijdrage
is aan het verminderen van het aantal besmettingen. Op het vraagstuk van
proportionaliteit wordt in het onderstaande ingegaan.
In paragraaf 3 is toegelicht welke onderdelen van de Trm bij de inwerkingtreding
van deze wijzigingsregeling aangescherpt worden. Met deze regeling wordt een
deel van de maatregelen getroffen die in deze fase noodzakelijk zijn.
OMT-advies
Het OMT maakt zich zorgen over het gegeven dat het aantal infecties snel
toeneemt, en dat het aantal ziekenhuis- en IC-opnames verder doorstijgt. Zoals
hierboven uitgelegd, sluiten modelleringen van ziekenhuis- en IC-opnames een
overbelasting van de zorg, met kans op een té hoge belasting, niet uit. Vanuit de
modelleringen komt naar voren dat er een reductie van ruim 20 tot 25% van de
relevante contacten nodig is om de verspreiding van het virus te beheersen en de
Rt onder de 1 te laten dalen. De opvolging van de recent ingezette maatregelen
lijkt momenteel te beperkt om dit effect te kunnen bewerkstelligen. Daarnaast
levert de huidige praktijk van het CTB onvoldoende afdekking van de
infectierisico’s en zou voor verdere risicoreductie gecombineerd moeten worden
met aanvullende maatregelen zoals placering waar dat kan, in combinatie met de
veilige afstand van anderhalve meter.
Het OMT is van mening dat er aanvullende maatregelen nodig zijn om transmissie
te beperken om daarmee de kans op een overbelasting van de zorg te verkleinen,
en te borgen dat kwalitatief goede zorg kan worden geleverd aan zowel covid19-patiënten als aan patiënten binnen de reguliere zorg. De verspreiding vindt
momenteel in alle regio, settings en onder alle leeftijdsgroepen plaats, zodat
generieke maatregelen, voorafgaand aan meer specifieke maatregelen (op regio’s,
sectoren, of groepen) zodra CTB met placering plus de veilige afstand van
anderhalve meter wettelijk geregeld zijn, voor de hand liggen.
Het OMT adviseert derhalve om bij de inzet van CTB’s ook te placeren, plus een
veilige afstand van anderhalve meter toe te passen. Met de huidige opvolging van
de basisregels en praktijk van CTB-inzet acht het OMT een dergelijke combinatie
van maatregelen gewenst. Mocht het invoeren hiervan enige tijd vergen, dan
adviseert het OMT om per direct, en totdat CTB-inzet met placering plus de veilige
afstand van anderhalve meter wettelijk geëffectueerd zijn, een aantal
maatregelen, hieronder opgesomd, te nemen om het aantal contacten de
komende weken drastisch omlaag te brengen om de incidentie van covid-19 te
laten dalen en de zorg te ontlasten. Het OMT ontraadt daarbij, in het belang van
de ontwikkeling van kinderen en jongeren, nu aanvullende maatregelen te treffen
in het primair, voortgezet, middelbaar en hoger onderwijs. Daar gelden al
aanvullende maatregelen zoals mondneusmaskers en wekelijks tweemaal testen
voor ongevaccineerden. Ook in de essentiële detailhandel en voor
contactberoepen vindt het OMT aanvullende maatregelen (nog) niet nodig.
Samenvattend zijn de maatregelen die het OMT per direct adviseert tótdat CTB in
combinatie met placering plus de veilige afstand van anderhalve meter wettelijk
doorgevoerd zijn:
verbod op evenementen, waarbij kinderfeesten zoals de intocht van
Sinterklaas (buiten), kunnen worden uitgezonderd;

Pagina 13 van 22

-

sluiten of beperkt openstellen (bijvoorbeeld gesloten van 18.00 tot 06.00
uur) van niet-essentiële detailhandel, horeca, cultuursector en
sportlocaties.

Sociaalmaatschappelijke reflectie en maatschappelijk beeld en uitvoeringstoets
Het SCP verwijst naar de reflectie op 2 november 2021 en heeft daarop geen
aanvullingen. Het stelt dat enkele sectoren, waaronder de culturele sector, de
horeca en evenementenbranche hard zijn geraakt door de crisis en bijbehorende
maatregelen. De vrijetijdsbesteding die deze gelegenheden bieden, zijn voor veel
mensen belangrijke activiteiten die bijdragen aan ontplooiing, ontspanning, plezier
en ontmoeting. Het SCP verwijst naar de reflectie op 28 oktober 2021. Hierin stelt
het dat het invoeren van sluitingstijden voor de horeca financiële gevolgen voor de
getroffen sectoren met zich brengt. Het SCP geeft daarnaast aan dat er twijfels
bestaan over de effectiviteit van deze maatregelen. Het SCP noemt het van belang
dat het doel en de effectiviteit van bestaande maatregelen helder worden
onderbouwd en inzichtelijk worden gemaakt. Het refereert naar een onderzoek
van de RIVM gedragsunit waaruit blijkt dat met name de hygiënemaatregelen nog
altijd goed worden nageleefd. Afstand houden van anderen kan in de praktijk
echter niet altijd worden gerealiseerd. Ook het thuiswerkadvies blijkt steeds
lastiger in praktijk te brengen. Bijna zes op de tien deelnemers van het onderzoek
zegt dat het lukt om voldoende afstand te houden, ruim vier op de tien lukt dat
dus niet.
Volgens het SCP is het te verwachten dat de mensen die het hardst zijn geraakt
door de crisis, in het najaar en de winter nog niet of onvoldoende hersteld zijn.
Verdere negatieve gevolgen en ervaringen komen daar bovenop, stelt het SCP, en
kunnen bovendien ook negatieve invloed hebben op het draagvlak en naleving
vanuit deze groep. Het SCP geeft aan dat hoe restrictiever het pakket aan
maatregelen is en hoe langer dit voortduurt, des te lager het (gemiddeld)
psychisch welbevinden van burgers en des te hoger de (gemiddelde) gevoelens
van eenzaamheid zullen zijn. De hoge bezettingsgraad van coronapatiënten in de
ziekenhuizen leidt tevens tot uitgestelde zorg met nadelige gevolgen voor zowel
de gezondheid als de kwaliteit van leven. Ook is een aantal groepen in de
samenleving harder geraakt door de coronacrisis dan andere groepen. Het SCP
wijst erop dat de sociaalmaatschappelijke gevolgen van de crisis zich minder snel
herstellen dan de besmettingscijfers. Het is van belang de ontwikkeling in
sociaalmaatschappelijke effecten in het oog te houden en rekening te houden met
een mogelijk verhoogde vraag naar ondersteuning vanuit het sociaal domein en de
geestelijke gezondheidzorg – ook in de periode na de crisis.
Ten behoeve van het draagvlak in de samenleving, vertrouwen in de instituties en
het bereiken van ongevaccineerde kwetsbare groepen benadrukt het SCP het
belang van heldere, transparante communicatie en toegankelijke
informatievoorziening. Ook bevelen zij aan dat er in de communicatie voldoende
aandacht wordt besteed aan de betekenis van de gedeelde (en eigen)
verantwoordelijkheid van mensen voor hun eigen gezondheid en die van anderen.
Bij alle communicatie, zowel over maatregelen als over het vaccinatiebeleid, is het
belangrijk aandacht te hebben hoe informatie iedereen bereikt en welke kanalen
daarvoor gebruikt kunnen worden. De meer fundamentele boodschap over de
uitlegbaarheid van besluiten en het belang van een betrouwbare overheid wordt
volgens het SCP bevestigd door onderzoek van het RIVM naar de voorkeuren van
mensen over mogelijke opschaling van maatregelen dit najaar. Hieruit komt naar
voren dat er moet worden gekozen voor effectieve maatregelen, maatregelen die

Pagina 14 van 22

tot weinig negatieve (lange termijn) effecten leiden. Ook wordt hierin geadviseerd
te kiezen voor generieke maatregelen die een specifieke groep of gebied raken.
Tot slot doet het SCP de aanbeveling te waken voor het stigmatiseren van
bevolkingsgroepen waarbij voorkomen wordt dat gehele groepen – zoals op dit
moment niet-gevaccineerden – worden weggezet als onwillig, onwetend of
onverantwoordelijk. Het SCP adviseert de verschillende perspectieven en zorgen
van mensen te erkennen en nadrukkelijk mee te nemen in de communicatie en
informatievoorziening. Volgens het SCP zou dit kunnen voorkomen dat
tegenstellingen tussen gevaccineerden en niet-gevaccineerden verder worden
verscherpt en tot grotere spanning in de samenleving leidt.
Sociaalmaatschappelijke en economische reflectie
Uit de sociaal-maatschappelijke en economische reflectie van de ministeries van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Economische Zaken en Klimaat en Financiën
(Trojka) komt naar voren dat maatregelen om de zorg te ontlasten of
besmettingen terug te dringen per definitie een maatschappelijke impact hebben.
In de context van een beperkte zorgcapaciteit bestaat er dus een uitruil tussen
maatregelen die iedereen treffen en maatregelen die vooral ongevaccineerden
treffen. De invoering van sluitingstijden is vanuit sociaal-maatschappelijk en
economisch perspectief zeer kostbaar en schadelijk. Zij adviseren in te zetten op
alternatieve maatregelen die lagere sociaal-maatschappelijke en economische
kosten hebben waaronder een placeringplicht of een capaciteitsmaximum voor
evenementen
De Trojka geeft ten aanzien van algemene sluitingstijden aan dat de
sociaalmaatschappelijke en economische kosten meer dan evenredig toenemen
naarmate de sluitingstijd vroeger is. Sluitingstijden die kort op het einde van de
werkdag volgen, zijn daarom uit sociaalmaatschappelijk en economisch perspectief
het meest onwenselijk. Sluitingstijden vormen een beperking op het sociale leven
van burgers. Dit effect is relatief groot voor mensen met minder flexibiliteit in hun
werkuren. Daarnaast vormen sluitingstijden ook voor ondernemers een
aanzienlijke beperking in met name de horeca en kunst en cultuur. Hoe vroeger
op de avond deze sluitingstijd is, des te groter de impact hiervan, aangezien er
minder tijd overblijft waarop zij open mogen en de meeste mensen vrije tijd
hebben. De Trojka brengt onder de aandacht dat een beperking in de
sluitingstijden op plekken waar mensen hoe dan ook komen, zoals in de winkel om
inkopen te doen, voor minder spreiding zorgt en dus voor meer drukte overdag.
De sociaalmaatschappelijke en economische impact blijft op die plekken wel
beperkt. Ook bestaat er overlap in de beperking van contacten via sluitingstijden
en een placeringsplicht. De invoering van een placeringsplicht, een
thuisbezoekadvies, thuiswerkadviezen en 2G (gevaccineerd of genezen) in
hoogrisicosettings brengt minder sociaalmaatschappelijke en economische kosten
met zich mee dan algemene sluiting. De Trojka wijst op het mentaal welzijn van
jongeren dat onder druk staat. Volgens recent onderzoek van de GGD, RIVM en
Trimbos Instituut zorgt de coronacrisis voor het uitvergroten van psychische
klachten bij jongeren, zoals angst en eenzaamheid. Meer dan van andere
leeftijdsgroepen vinden sociale contacten van jongeren in de avonduren plaats.
Sluiting van eet- en drinkgelegenheden en kunst en cultuur treft jongeren
buitensporig hard volgens de Trojka.

Pagina 15 van 22

Uitvoeringstoets
Nationale Politie, Openbaar Ministerie (OM), buitengewoon opsporingsambtenaren
(Rijk)
Door de politie en het OM is vooropgesteld dat een verdieping en verbreding heeft
plaatsgevonden van het maatschappelijk ongenoegen en dat er signalen van zowel
horizontale polarisatie (burgers onderling) als verticale polarisatie (burgers–
overheid) zijn. Met het instellen van nieuwe maatregelen die door een deel van de
bevolking als (vrijheids)beperkend zullen worden gezien, is de verwachting van de
politie en het OM dat het maatschappelijk ongenoegen verder zal verdiepen en
dat, al dan niet kortstondig, een opleving van maatschappelijk ongenoegen zal
ontstaan. Zij denken daarbij aan (grote) demonstraties die mogelijk een grimmig
verloop kennen. Tevens zou de tweespalt tussen gevaccineerd en nietgevaccineerd verder kunnen verdiepen en kan er sprake zijn van meer burgerlijke
ongehoorzaamheid. In het verlengde daarvan is volgens de politie en het OM van
belang dat maatregelen duidelijk en goed uitlegbaar zijn en dat er zo min mogelijk
uitzonderingen zijn. Dit voorkomt discussie voor de handhavers op straat en het
voorkomt daarmee escalatie. Daarbij brengen de politie en het OM in herinnering
dat op een advies niet gehandhaafd kan worden. Hier ligt dus ook geen taak voor
de politie, handhavers of het OM.
OM en politie stellen tot slot vast dat de toepassing van CTB’s in sectoren
vermoedelijk voor een langere periode aan de orde zal zijn en het
toepassingsbereik ervan mogelijk uitgebreid wordt. In dat kader pleiten zij voor
het strafbaar stellen van het niet of onjuist gebruiken van een CTB, analoog aan
de strafbepaling voor het niet gebruiken van een mondkapje op daartoe
aangewezen locaties. Dit kan openbareordeverstoringen voorkomen en maakt het
bestrijden van grootschalige fraude makkelijker.
Gemeenten (VNG) en veiligheidsregio’s
De VNG en veiligheidsregio’s vragen, vanuit het oogpunt van naleving en
handhaafbaarheid, om heldere en uitlegbare regels. Daarbij wordt aangegeven dat
evident effectieve maatregelen het draagvlak en daarmee de naleving kunnen
vergroten. In het kader van de openbare orde en veiligheid vragen de
veiligheidsregio’s aandacht voor de ingangsdatum van de maatregelen. In de
eerste plaats vanwege de tijd die nodig is voor de implementatie, maar ook
menen zij dat er bij een snelle inwerkingtreding rekening mee moet worden
gehouden dat activiteiten al gepland staan (zoals de intocht van Sinterklaas). Het
niet doorgaan hiervan kan leiden tot protesten en onrust. In het verlengde
daarvan vragen zij ook vroegtijdig duidelijkheid te bieden over oud en nieuw.
Inzake de sluitingstijden merkt de VNG op dat duidelijk moet zijn wat het doel van
de maatregel is. Kortere openingstijden zorgen volgens de VNG juist voor een
sterkere concentratie van mensen en zij vragen zich ook af of de
veiligeafstandsnorm van anderhalve meter, placering en de inzet van CTB’s niet
voldoende is voor deze sectoren. Vanuit oogpunt van eenduidigheid spreken de
veiligheidsregio’s een voorkeur uit voor een generieke regeling voor zowel eet- en
drinkgelegenheden, als evenementen, als detailhandel en dienstverlening. Indien
wel in de sluitingstijden wordt gedifferentieerd, is het volgens de VNG van belang
dat voor alle sectoren helder is wat de sluitingstijden zijn. Een uitputtende lijst van
de sectoren en sluitingstijden heeft dan voor de veiligheidsregio’s de voorkeur.
Onduidelijk is wat onder dienstverlening en detailhandel valt en wat essentieel en
niet-essentieel is.

Pagina 16 van 22

In algemene zin pleiten de veiligheidsregio’s daarnaast om helder te maken wat
nog wel mogelijk is. Bijvoorbeeld als het gaat om afhalen en bezorgen, maar ook
click and collect. Tot slot vragen zij aandacht voor toezicht en handhaving. Met
name indien sprake is van meerdere regimes en meerdere toezichthouders
moeten hier duidelijke afspraken over zijn. In het verlengde daarvan is het van
belang dat er heldere conflictregels zijn.
Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid
De Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW) merkt op dat
duidelijkheid vanuit uitvoerings-en handhavingsperspectief belangrijk is. In dat
kader pleit de ISZW voor zo min mogelijk verschillende regimes en differentiatie
en acht zij een verschil tussen openbare en gesloten ruimtes onwenselijk
(bijvoorbeeld een verschil tussen regels in een restaurant en de spoelkeuken). In
de uitvoering van toezicht zullen aangescherpte maatregelen naar het oordeel van
ISZW uitnodigen tot nog scherper nadenken over of een controle fysiek nodig is.
Verder is het mogelijk dat inspecteurs meer agressie tegen gaan komen, met
name in horeca en detailhandel.
Coronagedragsunit van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
De gedragsunit van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
merkt op dat veranderingen in draagvlak voorspellers zijn voor veranderingen in
naleving. In dat kader vraagt de gedragsunit aandacht voor het creëren van
draagvlak door te zorgen voor maatregelen die noodzakelijk, effectief, uitvoerbaar
en handhaafbaar zijn. Het advies is de maatregelen ook af te stemmen met
burgers en uitvoerende organisaties en te zorgen voor goede communicatie.
De gedragsunit meent dat het goed is in de communicatie niet alleen toe te lichten
wat de achterliggende overwegingen zijn, hoe er rekening is gehouden met een
eerlijke verdeling van de lusten en lasten en welke alternatieven zijn besproken,
maar ook om mensen voor te bereiden op de maatregelen die zullen volgen als
deze maatregelen niet het gewenste effect hebben. In het verlengde daarvan
adviseert de gedragsunit een onderscheid te maken tussen ingrepen op de korte
termijn om een acuut probleem op te lossen en ingrepen voor de middellange
termijn. Bij niet-acute problemen is inzetten op betere naleving van de basisregels
en vaccinatie van belang. Voor acute problemen geldt dat uit onderzoek blijkt dat
kort en stevig ingrijpen de voorkeur heeft.
Inzake de sluitingstijden merkt de gedragsunit op dat het (zeer) waarschijnlijk is
dat deze maatregelen bijdragen aan het remmen van de transmissie. Bovendien
worden de lasten hiermee volgens de gedragsunit eerlijk verdeeld over de
sectoren (rechtvaardigheid) en blijft het ruimte bieden voor de positieve waarde
van sport en cultuur voor welzijn. Daardoor is deze maatregel naar het oordeel
van de gedragsunit goed uit te leggen.
Tot slot vraagt de gedragsunit nog expliciet aandacht voor heldere, consistente en
herhaalde communicatie over het nut, noodzaak, effectiviteit en uitvoerbaarheid
van naleving van de (basis)maatregelen. Ook voor gevaccineerde mensen. De
gedragsunit doet in het verlengde daarvan een oproep het belang van vaccinatie
te blijven uitleggen. Zeker nu ook veel mensen die gevaccineerd zijn in het
ziekenhuis opgenomen worden met corona. De gedragsunit meent dat benadrukt
moet worden dat vaccinatie niet alleen gaat over de bescherming van individuen,
maar ook om het omlaag brengen van de circulatie van het virus in de bevolking.

Pagina 17 van 22

Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie
Het Nationaal Kernteam Crisiscommunicatie (NKC) signaleert dat er een duidelijke
roep is in de samenleving dat meer maatregelen nodig zijn. Dit komt ook terug in
de media. Uit de peiling van twee weken geleden blijkt dat daarvoor toen al
draagvlak was en uit eerdere besmettingsgolven weet het NKC ook dat als het
aantal besmettingen toeneemt, het draagvlak voor maatregelen ook groter wordt.
Gezien het nieuws over de besmettingen en het advies van het OMT zal de
samenleving volgens het NKC ook een verzwaring verwachten. Een deel van de
samenleving heeft zelfs het gevoel dat er te ruim is versoepeld.
Tegelijkertijd is deze ronde van verzwaringen naar het oordeel van het NKC
anders dan de eerdere verzwaringen. Toen gold steeds: niet iedereen die
gevaccineerd wil worden, kan ook gevaccineerd zijn. Dat is nu anders. Een deel
van de gevaccineerden zal ervaren dat de huidige verzwaringen veroorzaakt
worden door de niet-gevaccineerden en dus eigenlijk onnodig zijn. Dit leidt tot
polarisatie. Als gekozen wordt voor verzwaringen die voornamelijk gevolgen
hebben voor niet-gevaccineerden dan wordt dat door een deel van de samenleving
ervaren als maatschappelijke uitsluiting en ook dat leidt tot polarisatie. Het NKC
acht het dus raadzaam om in de communicatie zo verbindend mogelijk te zijn,
mogelijke spanningen te benoemen en dilemma’s te schetsen.
Meer specifiek adviseert het NKC transparant te zijn over de filosofie en ratio
achter de maatregelen en de effectiviteit en de uitgangspunten van het beleid te
benoemen. Daarbij benadrukt het NKC dat het gemeenschappelijke doel voorop
moet staan: het beschermen van kwetsbaren, het toegankelijk houden van de
zorg voor iedereen en het houden van zicht op het virus. Het NKC meent dat dit
kan worden aangevuld met het vierde uitgangspunt: het beperken van
sociaaleconomische en maatschappelijke schade. Volgens het NKC is het verder
van belang er rekening mee te houden dat ongevaccineerden niet één groep zijn
en dus een onderscheid te maken tussen mensen die niet kunnen, die niet willen
en die twijfelen.
De placeerplicht leidt volgens het NKC tot een beperking van de capaciteit en
advies is dit ook te erkennen. Wat betreft de sluitingstijden meent het NKC tot slot
dat het voor de communiceerbaarheid helpt als er zo min mogelijk uitzonderingen
zijn.
Afweging
Naar aanleiding van de meest recente ziekenhuis- en IC-cijfers, de druk op de
zorg, een verdere stijging van de besmettingscijfers, het OMT-advies naar
aanleiding van de 129e bijeenkomst en de daarin weergegeven aanzienlijke
onzekerheid over het tijdstip waarop een piek bereikt wordt en de hoogte van de
piekwaarde van de IC-bezetting wordt geconcludeerd dat de vorige week
aangekondigde maatregelen niet afdoende zijn.
Daarbij heeft het kabinet het advies ontvangen om enerzijds generieke
maatregelen te nemen die gevolgd worden door meer specifieke maatregelen
zodra de verbreding van de CBT-inzet mogelijk is. Dit is aanleiding voor het
kabinet om, met inachtneming van het OMT-advies, de sociaalmaatschappelijke
reflectie, het maatschappelijk beeld en de uitvoeringstoets, te besluiten om voor
een korte termijn maatregelen te treffen om het aantal contacten te beperken en
het aantal besmettingen te verlagen, zodat daarmee ook de verspreiding van het

Pagina 18 van 22

virus kan worden vertraagd en tegelijkertijd de wetgevingstrajecten met spoed in
gang te zetten waarin mogelijk gemaakt wordt om de CTB-inzet te verbreden.
Het kabinet geeft mede invulling aan het OMT-advies door onder meer via
sluitingstijden contactmomenten met 20 tot 25% te reduceren door te focussen op
de avonduren. De dagelijkse bezigheden, zoals onderwijs en werk, blijven hiermee
voor een deel ongemoeid. Ook met de andere maatregelen als beschreven in
paragraaf 3 wordt een forse reductie van het aantal contactmomenten en
bewegingen bewerkstelligd. De maatregelen moeten in zijn totaliteit worden
bezien. Dit is nu nodig omdat het OMT concludeert dat de verspreiding van het
virus in alle regio’s, sectoren en onder alle leeftijdsgroepen plaatsvindt.
De strengere maatregelen lopen automatisch af op 4 december 2021 om 06.00
uur. Gezien de stand van de epidemie zullen de strengere maatregelen om
contacten te beperken, ingaan op zaterdagavond 13 november 2021 om 18.00 uur
ingaan. De aangekondigde maatrelen zullen vergezeld worden van een aanvullend
steunpakket, waarover uw Kamer separaat wordt geïnformeerd.
5. Regeldruk
Deze regeling heeft enige gevolgen voor de regeldruk voor burgers, bedrijven,
instellingen en professionals. In de eerste plaats wordt een placeerplicht ingevoerd
voor die plaatsen waar coronatoegangsbewijzen moeten worden toegepast en
komen er verplichte sluitingstijden voor niet-essentiële detailhandel en
dienstverlening. Dit betekent voor ondernemers dat zij hun onderneming zo
moeten inrichten dat het publiek kan worden geplaceerd, dat zij hun
sluitingstijden moeten aanpassen en dat zij ook kenbaar moeten maken dat er een
placeerplicht is en de sluitingstijden beperkt zijn. Dit levert een beperkte regeldruk
op voor ondernemers. Daarnaast geldt voor evenementen dat deze tussen 18.00
uur en 06.00 uur verboden zijn, dat geplaceerde evenementen een maximum van
1.250 personen kennen en dat er geen publiek bij sport is toegestaan. De
organisator van een evenement of de beheerder van een sportlocatie dient hierop
zijn evenement of locatie in te richten en de deelnemers en het publiek op de
hoogte te stellen van de geldende regels, hetgeen regeldruk oplevert voor de
organisator en beheerders. Tot slot wordt een maximale groepsgrootte van 75
personen in het MBO, HBO en WO ingevoerd. Deze maatregel heeft gevolgen voor
de regeldruk voor onderwijsinstellingen. Zij moeten bezoekers informeren over de
nieuwe maatregelen en moeten deze implementeren. Verder zullen roosters
moeten worden aangepast en zullen er andere organisatorische maatregelen nodig
zijn om deze maatregel toe te passen. De hiervoor beschreven regeldruk is echter
noodzakelijk, omdat het aantal besmettingen toeneemt en er druk op de zorg
ontstaat. Het is dus van belang dat het aantal contactmomenten wordt beperkt.
Artikelsgewijs
Artikel I
Onderdeel A
Dit onderdeel voegt een begripsbepaling van winkel toe aan artikel 1.1. Een winkel
is een publieke plaats waarin goederen plegen te worden verkocht. Voorbeelden
zijn supermarkten en kleding-, kook- en woonwinkels. Een kapper is bijvoorbeeld
geen winkel.
Onderdeel B
Pagina 19 van 22

Op grond van artikel 4a.1 zijn alle winkels in beginsel gesloten tussen 18.00 uur
en 06.00 uur van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021
om 06.00 uur.
Op de verplichte sluiting van winkels tussen 18.00 en 06.00 uur is gericht een
beperkt aantal uitzonderingen gemaakt. De uitzonderingen betreffen cruciale
winkels noodzakelijk ten behoeve van doorgang van het dagelijks leven en
welzijn.
Een aantal winkels is uitgezonderd, mits wel gesloten voor publiek tussen 20.00
uur en 06.00 uur. Het gaat om winkels in de levensmiddelenbranche, winkels in
zorg- of welzijnshulpmiddelen, dierenwinkels en groothandels.
Andere winkels zijn uitgezonderd zonder beperking in tijd. Deze winkels mogen,
onverminderd andere regelgeving, gedurende de gehele dag geopend zijn voor
publiek. Het gaat om apotheken, tankstations, winkels op luchthavens en winkels
die worden gebruikt voor verkiezingen, uitsluitend voor die functie.
Op grond van artikel 4.a2 zijn de daarin opgenomen locaties verplicht tussen
18.00 en 06.00 te sluiten. Deze beperkte sluitingstijden gelden van 13 november
2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om 06.00 uur.
Onderdeel C
In locaties waar gebruik wordt gemaakt van coronatoegangsbewijzen moeten
personen geplaceerd zijn van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4
december 2021 om 06.00 uur. Daarom is in artikel 4.2, eerste lid, aanhef en
onder c, bepaald dat de beheerder van een eet- en drinkgelegenheid er zorg voor
draagt dat het publiek wordt geplaceerd.
Eet- en drinkgelegenheden mogen van 13 november 2021, ’s avonds, tot en met 4
december 2021 om 06.00 uur slechts geopend zijn voor publiek tussen 20.00 uur
en 06.00 uur. Daarom is in artikel 4.2, tweede lid, bepaald dat een eet- en
drinkgelegenheid tussen 20.00 uur en 06.00 uur gesloten moet zijn voor publiek.
De uitzonderingen op de verplichte sluitingstijd, zoals opgenomen in artikel 4.2,
vierde en zesde lid, blijven onverkort van toepassing.
Verder is geregeld dat de placeerplicht niet geldt voor locaties die worden gebruikt
ten behoeve van de uitvoering van verkiezingen (artikel 4.2, zesde lid en artikel
4.3, vierde lid). Van 22 tot en met 24 november 2021 is het in een aantal
gemeenten3 mogelijk om te stemmen tijdens de herindelingsverkiezingen. Tijdens
deze herindelingsverkiezingen wordt gebruik gemaakt van locaties die kwalificeren
als een eet- en drinkgelegenheid of een locatie voor de vertoning of beoefening
van kunst en cultuur. Op 24, 25 en 26 november 2021 vindt het tellen van de
stemmen plaats (de stemopneming). Tijdens de stemopneming vindt geen
doorstroom plaats. De placeerplicht geldt voor deze locaties niet om zo te kunnen
garanderen dat de stemopneming door iedereen bijgewoond kan worden op een

Uden en Landerd (wordt: Maashorst), Boxmeer, Cuijk, Grave, Mill en Sint Hubert en Sint
Anthonis (wordt: Land van Cuijk), Heerhugowaard en Langedijk (wordt: Dijk en Waard), en
Purmerend en Beemster (wordt: Purmerend).
3

Pagina 20 van 22

wijze die niet aan restricties is gebonden. Hiermee kan het telproces zo
transparant mogelijk plaatsvinden.
Onderdeel D
In locaties waar gebruik wordt gemaakt van coronatoegangsbewijzen moeten
personen van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om
06.00 uur geplaceerd zijn. Daarom is in de artikelen 4.3, eerste lid, aanhef en
onder c, bepaald dat de beheerder van een locatie voor kunst en cultuur er zorgt
voor draagt dat het publiek wordt geplaceerd. De placeerplicht geldt niet in
doorstroomlocaties en in locaties die worden gebruikt ten behoeve van de
verkiezingen (zie onderdeel C). Ook mogen per zelfstandige ruimte niet meer dan
1.250 personen als publiek worden toegelaten. Dit is neergelegd in artikel 4.3,
eerste lid, aanhef en onder d.
Onderdeel E
Bij sportwedstrijden, zowel van amateurs als topsporters, is het van 13 november
2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om 06.00 uur niet toegestaan
dat toeschouwers aanwezig zijn. Dit is neergelegd in artikel 5.1, eerste lid, aanhef
en onder g. Daarnaast mogen evenementen niet meer worden georganiseerd
tussen 18.00 uur en 06.00 uur.
In het vierde lid is een aantal uitzonderingen op het verbod op het organiseren
van evenementen tussen 18.00 uur en 06.00 uur. Dit verbod geldt niet voor
sportwedstrijden zonder toeschouwers, de vertoning van kunst en cultuur en
uitvaarten.
Onderdeel F
Daar waar gebruik wordt gemaakt van coronatoegangsbewijzen moeten personen
geplaceerd zijn van 13 november 2021 om 18.00 uur tot en met 4 december 2021
om 06.00 uur. Daarom is in artikel 5.2, eerste lid, aanhef en onder f, bepaald dat
de organisator van een evenement er zorgt voor draagt dat deelnemers worden
geplaceerd. Tussen de genoemde datums is het dus niet toegestaan een
ongeplaceerd evenement binnen te organiseren waarbij geen sprake is van
doorstroom met maximaal drie vierde van de reguliere capaciteit van de locatie
(vijfde lid).De placeerplicht geldt niet ten aanzien van deelnemers bij
evenementen waarbij sprake is van doorstroom van deelnemers.
Onderdeel G
Dit onderdeel herintroduceert een maximale groepsgrootte voor bepaalde ruimtes
in instellingen voor beroepsonderwijs en hoger onderwijs van 13 november 2021
om 18.00 uur tot en met 4 december 2021 om 06.00 uur. Per zelfstandige ruimte
waar een onderwijsactiviteit plaatsvindt, mogen niet meer dan vijfenzeventig
studenten daaraan deelnemen. Docenten en begeleiders worden hier niet bij
meegerekend. Dit maximum geldt voor alle onderwijsactiviteiten (les, college,
werkgroep, praktijkles etc.). De maximale groepsgrootte geldt niet in gangen en
andere doorstroomruimtes, omdat dit geen zelfstandige ruimtes zijn waar
onderwijsactiviteiten worden verzorgd. Voor andere ruimten op locaties van
onderwijsinstellingen, waar geen onderwijsactiviteiten worden verricht in de zin
van de wet, gelden deze regels dus niet, zoals voor eet- en drinkgelegenheden op
een campus. Tot slot formuleert het tweede lid een uitzondering op het
maximumaantal deelnemers aan onderwijsactiviteiten voor ruimten waar de
Pagina 21 van 22

instelling op dat moment een examen, tentamen of toets afneemt. Examens,
tentamens en toetsen zijn namelijk essentieel voor de voortgang van studie,
opleiding en educatie.
Artikel II Inwerkingtreding
Het kabinet doet een beroep op de spoedprocedure van artikel 58c, derde lid,
Wpg. Het doorlopen van de standaardprocedure, zoals opgenomen in artikel 58c,
tweede lid, Wpg zou tot gevolg hebben dat de regeling op haar vroegst een week
na vaststelling en gelijktijdige overlegging aan beide Kamers in werking kan
treden op 20 november 2021. De bepalingen dienen gezien de epidemiologische
situatie echter zo spoedig mogelijk in werking te treden. De inwerkingtreding van
deze regeling is vastgesteld op 13 november 2021 om 18.00 uur. Vanwege de
vereiste spoed wordt daarbij afgeweken van de zogeheten vaste
verandermomenten en de minimuminvoeringstermijn van drie maanden. De
regeling wordt binnen twee dagen na vaststelling aan beide Kamers der StatenGeneraal overgelegd. De regeling vervalt van rechtswege indien de Tweede Kamer
binnen een week na de toezending besluit niet in te stemmen met de regeling.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mede namens de Minister van
Justitie en Veiligheid en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties,

H.M. de Jonge

Pagina 22 van 22