Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 710

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 30 oktober 2019
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft op
26 september 2019 overleg gevoerd met mevrouw Van Veldhoven-van der
Meer, Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, over:
– de brief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat d.d. 3 juli 2019 inzake nieuwe kaarten Boordcomputer
Taxi (BCT) (Kamerstuk 31 521, nr. 115);
– de brief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat d.d. 16 juli 2019 inzake voortgang sociale veiligheid
medio 2019 (Kamerstuk 28 642, nr. 106);
– de brief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat d.d. 3 juli 2019 inzake OV-betalen en intentieverklaring
Translink en CBS (Kamerstuk 23 645, nr. 707);
– de brief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat d.d. 19 september 2019 inzake voortgang taxibeleid
(Kamerstuk 31 521, nr. 116);
– de brief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat d.d. 19 september 2019 inzake uitvoering vervoerconcessies Waddenveren West en Oost (Kamerstuk 23 645, nr. 709).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat,
Agnes Mulder
De griffier van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat,
Israel

kst-23645-710
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

1

Voorzitter: Agnes Mulder
Griffier: Rijkers
Aanwezig zijn acht leden der Kamer, te weten: Van Aalst, Kröger, Laçin,
Agnes Mulder, Öztürk, De Pater-Postma, Schonis en Ziengs,
en mevrouw Van Veldhoven-van der Meer, Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat.
Aanvang 13.00 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag. We hebben vandaag een algemeen overleg oftewel een
commissiedebat van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat over openbaar vervoer en taxi. Ik geef de leden de ruimte om vijf
minuten hun inbreng te doen met vier interrupties op elkaar. Dat mag u
doen in tweeën. Ik vermoed dat er nog wel enige Kamerleden onderweg
zijn, maar we beginnen al wel vast. Ik geef het woord aan de heer Van
Aalst van de PVV.
De heer Van Aalst (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Het is altijd een kwestie van prioriteiten stellen, zeg
ik maar. Ik was hier al op tijd, want sociale veiligheid en de PVV gaan
naadloos samen, of wij het nou hebben over de app-dienst, de uitbreiding
van de bevoegdheden van boa’s of vervoersverboden. Het past ons
naadloos.
Voorzitter. Laten we verdergaan waar men nu plenair, geloof ik, nog in de
afronding mee bezig is. Dat is natuurlijk het boerkaverbod. Dinsdag stapte
een man uit de trein op station Roosendaal. Hij voelde zich niet veilig,
omdat de NS weigerde een nikabdraagster de trein uit te zetten. De PVV
snapt deze man heel goed, want niet alleen heb je geen enkel idee wie er
onder die islamitische sluier zit, maar je hebt ook geen idee wat hij of zij
allemaal met zich meezeult. Dat is geen fijne gedachte, gezien al die
islamitische terreuraanslagen in Europa. Deze man kaartte ook terecht aan
dat het absurd is dat de wet niet gehandhaafd wordt in het openbaar
vervoer. De NS gaf al aan niet te gaan handhaven, geen politie in te
schakelen en de man, vrouw of genderneutrale D66’er – niemand weet
het – na de kaartjescontrole gewoon te laten zitten.
Voorzitter. Dit is niet het enige voorval waarbij onze samenleving
vooroverbukt voor die islamitische dogma’s, want ook op 16 september
capituleerde Nederland voor de islamitische intimidatie. Een dappere
conducteur sprak toen een wetsovertreder aan. De persoon in kwestie
weigerde de trein te verlaten. Zij zorgde ervoor dat honderden passagiers
twintig minuten vertraging kregen en zij kreeg dus uiteindelijk gewoon
haar zin. Maar dit was niet voldoende. Nee, de boerkafans hadden
ondertussen bloed geroken en dreigden met hun broeders naar het
station te komen om de eer van hun zuster te redden. Daarbij nagelden ze
deze conducteur aan de schandpaal en publiceerden zijn naam online. Dit
zijn pure intimidatiepraktijken met maar één doel, namelijk de islam de
ruimte geven om Nederlandse wetten te kunnen ondermijnen. Waar was
de Staatssecretaris toen? Waar was de Staatssecretaris toen haar
personeel door deze agressie werd bedreigd? Nergens. Voor genderneutraal omroepen staat deze D66-deugneus vooraan, maar hier steekt ze
liever haar kop in het zand. Het is een diepe, diepe, diepe schande.
Voorzitter. Hetzelfde gebeurde de buschauffeur die in Limburg de wet
wilde handhaven en een wetsovertredende moslima de bus uit wilde
zetten. In plaats van een dik compliment van zijn baas, kreeg hij een mes
in zijn rug gestoken door Arriva. De PVV heeft geen goed woord over voor
deze schandalige actie van dit ov-bedrijf. Daarom hebben wij ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

2

schriftelijke vragen gesteld. Heeft de Staatssecretaris dit bedrijf al op zijn
flikker gegeven, of laat zij dit gewoon toe? Ja, voorzitter, u merkt: ...
De voorzitter:
Er is hierover ...
De heer Van Aalst (PVV):
... de PVV is hier woedend over.
De voorzitter:
Er is hierover een vraag van de SP, maar er komt bijna geen punt in uw
verhaal. Ik ben al een minuut bezig om te kijken wanneer wij de interruptie
kunnen laten plaatsvinden. De heer Laçin van de SP.
De heer Laçin (SP):
Ik heb eigenlijk geen interruptie, voorzitter. Ik zou de heer Van Aalst willen
uitnodigen om naar de plenaire zaal te gaan. Daar zitten Kamerleden die
dit debat nu voeren met de bewindspersonen die erover gaan. Als hij het
er hier over wil hebben, dan zou ik hem dus uit willen nodigen om te
vertrekken.
De heer Öztürk (DENK):
Daar sluit ik mij bij aan.
De heer Van Aalst (PVV):
Over het vertrekken van DENK kunnen we een hele andere discussie
voeren. Laten we dat maar niet doen. Nee, juist omdat het er plenair over
gaat en juist omdat ik het debat gevolgd heb, zeg ik tegen mijn collega
van de SP: juist daarom zit ik hier. Juist van u verwacht ik dat u er zo
meteen aandacht aan besteedt, want het is schandalig hoe die Minister
van Binnenlandse Zaken daar in de plenaire zaal tekeergaat en zegt dat er
geen probleem is met de ov-bedrijven bij de handhaving van het
boerkaverbod. Ik verwacht dus van u zo meteen een hele stevige bijdrage.
De voorzitter:
Misschien moet ik over dit onderwerp even zeggen dat het hier formeel
niet op de agenda staat.
De heer Laçin (SP):
Daarom.
De voorzitter:
Leden hebben natuurlijk wel vaker dat ze daar een beetje mee smokkelen.
Dat is allemaal prima, maar het kan dus zijn dat de Staatssecretaris hier
vandaag geen antwoord op geeft. Dat geef ik u gewoon even mee. U bent
natuurlijk vrij om over uw eigen inbreng te gaan. Daar gaat u ook over.
Maar ik geef nu het woord aan de heer Laçin. Wilde hij wel of niet een
vervolgvraag? Anders gaan we door met het betoog van collega Van
Aalst. Dan hebben we dat wat de heer Laçin zei, opgevat als opmerking.
De heer Laçin (SP):
Nee, ik ga de heer Van Aalst teleurstellen. Ik ga geen aandacht besteden
aan dit onderwerp. Het debat daarover is in de plenaire zaal. Mijn collega
Jasper van Dijk doet dat en dat is voldoende.
De voorzitter:
Dan geef ik het woord weer aan de heer Van Aalst voor zijn inbreng.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

3

De heer Van Aalst (PVV):
Dat is inderdaad de Jasper van Dijk die twee seconden bij het spreekgestoelte ging staan en toen weer ging zitten, die Jasper van Dijk. We weten
in ieder geval waar de SP staat als het gaat om sociale veiligheid in het
openbaar vervoer.
De voorzitter:
Meneer Van Aalst, voordat u verdergaat met uw ...
De heer Van Aalst (PVV):
Sociale veiligheid staat op de agenda vandaag. Ik wil een punt van orde
maken dat dit wel degelijk op de agenda staat. Ik maak bezwaar tegen de
opmerking dat dit niet op de agenda staat.
De voorzitter:
Ik laat mij altijd adviseren door onze ondersteuning en strikt formeel staat
dit onderwerp niet op de agenda. Ik snap dat u het onder het kopje sociale
veiligheid naar voren brengt, maar het is even aan de Staatssecretaris hoe
ze daar verder op gaat reageren. Ik geef het woord aan de heer Öztürk van
DENK voor zijn interruptie.
De heer Öztürk (DENK):
Normaal is de heer Van Aalst best wel rustig. Hij heeft blijkbaar een cursus
theater tijdens commissievergaderingen gedaan en probeert nu een
beetje er een theaterstuk van te maken. Ik denk dat het goed is dat wij dit
onderwerp hier niet bespreken, want het wordt op dit moment plenair
besproken. Ik denk dat de PVV daar ook een woordvoerder heeft. Het
theaterspel kan daar goed plaatsvinden. Ik denk dat we onze tijd nuttig
moeten besteden. Ik zie dat heel veel taxibedrijven problemen hebben,
dus laten we onze tijd goed besteden.
De heer Van Aalst (PVV):
Ik hoorde geen vraag, maar het is goed dat meneer Öztürk eens in de
zoveel maanden ook eens aanschuift bij de commissie infra. Dat lijkt me
inderdaad een goed plan. Goed dat u één keer per jaar opkomt voor de
taxichauffeurs, dan doen wij dat de rest van het jaar.
De voorzitter:
Dan vervolgt de heer Van Aalst zijn betoog. Hij zit op 2 minuut 47. Hij heeft
dus nog eventjes.
De heer Van Aalst (PVV):
Ja, voorzitter, zeker. Ik ga daar gretig gebruik van maken.
Voorzitter. Laten we duidelijk zijn, wij willen gewoon dat de Staatssecretaris de ov-bedrijven ondersteunt in de praktische uitvoering van de
handhaving van dit verbod. Dat betekent: je sterk maken voor voldoende
mankracht om wetsovertreders aan te pakken. Handhaven en optreden, zo
ingewikkeld is dat niet.
Voorzitter. Hoe staat het nu met de door de PVV geïnitieerde appdienst in
het ov? De PVV hoort namelijk hele goede verhalen uit het veld. Het is dan
ook mooi om te zien dat deze PVV-motie een succes is. Wanneer gaat de
Staatssecretaris deze PVV-maatregel tegen de ov-hufters landelijk
uitrollen?
Voorzitter. We zijn ook best wel blij vandaag. Blij dat de NS aangeeft dat
boa’s op het station eindelijk ook in de winkels kunnen optreden. Het is
mooi dat dankzij de PVV-motie een einde is gemaakt aan die belachelijke
situatie waarmee NS-personeel te maken had. Als er nu iemand stampei
maakt in de AH To Go kan er direct worden ingegrepen. Dat is goed
nieuws voor al die ondernemers op de stations.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

4

Voorzitter. Ondanks de ruime tijd die ik geloof ik nog heb, ga ik toch
afsluiten. Tot slot het vervoersverbod. Ik heb allerlei collega’s in de
plenaire zaal gehoord: hoe mooi zou het zijn als een provocerende
nikabdraagster die weigert de wet na te leven een landelijk vervoersverbod krijgt opgelegd. Is de Staatssecretaris bereid om met een positieve
appreciatie te komen van de aangehouden PVV-motie om het vervoersverbod uit te breiden? Dit geeft namelijk slagkracht aan de ov-bedrijven
om op die manier door te pakken bij ov-hufters en wetsovertreders. Als ik
zojuist plenair goed heb geluisterd naar al die partijen, kan dit op een
groot draagvlak rekenen, vooral omdat men vraagt om slagkracht voor de
ov-bedrijven.
Voorzitter. Ik zie uit naar de beantwoording van de Staatssecretaris. Dank
u wel.
De voorzitter:
U ook bedankt. Dan is nu het woord aan de heer Ziengs van de VVD voor
zijn vijf minuten. Tegen de leden die net zijn binnengekomen: we hebben
vier interrupties, dus vier vragen. Het mag in tweeën of alle vier achter
elkaar. Het is aan u hoe u het ’t liefste wilt.
De heer Ziengs (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Het onderwerpje dat de heer Van Aalst net
aansneed zal bij mij ook nog even voorbijkomen, maar ik wacht even af
tot de temperatuur ter rechterzijde van mij iets gedaald is, want het ging
er stevig aan toe.
Ik begin met OV-betalen en de intentieverklaring van Translink en het CBS.
Open data is natuurlijk een heel belangrijk aandachtspunt binnen het
openbaar vervoer. Bij het algemeen overleg Ov en taxi van 21 maart 2019
kondigde ik al aan hier meer werk van te willen maken. Kortgeleden
hebben we een er een rondetafelgesprek over gehad. We zien dat er
beweging ontstaat op dit onderwerp. De ontwikkelingen met betrekking
tot de intentieverklaring tussen Translink en het CBS geven de schijn van
een goed begin op weg naar het breed beschikbaar stellen van
ov-chipkaartdata. Maar dit is niet voldoende. De markt heeft inmiddels
ook de mogelijkheden van open data ontdekt. Bij het rondetafelgesprek
was ook het bedrijf Transdev aanwezig. Tijdens het rondetafelgesprek
werd duidelijk dat het bedrijf drie jaar geleden gestart is met een platform
waar aanbieders van mobiliteit worden gepresenteerd met bijbehorende
tarieven. Dat is een initiatief dat het project Mobility as a Service, ofwel
MaaS zoals ik het hierna ga noemen, kan laten slagen. Kent de Staatssecretaris dit platform? Is zij op de hoogte van de manier waarop het
georganiseerd is?
Daarnaast is er een initiatief van de Nederlandse Spoorwegen en
stadsbedrijven die een stekkerdoos willen bouwen ...
De voorzitter:
Op het vorige punt is er nog een vraag van mevrouw De Pater van het
CDA.
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
Ov-data wordt ontzettend belangrijk. Eén ding dat daar sterk speelt, is het
eigenaarschap van die data. Nederland kent natuurlijk een heel mooi
netwerk waarin we als enig land ter wereld alle data bij elkaar hebben, als
het goed is. Dat maakt die data ook commercieel heel interessant. Hoe
kijkt de heer Ziengs van de VVD aan tegen de vraag wie eigenlijk de
eigenaar is van die data? Wie heeft het eigenaarschap?
De heer Ziengs (VVD):
Voor ons is het vrij helder. De eigenaren van de data zijn de reizigers zelf.
Dat zijn niet de vervoerders maar de reizigers, want zij bepalen of ze van A

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

5

naar B willen reizen. Dat heb ik met het eigenaarschap bedoeld. Op
commercieel gebruik van dergelijke data moeten we wel alert zijn. We
moeten niet de situatie krijgen dat je, als je van A naar B wilt reizen,
kennelijk aan de hand van een advertentie die door een commerciële
aanbieder geplaatst is, via een andere route moet gaan. Aan de andere
kant zien we heel veel goede dingen als het gaat om open data, ook bij
commerciële aanbieders. Als je zorgt dat er een neutrale partij tussen
staat die – daar zal ik straks ook mee komen – de data beoordeelt en
beschikbaar stelt, kun je dat soort dingen vaak voorkomen.
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
Dus ik begrijp de heer Ziengs goed dat de big data, want dat wordt het
uiteindelijk, in handen is van een neutrale partij? Is die neutrale partij dan
de overheid of een bedrijf? Hoe ziet de heer Ziengs dat?
De heer Ziengs (VVD):
Dat lijkt mij niet direct de taak van de overheid, maar we kunnen op zoek
gaan naar een partij. Dat zal ook de vraag aan de Staatssecretaris zijn: wil
zij gaan kijken naar een onafhankelijke partij die daarin neutraal is?
De voorzitter:
En daarmee vervolgt de heer Ziengs zijn betoog.
De heer Ziengs (VVD):
Dank u wel. Ik was gebleven bij een initiatief van de Nederlandse
Spoorwegen en stadsbedrijven die een stekkerdoos willen bouwen
waarop iedereen zijn of haar MaaS-oplossing mag inpluggen. Nederlandse Spoorwegen en G3 blijven dan eigenaar. Ik vraag de Staatssecretaris hoe dat in elkaar zit. Is hier ook rekening gehouden met de Wet Markt
en Overheid? Bestaat hier niet de kans dat Nederlandse Spoorwegen en
G3 gaan bepalen welke MaaS-proposities wel op de markt komen en
welke niet? Want dat zou de dood in de pot kunnen betekenen voor MaaS.
Mijn fractie pleit voor een onafhankelijke TTP die alle data beheert en
non-discriminatoir – wat een woord! – aan alle partijen, vervoerders en
MaaS-aanbieders, beschikbaar zal stellen. Hoe kijkt de Staatssecretaris
daartegen aan? Dat is in feite ook een antwoord op de interruptie van net.
MaaS moet gewoon slagen en daarvoor moeten de data open zijn, laat
dat helder zijn.
Dan het kopje sociale veiligheid. We hebben gezien dat de regionale proef
van de Nederlandse Spoorwegen, die van 1 juli 2019 tot 1 januari 2020
loopt, bijna halverwege is. Tijdens het algemeen overleg van 21 maart
2019 heb ik erop aangedrongen om lokale vervoerders bij deze proef te
betrekken. Toen werd er eigenlijk negatief op geantwoord. Veiligheid is
natuurlijk niet alleen van belang voor het vervoer door de Nederlandse
Spoorwegen maar ook voor het vervoer door andere vervoerders. Stel dat
deze proef wordt voortgezet na 1 januari 2020 of misschien zelfs wordt
uitgerold, dan mag ik toch aannemen dat regionale vervoerders wel
betrokken worden, vraag ik de Staatssecretaris. Er wordt te weinig gedaan
om ook de regionale vervoerders te betrekken bij dit soort belangrijke
initiatieven. In de brief van de Staatssecretaris over sociale veiligheid is te
lezen dat de bevoegdheden van boa’s ook gelden in winkels op stations.
Als VVD staan wij pal voor die veiligheid. Ik ben dan ook heel erg blij dat
de brief bevestigt dat de bevoegdheden van de boa’s ook buiten de trein
in de winkels gelden. Dit is niet meer dan normaal. Daarmee sluit ik ook
aan bij de inbreng van de heer Van Aalst, die daar ook een punt van maakt
en daar onmiddellijk de AH To Go bij noemde, waar ik ook weleens
binnenstap. Maar er zijn daar nog meer winkels.
Dan het punt van het verbod op boerka’s. Ik kom er toch maar mee. Ik
weet dat er een debat plaatsvindt in de plenaire zaal, maar mijn fractie
was zeer onaangenaam verrast dat machinisten, conducteurs en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

6

chauffeurs kennelijk geen ondersteuning van de politie krijgen wanneer
dat nodig is. Als medewerkers van vervoerders zich aan de wet houden en
vervolgens aan de schandpaal genageld lijken te worden, dan is dat de
omgekeerde wereld. Hoe gaat de Staatssecretaris vervoerders duidelijk
maken dat ze hun medewerkers juist moeten ondersteunen bij het
uitvoeren van de wet?
De voorzitter:
En daarover heeft u een vraag van de heer Schonis.
De heer Schonis (D66):
Meneer Ziengs, is het niet een beetje opmerkelijk dat u conducteurs,
machinisten, trambestuurders in feite de taak van de politie wil geven?
Daar zijn zij toch niet voor? Of wel? Is de VVD daar wel voor?
De heer Ziengs (VVD):
Volgens mij heb ik geen enkel moment gezegd dat ik hun die taak wil
geven, maar enkel en alleen dat machinisten en conducteurs die zich wel
aan die wet willen houden en verzoeken of degene die de boerka draagt
de trein dan wel de bus wil verlaten, vervolgens door hun werkgever juist
op de vingers getikt worden. Dat is het punt dat ik hier aan de orde wil
stellen.
De heer Schonis (D66):
Hoe kan een machinist of een trambestuurder, die geen enkele
bevoegdheid heeft voor handhaving en openbare orde in dat domein,
daar door zijn werkgever op worden aangesproken? Dat is toch gewoon
niet mogelijk? Die man of vrouw doet toch niks fout?
De heer Ziengs (VVD):
Ik begreep net dat in de plenaire zaal dit debat plaatsvond, maar ik zal
erop antwoorden. Ik heb het heel bewust ingebracht, ook naar aanleiding
van het punt van de heer Van Aalst, dus ik zal er even toelichting op
geven. Het punt dat ik hier maak, is het volgende. Stel dat een machinist,
een conducteur, een medewerker van NS of een andere vervoerder op dat
moment verzoekt aan iemand die een boerka draagt – dat is net zoals
zoiets wordt verzocht aan iemand die een zak patat wil meenemen en reist
met de RET – om het voertuig te verlaten, maar diegene doet dat niet. Dan
is de actie – zo zijn de instructies van de vervoerders ook geweest – om de
politie te bellen en te zorgen dat de politie komt. Nou, dat schijnt dan
ongeveer een halfuur te duren. Maar eigenlijk zou dan ook die machinist,
die conducteur of die medewerker ondersteund moeten worden door zijn
werkgever, die zegt: je hebt het juiste gedaan. Dáár ligt op dit moment
gewoon het grote probleem: die ondersteuning vindt niet plaats. De heer
Van Aalst bracht het met nog wat meer theater, maar dan blijkt dus dat de
desbetreffende persoon die zich wel aan de wet wil houden en die dat wel
uitvoert, aan de schandpaal genageld wordt, op sites verschijnt et cetera.
Dat is de omgekeerde wereld. Dat is het punt dat ik wil maken.
De voorzitter:
Ik zag ook de heren Öztürk en Laçin, maar ik weet niet zo goed wie als
eerste was. Ik begrijp dat de heer Laçin dat was.
De heer Laçin (SP):
Ik vind dit een hele rare manier van debatteren. Er is één handhaver, en
dat is de politie. Om de buschauffeur, de machinist hiermee te belasten ...
De voorzitter:
Meneer Laçin, u heeft de mogelijkheid voor een vraag, niet voor een
betoog. Dat wil ik toch even meegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

7

De heer Laçin (SP):
Dit is de inleiding op mijn vraag, voorzitter. Dat doen alle Kamerleden
volgens mij.
De voorzitter:
Ja, maar wilt u daar wel een beetje kort in zijn? Dank u wel.
De heer Laçin (SP):
Er is één handhaver, en dat is de politie. De politie moet handhaven. Is het
niet raar dat juist de VVD dit punt opbrengt? De VVD is de partij die
jarenlang heeft bezuinigd op de politie en nu de politie eigenlijk verwijt
dat ze prioriteiten stellen. Al die politieagenten die het hadden kunnen
doen, zijn wegbezuinigd door de VVD. Wat vindt de heer Ziengs daarvan?
De heer Ziengs (VVD):
Ik vind het echt een onzininterruptie. Dat moge helder zijn.
De heer Laçin (SP):
Dat zou ik ook vinden.
De heer Ziengs (VVD):
Gelukkig zegt de heer Laçin dat hij dat ook zou vinden. Dat scheelt. Maar
het is heel simpel. Laten we beginnen met prioriteiten. Dan kom ik op een
debat van Veiligheid en Justitie, of Justitie en Veiligheid, zoals dat het
tegenwoordig heet. Prioriteiten. Als een agent ’s morgens op z’n bureau
verschijnt, komen er de hele dag dingen voorbij. Je hebt nooit een
prioriteit op dat moment. Dat gebeurt pas als er iets plaatsvindt en er
gebeld wordt. Datzelfde geldt op het moment – de vraag was daarop
gericht – of een machinist of een conducteur daar een rol in speelt. Stel
dat die machinist, die conducteur, die medewerker van de vervoerder in
zijn vervoermiddel zit en vervolgens constateert dat er iemand in wil
stappen met een boerka, waarvan we met elkaar hebben gezegd dat dit
niet is toegestaan. Diegene zegt vervolgens tegen die persoon met de
boerka «u komt niet in mijn trein, bus of whatever», waarna er een traject
op gang komt waarbij de politie moet komen. Als de werkgever van deze
medewerker vervolgens de werknemer berispt omdat hij deze handeling
heeft verricht, dan is dat de omgekeerde wereld. Da’s mijn punt.
De heer Laçin (SP):
Ik begrijp heel goed dat de heer Ziengs het een onzininterruptie vindt,
want deze interruptie drukt hem met de neus op de feiten. De heer Ziengs
verlegt het speelveld naar de vervoerders en de chauffeurs en noem maar
op, terwijl het erom gaat dat de politie wel degelijk prioriteiten heeft. We
hebben al heel vaak gehoord dat heel veel dossiers blijven liggen omdat
er gewoon niet genoeg capaciteit is. Het gaat dan bijvoorbeeld om
zedenmisdrijven. GroenLinks heeft daar tijdens de Algemene Beschouwingen aandacht voor gevraagd. Daar hoor ik de heer Ziengs niet over,
want daar heeft de VVD keihard op bezuinigd. Nu gaan we omdat er te
weinig politieagenten zijn, de buschauffeur en de machinist hiermee
belasten. Daarmee verslechteren we de sociale veiligheid. Dat is een heel
slecht plan, dus laat de heer Ziengs vooral daarop reageren: wat gaat de
heer Ziengs doen om voldoende politiecapaciteit beschikbaar te stellen
om te gaan handhaven ongeacht welke prioriteit wordt gekozen?
De heer Ziengs (VVD):
Ik blijf het een hele bijzondere interruptie vinden. Ik vroeg in mijn inbreng
aan de Staatssecretaris of zij de vervoerders duidelijk wil maken dat zij
hun medewerkers moeten ondersteunen waar zij zich op dat moment
houden aan de wet. Het moet niet zo zijn dat die medewerker een
berisping krijgt. Dat is een hele andere vraag dan de heer Laçin mij stelt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

8

en waar ik dan een antwoord op moet gaan geven. Ik heb mijn inbreng
gedaan en heb mijn punt duidelijk gemaakt. Ik wil het nog wel een keer
herhalen voor iedereen hier aan deze tafel, maar volgens mij spreek ik op
dit moment geen Frans. Ik spreek misschien wel Nederlands met een
Drentse tongval, maar volgens mij ben ik goed verstaanbaar.
De heer Laçin (SP):
De heer Ziengs spreekt geen Frans; dat begrijp ik. Juist daarom hoor ik
ook dat hij gewoon geen reactie geeft op mijn vraag. Hij heeft zijn inbreng
en ik heb een interruptie. Ik wil daar graag een antwoord op, maar dat
weigert de heer Ziengs nu al tweemaal achter elkaar te geven.
De voorzitter:
Dit was de laatste interruptie van de heer Laçin.
De heer Ziengs (VVD):
Ik zal het dan nog een keer herhalen. Mijn inbreng was ...
De heer Laçin (SP):
Het gaat niet om de inbreng!
De heer Ziengs (VVD):
Ja, maar ik hoef toch niet te gaan debatteren over punten die in de
plenaire zaal zullen worden besproken?
De heer Laçin (SP):
Maar dit hele debat vindt daar plaats!
De heer Ziengs (VVD):
Als het gaat om de inzet van de politie, hoort dat thuis in een debat óver
de politie. Dat is Justitie en Veiligheid. Dat is niet hier in een AO dat gaat
over openbaar vervoer. Het punt dat ik maak – ik zal het nog een keer
herhalen, ook voor de lachers in dit gezelschap – is heel simpel. Als een
medewerker van een vervoerder besluit om iemand niet toe te laten in zijn
voertuig omdat de wet dat voorschrijft, waarna de werkgever, de
vervoerder dus, tegen de werknemer zegt dat de werknemer niet goed
heeft gehandeld, dan is dat de omgekeerde wereld. Dat punt maak ik hier.
Dat maak ik nogmaals. Mijn collega Dennis Wiersma zet het ook nog wel
even stevig aan in de plenaire zaal. Een van de andere fracties zal dat
debat ongetwijfeld ook bijwonen. Die zullen daar dan ook meekrijgen wat
de inzet is van de VVD.
De heer Öztürk (DENK):
Als ik luister naar de heer Ziengs van de Volkspartij voor Vrijheid en
Democratie – vrijheid om te kunnen reizen ongeacht hoe je eruitziet – denk
ik: dat is een liberale partij, een ondernemerspartij; hij zal vandaag weer
kijken of hij de taxichauffeurs, die al heel veel problemen hebben, kan
ondersteunen. In plaats van dat hij 10.000 taxichauffeurs wil ondersteunen, is hij met handhaving rond boerka’s bezig. Daar is de VVD
tegenwoordig ...
De voorzitter:
En uw vraag is?
De heer Öztürk (DENK):
Mijn vraag is de volgende. U heeft de bpm-teruggave afgepakt van de taxi
en de btw met 3% verhoogd. De verzekeringspremie is omhooggegaan.
En uw Minister, die in uw eigen kabinet zit, heeft niks kunnen doen. Wat
gaat u doen voor die taxichauffeurs? Wat zegt u tegen die 10.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

9

taxichauffeurs? Bent u met de boerka bezig of bent u met de ondernemers
bezig en bezig om de taxichauffeurs te ondersteunen?
De heer Ziengs (VVD):
Ik was nog niet aan het eind van mijn betoog, want ik kom straks bij de
boordcomputers van de taxi’s. Ik wil best alvast mijn bijdrage gaan doen,
zodat die niet meetelt in mijn spreektijd, maar ik had het nu eerst over het
blokje sociale veiligheid. We weten dat u heel veel binding heeft met taxi’s
en taxichauffeurs, want de enige keer dat wij u hier in dit gezelschap
aantreffen – de heer Van Aalst zei het al – is op het moment dat dat
agendapunt tevoorschijn komt. Dat is uw goed recht. Maar het betekent
ook dat een dergelijk algemeen overleg dat wij voeren over openbaar
vervoer, breder gaat dan alleen taxi’s. Hier wil de heer Öztürk het punt
maken dat de VVD allerlei wetten en regels heeft bedacht om het de
taxichauffeurs moeilijk te maken, maar laten we vooropstellen dat ook de
VVD geen meerderheid in de Kamer heeft. Dus met elkaar besluit je hoe je
het openbaar vervoer inricht en hoe je omgaat met taxi’s. Op grond
daarvan worden besluiten genomen in dit huis. Dat is de realiteit.
De heer Öztürk (DENK):
Ik vind dit een heel zwak antwoord. De VVD is de grootste partij, al jaren,
met de premier. Een Kamerlid daarvan zegt: ja, we hebben niet de
meerderheid, dus we kunnen niet alles doen voor de taxi’s. Wie
belemmert dat? Is dat het CDA, de ChristenUnie of D66 in de coalitie? Wie
belemmert u om die taxichauffeurs als ondernemers te helpen? Laten we
het daarover hebben, dan kan ik die vraag aan uw collega’s stellen. Bij
dezen heb ik dat ook gedaan. Het is onwil van de VVD, want de VVD komt
niet op voor de taxichauffeur of de ondernemers, maar de VVD komt op
voor multinationals als Uber, en daar bent u medeschuldig aan, meneer
Ziengs. Hier zit u een beetje aandacht te trekken over boerka’s, terwijl de
ondernemers iedere dag kapot gaan.
De heer Ziengs (VVD):
Ik zat even te zoeken waar nou precies de vraag zat van de heer Özturk. Ik
zal proberen die te beantwoorden. Over het boerkaverbod heb ik net mijn
punt gemaakt. Ik heb aangegeven hoe belangrijk dat is voor de VVD. Het
is zo belangrijk dat er nu een apart debat over wordt gevoerd in de
plenaire zaal. De heer Öztürk noemt een specifieke groep, de taxichauffeurs, maar die is veel breder dan de groep die hij zegt te vertegenwoordigen. Hij haalt Uber aan, een platform waar ook heel veel taxichauffeurs
gebruik van maken. Ik weet dat hij daar problemen mee heeft en dat veel
taxichauffeurs en veel bedrijven die mensen in dienst hebben, daar ook
problemen mee hebben. Maar het is nou eenmaal een vorm van vervoer
die voldoet aan de wet. Innovaties bij vervoer moet je niet tegengaan,
maar je moet wel zorgen dat het gelijke monniken, gelijke kappen is. Op
die wijze moet je de zaken wettelijk inregelen.
De voorzitter:
En dan gaat de heer Ziengs verder met zijn betoog. Hij heeft nog ongeveer
40 seconden.
De heer Ziengs (VVD):
Nou, ik heb genoeg gezegd over de boerka.
Ik kom nu bij de boardcomputers van taxi’s. De brief van de Staatssecretaris wekt de indruk dat de branche opgezadeld wordt met extra kosten.
Dit wordt positief verpakt in een tegemoetkoming. Er wordt een nieuwe
persoonsgebonden kaart verstrekt door de overheid voor de resterende
looptijd van de huidige kaart. Systeemkaarten moeten na maart 2023
alsnog op kosten van de taxibranche worden vervangen. Eisen van de
overheid worden zo een-op-een gedragen door deze ondernemers. Zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

10

moeten de kans krijgen om de terugverdientijd te doorlopen zonder
tijdens die periode opnieuw opgezadeld te worden met investeringskosten. Is dit ook daadwerkelijk het geval, zo vraag ik de Staatssecretaris.
Tot slot een verzoek aan de Staatssecretaris over de geldigheidsduur van
de ov-chipkaart. Kennelijk is ooit bedacht dat zo’n ding technisch gezien
vijf jaar mee kan. Om die reden is de kaart slechts vijf jaar geldig en moet
je een heel administratief traject in om geld terug te krijgen dat er nog op
staat. Ik stel voor om de kaarten onbeperkt geldig te laten zijn. Indien de
kaart technisch ten einde is, kan de eigenaar gewoon een nieuwe
aanschaffen. Ik hoor graag van de Staatssecretaris of dit te realiseren is.
Dank u wel.
De voorzitter:
U ook bedankt. Dan is nu het woord aan de heer Laçin van de SP.
De heer Laçin (SP):
Dank, voorzitter. Er zou misschien nog een regeling komen, hoorde ik van
mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Hoe laat is de regeling van werkzaamheden?
De voorzitter:
Ik kijk even naar de griffier, want als voorzitter ga ik niet ondertussen in
allerlei stukken kijken, zoals u mogelijk is opgevallen. De heer Laçin gaat
gewoon van start, totdat we er meer over horen.
De heer Laçin (SP):
Dat ga ik doen, voorzitter. Goed openbaar vervoer is van groot belang
voor veel mensen in ons land. In sommige delen van ons land is de bus
het enige middel van openbaar vervoer. Jongeren gaan ermee naar
school, ouderen naar het winkelcentrum of naar het ziekenhuis en vele
anderen naar het werk of naar een sportvereniging. Ov is daarnaast een
zeer duurzame vorm van vervoer. De SP ziet het openbaar vervoer
daarom niet als luxe, maar als een belangrijke publieke dienst en een
recht voor iedereen.
Het heilige geloof in marktwerking heeft er inmiddels voor gezorgd dat
steeds meer mensen zonder openbaar vervoer zitten en dat de prijzen
enorm zijn gestegen; de hoogste prijsstijgingen in Europa, mede dankzij
de btw-verhoging van dit kabinet. Dat is het gevolg als de centen centraal
staan en niet de mensen.
Wij voeren op veel plekken in het land actie met mensen die hun buslijn of
bushalte terug willen, zo ook vorige week. Mevrouw Kranenburg, een
vrouw van 80 uit Zwolle, ging vroeger vaak naar de binnenstad om een
boodschap te doen en om onder de mensen te zijn. Dat was een busrit
van 20 minuten. Nu doet zij er met veel langer lopen en overstappen bijna
een uur over en de terugreis van het centrum duurt nog veel langer. Ze
loopt veel meer, waardoor ze ook veel meer pijn heeft. Haar dochter zegt
dat ze niet zo veel moet lopen, maar haar antwoord daarop is: moet ik dan
binnen blijven en verpieteren? Mevrouw Dozeman, 84 jaar, ook uit Zwolle,
komt na het verdwijnen van haar buslijn veel minder onder de mensen en
wordt daar naar eigen zeggen depressief van. Aanstaande maandag biedt
zij namens haar buurtgenoten een foto aan aan de burgemeester van
Zwolle.
Voorzitter. Twee verhalen, en ik kan er nog veel meer vertellen, over hoe
een nieuwe dienstregeling pijnlijk laat zien wat marktwerking in het
streekvervoer doet met de levens van mensen. Rendement boven de
menselijke maat en de leefbaarheid van vele dorpen en wijken.
De afgelopen jaren zijn er veel verhalen door lokale afdelingen en de
landelijke SP verzameld. Die verhalen samen laten een trend zien. Een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

11

trend van een steeds slechter bereikbaar wordend Nederland. Ik heb bij de
feitelijke vragen voor de begroting aan de Staatssecretaris gevraagd of zij
zicht heeft op de ontwikkelingen en de witte vlekken, de plekken waar een
bus inmiddels een zeldzaamheid is geworden. De vervoersarmoede
neemt toe en dat moeten we niet willen of accepteren. Ik ben erg
benieuwd naar de antwoorden van de Staatssecretaris en kom hier bij de
begroting zeker op terug.
Dan de effecten van de marktwerking en het onderzoek dat eraan zit te
komen. Naast negatieve effecten op alle mensen heeft marktwerking ook
grote gevolgen specifiek voor buschauffeurs: hogere werkdruk, slechtere
arbeidsvoorwaarden, slechter materiaal en kortere pauzes. Ik ben daarom
blij dat de Staatssecretaris heeft aangegeven dat ze kwalitatief onderzoek
gaat doen bij het onderzoek dat ik eerder aanhaalde. Dat onderzoek moet
in 2020 klaar zijn, zo las ik. Kan de Staatssecretaris meer duidelijkheid
geven over wanneer in 2020 dat dan is? Is de Staatssecretaris bereid om
te pleiten voor het opnemen van sociale eisen in concessies als uit dit
onderzoek blijkt dat de sociale aspecten lijden onder de concessies in het
streekvervoer?
Voorzitter. Dan de taxi’s. Uit het SWOV-onderzoek blijkt dat er een flinke
toename is van het aantal ongevallen met taxi’s. Dit leidt tot hogere
verzekeringspremies voor taxichauffeurs. Wij hebben daar deze week
weer vragen over gesteld in het schriftelijk overleg met de Minister van
Financiën. Ondanks deze ontwikkelingen kunnen zowel SWOV als de
Staatssecretaris niet duiden waar de stijging van het aantal ongevallen
vandaan komt. Kunnen we dit niet oplossen door een verplichte registratie van de aanbieder waarvoor gereden werd ten tijde van het ongeluk?
Want het aantal ongevallen lijkt toegenomen te zijn sinds Uber, het is al
eerder aangehaald, steeds populairder is geworden.
De taskforce Amsterdam is met een social charter gekomen, maar dat
heeft wat ons betreft maar weinig om het lijf. De leeftijdseisen zijn geen
verbetering volgens de SWOV. Uber mag nu zelf met een partij onderzoek
gaan doen naar de tevredenheid, verdiensten, flexibiliteit en dergelijke.
Maar waarom doet de Staatssecretaris dit onderzoek niet zelf of laat zij het
doen door een externe partij? Want een slager die zijn eigen vlees keurt,
moeten we volgens mij niet willen.
De voorzitter:
Er is een interruptie voor u, meneer Laçin, van mevrouw De Pater van het
CDA.
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
Ik ben het met de heer Laçin eens dat er veel meer zwaargewonden en
dodelijke slachtoffers zijn te betreuren, met name in de steden
Amsterdam en Utrecht. Nader onderzoek daarnaar steun ik van harte.
Zouden we daarbij misschien ook kunnen kijken hoe we het gedrag van
de desbetreffende chauffeurs mee kunnen nemen, om te kijken of daar
misschien ook iets speelt, zonder meteen al op een Uber of iets anders te
gaan zitten? Kunnen we daarnaast ook gewoon kijken wat er in de
infrastructuur veranderd kan worden? Dus een veel breder onderzoek.
De heer Laçin (SP):
Helemaal mee eens. We hoeven ons niet te beperken tot het aantal punten
dat ik noemde. Een verbreding van het onderzoek naar hoe we
ongelukken kunnen voorkomen, preventie, en zeker ook hoe we de
infrastructuur kunnen verbeteren, juicht de SP alleen maar toe.
De voorzitter:
U kunt verdergaan met uw betoog.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

12

De heer Laçin (SP):
Dan ben ik ook aan mijn afronding toe, voorzitter. Ik heb nog een vraag
die ik al vaker aan deze Staatssecretaris heb gesteld, namelijk: waarom
behandelen we Uber nog steeds niet als een gewoon taxibedrijf? Dan
kunnen we namelijk de handhaving gelijktrekken met de handhaving op
reguliere taxibedrijven. Ook de FNV pleit hiervoor. Door Uber aan te
merken als taxibedrijf kunnen we oneerlijke concurrentie op tarieven,
schijnzelfstandigheid en belastingontduiking beter aanpakken, waardoor
taxichauffeurs weer met plezier een eerlijke boterham kunnen verdienen.
Gunt deze Staatssecretaris dat deze taxichauffeurs en gaat zij er nou
eindelijk eens een keer actie op ondernemen, zoals in andere landen al is
gebeurd?
Voorzitter. Dank u wel.
De voorzitter:
U ook bedankt. Er is een vraag voor u van meneer Van Aalst.
De heer Van Aalst (PVV):
Zo kennen wij de socialisten weer. Plenair was de PvdA al helemaal niet
aanwezig. De SP was er toen wel en heeft, geloof ik, 30 seconden besteed
aan het boerkaverbod. Hier wordt het boerkaverbod in het openbaar
vervoer niet eens genoemd door de SP. U heeft altijd de mond vol van
sociale veiligheid. Hoe staat u daar nu in? Gaat u handhaven of laat u het
gewoon toe?
De heer Laçin (SP):
Volgens mij is onze lijn, die wij op dit moment in de plenaire zaal aan het
voeren zijn, dat die wet er is. Als een wet er is, moet er gehandhaafd
worden. Daarom hamerde ik zonet in mijn interruptie al op de politie en
de capaciteit daarvan. Dit soort maatschappelijke discussies, waarover
heel veel ophef is, ook in de media, dit soort onderwerpen, moeten we
niet beleggen bij een buschauffeur, een machinist of wie dan ook. Dat
moeten we niet willen. Er is een wet. De politie vormt de handhaving. Zij
bepalen hun prioriteiten. Ik acht hen zeer capabel om die prioriteiten zelf
aan te brengen. Dat laat ik dus vooral bij de politie. Wij pleiten altijd voor
meer capaciteit bij de politie, zodat meerdere wetten prioriteit kunnen
krijgen. Dat doen we nu ook.
De voorzitter:
Voordat ik het woord aan mevrouw Kröger geef, is er een verhelderende
vraag van de Staatssecretaris aan de heer Laçin.
De heer Laçin (SP):
Een interruptie van de Staatssecretaris?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Puur een feitelijke, verhelderende vraag.
De heer Laçin had het over de handhaving op Uber die in andere landen
anders zou zijn. Op welke landen doelt de heer Laçin? Dan kunnen wij bij
de beantwoording goed kijken naar waar zijn vraag specifiek op slaat.
De voorzitter:
Wat een service!
De heer Laçin (SP):
Volgens mij is er een Europese uitspraak die zegt dat Uber een taxibedrijf
is. Ik heb geen specifieke landen, maar wel een Europese uitspraak van
het Hof van Justitie die zegt dat Uber een taxibedrijf is en ook zo moet
worden behandeld. Het was een heel goede vraag van de Staatssecretaris,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

13

die ik terug kan stellen aan haar: welke landen doen dat eigenlijk en
waarom doen wij het niet?
De voorzitter:
Daar zal de Staatssecretaris ongetwijfeld straks op terugkomen. Nu geef ik
graag het woord aan mevrouw Kröger van GroenLinks voor haar vijf
minuten.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Goed en betaalbaar ov voor iedereen: een
ongelofelijk belangrijk onderwerp gezien het Klimaatakkoord en gezien de
PAS-problematiek om echt de stikstofdeken in den brede aan te pakken.
En ook gezien de sociale inclusiviteit.
Daarom was de kop «prijzen ov stijgen harder dan de autokosten» van het
CBS in september een schok. Mijn vraag aan de Staatssecretaris is om
hierop te reflecteren. De Volkskrant concludeerde dat het doel uit het
regeerakkoord, namelijk dat het ov in alle delen van het land een goed
alternatief moet zijn voor de auto, nog verre van bereikt is. De prijs van
het ov is fors gestegen, met name de bus is flink duurder geworden. En
juist die bus is ook in krimpregio’s een belangrijke schakel in het ov. Dus
heel erg graag een reactie van de Staatssecretaris.
Ik vraag dit ook in relatie tot recente Duitse plannen waarin juist werd
gezegd dat ze de btw voor het ov gingen verlagen om te zorgen dat het
betaalbaar blijft en een echt aantrekkelijk alternatief wordt. In Nederland
hebben we precies het tegenovergestelde gedaan. Hoe kan het nou dat
we bezig zijn om mensen meer gebruik te laten maken van het ov, dat we
erkennen dat het ov cruciaal is, ook voor de aanpak van vervoersarmoede,
maar dat we als Nederland het ov duurder laten worden?
Het onderwerp vervoersarmoede hebben we al eerder geagendeerd. Heeft
de Staatssecretaris zicht op hoe het huidige beleid doorwerkt in vervoersarmoede bij juist de kwetsbare groepen voor wie het ov cruciaal is om
volwaardig deel uit te maken van de samenleving en van de economie? Ik
hoop dat de Staatssecretaris bereid is om hier verder onderzoek naar te
doen en om vervoersarmoede als indicator, als serieus onderwerp,
onderdeel te maken van haar beleid met betrekking tot het openbaar
vervoer.
Wij hebben een technische briefing gehad over het onderwerp van de
ov-data. Een belangrijk onderwerp dat in die briefing naar voren kwam,
was toch wel het onderscheid tussen de geanonimiseerde data, die
geaggregeerd gebruikt kunnen worden voor analyse, die het beleid
kunnen versterken en die positieve ontwikkelingen kunnen stimuleren, en
specifieke data gekoppeld aan specifieke personen, waarbij de privacy
geborgd moet worden en waarbij het moeilijker is om die data te delen.
Uit die technische briefing kwam naar voren dat het goed zou zijn om een
instantie als het CBS, dat veel data beheert en beschikbaar stelt voor
analyses, ook de data van Translink en de data van de vervoerders te laten
beheren. Zo zijn die gegevens op een geaggregeerd niveau gewoon
beschikbaar, ook voor de Staatssecretaris zelf, want ik ben benieuwd of ze
inmiddels de data heeft waar, geloof ik, al zes maanden op gewacht
wordt. Heel graag een reactie hierop.
Dan het hele onderwerp van de taxi. Het lijkt mij heel erg belangrijk dat er
wordt gezegd dat er meer gehandhaafd moet worden en dat de inzet van
de ILT versterkt moet worden. Dat roept wel meteen een vraag op. Het is
een onderwerp dat vaker terugkomt. De capaciteit van de ILT is beperkt en
daar wordt nu wederom op bezuinigd. Het gaat in ieder geval naar
beneden. Dat zal ook wel weer terugkomen bij de begrotingsbehandeling.
Als we dus veel sterker gaan handhaven, wat mij op zich een heel goed
idee lijkt, wat betekent dat dan voor de overige taken van de ILT? Welke
ideeën heeft de Staatssecretaris daarbij? Hoe gaan we zorgen dat de ILT

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

14

de capaciteit heeft die ze nodig heeft om dit goed te doen, maar ook haar
andere taken vast te houden?
Ten slotte de sociale veiligheid. Het gaat beter. Er zijn minder incidenten.
Het lijkt mij een heel erg belangrijke constatering dat de aanpak helpt.
Mijn vraag aan de Staatssecretaris is hoe wij de continuering van die
aanpak borgen. Wat betekent het voor de participatie van andere
vervoerders in provinciale concessies? Hoe gaan die meedoen aan het
betalen van de boa’s en de handhaving op de stations? Er was geld voor
die flexteams, die een groot succes waren. Dat is nu op. Hoe gaan we die
continueren? Hoe gaan we zorgen de aanpak die blijkt te werken, wat
positief is, geborgd en gecontinueerd wordt?
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
U ook bedankt. Dan is het woord aan mevrouw De Pater van het CDA.
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Sociale veiligheid is een belangrijk thema. Het CDA
is blij te zien dat daar verbetering op gehaald wordt. Wel schrokken we
nog van het aantal geweldsdelicten, met name tegen personeel. Dat
vinden we nog steeds schrikbarend hoog. De Staatssecretaris geeft aan
dat zij wil dat dit verder naar beneden gaat, maar het is me niet duidelijk
hoe zij dat wil gaan aanpakken. Wat is het plan van aanpak hiervoor van
de Staatssecretaris? Is er ook een reductiedoelstelling? Het CDA vindt
verder het uitwisselen van gegevens over notoire geweldplegers in het ov
belangrijk. Het moet niet zo zijn dat iemand die uit de trein geweerd wordt
in Den Haag vanwege een geweldsdelict opeens wel in de Randstadrail
mag stappen. Kan de Staatssecretaris aangeven of er voldoende
mogelijkheden zijn voor uitwisseling en, zo niet, hoe dit verbeterd kan
worden? Het is CDA is verder blij met de proef waarbij reizigers in stilte
sociale onveiligheid kunnen melden via een sms, via WhatsApp en via de
feedbackoptie in de NS Reisplanner. Kan de Staatssecretaris aangeven of
bij een eventuele landelijke uitrol regionale vervoerders hierbij worden
betrokken?
Dan een ander punt, namelijk graffiti op de treinen. Ik heb filmpjes op
Dumpert mogen aanschouwen met compleet grijs en zwart geschilderde
treinen. Ik begreep dat de schadepost jaarlijks tussen de 7 en 10 miljoen
is, maar dat wat we nu aan schade zien al meer is dan het in 2018 was. Ik
vind het een zorgelijke ontwikkeling, ook omdat die treinen uit de
dienstregeling worden gehaald en dus niet ingezet kunnen worden. Er
blijkt een expositie in Heerlen te zijn waar een prachtige foto van
graffiti-art op treinen hangt. Ik begreep dat als de NS aan kan geven wie
de dader is, omdat ze dat gewoon op camerabeelden zien, en bij de politie
aanklopt met eigenlijk een compleet dossier, de politie vervolgens zegt dat
het geen prioriteit heeft. Kan de Staatssecretaris met de NS om tafel gaan
zitten om te kijken hoe ze samen met ProRail de terreinen beter kunnen
beveiligen en hoe ze de daders van graffitispuiten beter kunnen identificeren en opsporen, zodat ze een straf kunnen krijgen? In het verleden was
het zo – ik heb het over een aantal jaren geleden – dat justitie in gesprek
ging met deze groep daders – het is een vrij kleine groep – om aan te
geven dat hun kunstwerken prachtig zijn, maar niet op publiek goed
tentoongesteld dienen te worden. Kan gekeken worden of op die manier
deze overlast kan worden voorkomen?
Dan wil ik verder naar het in- en uitchecken. De Kamer heeft in april
unaniem de motie aangenomen van de heer Von Martels, mijn
voorganger op dit dossier. Deze motie verzoekt de regering voor het
nieuwe systeem voor ov-betalen een oplossing voor enkelvoudig in- en
uitchecken uit te werken die breder is dan alleen een landelijke uitrol van
een app met locatiebepaling en om de Kamer voor september 2019 een
update over de uitvoering te sturen. Nou is september nog niet voorbij,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

15

maar we hebben nog geen update gezien. Klopt dat? Zo ja, wanneer komt
deze? Kan de Staatssecretaris op hoofdlijnen alvast aangeven hoe het
hiermee staat?
Mijn laatste punt gaat over verkeersveiligheid en taxi’s. De heer Laçin
heeft daarover al veel gezegd en daar sluit ik mij van harte bij aan. Het lijkt
mij goed als er een breed onderzoek komt door een echt neutrale partij,
bijvoorbeeld het SWOV, waarbij de veiligheidsgesprekken gaan over de
fysieke omgeving en over eventuele oorzaken in het rijgedrag. Kan de
Staatssecretaris hier een reactie op geven?
De voorzitter:
Bent u daarmee aan het einde van uw betoog?
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
Dat was het.
De voorzitter:
U heeft in ieder geval een vraag van de heer Van Aalst van de PVV.
De heer Van Aalst (PVV):
Ik ben nog nooit zo blij geweest met een nieuwe woordvoerder van het
CDA op ov-gebied. Ik hoor haar hele zinnige dingen zeggen over de
app-dienst, maar ook over het uitbreiden van het vervoersverbod. Nou ligt
er een aangehouden motie van de PVV die waarschijnlijke bekend is bij
mevrouw De Pater. Is zij het met de PVV eens dat het goed zou zijn om dat
vervoersverbod uit te breiden naar de hele concessie? Dan voorkom je dat
mensen op de ene lijn een verbod krijgen en vervolgens ergens anders
weer in kunnen stappen.
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
Het altijd mooi om een compliment te krijgen. Ik moet eerlijk bekennen
dat ik het precieze dictum van die motie niet ken, maar ik zal er even naar
gaan kijken.
De voorzitter:
Waarvan akte. Dan gaan we door met de heer Öztürk van DENK.
De heer Öztürk (DENK):
Voorzitter, dank u wel. DENK is een jonge, nieuwe partij, met drie zetels.
Dat houdt in dat wij heel veel onrecht moeten bestrijden met drie zetels in
de Kamer en dat wij ook heel veel xenofoben weerwoord moeten geven.
Vandaar dat we prioriteiten moeten stellen als het gaat om de onderwerpen die we wel of niet kunnen aanpakken. Vandaag hebben we
gekozen voor openbaar vervoer en de taxi, en zeker ook de taxichauffeurs.
Laat ik beginnen met de taxi. Gelukkig zijn er nog genoeg taxichauffeurs
die hun best doen om de wereld een fijne plek te maken voor anderen. Ze
haasten zwangere vrouwen naar het ziekenhuis, ze vervoeren dronken lui
middenin de nacht veilig naar huis, ze gidsen toeristen door ons mooie
land. Dat is allemaal heel positief nieuws. Maar aan de andere kant valt
het voor taxichauffeurs ook ongelofelijk tegen. Er sluimert al jaren een
doembeeld als het gaat om houdbaarheid van de taxibranche in de
toekomst. De onvrede viert hoogtij in de taxibranche; onvrede over de
btw-verhoging van 6% naar 9%, met directe gevolgen voor de prijs van
taxiritten en onvrede over de schrikbarende toename van de premies van
taxibedrijven. Die zijn al bijna niet te betalen voor individuele taxiondernemers in de drukste stedelijke gebieden van Nederland. En dan te
bedenken dat het lastig is om een taxi verzekerd te krijgen, omdat er
weinig verzekeraars zijn. Er is onvrede over de aangekondigde verlaging
van de zelfstandigenaftrek met € 2.000, waardoor wederom de kleine
taxiondernemer gepakt wordt. Ze zijn gedwongen om meer inkomstenbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

16

lasting te betalen, doordat het lijkt alsof zij meer winst maken. Er is
onvrede omdat het kabinet heeft besloten dat de vrijstelling van de bpm
met ingang van 2020 komt te vervallen. Dat is funest voor taxichauffeurs
die plannen hebben om te investeren in schonere voertuigen.
Voorzitter. Beter ten halve gekeerd dan ten halve gedwaald, ...
De heer Schonis (D66):
Ten hele.
De heer Öztürk (DENK):
Ten hele, scherp. Ik wilde even kijken of ze nog wakker waren. Nogmaals:
beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.
De D66-Staatssecretaris en de CDA-Minister hebben er een potje van
gemaakt als het gaat om taxi’s. Ik ben benieuwd of ze ook af en toe de taxi
nemen, want de taxichauffeurs zijn echt kwaad op hen, maar gelukkig zijn
de taxichauffeurs ook vergevingsgezind. Daarom vraag ik de Staatssecretaris om samen met de Minister van Financiën de eerder genoemde
onvrede weg te nemen bij de taxichauffeurs en wel op de volgende
punten. Laat verzekeraars onderscheid maken tussen verschillende
taxichauffeurs. Als bepaalde platformchauffeurs vaker schade rijden, dan
horen ze ook andere premies te betalen. Ga gewoon differentiëren. Zorg
ervoor dat taxichauffeurs voldoende keuzes hebben uit taxiverzekeraars.
Er zijn er op dit moment twee of drie, max.
En dan het gesprek van de Minister. Hij zou gaan polderen. In Nederland
hebben we een bepaalde cultuur, zei hij, dus hij ging met de verzekeraars
praten en hij zou als Minister proberen dat op te lossen. Resultaat? Ik heb
vandaag gehoord dat de verzekeringspremie volgend jaar nog hoger
wordt. Met alle respect, die brief van de Minister waar we al die maanden
op hebben gewacht, stelt helemaal niks voor. Die kun je gewoon door de
shredder gooien. Hij zegt dat hij het zal monitoren, dat hij erbij zal zijn,
maar uiteindelijk bepaalt de verzekeraar wat er gebeurt. Met alle respect,
Wopke Hoekstra heeft niks kunnen betekenen voor de taxichauffeurs.
Nogmaals, ik vraag om de Minister de volgende keer bij de vergadering te
vragen, zodat we deze vragen aan hem persoonlijk kunnen stellen.
Voorzitter. Zolang de verzekeringsproblematiek niet wordt opgelost,
hebben we grote problemen bij de taxi’s. Handhaaf de bpm-teruggave
zoals die nu bestaat voor de taxichauffeurs. Deze maatregel heeft geen
enkele zin, gezien de financiële gezondheid van de overheid. Die paar ton
die de overheid hiermee wint, is geen geld. Versoepel de regels voor de
fiscale afschrijving van de auto’s door de afschrijvingstermijn korter te
maken en versoepel de regels voor de grijze kentekens. Schaf bijvoorbeeld de grens van 500 kilometer per jaar af.
Dan het openbaar vervoer. Uit een analyse van het CBS bleek dat de
ov-kosten nergens in de EU zo hard stijgen als in Nederland. Over een
periode van tien jaar gingen de prijzen voor bus, metro, tram, trein en taxi
harder omhoog dan de kosten van het bezit en het gebruik van de auto.
Vergeleken met 2009 betaalde een ov-reiziger afgelopen juli bijna 30%
meer voor een kaartje. Hoe rijmt de Staatssecretaris deze stijging met de
volgende doelstelling uit het regeerakkoord, ik citeer: «het openbaar
vervoer moet in alle delen van Nederland een goed alternatief zijn voor de
auto»? Dat gebeurt gewoon niet.
De overheid moet geen records breken met prijsstijgingen in het ov. We
zouden juist meer burgers naar het ov moeten trekken. De btw-verhoging
maakt het ov langzamerhand onbetaalbaar en dat heeft natuurlijk ook
weer zijn weerslag op het klimaat. Ik hoor grote woorden van D66 over het
klimaat, maar als het gaat om het ov toegankelijk maken voor de burgers,
zie ik weinig investeringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

17

De voorzitter:
En uw slotzin is? U komt aan het eind van uw bijdrage, maar er is nog een
vraag van de heer Ziengs en van de heer Schonis.
De heer Ziengs (VVD):
Alles in de juist volgorde, voorzitter, absoluut. De heer Öztürk gaf er net
hoog van op dat zij slechts drie zetels hebben en niet overal bij aanwezig
kunnen zijn. Dat is een terechte opmerking. Daarvoor hebben we een
prachtig instrument, namelijk een schriftelijke inbreng die je altijd kunt
doen op onderwerpen zoals het taxivervoer. Nou moet ik vaststellen dat
we daarbij wel een inbreng hebben gezien van de SP maar niet van DENK,
dat werd mij ingefluisterd en bevestigd door mijn collega van de SP.
De heer Öztürk (DENK):
Foei.
De heer Ziengs (VVD):
Dat is toch wel jammer, dat er in de openbare vergadering wel hoog van
de toren wordt geblazen en dat er geen inbreng wordt geleverd op het
moment dat dat mogelijk is. Er wordt ook nog verzocht om de Minister
erbij te halen, terwijl we dat normaal in de procedurevergadering doen en
niet in dit gezelschap. Dat verbaast me, dat wou ik even meegeven aan de
heer Öztürk.
De heer Öztürk (DENK):
Ik denk dat voor het publiek en de mensen die hier zijn ook wel gezegd
mag worden hoe de ondersteuning van de Kamerleden in dit huis
geregeld is. De meeste Kamerleden die afscheid nemen, schrijven in een
brief dat zij slecht worden ondersteund. Ik heb daarover een motie
ingediend. Naar aanleiding van die motie heeft D66 eindelijk een motie
ingediend zodat wij met alle partijen een bedrag krijgen voor betere
ondersteuning. Om die schriftelijke vragen te kunnen stellen heb je
personeel nodig. Om al die xenofobe ellendige voorstellen van PVV en
andere partijen aan te pakken moeten onze medewerkers helaas heel veel
vragen stellen over het boerkaverbod en het verbod van halal en koosjer
vlees. Dan zie je gewoon dat je de capaciteit heel goed moet verdelen. Dit
kan dus niet een verwijt zijn van de VVD aan DENK: waarom hebben jullie
geen vragen gesteld? Er is heel veel onrecht en daar zijn we mee bezig.
Maar gelukkig krijgen we vanaf 1 januari nog meer geld voor ondersteuning. Dan gaan we vier of vijf nieuwe medewerkers in dienst nemen.
En geloof me, dan zullen we al die extra vragen wel kunnen stellen.
De voorzitter:
Helemaal goed. Voordat ik het woord geef aan mevrouw Pater, was toch
eerst de heer Schonis aan de beurt.
De heer Schonis (D66):
Fantastisch als de collega van DENK zo positief over D66 spreekt. Net zei u
iets over de verduurzaming van onder andere de taxisector. Nu u die
uiteenzetting heeft gegeven over de ondersteuning, begrijp ik dat u niet
het hele Klimaatakkoord gelezen heeft. Daar staat toch echt in dat onder
andere de taxisector gaat verduurzamen, zoals bijvoorbeeld hier in Den
Haag. Ze hebben nu 40 taxi’s op waterstof rijden. Zo’n fantastische
ontwikkeling moet DENK toch ook ontzettend aanspreken.
De heer Öztürk (DENK):
Als je de bpm-teruggave afpakt, dan kunnen een aantal taxichauffeurs
geen elektrische taxi’s kopen omdat dat te duur is. Je ziet dat heel veel
gemeentes de subsidie voor verduurzaming voor taxi’s afpakken, waar
ook D66-wethouders bij zijn. Dan kun je niet spreken van een verduur-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

18

zaming. D66 is een partij van een paar leuke dingen, de happy few, mooie
dingen laten zien. Alle andere ellende zien ze niet. Dat willen ze niet zien.
Daar praten ze niet over. Alleen mooie dingen, glad, mooie presentaties,
mooie, leuke dingen, maar de ellende daarachter wil D66 niet zien. Het is
de rol van DENK om D66 wel de andere kant van het verhaal te laten zien.
De heer Schonis (D66):
Ik kan haast niet wachten tot de nieuwe inbrengen van DENK na 1 januari.
Dank u, voorzitter.
De voorzitter:
U ook bedankt. Ik geef het woord aan mevrouw De Pater.
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
Voorzitter. Voor mij als nieuw Kamerlid wat verbazing. Ik was ervan
overtuigd dat als je een onderwerp neer wil zetten in het debat, je ook
verantwoordelijk bent voor de schriftelijke vragen en de schriftelijke
inbreng. Ik ben heel benieuwd of de partij DENK hier alleen maar komt als
er een camera bij is of toch ook het werk daarachter gaat doen, ook zelf.
Dat is volgens mij toch wel de verantwoordelijkheid van een Kamerlid.
De heer Öztürk (DENK):
Dank om van een nieuw Kamerlid te horen wat mijn verantwoordelijkheid
is. Het zou zo mooi zijn als een CDA-Kamerlid tegen haar Minister
– Minister Hoekstra, Wopke Hoekstra, die CDA-leider wil worden – zou
zeggen: «Jij bent met de verzekeraars in gesprek gegaan, regel dat nou.
Je hebt de Kamer toegezegd «ik ga onderhandelen, bemiddelen,
poldermodel», en je komt met lege handen.» Het zou mooi zijn als een
CDA-Kamerlid het lef heeft om te zeggen: «Ik ben niet bezig om een
DENK-Kamerlid dat heel kritisch is in een hoek te duwen. Nee, ik probeer
de taxichauffeurs te helpen. Dat zijn ondernemers die de mensen
vervoeren, ook zwangere vrouwen vervoeren, ook mensen zondag naar
de kerk brengen. Laat ik die mensen helpen.» Dat is precies het gedoe hier
in Den Haag. In Den Haag zijn mensen met elkaar bezig. Ze proberen
kritische Kamerleden in een hoek te duwen: jij hebt geen schriftelijke
vragen gesteld. Is dat de oplossing?
De voorzitter:
Het is een beetje uitlokking. Dus ja, dan geef ik mevrouw De Pater het
woord.
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
Ik hoor helemaal geen antwoord op de vraag die ik net stelde, maar ik zie
een soort doorschuifsysteem: ik geef geen antwoord op iets, dus ik ga nu
even kijken wat die ander in jouw ogen niet goed doet. Ik wil toch aan de
partij DENK vragen: goh, zijn jullie wel zelf verantwoordelijk voor die
vragen die jullie stellen of op schrift stellen of zijn dat allemaal
medewerkers die in dienst zijn? Uw naam staat er volgens mij onder.
De heer Öztürk (DENK):
Op het moment dat ik de vraag stel «praat u met uw eigen Minister omdat
hij de verzekeringsproblematiek van de taxichauffeurs niet heeft
geregeld», krijg ik geen antwoord. Nog steeds bezig om een jonge,
nieuwe partij met drie zetels en met minder personele ondersteuning in
een bepaalde hoek te krijgen, om in de publieke opinie het gevoel te
geven: kijk eens, DENK heeft één keer iets verzaakt, we hebben ze. Dit is
geen oplossing, voorzitter. De oplossing is dat we samen voor de inhoud
van de problematiek gaan. En die schriftelijke vragen? Wij hebben hier
tientallen vragen gesteld. We hebben de Minister hier gehad. Ik heb
mondelinge vragen gesteld. Ik heb de Minister vaker aangepakt. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

19

Minister weet precies wat hij moet doen, maar hij kan het niet doen; hij
wil het niet doen. Die vraag moeten we beantwoorden.
De voorzitter:
Meneer Öztürk, u had die vraag gewoon via het SO kunnen stellen en
daarna had u via een VSO met de Minister in debat kunnen gaan, maar
dat heeft u niet op deze manier gedaan. We gaan nu verder met de heer
Schonis van D66, want uw termijn was ook om. Dank u wel. De heer
Schonis.
De heer Öztürk (DENK):
Ik was nog niet klaar
De voorzitter:
Er was nog een interruptie van de heer Ziengs.
De heer Ziengs (VVD):
Ik zag de voorzitter al denken: joh, laat dit alsjeblieft ophouden. Maar ik
kon het niet laten. Ik had die eerste interruptie gedaan en toen dacht ik:
daar laat ik het even bij. De heer Öztürk weet er natuurlijk een enorm
theater van te maken hier in dit huis. Dat draagt vaak bij aan een boeiend
debat. Maar mevrouw De Pater, die hier nieuw is, sloeg echt de spijker op
de kop, absoluut. Meneer Öztürk lacht daarom, maar hij maakt er een heel
punt van dat hij straks meer medewerkers krijgt per 1 januari en dat hij
dan wel de dingen gaat doen die hij eigenlijk gewoon verzaakt heeft. Hij
had gewoon zijn inbreng kunnen doen, maar hij kiest ervoor om het
theater op te zoeken en hier een boodschap te brengen, en hij denkt dan:
nou, dat doet het goed bij de achterban. Maar inhoudelijk moet er ook
gewoon gewerkt worden, meneer Öztürk. Dat geef ik alleen even mee. Het
is geen vraag, maar het is wel even een opmerking.
De voorzitter:
Daarmee is de heer Ziengs ook bijna door zijn interrupties heen. Hij heeft
er nog twee, geloof ik. Natuurlijk geef ik de heer Öztürk nog gelegenheid
om hierop te reageren, en dan gaan we door met de heer Schonis.
De heer Öztürk (DENK):
Moet u zich eens voorstellen dat we tien minuten bezig zijn met de vraag
of DENK vragen heeft gesteld. De vraag is: is dat waar wij hier voor zijn?
Dat is het niet. Dat is precies wat ik bedoel met de partijen die best wel
veel financiën hebben, best wel veel medewerkers hebben en proberen de
kritische Kamerleden op deze manier in een hoek te duwen. De vraag van
de heer Ziengs moet zijn: waarom heeft Minister Hoekstra er niet voor
gezorgd dat de taxipremies omlaag gaan? Waarom heeft de Staatssecretaris niet gezorgd dat de taxiproblematiek is opgelost? Die vraag hoor je
niet. Maar DENK heeft één keer geen vragen gesteld en daar praten we
tien minuten over.
De voorzitter:
De heer Schonis, D66.
De heer Öztürk (DENK):
Ik was nog niet klaar ...
De voorzitter:
Maar u was wel door uw tijd heen, en dan zegt de voorzitter dat we
doorgaan. Zo werkt het hier in dit huis. Dus ik geef het woord aan de heer
Schonis. Dank u wel, meneer Öztürk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

20

De heer Öztürk (DENK):
U hebt daarvoor gezegd: u moet uw laatste zin uitspreken. Daar was ik
mee bezig. Ik vind dat u zich daar ook aan mag houden.
De voorzitter:
Maar u bent wel door uw tijd heen.
De heer Öztürk (DENK):
Maar voordat er een interruptie kwam, heeft u gezegd: meneer Öztürk,
wilt u afronden.
De voorzitter:
En uw slotzin is, meneer Öztürk?
De heer Öztürk (DENK):
Yes, daar komt-ie dan.
Voorzitter. Gaan de maatregelen om het ov te vergroenen uit het deze
zomer gepresenteerde nationale Klimaatakkoord het openbaar vervoer
duurder maken en wat betekent de verdere vergroening van het ov voor
de toegankelijkheid en betaalbaarheid? Zo ja, drijft het kabinet daarmee
niet nog meer burgers van het ov naar de auto toe?
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Schonis.
De heer Schonis (D66):
Dank u. voorzitter. Omdat ik de laatste ben en er al heel wat de revue is
gepasseerd, zal ik het vandaag in mijn bijdrage alleen over ov-data
hebben.
Afgelopen maand sprak ik de Zeeuwse gedeputeerde voor het openbaar
vervoer. Hij sloeg met een zin over ov en ov-data de spijker op z’n kop. Hij
zei namelijk: «De volgende generatie van het openbaar vervoer is eigenlijk
geen nieuwe bus die je van A naar B brengt, maar dat is een app die
ervoor zorgt dat je in een vervoermiddel komt dat jou van A naar B gaat
brengen of waar je wil wezen.» De tijd van het treinkaartje en de strippenkaart ligt lang achter ons. Nederland is het enige land ter wereld waar het
openbaar vervoer door middel van één ov-chipkaart toegankelijk is.
Toegankelijk voor de reizigers, maar ook toegankelijk voor de wereld van
big data. Van over heel de wereld kijkt de normaliteitsbranche naar ons
landje hoe wij omgaan met data, reizen en ov. Data is het nieuwe goud.
De keuzes die wij als Nederland maken als het gaat over het beheer en de
toegankelijkheid van ov en ov-data, zullen de trend bepalen voor de
landen om ons heen. Dank dus aan de Staatssecretaris voor de intentieverklaring over de ov-chipkaart tussen de databeheerder van Trans Link
Systems, TLS, en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Ik heb
vertrouwen in de manier waarop TLS de privacy van reizigers beschermt.
Per aanvraag wordt door een commissie bekeken of de gevraagde data
daadwerkelijk gedeeld kunnen en moeten worden. De privacy van de
reiziger staat altijd voorop, ook wanneer de overheid die data wil hebben
voor op zichzelf legitieme doeleinden. Ov-data gaan bij TLS niet
klakkeloos van hand tot hand en dat is voor D66 essentieel.
Dat is dan ook de reden dat wij kritisch kijken naar het project Mobility as
a Service – de heer Ziengs refereerde daar ook al aan – van de NS en de
drie vervoerders uit de grote steden. Want ja, data zijn het nieuwe goud.
Dat zijn niet alleen de data van elke reis die door een reiziger is gemaakt,
maar ook die van reizen die wel zijn geboekt maar niet zijn gemaakt.
Wanneer bijvoorbeeld vanuit een bepaalde straat of wijk vaak een reis
wordt geboekt, is dat voor elk ov-bedrijf commercieel interessant. Wie
beheert die data? Wie mag die data delen? Kan en mag elke reisaanbieder
zo meteen aanschuiven bij dit MaaS-project? Een private samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

21

als deze moet wat D66 betreft aan minstens dezelfde voorwaarden
voldoen qua privacy, databeheer en toegankelijkheid als nu het geval is bij
TLS. Kan de Staatssecretaris aangeven welke voorwaarden zij meegeeft
aan dit MaaS-project op het gebied van privacy en het delen van data?
Hoe wordt gewaarborgd dat straks alle aanbieders van reizigersdiensten
aan kunnen sluiten op het door de NS ontwikkelde MaaS-platform, of de
stekkerdoos zoals de heer Ziengs het net noemde? Is de Staatssecretaris
het met D66 eens dat het op zijn minst wenselijk is dat deze punten eens
door een derde onafhankelijke partij bekeken worden?
Zoals ik aan het begin van mijn betoog al aangaf, zullen de keuzes die wij
in Nederland maken over onze ov-data de trend bepalen voor andere
landen. In oktober worden de Digital Transport Days in Helsinki georganiseerd en ik ben blij dat de Staatssecretaris daaraan deelneemt. Wat wordt
haar inzet tijdens dit event ten aanzien van grensoverschrijdend
dataverkeer?
Hoe belangrijk databeheer en privacy zijn, hebben we gezien bij energiebedrijven. Door het verhandelen van data en persoonlijke gegevens voor
telefonische verkoop, werden mensen massaal gebeld over hun energiecontract. Het Bel-me-nietregister is daaruit ontstaan. Je moet er toch niet
aan denken dat straks mensen worden platgebeld door ov-vervoerders die
vertellen dat hun tram 12 toch een stuk sneller is dan bus 54 van de
concurrent.
Dank u wel.
De voorzitter:
U ook bedankt. Er is een interruptie voor u van de heer Van Aalst.
De heer Van Aalst (PVV):
Ik dacht dat het nog niet afgelopen was, maar het is echt al voorbij. Ik wil
toch even wat duidelijkheid. Ik hoor D66 niet heel uitgebreid over sociale
veiligheid. Ik heb dus even een vraag, als ik kijk naar de problemen rond
het boerkaverbod en de ov-bedrijven. Zij vragen hoe het nou moet en of
het niet allemaal op hen wordt afgewenteld. Heeft de medewerker van
Arriva nu wel of niet juist gehandeld door de bus te laten staan en te
zeggen dat de politie moest komen?
De heer Schonis (D66):
Ik kan niet beoordelen – dat kan niemand – of een buschauffeur van Arriva
wel of niet juist gehandeld heeft. Dat kan niemand beoordelen, omdat de
wet die per 1 augustus in werking is getreden een aantal beoordelingscriteria kent. Er staat namelijk een aantal uitzonderingen in voor waarom je
wel of niet aan dat verbod van de nikab moet voldoen. Ik kan niet zien
– dat kan niemand zien, behalve oom agent – of er wel of niet juist
gehandeld is. Dat is ook het slechte van die wet.
De heer Van Aalst (PVV):
Dan mijn laatste interruptie. Ik had hem bewaard. Ik had al het gevoel toen
ik vanmiddag hier ging zitten dat meneer Schonis het plenaire debat niet
gevolgd had. Ik stel voor dat we zo meteen plenair gaan en uw Minister
wegsturen, want uw Minister heeft al heel duidelijk geantwoord
vanochtend. Die heeft heel duidelijk geconstateerd dat de medewerker
volledig in zijn recht stond en volledig gehandeld heeft naar de wet en dat
de ov-bedrijven dus niet deze medewerker aan hadden moeten pakken. Ik
maak me dus nu wel zorgen, want het blijkt dat D66 niet staat voor het
beleid dat haar Minister daar plenair uitdraagt. Klopt dat?
De heer Schonis (D66):
De Minister voert een wet uit die door de Eerste en de Tweede Kamer is
aangenomen, maar waar de fracties van D66 tegen waren, tegen zijn en
tegen blijven. Iedere twee jaar hebben we in Middelburg de Four

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

22

Freedoms Awards en wordt er een penning uitgereikt voor de vier
vrijheden die Roosevelt in 1941 in zijn State of de Union heeft besproken
en een daarvan is de vrijheid van godsdienst. Ik was toen op 1 augustus
die wet in werking trad in Frankrijk en ik heb er echt een nacht slecht van
geslapen, dat ik straks terug zou moeten naar een land waar mensen
vanwege een kledingvoorschrift vervolgd zouden kunnen worden. Dat
vind ik verschrikkelijk.
De voorzitter:
En daarmee komen aan het einde van deze eerste termijn van de Kamer.
We gaan schorsen tot 14.15 uur en dan gaan we weer verder.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter:
Dames en heren, hierbij geef ik de Staatssecretaris graag de gelegenheid
om de vragen van de leden in eerste termijn te beantwoorden.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dank u wel, voorzitter. Een aantal onderwerpen had in het bijzonder de
aandacht van de leden, dus ik zal eerst ingaan op taxi’s, dan op sociale
veiligheid, data, ov-chipkaart en overig.
Eerst de taxi. Dat is inderdaad een onderwerp dat ons in dit overleg veel
heeft beziggehouden, ook de afgelopen tijd. Bij het vorige AO heb ik
aangegeven dat er verschillende scheidslijnen zijn bij de taxi. In eerste
instantie moeten we landelijke van lokale problemen onderscheiden.
Sommige aandachtspunten zijn overal in Nederland aan de orde,
sommige aandachtpunten zijn heel specifiek in bepaalde steden een
probleem. Ten tweede vragen problemen op de legale taximarkt een
andere aanpak dan problemen die te maken hebben met snorders. Zo
moeten we in de matrix van vraagstukken steeds kijken naar effectieve
oplossingen.
Op landelijk niveau ben ik blij met de registervergelijking die de RDW is
gestart om onverzekerde taxi’s op te sporen. Dat is een van de hele
concrete punten die we hebben aangepakt. Uit mijn gesprekken met de
grote gemeenten is gekomen dat zij baat hebben bij een beter inzicht in
wat zij vanuit de verschillende soorten wetgeving die hier betrekking op
hebben, kunnen doen om de taximarkt integraal te reguleren. Daarom
werk ik met hen aan een set instrumenten – je zou bijna zeggen: een
menukaart – die ze heel gericht kunnen inzetten om de lokale problematiek aan te pakken in lijn met wat er heel lokaal speelt. Dan denken we
aan dingen als verkeersveiligheid, openbare orde en verduurzaming. Ook
kunnen gemeenten verplichtingen opleggen aan taxi’s en kunnen er
fysieke verkeersbeïnvloedende maatregelen zijn. We kijken samen met
gemeenten ook hoe we de handhaving kunnen versterken door afspraken
te maken over samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de lokale
en landelijke handhavingsinstantie. Het social charter is genoemd. Met de
ILT kijken we naar verbetering van de deskhandhaving, maar we kijken
ook naar verbetering en intensivering van de risicogestuurde aanpak op
straat. Dat is allemaal nodig.
Voor die intensivering wordt momenteel extra handhavingscapaciteit
geworven door de ILT. U heeft allemaal gezien dat de ILT extra middelen
heeft gekregen, want we hebben inderdaad veel taken bij de ILT
neergelegd. Er zijn ook extra middelen beschikbaar gemaakt voor de ILT.
Het blijft altijd een afweging – dat is een meer generieke discussie die we
met uw Kamer voeren – of de ILT in totaliteit voldoende middelen heeft.
Wij zijn daarover ook continu in gesprek met de ILT. We blijven de
toename van het aantal ongevallen met taxi’s natuurlijk monitoren – daar
zal ik bij een aantal van de specifieke vragen nog op terugkomen – want er
zijn toch een aantal punten waar we nog onvoldoende helderheid hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

23

over waar het aan ligt. Dat willen we wel weten met elkaar. Ik ga dus
samen Amsterdam en Utrecht in gesprek om te achterhalen of verklaren
wat de oorzaken zijn.
Daarover zijn een aantal specifieke vragen gesteld. Onder anderen
mevrouw De Pater refereerde daaraan. Zij refereerde met name aan de
taxi in een aantal steden. De aanbeveling die de SWOV doet over
blootstelling en gevaarzetting neem ik mee; ik laat daar onafhankelijk
onderzoek naar uitvoeren. Bij blootstelling denken we dan bijvoorbeeld
aan de ontwikkeling in het aantal chauffeurskaarten en taxi’s in relatie tot
het reguliere verkeer. Dat kan ook van invloed zijn op de cijfers, want als
het aantal ongevallen in z’n totaliteit ergens daalt, maar het aantal
taxiongevallen daar licht stijgt, kan het in de combinatie van die effecten
procentueel gezien een enorme toename lijken, terwijl het verkeer er in
totaliteit niet onveiliger, maar juist veiliger op is geworden. We moeten
dus goed kijken naar wat de cijfers ons precies zeggen. We kunnen dus
kijken naar de rijomstandigheden en de fysieke omgeving.
Mevrouw De Pater vroeg ook of we naar rijgedrag kunnen kijken. Ik denk
dat dat lastig te achterhalen is, maar we zullen in ieder geval aan de
SWOV vragen of ze daar wat mee kunnen. Dat is wat ik op dit punt tegen
mevrouw De Pater kan zeggen.
Een concreet verzoek van de heer Laçin was om meer inzicht te krijgen.
Kunnen we bij een ongeval verplicht registreren voor wie en waar iemand
rijdt? De verplichte registratie bij ongevallen lijkt lastig en valt buiten mijn
portefeuille, maar ik ben wel bereid om te bespreken wat de mogelijkheden zouden zijn, in de vorm van een tijdelijke of pilotachtige setting
specifiek voor die plekken waar we ons zorgen over maken. Het zou
namelijk ook heel veel administratieve lasten kunnen betekenen. Daarom
wil je het echt daar doen waar je denkt dat je dat extra beeld nodig hebt.
Als je dat beeld hebt, hoef je het misschien niet continu te doen. Het ligt
buiten mijn portefeuille, maar ik ga erover in gesprek met de Minister van
JenV om te kijken wat we eraan kunnen doen. We willen met elkaar beter
inzicht krijgen in waar het nou precies aan ligt. Daarover zal ik u uiteraard
zo snel mogelijk berichten.
De heer Laçin vroeg ook waarom we Uber niet net zo behandelen als een
taxibedrijf, net zoals men in andere landen doet. De uitspraak van het
Europees Hof, die natuurlijk voor alle Europese lidstaten geldt, waar de
heer Laçin op doelt, ging over de vraag of de diensten die Uber aanbiedt,
beschouwd moeten worden als een informatiedienst of als een vervoerdienst. Daarvan heeft het Hof gezegd: het is een vervoerdienst. Het is dus
geen informatiedienst. We moeten Uber dus ook reguleren als een
vervoerdienst. Dat doen we in Nederland ook. Uber valt gewoon onder
alle regelgeving die wij op nationaal niveau ook voor andere taxibedrijven
laten gelden.
De voorzitter:
Dat roept een vraag op bij de heer Laçin.
De heer Laçin (SP):
Ja, want volgens mij klopt dit niet helemaal. Volgens mij is het in
Nederland zo dat de taxichauffeurs die voor Uber rijden, wel gewoon
aangemerkt worden als taxichauffeur. Dat is ook logisch. Maar het bedrijf
Uber wordt niet aangemerkt als taxi- of vervoerbedrijf maar als platformbedrijf, zoals de heer Ziengs ook zei. Dat heeft consequenties voor hoe je
een Uber aan kan pakken in vergelijking met een TCA of een RTC of noem
maar op. Volgens mij zit daarin een heel groot verschil. Dat is althans wel
de informatie die ik vanuit de sector zelf heb gekregen.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Er zijn landelijke regels van toepassing op al het taxivervoer. Dat heb ik
ook al een paar keer in brieven aangegeven. Kijk bijvoorbeeld naar de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

24

eisen die gesteld worden aan de chauffeur. Dat zijn landelijke eisen. Men
moet hebben: een rijbewijs, vakbekwaamheid, praktijk- en theorieexamen, vog, geneeskundige verklaring. Die eisen gelden voor al het
taxivervoer, dus ook voor Uber. Er worden ook eisen gesteld aan de
ondernemer om een taxivergunning te krijgen, zoals een verklaring
omtrent gedrag. Die gelden ook voor allen. Er worden eisen gesteld aan
het taxivoertuig: keuringseisen, toelatingskeuring, blauw kenteken,
jaarlijkse apk-taxi, boordcomputer, handhaving rij- en rusttijden,
taximeter. Die gelden voor alle bedrijven. Overige vereisten: tarief,
maximumtarief, taxi-informatiekaart, aanbieding van de ritbon, klachtenregeling, aansluiting bij onafhankelijke geschilleninstantie. Die gelden ook
landelijk voor iedereen die een taxidienst aanbiedt. Dus die eisen zijn echt
voor iedereen hetzelfde.
Het verschil zit in de gemeentelijke regels die van toepassing zijn op de
standplaats versus het oppikken op straat. Er waren natuurlijk ook al
verschillen tussen de taxi’s die op zo’n standplaats stonden – daar werden
extra eisen aan gesteld – en de taxi’s die daar niet stonden. Die laatste
taxi’s hebben nu een grote vlucht genomen. Dat is waar. Maar een deel
van de eisen die aan taxicentrales wordt gesteld, zoals het makkelijk
kunnen indienen van een klacht, is ook aanwezig in die app. Er wordt dus
materieel hetzelfde geëist, namelijk dat je als klant heel makkelijk en snel
een klacht moet kunnen indienen – mocht je een klacht hebben, want we
hopen natuurlijk allemaal net als de heer Öztürk dat de ervaringen
allemaal positief zijn. Dat zijn ze heel vaak ook, want de ritten die hij
beschrijft, zijn natuurlijk ook goed geregeld: hoe fijn is het dat er iemand
is die je naar huis brengt als je ’s avonds uit bent geweest? In de apps kun
je gewoon meteen je chauffeur raten. De chauffeur kan jou als klant ook
raten overigens. Dat is ook wel een mooie ervaring. Dat kan bij een taxi
die op een standplaats staat niet standaard. Daarom is er dan de
verplichting voor een loket of voor een andere manier waarop je dat ook
daar makkelijk kunt doen, ter bescherming van de klant. Maar al die
andere landelijke regels gelden dus voor al het taxivervoer.
De voorzitter:
Er is een vervolgvraag van de heer Laçin. Alle leden hebben overigens
ook in deze ronde vier vragen.
De heer Laçin (SP):
Volgens mij gelden heel veel van de aspecten die de Staatssecretaris
noemt voor de chauffeur en niet voor het bedrijf Uber. Ik kan een aantal
verschillen opnoemen. Uber heeft geen taximeters en geen daklicht. Ze
kunnen makkelijker onderhandelen over de prijs. Dat zijn allemaal
verschillen tussen TTO’s en Uber. Er zijn wel degelijk verschillen waarmee
die oneerlijke concurrentie wordt bevorderd. We hebben heel veel
verhalen van taxichauffeurs gekregen. Ze worden bijvoorbeeld op
Schiphol ook heel anders benaderd qua handhaving. Er zijn echt hele
concrete verschillen. Wij wisselen dit continu met de Staatssecretaris,
maar ik heb het idee dat we geen stap verder komen in deze discussie. Ik
zeg dat er wel verschillen zijn; de Staatssecretaris zegt dat die er niet zijn.
Ik noem er hier een aantal. Ik wil echt dat we Uber, als bedrijf en in de
eisen die we stellen, net zo behandelen als hoe we andere bedrijven
behandelen. Dat gebeurt nu niet.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik kan het niet anders maken dan wat ik de heer Laçin net heb gezegd. De
regelgeving die toeziet op de kwaliteit van het taxivervoer is uiteindelijk
bepalend voor de vraag of er een gelijk speelveld is. Of het speelveld
eerlijk is, wordt bepaald door of je dezelfde kwaliteitseisen stelt aan het
taxivervoer. Op alle punten die ik net heb genoemd – rijbewijs, vakbekwaamheid, geneeskundige verklaring, een blauw kenteken, een jaarlijkse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

25

apk van de taxi, boordcomputer in de taxi – gelden voor iedereen in
gelijke mate. Dat je een afspraak mag maken over de prijs, is bij Uber
standaard onderdeel van de onderhandeling met de klant. Bij andere
taxibedrijven is dat een minder vast onderdeel van het aanbod dat zij
doen aan de klanten. Maar dat betreft de manier waarop het taxibedrijf
een aanbod doet. Het is geen kwaliteitseis die gesteld wordt door de
overheid. De regelgeving voor de kwaliteit van het taxivervoer geldt dus
voor iedereen, langs de lijnen die ik net heb geschetst. Dat er een verschil
is in het aanbod, is natuurlijk zo.
De voorzitter:
De heer Öztürk heeft hier volgens mij ook een vraag over. Heb ik dat goed
gezien?
De heer Öztürk (DENK):
Ja, maar ik krijg niet echt een antwoord, net als de heer Laçin. De heer
Laçin is met name bezig om het bedrijf Uber als taxibedrijf te laten
fungeren. U gaat daar niet op in. U bent continu bezig met de chauffeur en
de auto, maar het gaat ook om het bedrijf Uber zelf. Op het moment dat
het bedrijf Uber voordelen geniet, is er geen gelijk speelveld met de
gewone taxichauffeurs. Neemt u dus ook een keer het bedrijf Uber mee en
maak een vergelijking met de taxibedrijven, om te zien of dat speelveld
gelijk is.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dan komen we eigenlijk op een ander speelveld en zou ik van de heer
Laçin en u wel willen weten wat specifiek de voordelen van het bedrijf
Uber zijn waarvan u zegt: daardoor ontstaat er een ongelijk speelveld. Het
feit dat verschillende bedrijven verschillende concepten aanbieden is
onderdeel van marktwerking. Je wil alleen niet dat er oneerlijke concurrentie plaatsvindt, of dat er concurrentie plaatsvindt op bijvoorbeeld
veiligheid of kwaliteit. Het voorkómen van concurrentie op basis van
veiligheid en kwaliteit wordt gewaarborgd door de regelgeving voor de
kwaliteit van het taxivervoer, die voor iedereen geldt. Dat sommige
bedrijven misschien lagere overheadkosten hebben dan andere, zie je op
allerlei plaatsen en in allerlei markten. Het is onderdeel van het spel op de
markt. Efficiënte bedrijven kunnen dus lagere prijzen aanbieden dan
bedrijven die minder efficiënt zijn. Er mag geen oneerlijke concurrentie
plaatsvinden. Er mag niet geconcurreerd worden op de kwaliteit van het
taxivervoer. Daarom gelden die kwaliteitseisen voor iedereen in gelijke
mate.
De heer Öztürk (DENK):
We weten dat Starbucks, Uber en ook Shell een ander belastingtarief
hebben dan de gewone taxichauffeur die een bedrijf heeft. Op het
moment dat u Uber als een platform ziet en niet als een taxibedrijf, en u
het ook niet belasting laat betalen als een gewoon taxibedrijf, komen de
winsten op een andere plek terecht. Er worden rulings afgesproken alsof
het een platform is. Vervolgens betalen ze een heel ander tarief. Daardoor
kunnen ze dus concurrerend zijn ten opzichte van taxichauffeurs en maken
ze de taxibranche kapot.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Als daar uw zorg zit, dan voert u het gesprek met de verkeerde bewindspersoon. Ik ga niet over de fiscale afspraken met bedrijven. Ik kan dus ook
niet beoordelen of het waar is wat u zegt en of dat wat u zegt van invloed
is. Ik zorg ervoor dat er geen concurrentie plaatsvindt op basis van
kwaliteitseisen, want die kwaliteitseisen stellen we aan iedereen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

26

De voorzitter:
Mevrouw Kröger heeft ook nog een vraag op dit punt. Zie ik dat goed?
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
In hetzelfde blokje, maar eigenlijk op het vorige punt, namelijk de ILT, als
dat nog mag. Wij hebben onze zorgen uitgesproken over het feit dat de
ILT een extra taak krijgt. De handhaving op taxi’s wordt verzwaard. Dat
vinden wij belangrijk. Maar ondertussen neemt het budget voor de ILT af.
De Staatssecretaris reageerde daarop door te zeggen dat het niet het
geval is. Ik heb de begroting voor mijn neus en zie dat dit wel het geval is.
Zonder nu een begrotingsdiscussie te hebben, denk ik dat het wel goed
zou zijn als de Staatssecretaris aan de Kamer helderheid verschaft over de
budgetten voor de ILT en de verzwaring van de taken. We zien op een
aantal beleidsdossiers dat de ILT steeds meer op het bordje krijgt en
minder geld krijgt.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
We gaan het specifieke debat hierover uiteraard voeren bij de begroting.
Ik heb gezegd dat de ILT er extra geld bij krijgt. Dat is bij de Voorjaarsnota
geregeld. Daarnaast is er een brede reeks van de ILT, maar dit kabinet
heeft er in ieder geval voor gekozen om boven op het basispad nu extra
geld ter beschikking te stellen. Dat heb ik aan mevrouw Kröger willen
aangeven. We hebben juist het debat met elkaar gevoerd over de vraag of
er voldoende middelen zijn. De Minister en ik hebben toen in eerste
instantie aangegeven dat we daarover met de ILT in gesprek gaan. Er is
natuurlijk een basispad in financiering voor de ILT beschikbaar. We
hebben gezegd dat we zien dat dat knelt, en bij de Voorjaarsnota zijn er
extra middelen gekomen. Mevrouw Kröger vraagt zich af of dat voldoende
is voor het totale takenpakket van de ILT. Bij de begroting zullen we daar
met elkaar het debat over voeren. In ieder geval zijn de extra middelen die
boven op dat basispad beschikbaar zijn gekomen bij de Voorjaarsnota nu
bekend, neem ik aan. Voor een deel worden ze ook ingezet op de
intensivering van zowel deskhandhaving alsook straathandhaving. Dat
heb ik willen aangeven.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Er zijn extra middelen bij de Voorjaarsnota toegevoegd. Alleen krijgt het
ILT ... Volgend jaar hebben ze minder te besteden; laat ik het dan zo
formuleren. Ze hebben volgend jaar minder te besteden dan ze afgelopen
jaar te besteden hadden. Dat is dus minder, maar er komen wel taken bij.
Het lijkt mij dat het dan toch blijft knellen. De Staatssecretaris weet dat er
in de commissie brede zorgen zijn over de capaciteit van de ILT. Als er
kennelijk gesprekken gevoerd zijn met de ILT over dat het niet zou knellen,
zou ik haar heel graag uitnodigen om de Kamer daar toch wat informatie
over te geven voor het debat. Ik denk dat dat het debat bij de begroting
vergemakkelijkt.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Wij hebben een continu gesprek met de ILT over de taken en of zij van
mening zijn dat zij voldoende middelen hebben om de taken uit te voeren.
We hebben de afspraak met de ILT dat wanneer er zich echte knelpunten
voordoen, zij zich bij ons melden. We hebben dat gesprek met de ILT
gehad in de aanloop naar het opstellen van onder andere de
Voorjaarsnota. De conclusie daaruit is dat er extra geld beschikbaar werd
gesteld voor de ILT. Dat komt inderdaad boven op een basispad dat een
afbouw kende. Mevrouw Kröger heeft de specifieke cijfers voor haar neus.
Zij zal begrijpen dat ik die niet uit mijn hoofd ken over de hele begroting
van IenW. Ik weet wel dat we bij de Voorjaarsnota hebben gezegd dat we
zien dat er daar een knelpunt is en dat we extra middelen hebben
ingebracht. Daarnaast voert de ILT risicogestuurd beleid. Dat is altijd een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

27

afweging. De ILT is dus bezig om te kijken, met de middelen en de taken
die ze hebben, hoe ze die middelen zo goed mogelijk inzetten.
De voorzitter:
Dan komen we bij het blokje sociale veiligheid. Hierna komt nog het blok
data en daarna overig.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik had nog een paar vragen over de taxi. Kunnen de verzekeraars in hun
premie onderscheid krijgen naar het gedrag? De Minister van Financiën is
daarvoor verantwoordelijk. U voert met hem nog een schriftelijk overleg
over de brief die hij voor het reces over de taxiverzekeringen stuurde, dus
ik kan mij voorstellen dat u het daarbij betrekt.
Er was nog een vraag van de heer Ziengs over de BCT-kaarten. Het is ook
in andere sectoren gebruikelijk dat de kosten voor registratie van arbeidsen rusttijden door de sector zelf worden gedragen. Maar gezien het
verleden van dit dossier ben ik bereid om voor de BCT-kaarten de
vervanging eenmalig kosteloos ter beschikking te stellen. De heer Ziens
kent de problematiek. Daarmee is een bedrag van ruim 5 miljoen
gemoeid. Ik ben de sector hiermee dan wel maximaal tegemoetgekomen.
Er wordt ook onderzoek gedaan naar een opvolging van de BCT. Dat kost
nog tijd, maar zoals ik in mijn brief van 3 juli heb aangegeven, verwacht ik
dat de huidige BCT nog tot 2028 kan worden gebruikt. Dat waren de
taxipunten.
Dan sociale veiligheid. Dat onderwerp is ook een vast en belangrijk
onderdeel van ons debat en terecht, want veiligheid en veiligheidsbeleving voor zowel reizigers als het personeel in het ov zijn van groot
belang. Ik merk continu bij de Kamer dat we met elkaar steeds zoeken
naar: wat kunnen we nog meer doen en waar zitten aanknopingspunten?
Dat doe ik ook met de partners in de sector. We werken met elkaar
eigenlijk allemaal steeds dezelfde kant op. We hebben goede en ook heel
concrete stappen gezet die we allemaal dagelijks zien als we met de trein
reizen: het plaatsen van camera’s, het sluiten van de ov-chipkaartpoortjes,
niet meer contant betalen in bussen, het werken met de bodycams, extra
inzet van veiligheids- en servicemedewerkers en het delen van informatie.
Ook naar aanleiding van de motie van de PVV is in juli van dit jaar een
regionale proef gestart met de sms- en app-alert, waarin reizigers
anoniem kunnen aangeven dat er een probleem is met de sociale
veiligheid. De organisaties beschouwen de samenwerking als succesvol
en er is ook voortgang geboekt bij het realiseren van de ambities in de
breedte van de samenwerking. We zijn er nog niet. Daarom willen we de
aanpak doorzetten. Dat was ook een vraag van mevrouw De Pater: gaan
we dat borgen, gaan we dat doorzetten? Ja, uiteraard. We willen dat
bestendigen in een convenant. Met dat convenant sociale veiligheid
zorgen we ervoor dat de samenwerking binnen de sector gewaarborgd
blijft en dat we al die acties borgen en blijven monitoren. We hopen dat
eind 2019 af te sluiten. Ik kom in de eerste helft van 2020 met een brief
over de stappen die we komend jaar gezamenlijk willen zetten.
Ik heb net al iets gezegd over de proef met de sms-dienst. Die is nog geen
drie maanden bezig. In de afgelopen periode kwamen er gemiddeld tien
tot elf meldingen per week binnen, vooral in de avonduren. Daarvan was
een kleine 40% een melding waarbij een serieuze opvolging nodig was,
bijvoorbeeld de hoofdconducteur informeren of het veiligheids- en
serviceteam inschakelen. We kunnen nog niet echt conclusies trekken. De
proef duurt tot het einde van dit jaar, 1 januari 2020, dus dat is nog niet zo
heel erg lang. De resultaten worden geëvalueerd en we gaan dan kijken,
zeker samen met de regionale vervoerders, of we het verder landelijk
gaan uitrollen. Het was van het begin af aan al de bedoeling om na afloop
van deze proef daar samen met de regionale vervoerders verder in op te
trekken. Reizigers laten in ieder geval weten dat zij het een welkome

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

28

aanvulling vinden. Dat vind ik ook een belangrijke factor. Het is natuurlijk
ook het gevoel van veiligheid naast het objectieve aantal incidenten.
Dan mogelijkheden tot uitwisseling van gegevens tussen vervoerders bij
een reisverbod. Op trajecten waar verschillende vervoerders reizen,
kunnen vervoerders samenwerken en afspraken maken om te voorkomen
– die situatie werd net geschetst – dat een persoon met een reisverbod via
een andere modaliteit of vervoerder op hetzelfde traject rijdt. We hebben
ook al eerder met elkaar gewisseld dat elk verbod aan een aantal
juridische randvoorwaarden moet voldoen en proportioneel moet zijn. Op
dit moment werken we samen met de vervoerders aan een uniform
format waarbij informatie over opgelegde verblijfsverboden gedeeld zou
kunnen worden tussen boa’s en vervoerders die op hetzelfde station
halteren. De ontwikkeling van dat format is nu in de afrondende fase.
Wanneer het gaat over de uitwisseling van gegevens, moet natuurlijk ook
de Autoriteit Persoonsgegevens daar een oordeel over geven. Voor de
uitbreiding van de mogelijkheden van uitwisseling van gegevens heb ik
de directeur van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid
gevraagd om dit proces te begeleiden. Het CCV is inmiddels al gestart en
heeft ook contact met de vervoerders. Zij hebben ook op andere terreinen
ervaring hiermee. De bevindingen worden dit najaar gepresenteerd door
het CCV. Aan de hand daarvan zal ik beoordelen of de methodiek een
antwoord biedt op de vraag naar één landelijk data-analysesysteem. Ik
heb een keer een werkbezoek gebracht aan Rotterdam rondom sociale
veiligheid, waar metro, tram, bus en trein echt bij elkaar komen. Je ziet
dat er in zo’n ochtendberaad heel goed overleg is tussen alle partijen en
dat men zijn pappenheimers heel erg goed kent. Want de mensen die het
zo bont hebben gemaakt dat er inmiddels sprake is van een vervoersverbod, zijn natuurlijk bekend bij de mensen die in de handhaving werken
en worden dus ook gesignaleerd. De vervoerders alerteren elkaar ook op
mensen waarvoor extra aandacht op z’n plaats is. Over de rest zal ik u
nader informeren.
De heer Van Aalst (PVV):
Er gaan wat dingen langs elkaar. Ik ken een beetje het standpunt van de
Staatssecretaris over het vervoersverbod. Zij probeert er nu ook een
beetje ontwijkend op te antwoorden. Van het vervoersverbod zoals wij dat
in de motie hebben vastgelegd, is het de bedoeling dat een vervoerder
een verbod kan opleggen dat geldt voor de hele concessie. De Staatssecretaris haakt aan op het uitwisselen van gegevens, maar daar hebben wij
geen behoefte aan. Wij hebben er behoefte aan dat de ov-bedrijven direct
door kunnen pakken als iemand agressie gebruikt in het openbaar
vervoer. Is de Staatssecretaris het met ons eens dat het vervoersverbod
verder zou moeten reiken dan slechts één lijn en voor een hele concessie
zou moeten gelden?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Vervoerders zijn op basis van de wetgeving, onder andere de Wp 2000,
bevoegd om op basis van hun veiligheidsanalyse een reisverbod op te
leggen voor hun trajectenmodaliteit. Maar het blijft ook zo dat die
vervoerders ervoor moeten zorgen dat er wel aan een aantal juridische
randvoorwaarden wordt voldaan. Dat lost bovendien niet het probleem op
dat we al eerder met elkaar bespraken, namelijk dat iemand die overlast
veroorzaakt, dan overstapt naar een andere modaliteit. Vervoerders
kunnen dus heel veel doen, maar zij moeten wel altijd kunnen beargumenteren dat wat zij doen proportioneel is. Daarnaast is er de vraag van
substitutie, waar we met elkaar van hebben gezegd: laten we daar eens
naar kijken. Ik heb u net uitgelegd hoe wij daarmee aan de slag zijn, onder
andere met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

29

De voorzitter:
Ik stel voor dat wij even schorsen voor de regeling, want een aantal leden
van ons moet daarnaartoe. We zitten iets ruimer in de tijd, maar ik hoop
wel dat de leden snel na de punten weer terug zijn, zodat we verder
kunnen vergaderen.
De vergadering wordt van 14.41 uur tot 15.04 uur geschorst.
De voorzitter:
De regeling is voorbij en de meeste leden zijn hier weer aanwezig. Ik stel
voor om door te gaan met de vergadering. Ik geef het woord aan de
Staatssecretaris.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Voorzitter. Over het boerkaverbod in het ov en over de sociale veiligheid
heeft u natuurlijk allemaal een aantal opmerkingen gemaakt. Daar is nu
een plenair debat over bezig. Ik zou het eigenlijk daarbij willen laten. Er zal
ook een stemming plaatsvinden over een aantal moties. Dan wordt dat
debat in de hele breedte daar in z’n totaliteit gevoerd.
Ik ga verder met het onderwerp data, dat ook voor velen van u een
aandachtspunt was. Het is een breed gedeelde wens, ook van mij, dat
gegevens over reizigersstromen zo veel mogelijk vrij toegankelijk en snel
beschikbaar zijn. Velen van u hebben gerefereerd aan MaaS als een
wenkend perspectief, waarbij het kunnen benutten, het eigendom, de
transparantie en de beschikbaarheid van die data heel cruciaal worden.
Velen van u hebben dat onder de aandacht gebracht.
De voorzitter:
Staatssecretaris, voordat u verdergaat. De heer Van Aalst was net iets
later binnen. Hij heeft uw laatste slotopmerkingen over sociale veiligheid
gemist en heeft daar, geloof ik, wel een vraag over.
De heer Van Aalst (PVV):
Zeker. Ik vind het erg zonde, want ik begrijp dat de Staatssecretaris niet
gaat antwoorden op de vragen rondom het boerkaverbod, het van alles af
wil laten hangen en wil wachten. Daar kan de PVV niet mee akkoord gaan.
Dit heeft te maken met sociale veiligheid. Het staat twee keer per jaar op
de agenda. We hebben het er nú over. Ik wil nú praten over sociale
veiligheid. Daar hoort het boerkaverbod bij, daar hoort de veiligheid van
het openbaar vervoer bij, dus ik accepteer niet dat de Staatssecretaris nu
zegt: dat schuif ik maar even op de lange baan en dat laten we aan
Binnenlandse Zaken over. We hebben vanochtend in het plenaire debat
gezien dat de Minister van Binnenlandse Zaken er geen kaas van heeft
gegeten en andere standpunten inneemt dan onze Staatssecretaris. Dus
voorzitter, we moeten het er nu over hebben.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik zal uiteraard in overleg gaan met de Minister over wat er uit dat debat is
gekomen en welke eventuele vraagstukken dat met zich meebrengt op de
overlap tussen haar portefeuille en die van mij. Ik zal in dat overleg zeker
ook de punten meenemen die hier door de leden naar voren zijn gebracht.
Maar u kunt van mij niet vragen dat ik precies weet wat de Minister in een
andere zaal heeft gezegd op het moment dat ik hier met u in debat ben. Ik
zou misverstanden op dat punt willen voorkomen. Dit debat heeft daar
plaatsgevonden. Alles wat u wilde inbrengen op dat punt zal zeker door
uw fractie daar zijn ingebracht.
De heer Van Aalst (PVV):
Ik heb allerlei vragen gesteld. Volgens mij spreekt deze regering met één
mond, dus ik zie geen enkel probleem waarom die vragen vandaag niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

30

beantwoord kunnen worden. Sterker nog, ik snap best dat de Staatssecretaris het nog even wil verifiëren met haar Minister. Ik stel voor dat we
even een halfuurtje schorsen. Dan is de Staatssecretaris weer op de
hoogte van wat daar vanochtend besproken is. Vooral nu ook de fractie
van D66 afstand neemt van het boerkaverbod wordt de discussie des te
interessanter.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Het staat formeel niet eens op de agenda, dus laten we met elkaar hier
datgene doen wat reëel is. Er is een plenair debat. Juist omdat de regering
met één mond spreekt, gaan we niet in een ander AO letterlijk gelijktijdig
hetzelfde debat nog een keer met elkaar voeren. Dat weet de heer Van
Aalst ook. Het boerkaverbod is een breed verbod en heeft betrekking op
allerlei sectoren. Er zullen uit dat debat zeker punten naar voren komen
die vervolgens ook vragen opleveren voor het openbaar vervoer. Ik zal
dan zeker met haar daarover in gesprek gaan. We hebben er ook nog alle
gelegenheid voor om daar met uw Kamer over in gesprek te gaan. Het lijkt
me gewoon niet verstandig om, gelijktijdig met een debat dat in de
plenaire zaal loopt, dit debat hier te voeren terwijl het niet op de agenda
staat.
De voorzitter:
Meneer Van Aalst, er staat een brief over voortgang sociale veiligheid van
medio 2019, van 16 juli, op de agenda, maar daar staat niks in over dit
punt. Strikt formeel staat het dus niet op de agenda. Ik heb alle ruimte
geboden aan u als leden om daar vragen over te kunnen stellen. Ik heb
tegelijkertijd als voorzitter aangegeven dat het aan de Staatssecretaris is
hoe zij daar verder mee omgaat. Wellicht kunt u hier een punt van maken
in de procedurevergadering, maar in dit debat is het verder niet meer aan
de orde. Het spijt me dat dat u niet gerieft, maar zo zit het wel in elkaar.
De heer Van Aalst (PVV):
Ik vind het heel bijzonder. Als we twee keer per jaar een overleg hebben
over ov, taxi en sociale veiligheid, dan gaat het over sociale veiligheid in
het openbaar vervoer. In elk overleg komen een aantal dingen voorbij die
over sociale veiligheid gaan. Als we dan zo pietluttig gaan doen wat er nu
exact in die brief staat ... Dit speelt gewoon onder de ov-bedrijven. Dit is
een acuut probleem dat nu speelt. Ik hoor de Staatssecretaris hier zeggen:
ik ga overleggen met mijn collega en we komen er over een halfjaar weer
op terug. Dit is echt onbestaanbaar. Ik begrijp dit niet. Ik snap ook niet dat
we als commissie niet gewoon zeggen: jongens, kom op, dit gaat over de
sociale veiligheid in het openbaar vervoer. We hebben er allemaal onze
mond van vol, maar we mogen het er vandaag niet over hebben. Ik
begrijp het echt niet, voorzitter. Echt niet.
De voorzitter:
Het staat u natuurlijk vrij om in de eerstvolgende procedurevergadering
onmiddellijk een debat daarover aan te vragen. Dan kan de Staatssecretaris daar mogelijk op korte termijn op ingaan op het moment dat u daar
voldoende steun voor heeft. Dus ik ga door met deze vergadering en ik
geef het woord aan de Staatssecretaris over haar derde blok, data.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dank u wel, voorzitter. Ter geruststelling van de heer Van Aalst: de punten
die door de leden zijn gemaakt, zal ik zeker meenemen in het gesprek dat
ik met mijn collega heb. Maar ik vind het wel goed om eerst kennis te
nemen van wat zij in het plenaire debat op dit punt heeft gezegd. We
zullen er zeker nog met elkaar over komen te spreken.
Dan ga ik door naar data. We zien MaaS allemaal als een mooie manier,
als een onderdeel van de oplossing voor een aantal van de punten die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

31

onder andere door de SP zijn genoemd. Hebben we straks nog wel dat
openbaar vervoer overal? We spreken met enige regelmaat over het
belang van open, transparante en toegankelijke data voor nieuwe
innovatieve diensten. De rondetafel die de Kamer zelf hierover heeft
georganiseerd, heeft daar extra duidelijkheid over gegeven.
Meneer Ziengs vroeg naar de samenwerking met Translink en het CBS. Hij
vroeg ook of er niet een echt onafhankelijke partij, een trusted third party,
moet komen en hoe we dit verder onafhankelijk gaan inrichten, juist
gezien het grote belang. Binnen het kader van het NOVB wordt hard
gewerkt aan het verder openbaar beschikbaar maken van de gegevens uit
de ov-chipkaart in de informatiehuishouding. Inderdaad wordt ook met
het CBS samenwerking gezocht. In de tweede helft van 2019, dus nu zo
ongeveer, wordt die informatiehuishouding geëvalueerd. Mocht blijken
dat de informatiehuishouding zoals die nu is niet tot de gewenste
resultaten kan of zal leiden, dan kom ik ook met wetgeving. Als het
bestaande kader niet ruim genoeg is, kijk ik hoe ik dat kan verruimen. En
als het bestaande wettelijke kader voldoende ruimte biedt maar door de
vervoerders niet wordt gebruikt, dan bekijken we of we een verplichting
kunnen opleggen. We zullen steeds alles ook toetsen aan de privacywetgeving, dus er is steeds een kader waarbinnen we moeten spelen. Parallel
aan de evaluatie van de informatiehuishouding werken we ook dit soort
opties uit, zodat er geen tijd verloren gaat. We kijken ook naar de
betrokkenheid van het CBS en de mogelijkheid van de instelling van een
trusted third party in het ov-domein. Ik zal u begin volgend jaar hierover
informeren. Er wordt aan gewerkt.
Mevrouw Kröger vroeg hoe het op dit moment in de praktijk loopt met de
informatieaanvragen. In het begin duurde dat heel erg lang. De huidige
doorlooptijd is twee tot zes maanden, maar de verwachting van Translink
is dat na verdere optimalisatie de doorlooptijd van een gestandaardiseerde procedure twee tot acht weken is. Als het echt over heel complexe
eenmalige of specifieke vraagstukken gaat, dan werkt dat automatische
format niet. Dan kan het iets langer duren, maar daar gaan de partijen nu
van uit.
De heer Ziengs vroeg of we bekend zijn met Tranzer. Jazeker, ik ken de
Tranzer-app. Bij MaaS gaat het mij om de toegevoegde waarde voor de
reiziger. MaaS is ook breder dan alleen het openbaar vervoer: ook
deelfietsen, deelauto’s. We kunnen ook zeggen dat dat ook allemaal bij het
openbaar vervoer hoort, maar hoort er in ieder geval allemaal bij. De
vormgeving van de technologie moet een afgeleide zijn. Dat is ook de
reden waarom wij zeven MaaS-pilots uitvoeren. We houden de ontwikkeling nauwlettend in de gaten over de hele breedte van die MaaS-pilots.
Wij sorteren nergens op voor.
Dat sluit ook aan op de vraag van onder anderen de heer Ziengs en D66
over het initiatief van de NS en de drie stadsvervoerders om een eigen
MaaS-app te ontwikkelen. De stukken zijn nog niet definitief, maar ik volg
die ontwikkeling met belangstelling. Ik ga ervan uit dat ook dit initiatief
voldoet aan de uitgangspunten die gelden voor de zeven MaaS-pilots,
zoals level playing field, samenwerking, data delen, samen leren et cetera.
Het moet ook aan de privacywetgeving voldoen. Van wie is dan straks dat
platform? Zorgen we ervoor dat dat echt volledig onafhankelijk en onder
exact dezelfde voorwaarden voor iedereen beschikbaar is? En als het er is,
bij wie moet dan uiteindelijk het eigendom van zo’n platform komen te
liggen? Dat vind ik heel terechte vragen. We zullen het daar heel goed
over moeten hebben met elkaar en ook met de partijen die het initiatief
nemen om dit op te zetten. Ik begrijp wel dat het initiatief om dit te doen
ook voortkomt uit de wens om snel iets op de Nederlandse markt
beschikbaar te hebben om te voorkomen dat we straks voor dit soort
initiatieven afhankelijk worden van partijen waar we helemaal geen grip
op hebben. Denk aan allerlei andere grote data-aanbieders. Het gaat erom
dat we in ieder geval een onafhankelijk platform ter beschikking hebben in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

32

Nederland om te toetsen, maar die onafhankelijkheid moet absoluut
gewaarborgd zijn. We zullen daar met elkaar scherp op moeten zijn. De
vraag is dan ook: blijft het eigendom van de partijen die het nu opstarten?
Dat is een van de vragen die de Kamer daarbij terecht stelt.
Voorzitter. Dat waren mijn antwoorden, maar ik zie dat de heer Ziengs nog
vragend kijkt.
De heer Ziengs (VVD):
Dat is een vrij uitgebreid antwoord op een best wel lastige problematiek.
Vandaar dat ik beide zaken benoemde in mijn vraagstelling. Hoe gaan we
om met een publieke en een private partij en hoe gaan we dat oppikken?
Ik noemde ook even de Wet markt en overheid. Ik heb daar nu niet direct
een antwoord op gehad, maar ik begrijp dat de beantwoording over hoe
daartegenaan gekeken wordt begin volgend jaar naar de Kamer komt. Ik
zeg niet dat het per se dit of dat moet zijn. Het gaat mij erom, zoals ik ook
in mijn inbreng zei, dat we geen situatie creëren waarin men selectief
omgaat met data. Het moet echt een gelijk speelveld zijn voor iedereen.
Het beeld dat ik nu iedere keer heb, is dat het nog weleens kan verschillen.
Maar ik begrijp van de Staatssecretaris dat die zevenmaandspilots daar
duidelijkheid over moeten bieden en dat we dat in de evaluatie van
volgend voorjaar tegemoet kunnen zien als Kamer.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Om het helemaal samen te vatten, het volgende. We zitten midden in een
ontwikkeling en we doen allerlei pilots omdat we in de praktijk willen zien
wat wel en niet werkt. Maar de basisgedachte hierachter is dat we
allemaal zien dat MaaS een heel grote oplossing kan zijn, maar ook totaal
afhankelijk is van de data. Als je het maximale uit de markt wilt halen, wil
je er ook voor zorgen dat die data voor zo veel mogelijk partijen
beschikbaar zijn op gelijke voorwaarden om de voordelen voor de reiziger
er maximaal uit te kunnen halen. We doen pilots om te zien wat dat
betekent voor de inrichting van de informatiestructuur om dat te
realiseren. We doen die pilots om ervaring op te doen. We zullen ook met
de Kamer in gesprek gaan over de ontwikkeling naar MaaS. We willen die
potentie uiteindelijk allemaal benutten. We zien ook allemaal de kaders
waarin dat moet gebeuren. Markt en overheid vormen een van de kaders.
Privacywetgeving is een van de kaders. Mededingingswetgeving is een
van de kaders. Ik noem nog transparantie. Tussen al die kaders moeten we
zorgen dat we dit goed vormgeven. Ik vind het mooi dat we hier actief
mee aan de slag zijn. Ik vind het ook heel mooi dat allerlei partijen iets
willen opzetten omdat zij ook graag willen bijdragen aan die ontwikkeling
en de versnelling ervan. Laten we met elkaar die ervaringen opdoen en
dan met elkaar bepalen hoe we het verder willen inrichten.
Voorzitter. Dan de ov-chipkaart. In generieke zin hebben we aangekondigd
dat we aan de slag gaan met een opvolger van de ov-chipkaart. Nogmaals
en ter verduidelijking, dat wil niet zeggen dat het kaartje an sich per se
verdwijnt, maar wel dat er ook andere mogelijkheden komen. Doordat er
andere mogelijkheden komen, zullen misschien wel minder mensen
kiezen voor het plastic kaartje.
Dat maakt de problematiek die de heer Ziengs schetst over de levensduur
van de ov-chipkaart van maximaal vijf jaar, kleiner. Waarom is dat vijf
jaar? Dat komt omdat het gebruikte materiaal een beperkte levensduur
heeft en door slijtage de werking op een gegeven moment niet meer goed
te garanderen is. Ook bij bankpassen is dit het geval. Er is dus gewoon
een praktische reden voor die beperkte levensduur. Een tweede reden is
de beveiliging. De ov-chipkaart is beveiligd met softwarematig ondersteunde beveiligingssleutels en ook die moeten een keer in de zo veel tijd
worden geüpdatet. Er is dus een beveiligingsreden en een praktische
reden. Daarnaast werken we dus aan alternatieven voor het kaartje.
Daardoor zijn we straks voor een deel van die problematiek af. Als je met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

33

je telefoon of je bankpas betaalt, dan gaat het allemaal in een keer mee.
Dat zou de problematiek kunnen verkleinen.
De voorzitter:
Daar is een vervolgvraag over van de heer Ziengs.
De heer Ziengs (VVD):
Wat de Staatssecretaris in haar beantwoording zegt, is mij bekend. Er is
een bepaalde technische levensduur, maar het kaartje van iemand die
maar twee keer in de zo veel tijd met de trein rijdt, blijft gewoon intact.
Toch komt diegene erachter dat hij na vijf jaar wel een nieuwe moet
aanschaffen. Daar was mijn vraag op gericht. Uit de stukken begreep ik
dat we dat ding gaan uitfaseren. Waarom kan dat ding niet gewoon in
gebruik blijven tot-ie echt stuk is? Dat staat dan nog los van de chip die
geüpgraded moet worden, al stel ik daar ook mijn vraagtekens bij. Maar
zo hoeven mensen die aanschaf niet te doen en de bijbehorende
administratieve rompslomp ook niet meer. Daar ging het mij om.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
De heer Ziengs koppelt het nu aan de uitfasering van het huidige kaartje.
Hij vraagt of het in die context misschien een optie is om op een gegeven
moment die termijn los te laten. Ik kan niet beoordelen wat voor consequenties dat allemaal zou hebben en of dat haalbaar is. We hebben
binnenkort een overleg in het Nationaal Openbaar Vervoer Beraad, het
NOVB. Dat was eerst uitgesteld. Dat is ook meteen een reactie op
mevrouw De Pater die zei dat ze nog een brief mist. Dat komt dus omdat
het overleg iets is uitgesteld. Ik wil deze vraag van de heer Ziengs best
meenemen in dat overleg. Ik kan me wel voorstellen dat de beveiliging
ook een cruciaal punt is voor het kunnen garanderen van de integriteit van
de betalingen en dat je daar niet zomaar overheen kunt stappen. Maar ik
neem de vraag mee of er anders mee kan worden omgegaan als we in
een uitfaseringssituatie zitten. We zorgen dat we daarop terugkomen.
De heer Schonis (D66):
Als u dan toch nog naar dat ov-beraad gaat, heb ik ook nog wel een vraag
die wellicht kan worden meegenomen. Als je een abonnement hebt als
reiziger moet je een pasfoto op je ov-chipkaart zetten. Eens in de zo veel
tijd kom je er anders uit te zien of wil je een nieuwe pasfoto laten maken,
maar dan moet je de aanschaf weer opnieuw doen en moet je weer € 7,50
betalen. Dat is eigenlijk een beetje een boete voor goed gedrag, zou ik
haast willen zeggen. Zou u dat ook mee kunnen nemen in dat overleg?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
We hebben heel uitgebreid gekeken naar deze problematiek. We zijn tot
de conclusie gekomen dat je de kosten verschuift van de incidentele
reizigers naar de mensen die altijd met het openbaar vervoer reizen als je
dat doet. Voor hen ga je het dan nog duurder maken. We hebben toen
allerlei modellen bekeken om die kosten anders te versleutelen, maar het
blijft gewoon zo dat er kosten aan verbonden zijn. Als je dat doet, wentel
je eigenlijk de kosten af op mensen die nog beter gedrag vertonen,
namelijk altijd met het openbaar vervoer reizen. We hebben de Kamer
toen ook over die keuze geïnformeerd en daarbij de argumentatie
gegeven waarom we er niet toe over zijn gegaan.
In dit blokje was er ook nog een vraag van mevrouw De Pater over
enkelvoudig in- en uitchecken. Wat betreft de timing heb ik al aangegeven
waarom die brief er nog niet is. Bij de uitwerking kijken we inderdaad naar
uitbreiding van enkelvoudig in- en uitchecken. Onder het oude systeem
kon dit niet omdat de kosten aan hardware-aanpassingen die dat met zich
mee zou brengen, totaal niet meer in verhouding waren met de groep
reizigers waarvoor het nu nog een probleem is. We hebben wel gezegd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

34

dat we, naast de app met locatiebepaling, in het nieuwe systeem blijven
kijken of er andere mogelijkheden zijn voor enkelvoudig in- en uitchecken.
Er is bijvoorbeeld de oplossing van het e-ticket op je mobiel of op papier.
Daarbij is de barcode een sleutel om alle toegangspoortjes te openen. Bij
zo’n e-ticket heb je er dus al niet meer mee te maken. Als we kijken waar
het nu nog misgaat met het enkelvoudig in- en uitchecken, dan zien we
dat dit vooral bij de incidentele reizigers is, want mensen die elke dag
hetzelfde traject doen, weten het intussen wel en bij hen is het in hun
patroon ingesleten. Maar juist incidentele reizigers zullen misschien vaker
gebruikmaken van zo’n e-ticket en daarbij is het geen probleem. We
hopen ook dat dit helpt. Maar zoals gezegd, in reactie op de motie-Von
Martels blijf ik me inspannen. We spreken ook hierover in het NOVB, en
daarna zal ik hier ook op terugkomen.
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
Ik hoor de Staatssecretaris zeggen dat incidentele reizigers misschien
vaker gebruikmaken van zo’n e-ticket. Kan zij dat onderzoeken om te
kijken of dat echt zo is? Want het zou een oplossing kunnen zijn, maar dan
wil ik wel graag zien of er een causaal verband is.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Het is inderdaad meer een inschatting dat incidentele reizigers misschien
niet altijd de ov-chipkaart gebruiken. Laten we eens in kaart brengen of
het e-ticket veel gebruikt wordt door mensen die incidenteel reizen. Dan
weten we of het voor die doelgroep al dan niet een oplossing is. Dat
kunnen we meenemen.
Voorzitter. Dan kom ik bij het blokje overig. Dat gaat over de prijsstijgingen in het ov. Ik pak even een grafiekje erbij. Het CBS heeft de
prijsontwikkeling van het ov en het autogebruik over de afgelopen tien
jaar inzichtelijk gemaakt. We hebben allemaal het nieuwsbericht gelezen,
maar als we nou eens kijken naar de grafiek van het ov ten opzichte van
de auto, dan zien we dat volgens het CBS de tarieven van de bussen de
afgelopen tien jaar iets meer gestegen zijn dan die van metro, tram en
trein, maar dat grosso modo gesteld kan worden dat de prijsstijgingen
van tram, metro en trein gelijk zijn met die van de auto. Als je dat grafiekje
uit het rapport bekijkt, loopt het best wel redelijk met elkaar op. Een
uitzondering is deze keer dat bussen en taxi’s extra waren gestegen. Dat
trok eigenlijk het hele ov-beeld ten opzichte van de auto verder naar
boven. Dat lag dus vooral aan de prijsstijgingen bij bussen en taxi’s.
Wat betreft de taxi stelde ik de vraag: is dat wel echt zo? We hebben
namelijk ook Uber. We hebben met elkaar ook veel discussie over de
prijzenslag op de taximarkt. Dan blijkt dat er gerekend wordt met de
maximumtarieven die gerekend mogen worden. Het is de vraag of dat de
tarieven zijn die mensen echt betalen. Dat is één kant.
We weten dat de btw-verhoging eenmalig een kleine reductie in de groei
teweeg heeft gebracht – daar hebben we ook onderzoek naar laten doen –
maar verder is de groei in het ov gewoon heel erg groot. De tarieven voor
de bussen zijn een aangelegenheid van de provincies en de vervoersregio
en hangen onder andere af van de kostenontwikkeling van lonen, energie
en overige kosten, waaronder de inflatie. We bekijken natuurlijk met alle
partijen in de ov-sector goed hoe die prijs zich blijft ontwikkelen. Ik zal zo
meteen nog op een paar specifieke vragen van de heer Laçin en mevrouw
Kröger terugkomen over witte vlekken en vervoersarmoede, maar ik zie
dat de leden staan te popelen om een vraag te stellen over hetgeen ik nu
al heb gezegd.
De voorzitter:
Ze wachten toch eventjes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

35

De heer Öztürk (DENK):
Dan wil ik wel effe een vraag stellen.
De voorzitter:
Dan geef ik heer Öztürk het woord.
De heer Öztürk (DENK):
De ambitie in het regeerakkoord is dat het openbaar vervoer in alle delen
van Nederland een goed alternatief moet zijn voor de auto. Dan geeft u nu
dus aan dat die ambitie van het regeerakkoord na tweeënhalf jaar niet is
gelukt. Dat is dan de conclusie als je zegt: ja ... Wat gaat u doen? We
hebben een begrotingsoverschot. We hebben geld zat. Wat gaat u doen
om alsnog van het ov een alternatief te maken voor de taxi en de auto?
Het punt is dus dat ik weinig ambitie zie. U zegt: ik kijk naar de grafiek en
dan valt het best wel mee. Maar ik hoor niet van de Staatssecretaris: «Dit
gaan we volgend jaar doen en hierop gaan we insteken. Dit is ambitie uit
het regeerakkoord en die gaan we toch halen.»
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik vond het eigenlijk wel mooi dat deze ambitie weer eens naar boven
werd gehaald. We zien dat het ov enorme groeipercentages laat zien. Dat
is namelijk het debat dat we gisteren onder andere hebben gehad. Met
deze groei van de reizigers, redden we het dan eigenlijk wel met alle
capaciteit die we op het spoor hebben? Daar hebben we ook regelmatig
discussies over met elkaar. Ja, die ambitie is er zeker. We zien ook dat we
eigenlijk het probleem hebben hoe we al die extra reizigers, die gelukkig
kiezen voor het ov, voldoende zitplaatsen kunnen bieden. Daar wordt
ontzettend hard aan gewerkt door alle concessiehouders en ProRail.
Absoluut, dat ov moet in alle delen een goed alternatief zijn.
Daarmee kom ik even op de gezamenlijke vraag van de heer Laçin en
mevrouw Kröger. De heer Laçin zegt: als je het hebt over een reis van deur
tot deur, dan heb je het ook over de aansluiting op de bus. Als je echt van
A naar B wil, dan zijn ook die bussen een issue. Hij refereert daarbij aan
witte vlekken in het ov en zegt: daar kom ik nog op terug. Dat vind ik
inderdaad wel een punt om nog eens met elkaar over na te denken. Kijk,
dat zijn de provincies en dat ben ik niet. Laten we daar helder over zijn,
maar vanuit het hele stelsel is het wel interessant om te zien of daar echt
sprake van is, ja of nee. Dat is volgens mij eigenlijk een beetje waar de
heer Laçin op doelt en daar wil ik graag eens nader met hem over
nadenken.
Dat linkt ook een beetje aan het punt van de vervoersarmoede. Kijk, de
vervoersarmoede is eigenlijk onderdeel van de generieke armoede. Je
bent niet alleen vervoersarm, maar je hebt ook een laag inkomen. Als je
een laag inkomen hebt, kan dat ook betekenen dat je vervoersarmoede
hebt. Maar als er nou echt witte vlekken zouden zijn, dan zou het wel zo
kunnen zijn dat die vervoersarmoede zich in bepaalde gebieden nadrukkelijker voordoet dan in andere gebieden. Daarom had ik het ook even over
de samenhang.
Nogmaals, ik vind dat we ook hier eerst moeten kijken of we er een beeld
van kunnen krijgen. Voor het armoedebeleid is de Staatssecretaris van
SZW verantwoordelijk. Mevrouw Kröger en ik hebben dat ook eerder
gewisseld. Je ziet bijvoorbeeld dat er in een stad als Rotterdam-Zuid
sprake is van vervoersarmoede als onderdeel van de generale armoedeproblematiek. De gemeente en de sociale dienst hebben dan eigenlijk de
middelen in handen om daar een einde aan te maken of om die situatie te
verbeteren. Maar volgens mij tekenen zich hier de contouren af van een
samenhangend vraagstuk en ik zou er met de heer Laçin weleens over
willen nadenken hoe we daar beter zicht op kunnen krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

36

De voorzitter:
Daarover is een vraag van mevrouw De Pater, want die was echt even
eerder. Daarna komt mevrouw Kröger en dan de heer Laçin, ook al was
het een antwoord op een vraag van de heer Laçin.
Mevrouw De Pater.
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
Dank u wel. Begrijp ik nou goed dat de Staatssecretaris zegt dat zij een
onderzoek wil gaan doen naar die witte vlekken voor vervoersarmoede?
Zo ja, dan zou ik de Staatssecretaris willen vragen om ook eens te kijken
naar het effect van milieuzones op vervoersarmoede, want wij krijgen
signalen dat met name mensen met een wat oudere auto gedwongen
worden afstand te doen van hun auto, bijvoorbeeld in de stad. Die auto
hebben die mensen wel nodig om naar hun werk, hun familie of andere
dingen te gaan. Vaak hebben zij niet het geld voor het ov of is er niet
voldoende ov beschikbaar.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Voordat we nu meteen een heel onderzoek met van alles erop en eraan
gaan optuigen, ik heb niet gezegd dat ik het onderzoek ga doen, maar wel
dat ik hier de contouren zie van een samenhangend vraagstuk en dat ik
daar graag eens met de heer Laçin en mevrouw Kröger over van
gedachten wil wisselen. Ik wil graag weten waar ze dan precies op doelen,
want voordat je het weet, hebben we hier van alles met elkaar gedefinieerd. Over dit vraagstuk ga ik ook graag in gesprek met mevrouw De
Pater, omdat ik wil weten waar die signalen van haar vandaan komen en
waar zij precies op doelt. Dan kijken we vervolgens verder, want kennis is
altijd de basis voor verdere gedachteontwikkeling.
De voorzitter:
Mevrouw Kröger, het woord is aan u.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik ben blij dat de Staatssecretaris hier op een of andere manier in wil
duiken; het is nog even zoeken naar welke manier dat precies wordt. Het
baart me wel zorgen, omdat juist die bussen ... De Staatssecretaris heeft
helemaal gelijk als zij de cijfers van het CBS ontleedt, maar ik denk dat het
juist gaat om de prijs van de bus, omdat de bus met name in krimpgebieden een vervoermiddel is waar heel veel mensen afhankelijk van zijn.
Vervoersarmoede is niet alleen letterlijk geen geld hebben om een kaartje
te kopen, maar ook je beperkt weten door een gebrek aan mobiliteit om
mee te doen in de maatschappij. Dat bedoel ik met vervoersarmoede
wanneer ik daarnaar vraag. Ik denk dat het interessant is om te kijken wat
aan de ene kant de prijsontwikkeling en aan de andere kant de witte
vlekken doet met de vervoersarmoede in die gebieden. Ik ben heel erg
benieuwd waar de Staatssecretaris aan denkt als ze zegt: daar moeten we
eens verder over nadenken.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dat is precies waarom ik vind dat we dat wel even wat preciezer met
elkaar moeten bespreken en definiëren. Daarom zei ik: laten we dat eens
even met elkaar bespreken. We hadden het net uitgebreid over MaaS en
dat kan natuurlijk ook weer perspectief bieden, waar traditionele dingen
dat niet bieden. Waar ik gewoon wel helder over wil zijn, is: wanneer we
dat met elkaar in beeld proberen te brengen, moeten we wel gewoon de
verschillende verantwoordelijkheden, bijvoorbeeld de verantwoordelijkheid van de provincies versus die van het Rijk, goed met elkaar in de
gaten houden. Ik kan niet beloven dat ik dingen kan oplossen waar ik niet
over ga, om even heel kort door de bocht te zijn. Maar ik vind dat het in
beeld hebben van de problematiek altijd een eerste stap is. Daarom ga ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

37

graag eens met u in overleg om te kijken hoe we de problematiek goed
kunnen afbakenen.
De voorzitter:
Meneer Laçin, nog steeds een vraag?
De heer Laçin (SP):
Ik twijfel nu een beetje, omdat mijn vraag dezelfde strekking had als die
van mevrouw Kröger. Maar inderdaad, die prijsstijging vindt juist plaats
bij de bus en de taxi. En zoals mevrouw Kröger ook zegt, zijn heel veel
mensen in heel veel regio’s heel erg afhankelijk van die bussen. Laten we
daarom inderdaad maar kijken hoe we dit in kaart kunnen brengen en het
een stap verder kunnen brengen.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Voorzitter, volgens mij zijn we het met elkaar eens.
De voorzitter:
Er is toch nog een aanvullende vraag van mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Misschien toch maar om die verkenning al een heel klein beetje vorm te
geven. Het gaat enerzijds letterlijk om de witte vlekken, maar het raakt ook
aan de effecten van die prijsstijgingen. Ik zou graag zien dat de Staatssecretaris dat bevestigt. We moeten onderkennen, met alle mitsen en maren
van dien met betrekking tot de CBS-cijfers, dat het toch wel heel erg
zorgelijk is dat de prijzen van de bus stijgen. Wat zijn de indicaties
daarvoor? Ik vraag dat, ook al zegt de Minister dat het niet haar verantwoordelijk is, maar die van de vervoersautoriteiten et cetera.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dat is precies waarom ik denk dat we niet nu hier plenair de afbakening
van het onderzoek moeten gaan doen. Ook de provincies die verantwoordelijk zijn voor die concessies, zullen deze cijfers hebben gezien. Zij
nemen ook hun verantwoordelijkheid daarin en het is ook primair hun
eigen verantwoordelijkheid. Maar we signaleren hier iets met elkaar! En
dat is waar ik nu liever mee afsluit, dan dat ik er nu gelijk dingen in
meeneem of uitsluit. Laten we er nu eens goed met elkaar naar kijken. Ik
wil het ook graag met het NOVB en met de concessiehouders bespreken
om zo met elkaar tot iets te komen waarvan we denken: hier hebben we
gezamenlijk baat bij. Alle partijen die er een rol bij spelen, kunnen er dan
ook bij betrokken zijn. Vandaar dat ik nu nog even niet verder doorga over
hoe we het precies gaan afbakenen, maar ik zeg dus op dit moment
nergens specifiek ja of nee tegen. Laten we even kijken hoe we die
afbakening logisch houden.
Voorzitter. Er was een vraag over graffiti op treinen. Hier staat: ik ben me
bewust van het probleem veroorzaakt door graffiti. Ik zal u eerlijk zeggen
dat ik dat eigenlijk nog niet zo was, totdat mevrouw De Pater dat aan de
orde stelde. Ik was dat natuurlijk al wel in algemene zin, maar ik was me
er niet van bewust dat dat nu heel specifiek zo speelde. De personen die
zich hieraan schuldig maken, zijn natuurlijk gewoon in overtreding. Verder
ondervindt de NS hier financiële schade van. Mevrouw De Pater zegt dat
de dienstregeling erdoor verstoord kan worden en dat is natuurlijk al
helemaal iets dat we niet met elkaar moeten willen. De NS pakt dit op en
is hiervoor in 2019 ook een programma gestart. Daarnaast is het ook de
verantwoordelijkheid van politie, justitie en OM om overtreders op te
sporen en te vervolgen. Ze zijn er met elkaar mee aan de slag gegaan,
maar ik begrijp dat mevrouw De Pater daar op een gegeven moment ook
iets over terug zou willen horen. Levert die aanpak bijvoorbeeld wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

38

voldoende op? Zij heeft een aantal suggesties gedaan, waar we misschien
naar zullen kijken, en ik zal daarover ook in gesprek gaan met de NS.
Voorzitter, ik hoop dat ik daarmee de vragen beantwoord heb.
De voorzitter:
Dan komen we nu toe aan de tweede termijn van de Kamer. Ik geef de
leden elk anderhalve minuut voor hun inbreng in tweede termijn. Als
eerste krijgt de heer Van Aalst van de PVV het woord.
De heer Van Aalst (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik hoef de Staatssecretaris niet echt te bedanken
voor de antwoorden, want die heb ik niet gekregen. Ik vind het de Kamer
onwaardig. Ik vind het een schande. Ik heb vragen gesteld en er staat een
document van 30 pagina’s op de agenda, de Handreiking voor reis- en
verblijfsverboden in het openbaar vervoer. Werkelijk waar, alle regels en
alle mogelijkheden voor ov-bedrijven staan hierin om de sociale veiligheid
in het openbaar vervoer uit te kunnen voeren. De ov-bedrijven geven aan
dat ze problemen hebben. Het speelt maatschappelijk en deze Staatssecretaris zegt: ik doe mijn ogen dicht en ik ga eerst met mijn collega
overleggen. Lekker dan, voorzitter!
Voorzitter. Er staat nog meer niet op de agenda. Daarom breng ik graag
deze poster onder de aandacht van de Staatssecretaris. Blijkbaar is dit
haar collega Van Boxtel van D66. Sorry, van de NS, bedoelde ik eigenlijk.
«Ik geef vrouwelijke collega’s geen hand vanwege mijn geloof.» Dat is bij
de NS blijkbaar een nieuwe policy. Kan de Staatssecretaris aangeven
waarom dit in alle kantines hangt?
Voorzitter, ik wil het hier eigenlijk bij laten. Ik ben er helemaal klaar mee.
De voorzitter:
U ook bedankt. Er is een interruptie van mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Gegeven het grote belang van het ov voor alle mensen in Nederland en
ook voor de mensen die PVV stemmen: denkt de heer Van Aalst nou
werkelijk dat de problemen die hier hij vandaag heeft geagendeerd, echt
van het allergrootste belang zijn voor de mensen in heel Nederland die
gebruikmaken van het ov?
De heer Van Aalst (PVV):
Mijn collega van GroenLinks was, denk ik, wat later binnen anders had zij
mijn hele betoog waarschijnlijk wel gehoord. Ik heb niet alleen het
boerkaverbod genoemd, maar ook de sms-dienst, het vervoersverbod en
de uitbreiding van het aantal boa’s. Dat is allemaal mede mogelijk
gemaakt door moties van de PVV. Als u denkt dat ik maar over één ding
vragen heb gesteld, dan heeft u niet geluisterd. Ik wil u vragen om de
volgende keer op tijd aan te schuiven en wel te luisteren.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik reflecteer op een tweede termijn waarin de heer Van Aalst aangeeft dat
hij op geen enkel onderwerp antwoord van de Staatssecretaris heeft
gekregen. Hij zegt dat, ook al ging het debat net over al die andere
onderwerpen die breed in Nederland door een heleboel mensen
belangrijk voor het ov worden gevonden. Alleen suggereert de heer Van
Aalst nu zelf in zijn tweede termijn dat de Staatssecretaris nergens
antwoord op heeft gegeven en doet hij alsof dit het enige punt van belang
was. Dan doe je volgens mij de discussie over het ov voor Nederland
tekort.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

39

De heer Van Aalst (PVV):
Er waren drie agendapunten. Eén van de agendapunten was sociale
veiligheid. Ik heb ook voor meer zaken aandacht gevraagd, maar laat ik
dan zeggen dat 90% van mijn vragen niet beantwoord is en 10% wel. En
ja, er zijn heel veel belangrijke punten en, ja, die brengen wij elke keer in.
U zult ons in tegenstelling tot sommige andere partijen altijd zien bij dit
soort overleggen. Wat dat betreft snap ik uw punt niet. En ik snap ook niet
dat u er geen moeit mee heeft dat dit soort vragen over een boerkaverbod
en over gezichtsbedekkende kleding in het openbaar vervoer, de
problemen van ov-bedrijven die niet kunnen handhaven, de problemen
waarmee ze worstelen en de maatschappelijke discussie die ontstaat,
wordt afgedaan met «het staat niet op de agenda». Ik vind het
bedroevend. Ik vind het triest, en u laat zich kennen.
De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de heer Ziengs van de VVD.
De heer Ziengs (VVD):
Voorzitter. Ik vond het ook een constructief debat. Over het boerkaverbod
heb ik ook het nodige gezegd, maar ik respecteer de keuze van de
Staatssecretaris als zij zegt: laten we afwachten welke moties er in de
plenaire zaal tevoorschijn komen. Maar ongetwijfeld zal het nog een keer
terugkomen bij het punt dat ik heb ingebracht over de medewerkers. Maar
ik ga daar nu niet op door om te voorkomen dat we daar weer een
uitvoerige discussie over krijgen.
De voorzitter:
En toch is er een interruptie van de heer Van Aalst van de PVV-fractie.
De heer Van Aalst (PVV):
Zeker. Ik ben natuurlijk wel nieuwsgierig hoe de VVD er nu in staat, nu één
van de coalitiepartners zegt: wat er ook gebeurt, dat boerkaverbod is niet
te pruimen voor ons. Dat is toch wat D66 in eerste termijn aangaf. Wat
gaat de VVD hier nu mee doen in de coalitie? De meerderheid is al weg,
maar wat betekent dit?
De heer Ziengs (VVD):
Ik kan wel zeggen dat we ’m er gelijk uitgooien, maar dat gaan we maar
even niet doen. De heer Schonis kijkt al: o, wat gaat er nu gebeuren? Nee,
ik heb het plenaire debat dat op dit moment plaatsvindt, niet gevolgd.
Maar wat ik heb begrepen, is dat de Minister keurig netjes het kabinetsbeleid uitvoert. Ieder individueel fractielid mag daar natuurlijk bedenkingen bij hebben, zo werkt dat nou eenmaal. Er staan in het coalitieakkoord ook zaken waar ik het absoluut niet mee eens ben, maar daar
hebben we wel een handtekening voor gezet. Ik durf dat ook best te uiten.
Meneer Schonis heeft dat hier nog extra benadrukt, maar het gaat
uiteindelijk om wat er in de plenaire zaal gebeurt en wat het kabinet doet
met elkaar.
De heer Van Aalst (PVV):
We hebben hier volgens mij tot aan de tweede termijn van de regering
gezeten en we hebben volgens mij dus niet zo veel gemist. Ik heb zelf zo’n
beetje alles gezien, met uitzondering dan van de bijdrage van D66, maar
die kan ik wel invullen. Ik daag in ieder geval mijn collega van de VVD uit
om een oordeel te vellen over wat D66 zojuist geroepen heeft. Als het
over de halvering van de veestapel gaat, heeft ook iedereen daar een
mening over. Ik daag mijn collega van de VVD dus uit om in ieder geval te
reageren op zijn collega van D66.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

40

De heer Ziengs (VVD):
O, maar die uitspraak wil ik rustig doen. Net zoals de heer Schonis heel
stellig was over het feit dat hij daar een enorme tegenstander van is, zijn
wij inderdaad voorstander van die wet. Maar ik heb net ook aangegeven
dat wij in het regeerakkoord daarover zaken hebben afgesproken. Je kunt
daar rustig je mening over ventileren. Daar hebben we geen enkele
moeite mee, want het speelt zich echt af in de plenaire zaal. Wat daar
gebeurt met wetgeving en de handtekeningen die daar gezet worden, zijn
de uiteindelijke besluitvorming. En dan gaat het erom wat een partij doet
met wat ze afgesproken heeft in het regeerakkoord. De heer Schonis mag
hier wat mij betreft rustig zijn mening ventileren. Dat doe ik ook: wij
denken daar anders over.
De voorzitter:
De heer Laçin heeft op dit moment blijkbaar toch geen vraag en de heer
Ziengs kan daardoor door met zijn betoog. Hij heeft nog een minuut.
De heer Ziengs (VVD):
De heer Laçin is zuinig op zijn interrupties, zo heeft hij gezegd. We hebben
elkaar net even aangekeken en volgens mij komt dat helemaal goed.
De open data. Ik ben heel tevreden met het antwoord van de Staatssecretaris. Door haar toelichting heb ik begrepen dat het ook haar aan het hart
gaat, dat dat zo open mogelijk moet zijn en dat we in ieder geval opteren
voor het voorstel om die speciale organisatie, die derde partij die daar
neutraal in staat, daar een rol in te laten vervullen.
Voorzitter, daar wil ik het bij laten. Dank u wel.
De voorzitter:
U ook bedankt. Het woord is aan de heer Laçin van de SP.
De heer Laçin (SP):
Dank, voorzitter. Dank aan de Staatssecretaris voor de beantwoording.
Ik wil nogmaals benadrukken dat ik blij ben met de toezegging dat we met
de Staatssecretaris samen kunnen gaan kijken naar die eventuele witte
vlekken. Waardoor ontstaan die en wat zijn de effecten daarvan? Met die
toezegging ben ik heel blij, want daar gaan we dus over doorpraten.
Voorzitter. Ik wil nog wel een punt maken van de taxi’s. We hebben al een
aantal keer onze opvattingen over de taxi’s gewisseld, maar nogmaals: ik
heb het gevoel dat we niet echt verder komen. Daarom wil ik de oproep
doen aan de Staatssecretaris om ons een overzicht te sturen van de
voordelen die de verschillen opleveren. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de
TTO-eisen waaraan Uber niet hoeft te voldoen, omdat Uber alleen maar
op de bestelmarkt zit. Kan de Staatssecretaris die verschillen naar de
Kamer sturen? Ik vind het belangrijk dat we deze discussie wat verder
kunnen brengen en daarom vraag ik de Staatssecretaris of zij bereid is om
met het KNV, de FNV en de taxichauffeurs die daarbij zijn aangesloten, in
gesprek te gaan. Dat zijn juist de mensen die die verschillen dagelijks
merken. Als de Staatssecretaris daar een toezegging op kan doen, hoef ik
geen VAO aan te vragen.
Voorzitter, ik vraag dat VAO nu dus nog niet aan en wacht in plaats
daarvan even op de beantwoording door de Staatssecretaris. Ik hoop dus
op die toezegging om deze discussie weer wat verder te kunnen helpen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Mevrouw Kröger, GroenLinks.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Witte vlekken, vervoersarmoede en de prijs van de
bus: ik denk dat het belangrijk is dat we daar een stap in gaan zetten. Ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

41

ben dan ook blij dat de Staatssecretaris na zal gaan denken over hoe ze
dat goed in kaart kan brengen en hoe we de rol daarbij van de provinciale
vervoersautoriteiten kunnen borgen.
Het delen van data. Ik begrijp nu dat er begin volgend jaar duidelijkheid
komt over hoe die data beter gedeeld kunnen worden. Ik zou nog wel
scherper willen krijgen wanneer wij zicht krijgen op of en hoe die
geaggregeerde en geanonimiseerde data bij het CBS belegd kunnen
worden. Wat zijn daar de mogelijkheden?
Ten slotte, de ILT. Dat blijft gewoon een ongelooflijk zorgpunt en het zal
zeker bij de begroting weer flink aan bod komen. De ILT krijgt volgend jaar
minder te besteden dan dit jaar. Er is wat bij gekomen, maar nog steeds
wordt er straks minder aan besteed dan dit jaar. Ik neem aan dat dat
betekent dat er werk af moet. Bij de taxi komt er iets bij en daarom wil ik
heel graag van de Staatssecretaris weten wat er dan vanaf gaat als er bij
de taxi werk bij komt.
Dank u wel.
De voorzitter:
U ook hartelijk dank. Het woord is aan mevrouw De Pater, CDA.
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
Voorzitter, dank. Ik wil de Staatssecretaris bedanken voor de toezeggingen
en de antwoorden die ik heb gekregen.
Er is één puntje dat ik graag wat scherper zou zien en dat zijn die
prachtige treinen. Ik heb altijd geleerd dat je van andermans spullen
afblijft en ik zou toch wel graag willen dat de Staatssecretaris hier wat
actiever in is. Het liefst zou ik van haar een voorstel krijgen met twee
elementen erin. Ten eerste is dat hoe we ervoor kunnen zorgen dat die
treinen ’s avonds gewoon veilig staan en moeilijk bereikbaar zijn voor
graffitispuiters. Daarvoor zal ze volgens mij in overleg moeten met
ProRail, die veel van die terreinen beheert.
Het tweede punt dat ik graag in het voorstel terug zou zien, is ontmoedigingsbeleid voor de graffitispuiters. Ik noemde net al twee dingen. De
eerste is om gewoon met deze groep in gesprek te gaan om te laten zien
wat voor schade zij eigenlijk veroorzaken met het overspuiten van één
trein. Het andere is te kijken hoe met politie en V en J tot betere opsporing
en handhaving gekomen kan worden.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan de heer Öztürk van DENK.
De heer Öztürk (DENK):
Dank u wel. Met de economie gaat het goed. Dan zie je ook een groei in
reizigers, zowel met de auto als met het ov. Dat wil niet zeggen dat de
mensen die het ov gebruiken de prijzen fantastisch vinden. De ambitie van
het kabinet wordt niet gehaald. Ik zou van de Staatssecretaris dus alsnog
een doelstelling willen horen om de prijzen toch lager krijgen dan die van
de auto op dit moment. Daarnaast ben ik blij met het voorstel van de heer
Laçin, waarin hij de Staatssecretaris oproept om met de sector aan de slag
te gaan, bij elkaar te komen en nu eindelijk eens een keer duidelijkheid te
geven over die misverstanden. Dat zou ik ook op prijs stellen. We hebben
daar continu debat over en die vragen worden niet helemaal beantwoord.
Dan de verzekeringen. Het is de CDA-Minister niet gelukt om verzekeraars
zover te krijgen dat ze een ruim aanbod hebben en de verzekeringspremie
verlagen. Is de Staatssecretaris bereid om daar alsnog energie in te
steken, zodat mensen in de taxibranche toch op een nette manier hun
werk kunnen doen?
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan de heer Schonis van D66.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

42

De heer Schonis (D66):
Dank u, voorzitter. Dank aan de Staatssecretaris voor de beantwoording. Ik
kan in grote lijnen eigenlijk wel aansluiten bij wat de heer Ziengs net zei
als het gaat om het delen van data. Ik ben blij met de toezegging dat de
Staatssecretaris in het eerste kwartaal van volgend jaar een evaluatie
geeft van hoe die MaaS-projecten uitgepakt zijn. Ik vind het jammer dat
het debat aan het begin enigszins werd genikabd, maar voor de rest denk
ik dat we hier van iedereen toch wel een constructieve bijdrage gezien
hebben.
De voorzitter:
Daarmee komen we aan het eind van de tweede termijn van de Kamer. Ik
geef het woord aan de Staatssecretaris voor haar beantwoording.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dank u wel, voorzitter. Tegen iedereen die er gewoon naar uitkijkt om ook
te spreken over wat die wet op het boerkaverbod nou doet in openbaar
vervoer zeg ik: uiteraard gaan we dat gesprek met elkaar aan. Uiteraard. Ik
vind het alleen belangrijk dat we dat op een ordentelijke manier doen en
niet tegelijkertijd met een debat in de plenaire zaal. Maar verder zullen we
die werking uiteraard ook gewoon hier bespreken.
Voorzitter. De heer Laçin vroeg of ik aan de Kamer wilde laten weten waar
nou de verschillen zitten. Ik wil uiteraard graag laten weten waar de
verschillen zitten. Ik zal dan ook laten weten waar de overeenkomsten
zitten, want het gaat om dat hele palet. Ik ben graag bereid om dat nog
een keertje te melden. Ik wil uiteraard in gesprek gaan met alle partijen,
maar dat doen we ook al. Ik heb ze letterlijk persoonlijk aan tafel gehad. Ik
zag een van de heren ook op de publieke tribune zitten. Ook die
gesprekken blijven we natuurlijk doorzetten, want ik vind het wel
belangrijk dat we echt de signalen uit de praktijk krijgen, zodat we zien
waar het nou knelt in de praktijk. Ik schetste aan het begin al ... Ik maak nu
even een kruisteken, maar daarmee bedoel ik: je hebt legaal en illegaal, en
sommige dingen zijn landelijk en andere lokaal, maar juist in die matrix
kijken we steeds met al deze partijen – ook de FNV heeft toen aan tafel
gezeten – waar het nou echt knelt. Het is wel belangrijk dat we dat met
elkaar blijven doen.
Mevrouw Kröger vroeg naar die data en het CBS. Ze vroeg wanneer dat
nou komt. Dat komt dus begin volgend jaar. Over de ILT zijn schriftelijke
vragen gesteld richting de begroting. We zullen zorgen dat hier in de
beantwoording daarvan op wordt ingegaan.
Mevrouw De Pater zegt over treinen: je moet van andermans spullen
afblijven. Ja, punt. Zij vraagt of ik een voorstel wil maken. Het is natuurlijk
in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de NS. Zij zijn daar ook
mee bezig. Ik zou willen voorstellen dat ik in ieder geval met hen en met
ProRail in gesprek ga over deze problematiek. Het scheelt de NS ook heel
veel geld als we de beveiliging bijvoorbeeld beter op orde weten te
krijgen. Alle neuzen staan in dezelfde richting op dat punt. Ik ga daar
graag over in gesprek.
Het punt van de ontmoediging dat mevrouw De Pater noemde, vond ik
eigenlijk ook een hele mooie, want we moeten bij dit soort dingen niet
alleen aandacht hebben voor de hardware, maar soms ook voor de
software. Zij refereerde aan gesprekken die eerder plaatsvonden. We
hebben één keer in de zoveel tijd een soort veiligheidsberaad met Justitie.
Dan spreken we over sociale veiligheid in de breedte. Dit is misschien een
van de punten die we daarbij nog eens mee kunnen nemen: als je weet
dat het een bepaalde community is, hoe benader je die dan om te laten
zien dat het naast een hoop prachtige kunst toch ook wel een heleboel
kosten oplevert en dat die kunst misschien niet op de juiste plek staat? Zij
vraagt aandacht voor dat gesprek. We zullen kijken hoe we dat samen met
Justitie kunnen oppakken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

43

Dan vroeg de heer Öztürk naar de prijs. Hoe reizigers hun keuze maken
heeft natuurlijk ook alles te maken met prijs en kwaliteit. Een hele
goedkope trein die heel smerig is en nooit op tijd is, is een stuk minder
aantrekkelijk dan de treinen die we nu hebben rijden. Het klantoordeel van
de reizigers is ook jaar na jaar na jaar goed, en zelfs beter. Dat is een mooi
compliment waard, denk ik. We moeten dus in de breedte de afweging
maken of het openbaar vervoer op de juiste manier op orde hebben. De
signalen over de stijgende busprijzen en de zorgen daarover zijn natuurlijk
genoteerd. Die maken ook onderdeel uit van de dingen waar we naar
gaan kijken.
De heer Öztürk refereert nogmaals aan de verzekeringen. Dat is helaas een
punt dat ik niet voor hem kan oplossen. Dat weet de heer Öztürk ook. Ik
ben graag bereid om aan de Minister het signaal door te geven dat hier
nogmaals vragen over zijn gesteld.
Ik dank de heer Schonis voor zijn steun voor de gekozen beleidslijn.
De voorzitter:
Er is nog een vraag van de heer Laçin van de SP.
De heer Laçin (SP):
Op het punt van de verzekeringen wil ik de Staatssecretaris bijvallen. We
hebben deze week natuurlijk die inbreng geleverd. Er zal vast een VSO
komen. Dan zullen we ook moties blijven indienen om de Minister van
Financiën vooruit te bewegen. Op mijn oproep om met de sector, met de
chauffeurs, in gesprek te gaan, zegt de Staatssecretaris: dat doe ik; dat is
een continu proces. Dat is goed om te horen. Tegelijkertijd krijg ik tijdens
dit debat van diezelfde chauffeurs ook allerlei verschillen aangereikt. Het
kan zijn dat de kwaliteitseisen hetzelfde zijn, maar dat er in de praktijk
verschillen zijn. Ik zou dus nogmaals een oproep willen doen aan de
Staatssecretaris, want ik voelde wel een toezegging. Ik vind dat het KNV,
de FNV en de chauffeurs inderdaad ook wat inbreng moeten kunnen
leveren bij het benoemen van de verschillen en de overeenkomsten, zodat
we dat in één brief duidelijk kunnen zien. Is de Staatssecretaris dat met
mij eens?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dat is een toezegging. Zeker. Ik hoor heel graag wat de knelpunten uit de
praktijk zijn en waar zij in de praktijk de verschillen zien. Dan kunnen we
namelijk ook met elkaar constateren of die verschillen voortkomen uit een
verschil in regelgeving of uit een verschil in implementatie of misschien
handhaving van regelgeving. Dat kan natuurlijk ook nog onderdeel zijn
van de problematiek, waardoor we denken: papier en werkelijkheid lopen
uit elkaar. Dan hebben we een ander gesprek dan wanneer we zeggen: de
regels zijn niet goed. Ik krijg dus graag die signalen uit de praktijk. Laat ze
die ook kenbaar maken bij het ministerie in de gesprekken die er zijn. Dan
zorgen we dat we dat meenemen in de brief.
Dan was er nog een vraag van de heer Van Aalst, die ging over specifieke
posters in de kantine van de NS. Het is heel moeilijk voor mij om daar nu
op te reageren, want ik kan de context daarvan niet beoordelen. Ik zal er
eens naar kijken, maar ik denk dat de NS gehoord heeft wat de heer Van
Aalst daarover gezegd heeft. Voor mij is het moeilijk om daar nu verder op
in te gaan.
De heer Van Aalst (PVV):
Kan de Staatssecretaris dan in ieder geval toezeggen dat het niet de
bedoeling kan zijn dat de NS zich met dit soort idioterie bezighoudt? Het is
een vervoerder. Laat ze alsjeblieft mensen vervoeren in plaats van zich
met dit soort geklooi bezig te houden. Ik snap het echt niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

44

Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dan zou ik toch inhoudelijk en kwalitatief ingaan op een situatie die ik
gewoon onvoldoende ken. Laat ik dat dus maar niet doen.
De voorzitter:
Daarmee komen we aan het eind van dit algemeen overleg, dit commissiedebat. Ik heb een aantal toezeggingen genoteerd. De eerste luidt als
volgt.
– Begin 2020 ontvangt de Kamer een brief over een mogelijk wettelijk
kader voor het delen van ov-data. Hierin wordt het belang van een
gelijk speelveld meegenomen.
Ik kijk even naar de leden en naar de Staatssecretaris. Ik zie een bevestiging. Dan gaan we naar de tweede toezegging.
– De Staatssecretaris zegt de heer Van Aalst toe dat zij in een brief
terugkomt op de handhaving van het boerkaverbod in het openbaar
vervoer na overleg met de Minister van BZK.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik heb niet echt een brief toegezegd. Ik heb natuurlijk wel gezegd dat ik
naar aanleiding van dit debat uiteraard met de Minister zal overleggen
over de vraag of hieruit dingen naar voren komen. Maar er wordt op een
gegeven moment natuurlijk een evaluatie uitgevoerd van het verbod. Ik
kan me wel voorstellen dat we dan ook een brief sturen over wat dat
betekent voor de ov-sector. De heer Van Aalst loopt nu weg, maar ik hoor
graag waar de commissie graag specifiek informatie over wil hebben van
mij. Dan ben ik altijd graag bereid om datgene te leveren waar de
commissie behoefte aan heeft.
De voorzitter:
Wellicht kan er een brief komen over het overleg, zodat de leden hier de
volgende keer met de Staatssecretaris over in debat zouden kunnen gaan.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Prima. Weet je, ik zal zorgen dat ik in de brief over sociale veiligheid ook
terugkoppel over het gesprek met de Minister of andere signalen die mij
bereiken. Dan kunnen we dat in een volgend overleg over sociale
veiligheid op een ordentelijke manier meenemen. Ik snap heel goed dat er
vragen over leven, maar we moeten ook een concrete basis hebben voor
dat gesprek.
De voorzitter:
Dan gaan we naar de derde toezegging.
– Na het OV Beraad komt de Staatssecretaris in een brief terug op het
enkelvoudig in- en uitchecken. Hierin wordt ook de geldigheidsduur
van de ov-chipkaart meegenomen, en de vraag of incidentele reizigers
vaak een ov-chipkaart of juist een e-ticket gebruiken.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dat was om te bepalen of dat e-ticket voor de single check-in/check-out
voor deze groep ook onderdeel van de oplossing is, waarmee we het
probleem van het steeds moeten in- en uitchecken kunnen voorkomen.
De voorzitter:
Zeker. Daarover is er nog een vraag van mevrouw Kröger. Of gaat die over
een ander punt?
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik heb een vraag over het eerste punt, de toezegging over wet- en
regelgeving ten aanzien van het delen van data. Ik begreep die toezegging
zo dat het ook gaat over de mogelijkheden voor het CBS met betrekking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

45

tot geaggregeerde data. Dat zit dus niet zozeer in die wet- en regelgeving.
Is dat expliciet onderdeel daarvan?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ja, voorzitter.
De voorzitter:
Altijd goed om zaken te verhelderen. Dan kom ik bij de vierde toezegging.
– De Staatssecretaris zegt de heer Laçin toe een overzicht te zullen
sturen van de verschillen en de overeenkomsten in regelgeving ten
aanzien van taxibedrijven en Uber. Daarbij zullen ook FNV en de
Taxibond hun inbreng leveren. Ook individuele chauffeurs kunnen
zaken aanleveren voor dit overzicht.
Dit stellen we vast met elkaar. Ik kijk nog even of de heer Laçin zijn
verzoek om een VAO wil handhaven.
De heer Laçin (SP):
Nee, met deze toezegging heb ik geen behoefte aan een VAO. Ik mis alleen
een toezegging. Die wil ik even expliciet genoemd hebben. De Staatssecretaris heeft toegezegd dat zij met de Minister van JenV in gesprek gaat
over het verplicht registreren bij ongevallen, bijvoorbeeld registreren voor
welk bedrijf een taxichauffeur rijdt. De Staatssecretaris zei dat dit in de
vorm van een pilot zou gebeuren.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik heb inderdaad toegezegd dat ik de mogelijkheden en ook de onmogelijkheden zou bespreken met de Minister van JenV. We komen daarop
terug in de volgende brief over het taxibeleid.
De voorzitter:
Die toezegging hebben we nu ook genoteerd, hier ter plekke. Daarmee
komen we aan het einde van dit overleg. Voordat ik de vergadering sluit,
wens ik u allen nog een gezegende dag verder.
Sluiting 15.47 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 23 645, nr. 710

46