Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 237

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2019
(Incidentele suppletoire begroting inzake
Urgenda)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2019 wijzigingen aan te
brengen in:
1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit;
2. de begrotingsstaat inzake het agentschap van dit ministerie;
3. de begrotingsstaat voor het Diergezondheidsfonds
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
Wetsartikel 4
Dit artikel regelt de inwerkingtreding van de wet.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

kst-35237-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 237, nr. 2

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING
a. Beleidsinhoudelijke toelichting
Het kabinet heeft besloten extra middelen beschikbaar te stellen om
versneld te werken aan reducering van broeikasgasuitstoot. Hiervoor
worden de beschikbare middelen op de begroting van het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat uit de begrotingsreserve Maatregelen
CO2-reductie ingezet. In onderstaande overzichtstabel is de verdeling van
het budget over de verschillende departementen en over de verschillende
jaren opgenomen.
Bedragen x € 1 mln.
Departement
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK, VII)
Infrastructuur en Waterstaat (IenW, XII)
Economische Zaken en Klimaat (EZK, XIII)
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV, XIV)
Totaal

2019

2020

35,00
7,55
114,40
14,00
169,0

148,00
78,451
23,50
74,50
326,5

1

Onderdeel hiervan is een kadercorrectie, omdat niet alle maatregelen aan de uitgavenkant van
de begroting plaatsvinden. Voor de uitbreiding van de fiscale regelingen MIA/Vamil in 2020 ten
behoeve van circulaire technieken of bedrijfsmiddelen worden extra middelen beschikbaar
gesteld (€ 14,7 mln.). De MIA/Vamil zijn gebudgetteerde fiscale regelingen en vallen als zodanig
onder het inkomstenkader. Omdat verwacht wordt dat middels deze regeling kostenefficiënt
CO2-reductie kan worden gerealiseerd in 2020 is besloten om een deel van het budget uit de
begrotingsreserve voor CO2-reductie te gebruiken om deze regeling op te hogen middels een
kadercorrectie van de Rijksbegroting. Het uitgavenplafond wordt met eenzelfde bedrag verlaagd.
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is beleidsverantwoordelijk voor de MIA en Vamil
regeling. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en de Belastingdienst voeren de
MIA en Vamil uit.

Met de incidentele suppletoire begrotingen worden de bedragen voor het
jaar 2019 en 2020 budgettair verwerkt. Via de incidentele suppletoire
begrotingen worden de geplande onttrekkingen aan de begrotingsreserve
Maatregelen CO2-reductie van het Ministerie van Economische Zaken en
Klimaat (EZK) geraamd. De bedragen die door andere departementen dan
EZK worden besteed worden overgeheveld naar de desbetreffende
departementale begrotingen.
Voor het jaar 2019 en 2020 wordt de begroting van het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit verhoogd met een bedrag van in
totaal € 88,5 mln. Deze middelen worden als volgt verdeeld:
Meerjarige uitgavenmutaties op de begroting van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (bedragen x € 1 mln.)
Art.
nr.

Instrument

11
11
11

Subsidieregeling sanering varkenshouderijen
Energie-efficiëntie glastuinbouw (EG)
Innovatieagenda energie
Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 237, nr. 2

2019

2020

10,0
4,0
0
14,0

60,0
12,0
2,5
74,5

2

b. Budgettaire consequenties beleidsartikelen
Artikel 11 Concurrerende, duurzame, veilige agro-, visserij-, en
voedselketens
Budgettaire gevolgen van beleid incidentele suppletoire begroting (Bedragen x € 1.000)
Stand
ontwerpbegroting
2019 incl.
NvW (1)

Stand 1e
Mutaties
Stand
supple- incidentele incidentele
toire
supplesupplebegroting
toire
toire
(2)
begroting
begroting
(3)
(4)=(2+3)

VERPLICHTINGEN
Waarvan garantieverplichtingen
Waarvan overige verplichtingen

745.594
124.627
620.967

845.622
174.627
670.995

14.000

UITGAVEN
Waarvan juridisch verplicht (percentage)

646.620
97%

748.311
97%

Subsidies
Agrarisch ondernemerschap
Duurzame veehouderij
Plantaardige productie
Kennisontwikkeling en (agrarische)
innovatie
Visserij
Europees fonds voor maritieme zaken en
visserij
Regeling apurement
Begrotingsreserve landbouw
Storting begrotingsreserve apurement

102.869
5.318
110
12.647

132.404
5.318
2.010
14.147

79.439
0

100.574
5.000

100.574
5.000

5.355
0
0
0

5.355
0
0
0

5.355
0
0
0

Garanties
Bijdrage borgstelling vermogensversterkende kredieten
Verliesdeclaraties Borgstellingsfaciliteit

6.752

56.752

3.627
3.125

53.627
3.125

Opdrachten
Agrarisch ondernemerschap
Duurzame veehouderij
Plantaardige productie
Mestbeleid
Visserij
Integraal voedselbeleid
Plantgezondheid
Diergezondheid, dierenwelzijn en
antibiotica
Kennisontwikkeling en (agrarische)
innovatie
Voedselzekerheid en internationaal en
Europees landbouwbeleid

91.493
3.682
14.322
8.767
13.081
70
21.950
5.138

78.806
3.682
14.361
9.133
12.986
370
6.232
5.138

10.128

11.201

11.201

11.401

12.755

12.755

2.954

2.948

2.948

Bijdragen aan agentschappen
Rijksrederij
RIVM
Bijdrage NVWA
Bijdrage RVO

329.100
7.686
5.760
168.767
146.887

367.859
7.686
7.878
189.467
162.828

0

367.859
7.686
7.878
189.467
162.828

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
College toelating gewasbeschermingsmiddelen en biociden
Centrale Commissie Dierproeven
Wageningen Research
Zon/Mw dierproeven
Medebewind/voormalige productschappen

101.755

96.852

0

96.852

1.291
750
92.660
1.876

2.489
-637
92.485
1.311

2.489
-637
92.485
1.311

5.178

1.204

1.204

10.264
10.264

11.251
11.251

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
FAO en overige contributies

Mutatie
2020

859.622
174.627
684.995

72.000

14.000

762.311
97%

72.000

14.000

146.404
5.318
12.010
18.147

72.000

14.000

10.000
4.000

0

Mutatie
2021

Mutatie
2022

Mutatie
2024

72.000

60.000
12.000

56.752
53.627
3.125

0

0

78.806
3.682
14.361
9.133
12.986
370
6.232
5.138

2.500

2.500

11.251
11.251

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 237, nr. 2

3

Stand
ontwerpbegroting
2019 incl.
NvW (1)

Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Diergezondheidsfonds
ONTVANGSTEN
Agrarisch ondernemerschap
Agroketens
Agrarische innovatie en overig
Mestbeleid
Visserij
Garanties
Plant- en diergezondheid
Diergezondheid en dierenwelzijn
Kennisontwikkeling en (agrarische)
innovatie
Voedselzekerheid en internationaal en
Europees landbouwbeleid
Agentschappen
Onttrekkingen begrotingsreserves

Stand 1e
Mutaties
Stand
supple- incidentele incidentele
supplesuppletoire
toire
toire
begroting
begroting
begroting
(2)
(3)
(4)=(2+3)

4.387
4.387

4.387
4.387

0

4.387
4.387

39.950
245
0
0
7.209
6.993
2.925
0
1.000

55.904
245
6.900
0
7.209
7.993
2.925
5.200
1.888

0

55.904
245
6.900
0
7.209
7.993
2.925
5.200
1.888

12.157

13.723

13.723

5.926
0
3.495

5.926
0
3.895

5.926
0
3.895

Mutatie
2020

Mutatie
2021

Mutatie
2022

Mutatie
2024

Subsidies
Duurzame veehouderij (Subsidieregeling sanering varkenshouderijen)
In het Regeerakkoord is € 200 mln. gereserveerd om gezondheids- en
leefomgevingsrisico’s in gebieden met een zeer hoge veedichtheid te
verminderen. Dit is vormgegeven in twee sporen, een saneringsspoor en
een verduurzamingsspoor. De sanering van de varkenshouderij richt zich
op de periode 2019–2021. Voor de sanering is € 120 mln. gereserveerd. In
het kader van Urgenda is door het kabinet besloten om € 70 mln. extra
vrij te maken voor de sanering van de varkenshouderij. Van dit bedrag
wordt € 60 mln. toegevoegd aan het hiervoor genoemde budget van
€ 120 mln. voor de saneringsregeling (verhoging van het subsidieplafond). Daarnaast zal € 10 mln. beschikbaar worden gesteld aan de
gemeenten waarin de saneringsproblematiek speelt, als tegemoetkoming
in de extra organisatie- en uitvoeringslasten bij het bevoegd gezag.
Plantaardige productie (Energie-efficiëntie glastuinbouw (EG))
Er wordt in totaal € 16 mln. ter beschikking gesteld ten behoeve van het
programma Kas als Energiebron. Kas als Energiebron is het innovatie- en
actieprogramma dat energiebesparing en het gebruik van duurzame
energie in de glastuinbouw stimuleert. Dit programma ondersteunt de
opschaling en vroege marktintroductie van integrale innovatieve teelt- en
kas(techniek) concepten en gebiedsgerichte glastuinbouw energieinnovaties passend bij een klimaatneutrale toekomst. Met de toegekende
middelen wordt de regeling investeringen in energie-efficiëntie
glastuinbouw (EG) in 2019 met € 4 mln. en in 2020 met € 12 mln.
opgehoogd. Deze regeling heette voorheen de EHG-regeling.
Opdrachten
Plantaardige productie (Innovatieagenda energie)
Binnen het industriegebied Moerdijk is in potentie een grote hoeveelheid
restwarmte op een geschikt temperatuurniveau beschikbaar voor
aanwending in glastuinbouw en/of de gebouwde omgeving. Momenteel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 237, nr. 2

4

ontbreekt echter de transportinfrastructuur om deze warmte te kunnen
benutten. In 2020 wordt € 2,5 mln. ter beschikking gesteld om een
warmteleiding en een CO2-leiding te realiseren. Hierdoor kan het
aardgasverbruik van een nabijgelegen tuinbouwgebied voor een
belangrijk deel worden vervangen door restwarmte. In de gewenste
situatie wordt aardgas vervangen door restwarmte en aangevoerde CO2.
Restwarmteprojecten zijn belangrijk voor het bereiken van de klimaatopgave binnen de glastuinbouw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 237, nr. 2

5