Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 734

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 november 2020
Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Waterstaat, over de behaalde resultaten in 2019 van de
convenanten Meerjarenafspraak Energie-efficiëntie ETS-ondernemingen
(MEE) en Meerjarenafspraak Energie-efficiëntie 3 (MJA3). Bijgevoegd bij
deze brief vindt u de jaarlijkse resultatenbrochure1. In het kader van het
Energieakkoord voor duurzame groei zijn met de MEE-deelnemers
aanvullende afspraken gemaakt voor 9 petajoule (PJ) additionele
energiebesparing (finaal). Uw Kamer wordt over de voortgang hiervan
voor het einde van dit jaar apart geïnformeerd.
In 2019 rapporteerden 992 bedrijven in het kader van de twee convenanten: 112 bedrijven verdeeld over 7 sectoren in de MEE en 880
bedrijven uit 33 sectoren in de MJA3. Het merendeel van de
MEE-deelnemers zijn grote industriële bedrijven en instellingen die
verplicht deelnemen aan het Europese Emissiehandelssysteem (EU ETS).
De MJA3-deelnemers bestaan grotendeels uit bedrijven die niet onder het
ETS vallen. De MJA3-deelnemers liggen op koers om hun doelen uit de
plannen voor de periode 2017–2020 te realiseren. De prognose voor de
realisatie van de voorgenomen besparing voor eind 2020 op het specifieke
onderdeel procesefficiëntie blijft wel achter. Dit wordt gecompenseerd
door extra duurzame energie (inkoop of opwek). De MEE-deelnemers
liggen nog niet op koers en moeten in het laatste jaar van het convenant
(2020) nog veel realiseren om de voorgenomen besparing uit hun
Energie-Efficiëntie Plannen te behalen. Deze deelnemers zullen dit jaar
daarvoor meer moeten doen dan dat ze in de afgelopen drie jaar
gemiddeld jaarlijks gerealiseerd hebben. De huidige omstandigheden met
betrekking tot corona zijn hierbij niet bevorderlijk. In deze brief ga ik na
een korte toelichting op de convenanten in op de behaalde resultaten in
2019.
1

kst-30196-734
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 734

1

Toelichting convenanten
De MEE- en MJA3-convenanten zijn overeenkomsten tussen de rijksoverheid, bedrijven en brancheorganisaties, gericht op efficiënter
energiegebruik. De convenanten lopen tot en met 2020 en vertegenwoordigen gezamenlijk ongeveer 80% (809 PJ) van het industriële energiegebruik en bij benadering een kwart van het totale energiegebruik in
Nederland. Elke vier jaar maken de deelnemers een Energie-Efficiëntie
Plan (EEP).
De deelnemers rapporteren jaarlijks over de voortgang van de uitvoering
van hun plannen. Er hebben in vergelijking met 2018 in totaal 53 bedrijven
minder gerapporteerd. Het betreft hier MJA3-deelnemers die ofwel
vrijwillig zijn uitgetreden ofwel uit het MJA-convenant zijn gezet om
verschillende redenen, bijvoorbeeld het niet aanleveren van monitoringsgegevens of omdat ze twee keer geen voortgangsverklaring gekregen
hebben.
Over 2019 is over de 992 rapportages in totaal 49 keer geen voortgangsverklaring verstrekt vanwege het niet uitvoeren van geplande
zogenoemde «zekere» maatregelen, het niet tijdig indienen van monitoringsgegevens of het niet voldoen aan aangescherpte eisen voor
energiezorg. Omdat er nog een aantal bezwaarprocedures lopen, kan dit
aantal nog naar beneden worden bijgesteld. 22 bedrijven zijn in 2020 uit
het MJA3-convenant gezet omdat ze in de periode 2017–2019 tweemaal
geen voortgangsverklaring gekregen hebben. Het niet ontvangen van een
voortgangsverklaring kan voor een energie-intensief bedrijf betekenen dat
het geen aanspraak kan maken op de teruggaveregeling energiebelasting.
Er wordt binnen de convenanten op verschillende doelstellingen
gemonitord. De bijgevoegde resultatenbrochure gaat onder andere in op
het landelijk resultaat, het convenantresultaat, resultaten op procesefficiëntie, ketenefficiëntie (binnen en buitenland) en bij het MJA3-convenant
ook nog op duurzame energie2. Ik ga hieronder in op de belangrijkste
resultaten.

2

De resultatenbrochure noemt twee typen resultaten: het convenantresultaat en het landelijk
resultaat. Het convenantresultaat bevat alle besparingen: procesefficiëntiemaatregelen,
ketenefficiëntiemaatregelen en (bij MJA3) duurzame-energieprojecten. Het landelijk resultaat
bestaat alleen uit procesefficiëntiemaatregelen en maatregelen in de binnenlandse productieketen. Keteneffecten in het buitenland, in de productketen en toepassing van duurzame energie
worden daarbij buiten beschouwing gelaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 734

2

Figuur 1: Voorgenomen besparing in de EEP periode 2017–2020 en realisatie t/m 2019
(MEE/MJA3).

Resultaten 2019 MEE-convenant
De 112 MEE-deelnemers hebben in 2019 een besparing (convenantresultaat) van 6,7 PJ (1,5%) gerealiseerd. Dit resultaat is lager dan het
convenantresultaat in 2018 van 8,6 PJ (1,2%). Dit lagere resultaat wordt
grotendeels verklaard door de lagere besparing op procesefficiëntie.
Binnen het MEE-convenant is specifiek voor procesefficiëntie, 5,9 PJ
(1,0%) ten opzichte van 2018 bespaard. De besparing ligt lager dan de
7,1 PJ (1,2%) uit de monitoring over 2018 en ligt iets onder de gemiddelde
besparing over de hele convenantperiode vanaf 2009 (1,1%). Bij het
onderdeel procesefficiëntie scoren in 2019 relatief gezien de sectoren
Overige Industrie (1,6%) en Raffinaderijen (1,5%) het hoogst. Maatregelen
op het gebied van ketenefficiëntie leveren voor MEE ten opzichte van 2018
een extra besparing van 0,8 PJ (0,4%) op, hetgeen onder het gemiddelde
(0,8%) over de hele convenantperiode ligt.
De voor de periode 2017–2020 ingediende EEP’s laten een hoge energiebesparingsambitie zien. Voor de periode 2017–2020 is 27,7 PJ aan
procesefficiëntie en 25,6 PJ aan ketenefficiëntie opgenomen. Zoals figuur
1 weergeeft is na drie 3 jaar daarvan 18,7 PJ (67,5%) aan procesefficiëntie
en 13,2 (51,6%) PJ aan ketenefficiëntie gerealiseerd. Tot en met 2019
hebben de MEE-sectoren gezamenlijk 60% van hun voorgenomen
besparing gerealiseerd. Naast deze ambitie (geplande projecten) hebben
de MEE-deelnemers een afzonderlijke doelstelling om 24,8 PJ primaire
(22 PJ finale3) procesefficiëntie te realiseren in de periode 2017–2020. Met
de genoemde 18,7 PJ is 75% van deze doelstelling gerealiseerd. Ook in
het laatste jaar van het MEE-convenant moeten er dus nog projecten
gerealiseerd worden om de planning en de doelstelling te realiseren. Het
coronavirus en het daarmee gepaard gaande uitstel van veel investeringen in combinatie met de beperkte tijd die nog resteert tot eind 2020
kan het behalen van deze ambitie bemoeilijken.
Resultaten 2019 MJA3-convenant
De 880 deelnemers aan het MJA3-convenant hebben in 2019 met een
convenantresultaat van 6,2 PJ (4,6%) een lager resultaat behaald dan in
2018 (10,6 PJ-4,8%). In 2019 is er 4,0 PJ (1,6%) aan procesefficiëntie
3

De omrekenfactor primair-finaal is: 0,887.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 734

3

gerealiseerd. Het resultaat ligt lager dan de gerealiseerde 4,9 PJ (1,9%) in
2018 en lager dan het gemiddelde resultaat over de looptijd van het
convenant (1,8%). Specifiek kijkend naar procesefficiëntie, scoren relatief
gezien met name de sectoren ICT, de Railsector en de sector Tankopslag
en -overslagbedrijven hoog in 2019 met respectievelijk 3,8%, 3,6% en
4,0%.
Maatregelen in de keten leveren een besparing van 0,9 PJ (0,9%) op. Dit
ligt boven het gemiddelde over de convenantperiode van 0,6%. Dit
resultaat werd met name gerealiseerd in het buitenland. Het besparingseffect in de binnenlandse productketen nam juist af, onder andere
vanwege het niet meer meegetelde resultaat van een aantal uittreders.
In het MJA3 convenant wordt ook gekeken naar duurzame energie. In
2019 is er 1,4 PJ extra besparing gerealiseerd. Dit was minder dan de
groei van vorig jaar (3,8 PJ). RVO heeft dit jaar extra aandacht besteed aan
de onderbouwing van ingekochte duurzame energie. Duurzame energieopwek bestaat voornamelijk uit ingekochte duurzame energie met een
certificaat of Garantie van Oorsprong (GvO) (1,3 PJ). Voor een klein deel
bestaat de gerapporteerde duurzame energie daadwerkelijk uit eigen
opwekking (0,1 PJ). Meer dan de helft van deze eigen opgewekte
duurzame eigen opwek komt uit de sector Waterschappen.
Tot en met 2019 hebben de MJA3-sectoren 87% (39,6 PJ) van hun
voorgenomen besparing (duurzame energie, keten- en procesefficiëntie)
in de periode 2017–2020 gerealiseerd. Er is nog één jaar te gaan. Uit figuur
1 blijkt dat de realisatie van de voorgenomen besparing op proces- en
ketenefficiëntie achterloopt. Deze ligt respectievelijk op 71% en 68% van
de voorgenomen besparing. Voor een klein deel komt dat doordat de
uitgezette bedrijven niet meer bij kunnen dragen aan de ambitie. Echter,
ook een deel van de voorgenomen (efficiëntie)maatregelen lijkt niet
gerealiseerd te worden. Dit tekort wordt gecompenseerd door de goede
resultaten op (ingekochte) duurzame energie. Met 15,6 PJ van de
geplande 11,1 PJ is hier al voor het einde van de periode 2017–2020 de
voorgenomen besparing overschreden (141%). Kijkend naar de resterende
5,8 PJ van de opgetelde voorgenomen besparing op duurzame energie,
keten- en procesefficiëntie van 45,4 PJ, is de verwachting dat dit gehaald
wordt in 2020.
Werkgeversorganisatie VNO-NCW ziet de sterke groei van duurzame
energie passen bij de bredere focus op COi-reductie van bedrijven. Het
achterblijven van procesefficiëntie wordt volgens hen verklaard door
investeringsonzekerheid ten aanzien van voorgenomen maatregelen. De
vanaf het begin van het MJA3-convenant afgesproken streefwaarden om
in 2020 20% procesefficiëntie te bereiken en 30% energie-efficiëntie van
het convenantresultaat (inclusief ketenbesparing) zijn overigens beide
sinds respectievelijk 2016 en 2017 al behaald. Ik blijf met de vertegenwoordigers van de industrie in overleg om ook de overige doelstellingen
te behalen en het convenant tot een goed einde te brengen.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 30 196, nr. 734

4