Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 740

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 februari 2018
Uw Kamer heeft verzocht in een brief helder en concreet de wijzigingen in
de prestatie-indicatoren voor NS per 2018 en de impact daarvan op de
meetmethoden uiteen te zetten. Met deze brief geef ik invulling aan dit
verzoek.
Per 2018 is een beperkt aantal wijzigingen in de prestatie-indicatoren
doorgevoerd die met name technisch van aard zijn.1 Het niveau van
prestaties dat ik van NS verwacht, wordt hier niet mee verlaagd of
verhoogd doordat waar relevant zowel het afgesproken minimumniveau
van prestaties (de bodemwaarden), als het ambitieniveau van prestaties
voor 2019 (de streefwaarden) ambitieneutraal zijn aangepast. Daarnaast
heb ik, zoals door mijn ambtsvoorganger is aangekondigd, voor 2018 met
NS en ProRail onder duidelijke voorwaarden afspraken gemaakt over de
prestaties met hoogfrequent rijden op de zogenoemde A2-corridor. Op
deze manier krijgen NS en ProRail ruimte om deze ambitieuze stap van de
introductie van de tienminutentrein te zetten. Ik ben daarbij vooraf
transparant over het beoordelingskader en te allen tijde worden de
ongecorrigeerde prestatiecijfers in beeld gebracht.
Totstandkoming van wijzigingen in prestatie-indicatoren
Bij de wijzigingen in de prestatie-indicatoren wordt niet over een nacht ijs
gegaan. Wijzigingen aan prestatie-indicatoren worden ingegeven door het
belang van de reiziger bij het verbeteren van de kwaliteit van het product,
externe wijzigingen of vernieuwing van het meetsysteem. Op basis van de
vervoerconcessie kunnen prestatie-indicatoren uit de concessie worden
gewijzigd wanneer daarover overeenstemming bestaat tussen IenW en
NS. Bovendien is er in de concessie een aantal vaste momenten van
herijking van de prestatie-indicatoren aangekondigd. Voorstellen voor
wijzigingen aan de prestatie-indicatoren worden aan een externe,
1

kst-29984-740
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 29 984, nr. 737

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 984, nr. 740

1

onafhankelijke audit onderworpen en ter consultatie voorgelegd aan de
consumentenorganisaties vertegenwoordigd in het Locov. Het
auditrapport voor de wijzigingen per 2018 is met de brief over het vervoeren beheerplan aan uw Kamer gezonden.2
Prestatie-afspraken tienminutentrein
Vanaf half december zijn NS en ProRail gestart met een tienminutentrein
(Intercity) tussen Amsterdam, Utrecht, Den Bosch en Eindhoven en een
tienminutentrein (Sprinter) in de spitsrichting tussen Utrecht en Houten
Castellum. Dit is een grote verandering die van invloed is op de werkwijze
van veel onderdelen van NS en ProRail. De treinen rijden immers dichter
op elkaar dan ooit en dat vraagt dagelijks scherpte van alle betrokkenen.
Delegaties uit de spoorsector vanuit Zwitserland, Duitsland en
Denemarken komen naar Nederland om dit te bekijken, omdat dergelijke
frequenties geen vanzelfsprekendheid zijn in de spoorsector. De consumentenorganisaties in het Locov hebben negatief geadviseerd op de
prestatie-afspraken omdat zij ten principale van mening zijn dat de
mogelijke effecten in de bodemwaarden van de betreffende prestatieindicatoren vertaald zouden moeten zijn. Daarnaast wijzen zij op het feit
dat de uitgebreide voorbereiding ertoe zou moeten leiden dat de impact
op de dienstverlening wordt geminimaliseerd. Het belang van een
gedegen voorbereiding onderschrijf ik en de resultaten van o.a. de
testdagen en in de eerste weken met de nieuwe dienstregeling geven
daarbij vertrouwen. Bij deze bijzondere omstandigheden kom ik echter tot
een ander oordeel dat ik graag nader toelicht.
Van de inzet van de tienminutentrein hebben dagelijks tienduizenden
reizigers voordeel doordat hun reistijd verbetert en de kans op een
zitplaats toeneemt. Bovendien is het een noodzakelijke stap om de
reizigersgroei op het spoor in de toekomst op te kunnen vangen en wordt
door NS gebruik gemaakt van de extra infrastructuur die voor PHS is
gerealiseerd. De introductie van zo’n ambitieuze stap is zorgvuldig
voorbereid, o.a. met de testdagen in het najaar. Gelet op de resultaten van
de praktijkproef 1 dag per week gedurende 14 weken heb ik vertrouwen in
een betrouwbare uitvoering en ga er dan ook vanuit dat de eventuele
negatieve impact van deze productvernieuwing op de jaarprestaties in
2018 beperkt blijft. Daarbij besef ik dat één testdag per week natuurlijk wat
anders is dan elke dag gedurende 7 dagen per week deze prestatie te
leveren, gedurende alle seizoenen. Daarom vind ik het belangrijk dat NS
en ProRail ruimte krijgen om deze ambitieuze stap te zetten. Om deze stap
zorgvuldig door te kunnen voeren, is met NS en ProRail de afspraak
gemaakt dat alleen indien over heel 2018 de prestatie-indicatoren
Reizigerspunctualiteit HRN 5 minuten en Reizigerspunctualiteit HRN 15
minuten naar aanleiding van de frequentieverhogingen op de A2-corridor
aantoonbaar slechter scoren dan in 2017, een vooraf bepaalde bijstelling
van respectievelijk -0,4% en -0,2% van toepassing is bij de beoordeling
van de prestaties aan het eind van het jaar. Deze afspraak geldt maar voor
één jaar en zal aan de hand van de halfjaarcijfers geëvalueerd worden.
Hiermee ben ik vooraf transparant over het beoordelen van de prestaties.
Voor de prestatie-afspraken over de introductie van de frequentieverhoging tussen Amsterdam-Utrecht-Den Bosch-Eindhoven geldt dat de
concessie mij de ruimte biedt om bij de beoordeling van prestaties van
NS rekening te houden met bijzondere omstandigheden. Uw Kamer is
door mijn ambtsvoorganger geïnformeerd over respectievelijk het
voornemen om afspraken met NS en ProRail te maken over de risico’s van
de introductie van hoogfrequent rijden en het voornemen om de
2

Kamerstuk 29 984, nr. 737

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 984, nr. 740

2

afspraken over de bijstelling van het beoordelingskader voor deze
prestaties vast te leggen in het vervoerplan en beheerplan 2018.3 Ik
constateer dat dit bij de behandeling van de brieven geen onderwerp van
debat is geweest. NS en ProRail zijn inmiddels op basis van de eerdere
afspraken gestart met de frequentieverhoging. Ik wens ook met het oog
op de inhoudelijke argumenten voor de frequentieverhoging een
betrouwbare partner te zijn. Uiteraard heb ik begrip voor de wens van uw
Kamer om voor de reiziger het hoogst haalbare uit het spoor te halen.
Soms gaan, net als bij werkzaamheden, de «kosten» echter voor de baten
uit.
Wijzigingen prestatie-indicatoren per 2018
Reisinformatie treinketen
De prestatie-indicator «Reisinformatie treinketen» meet in hoeverre NS de
reizigers tijdig en correct heeft geïnformeerd over vertragingen en andere
vertreksporen van treinen. Per 2018 zal de reisinformatie op bijvoorbeeld
de schermen op stations niet langer worden vergeleken met de dienstregeling zoals in het jaarplan aan het begin van het jaar is vastgesteld, maar
met de actuele dienstregeling zoals deze enkele dagen van tevoren is
vastgesteld. Hiermee verbetert de consistentie tussen de reisinformatiekanalen zoals apps, website en schermen op het station en vermindert het
aantal onnodige waarschuwingen waarvan reizigers vaak – door middel
van kort vóór de reis ingewonnen actuele reisadviezen – al op de hoogte
zijn. De consumentenorganisaties hebben over deze voorgenomen
wijziging al in een vroeg stadium positief geadviseerd. Daarnaast is bij
deze prestatie-indicator de meetmethode doorgelicht. Dit heeft geleid tot
enkele technische bijstellingen. De bodemwaarde en streefwaarde zijn
hierop aangepast zonder het ambitieniveau te wijzigen (ambitieneutraal)
om recht te doen aan de invloed die deze wijzigingen van de meetmethode hebben op de realisatiecijfers.
Kwaliteit van aansluitingen NS op andere vervoerders
De prestatie-indicator «Kwaliteit van aansluitingen NS op andere
vervoerders» maakt inzichtelijk hoe goed NS een overstap mogelijk maakt
op treinen van andere vervoerders. Dit werd gemeten door het vaststellen
van de aankomstpunctualiteit van NS treinen op de 18 belangrijkste
overstapstations. Vanaf 1 april 2017 is station Rotterdam Centraal geen
overstapstation meer naar een andere treinvervoerder in verband met de
ombouw van een treindienst naar een metrodienst op de Hoekse Lijn. Per
2018 is daarom besloten de lijst met overstapstations te actualiseren en
tegelijkertijd uit te breiden van 18 belangrijkste stations naar alle 28
stations van het hoofdrailnet waarop reizigers kunnen overstappen op een
andere treinvervoerder. Omdat de wijziging ook invloed heeft op de
realisatiecijfers zijn de bodemwaarde en streefwaarde hierop aangepast
zonder het ambitieniveau te wijzigen (ambitieneutraal).
Overgang meetsysteem van VKL naar VOS
De verkeersleiding van ProRail maakt gebruik van ICT systemen om de
dagelijkse treindienst te besturen. Op 22 januari 2017 vond een wijziging
plaats in de manier waarop treinactiviteiten worden gemeten en gerapporteerd. Het systeem VKL (verkeerleidingsysteem) werd door ProRail
vervangen door het systeem VOS (verkeersleidings operationeel
systeem). Het nieuwe systeem meet de treinactiviteiten nauwkeuriger dan
het oude systeem. Om de impact van de systeemwijziging op de
3

Kamerstuk 32 404, nr. 79 en Kamerstuk 29 984, nr. 697

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 984, nr. 740

3

realisatiecijfers te vertalen zijn de bodem- en streefwaarden van een vijftal
prestatie-indicatoren van NS en/of ProRail met terugwerkende kracht
vanaf 2017 hierop aangepast zonder het ambitieniveau te wijzigen
(ambitieneutraal).4
Tot slot
Voor de volledigheid verwijs ik u naar de separate brief met de beantwoording van de vragen van het lid Ziengs over de wijzigingen in de
prestatie-indicatoren die per 2017 zijn doorgevoerd Aanhangsel Handelingen II 2017/18, nr. 1101).
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

4

Kwaliteit van aansluitingen NS op andere vervoerders (NS), Reizigerspunctualiteit HRN 5
minuten (NS en ProRail), Reizigerspunctualiteit HSL 5 minuten (NS en ProRail); Punctualiteit
regionale series (ProRail) en Punctualiteit reizigersverkeer totaal (ProRail).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 984, nr. 740

4