Europees richtsnoer voor de luchtvaart belangrijk voor gelijk speelveld
De luchtvaartsector pleit voor de invoering van een luchtvaart specifiek richtsnoer naar
voorbeeld van de maritieme sector in het belang van 9 miljoen Europese banen.
Eind 2014 hebben luchtvaartorganisaties een brief gestuurd aan Minister-President Rutte
inzake de concurrentiekracht van de Nederlandse en Europese luchtvaart. Gezamenlijk
hebben wij toen aangegeven dat er ons inziens een Europees richtsnoer voor de luchtvaart
dient te worden ingericht naar voorbeeld van de maritieme sector, zoals dat in Europa in 1997
tot stand is gebracht. Conform dit Europese richtsnoer, welke ook in Nederland is
geïmplementeerd, kan de sector een lastenverlichting op arbeid realiseren. Het doel is kennis,
kunde en werkgelegenheid in Nederland en Europa te behouden. In de maritieme sector is
aangetoond dat deze lastenverlichting op arbeid bijdraagt aan het verbeteren van de
concurrentiekracht en het behoud van werkgelegenheid in Nederland en Europa. Er zijn vele
niet-Europese zeevarenden op Nederlandse schepen, maar dankzij dit richtsnoer heeft
Nederland een aandeel van 4.000 Nederlandse werknemers kunnen behouden. De maritieme
werkgelegenheid in Europa steeg maar liefst met 4,6 procent na de invoering van dit
richtsnoer.
Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft naar aanleiding van onze brief een onderzoek
laten uitvoeren door SEO, hetgeen heeft geresulteerd in het SEO rapport “Mogelijkheden
toepassing fiscale maatregelen in de luchtvaartsector analoog aan de maritieme sector,” dec
2015.
Ondergetekende organisaties willen langs deze weg hun zienswijze geven.
1. We betreuren het feit dat de effecten van een lastenverlichting op arbeid,
concurrentiekracht en werkgelegenheid niet of nauwelijks worden genoemd of zijn
onderzocht in bovengenoemd rapport van SEO, terwijl deze effecten nu juist onderzocht
hadden moeten worden. Deze lagen immers ten grondslag aan ons verzoek.
Het ministerie van Infrastructuur en Milieu stelde in haar brief aan ons op 26 maart 2015
dat zij door het SEO een onderzoek zou laten uitvoeren. Zij schreef daarin: “Doel van het
onderzoek is om in beeld te krijgen welke fiscale (loon)maatregelen voor
luchtvaartmaatschappijen bruikbaar zouden kunnen zijn analoog aan die voor de maritieme
sector, wat de effecten daarvan zijn en welke andere mogelijke overheidsmaatregelen op
het gebied van arbeid te identificeren zijn die de concurrentiekracht en werkgelegenheid
van de sector bevorderen.” Met het rapport wat nu voorligt wordt dit doel niet bereikt.
Ondergetekenden menen daarom dat aan de hand van dit rapport geen conclusie kan
worden getrokken of een lastenverlichting positieve effecten heeft op de concurrentiekracht
en de werkgelegenheid binnen de luchtvaart.
2. SEO constateert dat luchtvaartmaatschappijen te maken hebben met hogere arbeidskosten
in Nederland (onder andere door relatief hoge sociale lasten) dan veel andere
luchtvaartmaatschappijen in andere landen. In Italië is er zelfs al sprake van een
lastenverlichting op arbeid voor vliegend personeel in lijn met het genoemde voorbeeld uit
de maritieme sector.
De slotconclusie SEO pg 59 ondersteunt ons inziens de invoering van een luchtvaart
specifiek richtsnoer. Gesteld wordt namelijk:
“Enerzijds kan worden betoogd dat de luchtvaartsector zelf in staat is om kostenreducties
door te voeren, zoals de laatste jaren bijvoorbeeld bij SAS is gebeurd. Daarvoor is echter
wel een constructieve houding vereist van alle sectorpartijen, van luchtvaartmaatschappijen
tot vakbonden. Bovendien kan een fiscale loonmaatregel de prikkel bij
luchtvaartmaatschappijen enigszins reduceren om zelf tot kostenverlaging over te gaan.
Anderzijds kan worden betoogd dat een fiscale loonmaatregel bijdraagt aan een level
playing field, omdat Nederlandse luchtvaartmaatschappijen te maken hebben met hogere
arbeidskosten (onder andere door relatief hoge sociale lasten) dan veel andere
luchtvaartmaatschappijen. Een afdrachtsvermindering verkleint daarmee het verschil in

operationele kosten met name de niet-Europese luchtvaartmaatschappijen, bijvoorbeeld uit
de Golfregio. Tevens kan gewezen worden op het publieke belang van het borgen van de
netwerkkwaliteit op Schiphol en de mogelijke bijdrage die een arbeidskostenreductie daar
mede aan kan leveren. Vanwege de aanwezigheid van netwerkexternaliteiten heeft het
mogelijke verlies van de hubfunctie, als indirect gevolg van een verslechterende
concurrentiepositie van Nederlandse luchtvaartmaatschappijen, substantiële gevolgen voor
de welvaart van de Nederlandse consument (Koopmans et al.,2014)” gekozen is.
Concluderend
Wij benadrukken dat wij ons bewust zijn van de noodzaak om als luchtvaartpartijen, net als in
de maritieme sector, constant kostenreducties en efficiëntiemaatregelen door te voeren om
concurrerend te blijven op het wereldwijde speelveld. Dit is uiteraard onze eigen
verantwoordelijkheid en we zijn hier iedere dag mee bezig.
We willen als sector een eerlijke concurrentiepositie. Daarom handhaven wij ons verzoek aan
de Nederlandse regering om in Europees verband een luchtvaart specifiek richtsnoer te
realiseren naar voorbeeld van de maritieme sector, zodat Europese landen een
lastenverlichting kunnen doorvoeren op arbeid voor vliegend personeel.
Dit om de 300.000 Nederlandse banen en de 9 miljoen banen die aan de Europese
luchtvaartsector verbonden zijn te behouden!