Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

24 515

Preventie en bestrijding van stille armoede en
sociale uitsluiting

Nr. 387

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 april 2017
Op 23 maart 2017 heeft uw Kamer tijdens de Regeling van Werkzaamheden (Handelingen II 2016/17, nr. 59, item 6) gevraagd om een reactie op
het advies van de Sociaal-Economische Raad (SER) «Opgroeien zonder
armoede» van 17 maart 20171. Het advies van de SER, dat is opgesteld in
nauwe samenwerking met het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP),
geeft invulling aan de adviesaanvraag over terugdringen onder armoede
onder kinderen van het kabinet van 30 juni2. Hierbij heb ik de SER en het
SCP, conform de motie Karabulut en Koşer Kaya, gevraagd om het advies
te baseren op de meest recent beschikbare gegevens3. Aanleiding voor de
adviesaanvraag vormde de (gewijzigde) motie Van Apeldoorn c.s. die in
de Eerste Kamer is aanvaard4.
De SER geeft in het advies aan zich zorgen te maken over het relatief grote
aantal kinderen in Nederland dat te maken heeft met (een risico op)
armoede, ondanks dat het merendeel van deze kinderen werkende ouders
heeft en dat geen kind het verdient om in Nederland in armoede op te
groeien. Ik constateer met genoegen dat de SER het belang van het
bieden van kansen aan álle kinderen onderstreept.
Ook het kabinet heeft zich hiervoor ingespannen door van meet af aan het
tegengaan van armoede- en schuldenproblematiek hoog op de agenda te
plaatsen. Zo heeft het kabinet op basis van het regeerakkoord vanaf 2015
100 miljoen euro structureel extra beschikbaar gesteld voor het armoedeen schuldenbeleid en stevig geïnvesteerd in preventie van armoede- en
schuldenproblematiek. Dit laatste onder andere door naar aanleiding van
de evaluatie van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening middelen
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Kamerstuk 24 515, nr. 357.
Kamerstuk 24 515, nr. 369.
4
Kamerstuk 34 300, Y.
2
3

kst-24515-387
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 24 515, nr. 387

1

beschikbaar te stellen voor de verbetering van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Ook zijn het wetsvoorstel vereenvoudiging beslagvrije voet
en de AMvB breed wettelijk moratorium gerealiseerd. Daarnaast is
armoedebestrijding als prioriteit geagendeerd tijdens het Nederlandse
EU-voorzitterschap. Bovendien zijn er maatregelen genomen om de
koopkracht van zowel werkenden met een laag inkomen als mensen in
een uitkering te verbeteren en is geïnvesteerd in het verhogen van de
arbeidsparticipatie.
Bij het armoede- en schuldenbeleid heeft het kabinet steeds bijzondere
aandacht voor kinderen gehad. Zo heb ik gemeenten, in lijn met de
aanbeveling van de Kinderombudsman, gestimuleerd om een kindpakket
samen te stellen.
Dat heeft ertoe geleid dat in 2016 44% van de gemeenten een kindpakket
had5. Ook is er subsidie verstrekt aan maatschappelijke organisaties die
zich inzetten voor kinderen in armoede en is de bijdrage aan de
Sportimpuls verhoogd. Tevens heb ik de (toenmalige) Kinderombudsman
gevraagd vervolgonderzoek te doen naar de wijze waarop armoede onder
kinderen op lokaal niveau nog effectiever kan worden bestreden.
In aanvulling hierop heeft het kabinet vanaf 1 januari 2017 structureel 100
miljoen euro extra beschikbaar gesteld om te bevorderen dat alle kinderen
in Nederland kansrijk kunnen opgroeien. Deze middelen zijn bestemd voor
voorzieningen in natura voor kinderen (0 tot 18 jaar) die zij missen door
gebrek aan geld. Dat gaat dan onder meer om schoolspullen, sportattributen, lidmaatschap van (muziek)verenigingen, zwemles, vakantieactiviteiten of een abonnement op de bibliotheek. Van de 100 miljoen euro gaat
85 miljoen euro naar gemeenten. Over de inzet hiervan heb ik bestuurlijke
afspraken met de VNG gemaakt. Ik heb geconstateerd dat veel gemeenten
voortvarend aan de slag zijn om de ambities uit deze afspraken te
realiseren. Daarnaast is 14 miljoen euro beschikbaar voor landelijke en
bovenregionale initiatieven en 1 miljoen euro voor Caribisch Nederland.
Hierover heb ik u geïnformeerd in mijn brief van 11 november 2016.6
Ik maak gebruik van de gelegenheid om u te informeren over een aantal
actuele stappen ter uitwerking van de aanpak voor «Kansen voor alle
kinderen».
Recent heb ik subsidie verstrekt aan de stichting Leergeld, Het Jeugdsportfonds, het Jeugdcultuurfonds, Nationaal Fonds Kinderhulp en
Stichting Jarige Job. Met deze subsidie van bijna 10 miljoen euro per jaar
kunnen zij de komende vier jaar, in nauwe samenwerking met gemeenten,
in totaal circa 300.000 extra voorzieningen aan kinderen verstrekken. Ook
komt er één digitaal aanvraagsysteem met daarachter één gezamenlijk
registratiesysteem, waarmee met één druk op de knop te zien is welk
aanbod voor kinderen in welke gemeente beschikbaar is om zo de
drempels voor de aanvraag drastisch te verlagen. Een positieve ontwikkeling die zeker kan bijdragen aan het verminderen van niet-gebruik van
beschikbare voorzieningen.
Verder zal ik op korte termijn, zoals aangekondigd in mijn brief van
11 november 2016, een subsidieregeling publiceren voor andere
maatschappelijke organisaties. De komende 5 jaar kunnen zij jaarlijks
projecten indienen voor landelijke en bovenregionale activiteiten gericht
op het bereiken van kinderen in armoede met natura voorzieningen. Ook
de middelen voor kinderen in Caribisch Nederland worden via deze
regeling beschikbaar gesteld. Per jaar is voor deze subsidieregeling
5
6

Kamerstuk 24 515, nr. 381.
Kamerstuk 24 515, nrs. 378 en 380.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 24 515, nr. 387

2

5 miljoen euro beschikbaar (4 miljoen euro voor projecten in Europees
Nederland en 1 miljoen euro voor projecten in Caribisch Nederland).
Daarnaast spannen SZW en VNG zich in om een succes te maken van de
bestuurlijke afspraken «Kansrijk opgroeien voor alle kinderen in
Nederland». Zo heb ik, bovenop de extra 100 miljoen euro specifiek voor
kinderen, subsidie verleend aan Divosa voor een programma om
gemeenten te ondersteunen en te stimuleren. Op 2 maart jl. heb ik
hiervoor samen met gemeenten en andere partijen de aftrap gegeven.
Divosa organiseert daarnaast in het voorjaar van 2017 drie inspiratiesessies met interessante sprekers en workshops.
Ook zullen zij via publicaties7 en artikelen gemeenten stimuleren om van
elkaar te leren.
Gemeenten zijn hard aan de slag om de extra middelen gericht in te zetten
voor kinderen in armoede zodat nog meer kinderen gebruik kunnen
maken van een integraal aanbod. Het is essentieel dat kinderen zelf en de
netwerken om hen heen weten dat er ondersteuning beschikbaar is en
waar zij dat kunnen vinden. In 2017 is de publiekscampagne van SZW
gestart – in nauwe samenwerking met gemeenten, maatschappelijke
organisaties en met ondersteuning van vele andere partijen. In de
campagne, bestaande uit een radiospot, reguliere en sociale media en de
online portal www.kansenvoorallekinderen.nl wordt verwezen naar de
gemeenten en de fondsen – want zij verzorgen het aanbod. Het is dan ook
van belang dat de informatie over de mogelijkheden overzichtelijk en
vindbaar is. Om gemeenten hierin te ondersteunen, biedt SZW een
communicatietoolkit aan waarmee gemeenten eenvoudig hun informatievoorziening kunnen optimaliseren, zodat de informatie over de mogelijkheden om kinderen te helpen toegankelijk en vindbaar is. Met als doel dat
het aanbod ook daadwerkelijk ten goede komt aan de kinderen. Het
belang van eenvoudige en eenduidige communicatie heb ik ook via de
Verzamelbrief aan gemeenten onder de aandacht gebracht8.
SZW is met vele partners aan de slag om kansen voor alle kinderen te
bieden. Naast het vergroten van het bereik en het verruimen van het
aanbod is het natuurlijk essentieel dat het belang van het kind centraal
blijft staan. Kinderen horen niet aan de zijlijn te staan, ook niet aan de
zijlijn van besluitvorming. Daarom is het essentieel om kinderen te
betrekken. En dat stimuleer ik ook. Zoals aangekondigd in mijn brief van
11 november jl. heb ik opdracht gegeven aan Consulting Kids om
verspreid over het land met kinderen in gesprek te gaan over de beste
inzet van de extra € 100 miljoen. Op 3 april kreeg ik het resultaat
overhandigd onder het toeziend oog van een groep kinderen uit
Beekbergen (gemeente Apeldoorn) die hebben meegedacht. Met deze
ideeën gaan de 10 gemeenten die hebben meegedaan verder aan de slag.
Via Divosa en de inspiratiebijeenkomsten zullen ook andere gemeenten
op de hoogte worden gebracht van de resultaten.
Om de betrokkenheid van kinderen bij het gemeentelijk armoedebeleid
verder te stimuleren heb ik recent subsidie verstrekt aan Missing Chapter
Foundation voor het instellen van een Raad van Kinderen in de
gemeenten Leiden, Den Haag, Deventer, Groningen en Breda. Deze Raad
van Kinderen brengt advies uit aan gemeenten over hoe de extra
middelen voor kinderen in armoede ingezet kunnen worden. Daarnaast
zullen de kinderen ook een Armoede-index samenstellen op basis
waarvan het gemeentelijk armoedebeleid kan worden gemeten en

7
8

Sprank, februari 2017.
Verzamelbrief aan gemeenten 2017-1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 24 515, nr. 387

3

vergeleken. Alle gemeenten kunnen aan de hand daarvan zien wat zij
kunnen verbeteren.
Dit alles geeft aan dat er al veel inspanningen zijn en worden gedaan om
kinderen kansen te bieden. Dat laat onverlet dat er nog werk aan de winkel
is. Het advies van de SER kan daarbij zeer behulpzaam zijn. Ik ben de SER,
evenals het SCP, daarvoor erkentelijk, want de aanbevelingen zijn zeer
behartigenswaardig. Een inhoudelijke reactie op de aanbevelingen van de
SER moet ik overlaten aan een nieuw kabinet. Een afschrift van deze brief
is verzonden aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 24 515, nr. 387

4