Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

27 428

Beleidsnota Biotechnologie

Nr. 393

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 maart 2022
In deze brief ga ik in op de uitvoering van de nader gewijzigde motie van
het lid Boswijk c.s. (Kamerstuk 27 428, nr. 378), betreffende het kwekersrecht. Daarnaast neem ik ook graag de gelegenheid om in te gaan op de
stand van zaken in een aantal aanverwante dossiers op het gebied van het
kwekersrecht.
Belang van goed functionerend kwekersrecht
Plantenveredeling is een belangrijk gereedschap om landbouw duurzamer
en economisch rendabel te maken. Nieuwe, verbeterde plantenrassen zijn
van groot belang gelet op voedselzekerheid, verduurzaming van de
landbouw en klimaatverandering. De ontwikkeling van nieuwe plantenrassen is kapitaalintensief en vergt veel kennis, tijd en investeringen. Het
kwekersrecht geeft de ontwikkelaar van een nieuw ras tijdelijk exclusieve
rechten en is daarmee van vitaal belang voor het stimuleren van de
ontwikkeling van deze nieuwe plantenrassen. Nederland zet zich internationaal en nationaal op diverse manieren in dit kwekersrecht te versterken.
Het kwekersrecht is georganiseerd in de UPOV-conventie: de internationale Unie voor de bescherming van plantenrassen. Nederland was een
van de oprichters ervan. De missie van UPOV is om een effectief systeem
van bescherming van plantenrassen te bieden, met als doel de ontwikkeling van nieuwe rassen te stimuleren, voor het algemeen nut. De
UPOV-conventie geeft aan waar de wetgeving van landen minimaal aan
moet voldoen indien dat land lid van de UPOV-conventie wil worden.
Nederlandse veredelingsbedrijven hebben prominente posities op de
wereldmarkt voor nieuwe plantenrassen en daarmee ook een vitale rol in
voedselzekerheid en verdere verduurzaming van de landbouw.
Uitvoering van de motie
De motie vraagt om verbeteringen van handhaving en/of regelgeving om
import van illegale producten uit derde landen tegen te gaan. Daarbij kan

kst-27428-393
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 428, nr. 393

1

het gaan om illegaal vermeerderde zaden (die zonder medeweten van de
eigenaar zijn vermeerderd), maar ook en nog vaker om consumentenproducten zoals bloemen of fruit, die in het buitenland zijn geteeld op
teeltmateriaal waarvoor geen licentie is betaald. Zonder deze licentieinkomsten wordt het voor een plantenveredelaar, veelal mkb-bedrijven,
erg lastig om zijn veredelingsinspanning te financieren.
Specifiek voor het kwekersrecht is het beeld in de EU dat inbreuk op het
kwekersrecht regelmatig gebeurt in combinatie met andere illegale
activiteiten, zoals misbruik van rasbenamingen, namaaketikettering en
-verpakking, inbreuk op handelsmerken, fraude, overtreding van zaaizaadvoorschriften en ontbrekende invoerdocumenten. Inbreuken op kwekersrechten brengen ook risico’s met zich mee voor voedselveiligheid en
fytosanitaire risico’s.
Ik sta dan ook volledig achter deze motie om het Europese handhavingsinstrumentarium te verbeteren. Het is van groot belang op nationaal,
Europees en internationaal niveau coördinatie en samenwerking tussen
kwekersrechthouders en politie, douane en gerechtelijke autoriteiten te
bevorderen. Dit vergt in het bijzonder aanpassing van regelgeving in de
Europese Unie en dat zal mijn inzet zijn bij de aankomende evaluatie van
het Europees kwekersrecht die mede op verzoek van Nederland zal
plaatsvinden.
Deze evaluatie van het Europese kwekersrecht wordt in de loop van 2022
opgestart door de Europese Commissie en voorstellen tot wijziging van
de Europese kwekersrechtverordening worden medio 2023 verwacht. Bij
de evaluatie zal ook het thema handhaving worden meegenomen.
Specifiek zal daarbij vanuit Nederland aandacht worden gevraagd voor
mogelijke verbeteringen zoals verbeterde samenwerking tussen kwekersrechthouders en politie, douane en gerechtelijke autoriteiten. Ook zal
Nederland vragen om de ontwikkeling van gespecialiseerde opleidingen
om illegaal plantaardig materiaal te kunnen herkennen. Deze opleiding zal
ook moeten helpen een beter inzicht te krijgen in de verschillende
instrumenten die beschikbaar zijn om inbreuken op te sporen en te
vervolgen. Verder zal Nederland aandacht vragen voor het versnellen van
juridische procedures, het aanwijzen van een gespecialiseerde rechtbank
voor dit soort overtredingen.
Naast deze komende evaluatie is in Europees verband vorig jaar de
Mededeling Actieplan Intellectueel Eigendom van de Europese Commissie
aangenomen. Dit actieplan maakt onderdeel uit van de Europese
industriestrategie die de Europese industrie moet helpen het voortouw te
nemen in de transitie naar een duurzame economie. Naast merken,
modellen en octrooien is ook het kwekersrecht één van de intellectuele
eigendomsrechten die deel uitmaakt van dit actieplan. Belangrijke
actielijnen in dit actieplan zijn onder andere verbetering van de beschermingsmogelijkheden, verbetering van de handhavingsmogelijkheden en
het bereiken van een gelijk speelveld op mondiaal niveau. Het Communautair Europees Kwekersrechtbureau (CPVO) heeft inmiddels ook een
aantal acties in gang gezet ter invulling van het actieplan, onder andere
gericht op meer samenwerking in Europa, en verbetering van de toegang
voor mkb-bedrijven.
Verlenging beschermingsduur
Voor de meeste gewassen is de maximale beschermingsduur 25 jaar,
waarna een ras vrij te verhandelen is zonder licentie. In deze 25 jaar moet
het voor de veredelaar mogelijk zijn om zijn investeringen terug te
verdienen. Voor een beperkt aantal gewassen is deze 25 jaar echter kort.
Dit betreft vooral houtige fruitgewassen, asperges en diverse bloembollen. Deze gewassen kenmerken zich door complexe genetica, een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 428, nr. 393

2

langzame groei en/of voortplanting en een beperkt aantal mogelijkheden
het nieuwe ras te verkopen. Om investeringen in onderzoek en ontwikkeling voor rassen van die soorten en die soortgroepen aan te moedigen,
kan de termijn van bescherming van kwekersrechten voor deze soorten
worden verlengd, waardoor veredelingsactiviteiten worden gestimuleerd
om nieuwe rassen te ontwikkelen. Hiermee kan beter worden tegemoetgekomen aan de behoeften van boeren en tuinders en consumenten en kan
beter worden ingespeeld op de gevolgen van de klimaatverandering.
Afgelopen jaar is daarom – vooruitlopend op de evaluatie van de
kwekersrechtverordening – besloten voor deze gewassen de maximale
duur van het Europese kwekersrecht te verlengen van 25 naar 30 jaar. Een
voorstel daartoe van de Europese Commissie is door zowel het Europees
parlement als de Raad goedgekeurd en op 20 oktober 2021 van kracht
geworden. Ik ben voornemens komend jaar voor deze gewassen de
beschermingsduur van het Nederlandse kwekersrecht gelijk te stellen aan
de Europese beschermingsduur.
Versterking kwekersrecht in internationale context
Niet alleen via verbeterde handhaving of verlening van de duur van
kwekersrechten kan het kwekersrecht versterkt worden. Een goed
werkend kwekersrecht in eigen land is van groot belang voor het
veredelingsbedrijfsleven, en ook voor de teeltbedrijven die op deze wijze
de beschikking kunnen krijgen over de nieuwste plantenrassen. Echter ook
elders in de wereld is een goed werkend kwekersrecht van groot belang.
Nederland is bereid haar kennis op dit gebied te delen. Onder andere
draagt Nederland kennis over het kwekersrecht over middels het
programma «Toolbox Kwekersrecht». Via dit programma worden derde
landen (op hun verzoek) geholpen bij de implementatie van kwekersrecht
in hun land. Via landen zelf, of via landbouwattachés, bedrijfsleven en
internationale organisaties komen hiertoe verzoeken binnen. Dit kan zowel
hulp bij wetgeving als bij uitvoering betreffen of het opleiden en training
van officials. Op deze wijze wordt ook gewerkt aan het versterken van het
internationaal netwerk van een nieuwe generatie deskundigen op het
gebied van rassenonderzoek en kwekersrecht. Voor het jaar 2022 staan
projecten gepland met landen als Chili, Ghana, Jordanië, Oekraïne,
Algerije, Azerbeidzjan, China, Egypte, Japan, Kazachstan, Mexico en
Tanzania. Daarnaast wordt door mij via dit programma geld beschikbaar
gesteld aan UPOV voor de ontwikkeling van een systeem om wereldwijd
elektronische uitwisseling van kwekersrecht-informatie te ondersteunen
om daarmee het aanvragen van kwekersrechten te vereenvoudigen.
Afrondend
Versterking van het kwekersrecht is van belang omdat het kwekersrecht
plantenveredelaars in staat stelt om nieuwe, verbeterde plantenrassen te
maken die van groot belang zijn gelet op voedselzekerheid, verduurzaming van de landbouw en klimaatverandering. Hiermee kan wereldwijd
de landbouw een bijdrage leveren aan voedselzekerheid en kan de
landbouw duurzamer worden met behoud van economisch perspectief.
Verbetering en handhaving van het kwekersrecht staan op de Europese
agenda en zullen komend jaar worden meegenomen in de evaluatie van
de Europese kwekersrechtverordening. Hiermee beschouw ik de motie als
uitgevoerd.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
H. Staghouwer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 428, nr. 393

3