Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2651
Vragen van het lid Wiersma (VVD) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht «Patstelling aan cao-tafels» (ingezonden
24 april 2019).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 15 mei 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Patstelling aan cao-tafels»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Klopt het dat slechts tien nieuwe cao’s zijn afgesloten in maart 2019? Zo ja,
zijn dit er beduidend minder dan in voorgaande jaren? Wat is hiervoor uw
verklaring?
Antwoord 2
Een afgesloten cao moet op grond van artikel 4 van de Wet op de loonvorming bij mij worden aangemeld. In onderstaand overzicht staat het aantal
aangemelde cao’s genoemd over de afgelopen vijf jaar uitgesplitst naar
maand. Het moment van aanmelding kan afwijken van het tijdstip waarop de
desbetreffende cao daadwerkelijk is afgesloten. Daarom kan ik geen uitspraak
doen over het aantal cao’s dat in maart is afgesloten. Ik heb echter geen
aanleiding te twijfelen aan het aantal afgesloten cao’s in het persbericht van
de AWVV waarnaar het artikel in de Telegraaf verwijst. Het aantal aangemelde cao’s over maart 2019 wijkt echter niet beduidend af van het aantal
cao’s in voorgaande jaren.

1

ah-tk-20182019-2651
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.telegraaf.nl/nieuws/3480556/patstelling-aan-cao-tafels

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

2014
2015
2016
2017
2018
2019

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

54
44
52
22
24
42

42
34
30
36
37
39

33
43
35
25
33
32

41
39
35
25
20
38

18
19
33
22
33

37
31
46
23
26

43
47
45
19
47

28
24
34
19
26

32
49
38
19
21

37
45
24
41
30

33
26
25
51
28

40
25
21
40
14

Vraag 3
Kunt u een overzicht geven van mislukte of afgebroken cao-onderhandelingen
van het afgelopen jaar?
Antwoord 3
Gegevens over het aantal mislukte of afgebroken cao-onderhandelingen
worden niet bijgehouden.
Vraag 4
Kunt u een overzicht geven van het aantal afgesloten cao’s per maand over
de afgelopen vijf jaar?
Antwoord 4
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 5
Is bij u bekend om welke redenen de cao-onderhandelingen worden
afgebroken, en uiteindelijk zelfs mislukken? Hoe vaak is hierbij sprake van een
loonconflict?
Antwoord 5
Zie het antwoord op vraag 3. Gegevens over mislukte of afgebroken
cao-onderhandelingen worden niet bijgehouden.
Vraag 6
Deelt u de mening dat het goed zou zijn als werkgevers en werknemers haast
maken met afspraken over hogere lonen? Welke mogelijkheden ziet u om hen
daarin aan te sporen?
Antwoord 6
Het proces van onderhandelingen verloopt soms vlot, soms hebben de
onderhandelingen wat meer tijd nodig om tot een goed einde gebracht te
worden. Ik heb er echter vertrouwen in dat partijen er uiteindelijk samen
uitkomen en een evenwichtig onderhandelingsresultaat weten te bereiken.
Overigens begrijp ik de roep om hogere lonen. Ik ga ervan uit dat daar waar
loonruimte is, deze verstandig wordt benut.
Vraag 7 en 8
Wat is naar uw mening de oorzaak van het vastlopen van het polderoverleg
aan de cao-tafels? Welke veranderingen hebben ervoor gezorgd dat, gegeven
de ontwikkelingen zoals benoemd in vraag 3, het nu moeilijker is om tot
overeenstemming te komen?
Deelt u de mening dat het stuklopen van de cao-onderhandelingen op zowel
de korte als middellange termijn negatieve gevolgen heeft voor de positie
van werknemers?
Antwoord 7 en 8
Het aantal cao’s dat wordt afgesloten geeft geen grond voor de opvatting dat
er sprake is van het vastlopen van het poldermodel aan de cao-tafels, of voor
een algemene conclusie dat de cao-onderhandelingen stuklopen. Aan de
positie van de werknemers wordt naar mijn mening geen afbreuk gedaan.
Vraag 9
Zijn er, gezien het hoge aantal mislukte en afgebroken onderhandelingen, op
dit moment bedrijven die op alternatieve manieren proberen om collectieve
regelingen af te sluiten, zoals Jumbo eerder deed met de ondernemingsraad?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Zo ja, welke? Kunt u een overzicht geven van afgesloten arbeidsvoorwaardenregelingen in het eerste kwartaal van 2019?
Antwoord 9
Naast Jumbo hebben ook enkele andere bedrijven een arbeidsvoorwaardenregeling buiten de sociale partners zoals Action, Gall & Gall en FujiColor. Ik
heb echter geen reden om te veronderstellen dat bedrijven systematisch op
alternatieve manieren proberen om collectieve regelingen af te sluiten. Ik heb
geen gegevens over alternatieve arbeidsvoorwaardenregelingen die in het
eerste kwartaal 2019 zijn getroffen.
Vraag 10
Bent u bereid om te verkennen welke andere manieren er zijn voor werknemers en werkgevers om collectieve regelingen af te sluiten? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 10
De onderhandelingen over de arbeidsvoorwaarden en het afsluiten van een
cao zijn een zaak van de vakbonden en de werkgeversverenigingen. Het
rechtop collectieve onderhandelingen is vastgelegd in internationale
verdragen. Gelet op de stand van het cao-proces, zoals hiervoor geschetst zie
ik geen reden om vanuit de overheid het initiatief te nemen om te onderzoeken op welke andere wijze collectieve regelingen kunnen worden afgesloten.
Vraag 11
Bent u van mening dat, bijvoorbeeld, de FNV zich altijd constructief opstelt in
de cao-onderhandelingen zoals FNV- coördinator Boufangacha aangeeft?
Antwoord 11
Beide partijen hebben in de onderhandelingen een rol te vervullen, waarbij
de FNV opkomt voor de belangen van de werknemer. Hoe partijen deze rol
precies invullen is aan hen. Ik onthoud mij van een oordeel over de houding
van cao-partijen aan de onderhandelingstafel.
Vraag 12 en 13
Wat is uw reactie op de opmerkingen gemaakt door cao-deskundige de heer
Strating in het betreffende artikel waarbij er per sector moet worden bekeken
wat mogelijk is, bijvoorbeeld door een focus op productiviteitsverbetering,
om zo een loonconflict direct aan het begin van de onderhandelingen te
voorkomen?
Kan volgens u een dergelijke benadering zoals geschetst door de heer
Strating een bijdrage leveren aan betere loonafspraken voor werknemers?
Antwoord 12 en 13
In het desbetreffende artikel in de Telegraaf suggereert de heer Strating dat
werkgevers en vakbonden per sector en bedrijf moeten bekijken wat mogelijk
is. Hij meent dat daarbij gekeken moet worden naar de inflatie en de
arbeidsproductiviteit. Dit zijn inderdaad belangrijke elementen voor vaststelling van de loonruimte. Cao-partijen weten het beste wat er speelt in de
desbetreffende sector. Zij zijn daarom goed in staat deze elementen in het
onderhandelingsproces te betrekken.
Vraag 14
Herkent u het beeld van een cao-conflict tussen werkgevers en vakbonden?
Antwoord 14
Zoals ook in het antwoord op de vragen 7 en 8 is vermeld, geeft het aantal
cao’s dat wordt afgesloten, noch het aantal werknemers dat onder deze cao’s
valt, grond voor de opvatting dat er sprake is van een cao-conflict tussen
werkgevers en de vakbonden.
Vraag 15
Welke rol ziet u voor zichzelf weggelegd in het cao-conflict tussen werkgevers
en vakbonden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Antwoord 15
Los van het feit dat er geen aanleiding is om te spreken van een cao-conflict
tussen werkgevers en vakbonden, zijn de onderhandelingen over de
arbeidsvoorwaarden en het afsluiten van een cao een zaak van de vakbonden
en de werkgeversverenigingen. Daar is geen rol voor het kabinet bij
weggelegd. Het proces van onderhandelingen verloopt soms vlot, maar heeft
soms ook wat meer tijd nodig om tot een goed einde gebracht te worden.
Daarbij is de gunstige ontwikkeling van de economie uiteraard van invloed op
de onderhandelingsdynamiek. Ik heb er echter alle vertrouwen in dat partijen
er uiteindelijk samen uitkomen en een evenwichtig onderhandelingsresultaat
weten te bereiken.
Vraag 16
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het Verantwoordingsdebat van
15 mei 2019?
Antwoord 16
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4