Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

292
Vragen van het lid Kröger (GroenLinks) aan de Minister en Staatssecretaris
van Infrastructuur en Waterstaat over ammoniumnitraat (ingezonden
11 september 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer (Infrastructuur
en Waterstaat) (ontvangen 2 oktober 2020).
Vraag 1
Kent u de schriftelijke vragen van het lid van de provinciale staten Klumpes
gesteld aan gedeputeerde staten van Zuid-Holland op 7 september 2020?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat eind augustus een vrachtschip in de Merwehaven tussen
Schiedam en Rotterdam lag aangemeerd, met daarin duizenden tonnen
ammoniumnitraat?
Antwoord 2
In de Merwehaven van Rotterdam lag eind augustus 2020 een schip
aangemeerd dat een lading van 7.009 ton ammoniumnitraat aan boord had.
Vraag 3
Voldeed de geladen hoeveelheid ammoniumnitraat aan de daarvoor geldende
maxima? Hoe groot is dat maximum en wat is het worst-case scenario voor
een dergelijk maximum?
Antwoord 3
Het ammoniumnitraat dat zich aan boord bevond, betrof een verpakte
oxiderende stof, met minder dan 0,2% brandbare bestanddelen. Oxiderende
stoffen kunnen in het algemeen een bijdrage leveren bij brandscenario’s. De
maximaal te laden hoeveelheid wordt bepaald door de ladingcapaciteit van
het schip en de verpakkingsvorm die wordt gebruikt. Voor gevaarlijke stoffen,

1

ah-tk-20202021-292
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Schriftelijke vragen van het Statenlid Klumpe, 7 september 2020, https://staten.zuid-holland.nl/
DMS_Import/Provinciale_Staten/Ingekomen_stuk/2020/Schriftelijke_vragen_van_het_
Statenlid_Klumpes_GroenLinks_Amoniumnitraat_in_Rotterdamse_Haven.org

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

en hier in het bijzonder voor deze vorm van ammoniumnitraat, gelden vanuit
de vervoerswet- en regelgeving strenge verpakkingsvoorschriften. Het
desbetreffende schip en de verpakking voldeed aan de wettelijke voorschriften.
Vraag 4
Klopt het dat de regels uit het Besluit risico’s zware ongevallen (BRZO-regels)
voor de opslag van gevaarlijke giftige of explosieve stoffen, niet geldt voor
scheepsladingen?
Antwoord 4
Ja, dat klopt. Het Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo) is van toepassing op
inrichtingen zoals gedefinieerd in de Wet milieubeheer2. Het Brzo is niet van
toepassing op vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg, per spoor, over
binnenwateren, over zee of door de lucht en rechtstreeks aan dit vervoer
gerelateerde tijdelijke opslag, tenzij de activiteiten onderdeel zijn van een
inrichting. In de beantwoording van vraag 7 zal worden ingegaan op de
regelgeving voor het vervoer van gevaarlijke ladingen over zee.
Vraag 5
Wanneer geldt ammoniumnitraat als een grondstof, als kunstmest, als
gevaarlijke chemische stof, of als munitie of explosief? En gelden er dan
andere regels?
Antwoord 5
Ammoniumnitraat wordt als grondstof in diverse technische toepassingen
gebruikt zoals bijvoorbeeld als grondstof voor het vervaardigen explosieven
(onder additionele toevoeging van brandbare stoffen), productie van lachgas
of als grondstof voor de productie van en toepassing in kunstmeststoffen
voor land- en tuinbouw toepassingen. Ammoniumnitraat is geen munitie
of-component.
Afhankelijk van de verschillende soorten ammoniumnitraat gelden er
passende regels voor het vervoer en opslag van deze stoffen.
Vraag 6
Klopt het dat de eigenaar van de lading van dit schip, het Zweedse Yara, een
vestiging in Vlaardingen heeft met een vergunning voor 37 ton ammoniumnitraat en dat die vergunning onder de zwaarste categorie valt, met speciale
eisen aan de opslagbunker, veiligheidsprocedures en regelmatige controles?
Antwoord 6
Ja, dat klopt. Het bedrijf Yara in Vlaardingen heeft een omgevingsvergunning
voor de opslag van maximaal 35 ton ammoniumnitraathoudende kunstmest
dat detoneerbaar is (groep 4 volgens PGS 73 indeling).
Vraag 7
Kunt u uitleggen wat de regels zijn voor schepen die Nederlandse havens aan
doen en een gevaarlijke lading vervoeren? Hoeveel strenger of minder streng
zijn de eisen aan deze schepen of de lading versus de eisen voor opslag en
transport op het land?
Antwoord 7
Voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over zee (verpakt en in bulk) gelden
wereldwijd strenge uniforme veiligheidseisen die zijn vastgelegd in internationale verdragen waarbij Nederland is aangesloten. Het vervoer van deze vorm
van ammoniumnitraat wordt geregeld door de IMDG-code (International
Maritime Dangerous Goods Code). De voorschriften van de IMDG-code
stellen strenge eisen aan de classificatie, de verpakking en etikettering en de
vervoerswijze.
Bijkomend gelden op een zeeschip nog specifieke voorwaarden voor de
veilige stuwage van gevaarlijke stoffen aan boord. De vervoerseisen voor

2

Inrichting: elke door de mens bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was, ondernomen bedrijvigheid die binnen een zekere begrenzing pleegt te worden verricht;
3
https://publicatiereeksgevaarlijkestoffen.nl/publicaties/PGS7.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

gevaarlijke stoffen zijn vanuit de Verenigde Naties zoveel als mogelijk
geüniformeerd als het gaat om de diverse vormen van transport. Zoals
aangegeven in de beantwoording van vraag 3 is de ladingcapaciteit afhankelijk van het vervoermiddel zelf maar de veiligheidseisen voor transport van
gevaarlijke stoffen zijn hetzelfde.
Voor de opslag van ammoniumnitraat worden veiligheidseisen gesteld die
afhankelijk zijn van de hoeveelheid en samenstelling van de opgeslagen
ammoniumnitraat en ammoniumnitraathoudend kunstmest.
Zowel de vervoersregelgeving als de regelgeving voor opslag streven in alle
gevallen een zo hoog mogelijk veiligheidsniveau na.
Vraag 8
Klopt het dat de lading ammoniumnitraat bestemd was als explosief in de
mijnbouw, niet in Rotterdam is gelost of overgeslagen en dat er voor deze
lading specifiek geen reden was om de haven aan te doen, behalve dat ze
zich nou eenmaal aan boord van dit schip bevond? Dat, met andere worden,
het risico dat uit ging van deze lading op deze plek, geen of slechts zeer
geringe toegevoegde waarde had voor Nederland? Klopt het dat een andere
planning, waarbij gevaarlijke ladingen zoveel mogelijk rechtstreeks worden
vervoerd, een minimaal aantal havens passeren en een minimaal aantal
kleren worden overgeslagen, risico’s kan verkleinen? Is dit een streven, is hier
beleid op?
Antwoord 8
Het schip heeft Rotterdam aangedaan om een aantal containers te laden en
vervolgens door te varen naar Chili om het ammoniumnitraat te lossen (om
uiteindelijk te worden bewerkt als grondstof voor te vervaardigen explosieven
die worden gebruikt in «open-pit» mijnbouw). Er zijn in Rotterdam geen
handelingen uitgevoerd met betrekking tot het ammoniumnitraat. Deze vorm
van ammoniumnitraat betreft een niet explosieve vorm die geen of verwaarloosbare risico’s heeft voor de omgeving. Het internationaal geldende recht
van vrije doorvaart houdt in dat een schip een haven moet kunnen binnenlopen. De reder heeft aldus een vaarroute opgesteld met de wetenschap dat er
containers geladen moesten worden in Rotterdam. Vanuit het nautisch beheer
van de haven bestaat er geen beleid op planningen/vaarplannen van reders
gericht op het minder aanlopen van havens teneinde mogelijke risico’s van
lading te verkleinen.
Vraag 9
Zijn er andere plekken in Nederland waar grote hoeveelheden ontplofbaar
ammoniumnitraat worden op- of overgeslagen?
Antwoord 9
Nee, uit eerder opgevraagde informatie bij omgevingsdiensten blijkt dat er
geen andere locaties zijn waar detoneerbaar ammoniumnitraathoudend
kunstmest (groep 4 uit PGS 7 indeling) wordt opgeslagen4.
Vraag 10
Waarom staat Yara, dat toestemming heeft om een (relatief bescheiden
hoeveelheid) ammoniumnitraat op te slaan en te verwerken, niet in de
categorie «explosief» vermeld op de risicokaart die door onder andere uw
ministerie wordt beheerd? Welke andere risico’s staan niet vermeld op deze
kaart?
Antwoord 10
Op de risicokaart wordt informatie getoond van bedrijven die op grond van
het Registratiebesluit externe veiligheid en/of de Regeling provinciale
risicokaart moeten worden opgenomen in het Register risicosituaties
gevaarlijke stoffen (RRGS). Het Register en de risicokaart worden beheerd
door de provincies gezamenlijk. Bevoegd gezag is verantwoordelijk voor het
aanleveren van de juiste gegevens.
Een Brzo inrichting (zoals Yara) valt onder het Besluit externe veiligheid
inrichtingen (Bevi). Op grond van art. 3 uit het Registratiebesluit EV, moeten
4

Kamervragen (Aanhangsel) 2019–2020, nr. 4083

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Bevi inrichtingen in het RRGS worden opgenomen. Het Registratiebesluit
schrijft ook voor welke informatie daarbij noodzakelijk is. Dat geldt bijvoorbeeld voor het vermelden van de risicoafstanden (plaatsgebonden risico) die
volgen uit de Kwantitatieve Risico Analyse (QRA) bij de vergunning. Deze
risicocontour afstanden worden daarom vermeld op de Risicokaart.
De detoneerbare stoffen uit groep 4 van PGS7, waaraan in het antwoord van
vraag 6 wordt gerefereerd, zijn niet als explosief geclassificeerd. Groep
4-meststoffen hebben de intrinsieke eigenschap gevoelig te zijn voor
detonatie, onder de voorwaarden zoals beschreven in de Europese verordening (EU) 2019/1009. Om het product als zodanig tot detonatie te brengen zijn
echter verschillende randvoorwaarden nodig, waaronder een secundair
explosief, waar bij reguliere opslag onder de voorschriften van PGS7 niet aan
wordt voldaan.
Vraag 11
Kunnen risico’s voor mensenlevens niet makkelijk fors worden gereduceerd
door schepen met een dergelijk verwoestend potentieel elders in de haven te
laten afmeren? Dus niet in de buurt van woonwijken, maar eerder op
bijvoorbeeld de Maasvlakte?
Antwoord 11
Deze vorm van ammoniumnitraat betreft een niet explosieve vorm die geen
of verwaarloosbare risico’s heeft voor de omgeving. In de door de gemeenteraad vastgestelde Havenverordening Rotterdam zijn in Hoofdstuk 7 («Zoneringsregeling schepen met gevaarlijke stoffen in verpakking of bulk»)
zoneringregels afgesproken voor schepen met gevaarlijke stoffen die ligplaats
willen nemen in de nabijheid van woonconcentraties. De classificatie en de
hoeveelheid van een stof dat zich aan boord bevindt, bepaalt tot op welke
afstand van een woonconcentratie een schip mag afmeren. Het zeeschip, de
Ditlef Reefer, lag gemeerd conform de Havenverordening Rotterdam 2020.
Vraag 12
Gezien de explosie in Beiroet, kunt u globaal aangeven wat de gevolgen
waren geweest voor de woonwijken, bedrijven en mensen in de buurt, als de
lading van dit schip was ontploft?
Antwoord 12
In de vorm waarin dit ammoniumnitraat werd vervoerd had deze geen
explosieve eigenschappen. Om deze stof explosieve eigenschappen te geven
moeten de stofeigenschappen worden veranderd (bijvoorbeeld door het
toevoegen van externe stoffen en het toevoegen van een ontstekingsmechanisme). Deze omstandigheden waren niet aanwezig op het schip en derhalve
heeft het ontploffingsscenario hier niet heeft gespeeld. Over de mogelijke
schade en gevolgen voor mensen in het geval van een explosie valt daarom
geen uitspraak te doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4