Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 689

Herziening Zorgstelsel

Nr. 590

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 februari 2015
Inleiding
Met deze brief voldoe ik aan het verzoek van uw Kamer van 12 december
2014 om te reageren op de brief die de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
mij op 8 december 2014 stuurde over «aandachtspunten toezicht
zorgverzekeraars». De NZa reageerde hiermee op mijn brief van
2 december 2014 (Kamerstuk 31 765, nr. 116, bijlage 3).
Acties van de NZa
De overheid is verantwoordelijk voor de betaalbaarheid, toegankelijkheid
en kwaliteit van de Nederlandse zorg. Het zorgstelsel is er op gericht om
dit te realiseren.H Hiertoe eHworden zorgverzekeraars verondersteld
onderling te concurreren. Concurrentie is gebaat bij transparantie.
Bovendien moeten zorgverzekeraars zich in het kader van de uitvoering
van de Zorgverzekeringswet (Zvw) houden aan de acceptatieplicht, het
verbod op premiedifferentiatie en de zorgplicht. De NZa heeft als taak om
een goede werking van het zorgstelsel te bevorderen. Concurrentie,
transparantie en bescherming van de acceptatieplicht, het verbod op
premiedifferentiatie en de zorgplicht daarvoor cruciaal. Op naleving van
de regels die daarvoor gelden, moet goed en scherp worden toegezien.
Ik steun de intensivering van het toezicht die de NZa inmiddels heeft
door-gevoerd en de extra acties die de NZa op speciale (deel)onderwerpen gaat ondernemen. Ik heb de NZa hierover op 2 december 2014
een brief geschreven. De NZa heeft bij brief van 8 december 2014
gereageerd en uiteengezet hoe zij dat wil gaan doen. Aan de hand van de
in de brieven genoemde onderwerpen, ga ik hierop nader in. Overigens
heb ik een aantal van deze acties ook al genoemd in de brief aan uw
Kamer van 6 februari 2015 (Kamerstuk 31 765, nr. 116) met de titel
«Kwaliteit loont».

kst-29689-590
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 689, nr. 590

1

Toezichtsonderwerpen genoemd in mijn brief van 2 december 2014 aan
de NZa
1. Budgetpolissen
Bij budgetpolissen speelt de vraag of de zorgverzekeraars die deze
polissen aanbieden aan de zorgplicht voldoen. De NZa doet hier
onderzoek naar door de polissen en de inkoopcontracten na te lopen. Het
onderzoek richt zich daarbij op de vraag of in alle budgetpolissen aan de
zorgplicht wordt voldaan, te weten dat er op redelijke afstand en binnen
redelijke termijn zorg wordt verleend. Daarnaast heb ik de NZa gevraagd
of er voor deze polissen op kwaliteit wordt ingekocht of vooral op prijs.
Daarnaast zal de NZa aangegeven welke acties zij zelf onderneemt om te
borgen dat de zorgverzekeraars hun zorgplicht nakomen. De NZa
verwacht de uitkomst van het onderzoek in het voorjaar van 2015 af te
ronden.
Naast de vraag of zorgverzekeraars met alle budgetpolissen voldoen aan
hun zorgplicht zal de NZa ook beoordelen of zorgverzekeraars de
verzekerden voldoende informeren over de voor- en nadelen van een
budgetpolis en of aanscherping van de NZa-beleidsregel «informatieverstrekking ziektekosten-verzekeraars en volmachten» voor 2016 noodzakelijk is. Indien nodig zal de NZa deze beleidsregel in de loop van 2015
aanpassen. Dit past in mijn streven om verzekerden meer inzicht te bieden
in de inhoud van de polis.
2. Risicoselectie
Bij ongewenste drempels voor verzekerden om een bepaalde polis te
nemen kan de acceptatieplicht en het verbod op premiedifferentiatie in
het geding komen. De NZa gaat na of hier sprake van is. Daartoe
onderzoekt zij op polisniveau de in- en uitstroom van verzekerden: welke
groepen verzekerden zijn voorspelbaar «winstgevend»? Deze informatie
wordt gekoppeld aan het gedrag van zorgverzekeraars: hoe beïnvloeden
zij het keuzegedrag van verzekerden en is dit acceptabel? Voorbeelden van
een computerscherm dat op «zwart gaat» na het invullen van de leeftijd,
zich moeten aanmelden en indirecte blokkades, worden onderzocht. De
NZa verwacht dat de uitkomst van dit onderzoek in het voorjaar van 2015
beschikbaar komt. Aansluitend zal ik een beleidsmatige reactie geven. Met
die reactie voldoe ik aan de motie Bouwmeester/Rutte (Kamerstuk 29 689,
nr. 551) van 30 september 2014 en kom ik de toezegging (Kamerstuk
29 698, nr. 557) na die ik deed tijdens het Algemeen Overleg op
23 september 2014.
De NZa houdt voor en tijdens de overstapperiode van verzekerden op de
achtergrond een de vinger aan de pols. Zij toetst de reclame- en mediauitingen van zorgverzekeraars aan ondermeer de regels voor informatieverstrekking en acceptatieplicht. In 2014 heeft de NZa een zeer beperkt
aantal signalen ontvangen dat mogelijk niet voldaan werd aan de
acceptatieplicht. De NZa heeft de betreffende zorgverzekeraars hier direct
op aangesproken. Ook tijdens de volgende overstapperiode blijft de NZa
hierop scherp toezicht houden.
Op dit moment onderzoekt de NZa of het mogelijk is om sturing van
verzekerden door verschillen in inschrijvingseisen te verbieden. Daarnaast
bekijkt zij hoe zorgverzekeraars sturen op acceptatiebeleid van volmachten. Tot slot stelt de NZa een visie op over de sturing van verzekerden op
de basisverzekering via de aanvullende verzekering. De NZa rondt deze
onderzoeken en de visie over sturing van verzekerden naar verwachting in
het voorjaar van 2015 af en maakt dan ook de visie terzake openbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 689, nr. 590

2

Voorlopig ziet de NZa geen onrechtmatigheden in de wijze waarop
zorg-verzekeraars collectiviteitspolissen en het vrijwillig eigen risico
inzetten om hun positie te verbeteren. NZa volgt de ontwikkelingen op de
voet, maar doet op dit moment geen specifiek onderzoek naar deze
onderwerpen.
3. Transparantie zorgverzekeringsmarkt
Door transparantie wordt de concurrentie tussen zorgverzekeraars
versterkt. Daarom ziet de NZa het als één van haar taken om de transparantie op de zorgverzekeringsmarkt te vergroten. De NZa stelt hiervoor
regels op in NZa-beleidsregel «informatieverstrekking ziektekostenverzekeraars en volmachten» en houdt actief toezicht op de naleving
daarvan. Zo schrijft de NZa voor welke informatie over de polissen
zorgverzekeraars minimaal aan de consumenten moeten verstrekken en
hoe zij die informatie moeten geven. Een voorbeeld hiervan is dat uit de
website duidelijk moet blijken welk zorgaanbod de zorgverzekeraar heeft
gecontracteerd. De NZa houdt hier toezicht op door zorgverzekeraars
jaarlijks in het najaar rond de overstapperiode een self-assessment te
laten invullen. Bovendien monitort de NZa tijdens deze periode in
hoeverre de zorgverzekeraars in reclame- en media-uitingen voldoen aan
de regels. Ook dit is een onderwerp waar de zorgverzekeraars in het
self-assessment naar kijken. De NZa controleert vervolgens deze
self-assesments en spreekt de zorgverzekeraars aan wanneer blijkt dat zij
niet voldoen. In het najaar van 2014 heeft dit er toe geleid dat een aantal
zorgverzekeraars verbeteracties moest inzetten. Begin december 2014
waren deze acties afgerond en voldeden alle zorgverzekeraars aan de
gestelde eisen.
Naast deze acties bekijkt de NZa ook een aantal aspecten, dat de werking
van en de transparantie op de zorgverzekeringsmarkt negatief kan
beïnvloeden. Zo ontwikkelt de NZa een model om in kaart te brengen of
bepaalde zorg-verzekeraars marktmacht hebben. Daarbij gaat zij tevens in
op de vragen: wat deze zorgverzekeraars doen met deze macht en of dit
gedrag acceptabel is?
Daarnaast wordt de mislukte toetreding op de zorgverzekeringsmarkt van
de nieuwe zorgverzekeraar Anno 12 onder de loep genomen. Waarom is
dit niet gelukt? Ligt dit aan de concurrentie op de zorgverzekeringsmarkt?
De NZa verwacht dat de uitkomst van dit onderzoek een plek krijgt in de
Marktscan Zorgverzekeringsmarkt 2015 die in de zomer 2015 openbaar
wordt gemaakt.
Er zijn inmiddels 70 verschillende polissen op de markt. Maar door de
grote verscheidenheid aan collectiviteiten, marketinguitingen en de veel
gemaakte koppeling met aanvullende verzekeringen lijkt de keuze veel
groter en het aantal polissen lijkt in de duizenden te lopen. Doet dit aantal
recht aan de verschillende voorkeuren van de verzekerden of wijst dit op
een gebrek aan concurrentie? De NZa zal dit onderzoeken.
Voorafgaand aan de overstapperiode vorig jaar is de NZa samen met de
Autoriteit Consument en Markt (ACM) een campagne gestart om
consumenten te helpen bewust en weloverwogen een keuze te maken
voor een zorgverzekering die aansluit bij hun behoefte. Hiertoe hebben zij
onder meer een 5 stappenplan opgesteld dat op de website Consuwijzer is
geplaatst. Dit plan geeft de consument inzicht in zijn rechten en plichten
en helpt hem om op een eenvoudige wijze een goed onderbouwde keuze
voor een zorgverzekering te maken. Ik vind dit een goed initiatief van de
NZa en de ACM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 689, nr. 590

3

4. Vergelijkingssites
Concurrentie is erbij gebaat dat vergelijkingssites juiste en volledige
informatie bevatten die makkelijk toegankelijk is voor verzekerden.
Hierdoor kunnen verzekerden gebruik maken van een goed hulpmiddel bij
hun keuze voor de juiste polis.
Zorgverzekeraars leveren vergelijkingssites informatie aan over hun
polissen en spannen zich er voor in dat deze informatie klopt. Toch blijkt
uit onderzoek van de NZa dat de informatie op vergelijkingssites niet altijd
juist en volledig is. De NZa wil de zorgverzekeraars de ruimte bieden om
zelf – en samen met vergelijkings-sites – tot oplossingen te komen en de
informatievoorziening te verbeteren. Indien zorgverzekeraars hier
onvoldoende werk van maken, zal de NZa zo nodig nadere eisen stellen.
Zoals ik heb aangegeven in de brief (Kamerstuk 29 689, nr. 586) met mijn
beleidsreactie op de rapporten van de NZa, ACM en Autoriteit Financiële
Markten (AFM) wil ik hier niet op wachten. Ik vind de vergelijkingssites zo
doorslaggevend zijn in de keuze van mensen, dat onvolledige of onjuiste
informatie niet acceptabel is. Ik zal de NZa daarom verzoeken nadere
regels op te stellen ten aanzien van de controle door zorgverzekeraars van
de informatie op vergelijkings-sites, opdat de informatieverstrekking door
vergelijkingssites niet alleen beter maar ook eenduidiger wordt. Ook blijf
ik met de AFM en het Ministerie van Financiën in nauw overleg over
aanscherping van het normenkader voor vergelijkingssites.
5. Contractering individuele beroepsbeoefenaren
Contractering speelt een belangrijke rol bij het verbeteren van de
uitkomsten van de zorg: hogere kwaliteit, goede toegankelijkheid en
betere betaalbaarheid. De NZa onderzoekt hoe het staat met de contractering. Hiertoe bekijkt zij voor logopedie, verloskunde, fysiotherapie en
eerstelijns GGZ hoe de contractering is verlopen. Nog dit kwartaal
publiceert de NZa overzichten van de contractering in Nederland. Indien
er witte vlekken zijn waar de contractering onvoldoende is, zal de NZa bij
de betreffende zorgverzekeraars nagaan hoe zij in die gebieden aan hun
zorgplicht voldoen.
Daarnaast zal de NZa de resultaten van een evaluatie met veldpartijen van
de wijze waarop het contracteringsproces is verlopen, opnemen in de
Marktscan Zorgverzekeringsmarkt 2015 die in de zomer openbaar wordt
gemaakt. Het gaat daarbij om vragen als: handelen zorgverzekeraars en
zorgaanbieders bij het contracteren volgens de NZa-handleiding «Good
contracting practices», is sprake van misbruik van inkoopmacht en kunnen
brancheorganisatie een rol spelen bij het verbeteren van het onderhandelingsproces bijvoorbeeld op het gebied van inkoop op kwaliteit van zorg?
Ik zal de NZa vragen regels op te stellen die zorgverzekeraars verplichten
om per 1 april de procedure van de zorginkoop en het zorginkoopbeleid
bekend te maken. Bovenstaande informatie kan ook gebruikt worden bij
die inkoopmodellen die ik – binnen de Mededingingswet – uitwerk ten
einde meer balans te bewerkstelligen tussen zorgverzekeraars en
individuele beroepsbeoefenaren in de zorginkoop 2016. Bovendien komt
er voor conflicten over contractering tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars een onafhankelijke geschillencommissie, analoog aan de
bestaande geschillencommissie voor verzekerden en zorgverzekeraars. In
de context van de brief «Kwaliteit loont» (Kamerstuk 31 765, nr. 116) wordt
u hierover nader geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 689, nr. 590

4

Ten slotte zal de NZa in de loop van 2015 samen met het Kwaliteitsinstituut Nederland nagaan of en zo ja, hoe de verschillen in kwaliteit van
zorg versneld gevalideerd en zichtbaar gemaakt kunnen worden.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 689, nr. 590

5