Liftkeuringen,
onafhankelijk
of niet?
Een vervolgonderzoek
naar de onafhankelijkheid
van keurende instellingen
bij periodieke liftkeuringen
in relatie tot grote
contracten.

Inhoud

2|

1 Samenvatting

3

2 Inleiding
2.1 Aanleiding
2.2 Onderzoeksvraag en methode
2.3 Oriëntatie

4
4
4
5

3 Keuren in de praktijk
3.1 Inspecteurs aan het woord
3.2 Planners aan het woord
3.3 Bijwoningen door de Inspectie

6
6
8
8

4 De keurende instellingen

10

5 Conclusies en oordeel inspectie SZW
5.1 Conclusies
5.2 Oordeel

12
12
12

6 Reacties certificerende instellingen
6.1 Aboma B.V.
6.2 Bureau Veritas Inspection and Certification The Netherlands B.V.
6.3 Chex Liftkeuringen B.V.
6.4 Liftinstituut B.V.
6.5 TÜV Nederland QA B.V.
6.6 Veturo B.V.

13
13
13
13
13
13
14

1 Samenvatting
De Inspectie SZW houdt toezicht op certificatie- en
keuringsinstellingen (cki’s) op het gebied van
arbeidsomstandigheden. Voor u ligt het rapport van
het in 2013 door de Inspectie uitgevoerde
vervolgonderzoek naar de onafhankelijkheid van de
zes door de minister van SZW aangewezen
instellingen voor periodieke liftkeuringen.
Lifteigenaren betalen een cki voor de liftkeuringen.
Algemeen wordt onderkend dat deze inkomstenbron
van een cki een potentiële bedreiging vormt voor de
onpartijdigheid. Van een cki kan daarom worden
verlangd maatregelen te nemen om dit risico zoveel
mogelijk te elimineren. Dit risico is nog meer aan de
orde als er een beperkt aantal opdrachtgevers is.
Onafhankelijkheid is vooral van belang als cki’s met
onderhoudsfirma’s contracten sluiten over het keuren
van grote aantallen liften, waarbij de
onderhoudsfirma’s zowel het onderhoud als de
keuring in één contract aan de eigenaar aanbieden.
De focus van het onderzoek lag op de
onafhankelijkheid in de dagelijkse praktijk van het
keuren en de maatregelen die sinds het vorige
onderzoek door de cki’s genomen zijn om de
onafhankelijkheid te waarborgen.

Ook uit de bijwoningen is dit niet gebleken. Vaak
weten de inspecteurs niet of er sprake is van een
dergelijk contract. Bij de planning van de cki’s wordt
eveneens geen onderscheid gemaakt tussen liften wel
of niet vallende onder een groot contract. Bij de
bijwoningen bleek dat de inspecteurs deskundig zijn.
De Inspectie is van oordeel dat grootschalige
contractering in de praktijk geen risico’s met zich mee
brengt voor de onafhankelijkheid bij de keuring van
liften. De inspecteur van de cki laat zich niet leiden
door het gegeven of een lift wel of niet onder een
groot contract valt. Ook laat hij zich niet leiden door
inhoudelijke discussies met de monteur van het
onderhoudsbedrijf. In het keuringsproces bij de cki
speelt grootschalige contractering evenmin een rol.
De Inspectie merkt op dat de cki’s beter moeten
borgen dat bij een liftkeuring alle toetspunten aan de
orde komen. Ook heeft de Inspectie geconstateerd dat
bij twee cki’s sprake is van een hogere ervaren
tijdsdruk op de keuring dan bij de andere cki’s. De
Inspectie verwacht dat de cki’s aan deze punten
aandacht besteden en passende maatregelen nemen,
en zal hierop toezien.

Het onderzoek heeft bestaan uit interviews bij de
cki’s, bijwoningen van keuringen en een enquête bij
de inspecteurs van de cki’s. Uit de enquête komt naar
voren dat de cki’s en hun inspecteurs zich bewust zijn
van het belang van hun onafhankelijke rol. De
inspecteurs geven aan dat enige druk bij het werk
hoort, maar ‘hun handtekening’ staat onder het
keuringsrapport. De inspecteurs voelen zich
verantwoordelijk. Gemiddeld worden er vijf liften per
dag gekeurd. De meeste inspecteurs vinden de
geplande tijd voor een keuring voldoende, maar er
wordt ook wel enige tijdsdruk ervaren. Ook wordt wel
eens druk ervaren op de keuringsresultaten en is er
wat discussie met de assisterende monteurs van de
onderhoudsfirma. Dat leidt nagenoeg niet tot een
ander oordeel, en als dat wel het geval is, zijn daar
goede inhoudelijke redenen voor. De inspecteurs
geven aan bij het keuren van een lift geen verschil te
ervaren of de lift valt onder een groot contract of niet.

Liftkeuringen, onafhankelijk of niet? | 3

2 Inleiding
2.1 Aanleiding
Het gebruik van en het werken aan liften moet veilig
zijn. Daarom moeten liften in de gebruiksfase elke 18
maanden gekeurd worden door een door de minister
van SZW aangewezen keurende instelling (cki). Tot 1
maart 2000 was het uitvoeren van wettelijk
voorgeschreven periodieke liftkeuringen in de
gebruiksfase opgedragen aan één cki. Vanaf dat
moment kwam er concurrentie doordat er meerdere
cki’s werden aangewezen om deze keuringen uit te
voeren. Daarna was er een ontwikkeling dat de
lifteigenaren (of hun beheerders) de organisatie van
de keuringen steeds vaker over lieten aan
liftonderhoudsfirma’s, die hiervoor contracten sloten
met eigenaren waarin zowel onderhoud als keuringen
opgenomen waren. Hierdoor werden de cki’s voor
hun opdrachten voor een deel afhankelijk van enkele
grote opdrachtgevers.
Daar een te grote afhankelijkheid van een beperkt
aantal opdrachtgevers een risico kan inhouden voor
een onafhankelijke en kwalitatief goede uitvoering
van de keuring, heeft de Inspectie al in 2004 een
onderzoek uitgevoerd naar de onafhankelijkheid van
de keuringsinstellingen. Het onderzoek richtte zich
op de borging van een onafhankelijke en integere
keuringsuitvoering, de onafhankelijkheid in de
praktijk was niet onderzocht. In het rapport (titel
‘Onafhankelijkheid bij periodieke liftkeuringen’) was
als oordeel opgenomen dat de onafhankelijkheid en
integriteit van de cki’s op middellange termijn gevaar
lopen als het aantal periodieke liftkeuringen dat in
opdracht van onderhoudsfirma’s wordt uitgevoerd
blijft toenemen. Bij een toenemende financiële
afhankelijkheid kunnen tijd en geld bepalende
factoren worden voor de kwaliteit van de keuringen.
In 2005 had de minister van SZW afspraken gemaakt
met de toen aangewezen cki’s over aanvullende
maatregelen die cki’s moeten nemen om hun
onafhankelijkheid beter te borgen.
In februari 2012 is het rapport ‘Onafhankelijkheid van
certificerende instellingen bij periodieke
liftkeuringen in het licht van grootschalige
contractering’ verschenen. De focus van dit
onderzoek (uitgevoerd in 2010 en 2011) lag op de
organisatorische en economische onafhankelijkheid.
De onafhankelijkheid in de praktijk viel door de

4|

omvang en de complexiteit buiten het kader van dat
onderzoek. Door gesprekken met sleutelpersonen
was voldoende inzicht verkregen in knelpunten rond
de onafhankelijkheid van individuele keuringen. De
Inspectie oordeelde dat vijf van de zes cki’s positief
scoren op onafhankelijkheid, maar bij drie daarvan
kan de onafhankelijkheid in de toekomst onder druk
kan komen te staan wanneer de afhankelijkheid van
grote contracten toeneemt en de cki’s geen
aanvullende maatregelen nemen. De zesde cki had
een dusdanige relatie met een onderhoudsfirma dat
daarmee haar onafhankelijkheid teveel onder druk
stond. De cki had maatregelen toegezegd om de
onafhankelijkheid beter te borgen. De minister gaf
aan dat de Inspectie deze cki zal monitoren op het
nakomen van deze maatregelen.
In een Algemeen Overleg van de vaste commissie voor
SZW in 2012 waarin bovengenoemd rapport werd
besproken, heeft de minister toegezegd in 2013
nogmaals een onderzoek te laten uitvoeren. De
onafhankelijkheid en de beïnvloeding bij de
individuele keuringen in de praktijk zou worden
onderzocht.

2.2 Onderzoeksvraag en methode
De hoofdvraag van het onderzoek is of grote
contracten (vooral met onderhoudsfirma’s) in de
praktijk gevolgen hebben voor de onafhankelijkheid
van cki’s bij periodieke keuringen.
De onderzoeksvraag bestaat uit twee delen:
1. Is er in de dagelijkse praktijk bij het keuren op basis
van een groot contract sprake van beïnvloeding van
de inspecteur?
2. Welke maatregelen hebben de cki’s genomen naar
aanleiding van het vorige onderzoek en zijn deze
afdoende?
Om deze vragen te beantwoorden is een enquête
gehouden onder de inspecteurs van de cki’s. Daarbij is
gevraagd of zij druk ervaren in wat voor vorm dan
ook, zo ja door wie, en of het daarbij verschil maakt
of het een keuring onder een groot contract is of niet.
Daarnaast is een aantal keuringen bijgewoond door
een deskundige. Daarbij is speciaal aandacht gegeven
aan de interactie tussen inspecteur en de assisterende
monteur van de onderhoudsfirma, de eventuele

tijdsdruk en de druk op het wel of niet goedkeuren.
Ook is gesproken is met de planners en
verantwoordelijke managers van de cki’s. Ten slotte is
gesproken met de beheerstichting, de Raad voor
Accreditatie1 en een onderhoudsfirma.

2.3 Oriëntatie

Relevante regelgeving voor het keuren van liften in de
gebruiksfase is te vinden in bijlage 2 en bijlage 3 van
de Warenwetregeling liften. Daarbij is de norm
NEN-EN ISO/IEC 17020:2004 (type A) van belang.
Bijlage 2 en bijlage 3 worden beheerd door de
Stichting Beheer Certificatieregeling Liften (SBCL).

Een indicator voor de veiligheid van liften is het
aantal meldingen van een ongeval aan de Inspectie.
Indien een ongeval plaatsvindt waarbij sprake is van
een ziekenhuisopname, blijvend letsel of overlijden
van een werknemer, dient dit gemeld te worden aan
de Inspectie. Ongevallen waarbij geen werknemers
zijn betrokken worden door de Inspectie niet
geregistreerd, hier heeft de Inspectie dan ook geen
zicht op. Over de periode 2008-2013 zijn 13 meldingen
binnen gekomen en geanalyseerd. Er is daarbij geen
relatie gevonden tussen de ongevallen en de kwaliteit
van het keuren van liften. In alle gevallen betrof de
oorzaak het menselijk handelen. Een andere indicator
betreffende de veiligheid van liften is het stilzetten
van een lift door een cki indien er direct gevaar voor
de veiligheid is. De cki’s moeten dit melden aan de
Inspectie. In 2012 heeft de Inspectie 16 meldingen
ontvangen. In 2012 zijn ruim 65.000 certificaten
afgegeven voor periodieke keuringen.
Er zijn zes cki’s in Nederland, aangewezen door de
minister van SZW, die liften keuren in de gebruiksfase.
Deze cki’s staan onder toezicht van de Inspectie SZW.
Dit zijn de volgende:
• Aboma B.V.
• Bureau Veritas Inspection and Certification The
Netherlands B.V.
• Chex Liftkeuringen B.V.
• Liftinstituut B.V.
• TÜV Nederland QA B.V.
• Veturo B.V.

1 Vijf van de zes cki’s zijn voor deze werkzaamheden geaccrediteerd
door de Raad voor Accreditatie.
Liftkeuringen, onafhankelijk of niet? | 5

3 Keuren in de praktijk
3.1 Inspecteurs aan het woord
De vragen in het Algemeen Overleg van de vaste
commissie voor SZW hadden vooral betrekking op de
praktijk van het keuren. Is er sprake van beïnvloeding
van de inspecteur door de monteur, eigenaar of cki?
En is dit bij grote contracten meer aan de orde?
Als er iemand weet of beïnvloeding in de praktijk aan
de orde is, is dit de inspecteur van de cki zelf. Die
ervaart immers de eventuele druk. Aan alle inspecteurs
is gevraagd een enquête in te vullen. Van de 135
inspecteurs in Nederland hebben 132 inspecteurs
deelgenomen aan de anonieme enquête (98%).
Een cki moet een gedragscode hebben. Iedere
werknemer moet deze code kennen en toepassen. In
deze gedragscode moeten in ieder geval
onafhankelijkheid, onpartijdigheid en integriteit aan
de orde komen. Iedere cki heeft deze code en vrijwel
alle inspecteurs geven aan deze te kennen en toe te
passen.
Een belangrijke indicator voor druk op de monteur is
het aantal liften dat op een dag gekeurd wordt. De
gedachte leefde dat de ene cki beduidend meer liften
per dag zou keuren dan een ander. Het blijkt dat
gemiddeld 5 liften per dag worden gekeurd. Dit
varieert per cki van 4,5 tot 5,5 liften per dag. Om

eventuele uitschieters te achterhalen is ook gevraagd
hoeveel liften op een normale werkdag maximaal is
gedaan. Het gemiddelde hiervoor ligt op 6,2. De range
hierbij is van 5,9 tot 6,7.
Het is ook van belang hoe inspecteurs de geplande
tijd ervaren. Gevraagd is of de geplande tijd voor een
keuring voldoende of onvoldoende is. Het blijkt dat
75% aangeeft dat de tijd altijd of meestal voldoende is,
en 24% geeft aan ‘soms voldoende / soms
onvoldoende’. Eén werknemer geeft aan ‘meestal
onvoldoende’. Hierbij moet bedacht worden dat
enige druk niet onacceptabel is, de druk mag echter
niet te hoog worden. Zie voor de resultaten per cki
kolomdiagram 1.2
Het blijkt dat bijna de helft van de inspecteurs bij een
keuring weet of de lift valt onder een
combinatiecontract. Deze inspecteurs geven
niettemin aan dat de geplande tijd voor contracten
vallende onder een combinatiecontract met een
onderhoudsfirma of contract met een eigenaar/
beheerder hetzelfde is. Op één dag keuren inspecteurs
liften die wel en niet onder een combinatiecontract
vallen.
De vraag is gesteld of de inspecteurs wel eens druk van
de cki voelen om meer liften op een dag te doen. Bij
twee cki’s geven inspecteurs regelmatig aan ‘soms’ of

Kolomdiagram 1. Is de geplande tijd toereikend?
100%
Meestal onvoldoende
80%

Soms voldoende, soms
onvoldoende

60%

Meestal voldoende
Altijd voldoende

40%
20%
0%

Totaal

Cki 1

Cki 2

Cki 3

Cki 4

Cki 5

2 In dit rapport worden de cki’s op willekeurige volgorde aangeduid
met de benamingen cki 1 t/m cki 6. Gezien het grote verschil in het
aantal inspecteurs per cki zijn de kolomdiagrammen indicatief.
Naarmate een cki minder inspecteurs heeft, is de invloed van een
individuele geënquêteerde groter.
6|

Cki 6

Kolomdiagram 2. Druk van de cki om meer liften op een dag te doen.
100%
Vaak
80%

Soms

60%

Bijna nooit
Nooit

40%
20%
0%

Totaal

Cki 1

Cki 2

Cki 3

Cki 4

Cki 5

‘vaak’ druk te voelen. Zie voor de verdeling
kolomdiagram 2. Deze uitkomsten liggen in de lijn
van kolomdiagram 1. Bij cki 3 geeft de helft van de
inspecteurs aan dat hun prestaties (het aantal
keuringen per dag) door de cki onderling worden
vergeleken.
Naast tijdsdruk kan ook druk op de keuringsresultaten
aan de orde zijn, bijvoorbeeld om een lift ondanks
een afkeurpunt toch goed te keuren, of juist af te
keuren. Belangrijk is dat de monteur zich neutraal
opstelt, en niet probeert de keuring te beïnvloeden.
Aan de inspecteurs is gevraagd aan te geven hoe ze de
omgang met de monteur omschrijven. Het blijkt dat
er vrijwel geen spanning of invloed wordt ervaren.
Iets anders is of er met de monteur ‘wel eens’ een
inhoudelijk verschil van mening is over de
keuringsresultaten, dan wel de eigenaar/beheerder.
Dit blijkt door 66% met ja beantwoord te worden. Bij
één cki is dit door 83% met ja beantwoord. Dan is het
van belang te weten of dat verschil van mening leidt
tot aanpassing van het oordeel van de inspecteur. Van
de inspecteurs die wel eens verschil van mening
hebben, past 26% het oordeel wel eens aan. Reden

Cki 6

van aanpassing kan zijn dat de monteur de inspecteur
kan overtuigen van zijn gelijk. Vrijwel alle inspecteurs
geven aan dat druk op zichzelf niet of nauwelijks van
invloed is op het oordeel. Bij meldingen van druk aan
de cki voelen ze zich door de cki gesteund.
Nagegaan is waar de eventuele druk op
keuringsresultaten vandaan komt en of dit bij
contractsituaties meer aan de orde is. In
kolomdiagram 3 is te zien dat ‘wel eens’ enige druk
door de monteur wordt uitgeoefend. Dit varieert sterk
per cki. Deze kolomdiagrammen geven overigens niet
aan bij hoeveel keuringen er druk wordt uitgeoefend,
doch hoeveel inspecteurs ‘wel eens’ druk ervaren.
Binnen het kader van dit onderzoek is ook relevant of
er vaker druk ervaren wordt bij keuringen vallende
onder een groot contract. Dit blijkt nagenoeg niet het
geval.
Aan de inspecteurs is gevraagd wat, alle aspecten
overziend, hun mening is over hun onafhankelijkheid
bij het keuren van liften waarbij er geen sprake is van
een contract met een eigenaar of een gecombineerd
contract (keuring en onderhoud).

Kolomdiagram 3. Wel eens enige druk van monteur?
100%
Wel druk
80%

Geen druk

60%
40%
20%
0%

Totaal

Cki 1

Cki 2

Cki 3

Cki 4

Cki 5

Cki 6

Liftkeuringen, onafhankelijk of niet? | 7

Kolomdiagram 4. Kan zonder contract onafhankelijk gekeurd worden?
100%

Heel soms ervaar ik
invloed op mijn oordeel

80%

Ik kan altijd geheel
onafhankelijk mijn werk
doen

60%
40%
20%
0%

Totaal

Cki 1

Cki 2

Cki 3

Cki 4

Cki 5

In de situatie dat er wel een contract is, wijkt alleen
cki 4 af. Iets meer inspecteurs geven dan aan ‘soms’ en
een enkeling ‘regelmatig’ (samen 27%) invloed te
ervaren.
Meerdere inspecteurs geven aan dat ze betrokken zijn
met hun werk en dat onafhankelijkheid hoog in het
vaandel staat, het is de ‘meerwaarde van de
bedrijfstak’. Druk van buitenaf hoort bij het werk, dat
is het spel. Niettemin ‘staat hun handtekening er
onder’, en bepalen ze zelf onafhankelijk wat de
uitslag wordt.

3.2 Planners aan het woord
Niet alleen de inspecteurs kunnen bij hun dagelijkse
werkzaamheden druk ervaren, dit kan ook het geval
zijn bij de planners van de cki’s. Een planner is een
belangrijke spil bij de organisatie van het keuren van
liften. De Inspectie heeft gesproken met de planners.
Het blijkt arbeidsintensief om een goede planning te
maken, omdat deze voortdurend wijzigt door
bijvoorbeeld uitval van een assisterende monteur.
Sommige cki’s gebruiken een speciale planningstool,
anderen plannen grotendeels handmatig. Het aantal
inspecteurs dat een planner inplant, varieert van 3 tot
14 inspecteurs per planner.
Alle planners zeggen uit te gaan van 1,5 uur per
keuring. Er zijn afwijkingen mogelijk afhankelijk van
de grootte van de lift of het type. Soms staat deze
informatie in het systeem. De planners geven aan
gemiddeld vijf keuringen op één dag te plannen. De
marge is meestal van vier tot zes, en die hangt vooral
af van de locatie. De inspectie heeft bij de cki’s ook
gerealiseerde planningen ingezien. Dit komt overeen
met wat de planners aangeven: het aantal liften
varieert tussen vier en zes, maar meestal vier of vijf.
Het maakt voor de planners geen verschil of een lift
valt onder een groot combinatiecontract of niet. Daar
8|

Cki 6

wordt bij de keuringstijd per lift geen rekening mee
gehouden, ze weten het ook niet altijd. Er wordt geen
druk van bovenaf ervaren.

3.3 Bijwoningen door de Inspectie
Om de verkregen informatie aan de praktijk te
kunnen toetsen heeft de Inspectie keuringen laten
bijwonen door een externe deskundige. Daarbij is er
speciaal aandacht geweest voor de interactie tussen
de inspecteur en de assisterende monteur van de
onderhoudsfirma. Ook is gelet op de eventuele
tijdsdruk of druk op wel of niet goedkeuren en de
kwaliteit van de keuring. Er zijn in de maanden juli en
augustus 2013 51 keuringen bezocht, verdeeld over 29
inspecteurs.
Gebleken is dat de assisterende monteur zich in
vrijwel alle gevallen open en coöperatief opstelt en er
een collegiale sfeer is. In één geval gaf de monteur
aan op de keuringspunten te worden afgerekend,
maar de inspecteur hield voet bij stuk, net als in
enkele andere situaties waarbij er een inhoudelijke
discussie was tussen monteur en inspecteur. Bij de
keuring kan de relatie tussen monteur en inspecteur
een rol spelen. Tijdens de bijwoningen bleek dat in de
helft van de gevallen de inspecteur de monteur kende.
Bij de bijwoningen is gelet op eventuele tijdsdruk. De
gerealiseerde keuringstijd bij de bijwoningen was iets
meer dan de geplande tijd. De bijwoning door de
deskundige speelt hierbij mogelijk een rol.
Gemiddeld was de geplande tijd voor een keuring 87
minuten, hetgeen overeenkomt met de informatie uit
de voorgaande paragrafen dat gemiddeld wordt
uitgegaan wordt van 90 minuten. De deskundige
heeft bij de keuringen niet kunnen waarnemen dat de
inspecteur onder tijdsdruk stond. De inspecteur
neemt de tijd die hij nodig heeft, ongeacht het aantal
liften dat in de planning staat. Wel heeft een aantal

inspecteurs aangegeven dat de bovengrens van het
aantal per dag te keuren liften wel is bereikt.
De deskundige kwalificeerde de deskundigheid van de
inspecteurs als ‘goed’, op één inspecteur na die pas in
dienst was en die nog door de cki gecontroleerd werd.
Alle inspecteurs gaven aan te merken dat de rapporten
door de cki’s worden nagezien. De deskundige was
het in alle gevallen eens met de door de inspecteur
geconstateerde tekortkomingen en de weging
daarvan. Er zijn geen tekortkomingen over het hoofd
gezien. Wel blijken inspecteurs soms toetspunten niet
of onvolledig uit te voeren, zoals de controle op de
tractie, de goede werking van de vang en de onderste
schachtdeur, en soms de draagkabels op te weinig
plaatsen te controleren.

Liftkeuringen, onafhankelijk of niet? | 9

4 De keurende instellingen
Uit voorgaande rapporten van de Inspectie is
gebleken dat het aantal liften waarvoor
onderhoudsfirma’s opdracht gaven tot keuring,
tussen 2004 en 2010 ongeveer 2,5 keer zo groot is
geworden. Tussen 2010 en 2012 is het aantal
keuringen in opdracht van onderhoudsfirma’s gering
toegenomen.
Tabel 1. Ontwikkeling opdrachtgeverschap 2004 - 2012
Jaar

2004

2010

2012

In opdracht van onderhoudsfirma’s

9%

18%

21%

In opdracht van lifteigenaren

91%

82%

79%

Totaal aantal liften

100%

100%

100%

De cki’s geven aan dat intern voortdurend aandacht is
voor onafhankelijkheid, bijvoorbeeld bij presentaties,
leermodules en regiobijeenkomsten. De inspecteurs
zijn zich er volgens de cki’s van bewust. Citaat:
‘Onafhankelijkheid is immers je core business’.
Inspecteurs weten volgens de cki’s vaak niet of een
keuring onder een contract valt, ‘ze doen gewoon hun
werk als professional’.
Bij de vaste commissie voor SZW bestond het beeld
dat er tussen de cki’s grote verschillen zijn in de
afkeurpercentages van de liften, één cki had 0%
opgegeven, het hoogste was 10%. Bij nadere uitvraag
bij de cki’s blijkt dit een onjuiste opgave te zijn, geen
van de cki’s heeft 0%. Het gewogen landelijk
gemiddelde is in 2012 6,8%. Het gemiddelde
afkeurpercentage komt overeen met wat bij de
bijwoningen gezien is. Een afkeuring op basis van
urgentiecode 1 (stillegging van de lift in verband met
een gevaarlijke situatie) komt naar schatting van de
cki’s per jaar totaal nog geen tienmaal voor. De
hoofdschakelaar wordt omgezet en er komt een
sticker op de deur dat de lift buiten gebruik is gesteld.
Een indicator voor onafhankelijkheid is de
rechtstreekse communicatie met de eigenaar; de
certificaathouder. Die is immers verantwoordelijk
voor de lift en de aanwezigheid van een geldig
certificaat van goedkeuring. Het rapport en het
certificaat dienen dan ook aan de eigenaar te worden
toegezonden, niet alleen aan de eventuele
onderhoudsfirma. Gebleken is dat nu het certificaat
met het rapport in alle gevallen naar de eigenaar gaat.
10 |

Een andere indicator is het contract, vooral met de
onderhoudsfirma’s. In 2002 vroegen de gezamenlijke
cki’s de minister van SZW om een principiële
uitspraak over de toelaatbaarheid van contractering
van cki’s door onderhoudsfirma’s voor het uitvoeren
van periodieke keuringen. De minister stelde dat dit
niet strijdig is met de wettelijke bepalingen, zolang de
cki bij de keuringen blijft voldoen aan de criteria die
bij de aanwijzing op het gebied van
onafhankelijkheid, integriteit en deskundigheid zijn
gesteld. De cki kan hier ondermeer aan voldoen
wanneer in het contract tussen de onderhoudsfirma
en de cki extra maatregelen genomen worden. De
cki’s kwamen in 2005 met het voorstel om expliciet in
de overeenkomst met de onderhoudsfirma’s op te
nemen dat hun leveringsvoorwaarden prevaleren
boven die van de onderhoudsfirma, en de
inkoopvoorwaarden van de onderhoudsfirma moeten
worden uitgesloten. Voorts moet expliciet worden
vastgelegd dat de keuring inhoudelijk en procedureel
niet beïnvloedt wordt. De minister heeft aangegeven
zich in deze voorstellen te kunnen vinden. Bij het
vorige onderzoek heeft de Inspectie hier naar gekeken
en bleken zaken nog niet conform deze voorstellen te
zijn. Bij het huidige onderzoek is bezien of de situatie
sindsdien verbeterd is.
Het blijkt dat nu in de meeste gevallen wel de
leveringsvoorwaarden van de cki gehanteerd worden,
maar bij een grote onderhoudsfirma die met
verschillende cki’s werkt zijn de leveringsvoorwaarden
van de onderhoudsfirma meestal bepalend. Vaak staat
in contracten dat als de keuring niet tijdig wordt
afgemeld er kosten gefactureerd worden, en soms is
er sprake van een boete bij het wegblijven van een
monteur. Dit wordt in de praktijk niet gehanteerd;
‘het is immers een klant’. Dat expliciet moet worden
vastgelegd dat de keuring niet beïnvloed mag worden,
is niet in alle contracten opgenomen. Bij één cki is
niet met alle onderhoudsfirma’s een schriftelijk
contract. Aangegeven wordt dat het contract vaak een
raamcontract is, de prijsafspraak is het belangrijkste.
Het aantal liften is vaak indicatief, kun je de klant
immers toch niet aan houden. De contracten voor
kleine klanten zijn vaak marginaal, er staat weinig in.
Sommige cki’s staan positief tegenover grote
contracten met onderhoudsfirma’s. Aangegeven
wordt dat daardoor efficiënter gewerkt kan worden.

De assistentie van de monteur is dan ook beter
geregeld. Risico’s worden wel gezien. Een
onderhoudsfirma heeft geprobeerd op een groter
aantal keuringen voor dezelfde prijs te sturen, maar
daar is door een cki niet op ingegaan waardoor niet
tot een contract is gekomen. De cki’s met een kleiner
marktaandeel zijn kritischer, die zien een personeel
probleem indien een contract niet verlengd wordt.

Inspecteurs zijn bij kleine cki’s niet zomaar elders
inzetbaar. Dit is bij de keuze tot het al dan niet
aanvaarden van een groot contract een punt van
overweging. Een cki met groot marktaandeel is
kritisch ten aanzien van grote contracten met
onderhoudsfirma’s waarbij de eigenaar niet de
bepalende factor is in de keuze van de cki.

Liftkeuringen, onafhankelijk of niet? | 11

5 Conclusies en oordeel inspectie SZW
5.1 Conclusies

5.2 Oordeel

Uit het onderzoek kunnen de volgende conclusies
worden getrokken.

De Inspectie is van oordeel dat grootschalige
contractering in de praktijk geen risico’s met zich mee
brengt voor de onafhankelijkheid bij de keuring van
liften. De inspecteur van de cki laat zich niet leiden
door het gegeven of een lift wel of niet onder een
groot contract valt. Ook laat hij zich niet leiden door
inhoudelijke discussies met de monteur van het
onderhoudsbedrijf. In het keuringsproces bij de cki
speelt grootschalige contractering evenmin een rol.

• Het blijkt dat inspecteurs van de cki’s zich bewust
zijn van de gedragscode, waarin onder meer
onafhankelijkheid is opgenomen. Wat verder naar
voren komt is hun grote betrokkenheid met het
werk.
• Een vorm van druk is tijdsdruk. Volgens opgave van
de inspecteurs worden bij een volledige dag keuren
gemiddeld vijf liften gekeurd. De meeste
inspecteurs geven aan de geplande tijd voldoende
te vinden, maar bij twee cki’s wordt wel eens druk
ervaren meer liften op een dag te keuren. De
inspecteurs merken hierbij geen onderscheid of er
wel of niet een groot contract aan de orde is, vaak
weten de inspecteurs dit ook niet. Wel vinden
inspecteurs dat de bovengrens van het aantal
keuringen per dag bereikt is.
• Een andere vorm van druk is druk op
keuringsresultaten. Er blijkt geen spanning te zijn
tussen de assisterende monteur en de inspecteur, er
is een collegiale sfeer. Er is wel eens discussie, maar
die is volgens de inspecteurs niet of nauwelijks van
invloed op het oordeel; alleen indien er goede
inhoudelijke argumenten zijn. Ook hier wordt geen
verschil ervaren of er een groot contract is of niet.
• De planners geven aan geen druk van bovenaf te
ervaren, zij plannen doorgaans standaard 1,5 uur
per keuring. Er wordt daarbij ook geen onderscheid
gemaakt of er een groot contract is of niet.
• Bij de bijwoningen bleek dat de inspecteurs
deskundig zijn. Wel bleek dat de inspecteurs niet
alle verplichte toetspunten (volledig)
beoordeelden, maar dit heeft geen relatie met (on)
afhankelijkheid.
• Het aantal liften dat onder een onderhoudscontract
gekeurd wordt is de laatste jaren gering
toegenomen.
• Bij de vaste commissie voor SZW bestond het beeld
dat er tussen de cki’s grote verschillen zijn in de
afkeurpercentages daar één cki eerder 0% afkeur
opgaf. Dit blijkt een onjuiste opgave te zijn.
• De cki waarbij uit het vorige onderzoek bleek dat de
onafhankelijkheid onder druk stond heeft
maatregelen genomen om de risico’s te
minimaliseren.

12 |

De Inspectie merkt op dat de cki’s beter moeten
borgen dat bij een liftkeuring alle toetspunten aan de
orde komen. Ook heeft de Inspectie geconstateerd dat
bij twee cki’s sprake is van een hogere ervaren
tijdsdruk op de keuring dan bij de andere cki’s. De
Inspectie verwacht dat de cki’s aan deze punten
aandacht besteden en passende maatregelen nemen.
De Inspectie zal hierop toezien.

6 Reacties certificerende instellingen
De Inspectie heeft het conceptrapport voor een
bestuurlijke reactie voorgelegd aan de betrokken
cki’s. In dit hoofdstuk staat de kern van deze reacties.

6.3 Chex Liftkeuringen B.V.

6.1 Aboma B.V.

6.4 Liftinstituut B.V.

De cki geeft aan dat de risico’s in de praktijk bij
grootschalige contractering goed zijn onderzocht en
in beeld zijn gebracht. Volgens de cki blijkt uit het
onderzoek, zoals zij dat ook zelf ervaart, dat de
branche hier volwassen mee kan omgaan en dat er
geen escalatie is ten aanzien van onafhankelijkheid
bij bepaalde contractvormen. De cki heeft de
overtuiging dat het maximaliseren van de
transparantie rond de processen bij het keuren van
liften de sleutel is om ook in de toekomst te
voorkomen dat de onafhankelijkheid van een
keuringsinstantie in gevaar wordt gebracht. De kern is
dat er op basis van vakmanschap en het
verantwoordelijkheidsbesef dat daaraan verbonden is
goed wordt gekeurd met oog voor de veiligheid en de
behoeften bij de gebruikers en eigenaren.

De cki geeft aan dat beïnvloeding op minder zichtbare
plaatsen tot uiting komt dan bij de keuring,
bijvoorbeeld door het achterwege laten van
keuringspunten vanuit de leiding van de cki. De cki
stelt dat dit onderzocht zou kunnen worden.
Reactie: De Inspectie merkt op dat bij dit onderzoek
ook de keuringslijsten zijn bezien.

6.2		Bureau Veritas Inspection and
Certification The Netherlands B.V.
De cki is tevreden met de conclusies van het rapport
dat grootschalige contractering in de praktijk geen
risico’s met zich meebrengt voor de
onafhankelijkheid bij de keuring van liften. Dat bij
een keuring niet alle toetspunten aan de orde komen
zou bij deze cki niet het geval moeten zijn omdat de
inspecteur met een checklist werkt. Ervaringen van
tijdsdruk zijn volgens de cki persoonlijk en kunnen
hooguit indicatief worden meegewogen als dit
gepaard gaat met een onvoldoende kwaliteit van
keuring. Een norm voor keuringstijd is niet
voorhanden.
Reactie: De Inspectie merkt op dat ervaringen van
tijdsdruk inderdaad indicatief worden meegewogen,
maar is niettemin van oordeel dat de cki’s die dit
betreft in het kader van borging van risico’s dit aspect
hun aandacht dienen te geven, en maatregelen
moeten nemen.

De cki kan zich vinden in het rapport.

De cki vraagt zich af of de RvA en de Inspectie bij een
andere cki naar aanleiding van het vorige onderzoek
voldoende maatregelen hebben genomen.
Reactie: De Inspectie gaat niet in op andere cki’s,
anders dan te melden dat de betreffende cki zelf
maatregelen heeft genomen.
De cki stelt dat op basis van de nieuwe norm ISO/IEC
17020 een grootschalig contract met
onderhoudsfirma’s niet kan, en doet een dringend
beroep op de overheid om in te grijpen.
Reactie: De Inspectie is van oordeel dat grootschalige
contracten niet in strijd blijken met die norm als er
voldoende waarborgen ten aanzien van
onafhankelijkheid zijn.

6.5		 TÜV Nederland QA B.V.
De cki geeft aan een voorstander te zijn van de
benadering van dit onderzoek om in de praktijk te
bezien of er sprake is van beïnvloeding. Daardoor is
een goed beeld verkregen hoe het er in de praktijk aan
toegaat. De conclusies zijn in lijn met wat de cki
verwachtte. De inspecteur ervaart geen druk van
buitenaf welke van invloed kan zijn op de
keuringsresultaten, ongeacht de contractvorm.
Onafhankelijkheid maakt deel uit van de kernwaarden
van de cki en staat ieder werkoverleg op de agenda.

Liftkeuringen, onafhankelijk of niet? | 13

6.6 Veturo B.V.
De cki geeft aan geen grote contracten met
liftenfirma’s te hebben en voor wat betreft grote
contracten met eigenaren een evenwichtige spreiding
in haar klantenbestand te hebben. Wel voelt de cki
zich onevenredig zwaar belast omdat relatief meer
bijwoningen van keuringen hebben plaats gevonden
(er zijn weinig keurmeesters in dienst). Daardoor
zouden de onderzoeksresultaten niet representatief
zijn.
Reactie: De Inspectie wil benadrukken dat ongeacht
het aantal keurmeesters een minimum aantal
bijwoningen noodzakelijk is om een beeld te
vormen.

14 |

Titel brochure sans 7 pt zwart | 3

Dit inspectierapport is een uitgave van:
Inspectie SZW
De Inspectie SZW maakt deel uit van het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Projectleider en contactpersoon
dhr. W.A.M. Klever
T 0618302 95 0
WKlever@minszw.nl
Directie Arbeidsomstandigheden
Expertisecentrum
Auteurs
dhr. W.A.M. Klever
dhr. drs. G.B. Ouwehand
vijfkeerblauw | SSV-622166
© Rijksoverheid | Januari 2014