Hotspots van
het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
2014 –

Werk en bestaanszekerheid voor iedereen: samen werken voor samen leven. Het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid werkt aan eerlijk, gezond en veilig werk in
Nederland. Iedereen moet de kans krijgen om mee te doen en zich te ontwikkelen zodat je
zelf kan bijdragen aan je eigen toekomst. Als het tegenzit zorgen we voor een vangnet, en
als je met pensioen gaat voor een inkomen. Dat kan alleen in een land waar mensen er voor
elkaar zijn.

Versie
Datum
Status

2.0
oktober 2021
vastgesteld

Vastegesteld in het strategisch informatieoverleg (SIO) op 13 oktober 2021
Pagina 2 van 7

Toelichting
Inleiding
Op grond van artikel 5, 1, sub e, van het Archiefbesluit 1995 kunnen in bijzondere gevallen
archiefstukken die in een selectielijst zijn gewaardeerd als te vernietigen alsnog worden
gewaardeerd als te bewaren. Eén mogelijk instrument is de periodieke hotspotmonitor, zoals
deze door de handreiking Belangen in Balans (versie 1.0) (BiB) van het Nationaal Archief
wordt omschreven.
Na vaststelling van de hotspotlijst zal bepaald worden welke archiefstukken uitgezonderd
worden van vernietiging. Mogelijk zijn archiefbescheiden al vóór de vaststelling van een
hotspot vernietigd volgens de geldende selectielijst, dan wel na de vaststelling van een
hotspot wegens hun beperkt belang niet hieraan gekoppeld en alsnog te vernietigen.
Hotspots: definitie en criteria
Een hotspot is een gebeurtenis of kwestie die zorgt voor een opvallende of intensieve
interactie tussen overheid en burgers en/of burgers onderling. Het gaat dus om zaken die
veel maatschappelijke beroering veroorzaken. Een hotspot voldoet aan één of meer van de
volgende criteria:
•

•
•

•

Er is sprake van een (schokkende) gebeurtenis of reeks van gebeurtenissen die voor
veel maatschappelijke beroering zorgt en waarvoor uitzonderlijk veel aandacht bestaat
in de media. Bijvoorbeeld: de schietpartij in een winkelcentrum in Alphen aan den Rijn
(2011); de vuurwerkramp in Enschede (2000); het neerstorten van vlucht MH17 (2014);
het uitbreken van de vogelgriep (2014).
Er is sprake van een gebeurtenis of kwestie die belangrijke principiële tegenstellingen
tussen burgers aan het licht brengt, het debat over de kwestie maakt veel emoties los.
Bijvoorbeeld: de discussie over Zwarte Piet (2013 e.v.).
Er is sprake van een gebeurtenis of kwestie die aanleiding is voor een intensief publiek
debat over het functioneren van de Nederlandse overheid. Bijvoorbeeld: het delen van
de metadata van telefoonverkeer met de NSA door de AIVD (2014); de Schipholbrand
(2005).
Er is sprake van een politieke kwestie waardoor de positie van de minister of het
Kabinet ernstig is bedreigd. Bijvoorbeeld: de fraude met toeslagen door Bulgaren
(2013); de nationalisatie van ABN-AMRO (2008).

Persoonsgegevens en privacy
De naar het Nationaal Archief over te brengen documenten kunnen persoonsgegevens
bevatten. Op de verwerking van persoonsgegevens is de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG) van toepassing. De AVG hanteert een aantal beginselen,
waaronder doelbinding: persoonsgegevens mogen alleen worden verwerkt voor
welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden. Verwerking voor
andere, daarmee onverenigbare doelen is niet toegestaan. Archivering in het algemeen
belang kan volgens de AVG als verenigbaar met de oorspronkelijke doelen worden
beschouwd. Het gaat dan om overheidsinstanties of openbare of particuliere organen die
wettelijk verplicht zijn om archiefbescheiden te beheren. Dat is hier het geval.
Daarnaast hanteert de AVG het beginsel opslagbeperking: persoonsgegevens mogen niet
langer worden bewaard dan noodzakelijk voor de verwerkingsdoeleinden.
Persoonsgegevens mogen echter wel voor langere tijd worden opgeslagen met het oog op
archivering in het algemeen belang, mits er maatregelen zijn genomen om de rechten en
vrijheden van betrokkenen te beschermen, bijv. door pseudonimisering toe te passen. Zulke
maatregelen zullen inderdaad worden genomen.
Pagina 3 van 7

De Archiefwet regelt dat overheidsarchieven na verloop van tijd openbaar worden gemaakt.
De wet geeft regels voor het bewaren van overheidsinformatie vanaf het moment van
totstandkoming. Dit betekent dat archiefvormers deze regels al toepassen tijdens het
verzamelen van persoonsgegevens, dus niet alleen na overbrenging naar een
archiefbewaarplaats. De belangenafweging en motivatie die tot permanente bewaring
hebben geleid, moeten worden beschreven in de selectielijst. Daarover moet desgevraagd
verantwoording kunnen worden afgelegd.
De huidige, in 2015 vastgestelde, selectielijst van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW) houdt logischerwijs nog geen rekening met alle aspecten van de in
mei 2018 in werking getreden AVG. SZW heeft evenwel het voornemen om bij herziening
van de selectielijst ook de AVG mee te nemen. De selectielijst zal voor elk proces vermelden
of en, zo ja, welke categorieën persoonsgegevens worden verwerkt en wat daarvoor de
wettelijke grondslag is.
Wijzigingen ten opzichte van vorige hotspotlijst
De voorliggende hotspotlijst vervangt de lijst die is vastgesteld in het Strategisch
Informatieoverleg van 3 mei 2018, versie 1.0. De wijziging heeft betrekking op het toevoegen
van MH-17 als hotspot (nr. 6) en Covid-19 als hotspot (nr. 7).
Gehanteerde procesbeschrijving om te komen tot de hotspotlijst
De hotspotmonitor is binnen het ministerie als een regulier proces ingericht, dat iedere twee
jaar wordt uitgevoerd.
Bij de totstandkoming van de hotspotlijst worden globaal de volgende stappen doorlopen:
• De afdeling Informatiehuishouding (proceseigenaar), de directie Communicatie (goed
beeld van onderwerpen in de media), de directie Bestuursondersteuning (dicht bij
bewindspersonen en politiek) en het Nationaal Archief (expert en toekomstig eigenaar
archieven) maken een concept-hotspotlijst.
• Deze wordt voorgelegd aan de SZW-organisatie. Na verwerking input akkoord op de lijst
door de Bestuursraad SZW.
• Vaststelling lijst in het SIO.

Pagina 4 van 7

Nummer
Hotspot
Datering
Criteria
Nadere omschrijving

Rol organisatie

Mogelijke andere betrokken
organisaties

1
Verhoging AOW-leeftijd
2012 - 2018
Debat functioneren overheid
In 2012 is besloten om de AOW-leeftijd stapsgewijs te
verhogen en in 2015 is besloten om deze versneld te
verhogen vanwege de financiële crisis. De AOW-leeftijd gaat
omhoog naar 66 jaar in 2018 en 67 jaar in 2021. Er is een
tijdelijke regelingoverbruggingsuitkering AOW voor burgers
met een laag inkomen die zich niet tijdig hebben kunnen
voorbereiden op de (versnelde) verhoging van de AOWleeftijd.
De stijgende AOW-leeftijd geeft veel discussie in de
samenleving en krijgt veel aandacht in de pers en sociale
media. De (stijging van de) AOW-leeftijd is gekoppeld aan
de (stijgende) resterende levensverwachting op 65 jaar.
Hierdoor vraagt men zich of en af hoe men de AOW-leeftijd
kan bereiken: met name voor mensen met een zwaar
beroep.
De overheid biedt een basisinkomen aan personen die de
pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. De overheid
stimuleert de opbouw van en stelt kaders voor de
houdbaarheid van aanvullende arbeidspensioenen en
draagt zorg voor toezicht op de naleving daarvan. De
overheid vindt dat iedere gepensioneerde minimaal een
basisinkomen dient te hebben. Daarom verschaft zij een
basispensioen (AOW) aan diegenen die de AOWgerechtigde leeftijd hebben bereikt. Dit is de eerste pijler van
het Nederlandse pensioenstelsel. De AOW is echter niet
alleen voor huidige, maar ook voor toekomstige generaties.
Daarom draagt de overheid ervoor zorg dat de AOW ook
voor toekomstige generaties beschikbaar (en betaalbaar) is.
Sociale partners (werkgevers en werknemers)

Pagina 5 van 7

Nummer
Hotspot
Datering
Criteria
Nadere omschrijving

Rol organisatie

Mogelijke andere betrokken
organisaties

2
Aanvullende pensioenen
Het ‘dossier’ loopt geruime tijd en zal vermoedelijk nog
enkele jaren doorlopen.
2012 - 2018
Debat functioneren overheid
Op het vlak van de aanvullende pensioenen spelen
verschillende zaken. De inkomenspositie van
gepensioneerden met een aanvullend pensioen staat al
enkele jaren onder druk. Naast het al jarenlang niet
indexeren van de pensioenen is er ook de voortdurende
dreiging van korting. Daarnaast is er de discussie over het
grondig herzien van het pensioenstelsel. De
‘Perspectiefnota Toekomst pensioenstelsel’ is daarbij
uitgangspunt.
Het onderwerp pensioenen leeft sterk in onze samenleving.
In de pers en de sociale media krijgt het veel aandacht.
SZW ontvangt regelmatig burgerbrieven over de onder druk
staande koopkracht van gepensioneerden.
Dit betreft niet alleen de discussie over de vernieuwing van
het pensioenstelsel, maar alle dossiers met betrekking tot
aanvullend pensioen.
De bewindspersoon van SZW is verantwoordelijk voor de
wetgeving ten aanzien van het aanvullend pensioen (dus het
pensioen dat een werknemer heeft afgesproken met zijn
werkgever). Aanvullend betekent hier: aanvullend op de
AOW.
De andere betrokken organisaties zijn: organisaties van
werkgevers en werknemers (vakbonden), de
pensioenuitvoerders (pensioenfondsen en verzekeraars), de
toezichthouders (De Nederlandsche Bank en de Autoriteit
Financiële Markten), de Sociaal Economische Raad en de
Stichting van de Arbeid, wetenschap (bv Netspar).

Pagina 6 van 7

Nummer
Hotspot
Datering
Criteria
Nadere omschrijving

Rol organisatie
Mogelijke andere betrokken
organisaties
Nummer
Hotspot
Datering
Criteria
Nadere omschrijving

Rol organisatie

Mogelijke andere betrokken
organisaties

3
Implementatie uitvoering persoonsgebonden budgetten door
de Sociale Verzekeringsbank
2015 - 2018
Debat functioneren overheid
De SVB is belast met de uitvoering van het trekkingsrecht
pgb. De implementatie van dit proces is moeizaam en
problematisch verlopen. SZW is hierbij betrokken geweest
vanuit zijn eigenaarsrol met betrekking tot de SVB. Als
opdrachtgever is VWS trekker van dit onderwerp.
De invoering van het trekkingsrecht is regelmatig
voorpaginanieuws geweest en heeft in de samenleving veel
opschudding veroorzaakt.
SZW is hierbij betrokken geweest vanuit zijn eigenaarsrol
met betrekking tot de SVB.
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

4
Sociale spanningen; Zwarte Piet
2017 - 2018
Tegenstellingen tussen burgers/ emoties
Debat functioneren overheid
De rol van Zwarte Piet bij het Sinterklaasfeest staat sinds
enkele jaren ter discussie. Dit onderwerp genereert veel
publiciteit in de pers en de sociale media. Het zorgt voor
emotioneel beladen discussies, racistische uitingen,
demonstraties en op sommige plaatsen geweld.
Het is niet aan de overheid om te bepalen hoe het
Sinterklaasfeest wordt gevierd. Dat is aan de samenleving.
De overheid heeft hier geen sturende rol in. Het decentrale
karakter van het Sinterklaasfeest met honderden lokale
intochtcomités, scholen en vele vrijwilligers maakt dat er op
veel verschillende plekken een maatschappelijk debat
plaatsvindt. De dialoog hierover zal vooral in de gemeenten
moeten plaatsvinden. De overheid kan een rol spelen bij het
faciliteren van dialoog. Het ministerie van SZW geeft hierbij
desgewenst advies over mogelijke aanpak om spanningen
tegen te gaan en dialoog te bevorderen
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Ministerie van Justitie en Veiligheid
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Pagina 7 van 7

Nummer
Hotspot
Datering
Criteria
Nadere omschrijving

5
AOW uitkeringen in bezette gebieden
2002 - 2017
Positie Minister/kabinet
• Het dossier spreekt weliswaar geen grote doelgroep
aan, maar ligt gevoelig bij burgers die betrokken zijn bij
het Israëlisch/Palestijns conflict en oorlogsgetroffenen uit
WOII;
• In de afgelopen 15 jaar zijn meerdere bewindspersonen
betrokken geweest op het onderwerp, dat vooral tussen
2014 en 2017 tot discussie in media en politiek leidde;
Het gaat bij dit onderwerp om het korten van de AOWuitkering van alleenstaande AOW’ers die woonachtig zijn in
de gebieden die zijn bezet door Israël. Die korting vloeit
voort uit het feit dat de internationale gemeenschap de
soevereiniteit van Israël over die gebieden niet erkent. Op
grond van de ‘Wet beperking export uitkeringen’ hadden de
betreffende AOW’ers vanaf 2006 op hun AOW moeten
worden gekort. Dat is door uitvoeringsproblemen bij de SVB
in het merendeel van de gevallen niet gebeurd. Het herstel
leidde tot veel aandacht, vooral door de kwetsbare
doelgroep van oorlogsgetroffenen. Uiteindelijk is besloten tot
overgangsrecht waardoor AOW’ers die vóór 1-1-2016 in de
door Israël bezette gebieden zijn gaan wonen hun recht op
alleenstaanden AOW behouden, tenzij er iets aan hun
situatie verandert. Vanaf 1 januari 2016 wordt voor nieuwe
gevallen de Wet BEU onverkort toegepast.

Rol organisatie

Mogelijke andere betrokken
organisaties

Een delicaat, omstreden en juridisch complex onderwerp
waarmee de politiek al sinds 2002 worstelt. Het handelen
van de bewindslieden van onder meer SZW hierbij heeft tot
discussie geleid.
SZW is zowel beleidsverantwoordelijk voor de AOW en de
Wet Beu, alsmede als eigenaar van de SVB aanspreekbaar
voor de uitvoeringsproblematiek.
Ministerie van Buitenlandse Zaken
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Ministerie van Algemene Zaken
Sociale Verzekeringsbank

Pagina 8 van 7

Nummer
Hotspot

6
MH17

Datering
Criteria

17 juli 2014 – 31 december 2020
Maatschappelijke beroering / media-aandacht
Tegenstellingen tussen burgers / emoties
Op 17 juli 2014 stortte een Boeing 777 van Malaysia Airlines
met vluchtnummer MH17 neer in Oost-Oekraïne nadat het
toestel geraakt was door een luchtdoelraket. Rondom Donetsk
woedde op dat moment een pro-Russische opstand. Aan
boord waren 298 mensen: 283 passagiers en 15
bemanningsleden. 193 inzittenden bezaten de Nederlandse
nationaliteit. Niemand overleefde de ramp. De vliegramp heeft
zowel maatschappelijke beroering als media-aandacht
opgeleverd.
In 2016 heeft de Tweede Kamer de regering verzocht om met
betrekking tot de MH17 vliegramp een archief op te laten
zetten. Het doel daarvan is om al het beschikbare MH17materiaal zorgvuldig te bewaren, te beheren en toegankelijk te
maken en te houden. Dit verzoek is vastgelegd in de motie
Omtzigt. Hieraan ligt de overweging ten grondslag dat het
enerzijds voor nabestaanden, pers, politiek en samenleving en
anderzijds voor de betrokken organisaties belangrijk is dat alle
informatie over de ramp en de nasleep daarvan goed en
zorgvuldig wordt bewaard en beheerd. Alle betrokken
organisaties benoemen deze gebeurtenis als hotspot.
De betrokkenheid van SZW bij het MH17-dossier bestaat uit
de beantwoording van burgerbrieven, het beleid betreffende
de zorg voor nabestaanden (staand beleid), en de advisering
van de minister over verdragen en financiële bijdragen aan
internationale vervolging en berechting (t.b.v. bespreking in de
Ministerraad).
Anno 2021 zijn de werkzaamheden t.b.v. het MH17 dossier
voor SZW nagenoeg nihil (er kan incidenteel een advies aan
de minister langskomen over de internationale vervolging en
berechting van verdachten).
Ministerie van Justitie en Veiligheid, Ministerie van
Buitenlandse Zaken

Nadere omschrijving

Rol organisatie

Mogelijke andere betrokken
organisaties

Pagina 9 van 7

Nummer
Hotspot

7
COVID-19

Datering
Criteria

2020-heden
Maatschappelijke beroering / media-aandacht
Tegenstellingen tussen burgers / emoties
Debat functioneren overheid
Op 11 maart 2020 heeft de directeur-generaal van de
Wereldgezondheidsorganisatie de uitbraak van het nieuwe
Coronavirus (ook wel COVID-19 of SARS-CoV-2 genoemd)
officieel uitgeroepen als een pandemie. Wereldwijd is er veel
maatschappelijke beroering en uitzonderlijk veel aandacht
voor dit onderwerp in de media. De Nederlandse Rijksoverheid
voert een regierol en werkt samen met allerlei organisaties om
besmettingen te voorkomen en de (financiële) gevolgen van
het nieuwe virus voor burgers en bedrijven te beperken.
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid regelt
in zeer kort tijdsbestek financiële compensatie voor bedrijven
en zelfstandigen, die als gevolg van de lockdown omzet
verliezen:
- Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud
van werkgelegenheid (NOW); Tijdelijke
overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers
(TOZO); Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke
Kosten (TONK)
Het ministerie stelt extra middelen beschikbaar aan
gemeenten om mensen die hun baan verliezen of in de
schulden komen, te ondersteunen. Het ministerie zorgt ervoor
dat kinderopvangorganisaties (financieel) kunnen overleven en
noodopvang kunnen bieden aan ouders in cruciale beroepen.
Het ministerie en Inspectie SZW hebben een rol in de
regelgeving en handhaving ten behoeve van (covid)veilige
werkplekken.
Ministerie van VWS, Inspectie SZW, UWV, SVB, gemeenten.

Nadere omschrijving

Rol organisatie

Mogelijke andere betrokken
organisaties

Pagina 10 van
7