Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

27 830

Materieelprojecten

Nr. 212

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 mei 2018
Inleiding
Marineschepen zijn tijdens hun inzet op zee afhankelijk van regelmatige
bevoorrading. De eigen opslagcapaciteit van een marineschip voor
bijvoorbeeld brandstof is beperkt. Bevoorradingsschepen ondersteunen
marineschepen tijdens hun inzet en vergroten daarmee hun effectiviteit.
Nederland beschikt momenteel over één schip dat de bevoorradingstaak
op zee kan uitvoeren, het Joint Support Ship (JSS) Zr.Ms. Karel Doorman.
Om de effectiviteit van de inzet van marineschepen van het Commando
Zeestrijdkrachten (CZSK) te vergroten heeft Defensie behoefte aan een
tweede bevoorradingsschip.
Met deze A-brief informeer ik u over de behoeftestelling van het project
«Verwerving Combat Support Ship (CSS)». De verwerving van het
Combat Support Ship maakt deel uit van de versterking van de ondersteuning van de krijgsmacht waarover de Kamer is geïnformeerd met de
nota van wijziging van de begroting 2018 (Kamerstuk 34 775 X, nr. 25 van
17 november 2017) en van het investeringsprogramma van de «Defensienota 2018 – Investeren in onze mensen, slagkracht en zichtbaarheid»
(Kamerstuk 34 919, nr. 1).
Behoefte
Bevoorrading op zee zorgt ervoor dat marineschepen niet vaker dan nodig
voor hun bevoorrading het operatiegebied moeten verlaten en een haven
moeten bezoeken. Bovendien is een eigen of bevriende haven niet altijd
voorhanden en is een schip kwetsbaar in een haven bij verhoogde
dreiging. Dit draagt in belangrijke mate bij aan effectief expeditionair
optreden, maar ook aan het efficiënt opleiden en trainen en de efficiënte
voorbereiding van de gereedstelling van schepen.
Defensie streeft ernaar permanent een bevoorradingscapaciteit op zee
operationeel beschikbaar te hebben. Met slechts één bevoorradingsschip

kst-27830-212
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 830, nr. 212

1

is Defensie niet in staat om deze capaciteit permanent te kunnen
garanderen. Hiervoor is een tweede maritiem bevoorradingsschip nodig.
Ook is Defensie met slechts één bevoorradingsschip niet in staat periodiek
bevoorradingscapaciteit op zee aan de NAVO ter beschikking te stellen,
omdat dit ten koste zou gaan van de nationale bevoorradingstaak.
De kwantitatieve behoefte betreft één Combat Support Ship. Dit is een
maritieme bevoorradingscapaciteit die wereldwijd inzetbaar is en
geïntegreerd kan opereren in een maritieme of amfibische taakgroep, ook
in omstandigheden met een hoge dreiging. Het CSS is functioneel
vergelijkbaar met het JSS, met uitzondering van de functies van het JSS
op de gebieden van strategisch zeetransport en Sea Basing. Deze functies
zijn voor het nieuwe CSS niet nodig.
Het CSS moet bij maritieme gevechtsoperaties in staat zijn de effectiviteit
van een maritieme of amfibische taakgroep te vergroten tot het vereiste
niveau. Daarnaast moet het CSS zich bij een lage dreiging zelfstandig
kunnen verplaatsen van en naar een maritieme taakgroep en moet het bij
gelegenheid zelfstandig andere taken zoals maritieme veiligheidsoperaties
en maritieme assistentie kunnen uitvoeren. Bij maritieme veiligheidsoperaties kan het onder meer gaan om de bestrijding van drugssmokkel of
het beheersen van vluchtelingenstromen. Maritieme assistentie betreft
onder meer het verlenen van noodhulp.
Relatie met Joint Support Ship
Het CSS moet relatief snel, vanaf 2023, operationeel inzetbaar zijn. Om dit
mogelijk te maken kiest Defensie voor aansluiting bij een bestaand
ontwerp, en wel het JSS. Dit zorgt voor het efficiënt toepassen van reeds
aanwezige kennis (Military-off-the-Shelf, MOTS) en is voordelig voor de
instandhouding van het schip. Ook biedt het voordelen bij het opleiden en
trainen van de bemanning. Het CSS is kleiner dan het JSS maar zal zoveel
mogelijk overeenkomen met het JSS ten aanzien van onder andere de
architectuur en inrichting van het schip, het commandosyteem (Combat
Management System), de bewapening, en het gebruik van dezelfde
(sub)systemen.
Internationale samenwerking
Defensie heeft de mogelijkheden onderzocht voor internationale samenwerking ten aanzien van product, tijd en geld. Gekeken is naar bestaande
schepen en reeds lopende vergelijkbare projecten van Australië, Canada,
Duitsland, Italië, Nieuw-Zeeland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk.
Dit onderzoek heeft geen concrete samenwerkingsmogelijkheden laten
zien die voordelen zouden kunnen bieden.
Gerelateerde projecten
Het project «Verwerving CSS» heeft relaties met onder andere de
projecten «Verwerving Softkill Torpedo Defensiesysteem» en «Vervanging
Close-In Weapon System».
Kenmerken
Het CSS moet wereldwijd kunnen opereren, zowel in warme, tropische
gebieden als in koude gebieden. Het moet het uithoudingsvermogen, de
actieradius en de snelheid hebben voor de ondersteuning van een
maritieme of amfibische taakgroep. Het schip kan op zee andere schepen
bevoorraden met brandstof, water, voedsel, reservedelen, uitrusting en
munitie, maar het kan ook hulpgoederen vervoeren. Het heeft plaats voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 830, nr. 212

2

twee NH-90 boordhelikopters. Ook beschikt het schip over medische
voorzieningen.
Het CSS moet inzetbaar zijn bij zowel een lage als een hoge dreiging.
Indien de dreiging dit vereist, wordt het schip beschermd door fregatten.
Het CSS heeft alleen voldoende bewapening voor het zelfstandig
opereren bij een lage dreiging.
Het schip beschikt over een basisbemanning van ongeveer 75 personen.
Voor aanvullende missiegerichte bemanning zoals onderhoudstechnici en
voor trainees zijn ongeveer 85 plaatsen beschikbaar.
Financiële aspecten
Met het project «Verwerving Combat Support Ship» is een investering
gemoeid tussen de € 250 miljoen en € 1 miljard. Het projectbudget komt
in de jaren 2018–2015 ten laste van het investeringsbudget van Defensie.
De bijgaande commercieel-vertrouwelijke brief (Kamerstuk 27 830, nr. 213)
bevat nadere financiële informatie.
Verwervingsstrategie
Mede met het oog op de prioritaire technologiegebieden die zijn genoemd
in de Defensie Industrie Strategie (DIS, Kamerstuk 31 125, nr. 20) en de
daaraan gekoppelde wezenlijke belangen van nationale veiligheid, is
Defensie in overeenstemming met art. 346 VWEU voornemens zonder
concurrentiestelling een offerte aan te vragen voor de bouw van het CSS
bij Damen Schelde Naval Schipbuilding als de voorziene bouwer van het
schip, het bedrijf dat ook het JSS heeft gebouwd. Hierbij speelt ook een
rol dat belangrijke technische kennis van het JSS en straks het CSS, die
berust bij de voorziene bouwer, voor Defensie in Nederland beschikbaar
moet blijven om daarmee de inzetbaarheid van de maritieme bevoorradingscapaciteit te kunnen verzekeren.
Vooruitblik
Het project «Verwerving Combat Support Ship» is reeds geruime tijd in
voorbereiding en het ontwerp van het CSS is inmiddels grotendeels
gereed. Een aparte onderzoeksfase (B-fase) is daarom niet meer nodig. Ik
streef ernaar de Kamer in 2019 met een D-brief te informeren over de
verwervingsvoorbereidingsfase. Het streven is dat het CSS in 2023
operationeel inzetbaar zal zijn.
De Staatssecretaris van Defensie,
B. Visser

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 830, nr. 212

3