Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 911

Bestrijding georganiseerde criminaliteit

Nr. 128

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 24 augustus 2016
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft op 16 juni 2016
overleg gevoerd met de heer Van der Steur, Minister van Veiligheid en
Justitie, over:
– de brief van de Minister van Veiligheid en Justitie d.d. 21 september 2015 inzake beantwoording van de openstaande
vragen uit de tweede termijn van het AO georganiseerde
criminaliteit van 17 juni 2015 (Kamerstuk 29 911, nr. 118);
– de brief van de Minister van Veiligheid en Justitie d.d. 29 september 2015 inzake afschrift van de brief aan de burgemeesters van Goes en Middelburg inzake de stand van zaken en
aanpak van ondermijning in Zeeland;
– de brief van de Minister van Veiligheid en Justitie d.d. 8 oktober 2015 inzake effectiviteit strafrechtelijke aanpak Outlaw
Motorcycle Gangs (OMG’s) (Kamerstuk 28 684, nr. 453);
– de brief van de Minister van Veiligheid en Justitie d.d.
24 november 2015 inzake uitvoering van de motie van de
leden Oskam en Tellegen over het wegnemen van belemmeringen om rondtrekkende roversbendes aan te pakken (Kamerstuk 29 911, nr. 121);
– de brief van de Minister van Veiligheid en Justitie d.d. 13 juni
2016 inzake kabinetsstandpunt over een verbod op Outlaw
Motorcycle Gangs (OMG’s) en voortgang aanpak OMG’s
(Kamerstuk 28 684, nr. 469);
– de brief van de Minister van Veiligheid en Justitie d.d. 15 juni
2016 inzake aanpak ondermijnende criminaliteit in Zuid
Nederland: rapportages van de Taskforce Brabant Zeeland en
Intensivering Zuid Nederland (Kamerstuk 29 911, nr. 126).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Ypma
De griffier van de commissie,
Nava

kst-29911-128
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

1

Voorzitter: Van Toorenburg
Griffier: Nava
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Kooiman, Recourt, Swinkels,
Van Toorenburg, Van Veen en Ypma,
en de heer Van der Steur, Minister van Veiligheid en Justitie.
Aanvang 10.01 uur.
De voorzitter:
Dames en heren, welkom bij dit algemeen overleg over georganiseerde
criminaliteit. Wij hebben drie uur de tijd voor dit AO. Ik weet niet of we die
tijd vol zullen praten en de Minister fluistert mij dan ook toe dat het van
hem korter mag. Ik snap waarom hij dat zegt, maar ik weet niet of de
Kamer dat met hem eens is. Tot die tijd zal hij het toch met ons moeten
zien uit te zingen. Er zijn niet heel veel woordvoerders aanwezig en
daarom wil ik niet te rigide omgaan met onze officiële spreektijd van vijf
minuten. Ik vraag de woordvoerders wel om het daar ongeveer bij te
houden.
De heer Van Veen (VVD):
Voorzitter. Het is mijn debuut in deze club; ik ben benieuwd.
Beroepscriminelen worden steeds brutaler. De kans dat je als omstander
op een willekeurige dag in een wildwestsituatie verzeild raakt, is niet
ondenkbaar, niet alleen in Amsterdam of in andere grote steden maar ook
in dorpen in de rest van Nederland. Daarbij wordt niemand ontzien.
Gekken gaan elkaar op klaarlichte dag met zware wapens te lijf. Vrouwen
en kinderen worden niet gespaard. Ik zou om dit te illustreren graag een
Twitterbericht naar aanleiding van een liquidatie citeren: «Ik zag net een
meisje huilend in de auto bij haar vader. Je merkt de impact van de
schietpartij bij kinderen. Sommigen zijn heel druk, maar een ander meisje
stond te rillen en weer anderen te huilen.» Dit soort barbaars en schaamteloos geweld moet effectief aangepakt worden. Daar schreeuwt de
samenleving om.
Cijfers liegen niet en die laten een daling zien van de criminaliteit.
Slachtofferhulp is in Nederland prima geregeld, maar toch voelt het voor
veel mensen thuis niet lekker dat op basis van kille kansberekening
extreem geweld door professionele criminelen op ieder moment kan
plaatsvinden. Het bezit van zware wapens moet harder worden aangepakt.
Daarvoor hebben wij in het verleden samen met de Partij van de Arbeid
een motie (29 911, nr. 106) ingediend. Ik vind de Minister op dit punt niet
uitblinken in ijver. Volgens hem is zwaarder straffen niet nodig, want de
straffen zouden al zwaar zijn. Maar een gewoon mens heeft geen
verboden mitrailleur of pistool in huis, laat staan in de kofferbak van zijn
auto. Echt niet! Mensen die dat wel hebben, moeten een tijdlang geen
onderdeel zijn van onze maatschappij.
Waarom denkt de Minister dat zwaarder straffen geen oplossing zou zijn?
de Stentor meldde onlangs 80 uur taakstraf voor illegaal wapenbezit en
als klap op de vuurpijl een advocaat die meent dat de politie ten onrechte
huiszoeking had gedaan bij de uiteindelijk veroordeelde. Hoe verklaart de
Minister dat rechters nog steeds taakstraffen opleggen voor vuurwapenbezit?
De VVD is blij dat we om de pakkans te vergroten samenwerken met
opsporingsdiensten uit andere landen. De politie in Roermond patrouilleert met collega’s uit Duitsland en Roemenië door de binnenstad ten
behoeve van de detailhandel met als doel buitenlandse rondtrekkende
bendes op te sporen. Ik zou hierop graag een reactie krijgen van de
Minister. Worden de resultaten van deze gezamenlijke actie met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

2

Minister gedeeld en verdient dit initiatief uitrol over de rest van
Nederland?
Het is goed om te zien dat de Minister met de brief over de inzet rond de
motorclubs laat zien dat hij niet opgeeft. Het Openbaar Ministerie moet
wat de VVD betreft blijven proberen om motorclubs te verbieden als
onomstotelijk vaststaat dat vanuit clubhuizen of andere dekmantels van
een club criminele activiteiten of openbareordeverstoringen worden
gepland en uitgevoerd. We kunnen die verantwoordelijkheid niet alleen bij
de burgemeesters in Nederland neerleggen. Die kunnen op basis van de
geldende wet- en regelgeving dan wel clubhuizen sluiten en evenementen
verbieden, maar de volgende stap, het verbieden van de club zelf, moet
ook kunnen worden gezet.
Mevrouw Swinkels (D66):
U houdt een pleidooi voor een verbod op motorclubs, maar kunt u mij ook
uitleggen wat de toegevoegde waarde is van zo’n verbod? Het maakt toch
niet uit of een crimineel die delicten pleegt op een motor rijdt of in een
Prius?
De heer Van Veen (VVD):
Ik denk dat we over dit soort dingen geen grapjes moeten maken en
Priusrijders niet moet vergelijken met mensen van motorclubs. Ik zei
zojuist dat als onomstotelijk vaststaat dat een vereniging, zijnde een
motorclub, slechts het doel dient om criminele activiteiten te plannen en
uit te voeren en de openbare orde te verstoren, wij niet moeten verzanden
in juridische excuses om niets te doen en te zeggen dat een Priusrijder te
vergelijken is met het lid van een criminele motorclub. Dat is echt
complete onzin. De Minister heeft een moedig besluit genomen door
ervoor te zorgen dat dit soort verenigingen wel verboden kan worden. Ik
hoop dat D66 daar ook gewoon achter gaat staan.
Mevrouw Swinkels (D66):
Ik zou het niet willen hebben over juridische excuses, maar over het feit
dat er al legio juridische middelen in het strafrecht zijn om leden van
motorbendes die zich schuldig maken aan strafbare feiten, aan te pakken.
Daar heb je een verbod – het is overigens maar zeer de vraag of dat er kan
komen – niet voor nodig.
De heer Van Veen (VVD):
Ik hoor mevrouw Swinkels zich afvragen of het wel nodig is en of het wel
kan. Ik hoop dat het kan en ik denk dat het moet. Daarmee moeten we
beginnen om ervoor te zorgen dat dit soort verenigingen niet langer in het
openbaar kan laten zien hoe aantrekkelijk het is om je bij hen aan te
sluiten. Ik denk dat mensen op straat echt niet begrijpen waarom
sommigen hier vertellen dat niet iedereen die lid is van zo’n club,
onderdeel is van die criminele activiteiten. Als je lid wordt van zo’n club
en die club is verboden, weet je dat je vanaf dat moment een probleem
hebt. En dat moeten we zeker niet met juridische excuses wegdiscussiëren!
Voorzitter. In dat licht zou ik graag van de Minister willen weten of er
stappen worden gezet om samen met de burgemeesters iets te doen aan
de ondermijning. Er staan al langer gesprekken tussen Ministers en
burgemeesters gepland, maar hoe staat het hier nu mee? Kunnen in de
regio’s, zoals bij de Taskforce Brabant Zeeland, geplukte criminele
vermogens ook ten goede komen aan het opsporingsapparaat in die
regio? Kan de Minister vandaag verder al toezeggen dat het voortbestaan
van het samenwerkingsinitiatief van de Taskforce Brabant Zeeland voor de
komende jaren gegarandeerd is? Ik vraag dat in de wetenschap dat de
provinciale staten van bijvoorbeeld Brabant daarover al een positief
besluit hebben genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

3

Mevrouw Swinkels (D66):
Voorzitter. Liquidaties op straat, het dumpen van afval van ecstasylabs in
de natuur, hennepplantages in woonwijken en diefstal van persoonlijke
gegevens uit de database van banken: criminelen maken inderdaad
gebruik van legale structuren en ondermijnen zo de samenleving. Het
bestrijden daarvan vergt menskracht, expertise en vasthoudendheid. De
huidige aanpak van de georganiseerde criminaliteit begint natuurlijk bij de
politie, maar heeft de politie op dit moment ook voldoende expertise,
mankracht en vasthoudendheid in huis? Volgens mij niet. In ieder geval
word ik niet gerustgesteld door het onthutsende rapport dat de politie
vorige maand over het functioneren van haar eigen recherche uitbracht.
Om te beginnen de menskracht. Het rapport luidt de noodklok over het
capaciteitstekort bij de essentiële recherche- en inlichtingenafdelingen.
Bewijs in belangrijke zaken blijft liggen, verdachten worden niet verder
onderzocht en rechercheurs moeten werken tussen lege stoelen.
Tegelijkertijd worden er geen vacatures uitgezet, omdat de politieorganisatie in haar geheel een personeelsoverschot heeft. Wat gebeurt er om
deze capaciteitsproblemen aan te pakken? Wanneer verwacht de Minister
dat de recherche daadwerkelijk op sterkte is?
De expertise, mijn tweede punt. Volgens het rapport ontbreekt het de
recherche aan mensen die voldoende toegerust zijn om complexe en
dynamische onderzoeken te leiden die nodig zijn voor het bestrijden van
georganiseerde criminaliteit. De recherche heeft naar eigen zeggen
behoefte aan personeel met 21st century skills, als het toch een keertje in
het Engels mag, mevrouw de voorzitter. Er is een tekort aan mensen met
financiële en digitale talenten, die in staat zijn om juist die moderne
criminelen, die wel up to standard zijn, te kunnen pakken. Er is dus grote
behoefte aan jong talent, maar wat gebeurt er met jong talent dat zich
meldt bij de politie? Die jongeren stuiten op twee barrières, zo lees ik in
het rapport van de politie zelf. Ten eerste is er de barrière dat interne
sollicitanten voorrang krijgen, ook op outsiders die beter gekwalificeerd
zijn. Ten tweede gaat anciënniteit boven capaciteiten. In het rapport lees ik
zelfs dat er hoogopgeleide rechercheurs onder hun niveau werken.
Onderkent de Minister dit probleem en ziet hij daarvoor een oplossing?
De vasthoudendheid en de diepgang van het onderzoek; het lijkt bij de
aanpak van georganiseerde criminaliteit vooral te gaan om het vertoon
van daadkracht. Ik denk dan aan invallen in hennepkwekerijen met veel
agenten en met veel machtsvertoon om stekken, planten, auto’s en geld in
beslag te nemen en om tientallen verdachten op te pakken. Als ik dan in
het jaarverslag van het Openbaar Ministerie over 2015 lees dat het met
name gaat om het verstoren van de criminelen en hun activiteiten, vraag
ik me af wat er vervolgens gebeurt met de netwerken waar deze criminelen deel van uitmaken. Worden die wel opgerold? Het OM merkt
daarover heel opgetogen op dat er 1.200 onderzoeken zijn gestart in 2015.
Er zijn 518 interventies geweest en er zijn 58 criminele groepen aangepakt.
Dat klinkt heel daadkrachtig – «slagvaardig» noemt de Minister het in zijn
reactie – maar wat houdt die aanpak precies in? De politie klaagt toch
zeker over het feit dat ze te weinig mensen en tijd heeft om criminelen
daadwerkelijk voor de rechter te brengen? We kregen gisteren nog een
opgetogen brief van de Minister over de aanpak in Zuid-Nederland. Daarin
staat niet alleen dat er in 2015 428 mensen zijn opgepakt, maar ook dat
slechts 12 van hen zijn veroordeeld.
Iets anders wat mij zorgen baart, is dat ik in het rapport over de recherche
lees dat er meer wordt ingezet op kortdurende onderzoeken om een
tijdrovende vervolging en rechtsgang te vermijden. Dat betekent, zoals we
in de pers ook hebben kunnen lezen, dat het OM veel meer inzet op
schikkingen met criminelen dan op echte rechtszaken. Hoeveel vervolgingen zijn er eigenlijk uit de onderzoeken van het OM gekomen en hoe
worden die vervolgens afgedaan? Gebeurt dat door de rechter of door het
Openbaar Ministerie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

4

Ik sluit af met een opmerking over een effectieve aanpak. De aanpak van
zichtbare symptomen leidt nog niet tot het oprollen van de onderliggende
netwerken. De aanpak van georganiseerde criminaliteit vergt namelijk
meer. Het is alleen effectief als je het echt met wortel en tak uitroeit.
Daarvoor heb je een goed opgeleide en toegeruste politie en een
goedlopende veiligheidsketen nodig.
De heer Recourt (PvdA):
Voorzitter. Burgers hebben de overheid het monopolie op geweld
gegeven. Dat voorkomt dat we hier het recht van de sterkste hebben. Het
geeft daarmee veiligheid en welvaart. Het geeft ook de zekerheid dat die
macht wordt gecontroleerd en proportioneel wordt ingezet. Daarmee is
het de basis voor al het andere dat we in de Nederlandse samenleving
doen. De georganiseerde misdaad probeert die basis te slopen en onze
veiligheid en welvaart onderuit te halen voor haar eigen gewin. Daarmee
daagt zij de overheid uit, helemaal als ze het geüniformeerd doet, zoals
criminele motorbendes. Ik geef daarmee gelijk mijn antwoord op de vraag
van mevrouw Swinkels aan de VVD waarom die bendes zo kwalijk zijn.
Georganiseerde misdaad is onacceptabel en moet bestreden worden.
Daarbij is de overheid aan het recht gebonden en gelukkig maar, want als
de overheid niet aan het recht gebonden zou zijn, zou zij zich niet
onderscheiden van bijvoorbeeld criminele motorbendes. Die hebben
immers juist lak aan de wet. Het recht maakt het daardoor wel lastig. Je
moet zeker weten dat het om criminele clubs gaat, want je mag niet alleen
op uiterlijke kenmerken afgaan. Een en ander neemt niet weg dat het recht
mogelijkheden kent, zie de uitspraak in de zaak over Vereniging Martijn.
Ik heb de vele brieven van de Minister gelezen waarin hij langdurig poogt
om criminele motorbendes te verbieden. Telkens bekruipt mij dan een
ongeduldig gevoel, want wanneer komt nou eens de eerste zaak voor de
rechter? De Minister schrijft de Kamer: wij zien dat veel leden van een
aantal motorclubs diep in de misdaad zitten. Maar probeert hij die dan
ook voor de rechter te brengen? We zullen dan wel zien of de huidige
wetgeving voldoet. Als die niet voldoet, gaan we bekijken hoe we de wet
moeten aanpassen. Het is jarenlang zo gegaan, maar wat mij betreft ligt
de tijd achter ons dat de Minister ons kan schrijven: we zijn ermee bezig.
Ik heb hierover nog veel meer tekst, maar volgens mij heb ik hiermee de
kern wel te pakken. Niet alleen de criminele motorbendes vormen de
georganiseerde criminaliteit in Nederland – bij lange na niet! – en daarom
ga ik nu door naar mijn volgende punt.
Gisteren was ik bij een ontbijt van de Benelux en sprak ik met de mensen
die zich bezighouden met de grensoverschrijdende bestrijding van
drugssyndicaten, waaronder overigens ook die motorbendes. Ik vond dat
zij een goed verhaal hadden. Het Landelijk Informatie- en Expertise
Centrum (LIEC) en de Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIECs)
worden overgenomen door niet alleen de andere Benelux-landen, maar
ook door Noordrijn-Westfalen. Er wordt zelfs bekeken of dit een opzet is
die in de hele EU kan worden doorgevoerd. Daar zitten ook weer risico’s
aan, maar in principe vind ik het echt een goed verhaal.
Ik vroeg me wel één ding af. Het is mooi dat we die geïntegreerde aanpak
in Nederland voor elkaar hebben en het is terecht dat we die Europees
willen uitzetten, want het is nu eenmaal een kenmerk van georganiseerde
criminaliteit dat ze niet zo heel veel met grenzen heeft; men gaat naar het
land waar het het makkelijkst is. Ik vraag me dan wel af of we niet te
makkelijk oordelen over de Nederlandse situatie door te denken dat we
het wel voor elkaar hebben met die integrale bestuurlijke aanpak. Wat
doen we in Nederland met gemeenten en burgemeesters die wegkijken en
niet willen optreden? Er is niet alleen sprake van een waterbedeffect naar
België en Duitsland, maar ook binnen Nederland. Hebben wij hierover
afspraken gemaakt met de Commissarissen van de Koning? Stapt de
Minister zelf af op die gemeenten? Hoe wordt het aangepakt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

5

Ik heb al schriftelijke vragen gesteld over het interview in de Volkskrant
met een officier van justitie in Brabant. De kop boven dat interview was
«Pak criminelen hun geld af. Dan tref je ze het hardst.». Ik heb dat
interview met stijgende verbazing gelezen. De suggestie die wordt
gewekt, is namelijk dat het Openbaar Ministerie zo veel mogelijk zware
zaken afdoet via een OM-beschikking, omdat er helemaal geen ruimte is
om die zaken voor de rechter te brengen. Volgens mij is de OM-schikking
daar niet voor bedoeld en is het ook rechtsstatelijk onjuist. We moeten die
mogelijkheid echt beperken tot relatief lichte zaken. Een andere suggestie
was dat het OM de centen afpakt en daarna stopt. Natuurlijk moet je die
centen afpakken, maar je moet daarna natuurlijk niet stoppen. Als je dat
doet, gaat zo’n organisatie gewoon calculeren: er gaat daardoor 50% van
mijn omzet af en dat moet ik compenseren. Men calculeert het risico dan
gewoon in, omdat men niet het risico loopt om daadwerkelijk gepakt te
worden en een straf te krijgen. De antwoorden op mijn schriftelijke vragen
waren tamelijk formalistisch en daarom zou ik graag alsnog van de
Minister horen dat ik het verkeerd heb gelezen en dat de bedoeling echt
anders was. Zo niet, dan maak ik mij daarover grote zorgen.
Mevrouw Kooiman (SP):
Ik heb de vragen bestudeerd. Mevrouw Van Toorenburg van het CDA heeft
er volgens mij ook vragen over gesteld en eigenlijk ben ik het geheel met
jullie eens. Toen ik zelf het stuk las, vroeg ik me nog wel af waarom deze
rechercheurs de noodzaak voelen om het zo te doen. Waarom is de
bureaucratie zo groot en hoe kan het toch dat de wachtlijst bij het
Openbaar Ministerie vaak een obstakel is? Moeten we die problemen ook
niet bij de Minister neerleggen? Als rechercheurs hun zaken hierdoor vast
zien lopen en daarom maar voor een schikking kiezen, moeten we toch
zeker ook gaan nadenken over de vraag waarom het verderop in de keten
misgaat?
De heer Recourt (PvdA):
Dat ben ik met u eens. We hebben gisteren overigens een brief gekregen
waarin staat dat het nog lang niet klaar is. Dat was overigens voor mij
geen verrassing, want iedereen die wel eens op werkbezoek is geweest in
Noord-Brabant weet hoe hard de overheden daar vechten tegen de
georganiseerde criminaliteit. We zullen extra middelen ter beschikking
moeten blijven stellen. Ik snap overigens ook dat het nooit genoeg zal zijn
en dat er altijd sprake zal zijn van capaciteitsgebrek. Ik wil me niet
bemoeien met individuele zaken van het OM, maar wel met het beleid,
want dat beleid mag niet zijn: we doen alleen de korte klap en de lange
niet.
Voorzitter. Een van de problemen in Brabant is dat zaken te laat worden
aangeleverd bij het OM en de rechter. De oorzaak daarvan zou weer de
vertraging bij het NFI zijn! Hé, daar hadden we het gisteren nog over en
toen zei de Minister dat het geen probleem was. Ook al hebben we het
hier gisteren over gehad, zou ik hierop toch graag nogmaals een reactie
krijgen van de Minister.
Er is een motie (29 279, nr. 192) ingediend over de criminele burgerinfiltrant. In die motie staat dat de Kamer geïnformeerd zal worden over hoe
dat middel wordt ingezet. Wanneer krijgt de Kamer die informatie?
Mevrouw Kooiman (SP):
Voorzitter. Een officier van justitie zonder manschappen is als een
veldheer zonder leger. Dat zijn niet mijn woorden, maar de woorden van
hoogleraar Cyrille Fijnaut over de aanpak van georganiseerde misdaad in
Zeeland. Zeeland heeft vooral te kampen met drugssmokkel. Zeeland
heeft een heel lange kustlijn en daarop is weinig controle. Je kunt wel
mooie sier maken als Minister en een speciale officier van justitie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

6

aanstellen, maar je hebt dan wel een leger nodig dat die officier van
justitie kan helpen. Anders is het eigenlijk een verloren zaak, aldus Fijnaut.
Daarna las ik een opmerkelijk stuk van een rechter uit Spanje, die zich
bemoeide met de drugssmokkel in Nederland. Hij zegt: als je het niet aan
de bron aanpakt, is dat zonde. Dat ben ik eigenlijk met hem eens. Hij heeft
overigens ook veel opmerkelijke dingen gezegd waar ik het niet mee eens
ben. Hij heeft natuurlijk wel een punt als hij zegt dat we het bij de bron
moeten aanpakken en dat betekent dat we voldoende capaciteit moeten
organiseren. Hoe gaat de Minister om met die zorgen over Zeeland?
De heer Recourt (PvdA):
Ik snap het niet zo goed. Wat bedoelt u met de bron? Bedoelt u de
cocaïneproductie in Colombia? Ik volg u echt niet.
Mevrouw Kooiman (SP):
Het zou natuurlijk heel mooi zijn als we daar ook invloed op zouden
hebben. Het lijkt mij heel goed om de smokkel tegen te gaan. We hebben
verschillende havens waar beter wordt gecontroleerd, maar er treedt
daardoor een waterbedeffect op met als gevolg dat de smokkel zich
verplaatst naar Zeeland. De burgemeesters in Zeeland hebben daarover
een noodoproep gedaan, omdat het in Zeeland mis aan het gaan is en ze
eigenlijk niet voldoende capaciteit hebben om het aan te pakken. Het is
heel mooi dat we een speciale officier van justitie aanstellen – dat wil ik
toch ook wel gezegd hebben – maar tegelijkertijd moeten we wel zorgen
voor voldoende capaciteit om dit probleem op te pakken. Dat betekent
meer capaciteit voor de douane en de politie.
De heer Recourt (PvdA):
De bron is dan de smokkel over zee en vanuit België.
Mevrouw Kooiman (SP):
Juist.
Voorzitter. Ik had het over de ecstasylabs. Mevrouw Van Toorenburg van
het CDA heeft daar gisteren ook aandacht voor gevraagd. Het gaat mij in
het bijzonder om de drugslabs in de wijken. Het CDA en de SP zijn samen
op werkbezoek geweest in Tilburg en daar hebben we met eigen ogen
gezien dat die ecstasylabs in sommige wijken gewoon bommen zijn die
op het punt staan om af te gaan. Laten we wel zijn: het zijn giftige
bommen in wijken waar kinderen wonen. Ik maak me daar erg veel zorgen
over.
Er is een geurkaart ontwikkeld. Je kunt die openkrassen en de geur van
zo’n lab ruiken. Als je die geur eenmaal geroken hebt, vergeet je die niet
heel snel. Ik vond het opmerkelijk dat die geurkaart alleen aan de
professionals wordt uitgedeeld. Geurkaarten voor wiet worden namelijk
wel vaak verspreid onder de mensen in de wijk. Waarom starten we niet
een pilot met het verspreiden onder burgers van die andere geurkaarten?
Juist zij zijn de ogen en oren van justitie in de wijk. De mensen in de wijk
hebben vaak veel eerder iets in de gaten als ze weten dat die rare
wasmiddellucht iets te maken heeft met een ecstasylab.
Gisteren hebben we ook gesproken over de mogelijkheid om de grondstoffen die worden gebruikt voor het vervaardigen van synthetische
drugs, te verbieden. De Minister heeft gezegd bereid te zijn om zo’n
verbod te onderzoeken. Ik heb inmiddels begrepen dat er in augustus een
gesprek hierover met de Minister zal plaatsvinden en dat op dit moment
de voorbeelden worden geïnventariseerd om te bepalen waar de politie
tegen aanloopt. Kan de Kamer van die voorbeelden op de hoogte worden
gebracht?
De SP vindt dat boeven in de cel horen, maar dat gebeurt niet of nauwelijks. Mijn voorgangers zeiden het al. De aanpak van de ondermijning in
Zuid-Nederland leidde in 2015 tot bijna 400 aanhoudingen, maar tot eind

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

7

2015 kwamen daaruit slechts zes veroordelingen voort. Hoe verklaart de
Minister dit? Kan hij mij ook aangeven hoeveel zaken er bij de diverse
eenheden op de plank liggen? Ik vraag dat, omdat ik hierover zorgelijke
geluiden heb ontvangen.
Ik wil het LIEC bedanken voor zijn uitgebreide brief over de aanpak van
motorcycle gangs, criminele motorbendes. Het LIEC is steeds succesvoller
en iedereen zou trots moet zijn op zijn aanpak; dat mag ook wel eens
gezegd worden. Als de leider van Satudarah in de krant zegt dat hij er last
van ondervindt, dan denk ik: mooi, missie geslaagd. Ik las ook met veel
belangstelling over de ontwikkelingen bij het Openbaar Ministerie rond
een eventueel civiel verbod en over de mogelijkheid om mensen van
criminele motorbendes te weren uit beveiligingsbedrijven. Dat klinkt zeer
interessant. Ik maak me er wel zorgen over dat er ondergronds gewoon
heel veel doorgaat: mensen doen hun colors af en de bendes gaan in
woonwijken of horecagelegenheden zitten. Daarbij komt het waterbedeffect, waarop Recourt wees, als gemeenten zelf geen handhavingsbeleid
hebben.
Ik wil dat die bendes vandaag te horen krijgen dat ze geen kans krijgen.
Als ze hun criminele activiteiten willen voortzetten, hebben ze pech want
dat staan we niet toe. We moeten vandaag eigenlijk tegen die bendes
zeggen dat we ze in de gaten hebben. Ik geef de Minister graag de
mogelijkheid om uit te leggen hoe hij ervoor gaat zorgen dat die bendes
geen kans meer maken met hun criminele activiteiten.
De georganiseerde criminaliteit kun je niet alleen aanpakken. Als ik in
Utrecht over de Amsterdamsestraatweg fiets, zie ik heel veel belwinkeltjes
en massagesalons, waarvan ik denk: is dat wel zuivere koffie? Je hoort
ook regelmatig van de politie dat zij zich daarover zorgen maakt.
Vergelijkbare problemen in de Javastraat in Amsterdam zijn met een
specifieke aanpak opgelost. Niet alleen de politie, maar ook de gemeente,
de Belastingdienst en de Voedsel- en Warenautoriteit hebben al die
winkeltjes onder het vergrootglas gelegd. Overigens heeft Tilburg samen
met de elektriciteitsbedrijven iets vergelijkbaars gedaan in haar aanpak
van ondermijnende criminaliteiten en kent Den Haag zo’n specifieke
aanpak voor de massagesalons. Zoals ik al zei, doe je de aanpak van de
georganiseerde criminaliteit niet alleen. Je doet dat met diverse partijen.
Kunnen we niet veel meer de ervaringen die zijn opgedaan met die
diverse maatregelen, bijvoorbeeld de succesvolle aanpak van de
Javastraat, over het land verspreiden? Het gebeurt namelijk niet alleen in
Zuid-Nederland, maar ook in heel veel wijken elders in Nederland. Het is
goed om van elkaar te leren en om van elkaars expertise gebruik te
maken.
Voorzitter: Recourt
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. Volgens mij zijn we een vrij eensgezinde Kamer en dat mag ook
wel eens gezegd worden, nadat we elkaar gisteren de keet uitgevochten
hebben. Misschien doen we dat later vandaag wel weer en dan is het
maar goed dat dit een tamelijk rustig debat is. We zijn het volgens mij
namelijk over een aantal punten zeer eens.
Ik hoor het mijn collega’s zeggen en ik zeg het hen als Brabants Kamerlid
graag na dat het een goede zaak is dat de Minister daadwerkelijk
voortgaat met zijn intensieve aanpak van de ondermijnende criminaliteit
in het zuiden. Die is natuurlijk al heel erg lang zorgelijk. We hebben
daarover vaak aan de bel getrokken. De burgemeesters hebben aan de bel
getrokken. De officieren van justitie en zelfs de rechters hebben aan de bel
getrokken. Gelukkig is het opgepakt en wordt het uiteindelijk ook
voortgezet.
Er staat een zin in de stukken die mij bezighoudt: De intensieve aanpak in
Zuid-Nederland van de afgelopen jaren heeft echter ook steeds beter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

8

zichtbaar gemaakt wat tientallen jaren onzichtbaar is gebleven. Laten wij
daarom ook niet iedere keer weer roepen dat de criminaliteit daalt, want
dit past eigenlijk bij de geluiden die ik hoor van de korpschef en de
procureur-generaal. Zij geven aan dat we wel denken dat de criminaliteit
daalt, maar dat louter de zichtbare criminaliteit daalt. Blijf op je hoede,
zeggen zij tegen ons. Het is goed dat de Minister in ieder geval in Brabant
op zijn hoede is. Net als anderen vraag ik mij hierbij wel af of het niet zal
leiden tot een waterbedeffect. Daar zullen we goed op moeten letten.
Trekken we hierdoor verder niet andere korpsen leeg? Kan de Minister mij
garanderen dat dit niet zal gebeuren of valt dit straks ook onder de
sturingsmaatregelen om 50 miljoen bij de politie weg te poetsen? Dat
woord «sturingsmaatregelen» heeft mij een halve nacht wakker
gehouden, want wat zijn in vredesnaam sturingsmaatregelen? Zijn het
wegsturingsmaatregelen voor slachtoffers die zich melden? Zijn het
wegsturingsmaatregelen voor personeel dat ontslagen moet worden? Dat
woord is mij blijven boeien en misschien kan de Minister er vandaag nog
iets over zeggen.
De Kamer is tamelijk eensgezind over de aanpak van de motorbendes. Ik
zeg expres «motorbendes», want toen ik er deze week iets over schreef,
viel me op dat heel veel mensen dachten dat ik iedere motorclub wil
verbieden. Nou, absoluut niet! Ik ken heel leuke motorclubs. Ik ken heel
enthousiaste motorclubs, die ook heel goede dingen doen. Ze doen ook
wel eens iets wat een beetje spannend is, bijvoorbeeld Bikers Against
Child Abuse Nederland. Af en toe vraag ik me af wat die precies aan het
doen zijn, maar ik zie ze heel erg sterk optreden om kinderen weer een
beetje weerbaar te maken. Ik ben er trots op dat er groepen in Nederland
zijn die op deze manier proberen het verschil te maken.
Aan de andere kant beweegt zich onder die clubs ook puur tuig. Ik denk
dat we hen moeten aanpakken en dus zeker niet alle enthousiaste
motorrijders, die met wapperende haren door onze prachtige
landschappen scheuren, ook nog eens op prachtige machines. Een lust
voor het oog! Over hen hebben we het niet, we hebben het alleen over die
gasten die vaak niet eens een rijbewijs hebben. Vaak hebben ze zelfs niet
eens een motor en zijn ze allemaal maar lid van zo’n club, omdat dat
intimiderende foute gedrag hen aanspreekt.
Ik begrijp dat het Ministerie van plan is om met het Openbaar Ministerie
echt die stap te zetten. De heer Recourt gaf overigens wel terecht aan dat
het vreselijk lang heeft geduurd. Laten we ons vanaf nu richten op de
casuïstiek van de schietende clubs in Rotterdam en andere plaatsen, want
die laten zien dat het niet gaat om gewoon lekker een rondje toeren.
Ik heb nog wel een aantal zorgen. Zo vraag ik me af wat de Minister doet
in de tijd dat hij er nog niet in is geslaagd om deze clubs daadwerkelijk
aan te pakken. Ik vraag dat, omdat de rapporten laten zien dat deze clubs
een enorme aantrekkingskracht hebben en dat ze die proberen te
gebruiken om hun aanwas te vergroten. We moeten heel sterk blijven en
daartegen in blijven gaan. Ze zijn minder actief op de social media, maar
mevrouw Kooiman gaf terecht aan dat ze hun werkterrein verleggen naar
woonwijken, hotels, restaurants en zelfs naar een historische werfkelder.
Een kerker vind ik prima, maar een kelder niet! Ik denk dat we kritisch
moeten blijven volgen wat er gebeurt en moeten blijven proberen om
hieraan paal en perk te stellen.
Mevrouw Swinkels (D66):
Wat verwacht het CDA van een verbod op motorclubs waarvan het
vermoeden bestaat dat ze bezighouden met criminele activiteiten?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Een goede vraag. Wij verwachten hier geen wonderen van. De Minister
heeft dan ook een heel realistische brief geschreven, want hij schrijft niet
voor niets dat ze niet ineens verdwenen zullen zijn als je ze verbiedt. Dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

9

weet ik ook wel; ze gaan niet opeens in rook op. Verbieden biedt wel
mogelijkheden. U weet dat ik gepromoveerd ben op de deelnemingsvormen in het strafrecht en ik heb dat vakterrein later gelukkig bij kunnen
houden. Ik zie het probleem dat het lastig is om uiteindelijk individuele
leden aan te spreken op het feit dat zij zich aansluiten bij een mogelijk
criminele club. Als je de drempel van die club overgaat, word je dan wel
of niet lid van een criminele organisatie?
Ik denk dat het een bouwsteen kan zijn van een effectievere aanpak. Als
een club verboden kan worden omdat het een criminele organisatie is,
wordt het ook iets makkelijker om individuen aan te pakken. Ik wil dat het
Openbaar Ministerie en de politie zich bezig kunnen houden met
criminaliteitsbestrijding en daarbij moeten wij het zo makkelijk mogelijk
maken. Dat moeten we natuurlijk wel doen binnen de grenzen van de wet
en daarom is het goed dat er kritisch is gekeken naar de beste manier
waarop we het kunnen doen. Ik vind het dus ook goed dat wij niet kunnen
roepen «verbied ze allemaal maar» en dat het Openbaar Ministerie de
gang naar de rechter moet maken. Dat is de manier waarop wij de
rechtsstaat in Nederland hebben ingericht. Het is altijd mijn streven
geweest dat we dit soort zaken aan de rechter voorleggen. Zorg ervoor
dat we tot een verbod komen, want dan kunnen we daarna het tuig
daadwerkelijk aanpakken. Dat is de gedachte achter mijn voorstel. Ik
verwacht geen wonderen, maar ik denk wel dat we hiermee een stapje in
de goede richting zetten.
Mevrouw Swinkels (D66):
Als een vereniging wordt verboden, worden de jacks natuurlijk niet meer
gedragen, omdat de leden zich niet willen manifesteren als lid van een
verboden club. Dat betekent dat de criminaliteit die aan die club was
verbonden, uit het zichtbare naar het onzichtbare domein van de
onderwereld wordt gehaald. Wordt het daardoor juist niet veel moeilijker
om deze clubs in de gaten te houden en eventuele strafbare feiten te
bestrijden?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Nee, dat denk ik niet. Ik denk dat ze zich sowieso al vertakt hebben in de
onderwereld. Je leeft in een droomwereld als je denkt dat die clubs zich
alleen maar bewegen in de wereld die wij zien. Die clubs hebben
aantrekkingskracht en daar wil ik van af. Het is belangrijk dat mensen zich
realiseren dat ze fout bezig zijn als ze zich bij zo’n club aansluiten.
Tegelijkertijd moet mensen geen strobreed in de weg worden gelegd als
ze zich bij een andere club aansluiten. Het is goed om dit onderscheid te
maken. Verder moeten we ervoor zorgen, vandaar ook mijn vraag, dat er
geen waterbedeffect optreedt, dat de politie afdoende kan optreden en dat
de politie kan doorrechercheren. In de onderwereld zal het inderdaad
doorgaan en daar moeten we actief tegen optreden. Maar het kan een
extra mogelijkheid zijn om effectiever op te treden tegen motorbendes. De
Minister heeft dat goed uitgelegd en het Openbaar Ministerie is dan ook
met een serieuze zaak bezig. Ik denk dat we dat met elkaar moeten willen.
Voorzitter. De criminaliteit beperkt zich natuurlijk niet tot de motorbendes.
Ik wil dan ook wat zeggen over de criminele bendes die de detailhandel
het leven zuur maken. Berekend is dat de schade hiervan 250 miljoen per
jaar bedraagt en dan spreek ik nog niet eens over de enorme sociale en
emotionele impact ervan op winkeliers en consumenten. Je zal maar met
je kinderen in zo’n winkel staan! We hebben hierover een paar keer met
de Minister gesproken en toen hebben we tegen hem gezegd dat we
willen dat er serieus tegen wordt opgetreden, ook met behulp van
cameratoezicht. We hebben in 2013 een motie-Oskam/Van Oosten
(33 750 VI, nr. 62) ingediend en aangenomen gekregen over effectief
gebruik van camerabeelden. Er zou een wetsvoorstel komen. Ik begrijp nu
dat er een consultatieronde heeft plaatsgevonden, maar ik vraag me toch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

10

af of, plat gezegd, de Minister zijn keutel heeft ingetrokken. Dat zou ik
geen goed idee vinden. Ik vraag het zo scherp, omdat ik zie dat er nog
niets uit is gekomen. We hebben moeite met het tempo; het schiet niet op.
We zien wel dat er een afspraak is gemaakt over het onderling delen van
de beelden. Dat is een stap in de goede richting, maar er moet meer
gebeuren. Ik wil dat de Minister dat wetsvoorstel naar de Kamer brengt,
zodat wij ermee aan de slag kunnen gaan.
Voorzitter, ik zie op de stopwatch van de griffier naast mij dat ik door mijn
tijd heen ben. Ik moet dus stoppen. Ik doe dat met de opmerking dat ik het
eens ben met wat mijnheer Recourt zei over wat er gebeurt rond ZSM (Zo
Spoedig, Slim, Simpel, Selectief en Samen Mogelijk). De echt foute
criminelen moeten natuurlijk voor het hekje staan en niet alleen maar in
hun portemonnee worden gepakt, ook al is dat heel belangrijk.
Voorzitter: Van Toorenburg
De voorzitter:
Ik geef de Minister tien minuten om zijn beantwoording voor te bereiden.
Meer is niet nodig, want hij heeft zich van tevoren vast al goed
voorbereid.
De vergadering wordt van 10.38 uur tot 10.45 uur geschorst.
Minister Van der Steur:
Voorzitter. Ik bedank de leden voor de gestelde vragen en de gemaakte
opmerkingen die ik, zoals u ook al in uw inbreng namens uw fractie
constateerde, vooral kan zien als een ondersteuning maar ook verdere
aansporing van het beleid zoals we dat met elkaar de afgelopen jaren
hebben ontwikkeld. Ik loop eerst even de hoofdthema’s langs en ik zal
vervolgens antwoord geven op de individuele vragen.
De aanpak van georganiseerde criminaliteit vindt in Nederland plaats
langs een integrale weg. Dat betekent dat we heel nauw samenwerken
met het Openbaar Ministerie, de politie, gemeenten, de Belastingdienst,
de FIOD en de Koninklijke Marechaussee en, daar waar dat kan, ook nog
met andere partijen. Ik zou de provincies daar ook zeker niet bij willen
overslaan. Dat doen we dan ook weer in het kader van het LIEC en de
RIECs. Ik bedank de leden voor de opmerkingen die zij daarover gemaakt
hebben. We zien dat het beleid dat door mijn voorganger op dit punt met
heel veel partijen is ingezet, echt succesvol is. Dat betekent dat we dat
gewoon moeten voortzetten. Dat willen we ook, omdat de aanpak van
georganiseerde criminaliteit in het hele land, maar zeker ook in
Zuid-Nederland, echt een aanpak van de lange adem zal zijn. Het zal nodig
zijn om het beleid op dat punt de komende jaren voort te zetten. Ik kom
daar later nog op terug, naar aanleiding van de individuele vragen.
De Veiligheidsagenda loopt tot en met 2018. Daarin wordt vastgesteld dat
de aanpak van georganiseerde criminaliteit een van de prioriteiten is. Dat
leidt met regelmaat tot cijfers die een hoog abstract gehalte hebben. Als ik
rapporteer dat er over 2015 1.188 criminele samenwerkingsverbanden
strafrechtelijk zijn aangepakt, dan wil je eigenlijk ook heel graag weten
wat daarachter zit. Zit iedereen dan achter de tralies, is al het geld
afgepakt? In veel gevallen zal dat wel zo zijn, in andere gevallen niet,
omdat het apparaat steeds weer keuzes moet maken. Er is de korte klap:
het pakken wat je pakken kunt, het laten weten dat je erbovenop zit, het in
kaart brengen van mensen, het verkrijgen van informatieposities en het in
beslag nemen van telefoons, geld of motorfietsen. Dat zijn allemaal
voorbeelden van de korte klap. Maar natuurlijk maken die acties vaak
onderdeel uit van de lange klap, van de lange adem, waarbij je doorpakt,
het hele netwerk in kaart brengt en dat langzamerhand oprolt. Daarbij
richt je je vooral op de bron, op de bovenbazen, en zorg je ervoor dat je
die effectief kunt uitschakelen. Dat is natuurlijk lastig, dat vereist veel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

11

capaciteit en langdurig onderzoek, maar daar is die hele club van
samenwerkende organisaties wel heel hard mee bezig.
Ik denk dat we heel tevreden kunnen zijn over de behaalde resultaten,
maar dat we er nog lang niet zijn. Ik zeg dat ook in het licht van het signaal
dat ik gisteren heb afgegeven. We moeten dus niet verslappen. We
kunnen op dit punt echt niet zeggen dat we klaar zijn of dat dit – zoals
Churchill zei – het begin van het einde is; we staan met de aanpak van de
georganiseerde criminaliteit nog steeds aan het einde van het begin. Daar
zal onze aandacht de komende jaren dus nog echt naar moeten uitgaan.
Dat is tot en met 2018 gegarandeerd door middel van de Veiligheidsagenda, maar ik sluit niet uit dat we ook na 2018 de aanpak van de
georganiseerde criminaliteit in heel Nederland nog steeds als een
belangrijk speerpunt zullen moeten beschouwen. Ik ben daar gewoon
realistisch over.
Ik kom te spreken over de vuurwapens. Ik ben het geheel eens met de
woordvoerders dat dit een punt van zorg is. De beschikbaarheid van
zware vuurwapens met name afkomstig uit Oost-Europa is een groot punt
van zorg, niet alleen in Nederland maar in alle landen in Europa en
daarbuiten. Er zijn in de jaren negentig een heleboel overheidsarsenalen
geopend. Daarvan zien we de effecten nog steeds, ook in ons land. Er
wordt terecht op gewezen dat de toename van het gebruik van het aantal
zware vuurwapens ook maatschappelijk gezien een enorme impact heeft.
We zien tegelijkertijd dat het aantal vuurwapenincidenten in Nederland
gestaag afneemt, wat positief nieuws is, maar dat de ernst en omvang van
het gebruikte middel zeker niet afnemen. Ik wijs voorts op de manier
waarop de criminele liquidaties plaatsvinden. Die komen steeds meer in
beeld van de samenleving; die vinden overdag plaats en daar zijn mensen
bij. Ik herinner mij nog een liquidatie op straat in Zaandam tegenover een
lagere school. Die zaken zien we de laatste jaren meer dan ooit tevoren.
We hebben op een aantal terreinen maatregelen daartegen genomen. In
Nederland hebben we een landelijke officier vuurwapens aangesteld. Het
CDA deed een klemmend beroep op mij om die suggestie over te nemen
en ik heb dat gedaan. De strafvorderingsrichtlijnen zijn aangescherpt. We
hebben voorts de probleemgebieden waarop een ongelooflijke inzet
plaatsvindt van het Openbaar Ministerie en de nationale politie. Ik noem
in dit verband Amsterdam, maar zeker ook Brabant en recentelijk ook
Rotterdam. In 2015 zijn 44 onderzoeken gedaan naar de georganiseerde
criminaliteit met als thema wapens en explosieven. Wij hebben natuurlijk
ook niet stilgezeten. Toen wij begonnen met het Europees voorzitterschap
hebben wij met heel grote voortvarendheid de vuurwapenrichtlijn
afgerond. Dat betekent dat er in Europa een stevige aanscherping zal zijn
op het gebied van de bestrijding van vuurwapens. Wij moeten strenge
regels hebben voor legale vuurwapens – ik denk dat Nederland op dat
gebied één van de strengste wet- en regelgevingen heeft – maar we
moeten ons vooral grote zorgen maken over de illegale vuurwapens. Die
aanpak is er niet alleen in Nederland maar ook in Europees verband. Ook
op dit punt werken we natuurlijk nauw samen met de ons omringende
landen.
Ik noem nog even als algemeen thema de aanpak van de ondermijnende
criminaliteit in Zuid-Nederland. Ik heb het daarbij echt over heel
Zuid-Nederland, dus over Limburg, Brabant maar ook over Zeeland. Op
uitdrukkelijk verzoek van Zeeland is er een specifieke officier bij gekomen
voor het havengebied, ook vanwege de drugsproblematiek die daar
speelt. Daar heeft mevrouw Kooiman ook op gewezen. De problematiek is
misschien minder pregnant dan in Rotterdam, maar dat heeft simpelweg
ook te maken met de omvang. Maar de problematiek is er zeker. Bij de
laatste paar aanhoudingen die daar verricht zijn, ging het overigens om
grote hoeveelheden cocaïne.
Ik ben het eens met de heer Recourt dat de bron niet in Nederland ligt. Het
is goed dat we ons realiseren dat die drugs afkomstig zijn uit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

12

Zuid-Amerika. Dat is zeker het geval bij cocaïne. Zuid-Amerika is de bron
en daar gebeurt overigens ook veel. We zien dat er ongelooflijke hoeveelheden in beslag worden genomen. Volgens mij was er eergisteren nog
sprake van een heel grote partij met een omvang die tot op heden
ongekend was. Het risico dat men neemt, is heel groot en er zullen
ongetwijfeld nog meer van dat soort partijen zijn. We zijn er dus ook op
dat punt echt nog lang niet.
De regering voert hierover heel goed overleg met al die andere partijen.
We onderhouden goede contacten met de provincies en de gemeenten. Ik
wil in dat verband ook zeker Peter Noordanus, de burgemeester van
Tilburg, noemen, die een heel actieve rol speelt. Ik heb gisteren met veel
plezier kunnen aankondigen dat we gezamenlijk hebben besloten om de
taskforce voort te zetten. Dat geldt ook voor de samenwerking, inclusief
de extra politie- en OM-capaciteit.
De heer Recourt (PvdA):
Gisteren is er inderdaad een enorme partij cocaïne gevonden. Ik vraag me
altijd af hoe je dat moet duiden. De Minister zegt «hoera», maar ik
betwijfel of dat op zijn plaats is. Zegt die grote hoeveelheid immers niet
veel meer over de toenemende volumes die door Nederland gaan? Als de
politie zo’n 5% à 10% afpakt, dan doet zij het heel goed. Op het moment
dat je als overheid steeds meer afpakt, kan daaruit eigenlijk alleen maar
worden opgemaakt dat de import groeit. Zoals dat misschien het geval is
met aardappeltjes en bloemen, gaat er ook steeds meer cocaïne door de
Rotterdamse haven. Moeten we dat niet uit die vangst opmaken?
Minister Van der Steur:
Als we wetenschappelijk onderzoek zouden doen naar de totale omvang
van de export vanuit Zuid-Amerika naar het westen van Europa, dan
zouden we daar zinnige uitspraken over kunnen doen. Dat kunnen we nu
niet. We weten immers bij lange na niet wat de omvang is van de
drugstransporten naar Europa. Ik ben daar heel realistisch in. Ik stel vast
dat de omvang van partijen die worden aangetroffen, toeneemt. Vanuit
bedrijfsmatig oogpunt betekent dat heel simpel dat men steeds grotere
risico’s neemt. Dat kan dus alleen maar als andere partijen met een
soortgelijke omvang er gewoon doorheen komen. Ik ben helemaal met de
heer Recourt eens dat wij succesvoller lijken te zijn op het gebied van
drugsvangsten, maar we moeten er langs dezelfde redenering van uitgaan
dat er ook nog steeds heel veel binnenkomt. Wij zetten ons er onveranderd voor in om zo veel mogelijk van die partijen uit de lucht te halen.
Dat doen we in Zeeland, dat doen we in Rotterdam, maar dat doen we ook
samen met onze Belgische en Duitse collega’s. De haven van Antwerpen
en de Duitse havens hebben natuurlijk hetzelfde probleem. Dat geldt
natuurlijk ook voor Schiphol.
Ik wil in algemene zin nog iets zeggen over de criminele motorbendes.
Daar is in Nederland terecht heel veel aandacht voor. Toen ik het
recentelijk verschenen interview met de opperhoofdman van Satudarah
las, dacht ik: er wordt in ieder geval aangegeven dat men ondervindt dat
er actie op wordt ondernomen. Dat is een integrale actie waarbij
gemeenten, provincies, het Openbaar Ministerie, de politie, maar zeker
ook de Belastingdienst en andere partijen betrokken zijn. Ik ben heel
verheugd dat ik de Kamer heb kunnen berichten dat het Openbaar
Ministerie, zoals al eerder is aangekondigd, heel serieus werk gaat maken
van het verbieden van specifieke motorclubs, die naar de inschatting van
het OM als oogmerk hebben om criminele activiteiten te ontwikkelen. Dat
is de voorwaarde, dan kun je zo’n organisatie verbieden. Dat moet een
rechter dan wel accorderen, zoals bijvoorbeeld ook bij de Vereniging
Martijn is gebeurd.
Ik vind het goed dat mevrouw Van Toorenburg onderstreept dat er
criminele motorbendes zijn, maar dat er ook heel gezellige, normale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

13

mensen zijn die in clubverband op een motorfiets rijden. Die twee
verschillende groepen horen echt niet bij elkaar, maar er zijn organisaties
waar wij ons grote zorgen over maken, waarvan telkens weer blijkt dat er
binnen het ledenbestand sprake is van een grote vermenging met
criminele organisaties en criminele activiteiten. Het Openbaar Ministerie
moet daar natuurlijk zorgvuldig mee omgaan. Daarom duurt het langer
dan misschien gewenst is. Maar anders dan mevrouw Swinkels suggereert, vind ik zelf dat als zo’n verbod mogelijk is, je het ook wel moet
proberen in te voeren. Dat maakt namelijk op alle terreinen het beleid
gemakkelijker. Als een motorbende is verboden, kunnen we veel
gemakkelijker een clubhuis sluiten. Dan hebben gemeenten veel betere
instrumenten in handen om bijvoorbeeld ook horecaondernemingen die
gerund worden door mensen met verbanden met een criminele
motorclub, te sluiten. Op het moment dat het organisatieverband zelf
verboden is, geeft dat veel meer handvatten voor het lokale bestuur, de
provincies en de andere organisaties om effectief te kunnen optreden.
Daar zit het primaire belang. Daarnaast is er nog het subsidiaire belang
dat de uitingen dan niet meer gebruikt kunnen worden. Dat betekent dat
de website uit de lucht moet en dat soort zaken. Er zitten dus grote
voordelen aan.
Ik wijs erop dat de hoofdman van Satudarah in het interview ook zei: maar
u denkt toch niet dat als wij verboden zijn, wij dan niet meer een criminele
motorbende zijn; wij zullen ons dan ondergronds verder organiseren. Dat
is precies het beeld dat we hebben gezien in Duitsland, waar verenigingen
traditioneel gezien makkelijker verboden kunnen worden. Daar zie je dat
er twee dagen later een nieuwe stichting wordt opgericht – de stichting tot
vrijwillig motorrijden in de openlucht – en dan gaat het gezelschap
gewoon weer verder. We moeten ons realiseren dat het niet het panacee
voor al het kwaad is, maar het is wel een heel grote stap in de goede
richting. Ik ondersteun het OM van harte om maatregelen te nemen tegen
die clubs waarvan echt kan worden aangetoond dat zij een crimineel
oogmerk hebben. Dat schrijft de wet ons voor.
Mevrouw Swinkels (D66):
Wat de Minister zegt over de toegevoegde waarde van wat de gemeente
vervolgens kan doen als een criminele motorbende verboden wordt,
begrijp ik. Dat onderschrijf ik ook. Dat roept bij mij nog steeds de vraag op
wat dan het effect is. Zoals de Minister zelf net zei, komt er dan als een
paddenstoel uit de grond weer een nieuwe stichting en gaat men gewoon
door. Dat zegt men overigens ook zelf. Waarom doen we het dan? Het kost
ook veel inzet, tijd en geld om een motorbende verboden te krijgen.
Minister Van der Steur:
Volgens mij heb ik dat heel duidelijk gemaakt. Ik wil gemeenten graag
handvatten geven. Bovendien is het ook een symbolisch signaal: onze
samenleving accepteert niet dat er organisaties zijn die zich buiten de wet
plaatsen en die zich alleen aan hun eigen wet- en regelgeving houden. Ik
verwijs naar een artikel waarin iemand van Satudarah opmerkt: dat
iemand een crimineel feit heeft gepleegd, dat hij een strafblad heeft en dat
hij in de gevangenis heeft gezeten, is voor ons geen reden om hem het
lidmaatschap van de club te weigeren. Als je wilt bewijzen dat je geen
criminele motorbende bent, lijkt me het een heel goede eerste stap om te
zeggen: van elk lid van onze organisatie dat de wet overtreedt nemen we
afscheid. Dat zou nou eens een mooie bijdrage zijn. Zelf ben ik een groot
voorstander van het verbieden van clubs waarvan de organisatie zelf
onderdeel is van criminele activiteiten. Ik denk dat dit een grote
meerwaarde heeft, maar dat doet niet af aan het feit dat het ondergronds
ongetwijfeld verder zal gaan. Ik vind echter dat wij als samenleving
moeten laten zien dat we hier paal en perk aan stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

14

Mevrouw Swinkels (D66):
Ik kan er heel kort over zijn. Ik luister en ondanks alle redelijke argumenten
die ik hoor, stel ik vast dat deze maatregel vooral een symbolisch effect
heeft. Dat wil ik gewoon constateren.
Minister Van der Steur:
Dan adviseer ik mevrouw Swinkels om beter te luisteren naar wat ik zeg.
Niet voor niets vind ik, net als het OM, dat dit moet gebeuren. De
gemeenten laten mij expliciet weten dat dit structureel en praktisch helpt
om hun beleid verder vorm te geven. Ik raad mevrouw Swinkels aan om
het verslag van dit AO nog eens rustig door te lezen op dit punt.
De heer Recourt (PvdA):
Ik zit helemaal aan de andere kant. Ik juich zo’n verbod toe, mocht het er
komen. Misschien kunnen we het nog wel wat uitbreiden ook. Binnenkort
zal een civielrechtelijk bestuursverbod van kracht worden. Daarmee
kunnen mensen die faillissementsfraude plegen niet zomaar weer een
nieuwe bv starten. In dit geval gaat het om een vereniging of een stichting
of wat dan ook. Is er nagedacht over de vraag of ook in dat geval
belemmeringen kunnen worden opgeworpen? Het is natuurlijk geen
wondermiddel, maar alle beetjes helpen.
Minister Van der Steur:
Daar moet ik even over nadenken. Vroeger moest je een verklaring van
geen bezwaar hebben bij het oprichten van bijvoorbeeld een vennootschap. Dat is afgeschaft. Tegenwoordig hebben we andere vormen van
toezicht. Ik laat de vraag even bezinken, dan kom ik er later bij de heer
Recourt op terug.
Ik heb nog twee algemene punten, te beginnen bij de rondtrekkende
roversbendes. Dat fenomeen bestaat uit meerdere facetten:
Oost-Europese organisaties, maar zeker ook familieachtige structuren die
we kennen uit bijvoorbeeld Ierland, de Irish Travellers. Recentelijk heb ik
daar nog over gesproken met mijn collega uit Ierland. Daar ziet men ook
dat deze groepen heen en weer reizen tussen Ierland en de rest van
Europa, waaronder Nederland. Op dat punt zal de internationale samenwerking worden vergroot om de aanpak te verbeteren. We hebben een
goede samenwerking met private partijen, bijvoorbeeld Detailhandel
Nederland en MKB Nederland. Mede naar aanleiding van de motiePechtold investeren we verder in het terugdringen van winkeldiefstal,
omdat dat een van de activiteiten is van dit soort bendes. Goed nieuws is
dat Detailhandel Nederland voornemens is om een waarschuwingenregister op te zetten, zodat bedrijven in de detailhandel en de logistieke
sector persoonsgegevens kunnen gebruiken om te voorkomen dat
mobiele dadergroepen schade kunnen aanrichten. Detailhandel Nederland
heeft daarvoor ook een protocol opgesteld, dat inmiddels is goedgekeurd
door de Autoriteit Persoonsgegevens. Daarmee kan men die persoonsgegevens onderling uitwisselen. Ik denk dat dat een positieve stap is.
Gelukkig heeft Detailhandel Nederland vandaag bericht dat het aantal
winkelovervallen in het afgelopen jaar wederom is gedaald; ook daar dus
een positief beeld. Ondertussen hebben we weinig cijfers over rondtrekkende bendes. Het zou prettig zijn als we daar wat meer inzicht in zouden
krijgen de komende periode. De inzet is erop gericht om in een goede
samenwerking met andere landen deze bendes het leven zo moeilijk
mogelijk te maken.
Het laatste punt is de kwaliteit en de capaciteit van de opsporing.
Daarover zijn verschillende vragen gesteld. In de herijkingsnota van de
nationale politie hebben wij opgenomen dat het nodig is om de recherchecapaciteit te versterken. Die afspraak heb ik gemaakt met de nationale
politie en het Openbaar Ministerie. Ook hebben we afgesproken hoe we
dat zouden doen. We zullen in ieder geval met elkaar spreken over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

15

aansluiting tussen het OM en de recherchecapaciteit. De capaciteit moet
zowel qua omvang – het aantal mensen – als qua kwaliteit verbeteren. Om
die reden hebben we op een aantal terreinen vacatures eerder opengesteld dan eigenlijk mocht op grond van de afspraken met de bonden. Denk
aan financieel-economisch rechercheren en cyberactiviteiten. We
realiseerden ons dat we die capaciteit op korte termijn moesten aanvullen.
De bonden waren bereid om mee te werken. Tegelijkertijd hebben we
gezegd: we willen precies weten waar we staan. Daartoe hebben we het
onderzoek laten doen. Alle criticasters, van de heer Princen tot kritische
wetenschappers, hebben we uitgenodigd om zich over de recherche uit te
laten. Ook de recherche zelf is aan het woord geweest. Het beeld bevestigt
dat actie nodig is, zoals we ook in de herijkingsnota hebben aangegeven.
Die acties zullen ook worden uitgevoerd. Wat betekent dat? Na de
afronding van de personele reorganisaties kunnen vacatures worden
opengesteld, we gaan aan de slag met opleiding, de capaciteiten worden
uitgebreid en er ligt een plan voor de toekomst om de capaciteit en ook de
kwaliteit van de opsporing verder te versterken.
Mevrouw Kooiman (SP):
Dit wisten we al in 2011 en inmiddels zijn we al een aantal jaren verder. Er
zou een uitgewerkt plan worden gemaakt ter verbetering van de
recherche. Daar wachten we nog steeds op. Wanneer kunnen we dit
uitgewerkte plan eindelijk eens verwachten? Het is hoogstnoodzakelijk dat
er een verbetering plaatsvindt, dat er voldoende rechercheurs komen en
dat de rechercheurs ook goed zijn opgeleid. Ik ben misschien te
ongeduldig, maar 2011? Het mag wel wat sneller!
Minister Van der Steur:
Mevrouw Kooiman zal mij niet kwalijk nemen dat ik kijk naar wat ik met de
Kamer heb afgesproken. Dat is de herijkingsnota. We hebben ook gezorgd
voor geld. Ik denk dat dat niet onbelangrijk is. We hebben voor 2016
10 miljoen extra opgenomen voor de versterking van de opsporing en
voor 2017 maar liefst 20 miljoen. Dat komt bovenop de al ingezette
105 miljoen uit het regeerakkoord van Rutte II en de Voorjaarsnota.
Daarover hebben we het gisterenavond gehad. Zonder enige twijfel is het
nodig dat er verbeteringen plaatsvinden, maar ik wil ook opmerken
– misschien sneeuwt dat wel eens onder – dat dagdagelijks ongelooflijk
hard, goed, loyaal en integer wordt gewerkt door de Nederlandse
rechercheurs. Mevrouw Van Toorenburg wees daar gisteren ook op in een
AO. Ik wil de indruk wegnemen dat de recherche haar werk niet goed zou
doen. De recherche doet in Nederland uitstekend werk, maar we stellen
wel vast dat het nog veel beter kan, dat de capaciteit beter kan, dat er
mensen bij moeten, dat de ondersteuning beter kan en dat de samenwerking met andere partijen beter kan. Daar sta ik voor. Daar is geld voor
en daar zijn mensen voor. De vacatures kunnen worden vervuld. Het gaat
de goede kant op. Volgende week ontvangt de Kamer de voortgangsrapportage.
Mevrouw Kooiman (SP):
Ik wil het niet meer hebben over de kraters bij het ministerie en de
enorme tekorten bij de politie, waardoor zij afstevent op een faillissement.
Daar hebben we het gisteren al voldoende over gehad. Ik vind dat de
Minister voorbijgaat aan zijn eigen personeel. Veel rechercheurs vragen
om actie en het zou de Minister sieren als hij zou zeggen: ik sta voor mijn
personeel en ik zorg ervoor dat het plan per direct bij de Kamer komt. Ik
vraag u om mij een beetje te helpen, voorzitter. Ik vraag niet om een
voortgangsrapportage. Daarin staat dan dat er een plan komt. Ik wil nu
eens weten wanneer de uitgewerkte visie in de Kamer ligt, zodat wij die
kunnen bespreken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

16

Minister Van der Steur:
Zoals we hebben afgesproken, zijn daar zorgvuldige trajecten voor nodig.
Dat spreekt voor zich en dat is ook in het belang van de recherche. De
stappen die we hebben gezet, zullen we vervolgen. In het najaar komen
we met het uitgewerkte plan, conform de afspraken in de herijkingsnota.
Ondertussen wordt natuurlijk wel gewoon geïnvesteerd, worden
vacatures ingevuld en wordt er in het belang van de recherche goed
samengewerkt, onder andere met het OM, om de capaciteit en de kwaliteit
te verbeteren.
Mevrouw Swinkels (D66):
Ik weet niet of ik te vroeg ben, maar komt de Minister nog toe aan mijn
vraag over de voorrang van interne sollicitanten, juist als het gaat om
vacatures die met toestemming van de bonden zouden zijn opengesteld?
Die interne voorrang en voorrang op grond van anciënniteit kunnen in de
weg staan aan het in dienst nemen van jong talent waar juist behoefte aan
is.
Minister Van der Steur:
Er zijn afspraken met de bonden gemaakt en die kan ik niet veranderen.
Uiteraard worden vacatures eerst opengesteld voor interne kandidaten. Je
zoekt natuurlijk ook naar specifieke capaciteit en kwaliteit. De politie heeft
zichzelf tot taak gesteld om te zorgen voor de externe zijinstroom van met
name op hbo-niveau opgeleide deskundigen. Er zijn dus twee elementen.
Vanuit goed werkgeverschap moet je ervoor zorgen dat mensen die al bij
de politie werken, kunnen solliciteren op alle vacatures als ze boventallig
worden. Misschien gaat het wat ver om de hele personele reorganisatie
van de nationale politie door te nemen met mevrouw Swinkels. Tegelijkertijd geldt dat er zijinstroom moet komen om aan specifieke kwaliteiten
te voldoen.
Mevrouw Swinkels (D66):
Mijn indruk op basis van het rapport van de recherche zelf is dat er binnen
de recherche onvoldoende aanbod is. Dan begrijp ik niet dat de vacatures
niet worden opgevuld. Ik wil niet te veel in detail treden. Ik wijs op het
belang van het wegnemen van dit soort barrières voor een goed
opgeleide recherche.
Minister Van der Steur:
Dat staat in de herijkingsnota die we vorig jaar met de Kamer hebben
besproken. Dat is precies een van de punten. Het is niet juist dat de
vacatures niet worden ingevuld. Natuurlijk worden die ingevuld. Tegelijkertijd is er een afspraak gemaakt over de zijinstroom. Dus ook op dat
punt verwijs ik graag naar alle stukken die de Kamer hierover heeft
ontvangen.
Ik ga nu inhoudelijk in op de opmerking van de heer Van Veen over de
vuurwapens. Hij maakt zich zorgen over zwaardere straffen. Los van het
feit dat de uiteindelijke straf door de rechter wordt opgelegd, denk ik dat
het verstandig is dat er goede ontwikkelingen zijn. Er is een landelijke
vuurwapenofficier bij het Landelijk Parket ingesteld. In elk arrondissement
is er ook een officier met wapens als aandachtsgebied. Daarmee krijgt de
vervolging van vuurwapendelicten veel meer aandacht. In 2012 hebben
we de wettelijke strafmaat verhoogd. Vorig jaar nog heeft het Openbaar
Ministerie de strafeisen verzwaard. Voor een first offender van vuurwapenbezit geldt dat in principe zes maanden gevangenisstraf wordt
gevorderd. In geval van automatische vuurwapens gaat het om twaalf
maanden. Dat zijn serieuze strafeisen die het Openbaar Ministerie
toevoegt. Ook recidive leidt tot verhoging van de strafeis, net als het
voorhanden hebben van meerdere wapens, of een relatie met terrorisme.
Ook als een wapen daadwerkelijk wordt gebruikt om daarmee criminele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

17

activiteiten te ondernemen, wordt over het algemeen een zwaardere eis
gesteld door het Openbaar Ministerie. Er wordt natuurlijk ook gewerkt aan
de informatiepositie rond vuurwapens, waarbij ook het tegengaan van
handel in vuurwapens op internet aandacht krijgt.
Een aardig voorbeeld is het volgende. In Europa hebben we hierover
uitgebreid met elkaar gesproken. Voor ons in Nederland is het heel
logisch dat vuurwapenhandel via internet heel onwenselijk is, maar er zijn
landen in Europa waar de onderlinge afstanden zo groot zijn dat legitieme
vuurwapenhandel eigenlijk alleen maar kan via internet. Dat zijn typisch
voorbeelden waarin wij, vanuit onze positie zeggen «dat willen wij niet»,
terwijl andere landen zeggen «dat moet eigenlijk wel kunnen, want wij
kunnen mensen niet vragen om 3.000 kilometer te rijden om een nieuw
vuurwapen voor de jacht te bekijken, om vervolgens tot de conclusie te
komen dat ze het niet willen». Alle inzet is gericht op het voorkomen dat
legale wapens in het illegale circuit terechtkomen. Nog veel belangrijker is
– Europa heeft hiertoe al belangrijke stappen gezet – dat wordt voorkomen
dat gedeactiveerde vuurwapens weer geactiveerd kunnen worden. Dat is,
naar ik heb begrepen, gebeurd met een aantal wapens die zijn gebruikt bij
de aanslagen in Parijs. Gelukkig heeft Europa hierover veel betere
afspraken gemaakt, die ook in heel Europa gelden. Dat moet niet meer
mogelijk zijn.
De heer Van Veen (VVD):
Ik denk dat, als de Minister en ik straks samen door het centrum van Den
Haag lopen en honderd willekeurige voorbijgangers vragen of het bezit
van een vuurwapen in Nederland strafbaar is, 100% van die mensen zal
zeggen: dat is strafbaar. Dat betekent dus dat wij op het gebied van
voorlichting niet zo gek veel meer hoeven te doen en dat we de inwoners
van Nederland genoeg mogelijkheden hebben gegeven om hun wapen in
te leveren, gesteld dat opa vanwege de Tweede Wereldoorlog nog wat op
zolder heeft liggen. Het gekke is echter dat we in de krant een bericht
kunnen lezen over iemand die een vuurwapen in zijn bezit heeft waarvan
het registratienummer is weggevijld, die daarmee tijdens oud en nieuw in
de lucht schiet, en die vervolgens een taakstraf krijgt van 80 uur. Dat is
qua zwaarte volgens mij niet de straf die de Minister en ik voor ogen
hebben op het moment dat iemand illegaal een wapen bezit.
Minister Van der Steur:
Ik ken dat specifieke voorbeeld niet, maar blijkbaar gaat het om een
gerechtelijke uitspraak. In dat kader maken wij afspraken met het OM over
wat men van die kant eist. Zo zit ons stelsel in elkaar. Het is echter de
rechter die afhankelijk van de omstandigheden van het geval elke keer
opnieuw bekijkt wat het uiteindelijk moet worden. Ik ken dit geval niet. Ik
weet ook niet om wat voor soort wapen het ging, maar in algemene zin is
het beleid wat betreft de eisen van het OM helder. Dat heb ik zojuist al aan
de heer Van Veen uitgelegd.
De heer Van Veen (VVD):
Is het een rare vraag om de Minister te vragen de Kamer te informeren
over welke straffen de rechtbank bijvoorbeeld de laatste drie maanden
heeft opgelegd als het gaat om illegaal wapenbezit? Dan krijgen wij een
gevoel bij wat de rechter oplegt en wat de Minister en de Kamer afspreken
over de strafmaat.
Minister Van der Steur:
Ik voeg het tweede punt toe aan het lijstje van zaken waarover ik nog even
moet nadenken. Ik weet niet welke specifieke informatie wij daarover
hebben. Als er iets is geregistreerd, kan ik er eenvoudig een overzicht van
geven. Dat doe ik graag. Als dat niet is geregistreerd, maak ik de heer Van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

18

Veen blij met een dooie mus. Dat wil ik niet. Ik laat het even uitzoeken en
dan kom ik er in tweede termijn op terug.
Voorzitter: Van Veen
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Gisteren hebben we uitgebreid gedebatteerd over het forensisch
onderzoek. Ik heb naar aanleiding daarvan een notitie doorgezonden naar
de Minister over de aandachtspunten die ik uit het veld heb meegekregen.
Er staat een punt bij dat voor vandaag wel relevant is. De recherche geeft
namelijk aan dat sporen van in beslag genomen wapens die met behulp
van de wasstraat veilig zijn gesteld, zoals DNA, niet altijd mogen worden
ingezonden, omdat er sprake is van capaciteitstekort, bijvoorbeeld bij het
NFI. Rechercheurs stellen dat, als we illegaal wapenbezit willen bestrijden,
we ervoor moeten zorgen dat de monsters die worden genomen, kunnen
worden geanalyseerd. Kan de Minister daarop reageren?
Minister Van der Steur:
We kennen het stelsel. In het desbetreffende service level agreement is
over vuurwapens bepaald dat onderzoeken gewoon kunnen plaatsvinden.
Er is per maand sprake van een bepaalde capaciteit, om ervoor te zorgen
dat wat wordt ingeleverd zo snel mogelijk kan worden afgewerkt. Het
overschot wordt of later of eerder afgedaan, al is het vaak later. Ik ken het
specifieke voorbeeld niet, maar ik wil er best naar kijken. Ik kom er dan
later schriftelijk op terug.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Heel graag, want nogmaals: gisteren hebben we uitgebreid gesproken
over de teams die met deze kwestie kampen. Dit duidelijke bericht komt
van het politieteam Midden-Nederland. De Minister gaat daar toch
naartoe. Dit is een belangrijk punt. Dat team wil de opdracht van de
politiek graag uitvoeren, maar is machteloos wanneer het te horen krijgt:
jammer, maar de capaciteit is al ten volle benut. Als de Minister dit
meeneemt en ons vervolgens een brief stuurt, dan ben ik voor nu
tevreden.
Minister Van der Steur:
Dank aan mevrouw Van Toorenburg.
Voorzitter: Van Toorenburg
Minister Van der Steur:
Nog even over de taskforce Zuid-Nederland. De heer Van Veen vroeg hoe
lang die nog bestaat. We hebben net vastgesteld dat we de termijn van
die taskforce verlengen. We gaan de samenwerking met de gemeenten op
dit punt nog verder versterken.
De heer Van Veen (VVD):
Volgens mij heeft de provincie Brabant besloten om extra geld
beschikbaar te stellen, onder de voorwaarde dat dit wordt gematcht door
de Minister. Komt de Minister de provincie Brabant tegemoet als het gaat
om het verder verruimen van het budget?
Minister Van der Steur:
Daarover overleggen we in elk geval, ook kijkend naar onze oorspronkelijke inzet van 1,5 miljoen.
De heer Van Veen (VVD):
Wanneer krijg ik daar bericht over?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

19

Minister Van der Steur:
Ik zal de Kamer informeren als het overleg daarover is afgerond, maar ik
schat in dat dit na het zomerreces zal zijn.
De voorzitter:
Dan komt dit op het lijstje van concrete toezeggingen, want daar heeft de
Kamer om gevraagd.
Minister Van der Steur:
Het zal in ieder geval bij de begroting zijn, want het gaat natuurlijk over
geld.
Dan het artikel over het interview met de officieren van justitie. Het OM
heeft een heel breed palet aan mogelijkheden om de criminaliteit te
bestrijden. Op het ene moment gebeurt dat door zaken door te laten
rechercheren en aan te brengen voor vervolging en veroordeling. Bij over
het algemeen lichtere vergrijpen, bijvoorbeeld hennepteelt, gebeurt het
op het andere moment soms door middel van de zogenaamde korte klap:
geld weghalen, kwekerij oprollen en eventueel een strafbeschikking
aanbieden. Ik vind het van belang dat die mogelijkheid er is en blijft, maar
het uitgangspunt blijft wel dat zware criminelen zwaar moeten worden
gestraft als het kan en dat dus vervolging plaatsvindt. De korte-klapacties
zijn echter ook van groot belang, ook voor de ondersteuning van
diepgravende onderzoeken naar criminele netwerken. Ik wijs in dat kader
ook op de inkijkoperaties in het criminele netwerk. Naar aanleiding van
het recente onderzoek in Brabant is een groot aantal mensen aangehouden. Een groot deel is kort daarna weer heengezonden, maar ten
aanzien van datgene wat in beslag is genomen, wordt met alle mogelijke
middelen doorgerechercheerd. Het uitgangspunt is dat het OM die keus
mag blijven maken, maar dat zware criminelen wel worden vervolgd. Daar
gaat het om.
De heer Recourt (PvdA):
Ik ben het helemaal eens met de Minister wat betreft de korte klap, als je
maar doorrechercheert als het gaat om de mensen en organisaties die je
wilt hebben. De suggestie uit het interview blijft echter – of is die
onjuist? –: Wij doen bij ZSM-zaken zware criminelen. Daarvoor is ZSM niet
bedoeld. Wij rechercheren niet door, we pakken vooral het geld af. Dat is
dus niet de bedoeling. Heb ik de Minister zo goed begrepen?
Minister Van der Steur:
Dat is niet de bedoeling. Een concreet voorbeeld, operatie-Trefpunt, de
actie in Zuid-Nederland. Daar deden 1.500 politiemensen actief aan mee,
maar ook mensen van de FIOD, Defensie en het OM. In Noord-Brabant,
Limburg, Rotterdam, België en Tsjechië zijn op 124 locaties invallen
gedaan. Er zijn 56 verdachten aangehouden. Door deze actie zijn twee
grote drugscriminelen in beeld gebracht. Daar gaat het om. De grote klap
bestaat uit twee criminelen. De kleine klappen kunnen betrekking hebben
op de overige personen. In dat kader zijn tevens 4.000 liter chemicaliën,
50 kilo harddrugs, 20 vuurwapens, waaronder automatische vuurwapens,
€ 400.000, 26 auto’s, 2 boten en 2 Harley-Davidsonmotoren aangetroffen.
Ook zijn zes laboratoria voor de productie van XTC gesloten. Dat is het
resultaat van de totale actie. Er zijn dus twee zware criminelen in beeld
gebracht. Als bij andere verdachten vuurwapenbezit kan worden
aangetoond, wordt er ook actie ondernomen. Een groot aantal van de
56 verdachten is kort na hun aanhouding echter weer heengezonden, als
onderdeel van de korte klap.
Daarmee heb ik de vragen van mevrouw Swinkels ook beantwoord, want
hier vloeit ook uit voort dat op een aantal terreinen de strafprocessen nog
lopen. Het resultaat over 2015 is dat er meer dan 20 veroordelingen zijn
uitgesproken met in totaal ongeveer 140 maanden gevangenisstraf. Dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

20

betreft de taskforce Zuid-Nederland. Ook strafrechtelijk wordt er dus
stevig aangepakt.
Mevrouw Swinkels (D66):
Over de taskforce Zuid-Nederland lees ik in het rapport van de recherche
dat er als onderdeel van de snellere besluitvorming wordt besloten tot
een meer flexibele inzet van de capaciteit van de recherche en in
samenspraak met het OM tot het toepassen van de methode van
schikkingen op zwaardere delicten. Ik kan dat niet goed rijmen met wat de
Minister zojuist stelde, namelijk dat zwaardere criminelen uiteraard niet
via de ZSM-methode moeten worden afgedaan, maar dat die berecht
zouden moeten worden. Klopt dat en wanneer is iets nu zwaar?
Minister Van der Steur:
Dan komt het aan op de vrijheid die ik het Openbaar Ministerie wil geven,
maar die het OM in ons systeem ook al heeft. Het OM heeft – mevrouw
Swinkels weet dat als voormalig rechter – een grote beleidsvrijheid en
zelfstandigheid als het gaat om de wijze waarop de opsporing en
vervolging vorm worden gegeven. Dat moet ook absoluut bij het OM
blijven. Het OM mag wat mij betreft ook altijd blijven kiezen voor de
meest efficiënte manier om een zaak af te doen. Ik weet niet wat zwaar of
niet zwaar is. Ik heb het gesprek met de desbetreffende officier niet zelf
gevoerd. Een ding is zeker, namelijk dat zware criminelen zwaar moeten
worden vervolgd. Dat is ook het uitgangspunt van het OM. Er zijn echter
heel veel hennepzaken. Het is op zichzelf niet onverstandig om die via de
ZSM-methode af te doen. Geld moet natuurlijk overal en altijd worden
afgenomen, zoals de heer Recourt ook al zei.
Mevrouw Swinkels (D66):
Kan de Minister dan mijn argwaan wegnemen dat de korte klap soms is
ingegeven door de wens om de capaciteit zo beperkt mogelijk in te zetten
omdat de recherche nu eenmaal beperkte capaciteit heeft en men de
lange weg van berechting niet op wil gaan?
Minister Van der Steur:
Dan draai ik het even om. De suggestie van mevrouw Swinkels zou zijn
dat je de korte klap niet mag toepassen zodat je wel een aantal lange
trajecten kunt doen. Dat lijkt mij heel onverstandig, want dat zou
betekenen dat je een aantal zaken niet meer kunt doen. Je kunt mensen
geen stevige duw meer geven met de korte klap, je brengt die mensen
niet meer in beeld, je kunt geen materiaal meer opnemen en ook geen
geld, je kunt geen strafbeschikking afgeven op basis van de ZSM-methode
en je kunt geen telefoons meer in beslag nemen en uitlezen. Het beleid
dat mevrouw Swinkels lijkt voor te staan, lijkt mij heel onverstandig. Ze
bedoelt het echter vast anders.
De voorzitter:
De Minister daagt mevrouw Swinkels uit om een toelichting te geven.
Mevrouw Swinkels (D66):
Je moet het een doen en het ander niet laten. Wil je criminele organisaties
met wortel en tak uitroeien, dan zul je een korte klap moeten geven, maar
die moeten laten volgen door een langere klap, met name als het gaat om
de zwaardere zaken. Dat bedoelde ik te zeggen.
Minister Van der Steur:
Dan zijn we het helemaal eens. Ik heb zojuist ook al aangegeven dat dit
het beleid van het OM is.
Ik kom bij de overige vragen. De vragen van de heer Recourt heb ik
beantwoord. Ik ben blij met de vraag van de heer Van Veen over onze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

21

samenwerking met de buurlanden bij de grensoverschrijdende criminaliteit. Een van mijn speerpunten, niet alleen als voorzitter, maar ook als
Nederlands Minister, is om met Noordrijn-Westfalen, België en
Luxemburg, maar ook apart met België, Duitsland en Noordrijn-Westfalen
afspraken te maken over een gezamenlijk optreden op allerlei terreinen. Ik
noem terrorismebestrijding, maar ook rondreizende bendes en criminele
motorbendes. Dat kan ook niet anders, want het waterbedeffect waarover
wij ons in Nederland zorgen maken, speelt ook in de ons omringende
landen. Als wij in Nederland zorgen voor een stevige aanpak, inclusief de
integrale aanpak, zien ze in België opeens dat criminele motorbendes daar
in clubhuizen opduiken. Het is dus volstrekt logisch dat wij heel intensief
samenwerken met de zusterdiensten in onze buurlanden. We hebben ook
aparte overeenkomsten gesloten die deze samenwerking mogelijk maken
en verder intensiveren. Ik ben het geheel eens met het signaal dat de heer
Van Veen wat dit betreft afgeeft.
De heer Recourt (PvdA):
Ik ben ook erg blij met die samenwerking, maar een van de problemen die
al naar voren is gekomen, is dat het leuk is om samen te werken, maar dat
gegevens niet kunnen worden uitgewisseld omdat de bevoegdheden heel
anders liggen. De bevoegdheden van burgemeesters liggen anders. De
bevoegdheden bij privacygegevens liggen ook anders. In de praktijk ligt er
dus nog een grote uitdaging. Hoe wordt die aangepakt?
Minister Van der Steur:
De uitdaging ligt eerlijk gezegd vooral bij anderen. Wij hebben één
Openbaar Ministerie en één nationale politie en maar een beperkt aantal
gemeenten. Sommige andere landen hebben veel meer organisaties dan
wij. Dat geldt met name voor België. In die landen is het inderdaad soms
ingewikkeld. Door heel goede afspraken te maken komen we
daaromheen. Een van de mooiste voorbeelden is het samenwerkingsverband, waarvan ik altijd de afkorting vergeet, in Heerlen of Venlo of in
ieder geval in Zuid-Limburg. Ik ben daar geweest. Nederlandse, Belgisch
en Duitse politieagenten zitten op één locatie in Nederland en zij wisselen
daar met elkaar informatie uit binnen ieders eigen verantwoordelijkheid
en eigen territorium en op basis van de eigen wet- en regelgeving. Daarbij
wordt gebruikgemaakt van het SIENA-systeem van Interpol en van
Europol. Omdat we die agenten gewoon bij elkaar hebben gezet, wordt
actuele informatie heel effectief uitgewisseld.
Datzelfde wil ik bereiken voor het Openbaar Ministerie. Ik heb daar met
Noordrijn-Westfalen, Duitsland en België afspraken over gemaakt bij ons
laatste bezoek. Eén keer per jaar hebben we zo’n bijeenkomst met elkaar.
Een en ander wordt uitgewerkt, zodat we dat op het gebied van het OM
ook kunnen gaan doen. De volgende stap zou zijn dat we die soortgelijke
aanpak en informatie-uitwisseling ook op structurele basis tot stand
brengen met de gemeenten – op individuele basis gebeurt dat al – zodat
zij hun bestuurlijke aanpak ook op elkaar kunnen afstemmen. Daarmee
zijn wij wel een beetje verder dan andere landen. We hebben daarover
afspraken gemaakt, met name met Duitsland. Duitsland is zeer geïnteresseerd daarin en wil graag zien wat wij met die bestuurlijke aanpak
allemaal doen. De Wet Bibob kent men in Duitsland bijvoorbeeld nog niet
in deze vorm. Duitsland heeft veel belangstelling om een soortgelijke wet
over te nemen. Je zult dus zien dat we die ontwikkeling en die samenwerking stapsgewijs steeds verder kunnen versterken.
De heer Recourt (PvdA):
Dat is goed om te horen. Ik heb gehoord dat het de ambitie van Nederland
is om dat EU-breed door te voeren. Dat kan ik nog wel begrijpen, maar ik
heb daar wel grote zorgen bij. Van de overheden in Duitsland, België en
Nederland kun je zeggen dat die integer zijn en dat je die kunt vertrouwen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

22

maar over die van andere landen binnen de EU heb ik aanzienlijk meer
zorgen. Ik snap dat je informatie van de Belgische overheid in Nederlandse strafzaken gebruikt, maar als dat Bulgaarse of misschien wel
Italiaanse informatie wordt, in ieder geval informatie uit landen waar de
onderwereld wel in de bovenwereld lijkt – laat ik voorzichtig zijn en dat
woord gebruiken – te zitten, dan worden we zelf heel kwetsbaar op het
punt van de integriteit van de informatie die we gebruiken. Hoe
voorkomen we dat we op dat punt heel kwetsbaar worden?
Minister Van der Steur:
Ik zou niet zo ver willen gaan als de heer Recourt, die lijkt te suggereren
dat er in andere landen regeringen zijn die volledig zijn ondermijnd door
de georganiseerde criminaliteit. Onze samenwerking met Italië op het
gebied van mensensmokkel is buitengewoon effectief en succesvol en
leidt tot een groot aantal aanhoudingen. De ervaringen uit de praktijk
bevestigen eigenlijk niet het beeld dat de heer Recourt mogelijkerwijs
heeft. Het is ontegenzeggelijk zo dat je altijd voorzichtig moet zijn met de
informatievoorziening, maar de terrorismebestrijding heeft ons ook laten
zien dat we daar te voorzichtig in zijn geweest in het verleden en dat het
wat dat betreft wel verstandig is om zo veel mogelijk informatie op een
goede en verstandige manier met elkaar te delen.
De heer Recourt vroeg ook naar de inzet van criminele burgerinfiltranten.
Ik zal de Kamer nog voor het komende zomerreces een brief daarover
sturen. Vanwege de aard van het onderwerp wordt die vermoedelijk
gevolgd door een vertrouwelijke brief met wat meer toelichting.
Mevrouw Kooiman vroeg of ik de aanpak van de Javastraat in Amsterdam
breder wil uitrollen. Zij heeft die vraag gesteld wetende dat dit nu echt een
voorbeeld is waarbij de RIECs in positie moeten komen. Het uitgangspunt
van de RIECs en het LIEC is het leren van elkaars best practices. Ik weet
niet of de Javastraat in Amsterdam daar een onderdeel van is, maar
precies om datgene te doen wat mevrouw Kooiman wil, namelijk leren
van elkaars goede resultaten maar vooral ook van elkaars fouten zodat je
die niet hoeft te herhalen, is het ongelofelijk belangrijk dat we die
organisatie hebben.
Mevrouw Van Toorenburg vroeg naar de brief over de nationale politie die
ik ga sturen naar aanleiding van de discussie gisteren met haar fractievoorzitter. Ik zal de Kamer die brief sturen en ik verwijs haar graag
daarnaar.
De voorzitter:
Met goedvinden van mijn collega’s wil ik daarover een vraag stellen. We
hebben 29 juni een algemeen overleg over de politie. Ik zou de Minister
willen vragen of hij daar toch enige schets van kan geven. Ik merk dat er
bij de politie veel onrust is over wat er aan de gang is, vooral als het gaat
om die sturingsmaatregelen. Dat is trouwens weer een nieuw woordje.
Kan de Minister toezeggen om voor het AO van 29 juni al iets op papier te
zetten voor de Kamer?
Minister Van der Steur:
Ik zal daarvoor mijn best doen. Ik heb gisteren toegezegd dat ik de Kamer
dat voor de suppletoire begroting zal sturen. We hebben het dan over
4 juli. Ik zal proberen om het voor de 29ste te doen.
De voorzitter:
Prima. Dank u wel.
Minister Van der Steur:
De heer Van Veen vroeg naar de gesprekken met de burgemeesters over
ondermijning. Dat zijn voortgaande en voortdurende gesprekken. De
voorzitters van de stuurgroepen en van de RIECs worden daarbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

23

betrokken. Er zijn verschillende burgemeestersessies op thema’s,
bijvoorbeeld over OMG’s (outlaw motorcycle gangs) en hennep. Vaak ben
ik daar zelf ook bij aanwezig. Vorig jaar nog heb ik samen met mijn collega
van Binnenlandse Zaken een rondetafelgesprek georganiseerd over
ondermijning in het lokaal bestuur. Daarover is de Kamer geïnformeerd. Ik
vind het van groot belang dat we continu in gesprek blijven met burgemeesters over die ondermijning en de risico’s daarvan. Ik merk overigens
dat dit thema in het afgelopen jaar scherp op de radar van de burgemeesters is gekomen, omdat zij zien dat er collega’s zijn die daar toch
ernstige problemen mee hebben. Burgemeesters willen zelf ook weten
hoe het in hun gemeente zit. De ondermijningsbeelden die de RIECs en
het LIEC kunnen faciliteren zijn van groot belang daarbij.
De heer Recourt vroeg: wat doe je met burgemeesters die dat wat minder
scherp op het netvlies hebben staan? Daarvoor zijn vooral de RIECs van
belang, waar alle buurgemeenten op aangesloten zijn. Die kunnen
voorzien in de Bestuurlijke Criminaliteitsbeeldanalyse, de zogenaamde
B-CBA’s. Het beeld dat er burgemeesters zijn die wegkijken, herken ik niet.
Ik vind het wel van groot belang dat er zo veel mogelijk op basis van die
B-CBA’s kan worden gewerkt. Wij hebben daar regelmatig contact over
met burgemeesters en de commissarissen van de Koning. Datzelfde geldt
overigens voor de collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Het is echt een actueel thema.
Mevrouw Kooiman vroeg naar de precursorendiscussie. Ik zal de Kamer
uiteraard informeren over de gesprekken die ik voortzet met het Openbaar
Ministerie en de politie.
De voorzitter:
Er wordt altijd een vraag beantwoord die niet is gesteld. Ik zie mevrouw
Kooiman zo verbaasd kijken dat ik denk dat zij misschien wat anders
bedoelt dan de Minister nu dreigt te antwoorden.
Minister Van der Steur:
Zij vroeg naar voorbeelden met betrekking tot de drugsprecursoren. Ik zal
haar daarover informeren, voor zover Freek Pecht dat niet zelf doet. Ik ga
ervan uit dat hij dat doet, dus ik hoef niets te doen.
De voorzitter:
Is de vraag van mevrouw Kooiman hiermee beantwoord? Ik heb zomaar
het vermoeden van niet.
Mevrouw Kooiman (SP):
Ik lees natuurlijk met belangstelling alle voorbeelden die uit de nationale
politie tot mij komen. Daar wachten we op. Volgens mij komt die brief na
augustus. Maar ik heb ook gevraagd naar de geurtesten.
Minister Van der Steur:
Daar kom ik nog op. Mevrouw Kooiman stelt veel vragen en zij krijgt daar
ook antwoord op. De geurkaarten voor synthetische drugs maken op dit
moment deel uit van een pilot. Omdat het een pilot is, zijn die geurkaarten
in eerste instantie onder professionals verspreid. Als de evaluatie positief
uitvalt, zal worden bekeken in hoeverre het zinvol is om die geurkaarten
breder te verspreiden en of er dan ook behoefte aan een versie voor
burgers is. Dat is onderhandenwerk.
Mevrouw Kooiman (SP):
Dat is natuurlijk goed nieuws, want de betrokkenheid van burgers kan
echt meerwaarde hebben. Kan de Minister toezeggen dat hij ons mogelijk
bij een voortgangsrapportage hierover informeert?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

24

Minister Van der Steur:
Daar heb ik geen enkel bezwaar tegen. Als de conclusies van die evaluatie
er voor de voortgangsrapportage zijn, neem ik die graag daarin mee en
anders doe ik dat in de volgende.
Mevrouw Kooiman vroeg ook naar de plankzaken. Ik zal de Kamer voor
begin juli informeren over de resultaten in het kader van het programma
Versterking prestaties strafrechtketen, maar ik kan alvast melden dat de
totale voorraad zaken waarin het gaat om misdrijven, in de periode
januari 2015-april 2016 met 12,4% is gedaald. In het geval van overtredingen is de totale voorraad in april 2016 8,7% lager dan in vergelijking
met dezelfde periode in januari 2015. Ook op dat punt zal er dus een
positief resultaat te zien zijn.
De heer Recourt vroeg of het civielrechtelijk bestuursverbod ook van
toepassing is op motorbendes. Het civielrechtelijk bestuursverbod zal
1 juli aanstaande in werking treden, maar geldt alleen in het kader van
faillissementsfraude. Bestuurders van rechtspersonen, ook die van
criminele motorclubs, kunnen al wel worden aangepakt via het strafrechtelijk bestuursverbod. Ze mogen dan een bepaalde tijd niet actief zijn als
bestuurder. Dat is natuurlijk iets anders dan het verbieden van de
rechtspersoon zelf, maar dat snapt de heer Recourt ook. Wat wel
ingewikkeld is, is dat de Grondwet de verenigingsvrijheid garandeert en
dat dit ook betekent dat je een vereniging mag oprichten als je criminele
antecedenten hebt. Dat maakt het wel ingewikkelder om hier effectief
tegen op te treden.
De heer Recourt (PvdA):
Mijn vraag was dan ook niet of het valt onder het civiele bestuursverbod,
dat we in de Kamer hebben behandeld, maar of je dat analoog daaraan
moet doen. Zal dat een zinvolle aanvulling zijn? Begrijp ik het goed dat de
Minister zegt dat het grondwettelijk recht op de vrijheid van vereniging
daar eigenlijk aan in de weg staat, of is er nog wel ruimte?
Minister Van der Steur:
Ik heb de indruk dat die ruimte er niet of nauwelijks is, maar ik ben wel
altijd bereid om daar verder over na te denken. Ik zal daar geen project
van maken, want ik denk dat we nu eerst het OM zijn werk moeten laten
doen, maar ik zal te zijner tijd graag met de heer Recourt hierover
doorpraten.
Mevrouw Van Toorenburg vroeg naar het wetsvoorstel over het gebruik
van camerabeelden. Dat is in consultatie geweest en ligt nu ter sondering
voor bij diverse partijen. Er wordt hard aan gewerkt om dat naar de
ministerraad te sturen, maar we lopen tegen een aantal zeer prangende
kwesties aan, onder andere op het gebied van privacybescherming en de
techniek. Ik heb het daar zelf al meermalen over gehad. Ik ben die aan het
oplossen en dat is nog niet eenvoudig. Ik doe mijn uiterste best om dat
nog na het zomerreces aan de Kamer te kunnen aanbieden.
De voorzitter:
Dat is dan wel bijna een jaar later dan toegezegd. Het zou namelijk voor
het kerstreces in 2015 naar de Kamer komen. Als de Minister niet in staat
is om de Kamer daar direct na het reces over te informeren, kan hij ons
dan in ieder geval informeren over de stand van zaken op dat moment?
Minister Van der Steur:
Prima. Dat is geen probleem. Ik wil tegen die tijd ook de nog resterende
problemen toelichten. Een daarvan ziet op de vraag hoe je ervoor zorgt
dat die informatie, als die wordt gepubliceerd, zodanig wordt gepubliceerd dat die ook bijdraagt aan de opsporing en vervolging van de
verdachte. Dat is nog best ingewikkeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

25

De voorzitter:
Dat snap ik. Maar er zijn nu mensen die uit pure wanhoop omdat ze er niet
doorheen komen, gewoon die beelden zelf maar op internet knallen. Dat is
volgens mij niet wat we willen. Er komt druk op, want het is goedschiks of
kwaadschiks. Daarom ben ik er zo mee bezig, want als dat gebeurt, is er
helemaal geen bescherming meer. Iedereen die ergens op lijkt, kan dan
aan de schandpaal worden genageld. Dat is volgens mij veel linker dan
dat we het netjes met elkaar regelen.
Minister Van der Steur:
Ik kom op de vraag over de strafmaat voor illegaal wapenbezit. Ik heb mij
laten vertellen dat het vermoedelijk zo is dat dat alleen handmatig kan
gebeuren. Ik ga nog even bekijken of ik die exercitie ook wil laten doen.
Dat hangt af van de vraag of dat gelet op de verhouding tussen de kosten
en de baten zinnig is. Ik zal daar een onderzoekje naar laten doen. Na de
zomer zal ik de Kamer schriftelijk daarover informeren. Dat is een concrete
toezegging van mijn kant.
De heer Van Veen (VVD):
We zouden ook de groep wat kunnen verkleinen en het kunnen beperken
tot één of twee rechtbanken. Dan is de uitkomst van de kosten-batenanalyse misschien wat aantrekkelijker.
Minister Van der Steur:
Dat neem ik mee, maar het uitgangspunt is dat we doen wat we moeten
doen. Het is altijd goed om te controleren of dat ook gebeurt, maar het
moet wel binnen redelijke grenzen kunnen, zoals de heer Van Veen als
geen ander zal begrijpen. Ik zal na de zomer even bekijken wat ik voor
hem kan doen en dan laat ik dat schriftelijk weten.
De heer Van Veen (VVD):
Het punt wordt niet voor niets gemaakt. Ik neem niet voor niets een stuk
uit de krant mee. Dat is toch wat de inwoners van Nederland lezen. Zij zien
dat illegaal wapenbezit net zo streng gestraft wordt als vuurwerk afsteken
voor 18.00 uur. Ik vind dat we aan de samenleving moeten laten zien dat
we dit echt aanpakken. Dat moet dan ook wel bewezen kunnen worden.
Minister Van der Steur:
Ik heb alle begrip voor de vraag en ik zal daar dan ook serieus naar kijken.
Ik zal de Kamer na de zomer nader informeren daarover.
De voorzitter:
Er staat nog één toezegging open. Dat is die met betrekking tot de
matching van de Taskforce Brabant Zeeland, waarnaar de Kamer heeft
gevraagd. Desnoods komen we daar in de tweede termijn op terug.
Minister Van der Steur:
Ik heb gezegd dat ik de Kamer uiterlijk bij de begroting daarover zal
informeren.
De voorzitter:
Uiterlijk bij de begroting. Prima.
Hebben de leden behoefte aan een tweede termijn? Ik zie dat dit het geval
is. De spreektijd daarin is twee minuten per fractie. Als eerste geef ik het
woord aan de heer Van Veen van de VVD.
De heer Van Veen (VVD):
Voorzitter. Het is belangrijk dat de opvatting dat illegale motorbendes
moeten worden aangepakt en dat de Minister, met het Openbaar
Ministerie, gesteund moeten worden om er wat aan te doen om die te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

26

verbieden, breed in de Kamer wordt gedragen. Die opvatting wordt
misschien wel door de hele Kamer op één partij na, D66, gesteund. Dat is
een belangrijk signaal. Ik hoop dat de Minister daar op die manier mee
aan de slag kan.
Ik heb nog wel een vraag over de Taskforce Brabant Zeeland. We hebben
het even gehad over het doorzetten van die taskforce. Ik heb gemeld dat
de provincie Brabant in ieder geval bereid is om extra middelen in te
zetten. Als we dit soort projecten starten, ook met een provincie en met
die gemeenten, zou het dan niet mogelijk zijn om geplukt geld te laten
terugvloeien naar die projecten? De mensen die daar belastinggeld in
investeren, krijgen dan niet de revenuen daarvan, maar kunnen in ieder
geval wel zien dat het ook wat oplevert aan de financiële kant. Ik zou de
Minister willen vragen om dat bij dit soort projecten mogelijk te maken.
Voor de rest ben ik blij met de antwoorden van de Minister.
Mevrouw Swinkels (D66):
Voorzitter. We hebben eventjes gesproken over de korte en de lange klap.
De lange klap betekent voor mij de langere weg van de berechting. Ik denk
dat het rechtsstatelijk van belang is dat de zwaardere zaken daadwerkelijk
voor de rechter komen. Nu de taskforce voor Zuid-Nederland wordt
voortgezet, heb ik in dit verband de volgende vraag aan de Minister. Ik
heb de rapportage die we eergisteren kregen, voor me liggen. Kan in de
rapportage ook worden opgenomen hoeveel interventies uiteindelijk
uitmonden in een beschikking? Ik zie bijvoorbeeld staan: vier transacties
met afstand beslag. Is het mogelijk om daarbij aan te geven wat die
beschikking inhield, met andere woorden het bedrag van de transacties?
Dat wil ik graag weten.
De heer Recourt (PvdA):
Voorzitter. Ik kan heel kort zijn. Ik ben tevreden met de aanpak van het
kabinet. Ik had nog wat vragen over bepaalde onderdelen, maar die zijn
beantwoord. Wordt vervolgd dus. Ik wacht vooral het proces af tegen die
criminele motorbendes.
Mevrouw Kooiman (SP):
Voorzitter. We hebben het over veel zaken gehad waar we later weer op
terug zullen komen, zoals de OMG’s en de aanpak van drugs. Ik denk dat
het goed is dat we die zaken blijven volgen.
Dan kom ik op de korte en lange klappen. Burgemeesters geven echt aan
dat je soms wat meer capaciteit nodig hebt om dingen op te kunnen
pakken. Ik spreek weleens agenten die in die ondermijningsteams zitten.
Zij zeggen dat het in de Tweede Kamer soms wel iets rooskleuriger wordt
gepresenteerd dan daadwerkelijk het geval is. Ze worden soms van post
naar post gezet. Ze vertellen dat ze soms voor de helft in die ondermijningsteams worden ingezet en dat ze daarnaast genoeg taken op hun
bordje hebben, waardoor ze soms echt niet kunnen doorpakken. Ze
worden bijvoorbeeld alleen maar ingezet voor de korte klappen, voor het
ontruimen van wietplantages, en kunnen de achterliggende criminaliteit
niet altijd oppakken. Ik roep de Minister op om in gesprek te gaan met zijn
eigen personeel, te bekijken wat er aan de hand is en de plankzaken goed
te inventariseren, want daar zit een groot probleem.
Voorzitter: Van Veen
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. Ik dank de Minister voor zijn beantwoording, onder andere over
de outlaw motorcycle gangs. Er blijft voor mij nog één punt over, de
taskforce Zuid-Nederland. Ik ben blij dat ook de VVD vandaag heeft
gezegd dat het geld van het plukken moet terugkeren naar degenen die
daar zo hun best voor doen. Daar hebben wij verschillende keren in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

27

debatten, ook plenair, aandacht aan besteed. Is het mogelijk dat het geld
dat daaruit komt, terugvloeit naar de provincies? Zij zetten alles op alles
om er zelf het verschil in te maken. Ik wil dus iets concreter van de
Minister weten of hij daarmee aan de slag gaat. Anders zie ik toch hoop
gloren om er alsnog een nieuwe motie over in te dienen. Misschien kan
de Minister het meteen toezeggen, dan kunnen we een stap zetten.
Voorzitter: Van Toorenburg
Minister Van der Steur:
Voorzitter. Over het laatste punt hebben we, zoals Mevrouw Van
Toorenburg terecht zegt, uitgebreid met de Kamer van gedachten
gewisseld. Burgemeester Noordanus en een aantal burgemeesters uit het
zuiden hebben daartoe ook een oproep gedaan. We hebben samen met de
Minister van Financiën bekeken of het rapport dat ze hierover hadden
uitgebracht, de basis kon zijn voor het maken van een businesscase. Dat
bleek niet het geval. Daarover heb ik uitgebreid met de burgemeesters
van gedachten gewisseld. Ik heb gezegd dat het rapport onvoldoende
basis bood om een dergelijke stap te kunnen zetten.
Toen hebben we afgesproken dat we twee dingen zouden doen. Ten
eerste zou er een intensivering op mijn begroting plaatsvinden. Dat is ook
gebeurd in 2016. Daarbij zouden we bekijken of een intensivering op
ondermijning ertoe zou leiden dat er meer inkomsten komen. In feite
gebeurt dit al, niet binnen Zuid-Nederland maar binnen mijn begroting.
Het gaat om een intensivering van, uit mijn hoofd gezegd, 20 miljoen.
Ten tweede hebben we afgesproken dat we zowel de inkomsten van de
FIOD als die van het Openbaar Ministerie zouden gaan bijhouden, om te
bezien of we zo’n businesscase voor de toekomst rond zouden kunnen
krijgen. Daar zijn we druk mee bezig, dus daar kan ik nu nog geen zinnig
ding over zeggen. Er wordt aan gewerkt. De gedachte op zichzelf is
interessant. We moeten nog wel de drempel overwinnen dat we in
Nederland in principe geen fondsvorming hebben in begrotingen. Dit zou
daarop een uitzondering vormen. Daar kom je echter pas als je weet dat
een en ander daadwerkelijk functioneert. Daar zijn we nu mee bezig.
De heer Recourt (PvdA):
Dan wil ik even aan de andere kant van het touw gaan hangen. Het is heel
goed om crimineel geld af te nemen, maar dat doe je met het doel om
criminelen te raken en niet om een businesscase rond te krijgen. Ik vind
dat we daarmee echt het probleem vanaf de verkeerde kant aanvliegen.
Minister Van der Steur:
De heer Recourt begrijpt niet precies wat ik met de term «businesscase»
bedoel. Een businesscase betekent dat je moet kunnen rechtvaardigen of
je een soortgelijk stelsel opzet. Dat kan alleen als je daadwerkelijk kunt
aantonen dat een bepaalde intensivering een bepaald resultaat oplevert.
Dat zegt niets over doel en middel, maar gaat puur over de vraag of je
kunt rechtvaardigen dat je zo’n fonds creëert op basis van de verwachte
inkomsten. Daar moet je inzicht in hebben, anders moet je er überhaupt
niet aan beginnen. Je gaat dan namelijk iets buiten de begroting brengen
wat zich moet terugverdienen. Als dat niet gebeurt, creëer je gewoon een
gat in je begroting, en daar ben ik allergisch voor.
De heer Recourt (PvdA):
Prachtig, al die techniek. In de vraag van de CDA hoor ik dat provincies en
gemeenten willen investeren als ze er ook wat van terugzien. Ik vind dat
een verkeerde prikkel. Provincies en gemeenten moeten investeren vanuit
strafrechtelijke en strafvorderlijke motieven en zo de criminaliteit
aanpakken. Ze moeten het niet doen om er wat van terug te zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

28

Minister Van der Steur:
Ik neem daar goed nota van. Als we eenmaal zover zijn en weten of het
überhaupt kan, zullen we de discussie nog een keer voeren. Dan heb ik al
een indruk wat de bezwaren van de heer Recourt kunnen zijn.
Mevrouw Swinkels (D66):
Ik heb een vraag om opheldering. Als we het hebben over plukken,
hebben we het over ontnemingen. Ik had het net ook over de transacties
die worden gesloten en die een grote vlucht lijken te nemen. Zitten die
ook in die businesscase?
Minister Van der Steur:
Nee, maar nu gaan we een debat herhalen dat we bij de begrotingsbehandeling uitgebreid gevoerd hebben. Die transacties zitten niet in de
businesscase, omdat die op een andere wijze worden geadministreerd.
Dat is ook logisch, want het gaat daarbij niet om ontneming en
pluk-ze-geld.
De heer Van Veen (VVD):
Ik zei dat het op projectbasis gebeurde, omdat die taskforce nu ook op
projectbasis opereert. Dat betekent dat de Minister, zoals hij zojuist heeft
toegezegd, in onderhandeling gaat met Zeeland en Brabant. Ik zie graag
dat dit wel onderdeel is van de onderhandelingen en dat we daar ook een
terugkoppeling van krijgen. Anders vrees ik dat het heel lang gaat duren
en dat het ongewis is wanneer die businesscase rondkomt of niet. Kan de
Minister dit toezeggen?
Minister Van der Steur:
Er is geen sprake van onderhandelingen, want er wordt niet met de
burgemeesters onderhandeld over de begroting van het Ministerie van
Veiligheid en Justitie. Dat zal de heer Van Veen ook begrijpen. Laat ik het
nog even heel kort uitleggen. De gedachte is dat je een intensivering
mogelijk maakt omdat er inkomsten tegenover staan. Als die inkomsten er
niet tegenover staan, is de intensivering namelijk ongedekt. Dan zet je dus
mensen aan het werk, terwijl je niet weet of je hen kunt betalen. Je weet
namelijk niet of die inkomsten er uiteindelijk zullen zijn. De burgemeesters
hebben voorgesteld om een fonds te creëren dat zichzelf kan bedruipen.
Je doet dus een intensivering die zichzelf kan bedruipen. Dat moet je
voorfinancieren en dan krijg je dat geld later terug. Je moet dus wel weten
dat dit kan, anders kun je die mensen niet betalen. Er zit een groot risico
aan. Daarom moet je er zorgvuldig naar kijken. Die toezegging heb ik
gedaan. We zijn ermee bezig en we doen het gewoon via de geëigende
weg en methoden. Dat betekent dat we er niet voor de eerstvolgende
begrotingsbehandeling met elkaar over zullen spreken.
De heer Van Veen (VVD):
We krijgen het dus wel voor de eerstvolgende begrotingsbehandeling?
Anders schuift het namelijk sowieso al door naar 2017. Ik begrijp dit
antwoord niet zo goed. Ik wil er nog eens over nadenken. Ik vind het heel
goed dat provincies binnen hun budget geld beschikbaar stellen om
samen met de Minister de aanpak te intensiveren. We zien de resultaten
ervan. Volgens mij moet de Minister daar heel trots op zijn. Het is dus een
vehikel dat werkt, wat wellicht een uitbreiding naar de rest van Nederland
rechtvaardigt. Ik hoor graag wanneer we de informatie krijgen, zodat we
er iets mee kunnen.
Minister Van der Steur:
De heer Van Veen heeft het nu over iets heel anders, namelijk de taskforce.
Dat is een ander element. Die wordt gewoon gefinancierd conform de
begrotingsafspraken. Dit heeft niets te maken met dit voorstel. Dit voorstel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

29

is echt iets anders. Ik stel voor dat we er bij de begrotingsbehandeling
weer over spreken. Daar hoort dit soort dingen thuis.
Voorzitter: Van Veen
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik heb het gevoel dat wij hier een punt bespreken dat meer bespreking
behoeft en waarvoor wij ook even terug willen naar de regio
Zuid-Nederland. Ik kan nu vast zeggen dat ik op dit punt een VAO zal
aanvragen, om zo te bekijken wat we ermee kunnen. Misschien kunnen
we een wat concreter signaal krijgen. Wij lezen dat de intensivering van
de aanpak wordt doorgezet en dat er een plan is om te bekijken hoe die
kan worden gecontinueerd. Ik hoor vanuit Brabant, maar ik heb het ook in
Limburg gehoord en ik heb een signaal gekregen vanuit Zeeland, dat ze
nog daadkrachtiger kunnen optreden als ze die middelen krijgen. Dat lijkt
ook het geval te zijn. Ik zeg dit vast, dan kan de Minister zich hierop
voorbereiden.
Minister Van der Steur:
Dat is uiteraard prima. Er lopen echter nu twee discussies door elkaar
heen en dat werkt buitengewoon onhandig uit. Er is nu opwinding
ontstaan over iets waarover helemaal geen opwinding nodig is. Ik probeer
het nog één keer uit te leggen en dan moet u bekijken of u een VAO nodig
hebt om het nog een keer uitgelegd te krijgen. De burgemeesters hebben
voorgesteld een fonds te vormen dat zichzelf bedruipt vanuit de pluk-zebedragen. Dat fonds kan alleen maar werken als je een sluitende
businesscase hebt. De Minister van Financiën en ik hebben bij de
begrotingsbehandeling van 2016 gezegd dat we ernaar zullen kijken en
dat we zelf zullen experimenteren met de intensivering die in mijn
begroting is opgenomen. Er is een bedrag van 3 miljoen euro in
opgenomen waarmee we de aanpak in Zuid-Nederland vormgeven.
Ondertussen willen we ook weten wat er aan inkomsten binnenkomt,
zodat we kunnen bezien of een businesscase mogelijk is. Dit wordt
gewoon uitgevoerd. Er wordt naar gekeken, maar we hebben tijd nodig
om te bezien wat de inkomsten zijn. De businesscasegedachte ligt dus op
tafel. Daar wordt serieus naar gekeken. Daarnaast speelt de investering in
de taskforce. Daar hebben we in de begroting ook afspraken over
gemaakt. We zijn nu aan het bekijken hoe we de aanpak in Zuid-Nederland
nog verder kunnen ondersteunen, maar dat is een punt voor de begroting
voor 2017. Deze dingen worden nu een beetje vermengd, maar dat is niet
verstandig.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Het heeft natuurlijk wel een reden dat wij hier enigszins opgewonden over
zijn. Het heeft namelijk temmes lang geduurd voordat hier in Den Haag
doordrong wat er in Brabant aan de hand was. Gelukkig zegt de Minister
dat zelf ook. Hij is daar dus ook achter gekomen. Daarom zal ik teruggaan
naar de regio’s om te bekijken of zij er zelf ook tevreden mee zijn en
daarom vraag ik ook een VAO aan. Dat kunnen we altijd nog van de
agenda afhalen, als er vanuit de provincies geruststelling is op dit punt.
Zo niet, dan hebben we een VAO. Dan kunnen we altijd nog zien waar we
het verschil kunnen maken. Of we die dingen door elkaar halen, is onze
keuze, maar dat zien we dan wel bij het VAO.
Minister Van der Steur:
Ik zie dat met enthousiasme tegemoet. Ik wens mevrouw Van Toorenburg
veel plezier bij de gesprekken. Ik verwacht dat bevestigd zal worden dat de
gesprekken in goede onderlinge samenwerking verlopen. We weten op dit
punt precies wat we aan elkaar hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

30

Ik zet de aandacht die mijn voorganger aan Zuid-Nederland heeft gegeven
voort. Het is dan een beetje semantisch om te zeggen dat ik ergens achter
ben gekomen. Ik denk dat mijn voorganger heel terecht heeft geïntensiveerd in Zuid-Nederland, samen met de politie en het Openbaar Ministerie. Dat verstandige besluit zet ik graag voort, om de simpele reden dat
de weg daar van zeer lange adem is.
Voorzitter: Van Toorenburg
De voorzitter:
Ik kijk even naar de leden. Zijn alle vragen beantwoord? Ik zie dat
mevrouw Swinkels nog een vraag heeft openstaan.
Mevrouw Swinkels (D66):
Is de Minister bereid om in de volgende rapportage over Zuid-Nederland
de omvang van de schikkingen meer te specificeren?
Minister Van der Steur:
Dat heb ik net nagevraagd. Dat zal handmatig moeten. Ik denk dat ik dat
echt niet moet doen. Ik moet ervoor zorgen dat het Openbaar Ministerie
zijn werk kan doen in plaats van lijstjes te maken met schikkingen en
bedragen. Ik hoop dat mevrouw Swinkels het niet erg vindt, maar dat wil
ik niet doen. Ik zal wel kijken naar het onderdeel van de vuurwapens, dat
misschien ook handmatig moet. Dan behoud ik mij het recht voor om ook
tegen de heer Van Veen te zeggen dat ik vind dat we ons moeten richten
op de aanpak in plaats van op lijstjes met cijfertjes. Het zijn namelijk
dezelfde mensen die dit moeten uitvoeren.
De voorzitter:
Ik heb acht toezeggingen genoteerd.
– In het najaar van 2016 komt er een uitgewerkt plan over de opsporing.
– Er komt een brief over de capaciteit van het NFI bij het onderzoek naar
wapens. Hier is nog geen termijn voor, maar ik begrijp van de Minister
dat deze brief ook in het najaar komt.
– In het kader van de begroting zal de Kamer worden geïnformeerd over
de financiering van de taskforce Zuid-Nederland.
– Voor het zomerreces komt er een brief over de criminele burgerinfiltrant.
– Er komt een brief over de sturingsmaatregelen nationale politie. De
Minister gaat zijn best doen om de brief te versturen voor het AO,
maar hij heeft toegezegd de brief te versturen voor de suppletoire
begroting.
– De Kamer wordt geïnformeerd over de evaluatie van de geurkaart in
de voortgangsrapportage, om te bezien of die eventueel breder kan
worden uitgezet onder het publiek en niet alleen onder de professionals.
– De Kamer wordt op korte termijn geïnformeerd over de stand van
zaken van het gebruik van videobeelden. De Minister is ermee bezig en
komt er na de zomer op terug.
– Er komt een brief over het onderzoek naar de opgelegde straffen voor
illegaal wapenbezit. De Minister gaat bekijken of dit op een niet al te
«administratieflastelijke» wijze kan worden uitgevoerd.
Er is een VAO aangevraagd. Dit zal niet op stel en sprong op de agenda
moeten, maar het is wel een cliffhanger. Ik zal bezien of ik er behoefte aan
heb. Daarom is het VAO aangevraagd, want zo werkt de procedure.
Sluiting 12.01 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 128

31