Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

29 684

Waddenzeebeleid

Nr. 166

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 februari 2019
In mijn brieven van 4 en 15 januari 2019 heb ik u geïnformeerd over de
overboord geslagen containers van het schip Mediterranean Shipping
Company (MSC) Zoë (Kamerstuk 29 684, nrs, 164 en 165). De verloren
containers en hun inhoud hebben, zoals bekend, een ravage aangericht in
de Noordzee, de Waddenzee, de Eemsmonding en op de stranden van de
Waddeneilanden, zandplaten en een gedeelte van de Noordzeekust.
Met deze brief informeer ik u over de laatste stand van zaken met
betrekking tot achtereenvolgens de bergingsoperatie, het opruimen van
aangespoeld materiaal en het schoonmaken van de stranden, de
schadeafhandeling en de onderzoeken naar (de effecten van) de
overboord geslagen containers.
Bergingsoperatie
Aanvankelijk werd door MSC een totaal aantal van 291 verloren
containers genoemd. De MSC Zoë heeft inmiddels in Bremerhaven en
Gdansk haar lading gelost. Na verwerking van de loslijsten noemt MSC nu
342 verloren containers als het meest accurate aantal. Het aantal verloren
containers met gevaarlijke stoffen (dibenzoylperoxide en lithium-ion
batterijen) blijft twee.
De Mediterranean Shipping Company is als eigenaar van de MSC Zoë
primair verantwoordelijk voor het opsporen en opruimen van de verloren
containers plus inhoud. In opdracht van MSC zijn hiervoor survey- en
bergingsschepen aan de slag. Slechte weersomstandigheden en de
vondst van WOII explosieven hebben de survey- en bergingswerkzaamheden gehinderd. De afgelopen dagen waren de weersomstandigheden
gunstig en is het werk weer in volle omvang hervat. Inmiddels is de
survey in het Nederlandse deel voor een belangrijk deel voltooid.
Op de Nederlandse kust (incl. eilanden en Waddenzee) zijn in totaal 18
volledige containers geborgen (plus één in Duitsland). Op de Noordzee

kst-29684-166
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 684, nr. 166

1

zijn inmiddels delen van 110 containers geborgen. Er is nu in totaal ruim
1.100.000 kg debris (afkomstig van land en uit de zee) afgevoerd. De twee
containers met gevaarlijke stoffen (dibenzoylperoxide en lithium-ion
batterijen) zijn nog niet gevonden.
In de media hebben (garnalen)vissers gewezen op het belang van
adequate communicatie omtrent de exacte locaties op de zeebodem van
de overboord geslagen containers of delen daarvan. Deze informatie is
van wezenlijk belang voor de vissers, omdat hun netten bijvoorbeeld
kunnen vasthaken aan de gezonken containers. Ook voor andere
zeeschepen is het van essentieel belang om op de hoogte te zijn van de
exacte locaties van de containers om gevaarlijke situaties te voorkomen.
Gelet op de daarmee gemoeide belangen worden de locaties van de
gezonken containers daarom, zodra deze bekend zijn, via de gebruikelijke
mededelingen voor de scheepvaart gecommuniceerd.
Vissers die schade aan hun netten of kotter ondervinden door de
containers of items uit de containers, kunnen dit melden bij de door MSC
aangestelde experts.
Opruimen en schoonmaken
Het afval op de stranden is mede dankzij de inzet van alle vrijwilligers en
militairen opgeruimd, maar delen van het strand zijn helaas nog niet
schoon. Op sommige plekken liggen nog kleine stukjes plastic en
piepschuimkorrels. Dit materiaal wordt deels handmatig opgeruimd en er
wordt getest met manieren om dit machinaal op te ruimen, zonder dat de
verwijdering zelf schade aan de kwetsbare natuur veroorzaakt.
Het bergingsbedrijf dat de eigenaar en zijn verzekeraar hebben gecontracteerd, schakelt ook vissersschepen in om bij de berging vrijkomend afval
uit zee op te vissen. Daarnaast nemen vissers deel aan het reguliere
Fishing for litter project. In het kader van dit project nemen vissers het
zwerfvuil dat in hun netten belandt mee naar land, waar het wordt
ingenomen, afgevoerd, gemonitord en verwerkt. Dit project wordt deels
gefinancierd door het Ministerie van IenW. Deelnemende vissers zullen,
als gevolg van het incident met de MSC Zoë, meer afval in de netten
krijgen. Hoeveel meer is nog de vraag. Hierdoor stijgen waarschijnlijk de
kosten van het fishing for litter project. Dit is onderwerp van gesprek met
de eigenaar / verzekeraar van de MSC Zoë.
Er zal de komende tijd naar verwachting nog afval afkomstig van de
containers van de MSC Zoë blijven aanspoelen. Onder coördinatie van
Rijkswaterstaat is door alle betrokken partijen aan Nederlandse zijde
geïnventariseerd welke maatregelen reeds zijn getroffen en welke voor de
middellange termijn nog aanvullend nodig zijn om het aangespoelde
materiaal op te ruimen. Een gezamenlijk plan van aanpak, dat maatregelen bevat voor een periode van 18 maanden, is op 11 februari jl.
vastgesteld. Dit plan van aanpak zal worden besproken met MSC en de
kosten voor de beschreven maatregelen worden ingediend bij MSC en zijn
verzekeraar.
Afhandeling schade
De reder is door de Staat direct na het ongeval aansprakelijk gesteld voor
alle schade als gevolg van de verloren containers en verplicht tot het
opruimen van de containers en uitgespoelde inhoud. Zoals hierboven al is
vermeld, hebben de reder en zijn verzekeraar daartoe al de nodige
stappen gezet. Ik ga ervan uit dat MSC en zijn verzekeraar hun verantwoordelijkheid blijven nemen en ook de komende periode alles in het
werk zullen stellen om het afval op te ruimen en verdere schade zoveel als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 684, nr. 166

2

mogelijk te beperken. Mocht dit op een zeker moment onverhoopt niet
meer het geval zijn, zal ik de mogelijkheden die de wet mij biedt
aanwenden om de kosten van de resterende opruimwerkzaamheden te
verhalen op MSC en zijn verzekeraar.
Ook andere overheden hebben kosten gemaakt voor het bestrijden van de
gevolgen van de overboord geslagen containers. Rijkswaterstaat
coördineert de schadeafhandeling voor deze overheidspartijen. Hiervoor
wordt door Rijkswaterstaat een schadeloket ingericht. Andere overheidspartijen kunnen via dit schadeloket hun schadeclaim indienen bij de
verzekeraar van MSC. Het voordeel hiervan is dat de schadeafhandeling
gecoördineerd en geüniformeerd verloopt. Rijkswaterstaat is in gesprek
met MSC en zijn verzekeraar om tot afspraken te komen.
Onderzoeken naar (de effecten van) de overboord geslagen
containers
In mijn brief van 15 januari 2019 (Kamerstuk 29 684, nr. 165) is een eerste
overzicht opgenomen van de onderzoeken met betrekking tot de
overboord geslagen containers. Er zijn onderzoeken gestart door:
– de Duitse en Panamese autoriteiten;
– het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie in samenwerking
met de Inspectie Leefomgeving en Transport;
– de Onderzoeksraad voor Veiligheid;
– de Veiligheidsregio Fryslân (evaluatie), en
– Rijkswaterstaat/Waddenacademie naar de mogelijke lange termijn
ecologische gevolgen (in het kader van de trilaterale onderzoeksagenda).
Na afronding van deze onderzoeken zal ik u hierover informeren
In de afgelopen periode zijn er veel dode zeekoeten op de Nederlandse
kust aangespoeld. Een verband met de containers van de MSC Zoë is niet
op voorhand uit te sluiten. Om de exacte doodsoorzaak van deze vogels te
bepalen, is onderzoek gestart. De verwachting is dat de resultaten eind
maart beschikbaar zijn. Uw Kamer zal over de resultaten worden
geïnformeerd.
Tot slot
De voorzitter van de Veiligheidsregio Fryslân heeft op 6 februari 2019
besloten om af te schalen van grip 4 naar grip 0. De coördinatie van de
resterende werkzaamheden vindt via de reguliere afspraken en
overleggen plaats.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 684, nr. 166

3