Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

33 576

Natuurbeleid

35 334

Problematiek rondom stikstof en PFAS

Nr. 360

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR NATUUR EN STIKSTOF
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 november 2023
Op 16 februari jl. is de verkenning naar een alternatieve omgevingswaarde voor de KDW in de Wet natuurbescherming (Wsn) van start
gegaan (Kamerstuk 33 576, nr. 247). Hiermee wordt uitvoering gegeven
aan advies 10 van Remkes uit het rapport «Wat wel kan». In de eerste fase
van de verkenning is een werkgroep geïnstalleerd, met vertegenwoordigers vanuit landbouw- en natuurorganisaties, provincies en LNV. Deze
werkgroep heeft de kansrijkheid van ingediende alternatieven onderzocht.
De aanbevelingen en bevindingen uit deze eerste fase worden als
tussenproduct gedeeld met sectorpartijen en uw Kamer. Hiermee wordt
uitvoering gegeven aan de recent aangenomen motie van het lid
Grinwis c.s. (Kamerstuk 35 334, nr. 274) en daarmee beschouw ik deze als
afgedaan. De kern van de aanbevelingen is om een alternatief dat de
«staat van de natuur» centraal stelt door naar de instandhoudingsdoelstellingen te kijken, verder te onderzoeken op haalbaarheid. Deze aanbeveling
werd gedragen door het sectorbrede overleg, waarna is besloten om tot
fase twee van de verkenning over te gaan (Kamerstukken 33 576 en
35 334, nr. 354).
Haalbaarheidsonderzoek
In fase twee van de verkenning wordt conform de aanbevelingen en
bevindingen van de werkgroep onderzocht of het haalbaar is om de «staat
van de natuur» als omgevingswaarde in de wet centraal te stellen.
Belangrijke voorwaarden zijn dat het alternatief juridisch houdbaar,
ecologisch effectief en uitvoerbaar is, en dat er rekening gehouden wordt
met vereisten op economisch, sociaal en cultureel gebied (conform
artikel 2, lid 3 van de Habitatrichtlijn). Dit gebeurt door te kijken naar de
instandhoudingsdoelstellingen per gebied. Er wordt gekeken of het
haalbaar is om in «x» procent van het Natura 2000-areaal in jaar «y» de
instandhoudingsdoelstellingen te behalen. Dit nader te bepalen
percentage betreft dan ook niet-stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden.

kst-33576-360
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 576, nr. 360

1

Daarnaast moet een methode worden gevonden om het hierboven
genoemde alternatief van eenzelfde ambitieniveau te voorzien als de
huidige omgevingswaarde. Het eindadvies van de werkgroep wordt aan
het eind van dit kalenderjaar verwacht. Gezien de huidige demissionaire
status van het kabinet voel ik de noodzaak om terughoudend te zijn bij het
nemen van besluiten met betrekking tot de verkenning. Besluitvorming
over het eindadvies is dan ook aan een nieuw kabinet.
Voorstel Farmer’s Defence Force
In de recent aangenomen motie van de leden Van Haga en Smolders
(Kamerstuk 35 334, nr. 272) wordt ervoor gepleit om de KDW in te ruilen
voor een realistische stikstofdepositiewaarde, zoals voorgesteld door
Farmers Defence Force. Dit voorstel is als mogelijk alternatief ingediend in
fase één van de verkenning. Maar omdat in dit voorstel geen koppeling zit
met de Habitatrichtlijn, hebben de in de werkgroep verenigde partijen
geconcludeerd dat dit voorstel juridisch niet houdbaar is. Daarnaast stuurt
het alternatief alleen op stikstof en niet op de staat van de natuur, met een
lagere ambitie dan de Wet stikstofreductie en natuurverbetering (Wsn).
Het in de motie aangehaalde onderzoek van de Universiteit van
Amsterdam, dat ingaat op andere thema’s dan de rol van de KDW als
beleidsdoelstelling, doet niets af aan deze conclusie.
Emissiesturing
De afgelopen jaren is vanuit verschillende hoeken de oproep gekomen om
verder in te zetten op beleid dat sterker gestuurd wordt vanuit emissies in
plaats van deposities van stiktof. In dit kader noem ik ook de recent
aangenomen motie-Grinwis (Kamerstuk 35 334, nr. 274), die oproept tot
een overstap naar een op emissiereductie gestuurd beleid. Emissiesturing
is ook de inzet van het huidige beleid. Zo heeft emissiesturing op een
aantal beleidsterreinen al een centrale plek gekregen. In het Nationaal
Programma Landelijk Gebied (NPLG) zijn bijvoorbeeld provinciale
emissiereductiedoelen meegegeven, op nadrukkelijk verzoek van de
provincies. Ik vind het belangrijk daarbij te zeggen dat het uiteindelijk de
belasting van stikstof op natuur is – in de vorm van depositie – die de
impact en mate van druk bepaalt op natuur. De koppeling tussen emissie
en depositie is daarom een belangrijk uitgangspunt van effectief natuurbeleid. Tegelijkertijd geven betrokken (boeren)partijen aan dat emissie
voor hen het enige echte handvat is om mee te sturen. In dit kader
worden dan ook stappen gezet in de beleidsontwikkeling van doelsturing,
zoals in de brief van 19 september jl. (Kamerstuk 30 252, nr. 128) is
toegelicht. Ook is het rapport Normeren en Beprijzen recent met de Kamer
gedeeld (Kamerstuk 35 334, nr. 261),1 waarin onder andere emissiesrechtenstelsels en -heffingen verder worden uitgewerkt. In samenwerking met
andere betrokken ministeries wordt gekeken wat de mogelijkheden en
beperkingen zijn van dergelijke emissiesystemen. Voor een reactie op het
rapport van de Universiteit van Amsterdam verwijs ik naar mijn brief van
29 september jl.2 (Kamerbrief 35 334, nr. 264) en de recente beantwoording op de vragen van de leden Van der Plas (BBB) en Bisschop
(SGP) (Aanhangsel Handelingen II 2023/24, nr. 169).
De Minister voor Natuur en Stikstof,
Ch. van der Wal-Zeggelink

1
2

Normeren en beprijzen van stikstofemissies – Sturen op stikstof | Rapport | Rijksoverheid.nl.
Kamerbrief over commissiebrief reactie op het rapport «Stikstofdepositie rond melkveebedrijven: ruimtelijke en temporele patronen» | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 576, nr. 360

2