2021D19090

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat voorgelegd over de brief d.d. 30 maart 2021, «Afspraken met Tata
Steel over CO2-reductie» (Kamerstuk 32 813, nr. 677) en de brief d.d.
23 april 2021 «Gevolgen controversieel verklaren Expression of Principles
met Tata Steel» (Kamerstuk 29 826, nr. 129).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Azarkan
Adjunct-griffier van de commissie,
Yaqut

nds-tk-2021D19090

1

Inhoudsopgave
I
II

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Antwoord / Reactie van de Minister

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie nemen kennis van de brief van de Minister
van Economische Zaken en Klimaat met betrekking tot de afspraken met
Tata Steel over CO2-reductie. Deze leden hebben nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie lezen in de bijlage «Expression of Principles»
dat er een aantal randvoorwaarden worden gesteld voor het behalen van
de doelen rondom CO2-reductie zoals, voldoende middelen, het kunnen
doorberekenen van de heffing op emissiehandel (ETS) naar de markt, en
toegang tot de juiste infrastructuur. Deze leden vragen of, en zo ja,
wanneer wordt verwacht dat aan deze randvoorwaarden is voldaan? Wat
heeft de Minister al in werking gezet om deze randvoorwaarden te
realiseren? Kan de Minister hierbij aangeven welke technieken kunnen
worden ingezet om de staalproductie in Nederland te verduurzamen?
De leden van de VVD-fractie merken op dat Tata Steel Nederland te koop
staat en zij vragen wat de status is van een eventuele overname en welke
partijen daarbij betrokken zijn. Tevens vragen zij welke impact een
eventuele verandering van eigenaar heeft of kan hebben op de reeds
gemaakt afspraken tussen het ministerie en Tata Steel in Nederland (TSN).
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van plannen van de
FNV waarin een alternatieve route tot verduurzaming van TSN is
omschreven dan in het Roadmap+. De leden vragen hoe de Minister zijn
rol ziet tussen het wegen van verschillende plannen om tot de gewenste
CO2-reductie te komen. Kan de Minister aangeven wat zijn bevindingen
zijn van de FNV-plannen? Ziet de Minister ook manieren om sneller
CO2-reductie te realiseren bij TSN?
De leden van de VVD-fractie hebben tot slot met interesse kennisgenomen
van de pilot van de Zweedse staalmaker SSAB in Lulea. Is de Minister op
de hoogte van de resultaten van deze pilot? Welke lessen kunnen eruit
getrokken worden voor de Nederlandse staalindustrie volgens de
Minister? Is de Minister bereid om contact op te nemen met de Zweedse
overheid om lessen te trekken over hoe men daar deze innovaties binnen
de staalindustrie stimuleert?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
afspraken die zijn gemaakt met Tata Steel over CO2-reductie.
De leden van de D66-fractie lezen dat CO2-reductie van vijf megaton
(Mton) een ambitieuze stap is. Deze leden vragen de Minister waaruit
blijkt dat vijf Mton een ambitieuze stap is. Tevens vragen zij of er
verschillende scenario’s zijn onderzocht waaruit is gebleken of vijf Mton
CO2-reductie daadwerkelijk het meest ambitieuze doel is en kunnen deze
scenario’s gedeeld worden? Op welke wijze is de luchtvervuilende uitstoot
van grafiet en stikstof bij de staalproductie van Tata Steel meegenomen in
het plan? Op welke wijze zijn omwonenden en werknemersorganisaties
betrokken bij de totstandkoming van dit project?

2

De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
FNV-visie over «groen staal», waarbij een plan wordt gepresenteerd
waarbij CO2-reductie wordt bereikt met minder CO2-opslag. Hoe beoordeelt de Minister deze visie en hoe verhoudt deze visie zich tot het plan
waartoe de Minister met Tata Steel is gekomen? In hoeverre is de rap
stijgende CO2-prijs meegenomen in het plan van de Minister, waarbij de
stijgende CO2-prijs onder andere invloed kan hebben op de financiële
kosten van het subsidiëren van CO2-opslag onder de grond? Onderkent de
Minister ook dat een stijgende CO2-prijs in combinatie met de nationale
CO2-heffing voor de industrie duidelijke (financiële) invloed zal hebben op
de productie van staalfabrikant Tata Steel?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie vinden rentmeesterschap een belangrijke
kernwaarde. Rentmeesterschap betekent goed voor onze aarde willen
zorgen. Verder staat rentmeesterschap voor gedegen financiën en
daarmee voor beleid dat haalbaar en betaalbaar is. De Euro die eerst
verdiend moet worden kan maar eenmaal uitgeven worden. Deze leden
vinden dat, dat voor onszelf, voor een schone en gezonde samenleving en
voor generaties die na ons zullen komen moet gebeuren. Klimaatverandering is een van de grootste opgaven van deze tijd. Nederland moet
daarom een solide bijdrage leveren aan het halen van het
CO2-reductiedoel dat wereldwijd in Parijs is afgesproken. Daarbij past het
volgens deze leden dat afspraken gemaakt worden met partijen die veel
uitstoten en die de samenleving tegelijk nodig heeft, over hoe de
vergroening concreet vorm moet krijgen. De afspraken moeten passen in
de routekaart naar 2050 en suboptimale oplossingen moeten voorkomen
worden. Daarbij vragen deze leden aandacht voor het behoud van werk
waarmee families in hun eigen inkomen kunnen voorzien en er zo een
bijdrage door bedrijven aan de Nederlandse samenleving wordt geleverd.
De leden van de CDA-fractie vinden het in dit kader goed om te zien dat
Tata Steel Nederland met ambitieuze plannen komt om in 2035 vijf Mton
CO2-reductie op jaarbasis te realiseren. Daarmee kan het bedrijf een
belangrijke bijdrage leveren aan het behalen van de doelen uit het
Klimaatakkoord. Deze leden vinden het goed en noodzakelijk dat Tata in
Nederland in verduurzaming investeert. Dit past in het streven om de
industrie in Nederland te vergroenen zonder dat daarbij door weglekeffecten vervuiling zich naar het buitenland verplaatst. Deze leden lezen dat
de Minister voornemens is om nauw samen te blijven werken met alle
partijen die een bijdrage moeten leveren aan het Klimaatakkoord. Zij
vragen de Minister of het daarbij tevens het streven is om met andere
partijen vergelijkbare afspraken over CO2-reductie te maken als met Tata
Steel. Kan de Minister aangeven of daarover momenteel gesprekken
plaatsvinden met andere partijen en op welke termijn verwacht hij daar
resultaten van?
De leden van de CDA-fractie merken op dat het voor het reduceren van de
CO2-uitstoot in de industrie van belang is dat eventuele knelpunten op het
gebied van onder andere infrastructuur worden aangepakt. Zij wijzen er in
dit kader op dat de Kamer middels de motie Mulder-Harbers (Kamerstuk
35 570-XIII-26) de regering heeft verzocht om de no-regretmaatregelen
voor het investeren in de energie-infrastructuur voor de industrie in kaart
te brengen en daarover in het voorjaar te rapporteren. Deze leden vragen
de Minister welke maatregelen er reeds in kaart zijn gebracht en op welke
termijn daar concrete stappen mee kunnen worden gemaakt. Wanneer is
de Minister voornemens om deze maatregelen aan de Kamer voor te
leggen?

3

De leden van de CDA-fractie zijn het met de Minister eens dat het gezien
het mondiale speelveld van groot belang is dat hogere CO2-prijzen in
Europa er niet toe leiden dat productie en daarmee ook de uitstoot zich
verplaatsen naar buiten Europa. Deze leden onderschrijven daarom het
belang van een Europees Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM),
zodat vervuiling ook een prijs krijgt en er een eerlijk speelveld is voor onze
bedrijven. Kan de Minister aangeven wat de huidige stand van zaken
omtrent CBAM is? Wanneer wordt het definitieve voorstel verwacht en
hoe ziet het speelveld er op dit thema uit binnen de Europese Unie? Deze
leden merken op dat landen zoals China en Australië overwegen om naar
de Wereldhandelsorganisatie (WTO) te stappen wanneer CBAM werkelijkheid wordt vanwege het feit dat zij een koolstofgrenstaks zien als een
vorm van protectionisme. Tevens klinkt er vanuit ontwikkelingslanden
kritiek op CBAM, omdat een dergelijke mechanisme volgens die landen
tot grotere milieuschade zou kunnen leiden. Zij vragen de Minister te
reageren op deze kritiek. Welke risico’s ziet de Minister met betrekking tot
CBAM?
De leden van de CDA-fractie merken op dat de Minister zegt dat de
werknemers van Tata Steel Nederland blij zijn met de plannen die
opgesteld worden om in IJmuiden een competitief en duurzaam staalbedrijf te realiseren. Echter, 14 mei 2021 werd door FNV een plan gepresenteerd waaruit volgens hen blijkt dat Tata Steel IJmuiden veel sneller de
CO2-uitstoot kan reduceren. Hoe rijmt de Minister deze ontwikkeling met
zijn stelling dat de werknemers blij zijn met de plannen van Tata Steel?
Zijn de werknemers tevreden met de plannen of zien zij liever een andere
oplossing? Deze leden vragen de Minister tevens om een inhoudelijke
appreciatie te geven van het door FNV gepresenteerde plan en de
gevolgen daarvan te vergelijken met de plannen van Tata Steel. Zij
verzoeken de Minister daarbij in ieder geval in te gaan op de kosten en de
gevolgen voor werkgelegenheid, CO2-uitstoot en de omgevingsoverlast
van beide plannen. Hoe verhoudt het plan van de FNV zich tot het plan
van Tata Steel zelf en hoe weegt de Minister beide plannen in de route
naar 2050, zowel economisch, qua werkgelegenheid en op het gebied van
klimaat en omgeving?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie vinden het erg belangrijk om over Tata Steel te
praten. Deze leden brengen in herinnering dat in Nederland meer dan 50
procent van de CO2-uitstoot wordt veroorzaakt door slechts tien bedrijven,
en dat na de RWE in de Eemshaven centrale en de Uniper centrale op de
Maasvlakte, Tata Steel het meest vervuilende bedrijf van Nederland is,
verantwoordelijk voor 7 procent van de Nederlandse uitstoot.
De leden van de SP-fractie vragen of er inmiddels eenduidige cijfers zijn
over het aantal ton CO2 dat Tata jaarlijks uitstoot en hoe dit wordt
berekend.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de plannen van
Tata Steel om in 2030 40 procent minder CO2 uit te stoten door middel van
CO2-opvang en opslag, Carbon Capture and Storage (CCS). De uitgestoten
CO2 zou dan moeten worden opgeslagen in lege gasvelden in de
Noordzee. Deze leden zijn niet overtuigd door deze plannen. Niet in de
laatste plaats omdat CCS gepaard gaat met torenhoge subsidies waarvan
de noodzaak wat deze leden betreft absoluut niet is aangetoond. Zij
vinden dat moet worden voorkomen dat het plan leidt tot enorme
oversubsidie en woekerwinsten. Deze leden ontvangen graag een
uitputtende lijst van alle subsidies die Tata Steel ontvangt, van alle
overheden (Rijk, provincie, gemeente, etc.), met daarbij aangegeven voor

4

welk doel de subsidies dienen. Voorts willen zij graag weten of Tata Steel
een regeling heeft met de Belastingdienst? Zo ja, kan de informatie
hierover eveneens gedeeld worden?
De leden van de SP-fractie wijzen op het plan van de vakbond dat onlangs
is gepresenteerd. De FNV stelt dat het beter is om te investeren in een
productieproces op groene stroom. De plannen van de FNV zorgen voor
minder CO2 en fijnstof uitstoot. Wat is de reactie van de regering op dit
plan? Zal er worden geluisterd naar de werknemers en zal Tata worden
aangemoedigd te investeren in een daadwerkelijk groen plan? De Minister
benadrukt dat draagvlak bij de werknemers onmisbaar is. De leden zijn
het hier volledig mee eens. Daarom vragen zij het kabinet in te gaan op de
300 miljoen euro die Tata investeert in CO2-reductieprojecten en de 1,4
miljard euro waarvan de FNV stelt dat, dat nodig is voor verduurzaming
van het bedrijf. Moet er niet veel meer gebeuren, zo vragen deze leden
aan de Minister.
De leden van de SP-fractie benadrukken dat progressie van groot belang
is. Met name omwonenden worden hard getroffen, zoals onlangs
wederom werd bevestigd door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM). Zij kampen vaker met hartklachten, diabetes en longkanker.
Zij moeten verhuizen wegens luchtwegproblemen. Kinderen moeten
steevast hun handen wassen als ze buiten spelen, de grafiet die neerslaat
op de omgeving is erg gevaarlijk voor hen. De sneeuw kleurt er niet wit,
maar zwart. Wat is de reactie van de Minister hierop?
De leden van de SP-fractie vragen hoe Tata durft te beweren dat IJmuiden
een van de schoonste fabrieken ter wereld is. Deze leden vinden het
onacceptabel dat nog steeds wordt weggekeken voor de gevolgen voor de
omgeving, mens en natuur. Hoe is het mogelijk dat de belangen van de
sterke lobby van Tata worden gediend en ten koste gaan van het
welbevinden van de omgeving? Hoe is het mogelijk dat bestaande regels
niet worden nageleefd door Tata? Wat gebeurt er op het gebied van
strengere regelgeving en eventuele maatregelen die kunnen bijdragen
aan een gezondere leefomgeving? Wat is de reactie van de Minister op
een nieuwe aangifte tegen Tata, waarin het bedrijf er door omwonenden
van wordt beschuldigd willens en wetens zeer gevaarlijke en kankerverwekkende stoffen uit te blijven stoten? In het kader hiervan zijn deze leden
erg benieuwd naar de beantwoording van de Kamervragen van het lid
Beckerman van 19 april 2021. Kan de Minister deze beantwoorden?
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de stukgelopen
gesprekken met het Zweedse bedrijf SSAB over een eventuele overname.
Wat is de reactie van de regering op het feit dat de verduurzamingskosten
te hoog waren voor SSAB? Voorts vragen deze leden om een reactie op
de plannen van de initiatiefgroep Havenstad IJpoort, die een CO2 neutrale
stad willen bouwen op het terrein van Tata Steel, die duizenden arbeidsplaatsen zou moeten opleveren en breed de ruimte zou moeten bieden
aan nieuwe natuurgebieden. Hoe staat de Minister tegenover investeringen vanuit de overheid die hieraan te pas zouden moeten komen?
Welke eventuele andere (overname)plannen of mogelijkheden zijn er voor
het gebied en wat heeft de voorkeur van de Minister?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de brief over
afspraken met Tata Steel over CO2-reductie en de «Expression of
Principles» en hebben hier enkele vragen en opmerkingen over.

5

De leden van de PvdA-fractie hechten een groot belang aan een duurzame
en innovatieve staalindustrie, maar constateren dat er met de Expression
of Principles over CO2-reductie helaas voor een kortetermijnoplossing is
gekozen. Deze leden vragen waarom de Minister niet heeft aangedrongen
op een toekomstbestendige oplossing waarbij er (na aanvankelijk gebruik
van aardgas) gebruik wordt gemaakt van groene waterstof in plaats van
CCS. Heeft de Minister de optie van verduurzaming met groene waterstof
onderzocht en zo ja is hij bereid de documenten waarop hij de besluitvorming heeft gebaseerd met de Kamer te delen? Deze leden vragen
tevens of de Minister bekend is met het alternatieve plan om Tata Steel te
verduurzamen van de werkgroep Zeester en vragen of de Minister dat
plan op korte termijn wil laten evalueren, inclusief een haalbaarheidsstudie, door een onafhankelijke partij, waarbij ook een doorkijk wordt
gegeven naar een klimaatneutrale samenleving. Is de Minister bereid in
de vergelijking van deze opties een analyse te maken van de totaal
uitgestoten CO2 in deze tijdsperiode, de verwachte benodigde subsidie en
de uitgestoten niet-CO2 vervuiling?
De leden van de PvdA-fractie brengen in herinnering dat in het klimaatakkoord een zeef is afgesproken die ervoor moet zorgen dat CO2-opslag
alleen gesubsidieerd mag worden als er geen andere opties zijn voor
vergroening, en zijn van mening dat dit bij Tata Steel niet het geval is,
getuige het plan van de FNV. Waarom spreekt de Minister dan toch de
intentie uit om CO2-opslag toe te passen op Tata Steel IJmuiden? Deze
leden willen voorkomen dat er onomkeerbare stappen worden gezet
zonder een gedegen analyse van alle mogelijkheden om Tata Steel te
verduurzamen. In dat verband vragen zij of de Minister nader in kan gaan
op de financiële instrumenten zoals genoemd in zijn brief. Verwacht de
Minister dat Tata Steel een aanvraag doet in de eerstvolgende ronde van
de Stimulering duurzame energieproductie en klimaattransitie (SDE++)?
Kan de Minister toezeggen dat er geen subsidie zal worden verleend aan
Tata totdat de hierboven gevraagde evaluatie van beide verduurzamingsopties is afgrond en een debat met de Kamer hierover heeft plaatsgevonden?
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat de leefbaarheid voor de
omwonenden van groot belang is en dat de huidige situatie onacceptabel
is. Heeft de Minister kennisgenomen van de aangifte die is gedaan tegen
de leidinggevende personen van Tata Steel? Hoe schat de Minister de
kansen van die rechtszaak in en wat zegt dat volgens hem over de
houdbaarheid van de huidige situatie bij Tata? Op welke manier is het
effect op de directe omgeving meegenomen in de keuze voor CCS? Klopt
het dat de luchtkwaliteit nauwelijks verbetert bij uitvoering van de huidige
verduurzamingsplannen en dat het probleem dus niet wordt opgelost? Is
de Minister het eens dat het alternatieve plan van werkgroep Zeester veel
meer perspectief biedt voor de omwonenden? Is hij bereid beide plannen
naast elkaar te leggen en te toetsen op het effect (gezondheid, stank,
vervuiling) voor de omgeving?
De leden van de PvdA-fractie vragen tot slot naar de gevolgen van de
huidige verduurzamingsplannen door middel van CCS voor de stikstofdepositie. Wat betekent dit voor stikstofemissies, gezien het feit dat
CO2-opslag structureel veel energie kost en dus zal leiden tot hogere
emissies van stikstof en ammoniak? Hoe valt dit te rijmen met het
stikstofbesluit van de Raad van State?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
De leden van de PvdD-fractie hebben kennisgenomen van de stukken en
hebben daarover nog enkele vragen en opmerkingen.

6

De leden van de PvdD-fractie vinden dat er in de «Expression of
Principles», waar de Minister zijn handtekening onder heeft gezet, aan
onnodige en ook onterechte borstklopperij wordt gedaan. Tata Steel wordt
op controversiële wijze bestuurd. Het bestuur handelt vaak tegenstrijdig
aan het publieke belang. Zo houdt Tata Steel zich onder andere bezig met
de volgende praktijken: Tata Steel vervuilt de omgeving. De staalstof blijft
gewoon aan een magneetje plakken;1 de luchtkwaliteit in de omgeving
van Tata Steel is slechter dan in de rest van Nederland, mensen hebben
gezondheidsklachten en onderzoeken hebben uitgewezen dat er in de
omgeving van Tata Steel vaker longkanker voorkomt;2 Tata Steel voldoet
al jaren niet aan de vergunningen, dus dit is formeel nog illegaal ook. De
provincie staat dit helaas toe;3 Tata Steel maakt zich schuldig aan
grootschalige belastingontwijking;4 Tata Steel heeft de afgelopen tien jaar
voor een miljard aan gratis uitstootrechten gekregen van de Nederlandse
staat;5 Tata steel verdient aan de verkoop van emissierechten, maar
gebruikt dat geld niet voor vergroening;6 door het heffingsplafond betaalt
Tata Steel maar iets meer dan 100 euro waterbelasting per jaar, in plaats
van 10 miljoen euro;7 Tata Steel is vrijgesteld van energiebelasting;8 als
grootontvanger van in totaal 77 miljoen euro aan loonsteun staat Tata
Steel in de top 10 van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging
Werkgelegenheid (NOW), maar er is toch dividend uitgekeerd. Het kan niet
worden uitgesloten dat er nog meer dividend gaat worden uitgekeerd;9 en
Tata Steel heeft maximaal gelobbyd tegen de nationale CO2-heffing.10 Van
een bedrijf dat betrokken zegt te zijn bij het klimaat zou men dit soort
praktijken niet verwachten. De vraag is dan ook hoe serieus de klimaatambities van Tata Steel genomen moeten worden.
De leden van de PvdD-fractie stellen voorop dat het oplossen van de
klimaatcrisis begint met het zo snel mogelijk daadwerkelijk reduceren van
de uitstoot van broeikasgassen. Dit uitgangspunt zou wat deze leden
betreft moeten gelden voor alle sectoren. Deze leden benadrukken dat het
zeer onverstandig is om via allerlei trucjes te proberen gewoon door te
gaan met uitstoten. Voorop staat dat er bronmaatregelen nodig zijn: zo
snel mogelijk minder uitstoot veroorzaken. Deelt de Minister dit
uitgangspunt? Zo nee, waarom niet?

1

Joop.nl, 19 april 2021 «Met deze simpele proef toont Tinkebell de schokkende milieuvervuiling
bij Tata Steel» (https://joop.bnnvara.nl/kijk-nou/met-deze-simpele-proef-toont-tinkebell-deschokkende-milieuvervuiling-bij-tata-steel)
2
De Volkskrant, 30 april 2021 «Tata Steel mag van de provincie nog langer illegaal vervuilende
stoffen uitstoten» (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/tata-steel-mag-van-deprovincie-nog-langer-illegaal-vervuilende-stoffen-uitstoten~be25127e/)
3
Idem.
4
Trouw, 26 september 2020 «Tata Steel IJmuiden betaalde nooit winstbelasting in Nederland»
(https://www.trouw.nl/economie/tata-steel-ijmuiden-betaalde-nooit-winstbelasting-innederland~be5f2ad5/)
5
De Groene Amsterdammer, 5 juni 2019 «Krokodillentranen van staal» (https://www.groene.nl/
artikel/krokodillentranen-van-staal)
6
De Groene Amsterdammer, 18 november 2020 «Het stalenge zich van de vervuilende industrie»
(https://www.groene.nl/artikel/het-stalen-gezicht-van-de-vervuilende-industrie)
7
BNNVARA, 22 juni 2020 Waarom betaalt Tata Steel maar honderd euro
waterbelasting?!»(https://www.bnnvara.nl/artikelen/waarom-betaalt-tata-steel-maar-honderdeuro-leidingwaterbelasting)
8
Algemeen Dagblad, 14 juli 2020 «Nederland sponsort fossiele industrie met 8,3 miljard euro
per jaar» (https://www.ad.nl/economie/nederland-sponsort-fossiele-industrie-met-8–3-miljardeuro-per-jaar~a1eeecb4/)
9
NOS, 19 maart 2021 «Buitenlandse moederbedrijven mogen toch dividend uitkeren bij
loonsteun» (https://nos.nl/artikel/2373216-grootontvangers-van-loonsteun-in-nederland-kerenin-het-buitenland-winst-uit)
10
Trouw, 5 februari 2019 «Als er een CO2-heffing komt, is het klaar met Tata Steel» (https://
www.trouw.nl/nieuws/als-er-een-co2-heffing-komt-is-het-klaar-met-tata-steel~bd5efecf/)

7

Volgens de leden van de PvdD-fractie is de kern van de afspraken de
afvang en opslag van CO2 (CCS). Dit betekent dat bij de staalproductie
nog steeds CO2 vrijkomt en dat de afspraken dus niet écht leiden tot
CO2-reductie. Tata Steel blijft enorme uitstoot veroorzaken, maar gaat dat
nu met royale steun van de overheid onder de grond proberen te stoppen.
Volgens deze leden valt dit niet onder verduurzaming.
De leden van de PvdD-fractie wijzen er op dat CCS een discutabele
techniek is. Erkent de Minister bijvoorbeeld dat CCS geen bronmaatregel
is, maar «end of pipe»?
Erkent de Minister dat hij niet kan garanderen dat de onder de grond
gestopte uitstoot daar ook op lange termijn daadwerkelijk zal blijven
zitten? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waar blijkt dat uit? En kan de Minister
dan uitsluiten dat de uitstoot ooit nog vrijkomt? Zo nee, deelt hij de
analyse dat als er een risico is dat de uitstoot ooit nog vrijkomt, dat dit
niet onder verduurzaming valt. Deze leden zien dit als een tijdelijke
verplaatsing van het probleem.
Betreft het CCS-plan van Tata Steel ook opslag onder de Noordzee, zoals
recent werd aangekondigd voor de uitstoot van bedrijven uit de Rotterdamse haven? Welke andere zoeklocaties heeft de Minister op het oog
voor de ondergrondse opslag van de uitstoot van Tata Steel? Kan de
Minister uitsluiten dat dit een negatief effect zal hebben op natuurgebieden? Zo ja, welke?
De leden van de PvdD-fractie constateren dat de Minister zich in zijn brief
bereid toont als royale subsidieverstrekker. Uit zijn brief blijkt niet dat hij
heeft nagedacht over een limiet. Klopt het dat de Minister nog geen
plafond heeft gesteld voor het subsidiëren van Tata Steel? Moeten deze
leden dit zien als een blanco cheque? Zo nee, kan de Minister dan een
overzicht geven van de kosten die hij verwacht, uitgesplitst naar
kostenpost? Hoeveel belastinggeld denkt de Minister te moeten uittrekken
voor het CCS-plan van Tata Steel? En hoeveel geld is er nodig voor de
benodigde infrastructuur? De leden merken op dat Tata Steel reeds royaal
wordt gefinancierd uit de portemonnee van de belastingbetaler. Wat gaat
Tata Steel zelf bijdragen? Kan de Minister bij het kostenoverzicht
aangeven wie welk aandeel zal bijdragen?
De energietransitie vraagt juist om het verduurzamen van productieprocessen en dat gebeurt nu niet, ook niet met de afspraken die de Minister
nu heeft gemaakt met Tata Steel. Klopt het dat het aanleggen van
duurzame infrastructuur voor uitsluitend groene waterstof geen onderdeel
uitmaakt van de afspraken? Waarom niet? Op welke manier gaat de
Minister er dan voor zorgen dat het staalproductieproces zelf kan
verduurzamen? Deze leden kunnen zich niet vinden in de beoordeling van
de Minister dat de plannen van Tata Steel «ambitieus» zouden zijn.
Waarom is de Minister zo complimenteus voor een van de meest
vervuilende bedrijven van Nederland? Erkent de Minister dat Tata Steel al
veel eerder had moeten beginnen met het radicaal terugdringen van de
diverse vormen van vervuiling die door dit bedrijf worden veroorzaakt? Zo
nee, waarom niet?
De leden van de PvdD-fractie constateren dat er geen afrekenbare
reductiedoelen worden gesteld en dat Tata Steel niet beboet kan worden.
Kan de Minister dit bevestigen? Deze leden merken op dat Tata Steel al
jaren niet aan de vergunningen voldoet. Dat zelfs de volksgezondheid hier
ernstig onder lijdt, maakt voor Tata Steel geen verschil. Is de Minister
bereid om alsnog over te gaan op de wettelijke verankering van
afrekenbare reductiedoelen en het inregelen van een boetesysteem? Zo
nee, waarom niet?

8

Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de brief
van de Minister over afspraken met Tata Steel IJmuiden over
CO2-reductie. Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn voor het behouden en verduurzamen van basisindustrie, zoals Tata Steel. Gezien het belang voor de
lokale economie en de historische en strategische waarde, vinden deze
leden het logisch dat de overheid de hand reikt in het verduurzamen van
het bedrijf. In dat licht juichen ze afspraken met dit bedrijf over
CO2-reductie en verduurzaming toe. Zij hebben wel enkele vragen aan de
Minister over de inhoud en gekozen route.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom volgens de Minister
investeren in duurzaamheid via de markt, meer concreet via gesprekken
met het Zweedse bedrijf SSAB, precies is mislukt. In het licht daarvan,
vragen ze waarom de Minister investeren in de verduurzamingsstrategie
van TataSteel, die in de markt als te weinig ambitieus en niet voldoende
toekomstbestendig worden gezien, als een goede stap ziet. Deze leden
vragen tevens hoe de ambities van Tata Steel, waarbij ook in 2050 nog
afhankelijkheid is van fossiele brandstoffen, zich verhouden tot de
ambities van dit Kabinet. Is de Minister het eens dat CCS een voorlopig
noodzakelijke, maar geen duurzame oplossing is en dat er op termijn toch
echt een andere productieweg gevonden zal moeten worden voor Tata
Steel, bijvoorbeeld via waterstof? Is de Minister het eens dat het investeringstechnisch logischer is om direct in de uiteindelijk onvermijdbare,
meest gewenste oplossing te investeren, namelijk electrificatie en
waterstof? Hoe staat de Minister tegenover de ambitie van onder andere
FNV Metaal, waar veel werknemers van Tata Steel werken, om deze
omslag naar electrificatie en groene waterstof binnen vijf jaar te maken?
Hoe snel zou een volledige omslag in theorie mogelijk zijn? Kan hierbij
een voorbeeld genomen worden aan het Zweedse bedrijf SSAB, dat hierin
pioniert? Ligt er nu vanuit Tata Steel de ambitie om via volledig
hernieuwbare energie staal te produceren, en zo ja, op welke termijn?
Tot slot vragen de leden van de ChristenUnie-fractie in hoeverre deze
afspraken ook gaan helpen tegen de uitstoot van fijnstof door Tata Steel
IJmuiden? Deelt de Minister de analyse dat het zo spoedig mogelijk
stoppen met het gebruik van kolen voor hun productieproces hiertoe bij
zou dragen? Deze leden vinden het onacceptabel dat bewoners schade
ondervinden aan hun gezondheid door de grote hoeveelheid uitstoot van
fijne stoffen en dat lokale overheden nu gedwongen zijn om andere
maatregelen op het gebied van luchtkwaliteit te treffen doordat ze te
weinig grip hebben op het handelen van Tata Steel.
II Antwoord / reactie van de Minister

9