Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 003

Wijziging van enkele wetten op het gebied van
Justitie en Veiligheid in verband met
aanpassingen van overwegend technische aard
(Verzamelwet Justitie en Veiligheid 2022)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. Algemeen deel
1. Inleiding
Jaarlijks wordt door het Ministerie van Justitie en Veiligheid een grote
hoeveelheid wetgeving voorbereid. Ondanks de zorgvuldigheid die bij de
voorbereiding van deze wetsvoorstellen wordt betracht, is het mogelijk
dat er abusievelijk onvolkomenheden in wetgeving terechtkomen. Hierbij
kan worden gedacht aan verschrijvingen, taalkundige omissies, foutieve
verwijzingen en andere technische gebreken. Idealiter worden dergelijke
onvolkomenheden geconstateerd en hersteld tijdens het proces van
conceptwetsvoorstel tot wet. In andere gevallen kan herstel enkel
plaatsvinden middels een apart wetsvoorstel. Gelet op de wenselijkheid
om de kwaliteit van wetgeving te waarborgen, worden deze verbeteringen
op periodieke basis in een verzamelwetsvoorstel opgenomen. Het
onderhavige wetsvoorstel betreft een verzameling van dergelijke
wijzigingen in verschillende wetten op het terrein van Justitie en
Veiligheid.
Naast deze correcties bevat dit wetsvoorstel een aantal beperkt inhoudelijke wijzigingen die hoofdzakelijk voortvloeien uit recent tot stand
gekomen wetgeving of ontwikkelingen in de rechtspraak, dan wel uit
toezeggingen die aan de Tweede Kamer zijn gedaan. De belangrijkste
wijzigingen zijn de volgende:
a. In geval van vermissing kunnen de achterblijvers van een vermiste
persoon na verloop van vijf jaren c.q. een jaar indien het overlijden
van de vermiste waarschijnlijk is, de rechtbank verzoeken een
«verklaring van rechtsvermoeden van overlijden» uit te spreken. Deze
terminologie wordt door achterblijvers als belastend ervaren. Daarom
wordt voorgesteld deze terminologie te wijzigen naar de term
«vaststelling van vermissing» (zie de artikelsgewijze toelichting bij
artikel IV, onderdelen B tot en met I);
b. Een wijziging van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg
(Wkkgz) die het mogelijk maakt om kwaliteitsstandaarden en
meetinstrumenten voor de forensische zorg op te nemen in het

kst-36003-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

1

c.

d.

e.

f.

g.

register van het Zorginstituut (zie de artikelsgewijze toelichting bij
artikel XXXI);
Bij de totstandkoming van de Wet kansspelen op afstand (Stb. 2019,
127) is abusievelijk nagelaten in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) te regelen dat informatieuitwisseling tussen de verschillende afdelingen van de kansspelautoriteit mogelijk is. De kansspelautoriteit vervult zowel het op grond van
de Wwft als op grond van de Wet op de kansspelen (Wok) een
(afgeleide) wettelijke taak bij het voorkomen van witwassen en het
financieren van terrorisme. Informatie die op grond van het Woktoezicht is verkregen kan reeds binnen de kansspelautoriteit worden
gedeeld, omdat hier geen geheimhoudingsbepaling geldt. Op dit
moment staat echter de geheimhoudingsbepaling van artikel 22,
eerste lid, Wwft in de weg aan het efficiënt delen van informatie
verkregen uit Wwft-toezicht bij de uitoefening van de taken op grond
van de Wok. Met de voorgestelde wijziging wordt deze omissie
hersteld (zie de artikelsgewijze toelichting bij artikel XXXVIII);
Voorgesteld wordt in het Wetboek van Strafrecht te verduidelijken dat
de zelfstandige gedragsbeïnvloedende en vrijheidsbeperkende
maatregel ook kan worden opgelegd bij veroordeling wegens een
terroristisch misdrijf of een misdrijf ter voorbereiding of vergemakkelijking daarvan. Hiermee wordt verzekerd dat de maatregel kan
worden opgelegd bij elk van de misdrijven opgenomen in de
artikelen 83 en 83b Sr, zonder dat de rechter in een individuele zaak
hoeft te beoordelen of het desbetreffende strafbare feit op zichzelf
beschouwd «gericht is tegen of gevaar veroorzaakt voor de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen» in de zin
van artikel 38z, eerste lid, onder b, Sr (zie de artikelsgewijze toelichting bij artikel XLII, onderdeel C);
Het wetsvoorstel geweldsaanwending opsporingsambtenaar
(Kamerstukken 34 641) is bij nota van wijziging aangevuld met een
voorstel voor een wettelijke regeling betreffende de concentratie van
strafzaken waarin opsporingsambtenaren zich moeten verantwoorden voor het aanwenden van geweld (Kamerstukken II 2018/19,
34 631, nr. 7). In lijn hiermee wordt voorgesteld dat het gerechtshof
Arnhem-Leeuwarden uitsluitend bevoegd is tot behandeling van
daaraan gerelateerde beklagzaken over het niet vervolgen van
strafbare feiten (zie de artikelsgewijze toelichting bij artikel XLIII,
onderdeel B);
Voorgesteld wordt om de verplichting in te voeren om in strafzaken
bij de Hoge Raad digitaal te procederen. Digitaal procederen is nu
reeds mogelijk op vrijwillige basis, verhoogt de kwaliteit van de
procesvoering en zorgt ervoor dat de werkprocessen van de Hoge
Raad wezenlijk worden gefaciliteerd (zie de artikelsgewijze toelichting
bij artikel XLIII, onderdelen M, N, O, R en S); en
Een verduidelijking die ertoe strekt te verzekeren dat een onherroepelijke Nederlandse rechterlijke veroordeling eveneens kan worden
herzien wanneer het Europees Hof voor de Rechten van de Mens
heeft besloten een verzoekschrift van de rol te schrappen nadat de
Nederlandse staat middels een eenzijdige verklaring heeft erkend dat
het EVRM is geschonden in de procedure die tot de veroordeling in
kwestie heeft geleid (zie de artikelsgewijze toelichting bij artikel XLIII,
onderdeel Q).

De wijzigingen zijn van een dusdanig beperkte omvang en complexiteit
dat ervoor is gekozen deze gebundeld in het onderhavige verzamelwetsvoorstel op te nemen (Kamerstukken I 2010/11, 32 500 VI, M). Gelet op de
uiteenlopende aard van de in dit wetsvoorstel vervatte wijzigingen,
worden deze inhoudelijk nader toegelicht in het artikelsgewijze deel van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

2

deze memorie van toelichting. In het algemeen deel wordt nog ingegaan
op de verwachte financiële en administratieve consequenties.
2. Financiële en administratieve consequenties
Van de in dit wetsvoorstel vervatte wijzigingen worden geen noemenswaardige financiële of administratieve consequenties verwacht.
3. Ontvangen adviezen1
Een conceptversie van dit wetsvoorstel is ter advisering voorgelegd aan
de Hoge Raad, de Raad voor de rechtspraak (Rvdr), de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak (NVvR), het openbaar ministerie (OM), de
politie, de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), de Reclassering, de
Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG) en de
Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB).
De ontvangen adviezen zijn overwegend positief, door enkele adviesorganen is kritisch gereageerd op de wijzigingen die zijn vervat in de
artikelen XLII, onderdeel C en XLIII, onderdeel G. De ontvangen adviezen
hebben op verschillende plaatsen geleid tot aanpassing van de memorie
van toelichting. Gelet op de diversiteit van de in dit wetsvoorstel vervatte
wijzigingen, worden de reacties van de adviesorganen inhoudelijk
toegelicht in het artikelsgewijze deel van deze memorie van toelichting: op
dezelfde plaats als waar de desbetreffende wijziging van een toelichting
wordt voorzien.
Daarnaast is na ommekomst van de consultatiefase en bij gelegenheid
van het nader rapport een aantal aanvullende wijzigingen in wetgeving op
het terrein van Justitie en Veiligheid toegevoegd. Dit betreffen wijzigingen
van technische aard, gelet hierop zijn deze wijzigingen niet ter formele
advisering aan bovengenoemde adviesorganen voorgelegd.
De versie van dit wetsvoorstel die aan de Afdeling advisering van de Raad
van State is voorgelegd, bevatte een wijziging van artikel 197a van het
Wetboek van Strafrecht die ertoe strekte de wettelijke strafmaxima voor
mensensmokkel op te hogen. De Raad van State adviseerde deze
wijziging in een afzonderlijk wetsvoorstel in procedure te brengen. In
navolging van het advies is de betreffende wijziging uit dit wetsvoorstel
geschrapt.
II. Artikelsgewijs
Artikelen I, V, onderdeel G, IX, onderdeel B, X, onderdeel J, XX,
XXI, XXV, XXXIV en XXXIX
Deze wijzigingen betreffen correcties van enkele gedateerde wettelijke
aanduidingen van rechtbanken en gerechtshoven. Voorgesteld wordt deze
aanduidingen in lijn te brengen met de benamingen die gelden sinds de
inwerkingtreding van de Wet herziening gerechtelijke kaart.
Artikel II
Via de op 1 juli 2021 in werking getreden Wet amicus curiae en kruisbenoemingen hoogste bestuursrechtspraak (Stb. 2020, 416) is in artikel 29c,
eerste lid, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) een
wijziging aangebracht die ertoe strekt om uitdrukkelijk te voorzien in de
mogelijkheid dat de Hoge Raad in een fiscale cassatieprocedure zelf het
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

3

initiatief neemt voor een zitting. In dat verband is in artikel 29c AWR ook
de in hoofdstuk 8 van de Algemene wet bestuursrecht gebezigde term
«zitting» doorgevoerd. Bij deze wijziging is in het eerste lid van artikel 29c
AWR «dag en uur waarop de zaak door de advocaten van partijen zal
kunnen worden bepleit» vervangen door «tijdstip van de zitting».
Gebleken is dat deze wijziging het misverstand kan oproepen dat in een
fiscale cassatieprocedure voortaan ook pleidooi zou kunnen worden
gehouden door partijen zelf of door hun rechtsbijstandverleners die geen
advocaat zijn in plaats van alleen door advocaten van partijen. Een
dergelijke wijziging is echter niet beoogd en volgt ook niet uit de
bedoelingen van de wetswijziging zoals die in de memorie van toelichting
bij het desbetreffende wetsvoorstel zijn uiteengezet. Teneinde in de
wettekst buiten twijfel te stellen dat op dit punt geen wijziging is beoogd,
wordt voorgesteld in artikel 29c, tweede lid, AWR uitdrukkelijk vast te
leggen dat de mondelinge toelichting door partijen geschiedt bij pleidooi
van de door hen aangewezen advocaten.
Artikel III
Onderdeel A
Met deze wijziging wordt de verwijzing naar een verkeerd lid van artikel
6:196c van het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW) gecorrigeerd.
Onderdeel B
Deze wijziging verduidelijkt in artikel 44, vierde lid, van de Auteurswet dat
bij algemene maatregel van bestuur nadere regels kunnen worden
gegeven over wanneer een werk of een verzameling van werken geacht
wordt uit de handel te zijn. De voordracht voor deze algemene maatregel
van bestuur wordt gedaan door Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap.
Onderdeel C
Artikel 45d, zevende lid, van de Auteurswet bepaalt welke artikelen uit
Hoofdstuk 1A van de Auteurswet met algemene auteurscontractenrechtelijke bepalingen van overeenkomstige toepassing zijn op filmwerken. In de
Implementatiewet richtlijn auteursrecht in de digitale eengemaakte markt
is abusievelijk nagelaten een verwijzing naar artikel 25ca op te nemen. Dit
onderdeel herstelt deze omissie.
Artikel IV
Onderdeel A
Na de inwerkingtreding van de mogelijkheid voor ouders van een
pasgeboren kind om langs digitale weg aangifte van de geboorte te doen
per 1 januari 2020 (Stb. 2019, 419) is door het bestaan van verschillende
samenloopregelingen onduidelijkheid ontstaan over de vraag of bij de
geboorteaangifte in persoon een medische verklaring moet dan wel kan
worden overgelegd aan de ambtenaar van de burgerlijke stand. Om de
onduidelijkheid hierover weg te nemen, worden de leden elf en twaalf van
artikel 1:19e van het BW, zoals zij destijds door de Staten-Generaal zijn
aanvaard, opnieuw vastgesteld. Uit deze artikelleden volgt dat bij de
geboorteaangifte in persoon, aan de balie van het gemeentehuis, de
ambtenaar van de burgerlijke stand om een medische verklaring kan
vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

4

Onderdelen B tot en met I
In geval van vermissing kunnen de achterblijvers van een vermiste
persoon na verloop van vijf jaren c.q. een jaar indien het overlijden van de
vermiste waarschijnlijk is, de rechtbank verzoeken een «verklaring van
rechtsvermoeden van overlijden» uit te spreken. Als de rechtbank het
verzoek toewijst, wordt een afschrift van de beschikking ingeschreven in
de registers van de burgerlijke stand. De inschrijving geldt als akte van
overlijden.
Tijdens het Algemeen Overleg Slachtofferbeleid op 13 februari 2019 werd
aan de orde gesteld dat de terminologie «verklaring van rechtsvermoeden
van overlijden» door achterblijvers als belastend wordt ervaren. Voorgesteld is om de wet in die zin aan te passen dat een terminologie wordt
gebezigd die voor de achterblijvers minder bezwaarlijk is. Bij brief van
18 juni 2019 (Kamerstukken II 2018/19, 33 552, nr. 55) is vervolgens
aangekondigd tot aanpassing van de wet over te gaan en bij de voorbereiding hiervan ook Slachtofferhulp Nederland alsmede achterblijvers te
betrekken. Op basis van dit overleg is, vanuit empathie voor de achterblijvers, gekozen voor de term «vaststelling van vermissing». Deze nieuwe
term geeft aanleiding tot aanpassing van de artikelen 80c, 149, 412, 413,
414, 417, 418 en 425 van Boek 1 van het BW.
De wijziging van de terminologie brengt geen verandering in de rechtsgevolgen teweeg. Dit betekent dat de beschikking van de rechtbank
houdende de vaststelling van vermissing, dezelfde rechtsgevolgen heeft
als de verklaring van rechtsvermoeden van overlijden. Ook blijft de voor
de inschrijving van de beschikking in de registers van de burgerlijke stand
te volgen procedure onveranderd. De griffier stuurt een afschrift van de
beschikking aan de ambtenaar van de burgerlijke stand, die op zijn beurt
een akte van inschrijving van de gerechtelijke beschikking in de burgerlijke stand opmaakt. De akte van inschrijving geldt als akte van overlijden.
De Rvdr heeft opgemerkt dat de nieuwe terminologie onvoldoende
duidelijk is en aanleiding zou kunnen geven tot misverstanden bij de
achterblijvers omtrent de rechtsgevolgen van de beschikking van de
rechtbank.
Zoals de Rvdr opmerkt, is het voor de achterblijvers zeer emotioneel om
de procedure bij de rechtbank te voeren. Uit contacten met onder meer
Slachtofferhulp Nederland is naar voren gekomen dat de huidige
wettelijke terminologie «verklaring van rechtsvermoeden van overlijden»
een extra barrière voor de achterblijvers kan vormen om de procedure te
voeren. Met de voorgestelde wijziging van de terminologie wordt beoogd
deze extra drempel voor hen weg te nemen.
De opmerkingen van de Rvdr hebben aanleiding gegeven voor het
toevoegen van een nieuw vijfde lid aan artikel 414 van Boek 1 van het BW,
waarin de rechtsgevolgen van de vaststelling van vermissing expliciet
worden gemaakt. Daarnaast zijn de tekstuele suggesties van de Rvdr in
het wetsvoorstel verwerkt, in die zin dat in alle bepalingen de term
«vaststelling van vermissing» wordt gebezigd. Het woord «verklaring» is
geschrapt. De opmerking ten aanzien van de aansluiting van artikel 63 van
het Besluit burgerlijke stand 1994 op de wetswijziging, zal te zijner tijd
worden verwerkt.
Onderdeel J
Met deze wijziging wordt een redactionele omissie hersteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

5

Artikel V
Onderdeel A
Dit betreft de correctie van een taalkundige verschrijving.
Onderdeel B
In navolging van artikel 2:203, vierde lid, BW, voor de BV wordt voorgesteld dat de oprichters de vennootschap kunnen verbinden voor het
betalen van kosten die met de oprichting verband houden. Daartoe wordt
de eerste zin van artikel 2:93, vierde lid, BW aangevuld. Voor de BV is de
reden hiervan dat deze kosten in de praktijk voor rekening van de
vennootschap worden gebracht. De mogelijkheid om de vennootschap in
de akte van oprichting te verbinden, levert voor de praktijk een versoepeling op. Wanneer een vennootschap in de akte van oprichting voor deze
kosten wordt verbonden, is immers geen afzonderlijke bekrachtiging door
het bestuur noodzakelijk. De waarborgen tegen het opvoeren van
onevenredig hoge oprichtingskosten liggen in de overeenkomstige
toepassing van de artikelen 9 en 248 op de handelingen van oprichters in
de laatste volzin van het vierde lid (Kamerstukken II 2006/07, 31 058, nr. 3,
p. 60). Hetzelfde geldt voor de oprichters van de NV.
Onderdeel C
Met deze wijziging wordt een wetstechnische onvolkomenheid hersteld in
artikel 2:142 BW, dat de benoeming van commissarissen van een
naamloze vennootschap regelt. In het tweede lid van dat artikel worden
regels over de bindende voordracht van overeenkomstige toepassing
verklaard. Abusievelijk wordt in het tweede lid van artikel 2:142 BW echter
enkel verwezen naar het eerste en het tweede lid van artikel 2:133 BW en
niet naar het derde lid van dat artikel. Hierdoor is niet voorzien in de
situatie dat bij de benoeming slechts één persoon wordt voorgedragen.
Voorgesteld wordt daarom in artikel 2:142, tweede lid, BW niet enkel naar
de eerste twee leden van artikel 2:133 BW, maar naar de eerste drie leden
van dat artikel te verwijzen. Hiermee wordt de toepasselijkheid van de
regels over de bindende voordracht gelijkgesteld met de systematiek van
de benoeming van commissarissen van een besloten vennootschap. In
artikel 252, tweede lid, BW, zijn immers eveneens de eerste drie leden van
artikel 2:133 BW van overeenkomstige toepassing verklaard.
Onderdelen D en E
Artikel 2:187 BW regelt dat bepaalde artikelen uit Titel 4 van Boek 2 BW
(«Naamloze vennootschappen») ook van toepassing zijn op beursgenoteerde besloten vennootschappen. Dat geldt onder andere voor artikel
2:142b BW, dat een ingroeiquotum bevat voor raden van commissarissen
van beursvennootschappen. Omdat het ingroeiquotum zowel voor
beursgenoteerde naamloze vennootschappen, als beursgenoteerde
besloten vennootschappen geldt, verwijst de eerste volzin van artikel
2:187 BW naar artikel 2:142b BW.
Artikel 2:142b, derde lid, BW regelt dat het ingroeiquotum voor
niet-uitvoerende bestuurders geldt als de vennootschap gebruik maakt
van een monistisch bestuursmodel. De regeling van het monistisch
bestuursmodel staat voor naamloze vennootschappen in artikel 2:129a
BW en voor besloten vennootschappen in artikel 2:239a BW. Dat betekent
dat, waar in artikel 2:142b, derde lid, BW wordt verwezen naar artikel
2:129a BW, voor beursgenoteerde besloten vennootschappen moet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

6

worden verwezen naar artikel 2:239a BW. Daartoe moet in de derde zin
van artikel 2:187 BW een verwijzing worden opgenomen naar artikel
2:142b BW. Per abuis staat die verwijzing in de laatste zin van artikel 2:187
BW. De in onderdeel D opgenomen wijziging verbetert dat.
Het ingroeiquotum is in werking getreden op 1 januari 2022 en kent een
horizonbepaling van acht jaar. Dat betekent dat artikel 2:142b BW op
1 januari 2030 vervalt en op die datum ook de verwijzing naar dat artikel in
art. 2:187 BW moet komen te vervallen. Het voorgestelde onderdeel E, in
combinatie met het tweede lid van artikel XLV, zorgt daarvoor.
Onderdeel F
In artikel 2:346, tweede lid, BW is bepaald dat een enquêteverzoek namens
de rechtspersoon onder meer kan worden ingediend door de
niet-uitvoerende bestuurders indien gekozen is voor een monistisch
bestuursmodel (bij een monistisch bestuursmodel zitten uitvoerende en
niet-uitvoerende bestuurders in het bestuursorgaan; er is geen aparte
raad van commissarissen). In artikel 2:346, tweede lid, BW wordt daarbij
thans alleen verwezen naar de artikelen 2:129a en 2:239a BW waarin de
mogelijkheid tot het instellen van het monistisch bestuursmodel bij de NV
en de BV wordt geregeld. De Onderdelen FA en BBBA van de Wet bestuur
en toezicht rechtspersonen introduceren (via de nieuwe artikelen 2:44a en
2:291a BW) een wettelijke grondslag voor de mogelijkheid tot het instellen
van een monistisch bestuursmodel voor verenigingen, coöperaties,
onderlinge waarborgmaatschappijen en stichtingen. In artikel 2:346,
tweede lid, BW dient om die reden ook een verwijzing te worden
opgenomen naar de niet-uitvoerende bestuurders van verenigingen,
coöperaties, onderlinge waarborgmaatschappijen en stichtingen zoals
wordt voorzien in de artikelen 2:44a en 2:291a BW. Daartoe voegt dit
onderdeel een verwijzing naar de artikelen 2:44a en 2:291a toe aan artikel
2:346, tweede lid, BW. Dit onderdeel zal in werking treden op het moment
dat de Onderdelen FA en BBBA van de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen in werking treden.
Artikelen VI, VIII, onderdeel A, en IX, onderdeel A
In deze wijzigingen wordt voorgesteld enkele kennelijke taalkundige
verschrijvingen in het BW te repareren. Het betreft in de genoemde
onderdelen allemaal evidente woordelijke gebreken, de voorgestelde
wijzigingen hebben geen inhoudelijke gevolgen voor de werking van de te
wijzigen artikelen.
Artikel VII
Onderdeel A
Bij de Wet tot wijziging van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, de
Jeugdwet en enkele andere wetten ter verbetering van patiëntgerichte
zorg en het opnemen van een wettelijke regeling voor het inzagerecht in
het medisch dossier van een overleden patiënt (Stb. 2019, 224) is de
vernummering van het derde tot het vierde lid in artikel 7:448 BW
abusievelijk niet doorgevoerd in artikel 7:457, eerste lid, BW. Dit wordt nu
hersteld.
Onderdeel B
Titel 7b van Boek 7 van het BW regelt de betalingstransactie en betreft de
implementatie van richtlijn nr. 2015/2366 van het Europees Parlement en
de Raad van 25 november 2015 betreffende betalingsdiensten in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

7

interne markt, houdende wijziging van de Richtlijnen 2002/65/EG,
2009/110/EG en 2013/36/EU en Verordening (EU) nr. 1093/20210 en
houdende intrekking van Richtlijn 2007/64/EG (PbEU 2015, L 337) (hierna:
de richtlijn). Artikel 41 van die richtlijn bepaalt dat de bewijslast van het
nakomen van de verschillende informatieverplichtingen van titel III van de
richtlijn op de betaaldienstverlener rust. Deze bewijslast volgt al in meer
algemene zin uit artikel 150 van het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering en de jurisprudentie die daaruit is voortgekomen. Met het
voorgestelde artikel 7:521b BW wordt, om mogelijke onduidelijkheden op
dit punt te voorkomen, geëxpliciteerd dat, overeenkomstig artikel 41 van
de richtlijn, op de betaaldienstverlener de bewijslast rust voor de naleving
van informatieverplichtingen die volgen uit de richtlijn.
Artikel VIII, onderdeel B
Door de verbinding tussen de Rijn en de Donau gelden de nieuwste
avarij-grosse regels niet alleen voor de binnenvaart op de Rijn, maar ook
voor de binnenvaart op andere binnenwateren. Dit onderdeel vervangt
om die reden in artikel 8:1022 BW «de Rijnregels I.V.R» door «de AvarijGrosse Regels IVR».
Artikel X
Onderdeel A
In artikel 89 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (hierna: Rv)
komt de eerste volzin van het eerste lid te vervallen. In die eerste volzin is
bepaald dat als op de mondelinge behandeling een schikking tot stand
komt, de procedure eindigt. Bij de totstandkoming van dit artikellid is
eraan voorbijgegaan dat aan een schikking een overeenkomst tussen
partijen ten grondslag ligt. De bepaling in de eerste volzin van het eerste
lid veronderstelt dat partijen met de op de zitting bereikte schikking tevens
het einde van de procedure zijn overeengekomen en dat deze overeenkomst tussen partijen rechtsgeldig en onaantastbaar is. Maar de getroffen
overeenkomst hoeft niet altijd de strekking te hebben om de procedure
definitief te beëindigen. Ook kan het voorkomen dat tussen partijen
onenigheid ontstaat over de rechtsgeldigheid van die overeenkomst of
over (een juiste uitvoering van) de daaraan verbonden voorwaarden. Bij
een automatische beëindiging van de procedure na een op de zitting tot
stand gekomen schikking, kunnen partijen dat geschilpunt dan niet meer
bij de rechter aan de orde stellen, maar moeten zij hiervoor een nieuwe
procedure starten. De bepaling dat de procedure eindigt indien op de
zitting een schikking tot stand komt, wordt daarom geschrapt. Een tijdens
een procedure bereikte schikking wordt geregeld door de bepalingen over
het afbreken van de instantie (artikelen 246 t/m 253 Rv). Zo blijft het voor
partijen mogelijk om na een schikking de rechter op grond van artikel 246
Rv te vragen om de zaak op de rol door te halen. Dit is een administratieve
handeling die tot gevolg heeft dat geen nieuwe datum voor de volgende
proceshandeling wordt bepaald en de zaak wordt verwijderd uit het
bestand van lopende zaken. Deze doorhaling op de rol heeft geen
rechtsgevolgen, zoals het einde van een procedure zoals in de eerste
volzin van het eerste lid van artikel 89 Rv bepaald. Die rechtsgevolgen
worden door partijen zelf bij overeenkomst bepaald en kunnen inhouden
dat de procedure definitief wordt beëindigd.
Onderdeel B
Bij Wet van 3 juli 2019 (Stb. 2019, 241) zijn de procesrechtelijke vernieuwingen van de wetgeving van 2016 verwerkt in de versie van Rechtsvordering voor niet-digitaal procederen. Daarbij is artikel 134 Rv (het recht op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

8

pleidooi) komen te vervallen. Daarvoor in de plaats is artikel 87, achtste
lid, Rv (het recht op een mondelinge behandeling) gekomen. In artikel 208,
eerste lid, Rv inzake incidentele vorderingen is ten onrechte een
verwijzing naar artikel 134 Rv blijven staan. Dit voorstel vervangt deze
verwijzing door verwijzing naar artikel 87, achtste lid, Rv.
Onderdeel C
Deze wijziging verwijdert het woord «artikel» dat per abuis in de
opsomming van een aantal artikelen in de artikelen 438a en 463b Rv is
opgenomen.
Onderdeel D
Dit onderdeel verduidelijkt dat het proces-verbaal van inbeslagneming
alleen in het kentekenregister hoeft te worden ingeschreven als er ook een
kentekenplicht geldt voor het motorrijtuig of de aanhangwagen. Als er
beslag wordt gelegd op een motorrijtuig waarvoor de kentekenplicht niet
geldt, bijvoorbeeld omdat het een in het buitenland geregistreerd
motorrijtuig betreft (zie artikel 37, eerste lid, sub b, Wegenverkeerswet
1994), dan is het kenteken niet opgenomen in het kentekenregister en
heeft een tenaamstellingsblokkade geen effect. Daarom is verduidelijkt dat
inschrijving van het proces-verbaal in dat geval niet nodig is.
Onderdeel E
Door de Wet van 3 juni 2020 tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering en de Faillissementswet in verband met de herziening
van het beslag- en executierecht (Stb. 2020, 177) vervalt in artikel 475,
tweede lid, Rv de verplichting om een formulier in tweevoud aan de
derde-beslagene te laten. Eén exemplaar is in de huidige tijd voldoende,
omdat de derde-beslagene vaak een kopie of foto zal maken van het
ingevulde formulier. Abusievelijk is de verplichting om een formulier in
tweevoud te betekenen niet geschrapt in artikel 461d Rv. Dit wordt met het
onderhavige onderdeel gecorrigeerd.
Onderdeel F
Dit onderdeel bevat slechts een tekstuele aanpassing, namelijk de
vervanging van «Veiligheid en Justitie» door «Justitie en Veiligheid».
Daarnaast wordt naar aanleiding van het advies van de KBvG van de
gelegenheid gebruik gemaakt om te verduidelijken op welke manier
beslag kan worden gelegd als een derde-beslagene een elektronisch adres
heeft doorgegeven voor het elektronisch leggen van beslag. De hoofdregel is dat in dat geval het beslag elektronisch moet worden gelegd. Het
kan echter gebeuren dat er niet aan de voorwaarde is voldaan dat er een
elektronisch adres is opgegeven, waaraan kan worden betekend. Denk
bijvoorbeeld aan de situatie dat er een storing plaatsvindt in het digitale
systeem, bijvoorbeeld in het systeem van de Stichting Netwerk Gerechtsdeurwaarders (SNG) of in het systeem van een bank. In dat geval kan er
door de storing niet elektronisch worden betekend. Of de situatie waarin
het elektronische systeem een foutmelding geeft, omdat er sprake is van
een buitenlandse rekeninghouder en er hierdoor niet elektronisch kan
worden betekend. Er is dan niet aan de voorwaarde voldaan dat er een
elektronisch adres is opgegeven, waaraan kan worden betekend. Artikel
475, derde lid, Rv is hierdoor niet van toepassing en er zal moeten worden
teruggevallen op de reguliere wijze van betekening, als bedoeld in artikel
45 e.v. Rv.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

9

Onderdeel G
Dit onderdeel regelt dat het beslagvrije bedrag ook geldt voor personen
zonder woonadres in Nederland. Hiermee wordt voorkomen dat dak- en
thuislozen die met een briefadres in de Basisregistratie personen staan
geregistreerd een procedure moeten voeren bij de kantonrechter alvorens
een beslagvrij bedrag wordt gehanteerd bij beslag op hun bankrekening.
Evenals bij de beslagvrije voet wordt het beslagvrij bedrag in deze
gevallen gehalveerd. Voor personen met een woonadres in het buitenland
blijft het mogelijk om de kantonrechter te verzoeken om het beslagvrije
bedrag van toepassing te laten zijn.
Onderdeel H
Bij de behandeling van het voorstel van wet tot wijziging van het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering en de Faillissementswet in verband met
de herziening van het beslag- en executierecht is een amendement
aanvaard tot wijziging van artikel 556 Rv (Kamerstukken II 2019/20, 35 225,
nr. 19). Het wetsvoorstel is inmiddels tot wet verheven en in het
Staatsblad gepubliceerd (Wet van 3 juni 2020, Stb. 2020, 177). Als gevolg
van het amendement is aan artikel 556 Rv een derde lid toegevoegd,
waarin is bepaald dat de gemeente bij een woningontruiming ten laste
van de executant (de schuldeiser) zorg draagt voor meevoeren en het
opslaan van de tot bewoning bestemde ontruimde zaken met toepassing
van de artikelen 5:29 en 5:30 Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb).
De kosten daarvan kunnen worden doorberekend aan de schuldeiser, die
de kosten op zijn beurt weer kan verhalen op de schuldenaar. Indien de
gemeente de kosten verhaalt op de schuldeiser, is er sprake van een
bestuursrechtelijke geldschuld als bedoeld in artikel 4:85 Awb. De schuld
vloeit immers voort uit een wettelijk voorschrift, dat een verplichting tot
betaling aan een bestuursorgaan regelt, te weten artikel 556, derde lid, Rv.
Doordat sprake is van een bestuursrechtelijke geldsom is titel 4.4 Awb op
de rechtsverhouding van toepassing.
Deze wijziging geeft de gemeente de mogelijkheid een dwangbevel uit te
vaardigen indien de executant de schuld aan de gemeente niet vrijwillig
betaalt. Een dwangbevel levert een executoriale titel op, die vervolgens zo
nodig met toepassing van de voorschriften van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering ten uitvoer kan worden gelegd.
Onderdeel I
Deze wijziging verwijdert de woorden «van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering» uit artikel 705 Rv nu die vermelding overbodig is bij een
verwijzing naar een ander artikel uit dezelfde wet.
Onderdeel J
Deze wijziging is nader toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij
artikel I.
Onderdeel K
Met deze wijziging wordt een foutieve verwijzing in artikel 1075 Rv
gecorrigeerd. In het tweede lid van dit artikel wordt abusievelijk nog
steeds verwezen naar artikel 991 Rv, terwijl laatstgenoemd artikel per
1 januari 1992 is komen te vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

10

Artikel XI
Onderdelen A, B, C en E
Met de Wet modernisering faillissementsprocedure (Stb. 2018, 299) is op
verschillende plaatsen in de Faillissementswet de term «commissie uit de
schuldeisers« vervangen door de term «schuldeiserscommissie«. Deze
gewijzigde terminologie is abusievelijk niet doorgevoerd in de artikelen
69, 73, 98 en 173a, tweede lid van de Faillissementswet. Tevens is van de
gelegenheid gebruik gemaakt om in artikel 69 «ieder der schuldeisers» te
vervangen door «iedere schuldeiser» om beter aan te sluiten bij het
moderne taalgebruik. Met de voorgestelde wijzigingen wordt aangesloten
bij de terminologie van de Wet modernisering faillissementsprocedure. Er
is geen inhoudelijke wijziging beoogd.
Onderdeel D
Op grond van artikel 106b, derde lid, Faillissementswet worden bestuursverboden «bij» het Handelsregister geregistreerd. Dat geldt ook voor de
schorsing of de tijdelijke aanstelling van een of meer bestuurders of
commissarissen, als bedoeld in artikel 106c Faillissementswet. Om die
samenhang te verduidelijken, wordt de tekst van artikel 106c, zesde lid,
Faillissementswet in overeenstemming gebracht met die van artikel 106b,
derde lid, Faillissementswet.
Artikel XII
Met de Wet straffen en beschermen (Stb. 2020, 224) is abusievelijk een
tweede Hoofdstuk IVb aan de Penitentiaire beginselenwet toegevoegd.
Met de in dit artikel voorgestelde wijzigingen wordt deze misslag hersteld.
Artikel XIII
Dit artikel strekt ertoe twee omissies te herstellen in de aanpassing van de
Politiewet 2012 (hierna Pw 2012) in verband met de inwerkingtreding van
de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Stb. 2017, 123).
In de eerste plaats wordt de verplichting voor het bevoegd gezag zich als
een goed werkgever te gedragen toegevoegd aan de Pw 2012. Bij de
inwerkingtreding van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren op
1 januari 2020 zijn de arbeidsverhoudingen bij de overheid zoveel
mogelijk gelijkgesteld aan de verhoudingen in de private sector. De
Ambtenarenwet is daarbij vervangen door de Ambtenarenwet 2017. De
ambtenaren van politie, bedoeld in artikel 2 van de Politiewet 2012,
inclusief de ambtenaren van de rijksrecherche, alsmede de directeur van
de Politieacademie, bedoeld in artikel 73, derde lid, van de Pw 2012 en zijn
plaatsvervanger, als bedoeld in artikel 76, eerste lid, van de Pw 2012 zijn
uitgezonderd van de werking van de Ambtenarenwet 2017 en hebben hun
publiekrechtelijke rechtspositie behouden. Vanwege de wijziging van de
Ambtenarenwet zijn regels uit deze wet die voor politieambtenaren
golden, bij de Aanpassingswet Wnra (Stb. 2019, 173) overgeheveld naar
de Pw 2012. Abusievelijk is daarbij verzuimd het onderdeel uit artikel
125ter van de Ambtenarenwet (oud), dat het bevoegd gezag verplicht zich
als een goed werkgever te gedragen, over te hevelen naar de Pw 2012.
Deze verplichting blijkt voor privaatrechtelijke arbeidsverhoudingen met
ambtenaren uit artikel 7:611 van het BW, en dient ook in de publiekrechtelijke arbeidsverhouding met ambtenaren van politie te (blijven) gelden. Dit
artikel bewerkstelligt dat alsnog. Onderdeel A voegt deze norm toe aan
artikel 47 van de Pw 2012 voor de ambtenaren van politie, bedoeld in
artikel 2, aanhef, onderdelen a tot en met c. Via de schakelbepaling van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

11

artikel 53, derde lid, van de Politiewet 2012 zal voornoemde norm van
overeenkomstige toepassing worden op de ambtenaren van de rijksrecherche, bedoeld in artikel 2, aanhef, onderdeel d, van de Pw 2012.
Onderdeel B strekt ertoe voornoemde norm van overeenkomstige
toepassing te verklaren op de Politieacademie. Daarbij wordt tevens
voorgesteld te regelen dat voor de toepassing daarvan – zoals momenteel
ook geldt voor andere rechtspositionele regels inzake de Politieacademie –
de Minister van Justitie en Veiligheid onder bevoegd gezag wordt
verstaan.
Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat het onderdeel uit artikel 125ter
van de Ambtenarenwet (oud) dat de ambtenaar verplicht zich als een
goed ambtenaar te gedragen, gehandhaafd is in artikel 6, eerste lid, van
de Ambtenarenwet 2017 en van overeenkomstige toepassing is verklaard
op de politie op grond van artikel 47, vierde lid, van de Pw 2012 in
samenhang bezien met de artikelen 53, derde lid, en artikel 81, tweede lid,
van de Pw 2012.
In de tweede plaats wordt expliciet gemaakt dat artikel 5 van de Ambtenarenwet 2017 van overeenkomstige toepassing is op de Politieacademie en
dat voor de toepassing daarvan (net zoals voor de toepassing van artikel 4
van de Ambtenarenwet 2017) de Staat onder overheidswerkgever wordt
verstaan. Artikel 5 van de Ambtenarenwet 2017 behelst enkele verplichtingen voor de overheidswerkgever, onder andere het zorgdragen voor
het afleggen van een eed of belofte alsmede de registratie van nevenwerkzaamheden van ambtenaren. Artikel 5 van de Ambtenarenwet 2017 is
de inhoudelijke evenknie van artikel 125quinquies, eerste lid, van de
Ambtenarenwet (oud) dat in het kader van de normalisering van de
rechtspositie van ambtenaren ook voor de politie behouden is gebleven.
Artikel 81, tweede lid, tweede volzin, van de Pw 2012 verklaart reeds het
huidige artikel 47, vierde lid, van de Pw 2012 – en daarmee o.a. artikel 5
van de Ambtenarenwet 2017 – van overeenkomstige toepassing op de
directeur van de Politieacademie en zijn plaatsvervanger, voor zover uit de
Kaderwet zelfstandige bestuursorganen niet anders voortvloeit. Artikel 5
van de Ambtenarenwet 2017 richt zich echter niet tot deze functionarissen,
maar tot de overheidswerkgever. Dat is in dit geval niet de Politieacademie als publiekrechtelijke rechtspersoon, maar de Staat. Onderdeel B
herstelt deze onvolkomenheid in de normadressering en stelt veilig dat
artikel 5 van de Ambtenarenwet 2017 van overeenkomstige toepassing is
op de Politieacademie en zich richt tot de Staat.
[Artikel XIII, onderdeel A, strekt tot wijziging van artikel 47 van de Pw
2012. In de nog niet in werking getreden Wet screening ambtenaren van
politie en politie-externen (artikel I, onderdeel B) en in het bij koninklijke
boodschap van 1 juni 2021 ingediende voorstel van wet tot wijziging van
de Wet Huis voor klokkenluiders en enige andere wetten ter implementatie van Richtlijn (EU) 2019/1937 van het Europees Parlement en de Raad
van 23 oktober 2019 (PbEU 2019, L 305) en enige andere wijzigingen
(Kamerstukken 35 851) zijn eveneens wijzigingen van artikel 47 Pw
opgenomen. Gelet hierop, is nog onduidelijk hoe het middels dit
wetsvoorstel toe te voegen nieuwe lid aan artikel 47 Pw 2012 dient te
worden genummerd. Daarom is in het wetsvoorstel de aanduiding «#»
gebruikt voor de nummering van dit artikellid. De tekst tussen blokhaken
geeft weer hoe de wijzigingsopdracht zou dienen te luiden, met in
achtneming van de wettekst zoals die luidt op 1 november 2021. Bij
gelegenheid van de drukproef zal het symbool «#» worden vervangen
door de uiteindelijke aanduiding van het betreffende artikellid en zal de
tekst tussen de blokhaken worden geschrapt (vgl. Ar 5.69).]

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

12

Artikelen XIV, XV en XXVIII tot en met XXX
Deze wijzigingen vloeien voort uit de voorgestelde wijziging van de
wettelijke terminologie «de verklaring van vermoedelijk overlijden» door
«de vaststelling van vermissing» in Boek 1 van het BW. Voor een
toelichting op de aanpassing van deze terminologie wordt verwezen naar
de artikelsgewijze toelichting bij artikel IV, onderdelen B tot en met I. Met
de onderhavige wijzigingen wordt de desbetreffende aanpassing van
terminologie ook in enkele andere wetten doorgevoerd.
Artikel XIV
De Registratiewet 1970 regelt de formaliteiten voor het registreren van
notariële akten en van onderhandse akten waarvan de registratie is vereist
voor de geldigheid van een rechtshandeling. In artikel 4 wordt bepaald dat
de notaris binnen een termijn van een maand akten en andere stukken in
verband met uiterste willen of uiterste wilsbeschikkingen ter registratie
dient aan te bieden. Bepalend voor de aanvang van de termijn is de
datum waarop het overlijden van de betrokkene c.q. diens vermoedelijk
overlijden ter kennis van de notaris komt. In verband met de wijziging van
de terminologie in Boek 1 van het BW wordt de terminologie «de
verklaring van vermoedelijk overlijden» vervangen door «de vaststelling
van vermissing».
Artikel XV
De Successiewet 1956 regelt de heffing van de erfbelasting en schenkbelasting. In artikel 4, eerste lid van die wet wordt «de verklaring van
vermoedelijk overlijden» in alle opzichten gelijkgesteld met werkelijk
overlijden. Naar aanleiding van de wijziging van de terminologie in Boek 1
van het BW, wordt de huidige terminologie, zowel in het eerste als het
tweede lid van artikel 4 vervangen door «de vaststelling van vermissing».
Artikelen XXVIII en XXIX
De Wet buitengewoon pensioen 1940–1945 regelt het recht op buitengewoon pensioen voor hen die tijdens de vijandelijke bezetting van
Europees Nederland hebben deelgenomen aan het binnenlands verzet,
alsmede van hun nagelaten betrekkingen. Artikel 16 van deze wet voorziet
in de mogelijkheid van een tijdelijk buitengewoon pensioen in geval van
vermissing van de betrokken verzetsdeelnemer voor bepaalde nagelaten
betrekkingen (achterblijvers), dat na vaststelling van overlijden van de
vermiste of uitspraak van de rechter inhoudende het rechtsvermoeden
van overlijden, wordt omgezet in een blijvend pensioen. Artikel 30 van
deze wet regelt dat een op grond van artikel 16 toegekend tijdelijk of
blijvend buitengewoon pensioen, komt te vervallen als de betrokkene
vervolgens in leven blijkt te zijn.
De Wet buitengewoon pensioen zeelieden-oorlogsslachtoffers regelt het
recht op buitengewoon pensioen voor zeelieden die door de oorlog zijn
getroffen alsmede van hun nagelaten betrekkingen. Het gaat daarbij om
zeelieden die gedurende het tijdvak van 1 september 1939 tot en met
2 maart 1946 deel uitmaakten van de bemanning van een zeevaartuig, dan
wel in de periode van 1 september 1939 tot en met 15 december 1945 deel
uitmaakten van de bemanning van een zeevissersvaartuig. Deze wet
voorziet in de artikelen 16 en 27 voor de nagelaten betrekkingen (achterblijvers) van zeelieden-oorlogsslachtoffers in een regeling overeenkomstig
het bepaalde in de artikelen 16 en 30 van de Wet buitengewoon pensioen
1940–1945.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

13

De in de voormelde artikelen van beide wetten gebezigde terminologie
met betrekking tot de procedure inzake het rechtsvermoeden van
overlijden wordt aangepast aan de nieuwe terminologie in Boek 1 van het
BW.
Artikel XXX
In de Wet elektronische registratie notariële akten wordt artikel V, tweede
lid, aangepast aan de nieuwe terminologie. Het gaat hierbij om de
bevoegdheid van de inspecteur bedoeld in artikel 13, onderdeel a, van de
Registratiewet 1970 om een beschikking af te geven aan een notaris
inhoudende, dat de bepalingen van de Registratiewet 1970 en van de Wet
op het notarisambt, zoals deze luidden voor de inwerkingtreding van die
wet, na de in de beschikking vermelde datum niet meer van toepassing
zijn. Waar het akten in de zin van artikel 4 van de Registratiewet 1970
betreft, gaat de beschikking van de inspecteur gelden nadat het overlijden
c.q. de verklaring van het vermoedelijk overlijden van de betrokkene ter
kennis is gekomen van de notaris. De term «de verklaring van vermoedelijk overlijden» wordt vervangen door «de vaststelling van vermissing».
Artikelen XVI, onderdeel A en XXXVI
De in deze artikelen voorgestelde wijzigingen houden verband met de
introductie van de verplichting digitaal te procederen in strafzaken bij de
Hoge Raad, die nader wordt toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij
artikel XLIII, onderdelen M, N, O, R en S. De artikelen XVI, onderdeel A en
XXXVI bevatten wijzigingen van artikelen in andere wetten die mee
brengen dat (ingevolge de toepasselijkheid van het nieuw voorgestelde
artikel 432a Sv) ook in de desbetreffende procedures een verplichting
bestaat digitaal te procederen in cassatie. Het gaat om artikel 31, zevende
lid, van de Uitleveringswet en artikel 32, zevende lid, van de Wet
overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen.
Artikel XVI, onderdeel B
Artikel 50a van de Uitleveringswet creëert een zelfstandige detentietitel in
het kader van de wederzijdse rechtshulp in strafzaken en ziet op de
situatie dat een persoon in het buitenland is gedetineerd en naar
Nederland wordt overgebracht voor bepaalde strafvorderlijke doeleinden
in een Nederlandse strafzaak. Bij die overbrenging is van belang dat
betrokkene tijdens zijn verblijf in Nederland in detentie blijft, opdat hij zich
niet ten gevolge van zijn overbrenging in Nederland zou kunnen
onttrekken aan de buitenlandse detentie.
Artikel XVII
In de Uitvoeringswet EG-betekeningsverordening (Stb. 2001, 622) zijn als
ontvangende instantie van buitenlandse te betekenen stukken de
gerechtsdeurwaarders aangewezen. In de wijziging van deze Uitvoeringswet (Stb. 2009, 233) is de Koninklijke Beroepsorganisatie van
Gerechtsdeurwaarders (hierna: KBvG) als ontvangende instantie
toegevoegd. Hiermee was beoogd om buitenlandse verzendende
instanties een extra faciliteit te bieden. De te betekenen stukken die de
KBvG ontvangt, worden doorgestuurd naar een gerechtsdeurwaarderskantoor in Nederland, met een bericht daarvan aan de buitenlandse
instantie.
Het aantal verzoeken dat wordt ontvangen door de KBvG is in de
afgelopen jaren opgelopen. In 2015 ging het om bijna 200 verzoeken, in
2017 bedroeg dit aantal ruim 500 en inmiddels betreft het ongeveer 1.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

14

verzoeken per jaar. Daarmee is het aantal verzoeken in vijf jaar vervijfvoudigd. Deze hoeveelheid verzoeken leidt tot een onevenredige belasting
van het bureau van de KBvG. Bovendien is de taak van de KBvG in dit
kader alleen een administratieve, de gerechtsdeurwaarders zijn belast met
de daadwerkelijke uitreiking van de stukken. Gelet op het voorgaande
wordt voorgesteld om de extra faciliteit van de KBvG als ontvangende
instantie in de genoemde Uitvoeringswet te schrappen. Omdat alle
(ongeveer 300) gerechtsdeurwaarders ontvangende instantie zijn in
Nederland, blijft de ontvangst en betekening van verzoeken voldoende
geborgd.
Artikelen XVIII en XIX
Deze onderdelen betreffen een identieke wijziging van zowel artikel 3 van
de Uitvoeringswet EG-verordening betreffende Gemeenschapsmodellen
als artikel 3 van de Uitvoeringswet E.G.-verordening inzake het Gemeenschapsmerk. Volgens beide artikelen komt de bevoegdheid om kennis te
nemen van vorderingen in kort geding in zaken van Gemeenschapsmodellen respectievelijk Uniemerken bij uitsluiting toe aan de rechtbank Den
Haag. De wijziging strekt ertoe dat dat die bevoegdheid toekomt aan alle
rechtbanken die bevoegd zijn voorzieningen in kort geding te treffen in
zaken van Benelux-modellen en -merken. Daarop zijn dan de reguliere
nationale bevoegdheidsregels voor modellen- en merkenzaken van
toepassing zoals neergelegd in artikel 4.6 van het Benelux-verdrag inzake
de intellectuele eigendom (merken en tekeningen of modellen).
Deze wijzigingen betreffen een codificatie van het arrest van de Hoge
Raad van 17 april 2020 (ECLI:NL:HR:2020:743). De Hoge Raad bepaalde dat
het huidige artikel 3 van de Uitvoeringswet EG-verordening betreffende
Gemeenschapsmodellen in strijd is met de Gemeenschapsmodellenverordening en dus in zoverre onverbindend is. Voorts bepaalde de Hoge Raad
dat hetzelfde geldt voor het gelijkluidende huidige artikel 3 van de
Uitvoeringswet E.G.-verordening inzake het Gemeenschapsmerk
(ECLI:NL:HR:2020:743, r.o. 3.2 en 3.3). Dit arrest van de Hoge Raad volgde
op een eerder arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van
21 november 2019 (ECLI:EU:C:2019:998). In dat arrest oordeelde het Hof
van Justitie – naar aanleiding van een prejudiciële vraag van de Hoge
Raad – dat de rechtbanken van de lidstaten die bevoegd zijn voorlopige of
beschermende maatregelen te bevelen voor een nationaal model, tevens
bevoegd zijn dergelijke maatregelen te bevelen voor een Gemeenschapsmodel.
Artikelen XX en XXI
Deze wijziging is nader toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij
artikel I.
Artikel XXII
Door artikel I, onderdeel J, van de Uitvoeringswet Rotterdam Rules wordt
de tekst van artikel 8:380 BW gewijzigd. Daarmee komt artikel 8:380 BW
uit één artikellid te bestaan. De verwijzing in artikel 8:380 BW (nieuw) naar
het eerste lid is hierdoor onjuist en wordt daarom vervangen door een
rechtstreekse verwijzing naar het Verdrag van de Verenigde Naties inzake
de overeenkomsten voor het internationaal vervoer van goederen geheel
of gedeeltelijk over zee (Trb. 2011, 222 en 2013, 42). Deze wijziging betreft
slechts een wetstechnische correctie en beoogt geen inhoudelijke
wijziging door te voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

15

Daarnaast wordt voorgesteld in artikel I, onderdeel O, van de Uitvoeringswet Rotterdam Rules een taalkundige correctie door te voeren.
Hiermee is eveneens geen inhoudelijke wijziging beoogd.
Artikel XXIII
De Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) zal verder gaan als
de Adviesraad Migratie. De terminologie «Vreemdelingenzaken» is
gedateerd. De naamsverandering zal enerzijds beter aansluiten bij de
inhoud, uitstraling, herkenbaarheid en daarmee de doorwerking van het
werk van deze adviesraad. Anderzijds wordt in het officiële, juridische en
maatschappelijke vocabulaire al vele jaren de voorkeur gegeven aan de
termen «migratie» en «migranten». In Engelstalige publicaties wordt al
geruime tijd de naam Advisory Council/Committee on Migration gebruikt
en ook in de dagelijkse Nederlandse communicatie is de term ACVZ al
min of meer uitwisselbaar met Adviesraad Migratie of Migratieraad. De
rol en het karakter van de ACVZ als permanent Kaderwet adviescollege
wordt hiermee eveneens probleemloos gecontinueerd. Het inhoudelijke
mandaat van de ACVZ (artikel 2 van de Vreemdelingenwet 2000) is
overigens breed genoeg geformuleerd en behoeft derhalve geen
aanpassing. De wijziging heeft dan ook geen consequenties voor de
organisatorische opzet van de Adviesraad of voor de aan de Adviesraad
toebedeelde taken.
Artikel XXIV
Deze wijziging herstelt een omissie in artikel 184 van de Wegenverkeerswet 1994 (hierna: WVW) die is ontstaan als gevolg van de inwerkingtreding van de Wet aanscherping strafrechtelijke aansprakelijkheid
ernstige verkeersdelicten (Stb. 2019, 413). Als gevolg van artikel I,
onderdeel B van laatstgenoemde wet is de inhoud van het voormalige
artikel 7, eerste lid, onderdeel a, WVW, uitgesplitst in twee aparte
onderdelen a en b. Abusievelijk is daarbij nagelaten de verwijzing naar
artikel 7, eerste lid, onderdeel a, WVW, in artikel 184 WVW hierop aan te
passen. Met de voorgestelde wijziging wordt dit hersteld. Dit betreft enkel
een wetstechnische correctie waarmee de verwijzing wordt aangepast en
artikel 184 WVW op dit punt in lijn met de oorspronkelijke bedoeling van
de wetgever wordt gebracht.
Artikel XXV
Deze wijziging is nader toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij
artikel I.
Artikel XXVI
Onderdeel A
Dit onderdeel herstelt een doublure in artikel 4, tweede lid, van de Wet
administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (hierna:
Wahv). Als gevolg van een wetstechnische misslag is in de tweede en de
derde zin van artikel 4, tweede lid, Wahv, abusievelijk tweemaal exact
dezelfde inhoud opgenomen. Deze doublure is het gevolg van de
samenloopbepaling die is vervat in artikel IIIb van de Wet van 11 mei 2017
tot wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 en de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften in verband met aanvullende
implementatie van richtlijn 2006/126/EG en enkele aanpassingen van
redactionele aard en in verband met aangepaste termijnen inzake het
opleggen van beschikkingen naar aanleiding van gedragingen die op
kenteken zijn geconstateerd (Stb. 2017, 299). Dit onderdeel betreft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

16

derhalve een wetstechnische correctie en voert geen inhoudelijke
wijziging door.
Onderdeel B
In artikel 14, eerste lid, van de Wahv is bepaald dat hoger beroep kan
worden ingesteld tegen de beslissing in beroep van de kantonrechter,
tenzij de opgelegde administratieve sanctie bij die beslissing niet meer
bedraagt dan € 70. Dit grensbedrag is ingevoerd om een juiste
verhouding te waarborgen tussen de inzet van mensen en middelen
enerzijds en de aard en het gewicht van de individuele zaak anderzijds (zie
Kamerstukken II 1997/98, 25 927, nr. 3). Achterliggende gedachte is dat in
zaken van gering (financieel) belang kan worden volstaan met een
beoordeling door één rechterlijke instantie.
Het grensbedrag – aanvankelijk gesteld op 150 gulden – is sinds de
omzetting naar euro’s op 1 januari 2002 niet gewijzigd. De boetebedragen
van de verkeersovertredingen, opgenomen in bijlage 2 bij de Wahv,
worden echter jaarlijks aangepast aan de geldontwaarding (op grond van
artikel 2, vijfde lid, Wahv). Als gevolg daarvan staat er inmiddels hoger
beroep open voor veel zaken van gering (financieel) belang. De werklast
voor het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden – de enige instantie voor hoger
beroep in Wahv-zaken – is hierdoor met de jaren toegenomen.
Voorgesteld wordt het grensbedrag voor hoger beroep weer in lijn te
brengen met de geleidelijk gestegen boetebedragen. Onderhavige
wijziging stelt het grensbedrag op € 110. Met dit grensbedrag worden
zaken van gering (financieel) belang weer van hoger beroep uitgesloten,
conform de oorspronkelijke bedoeling van de wetgever. Concreet zijn dit
in ieder geval de geringe snelheidsovertredingen en de overtredingen die
zijn ingedeeld in de eerste (laagste) rubriek van het zogeheten tarievenhuis, de standaard ordenende en regelende feiten met een maximumboete van (thans) € 95. Door het grensbedrag iets hoger te stellen, is
gewaarborgd dat deze zaken van gering (financieel) belang voor langere
tijd uitgesloten blijven van hoger beroep. Ook bij de invoering van het
grensbedrag heeft de wetgever aldus gehandeld. Met deze wijziging
wordt het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden niet langer belast met zaken
van gering (financieel) belang, waarbij beoordeling door de kantonrechter
volstaat, terwijl bij de zwaardere overtredingen hoger beroep mogelijk
blijft.
Onderdeel C
Voorgesteld wordt aan artikel 23, tweede lid, Wahv toe te voegen dat Onze
Minister – feitelijk het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) – niet alleen
betaling in termijnen kan toestaan, maar ook uitstel van betaling kan
verlenen. Hoewel binnen het huidige wettelijke kader in de praktijk
materieel gezien reeds uitstel van betaling wordt verleend, wordt het
wenselijk geacht dit in de wet te expliciteren. Door expliciet in de
mogelijkheid van uitstel van betaling te voorzien wordt de Wahv in lijn
gebracht met het Wetboek van Strafvordering, waarin de bevoegdheid tot
het verlenen van uitstel van betaling reeds naast de mogelijkheid van
betaling in termijnen is opgenomen voor de inning van strafrechtelijke
geldelijke sancties (vgl. artikel 6:4:1, tweede lid, Sv).
Voorts wordt voorgesteld de verplichting te schrappen dat een betalingsregeling steeds op het in totaal verschuldigde bedrag moet zien. Dit
uitgangspunt is achterhaald nu er in de praktijk ook betalingsregelingen
kunnen worden getroffen in gevallen waarin betrokkene reeds een deel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

17

van de sanctie heeft voldaan. Met deze wijziging sluit de wettekst ook op
dit punt beter aan bij de formulering in het Wetboek van Strafvordering.
Tot slot kan de derde volzin vervallen nu deze onnodig beperkend is
gebleken. In de praktijk worden door het CJIB bijvoorbeeld reeds
betalingsregelingen getroffen met een looptijd van langer dan een jaar.
Onderdeel D
Bij de inning van Wahv-sancties kan op grond van artikel 27 Wahv verhaal
zonder dwangbevel worden toegepast. Artikel 6:4:6 Sv kent dezelfde
bevoegdheid bij de inning van strafrechtelijke geldelijke sancties. Kort
gezegd kan verhaal zonder dwangbevel worden genomen op (a) loon, (b)
pensioenen en andere uitkeringen, en (c) bankrekeningen (artikel 27,
eerste lid, Wahv en artikel 6:4:6, eerste lid, Sv). Momenteel past het CJIB
bij de inning van Wahv-sancties alleen verhaal zonder dwangbevel toe op
bankrekeningen. De reden daarvoor is gelegen in de korte geldigheidsduur van de kennisgeving van verhaal. Bij iedere toepassing van
verhaal zonder dwangbevel wordt een kennisgeving van verhaal gestuurd
naar de betrokkene. De betrokkene is verplicht tot onverwijlde betaling
van het in de kennisgeving opgenomen bedrag. De verplichting tot
betaling vervalt zodra het verschuldigde bedrag is betaald of verhaald en
uiterlijk acht weken na de dag van verstrekking van de kennisgeving
(artikel 27, derde lid, Wahv). De termijn van acht weken is voldoende voor
verhaal op een bankrekening, maar onvoldoende voor verhaal op
periodieke inkomsten, zoals loon, pensioenen of uitkeringen. Om ook
verhaal te kunnen toepassen bij deze modaliteiten, zou iedere twee
maanden een nieuwe kennisgeving moeten worden uitgegeven. Dat is
onwenselijk. Bij de inning van strafrechtelijke geldelijke sancties heeft de
kennisgeving van verhaal een geldigheidsduur van twee jaren (artikel
6:4:6, derde lid, Sv). Voorgesteld wordt de Wahv hierbij te laten
aansluiten.
Artikel XXVII
Dit onderdeel betreft het herstel van een omissie in de Wet bestuur en
toezicht rechtspersonen (Stb. 2020, 507) (hierna: WBTR). Het onderdeel
regelt dat de overgangsbepaling uit de WBTR voor de ontstentenis- en
beletregeling voor commissarissen van verengingen en stichtingen ook
van toepassing wordt verklaard op de ontstentenis- en beletregeling voor
commissarissen van de NV. Voor de NV bestond er – net als voor de
verenging en de stichting – nog geen bepaling voor ontstentenis en belet
in Boek 2 BW voor commissarissen voor het geval de rechtspersoon een
raad van commissarissen heeft.
De WBTR bevat onder meer een ontstentenis- en beletregeling voor
commissarissen van de NV, vereniging en de stichting. Zo regelt artikel
2:142, vierde lid, BW dat de statuten van de NV een regeling moeten
bevatten voor ontstentenis of belet, bijvoorbeeld door defungeren,
ontslag of langdurige ziekte van (alle) commissarissen voor het geval de
NV een raad van commissarissen kent. Voor de vereniging en de stichting
is in de WBTR voor deze gevallen een overgangsbepaling opgenomen die
regelt dat verenigingen en stichtingen bij de eerstvolgende statutenwijziging na 1 juli 2021 hierover een bepaling in de statuten moeten
opnemen (Artikel XV, vierde lid van de WBTR). In die wet is abusievelijk
geen overgangsbepaling opgenomen voor de ontstentenis- en beletregeling voor commissarissen van de NV. Om deze reden wordt geregeld
dat de voornoemde overgangsbepaling ook van toepassing wordt voor de
ontstentenis- en beletregeling voor commissarissen van de NV. Ingevolge
deze aanpassing van het overgangsrecht behoeven NV’s eerst bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

18

eerstvolgende statutenwijziging een ontstentenis- en beletregeling voor
commissarissen in de statuten op te nemen. Totdat het onderhavige
onderdeel in werking treedt, zal de ontstentenis- en beletregeling voor
commissarissen van de NV (onderdeel X van de WBTR) niet in werking
treden.
Met de invoering van artikel 2:252, vierde lid, BW in de Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht (Stb. 2012, 299) is het opnemen van een
regeling in de statuten voor belet of ontstentenis van (alle) commissarissen overigens reeds verplicht voor het geval de BV een raad van
commissarissen kent. Op grond van het overgangsrecht bij de Wet
vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht behoeven BV’s eerst bij de
eerstvolgende statutenwijziging een ontstentenis- en beletregeling voor
commissarissen in de statuten op te nemen (zie artikel V.2, zevende lid,
van de Invoeringswet Wet vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht
(Stb. 2012, 300)). Deze overgangsbepaling uit de Invoeringswet Wet
vereenvoudiging en flexibilisering bv-recht blijft onverminderd van
toepassing, ook na de inwerkingtreding van de WBTR.
Artikelen XXVIII tot en met XXX
Deze wijzigingen zijn toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij artikel
XIV.
Artikel XXXI
De voorgestelde aanvulling van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen
zorg (Wkkgz) beoogt het mogelijk te maken kwaliteitsstandaarden en
meetinstrumenten voor de forensische zorg op te nemen in het register
van het Zorginstituut. Ook binnen de forensische zorg wordt namelijk
gebruik gemaakt van professionele standaarden en kwaliteitsstandaarden
als bedoeld in artikel 1 Wkkgz. Zo is een «Kwaliteitskader forensische
zorg» ontwikkeld om de kwaliteit van forensische zorg beter te verankeren. Met het kwaliteitskader wordt vastgelegd wat onder kwalitatief
goede forensische zorg wordt verstaan. Zo biedt het zorgaanbieders
duidelijkheid over de kwaliteit die ze moeten leveren en wordt het voor
forensische patiënten én de samenleving helder wat de forensische zorg
inhoudt en wat daarvan verwacht mag worden. Ook biedt het mogelijkheden om beter te sturen op de kwaliteit van de forensische zorg. De
bepalingen in de Wkkgz over kwaliteitsstandaarden houden echter nog
geen rekening met de forensische zorg en de positie van het Ministerie
van Justitie en Veiligheid als inkoper van forensische zorg. Voor de inkoop
van forensische zorg is de Minister van Justitie en Veiligheid in artikel 4.1
Wet forensische zorg (Wfz) in samenhang met artikel 1, derde lid, van de
Wet marktordening gezondheidszorg weliswaar voor die laatste wet
gelijkgesteld met een zorgverzekeraar en een uitvoerder als bedoeld in de
Wet langdurige zorg (Wlz), de Wkkgz kent zo’n gelijkstelling niet. Hierdoor
is het thans niet mogelijk kwaliteitsstandaarden en meetinstrumenten
voor de forensische zorg op te nemen in het register van het Zorginstituut.
De artikelen 11b, eerste lid, en 11f, eerste lid, Wkkgz vereisen dat de
voordracht van een kwaliteitsstandaard of een meetinstrument aan het
Zorginstituut plaatsvindt door tripartiete partijen gezamenlijk dan wel
door de Adviescommissie Kwaliteit. In de definities in artikel 1 Wkkgz
worden als tripartiete partijen genoemd: organisaties van cliënten,
zorgaanbieders of zorgverleners en zorgverzekeraars of Wlz-uitvoerders.
Voor de definitie van zorgverzekeraar wordt verwezen naar de definitie in
de Zorgverzekeringswet (Zvw) en voor de definitie van Wlz-uitvoerder
naar de definitie in de Wlz. Aan geen van deze definities wordt voldaan als
het gaat om de financiering of uitvoering van forensische zorg. Om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

19

kwaliteitsstandaarden en meetinstrumenten voor forensische zorg toch te
kunnen voordragen bij het Zorginstituut voor opname in het register,
wordt voorgesteld de Minister voor Rechtsbescherming voor de
toepassing van de artikelen 11b, eerste lid, en 11f, eerste lid, Wkkgz gelijk
te stellen aan een zorgverzekeraar of Wlz-uitvoerder.
De bekostiging van forensische zorg maakt een substantieel deel uit van
de begroting van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Via de
kwaliteitsstandaarden kunnen de uitgaven voor forensische zorg stijgen.
Voor het Zorginstituut wordt het mogelijk om kwaliteitsstandaarden te
toetsen op financiële gevolgen als zij een risico lopen substantiële
financiële gevolgen teweeg te brengen in de uitgaven voor forensische
zorg. De procedure van de financiële toetsing sluit aan bij de procedure bij
kwaliteitsstandaarden voor Zvw- of Wlz-zorg. Met de mogelijkheid van
een financiële toetsing van kwaliteitsstandaarden voor forensische zorg
wordt de Minister voor Rechtsbescherming, als verantwoordelijke voor
het stelsel van forensische zorg, beter in staat gesteld tot financiële
beheersing van de uitgaven voor forensische zorg. In dat verband is het
gewenst dat de Minister voor Rechtsbescherming de bevoegdheid heeft
om het Zorginstituut al dan niet toestemming te geven om te besluiten
een kwaliteitsstandaard met substantiële financiële gevolgen voor de
uitgaven voor forensische zorg op te nemen in het Register. De Minister
voor Rechtsbescherming maakt daarbij een afweging tussen de
meerwaarde voor de kwaliteit van zorg en de substantiële financiële
gevolgen. Het betreft uitsluitend een financiële toets en dus geen
inhoudelijke toets.
Artikel XXXII
Deze wijziging is nader toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij
artikel XLIII, onderdeel C.
Artikel XXXIII
Onderdelen A, B, D en F tot en met K
Deze wijzigingen betreffen technische en taalkundige verbeteringen in de
Wet op de kansspelen (hierna: Wok).
Onderdeel C
De term «sportprijsvraag» is als gevolg van het amendement van het lid
Van Wijngaarden (Kamerstukken II 2015/16, 33 996, nr. 28) in de daarvoor
in aanmerking komende artikelen van de Wok vervangen door de term
«sportweddenschap». Daarbij zijn de artikelen 21, vierde en vijfde lid, en
31a, vijfde lid, van de Wok, die zijn ingevoegd als gevolg van het
amendement van de leden Van Wijngaarden en Van Dekken (Kamerstukken II 2015/16, 33 996, nr. 10), abusievelijk over het hoofd gezien.
Onderdeel E
Artikel 31i, derde lid, wordt nader afgestemd op de Wet bevordering
integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur door ook schorsing
en intrekking afzonderlijk in de Wok te benoemen als besluiten ter
voorbereiding waarvan de kansspelautoriteit kan beslissen om de Wet
Bibob toe te passen. Dit is een verduidelijking van de huidige tekst waarin
dat niet met zoveel woorden is geregeld, maar wel de bedoeling is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

20

Artikel XXXIV
Deze wijziging is nader toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij
artikel I.
Artikel XXXV
Onderdeel A
In artikel 25, negende lid, van de Wet op het notarisambt worden
uitzonderingen gegeven op de geheimhoudingsplicht van de notaris. Deze
uitzonderingen houden in dat als de in dit artikellid genoemde functionarissen op grond van een strafvorderlijke bevoegdheid gegevens vorderen
met betrekking tot de door notaris aangehouden bijzondere rekeningen
als bedoeld in dit artikel (de zogenoemde derdenrekening), deze gegevens
moeten worden verstrekt. Met de overgang van de verantwoordelijkheid
voor de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen van het
openbaar ministerie naar de Minister voor Rechtsbescherming per
1 januari 2020 is er in het Wetboek van Strafvordering voorzien in een
bevoegdheid voor de Minister om gegevens te vorderen als dit noodzakelijk is voor de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen (artikel
6:1:9 Sv). Hierbij is echter verzuimd deze bepaling uit de Wet op het
notarisambt aan te passen. Waar voorheen de officier van justitie in het
kader van de tenuitvoerlegging informatie vorderde over geldtransacties
die via de derdengeldenrekening van de notaris zijn gelopen, is dit thans
niet mogelijk voor de Minister. Omdat het noodzakelijk kan zijn om ook in
het kader van de tenuitvoerlegging over deze gegevens te beschikken,
bijvoorbeeld om bij de inning van een ontnemingsmaatregel zicht te
krijgen op verhullingsconstructies in relatie tot onroerende goederen,
wordt voorgesteld de geheimhoudingsplicht ook te laten doorbreken door
een vordering van de Minister voor Rechtsbescherming op grond van
artikel 6:1:9 Sv.
In reactie op het advies van de NVvR kan worden bevestigd dat de notaris
zich in het in artikel 25, negende lid, van de Wet op het notarisambt
bedoelde geval niet kan beroepen op zijn geheimhoudingsplicht bij een
gegevensvordering op grond van artikel 6:1:9 Sv. Bij deze doorbreking van
de geheimhoudingsplicht bij vorderingen met betrekking tot de derdengeldenrekening van de notaris is het verschoningsrecht van de notaris
niet aan de orde. Dat in artikel 6:1:9 Sv, de grond voor de vorderingsbevoegdheid van de Minister in de fase van de tenuitvoerlegging, artikel
96a, derde lid, Sv van overeenkomstige toepassing is verklaard, maakt dit
niet anders.
De KNB acht in haar advies de toevoeging van de Minister voor Rechtsbescherming aan de in artikel 25, negende lid, van de Wet op het
notarisambt genoemde functionarissen legitiem. De KNB geeft aan zich te
kunnen vinden in de beschreven noodzaak. Voor het overige ziet het
advies van de KNB op de Aanwijzing vorderen gegevens derdengeldenrekening notaris (Stcrt. 2013, 5111), waarin een beschrijving van de gang
van zaken en de regels die gelden ten aanzien van de informatieplicht van
de notaris met betrekking tot zijn derdengeldenrekening wordt gegeven.
Terecht merkt de KNB op dat de in deze beleidsregels van het openbaar
ministerie opgenomen regels onverminderd van toepassing blijven met
betrekking tot artikel 25, negende lid, van de Wet op het notarisambt,
maar dat deze – mede als gevolg van de thans voorgestelde wijziging –
dienen te worden geactualiseerd. Op basis van het uitgebrachte advies zal
vanuit het ministerie worden overlegd met het College van procureursgeneraal over deze wijzigingen. Tevens zullen vergelijkbare beleidsregels

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

21

worden opgesteld voor gegevensvorderingen door de Minister voor
Rechtsbescherming in het kader van de tenuitvoerlegging.
Onderdeel B
Met de voorgestelde wijziging van artikel 39 van de Wet op het
notarisambt komt de verplichting van de notaris te vervallen om de aard
en het nummer van een document als bedoeld in artikel 1 van de Wet op
de identificatieplicht van de personen die de eerste maal voor hem
verschijnen in de akte op te nemen. Tevens vervalt de verplichting om de
aard en het nummer van dit identiteitsdocument in de aan de akte te
hechten volmacht op te nemen, dan wel in het geval van mondelinge
volmacht dit in de akte zelf op te nemen, indien de natuurlijke personen
die blijkens de akte daarbij als partij optreden niet bij het verlijden van de
akte verschijnen.
De aanleiding van het schrappen van de verplichting om de aard en het
nummer van identiteitsdocumenten op te nemen in de akten, dan wel in
de aan de akte te hechten volmacht, houdt verband met de maatschappelijke discussie over privacygevoelige gegevens. Het kabinet heeft in een
kabinetsreactie aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2017/18, 32 761,
nr. 123) op het advies van de Autoriteit persoonsgegevens over onder
meer de toegankelijkheid van persoonsgegevens in het Kadaster (advies
van 6 juni 2017, kenmerk z2016–16176) aangegeven dat overleg zal
worden gevoerd met partijen die stukken, zoals notariële akten, aanbieden
voor opname in de openbare registers, om te komen tot een gedragslijn
waarbij in deze stukken geen onnodige privacygevoelige gegevens
worden opgenomen. Op deze wijze zijn deze persoonsgegevens ook niet
via het Kadaster te raadplegen. Voor wat betreft het vermelden van de
aard en het nummer van een identiteitsdocument op de notariële akte
werd aangegeven dat deze verplichting een uitzondering betreft, nu deze
voortvloeit uit artikel 39 van de Wet op het notarisambt. Met de bijgaande
wijziging wordt voorgesteld deze verplichting te schrappen. Door het
schrappen van de verplichting is de aard en het nummer van identiteitsdocumenten van personen niet meer zichtbaar in de openbare registers
van het Kadaster. De verplichting van de notaris om de identiteit te
verifiëren, blijft onverkort van toepassing. Voor deze verificatie is evenwel
niet noodzakelijk dat identiteitsgegevens vervolgens in de akte of in de
aan de akte te hechten volmacht worden opgenomen. De ratio van de
identificatieplicht bij het verlijden van notariële akten is dat de notaris zich
vergewist van de identiteit van de voor hem verschijnende personen.
Deze gegevens worden door het Kadaster niet gebruikt en hebben geen
functie voor het raadplegen van de openbare registers. Voor volmachten
geldt dat de Kadasterwet niet vereist dat volmachten samen met de akte
bij het Kadaster worden ingeschreven. Volmachten komen dan ook niet in
de openbare registers terecht. Mocht de notaris toch de volmacht als
bijlage, of in de tekst van de akten of afschriften van de akten, in de
openbare registers willen inschrijven, dan worden ook dan geen nummers
van identiteitspapieren opgenomen.
Artikel XXXVI
Deze wijziging is nader toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij
artikel XVI, onderdeel A, en artikel XLIII, onderdelen M, N, O, R en S.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

22

Artikel XXXVII
De voorgestelde wijzigingen van de Wet politiegegevens (Wpg) voorzien
erin dat de politiegegevens, bedoeld in artikel 16, eerste lid, onderdeel c,
Wpg rechtstreeks kunnen worden verstrekt. Het gaat hierbij om de
verstrekking van politiegegevens ten behoeve van de beoordeling van
klachten en het verrichten van disciplinair onderzoek en – in verband met
de totstandkoming van de wet van 14 oktober 2020 inzake de screening
van ambtenaren van politie en politie-externen (Stb. 2020, 412) – het
verrichten van een onderzoek naar de betrouwbaarheid van die ambtenaren en externen. Hiertoe worden een wijziging van artikel 16 Wpg en
een nieuw artikel 23a Wpg voorgesteld.
Het nieuwe artikel 23a voorziet er voorts in dat de politiegegevens die op
grond van artikel 17 Wpg kunnen worden verstrekt ten behoeve van de
uitvoering van de artikelen 91 en 94 van de Wet op de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten 2017, rechtsreeks kunnen worden verstrekt.
Het gaat in beide gevallen om de verstrekking van politiegegevens van de
verwerkingsverantwoordelijke aan zichzelf in de hoedanigheid van
bevoegd gezag onderscheidenlijk als uitvoerder van in de Wiv2017
toebedeelde taken. De rechtstreekse verstrekking beperkt het aantal
personen die kennis hoeven te nemen van de desbetreffende gegevens.
Artikel XXXVIII
Met het voorgestelde nieuwe artikel 22e van de Wwft wordt ten behoeve
van het bevorderen van effectiever toezicht en handhaving van de Wok
door de kansspelautoriteit wederzijdse informatie-uitwisseling mogelijk
gemaakt tussen de afdeling binnen de kansspelautoriteit die zich
bezighoudt met het toezicht op de naleving van de Wwft en de afdelingen
van de kansspelautoriteit die zich bezighouden met de uitoefening van de
taken op grond van de Wok. De bestaande wettelijke belemmering, die
destijds abusievelijk niet is meegenomen in het wetsvoorstel voor de Wet
kansspelen op afstand, wordt met deze aanvulling weggenomen. Met de
inwerkingtreding van de Wet kansspelen op afstand (Stb. 2019, 127) per
1 april 2021 zijn ook de online kansspelaanbieders komen te vallen onder
de reikwijdte van de Wwft. De groep onder toezicht gestelden bij de
kansspelautoriteit is daarmee aanzienlijk vergroot.
De informatie-uitwisseling is aan voorwaarden verbonden. Zo kan de
verstrekking door de afdeling binnen de kansspelautoriteit die verantwoordelijk is voor het Wwft-toezicht slechts zien op gegevens en
inlichtingen over instellingen genoemd in artikel 1a, vierde lid, onderdeel
n, Wwft en die vallen onder reikwijdte van de Wwft. Het betreft derhalve
Holland Casino en de online kansspelaanbieders, nu de overige categorieën kansspelaanbieders na onderzoek zijn vrijgesteld van het toepassingsbereik van de Wwft. Dit is verankerd in artikel 1b, eerste lid, Wwft
juncto artikel 2 Uitvoeringsregeling Wwft. Deze gegevens en inlichtingen
dienen verder dienstig te zijn voor de uitoefening van taken van de
kansspelautoriteit op grond van de Wok. Daarnaast geldt voor de
gegevensverstrekking een aantal voorwaarden: het tweede lid van artikel
22e Wwft verklaart artikel 22a, tweede tot en met vierde lid, van de Wwft
van overeenkomstige toepassing. Op de verstrekking zijn hiermee
dezelfde voorwaarden van toepassing als op gegevensuitwisseling tussen
Wwft-toezichthouders onderling. Dat betekent dat het afdeling binnen de
kansspelautoriteit die zich bezighoudt met het toezicht op de naleving van
de Wwft alleen informatie mag verstrekken als het doel waarvoor die
gegevens worden verstrekt voldoende bepaald is en als de geheimhouding van die gegevens door de afdelingen die zich bezighouden met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

23

de uitoefening van de taken op grond van de Wok voldoende gewaarborgd is.
In dit kader wordt opgemerkt dat artikel 57ter, eerste lid, van de gewijzigde vierde anti-witwasrichtlijn kort gezegd toestaat dat informatie wordt
uitgewisseld tussen een toezichthoudende autoriteit in het kader van de
Wwft en de bevoegde autoriteit die tot taak heeft toezicht te houden op
instellingen handelend in het kader van hun beroepsactiviteiten,
waaronder de kansspelen. Voorts is in artikel 49 van de gewijzigde vierde
anti-witwasrichtlijn neergelegd dat lidstaten ervoor zorgen dat onder meer
toezichthoudende autoriteiten in het kader van Wwft beschikken over
effectieve mechanismen die hen in staat stellen tot samenwerking en
coördinatie op binnenlands niveau.
Artikel XXXIX
Deze wijzigingen zijn nader toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij
artikel I.
Artikel XL
Onderdeel A
Artikel 24 van de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve
beheersorganisaties auteurs- en naburige rechten (hierna: Wet toezicht)
verwijst abusievelijk naar het gehele artikel 23 van die wet. Bedoeld is
uitsluitend te verwijzen naar de geschillen, bedoeld in het tweede lid van
dat artikel. Met de voorgestelde wijziging wordt dit gecorrigeerd.
Onderdeel B
De Implementatiewet richtlijn collectief beheer heeft in 2016 geleid tot een
wijziging van artikel 17 van de Wet toezicht. Een van de wijzigingen betrof
het opnemen van een omschrijving van de collectieve beheersorganisatie
in de wet. Als gevolg daarvan was – anders dan voorheen – het aanwijzen
van een collectieve beheersorganisatie in een bijlage bij deze wet niet
meer nodig. De grondslag hiervoor – in artikel 17 van de Wet toezicht – is
daarom geschrapt. Bij deze wetswijziging was abusievelijk niet geregeld
dat tevens de bij artikel 17 behorende bijlage vervalt. Dit onderdeel
herstelt deze omissie.
Artikel XLI
Dit betreft een wetstechnische correctie die voortvloeit uit de Wet van
1 juli 2020 tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de Wet
wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties en
beslissingen tot confiscatie in verband met de uitvoering van Verordening
(EU) nr. 2018/1805 van het Europees Parlement en de Raad van
14 november 2018 inzake de wederzijdse erkenning van bevriezingsbevelen en confiscatiebevelen (PbEU 2018, L 303/1) (Stb. 2020, 291). De in
deze wet vervatte wijziging van artikel 33, tweede lid, van de Wet
wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties en
beslissingen tot confiscatie (hierna: WWETGC) correspondeert abusievelijk niet met de oorspronkelijke tekst van artikel 33, tweede lid,
WWETGC. Dit wordt met de thans voorgestelde wijziging hersteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

24

Artikel XLII
Onderdeel A
Dit betreft een taalkundige aanpassing aan de huidige benaming van dit
ambt.
Onderdelen B en D tot en met F
Artikel 77a Sr (onderdeel D) sluit de toepassing van enkele algemene
bepalingen van het Eerste Boek van het Wetboek van Strafrecht uit ten
aanzien van jeugdige daders. In de plaats daarvan treden de bijzondere
voorschriften uit Titel VIIIA van dit boek. De opsomming van uitgesloten
bepalingen in artikel 77a Sr bevat als gevolg van opvolgende wetswijzigingen omissies. Met het onderhavige wetsvoorstel wordt herstel hiervan
beoogd. De belangrijkste wijzigingen worden hieronder toegelicht.
Een geldboete kan ook in het jeugdstrafrecht worden opgelegd. De
artikelen 23 en 24 Sr, over de geldboetecategorieën en draagkracht, zijn
onder huidig recht van toepasselijkheid uitgesloten. Deze artikelen met
algemene voorschriften over de geldboete kunnen echter wel van
toepassing zijn naast enkele aanvullende voorschriften voor jeugdigen uit
artikel 77l Sr. Hierop wordt artikel 77a Sr aangepast.
Verder wordt verhelderd dat in het jeugdstrafrecht ook de maatregel van
onttrekking aan het verkeer (36a Sr), de ontnemingsmaatregel (36e Sr) en
de schadevergoedingsmaatregel (artikel 36f) kunnen worden opgelegd.
Dit volgt reeds uit artikel 77h, vierde lid, Sr, maar de huidige redactie van
artikel 77a Sr is hiermee niet in lijn. Met de wijziging in artikel 36f Sr wordt
verduidelijkt dat niet de regeling voor vervangende jeugddetentie, maar
die van gijzeling toepasselijk is (onderdeel B). Dit is nader toegelicht in de
artikelsgewijze toelichting bij artikel XLIII, onderdeel BB, bij de bespreking
van het advies van de Rvdr terzake.
Ten behoeve van de overzichtelijkheid worden ook enkele vernummeringen voorgesteld (onderdelen E en F), dit naar aanleiding van de
inwerkingtreding van de Wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke
beslissingen. In lijn daarmee worden de regelingen die naar de vernummerde onderdelen verwijzen aangepast. Dit betreffen de artikelen 6:6:32
en 6:6:35 Sv (artikel XLIII, onderdelen CC en EE van dit wetsvoorstel). Het
gaat hierbij om technische wijzigingen. De inhoud van de voorschriften
blijft gelijkluidend.
Onderdeel C
Bij brief van 5 juni 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 29 754, nr. 547) is een
wetswijziging toegezegd waarmee wordt verduidelijkt dat de rechter de
zelfstandige gedragsbeïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel ook
kan opleggen bij veroordeling wegens een terroristisch misdrijf. Aan dat
voornemen wordt in het onderhavige voorstel uitvoering gegeven door de
opsomming van misdrijven in artikel 38z, eerste lid, onderdeel c, Sr aan te
vullen met zowel de terroristische misdrijven (artikel 83 Sr) als de
misdrijven ter voorbereiding of vergemakkelijking van een terroristisch
misdrijf (artikel 83b Sr). Dit betekent dat deze maatregel onder andere kan
worden opgelegd bij een veroordeling wegens deelneming aan een
terroristische organisatie (artikel 140a Sr), training voor terrorisme (artikel
134a Sr) en het ronselen voor de gewapende strijd (artikel 205, derde lid,
Sr). Dergelijke voorbereidingsmisdrijven – die ook elders in het Wetboek
van Strafrecht als groep en in combinatie met terroristische misdrijven
worden geadresseerd (vgl. onder andere de artikelen 8b en 131, tweede

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

25

lid, en 421) – betreffen gedragingen die worden verricht met een
intentionele gerichtheid op terroristische activiteiten. Daarmee is steeds –
direct of indirect – de bescherming van de samenleving tegen terrorisme
in het geding. Daarmee gaat van een voorbereidingsmisdrijf reeds een
(in)direct gevaar voor de veiligheid van de samenleving uit.
Met de voorgestelde wetswijziging wordt verhelderd dat de maatregel kan
worden opgelegd bij elk van de misdrijven opgenomen in de artikelen 83
en 83b Sr. Hoewel niet uitdrukkelijk vastgelegd in de tekst van artikel 38z,
eerste lid, Sr, blijkt uit de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel
langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking dat heeft
geleid tot de introductie van de in artikel 38z Sr genoemde maatregel (Stb.
2015, 460) dat de wetgever heeft beoogd om terroristische misdrijven en
misdrijven ter voorbereiding of vergemakkelijking daarvan – zoals training
voor terrorisme en het ronselen voor de gewapende strijd – onder het
toepassingsbereik van de zelfstandige maatregel te brengen (Handelingen
II 2013/14, nr. 105, item 9, p. 9 en 11). Dit toepassingsbereik is nadien, naar
aanleiding van daartoe strekkende vragen vanuit de Tweede Kamer, door
de Minister van Justitie en Veiligheid en de Minister voor Rechtsbescherming nogmaals onder de aandacht gebracht en toegelicht (vgl.
Handelingen II 2018/19, nr. 27, item 7, 10 en 14; motie-Van Oosten/Van
Toorenburg (Kamerstukken II 2018/19, 35 000 VI, nr. 35) en Kamerstukken II
2018/19, 29 754, nr. 523 en 541). In dat licht bezien strekt de voorgestelde
aanpassing van artikel 38z, eerste lid, Sr ertoe de beoogde reikwijdte van
de zelfstandige maatregel volledig en ter verzekering van de bedoelde
wetsuitleg in de wet zelf vast te leggen.
De maatregel kan in het bijzonder van betekenis zijn ten aanzien van de
groep veroordeelden die zich in sterke mate identificeert met een bepaald
gewelddadig gedachtengoed en ten aanzien van wie aan het einde van de
terbeschikkingstelling dan wel tenuitvoerlegging van de gevangenisstraf –
ondanks alle inspanningen tijdens de terbeschikkingstelling of detentie –
nog altijd blijkt van een hoog recidiverisico. Indien de maatregel bij de
veroordeling is opgelegd, biedt deze dan de mogelijkheid om de
veroordeelde na afloop van de tenuitvoerlegging bijzondere voorwaarden
betreffende het gedrag op te leggen en langer onder intensief toezicht te
stellen.
Door toevoeging van de terroristische misdrijven en misdrijven ter
voorbereiding en vergemakkelijking van een terroristisch misdrijf aan
artikel 38z Sr wordt niet alleen verhelderd dat bij veroordeling wegens een
van die misdrijven de zelfstandige maatregel kan worden opgelegd, maar
ook dat bij deze misdrijven het aantal keren dat de proeftijd van de
voorwaardelijke invrijheidstelling kan worden verlengd, niet aan een
wettelijk maximum gebonden is (artikel 6:1:18, tweede lid, Sv; tot aan de
inwerkingtreding van de Wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke
beslissingen per 1 januari 2020: artikel 15c, derde lid, Sr). De mogelijkheid
tot het telkens kunnen verlengen van de proeftijd is in het kader van de
Wet langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking
geïntroduceerd door het amendement-Van Toorenburg c.s. (Kamerstukken
II 2013/14, 33 816, nr. 10). Blijkens de toelichting bij het amendement is
beoogd voor wat betreft de criteria voor het telkens kunnen verlengen van
die proeftijd aan te sluiten bij de criteria voor de tenuitvoerlegging van de
zelfstandige maatregel als bedoeld in artikel 38ab, eerste lid, Sr (sinds de
inwerkingtreding van de Wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke
beslissingen per 1 januari 2020: artikel 6:6:23b Sv). Ook de verwijzing in
artikel 6:1:18, tweede lid, Sv naar «de veroordeelde, bedoeld in artikel 38z,
eerste lid, aanhef en onder b en c, van het Wetboek van Strafrecht» wijst
erop dat is beoogd de niet-gemaximeerde verlenging van de proeftijd
mogelijk te maken indien er ernstig rekening mee moet worden gehouden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

26

dat de veroordeelde opnieuw een misdrijf zal begaan waarvoor de
zelfstandige maatregel kan worden opgelegd. In artikel 6:1:18, tweede lid,
Sv wordt ten aanzien van het recidivegevaar evenwel verwezen naar een
misdrijf «dat gericht is tegen of gevaar veroorzaakt voor de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen». Om in lijn met het
voorgaande te verduidelijken dat de niet-gemaximeerde verlenging van
de proeftijd niet alleen mogelijk is bij recidivegevaar voor een misdrijf als
bedoeld in artikel 38z, eerste lid, onder b, Sr, maar ook bij recidivegevaar
voor een misdrijf waarvoor op grond van artikel 38z, eerste lid, onder c, Sr
een zelfstandige maatregel kan worden opgelegd, wordt – in artikel XLIII,
onderdeel X, van dit wetsvoorstel – voorgesteld voornoemde zinsnede te
vervangen door de zinsnede «wederom een misdrijf zal begaan waarvoor
de rechter een maatregel strekkende tot gedragsbeïnvloeding of vrijheidsbeperking kan opleggen». Daarmee sluit de formulering van artikel 6:1:18,
tweede lid, Sv aan bij de formulering in artikel 6:6:23b Sv.
De in dit onderdeel en in artikel XLIII, onderdeel X, voorgestelde wijzigingen betreffen een verduidelijking ten aanzien van de mogelijkheden
van de Wet langdurig toezicht. De gevolgen voor de werklast zijn
onderdeel van de uitvoeringsconsequenties die in het kader van die wet in
kaart zijn gebracht. Derhalve hebben deze verduidelijkingen geen
aanvullende financiële gevolgen.
Over deze onderdelen van het wetsvoorstel zijn adviezen ontvangen van
het OM en de NOvA.
De voorgestelde wijziging van de artikelen 38z, eerste lid, onderdeel c, Sr
en 6:1:18, tweede lid, Sv brengt mee dat bij veroordeling wegens een
terroristisch misdrijf of een misdrijf ter voorbereiding of vergemakkelijking daarvan, enerzijds de zelfstandige maatregel kan worden opgelegd
en anderzijds de proeftijd van de voorwaardelijke invrijheidstelling telkens
kan worden verlengd. De NOvA meent dat de voorgestelde wijziging
buitenproportioneel is, en niet is onderbouwd of deze in het geval van de
genoemde misdrijven voorziet in een behoefte. Daarbij wordt gesteld dat
het enkel aanhangen van een terroristisch gedachtegoed in dit verband
zou volstaan.
In reactie op dit advies dient voorop te worden gesteld dat de wens om
langdurig toezicht te kunnen houden op terrorismeveroordeelden al
langer bestaat (vgl. de hiervoor aangehaalde Handelingen en Kamerstukken). Het is aan de rechter om in een individuele zaak te beoordelen of
het opleggen en tenuitvoerleggen van een zelfstandige maatregel
onderscheidenlijk het verlengen van de proeftijd van de voorwaardelijke
invrijheidstelling passend en geboden is. Daarnaast wordt opgemerkt dat,
zoals in de toelichting op de wetswijzigingen is uiteengezet, de wetgever
heeft beoogd dat niet-gemaximeerde verlenging van de proeftijd niet
alleen mogelijk is bij recidivegevaar voor een misdrijf als bedoeld in
artikel 38z, eerste lid, onder b, Sr, maar ook bij recidivegevaar voor een
misdrijf waarvoor op grond van artikel 38z, eerste lid, onder c, Sr een
zelfstandige maatregel kan worden opgelegd. De voorgestelde wijziging
van artikel 6:1:18, tweede lid, Sv strekt enkel ter verduidelijking daarvan.
Hiervoor is in het kader van de voorgestelde wijziging van artikel 38z,
eerste lid, Sr, al toegelicht dat misdrijf of een misdrijf ter voorbereiding of
vergemakkelijking daarvan – waarop de veroordeling of het recidivegevaar betrekking kan hebben – meer inhoudt dan het aanhangen van een
terroristisch gedachtegoed alleen. De strafwaardigheid van een terroristisch misdrijf of voorbereidingsmisdrijf en het (in)directe gevaar voor de
veiligheid van de samenleving dat daarvan uitgaat, rechtvaardigt dat
buiten twijfel wordt gesteld dat de maatregel bij dergelijke strafbare feiten
kan worden opgelegd en dat tevens de proeftijd niet aan een wettelijk
maximum gebonden is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

27

Het advies van het OM bevat een opmerking over de rubricering van de
voorgestelde verduidelijking dat de rechter de zelfstandige maatregel bij
veroordeling van de betrokkene tot (gedeeltelijk voorwaardelijke)
gevangenisstraf ook wegens de genoemde terroristische misdrijven kan
opleggen. Het OM geeft in overweging deze verduidelijking – onder
vernummering van onderdeel c tot d in het eerste lid van artikel 38z Sr –
afzonderlijk in onderdeel c op te nemen. Daarmee zou meer recht worden
gedaan aan de speciale positie van deze groep misdrijven in het strafrecht. Dit advies is niet gevolgd. In de voorgestelde indeling komt de
verhouding tussen de onderdelen b en c beter tot uitdrukking; bij
veroordeling tot (gedeeltelijk voorwaardelijke) gevangenisstraf wegens
een onder onderdeel c vallend misdrijf hoeft de rechter – als uitzondering
op de hoofdregel van onderdeel b – niet te beoordelen of het desbetreffende feit op zichzelf beschouwd «gericht is tegen of gevaar veroorzaakt
voor de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen».
Het is geen unicum dat afzonderlijk aangeduide misdrijven en als groep
aangeduide misdrijven in één opsomming worden gevat (vgl. artikel 55d,
eerste lid, Sv).
Onderdeel G
Dit betreft een wijziging van wetstechnische aard waarmee een fout in de
nummering van de artikelleden van artikel 305 Sr wordt hersteld.
Artikel XLIII
Onderdeel A
Met de Wet geweldsaanwending opsporingsambtenaar (Stb. 2021, 233)
wordt abusievelijk een derde lid aan artikel 2 Sv toegevoegd, terwijl aan
dit artikel reeds met de Invoeringswet EOM (Stb. 2021, 155) een derde lid
is toegevoegd. Met dit artikel wordt deze misslag hersteld.
Onderdeel B
Voordat het wetsvoorstel geweldsaanwending opsporingsambtenaar
(Kamerstukken I 2019/20, 34 641, B) tot wet werd verheven, is het bij nota
van wijziging – mede ter uitvoering van het Regeerakkoord «Vertrouwen
in de toekomst» – aangevuld met een voorstel voor een wettelijke regeling
betreffende de concentratie van strafzaken waarin opsporingsambtenaren
zich moeten verantwoorden voor het aanwenden van geweld (Kamerstukken II 2018/19, 34 641, nr. 7). Daartoe wordt de rechtbank MiddenNederland bij uitsluiting bevoegd verklaard indien een ambtenaar, aan
wie bij of krachtens artikel 7, eerste of negende lid, van de Politiewet 2012
of artikel 6, eerste lid, van de Wet op de bijzondere opsporingsdiensten de
bevoegdheid geweld te gebruiken is toegekend, wordt vervolgd naar
aanleiding van het in de uitoefening van zijn functie gebruiken van
geweld. In de toelichting op de nota van wijziging wordt uiteengezet dat
deze concentratie moet worden beschouwd als het logisch sluitstuk op de
doelstelling van het wetsvoorstel – het beter toespitsen op de positie, taak
en bevoegdheid van opsporingsambtenaren van de wettelijke systematiek
van het onderzoek naar door hen toegepast geweld en van de vervolging
en berechting van de betrokken opsporingsambtenaren. Dat vereist
namelijk ook, mede gelet op het feit dat jaarlijks een beperkt aantal
opsporingsambtenaren worden vervolgd, voor de beoordeling van de
feiten specifieke deskundigheid op het gebied van zowel de voor
opsporingsambtenaren toepasselijke wettelijke bepalingen die het
geweldgebruik normeren als de wijze waarop opsporingsambtenaren hun
werkzaamheden moeten verrichten en de (on)mogelijkheden van het
gebruik van de verschillende geweldsmiddelen (Kamerstukken II 2018/19,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

28

34 641, nr. 7, p. 3). Abusievelijk is bij de uitwerking van de regeling in de
genoemde nota van wijziging over het hoofd gezien dat zonder
aanpassing van de voorschriften inzake beklag over het niet vervolgen
van strafbare feiten deze concentratie niet zou gelden voor de beklagregeling, terwijl voor de behandeling van beklagzaken evenzeer de
hierboven besproken bijzondere rechterlijke expertise is vereist. De hier
voorgestelde aanvulling van artikel 12, eerste lid, van het Wetboek van
Strafvordering beoogt deze omissie recht te zetten door kort gezegd te
bepalen dat ingeval van geweldsaanwending door een opsporingsambtenaar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden – zijnde de appelinstantie voor de rechtbank Midden-Nederland – uitsluitend bevoegd is tot
behandeling van een klacht over niet vervolging.
Onderdeel C
In het Wetboek van Strafvordering worden op verschillende plaatsen
regels gegeven die betrekking hebben op het gebruik van de zogeheten
elektronische voorziening voor het indienen of kennis nemen van
documenten door procesdeelnemers. In de betreffende bepalingen is
voorgeschreven dat deze elektronische voorziening wordt aangewezen bij
algemene maatregel van bestuur. Dit gebeurt in algemene zin in het
Besluit digitale stukken Strafvordering, waarin de elektronische
voorziening wordt gedefinieerd als een webportaal of andere internetdienst ten behoeve van de overdracht van de stukken aan of door de
bevoegde instanties. Ter concrete uitwerking daarvan wijst de Minister bij
besluit de verschillende elektronische voorzieningen aan die op dit
moment in gebruik zijn (zoals MijnOverheid, het webportaal van de Hoge
Raad der Nederlanden, het digitale aangiftesysteem van de politie). Met
de voorgestelde wijziging in de artikelen 12, vierde lid, 36a, tweede lid,
36d, tweede lid, 51ac, achtste lid, 163, vierde lid, 257e, vierde lid, 410,
eerste lid, 450, vierde lid, eerste volzin, 552a, zesde lid, 552ab, tweede lid,
en 552b, tweede lid, Sv wordt de wettelijke grondslag voor de aanwijzing
van de elektronische voorzieningen met de huidige subdelegatie in lijn
gebracht door telkens te bepalen dat deze bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur kan worden aangewezen. Met artikel XXXII wordt
deze wijziging ook doorgevoerd in artikel 49 van de Wet op de economische delicten.
Onderdeel D
Ter uitvoering van Europese regelgeving op het gebied van strafrechtelijke
gegevensbescherming is per 1 januari 2019 aan artikel 27b Sv een nieuw
vijfde lid toegevoegd (Wet van 17 oktober 2018 tot wijziging van de Wet
politiegegevens en de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens ter
implementatie van Europese regelgeving over de verwerking van
persoonsgegevens met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de
opsporing en vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van
straffen (Stb. 2018, 401)). In dit vijfde lid worden enkele bepalingen uit de
Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens van overeenkomstige
toepassing verklaard op de verwerking van gegevens in de strafrechtketendatabank, namelijk het strafrechtsketennummer en andere gegevens
die noodzakelijk zijn voor de vaststelling van de identiteit van verdachten
en veroordeelden. Abusievelijk wordt in dit vijfde lid ten aanzien van deze
gegevens en ten aanzien van de strafrechtketendatabank verwezen naar
het derde lid van artikel 27b Sv, in plaats van naar het vierde lid. Met de
voorgestelde wijziging wordt deze verwijzing gerepareerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

29

Onderdeel E
Met deze voorgestelde wijziging wordt een foutieve verwijzing gecorrigeerd.
Onderdeel F
Met deze wijziging wordt het mogelijk gemaakt dat het slachtoffer of de
nabestaanden het spreekrecht kunnen uitoefenen in het geval de officier
van justitie artikel 372 Sr ten laste legt (het schenden van de geweldsinstructie door een opsporingsambtenaar). Dit nieuwe delict biedt in het
geval het openbaar ministerie vervolging wegens geweldgebruik door een
opsporingsambtenaar aangewezen acht, een alternatief voor de algemene
geweldsdelicten als mishandeling en doodslag. Door ook in het geval het
schenden van de geweldsinstructie ten laste wordt gelegd aan slachtoffers en nabestaanden het spreekrecht toe te kennen, wordt ervoor
gezorgd dat zij niet in een nadeliger positie worden gebracht dan wanneer
een algemeen geweldsdelict als mishandeling of doodslag wordt
tenlastegelegd, in welk geval slachtoffers reeds het spreekrecht hebben.
Met deze wijziging wordt uitvoering gegeven aan de toezegging van de
Minister van Justitie en Veiligheid aan het lid Dittrich (D66) tijdens de
plenaire behandeling van de Wet geweldsaanwending opsporingsambtenaar in de Eerste Kamer (Handelingen I 2020/21, nr. 35, p. 6).
Onderdeel G
In dit onderdeel wordt de aanduiding als voorlopige hechtenisfeit in
artikel 67 Sv gewijzigd voor twee verkeersdelicten. Ten eerste wordt de
aanduiding van overtreding van artikel 6 WVW (dood en letsel door
schuld) als voorlopige hechtenisfeit aangepast en ten tweede wordt
overtreding van artikel 5a WVW (roekeloos rijgedrag) aangemerkt als een
misdrijf bij verdenking waarvan een bevel voorlopige hechtenis kan
worden gegeven. Dit maakt de toepassing van enkele opsporingsbevoegdheden en het aanhouden en ophouden voor onderzoek van een
verdachte van deze misdrijven buiten heterdaad mogelijk.
Op 1 januari 2020 is de Wet aanscherping strafrechtelijke aansprakelijkheid ernstige verkeersdelicten in werking getreden (Stb. 2019, 413).
Daarin is voorzien in een nieuwe strafbaarstelling van roekeloos rijden,
dat wil zeggen: zeer gevaarlijk rijgedrag dat zonder gevolgen is gebleven,
waarop gevangenisstraf is gesteld van maximaal twee jaar (artikel 5a
WVW). Daarbij zijn omstandigheden die tot aan de inwerkingtreding van
de nieuwe wet als zelfstandige strafverzwaringsgrond waren opgenomen
in de strafbaarstelling van het misdrijf van schuld aan het veroorzaken van
een verkeersongeval met dood of letsel tot gevolg (artikel 6 WVW; artikel
175, derde lid, WVW), als strafverzwaringsgrond geschrapt en in plaats
daarvan als gevaarlijke verkeersgedragingen opgenomen in de nieuwe
strafbaarstelling van roekeloos rijden. Het gaat, kort gezegd, om ernstige
overschrijding van de maximumsnelheid, bumperkleven, geen voorrang
verlenen en gevaarlijk inhalen (zie Kamerstukken II 2018/19, 35 086, nr. 3,
p. 15 en 6, p. 20). Rijden onder invloed en het niet voldoen aan een bevel
tot medewerking aan een blaastest of bloedproef zijn nog wel als
zelfstandige strafverzwaringsgronden opgenomen in artikel 175, derde lid,
WVW.
Door het vervallen van de strafverzwarende omstandigheden in artikel
175, derde lid, WVW, is onbedoeld ook de mogelijkheid tot de inzet van
bepaalde strafvorderlijke bevoegdheden voor het opsporen van verkeersongevallen vervallen. Voordien kon de vaststelling van één van die
omstandigheden al leiden tot verdenking van het misdrijf van artikel 6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

30

WVW inclusief de strafverzwaringsgrond roekeloosheid. Gelet op het in
dat geval geldende hogere strafmaximum was de inzet van bepaalde
strafvorderlijke bevoegdheden, die slechts mogen worden aangewend bij
verdenking van een voorlopige hechtenisfeit, dan mogelijk om de
toedracht van het ongeval op te helderen. In het bijzonder kan worden
gedacht aan het vorderen van gegevensverkeer met betrekking tot
telecommunicatie, bijvoorbeeld om na te gaan of de verdachte kort voor
of tijdens het ongeval gebruik maakte van een mobiele telefoon (artikel
126n Sv), of het vorderen van gegevens of camerabeelden (artikel 126nd
Sv en artikel 126nda Sv).
Van de kant van het openbaar ministerie en de politie hebben ons
signalen bereikt dat in de praktijk al is gebleken dat dergelijke strafvorderlijke bevoegdheden in concrete zaken worden gemist. Aangezien het om
ernstige situaties gaat waarin zorgvuldig onderzoek naar de toedracht van
het ongeval moet kunnen plaatsvinden, wordt de uitoefening van
dergelijke bevoegdheden mogelijk gemaakt door het misdrijf van schuld
aan het veroorzaken van een ongeval met dood of letsel tot gevolg aan te
merken als misdrijf bij verdenking waarvan een bevel voorlopige
hechtenis kan worden gegeven. Daartoe wordt het misdrijf van artikel 175,
eerste lid, WVW opgenomen in de opsomming in artikel 67, eerste lid,
onderdeel c, Sv. Ten opzichte van de wet die gold voor 1 januari 2020 is
hiermee sprake van enige drempelverlaging, aangezien de situatie zoals
bedoeld in artikel 175, eerste lid, onderdeel b, WVW, ongeclausuleerd
wordt aangeduid en in beginsel alle soorten letsel kan omvatten, dus ook
heel gering letsel. Uit een oogpunt van proportionaliteit ligt het echter
voor de hand dat de inzet van de eerdergenoemde meer ingrijpende
strafvorderlijke bevoegdheden bij verkeersongevallen in beginsel wordt
beperkt tot situaties waarin sprake is van zwaar letsel.
Vergelijkbare problemen zijn door het openbaar ministerie en de politie
geconstateerd in situaties waarin een verdenking van overtreding van
artikel 5a WVW ontstaat. Deze strafbaarstelling kent een andere opbouw.
De omstandigheden uit artikel 175, derde lid, WVW zijn expliciet
opgenomen als gedragingen waarin de verbodsbepaling van artikel 5a
WVW bij uitstek kan bestaan, maar gelden niet als strafverzwarende
omstandigheid. Daardoor is het voor dit misdrijf geldende strafmaximum
van twee jaar ook niet toereikend voor de inzet van bepaalde strafvorderlijke bevoegdheden. Voor het bewijs van de gedragingen die overtreding
van artikel 5a WVW opleveren zal doorgaans de vastlegging in een
proces-verbaal nodig zijn, al dan niet vergezeld van foto-opnamen,
camerabeelden, meetresultaten of getuigenverklaringen. Daarvoor is
doorgaans ook nodig dat de bestuurder zo mogelijk wordt staandegehouden en gehoord (Kamerstukken II 2018/19, 35 086, nr. 6, p. 12). Is dat
niet mogelijk, dan kan hooguit de kentekenhouder op grond van artikel
165 WVW worden gevorderd bekend te maken wie op het moment van
constatering de bestuurder was. Het niet voldoen aan die vordering is een
overtreding; het roekeloos rijgedrag zelf kan niet op kenteken worden
vervolgd worden omdat het gaat om een misdrijf. Met name voor deze
situatie tekent zich de behoefte af ook voor wat betreft artikel 5a WVW
bepaalde opsporingsbevoegdheden te kunnen toepassen, teneinde
opheldering van dit delict buiten de heterdaadsituatie mogelijk te maken
en de verdachte buiten heterdaad te kunnen aanhouden voor verhoor.
Daartoe wordt het misdrijf van artikel 176, eerste lid, WVW opgenomen in
de opsomming in artikel 67, eerste lid, onderdeel c, Sv.
De NOvA meent dat door dit voorstel de mogelijkheden voor de
toepassing van voorarrest voor deze delicten buitenproportioneel worden
verruimd, nu zich geen ernstig letsel behoeft te hebben verwezenlijkt.
Hoewel de wijziging dit wettelijk mogelijk maakt, is deze er niet primair op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

31

gericht op ruimere schaal over te gaan tot de toepassing van voorarrest.
Artikel 67 Sv neemt nu eenmaal een centrale plaats in binnen de wettelijke
regeling van de opsporingsbevoegdheden, tot de uitoefening waarvan
een discretionaire bevoegdheid bestaat. Dit brengt mee dat in het
concrete geval altijd een afweging moet plaatsvinden of inzet van de
bevoegdheid in het belang van het onderzoek nodig is en proportioneel.
Naarmate sprake is van zeer ingrijpende bevoegdheden, zoals de
vrijheidsbenemende maatregelen ophouden voor onderzoek en inverzekeringstelling, moet des te grotere terughoudendheid worden betracht.
Onderdeel H
Dit onderdeel betreft een reparatie van taalkundige aard.
Onderdelen I en K
Deze onderdelen herstellen twee wetstechnische gebreken die verband
houden met de inwerkingtreding van de Wet van 27 juni 2018 tot wijziging
van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in
verband met de verbetering en versterking van de opsporing en
vervolging van computercriminaliteit (computercriminaliteit III) (Stb. 2018,
322).
Met de inwerkingtreding van deze wet is artikel 126la Sv komen te
vervallen. De inhoud van het oude artikel 126la, eerste lid, Sv, is thans
opgenomen in artikel 138h Sv. Abusievelijk wordt in de artikelen 126u,
126ua en 126zh Sv nog steeds verwezen naar het oude artikel 126la Sv. In
het voorgestelde onderdeel I worden deze verwijzingen aangepast naar
het nieuwe artikel 138h Sv.
Onderdeel K herstelt een kennelijke misslag in artikel 126zpa Sv. Bij de
introductie van dit artikel is abusievelijk in het eerste lid niet opgenomen
dat deze bevoegdheid mede kan worden ingezet met het oog op een bevel
als bedoeld in artikel 126zf Sv (opnemen vertrouwelijke communicatie).
Uit de memorie van toelichting bij de Wet computercriminaliteit III blijkt
dat de wetgever weldegelijk heeft gewild dat artikel 126zpa met betrekking
tot een bevel als bedoeld in artikel 126zf Sv kan worden ingezet (Kamerstukken II 2015/16, 34 372, nr. 3, p. 107). Dat sprake is van een misslag
blijkt tevens uit de taalkundige formulering van het huidige artikel 126zpa,
eerste lid, onderdeel c, Sv. In de huidige wetstekst wordt verwezen naar
«een bevel als bedoeld in de artikel 126zg». Uit het woord «de» volgt dat
bedoeld is te verwijzen naar meer dan één artikel.
Voorgesteld wordt deze omissie te herstellen door in artikel 126zpa, eerste
lid, onderdeel b, Sv, een verwijzing naar artikel 126zf Sv op te nemen.
Daarmee wordt verduidelijkt dat de bevoegdheid van artikel 126zpa (ook)
ten aanzien van een bevel tot het opnemen van vertrouwelijke communicatie kan worden ingezet.
In de consultatieversie van dit wetsvoorstel was voorgesteld de verwijzing
naar artikel 126zf Sv op te nemen in een nieuw onderdeel in artikel
126zpa, eerste lid, Sv. Het OM wijst in zijn advies erop dat artikel 126zpa
hiermee een andere opbouw zou krijgen dan de vergelijkbare artikelen
126nba en 126uba. Naar aanleiding van dit advies wordt voorgesteld de
verwijzing naar 127zf Sv niet in een apart onderdeel, maar in het
bestaande artikel 126zpa, eerste lid, onderdeel b, op te nemen. Hiermee
blijft de structuur van artikel 126zpa Sv gelijk aan de eerdergenoemde
pendanten van dat artikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

32

Onderdeel J
Deze wijziging herstelt een kennelijke misslag in artikel 126zo, derde lid,
Sv. De bevoegdheid die is opgenomen in dit artikel kent equivalenten in
de artikelen 126ng en 126ug Sv. De artikelen 126ng, 126ug en 126zo Sv
zien alle op het vorderen van gegevens bij een aanbieder van een
communicatiedienst. Kort gezegd, omvat het eerste lid van de genoemde
artikelen de bevoegdheid om niet-inhoudelijke gegevens te vorderen. Dit
betreft andere gegevens dan de verkeersgegevens die op grond van de
artikelen 126n, 126u en 126zh Sv bij een aanbieder kunnen worden
gevorderd. In het tweede lid van de artikelen 126ng, 126ug en 126zo Sv is
de bevoegdheid opgenomen om inhoudelijke gegevens te kunnen
vorderen bij een aanbieder van een communicatiedienst.
In het derde lid van artikel 126zo Sv is abusievelijk artikel 126nf, tweede en
derde lid, Sv, van overeenkomstige toepassing verklaard. Deze verwijzing
maakt dat zowel voor de toepassing van het eerste lid van 126zo Sv
(vorderen van niet-inhoudelijke gegevens), als voor de toepassing van het
tweede lid van dat artikel (vorderen van inhoudelijke gegevens) een
schriftelijke machtiging van de rechter-commissaris is vereist. Deze
systematiek wijkt onbedoeld af van de systematiek van de vergelijkbare
artikelen 126ng en 126ug Sv.
Op grond van de artikelen 126ng en 126ug kan de officier van justitie
immers zelfstandig de niet-inhoudelijke gegevens vorderen. Ten aanzien
van de inhoudelijke gegevens is in de artikelen 126ng, derde lid en 126ug,
derde lid, bepaald dat deze vordering niet kan worden gericht tot de
verdachte en dat artikel 96a, derde lid, Sv van overeenkomstige
toepassing is (waardoor verschoningsgerechtigden niet verplicht zijn aan
de vordering te voldoen). In de artikelen 126ng, vierde lid en 126ug, vierde
lid, is vervolgens ook bepaald dat inhoudelijke gegevens alleen door de
officier gevorderd kunnen worden na een voorafgaande schriftelijke
machtiging van de rechter-commissaris.
Hetgeen is gesteld in artikel 126ng, derde en vierde lid, Sv, dient van
overeenkomstige toepassing te zijn op artikel 126zo, tweede lid, Sv. Door
de verwijzing naar artikel 126nf, tweede en derde lid, kan de officier van
justitie op grond van artikel 126zo Sv geen zelfstandige vordering doen tot
het verstrekken van niet-inhoudelijke gegevens. Vanuit wetssystematisch
oogpunt kan dan ook worden geconcludeerd dat de verwijzing in artikel
126zo, derde lid, Sv naar het tweede en derde lid van artikel 126nf Sv op
een kennelijke misslag van de wetgever berust. Voorgesteld wordt
daarom de systematiek van artikel 126zo Sv gelijk te stellen met de
systematiek van de artikelen 126ng en 126ug Sv. Hierdoor kan de officier
van justitie zelfstandig niet-inhoudelijke gegevens vorderen in het geval
van aanwijzingen van een terroristisch misdrijf.
Voor de toepassing van artikel 126zo, tweede lid, Sv, blijft een voorafgaande machtiging van de rechter-commissaris vereist (vorderen van
inhoudelijke gegevens). Ook het voorschrift dat deze vordering niet tot de
verdachte kan worden gericht en dat artikel 96a, derde lid, van overeenkomstige toepassing is, geldt zo alleen voor de vordering van inhoudelijke
gegevens.
Vanwege het feit dat in artikel 126zo, derde lid, twee artikelen van
overeenkomstige toepassing worden verklaard, is de aanhef van het lid
ook gewijzigd door «Artikel» te vervangen door «De artikelen».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

33

Onderdeel L
In de Wet uitbreiding slachtofferrechten is artikel 258a Sv opgenomen, dat
de verschijningsplicht voor verdachten van bepaalde strafbare feiten
betreft. In het eerste lid, onder b, van dit artikel wordt ten onrechte
verwezen naar artikel 181, eerste en tweede lid, Sr. Deze verwijzing wordt
gecorrigeerd: het betreft artikel 181, onder 1° en 2°, Sr.
Onderdelen M, N, O, R en S
Met deze voorgestelde onderdelen wordt de verplichting ingevoerd om
digitaal te procederen in strafzaken bij de Hoge Raad der Nederlanden.
Deze verplichting is van toepassing op alle strafzaken die de Tweede
Kamer (strafkamer) van de Hoge Raad behandelt, tenzij de wet of de Hoge
Raad anders bepaalt. De verplichting geldt voor de procureur-generaal bij
de Hoge Raad, voor vertegenwoordigers van het openbaar ministerie,
voor de raadsman van de verdachte en voor de advocaat van een andere
procespartij. Een andere procespartij dan de verdachte kan de benadeelde
partij betreffen, of een belanghebbende in de cassatieprocedure tegen een
beschikking, bijvoorbeeld de rechthebbende derde die een klaagschrift
tegen inbeslagneming heeft ingediend.
Voor een toekomstbestendige en goed functionerende strafrechtketen is
verdere digitalisering noodzakelijk. Daarop wordt ingezet via diverse
projecten om uiteenlopende doelstellingen te realiseren, onder meer
binnen het Programma Digitalisering strafrechtketen (Kamerstukken II
2019/20, 29 279, nr. 548, nr. 562 en nr. 591; Kamerstukken I 2019/20, 35 300
VI, AM). Een verplichting tot digitaal procederen voor professionele
procespartijen wordt ook opgenomen in het gemoderniseerde Wetboek
van Strafvordering. Vooruitlopend daarop wordt een dergelijke
verplichting tot digitaal procederen in cassatie opgenomen in het huidige
wetboek. Dit is mogelijk omdat de Hoge Raad hiertoe inmiddels beschikt
over een goed functionerend webportaal. Digitaal procederen in cassatie
verhoogt de kwaliteit van de procesvoering en kan de ontwikkeling van
digitale procesvoering in feitelijke aanleg stimuleren.
Op dit moment kan al op vrijwillige basis in alle soorten strafzaken digitaal
worden geprocedeerd bij de Hoge Raad. Sinds de invoering van de Wet
digitale processtukken Strafvordering op 1 december 2016 (Stb. 2016, 90)
bevat het Wetboek van Strafvordering (Sv) diverse wettelijke grondslagen
voor het overdragen van berichten en stukken met behulp van een bij
algemene maatregel van bestuur aangewezen elektronische voorziening.
Het webportaal van de Hoge Raad is aangewezen als elektronische
voorziening als bedoeld in artikel 2, eerste lid, van het Besluit digitale
stukken strafvordering (Stcrt. 2018, 59786).
In reguliere straf- en ontnemingszaken kan digitaal worden geprocedeerd
wanneer op of na 17 december 2018 cassatieberoep is ingesteld. In de
overige strafzaken (kort gezegd in geval van een beschikking, van
internationale rechtshulp, van een zaak die afkomstig is uit het Caribische
gedeelte van het Koninkrijk of van een herzieningszaak) kan digitaal
worden geprocedeerd wanneer op of na 1 februari 2020 cassatieberoep is
ingesteld, dan wel wanneer een herzieningsaanvraag of verzoek tot nader
onderzoek op of na die datum is ingediend. Nadere regels hieromtrent zijn
opgenomen in het Procesreglement van de Hoge Raad en het bijbehorende Besluit betreffende het gebruik van het webportaal van de Hoge
Raad in strafzaken, zoals bedoeld in artikel 4.2.1 van het Procesreglement
van de Hoge Raad der Nederlanden (Stcrt. 2017, 5928, zoals nadien
gewijzigd; tevens gepubliceerd op www.hogeraad.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

34

In aanvulling op de Wet digitale processtukken Strafvordering bepaalt het
voorgestelde artikel 432a dat processtukken worden ingediend langs
elektronische weg en dat het berichtenverkeer tussen de procureurgeneraal bij de Hoge Raad, het openbaar ministerie, de procesvertegenwoordigers van de procespartijen en de Hoge Raad langs elektronische
weg plaatsvindt. Deze verplichting geldt voor de (procesvertegenwoordigers van) de procespartijen. Deze bepaling doet geen afbreuk aan de
mogelijkheden die het Wetboek van Strafvordering ingevolge de Wet
digitale processtukken Strafvordering biedt om desgewenst (dus niet
verplicht) gebruik te maken van een aangewezen elektronische
voorziening, bijvoorbeeld voor de verdachte of het slachtoffer om
verzoeken te doen (artikel 36a, tweede lid en artikel 51ac, achtste lid), of
voor de verdachte om een schriftuur in hoger beroep in te dienen (artikel
410). Door overeenkomstige toepassing van het voorgestelde artikel 432a
op de procedure in cassatie van beschikkingen (artikel 447 Sv; onderdeel
O), op herzieningszaken (onderdelen R en S) en op de cassatieprocedure
in uitleverings- en WOTS-zaken (artikel XVI, onderdeel A en artikel XXXVI)
wordt ook in die zaken digitaal procederen verplicht.
Invoering van een verplichting tot digitaal procederen bij strafzaken is
wenselijk, onder meer omdat daardoor werkprocessen van de Hoge Raad
worden geüniformeerd en wezenlijk worden gefaciliteerd. De «papieren
werkstroom» naast de digitale werkstroom kan vergaand worden
teruggebracht. Hierdoor neemt – ook in strafzaken – de kans op fouten van
de procesdeelnemers af en neemt de snelheid en de kwaliteit van de
procesvoering toe. Deze voordelen gelden uiteraard in gelijke mate voor
de professionele procespartijen binnen de strafrechtspleging. Voor
advocaten geldt bijvoorbeeld dat zij geen rekening meer hoeven te
houden met verschillende procedurele regels voor een papieren en een
digitale werkstroom, hetgeen zorgt voor een eenvoudigere procesvoering
en daarmee voor minder fouten.
Verplicht digitaal procederen in strafzaken draagt ook bij aan de eenheid
in het cassatieprocesrecht in de verschillende rechtsgebieden. Daarbij
komt als voordeel van de invoering van een verplichting tot digitaal
procederen in strafzaken dat ook «de cassatierechtspraak verduurzaamt»
(Zie R. Baumgardt, T. Felix en T. Kelder, rubriek Advocatuur, DD 2020/20, p.
261).
Het gebruik van het webportaal is door de Hoge Raad recent geëvalueerd.
De uitkomsten daarvan zijn positief. Advocaten hebben als voordelen van
de digitale procedure onder meer genoemd: het gebruiksgemak, de
snelheid waarmee stukken kunnen worden uitgewisseld en de voortdurende beschikbaarheid van het webportaal (Zie ook F.W. Bleichrodt, A.L.J.
van Strien en J.H.B. Bemelmans, Digitaal procederen bij de Hoge Raad in
alle strafzaken mogelijk, NJB 2020/493). Inmiddels wordt in ruim veertig
procent van de strafzaken waarin een advocaat optreedt, digitaal
geprocedeerd. De mogelijkheid tot digitaal procederen in alle strafzaken
bestaat nog maar kort. Te verwachten is dat, gelet op de positieve
ervaringen tot nu toe en de toenemende bekendheid van het webportaal
bij strafadvocaten, het percentage aanzienlijk zal stijgen. Bij de invoering
van de verplichting om in fiscale zaken digitaal te procederen zijn met
online instructiebijeenkomsten (webinars) goede ervaringen opgedaan.
Dit soort webinars of andere vormen van instructie zullen door de Hoge
Raad ook voor strafadvocaten en het openbaar ministerie kunnen worden
georganiseerd.
Invoering van verplicht digitaal procederen in cassatie in strafzaken sluit
aan bij het civiele cassatieprocesrecht, waarin digitaal procederen via het
webportaal «Mijn Zaak Hoge Raad» al sinds 1 maart 2017 verplicht is in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

35

civiele «vorderingszaken» (Stb. 2017, 16). Met ingang van 15 april 2020 is
het bovendien voor beroepsmatige rechtsbijstandsverleners, vertegenwoordigers van bestuursorganen en niet-natuurlijke personen die
procederen bij een belasting- of bestuursrechtelijke zaak bij de Hoge Raad
verplicht gebruik te maken van het digitale portaal (Stb. 2020, 99). De
voorgestelde verplichting sluit, behalve bij het civiele en fiscale cassatieprocesrecht, ook aan bij vergelijkbare voorzieningen in het bestuursrecht.
Artikel 8:36a van de Algemene wet bestuursrecht bepaalt dat beroep langs
elektronische weg wordt ingesteld en dat partijen «ook de overige stukken
langs elektronische weg» indienen, tenzij de bestuursrechter anders
bepaalt.
Het webportaal is in strafzaken beschikbaar voor advocaten en hun
kantoormedewerkers (via de advocatenpas of de gemachtigdenpas) en op
afzienbare termijn ook voor leden van de cassatiedesk van het openbaar
ministerie (via eHerkenning). Via dit portaal kunnen zij bijvoorbeeld de
schriftuur met cassatiemiddelen (artikel 437 Sv) indienen. Als digitaal
wordt geprocedeerd, vinden de inzage in of de toezending van (afschriften
van) stukken en de kennisgeving van beslissingen vanwege de Hoge Raad
plaats door het uploaden daarvan in het webportaal. Het kan daarbij
bijvoorbeeld gaan om een afschrift van de conclusie van de procureurgeneraal (artikel 439, derde en vierde lid, Sv) of het arrest van de Hoge
Raad (artikel 444 Sv).
Digitaal procederen impliceert dat niet alleen het indienen van inhoudelijke, voor de beslissing op het cassatieberoep relevante (proces)stukken
langs elektronische weg is aangewezen, maar ook dat het verzenden van
procedurele berichten, zoals een verzoek van de raadsman om aanvulling
van de processtukken of om verlenging van een door de wet of de
rolraadsheer gestelde termijn langs de elektronische weg verloopt
(respectievelijk artikel 4.3.6.3 en 4.3.7.1 van het Procesreglement Hoge
Raad der Nederlanden). De verplichting tot digitaal procederen ziet niet op
het aanwenden van het rechtsmiddel. Het instellen van beroep in cassatie
gebeurt bij de griffie van het gerecht door of bij hetwelk de beslissing is
gegeven (artikel 449 e.v. Sv). De verplichting ziet evenmin op de verdachte
en het slachtoffer. Voor de verdachte en het slachtoffer is «bij of krachtens
deze wet» ook voorzien in de mogelijkheid langs elektronische weg een
verzoek te doen (zie de artikelen 36a en 51ac Sv), maar de voorgestelde
bepaling verplicht hen daartoe dus niet.
Uitzonderingen op de verplichting tot digitaal procederen kunnen worden
gemaakt bij wet of door de Hoge Raad. Van laatstgenoemde mogelijkheid
is bijvoorbeeld sprake indien de Hoge Raad voor bepaalde zaken of
bepaalde procespartijen een dergelijke uitzondering opneemt in zijn
procesreglement (Stcrt. 2017, 5928, zoals nadien gewijzigd; tevens
gepubliceerd op www.hogeraad.nl). In het huidige procesreglement is
bijvoorbeeld een uitzondering gemaakt voor zaken waarin beroep in
cassatie wordt ingesteld tegen een uitspraak in een belastingzaak van een
rechtbank of gerechtshof of van een gerecht in het Caribische deel van het
Koninkrijk. Ook voor Caribische strafzaken zal een dergelijke uitzondering
worden opgenomen in het procesreglement, nu het nog geruime tijd kan
duren voordat een inlogmiddel voor het Caribisch gebied kan worden
gerealiseerd. Hiermee kan worden verzekerd dat de verplichting voor het
Caribisch gebied pas gaat gelden op een moment dat dat openbaar
ministerie en advocatuur aldaar daarvoor voldoende zijn toegerust. Van
de mogelijkheid te bepalen dat de verplichting tot digitaal procederen niet
geldt, kan daarnaast door de Hoge Raad gebruik worden gemaakt indien
onverhoopt sprake zou zijn van een (langdurigere) verstoring van de
werking van het webportaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

36

Onderdeel P
Artikel 450, vierde lid, Sv biedt in de laatste volzin de mogelijkheid nadere
regels te stellen over het gebruik van de elektronische voorziening voor
het aanwenden van een rechtsmiddel door middel van een schriftelijke
bijzondere volmacht aan een griffiemedewerker. Net als in de andere
bepalingen op grond waarvan over het gebruik van de elektronische
voorziening nadere regels kunnen worden gesteld (artikelen 257e, vierde
lid, en 410, eerste lid, Sv), wordt hier de mogelijkheid van subdelegatie
voorgesteld. Dit biedt de mogelijkheid in de uitvoeringsregels vlot en
flexibel in te spelen op technologische ontwikkelingen.
Onderdeel Q
Dit onderdeel bevat een technische wijziging met betrekking tot de
herziening ten voordele wanneer sprake is van een schending van het
Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden (hierna: EVRM). Deze wijziging strekt ertoe te
verzekeren dat een onherroepelijke Nederlandse rechterlijke veroordeling
eveneens kan worden herzien wanneer het Europees Hof voor de Rechten
van de Mens (hierna: EHRM) heeft besloten een verzoekschrift van de rol
te schrappen nadat de Nederlandse staat middels een eenzijdige
verklaring heeft erkend dat het EVRM is geschonden in de procedure die
tot de veroordeling in kwestie of tot een veroordeling wegens hetzelfde
feit heeft geleid. Met de voorgestelde wijziging wordt voldaan aan de
toezegging die hieromtrent is gedaan door de tweede ondergetekende in
de beantwoording van de Kamervragen van het lid Van Nispen c.s. van
15 mei 2019 en in het Algemeen Overleg Rechtsstaat en Rechtsorde van
12 september 2019 (Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 2653 en
Kamerstukken II 2019/20, 29 279, nr. 543, p. 32).
Wanneer een veroordeelde van mening is dat een schending van het
EVRM heeft plaatsgevonden in de procedure die tot zijn veroordeling
heeft geleid, kan deze – nadat alle nationale rechtsmiddelen zijn uitgeput –
een verzoekschrift indienen bij het EHRM. Indien het EHRM na verweer
door de regering oordeelt dat een schending van (een protocol bij) het
EVRM heeft plaatsgevonden, kan de veroordeelde de Hoge Raad
verzoeken om de desbetreffende veroordeling te herzien, indien die
herziening noodzakelijk is voor het bieden van rechtsherstel. Herziening
ten voordele nadat door het EHRM een schending van het EVRM is
vastgesteld, is sinds 2003 mogelijk op grond van artikel 457, eerste lid,
onderdeel b, Sv.
In uitzonderlijke gevallen kan een staat aanleiding zien ervoor te kiezen
geen verweer te voeren in reactie op een aan de staat door het EHRM
gecommuniceerd verzoekschrift, maar in plaats daarvan, al dan niet na
een poging om tot een minnelijke schikking te komen, een eenzijdige
verklaring af leggen waarin die staat erkent dat een schending van (een
protocol bij) het EVRM heeft plaatsgevonden in de procedure die tot de
veroordeling in kwestie heeft geleid. Aanleiding tot het afleggen van zo’n
eenzijdige verklaring is er met name in zaken waarin door een uitspraak
van het EHRM in een soortgelijke zaak duidelijk is geworden dat sprake is
van een schending en deze schending zich ook in andere zaken voordoet.2
Het EHRM kan vervolgens naar aanleiding van die eenzijdige verklaring op
grond van artikel 37, eerste lid, EVRM, besluiten het verzoekschrift in
kwestie van de rol te schrappen. Op grond van de beslisbevoegdheden
van het EHRM zoals neergelegd in het EVRM en de «Rules of Court» van
2

Zie bijvoorbeeld EHRM 14 mei 2020, nr. 22238/13 (Romic e.a./Kroatië), par 81.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

37

het EHRM kan een dergelijke beslissing tot het niet (verder) in behandeling nemen van een verzoekschrift de vorm aannemen van een
«judgement» of een «decision».3 In de praktijk wordt deze beslissing een
«strike-out decision» genoemd. Alvorens dit besluit te nemen, beoordeelt
het EHRM of de eenzijdige verklaring voldoende grondslag biedt om tot
de bevinding te komen dat de eerbiediging van de in het verdrag en de
protocollen daarbij omschreven rechten niet vereist dat de behandeling
van het verzoekschrift wordt voortgezet, waarbij het onder meer kijkt naar
de aard van de in het verzoekschrift geuite klacht(en) en beziet of de
opgeworpen geschilpunten vergelijkbaar zijn met geschilpunten die het
EHRM in eerdere zaken heeft beoordeeld.4 In dat opzicht kan de beslissing
om de zaak om die reden van de rol te schrappen worden opgevat als een
zekere bevestiging door het EHRM dat van de schending die in de
eenzijdige verklaring wordt erkend, sprake is.
Uit een reeks recente beslissingen van het EHRM tekent zich echter de lijn
af dat het EHRM niet meer overgaat tot het schrappen van een verzoekschrift van de rol na een eenzijdige verklaring van een staat waarin een
schending van het verdrag of een protocol daarbij wordt erkend, indien
een daaropvolgende mogelijkheid tot herziening in het nationale recht
niet in gelijke mate als na een veroordelende uitspraak van het EHRM is
verzekerd.5 In het bijzonder is hiervan sprake in die zaken waarin de
mogelijkheid tot herziening in de procedure die tot de veroordeling of een
veroordeling wegens eenzelfde feit heeft geleid in beginsel als de meest
aangewezen vorm voor rechtsherstel kan worden gezien.6 Dit was het
geval in de recente zaken Keskin/Nederland en Van de Kolk/Nederland,
waarin de Nederlandse staat middels een eenzijdige verklaring erkende
dat een schending van artikel 6 EVRM had plaatsgevonden, meer specifiek
van het ondervragingsrecht onderscheidenlijk het recht op verhoorbijstand bij het politieverhoor.7 Ondanks deze eenzijdige verklaring besloot
het EHRM het verzoekschrift niet van de rol te schrappen, nu het Nederlandse recht niet (expliciet) voorziet in een herzieningsmogelijkheid naar
aanleiding van een dergelijke «strike-out decision».
Tegen deze achtergrond wordt voorgesteld door aanpassing van artikel
457 Sv mogelijk te maken dat een Nederlandse rechterlijke veroordeling
kan worden herzien op grond van een beslissing van het EHRM om een
zaak van de rol te schrappen naar aanleiding van een eenzijdige verklaring
van de Nederlandse staat waarin wordt erkend dat (een protocol bij) het
EVRM is geschonden in de procedure die tot de veroordeling in kwestie
heeft geleid. Voorgesteld wordt te bepalen dat herziening niet alleen
mogelijk is op grond van een uitspraak waarin het EHRM met zoveel
woorden vaststelt dat het verdrag of een protocol daarbij is geschonden
in de procedure die tot de veroordeling of een veroordeling wegens
hetzelfde feit heeft geleid, maar ook op grond van een beslissing van het
EHRM die daarmee kan worden gelijkgesteld. Van dat laatste is sprake
indien het EHRM na beoordeling van de afgelegde eenzijdige verklaring
zoals hierboven aangeduid, beslist om de zaak om die reden van de rol te
schrappen.

3

Zie de artikelen 27, 28, 29 en 31 EVRM en vergelijk Rule 43 uit de Rules of Court van het EHRM.
Zie https://www.echr.coe.int/Documents/Rules_Court_ENG.pdf.
Zie bijvoorbeeld EHRM 6 mei 2003, nr. 26307/95 (Tahsin Acar/Turkije), par. 75–76 en EHRM 5 juli
2016, nr. 44898/10 (Jeronovics/Letland), par. 64.
5
Zie EHRM 5 oktober 2017, nr. 1006/07 (Aviakompaniya A.T.I., Zat/Oekraïne) en EHRM 26 juli
2018, nr. 35778/11 (Dridi/Duitsland).
6
EHRM 14 mei 2020, nr. 22238/13 (Romic e.a./Kroatië), par. 83
7
EHRM 19 januari 2021, nr. 2205/16 (Keskin/Nederland) en EHRM 28 mei 2019, nr. 23192/15 (Van
de Kolk/Nederland).
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

38

Indien het EHRM – ondanks een afgelegde eenzijdige verklaring – besluit
de zaak toch (gedeeltelijk) verder en inhoudelijk te behandelen, kan die
beslissing voor de toepassing van de voorgestelde wijziging niet zonder
meer worden gelijkgesteld met een uitspraak van het EHRM waarin een
schending van het verdrag of een protocol daarbij wordt vastgesteld. In
de laatstgenoemde situatie zal de veroordeelde de einduitspraak van het
EHRM moeten afwachten.
Evenals voor de ontvankelijkheid van een herzieningsverzoek op grond
van een geslaagde klacht bij het EHRM, geldt bij een herzieningsverzoek
op grond van een «strike-out decision» naar aanleiding van een eenzijdige
verklaring als voorwaarde, dat herziening noodzakelijk is met het oog op
rechtsherstel als bedoeld in artikel 41 EVRM. In sommige gevallen kan de
geconstateerde schending vragen oproepen over de juistheid van een
veroordeling; rechtsherstel kan dan inhouden dat wie ten onrechte is
veroordeeld, alsnog wordt vrijgesproken. Blijkt bijvoorbeeld uit een
uitspraak van het EHRM dat in de strafzaak het onpartijdigheidvereiste is
geschonden, dan kan dit gebrek na heropening van de zaak door een
nieuwe berechting door onpartijdige rechters worden hersteld. Het is
goed mogelijk dat de klager dan opnieuw wordt veroordeeld. De
ontvankelijkheid van een herzieningsverzoek op deze grond hoeft dus niet
te wijzen naar een bepaalde begunstigende uitspraak na herziening.
Onderdeel T
Dit onderdeel herstelt een foutieve verwijzing in artikel 477 Sv, dat enkele
procedurele voorschriften biedt met betrekking tot de situatie dat een
strafzaak na een gegronde aanvraag om herziening ten voordele wordt
verwezen naar de terechtzitting van de Hoge Raad. In het eerste lid van
artikel 477 Sv wordt abusievelijk niet naar het tweede lid van artikel 471
Sv, maar naar het eerste lid van artikel 471 Sv verwezen. Dit eerste lid
heeft immers uitsluitend betrekking op de verwijzing van zaken naar het
gerechtshof, terwijl artikel 472, tweede lid, ingaat op de verwijzing van
een zaak naar de terechtzitting van de Hoge Raad indien sprake is van een
onherroepelijke uitspraak die in eerste aanleg door de Hoge Raad is
gewezen. Met het voorgestelde onderdeel T wordt deze foutieve
verwijzing hersteld.
Onderdeel U
De voorgestelde wijziging van artikel 489, derde lid, Sv strekt ertoe het
ophouden voor onderzoek van een jeugdige buiten een politiecel mogelijk
te maken. In navolging van de regeling die al geldt voor de inverzekeringstelling en voorlopige hechtenis bij jeugdigen (artikel 493, derde lid, Sv),
wordt hiertoe bepaald dat ophouden voor onderzoek mogelijk is op elke
daartoe geschikte plaats. Ook het huisadres van de jeugdige verdachte
kan hiervoor worden aangewezen. Aanleiding is het advies dat de RSJ op
verzoek van de Minister van Justitie en Veiligheid en de Minister voor
Rechtsbescherming heeft uitgebracht over de periode van vrijheidsbeneming van een minderjarige gedurende de aanhouding tot en met de
inverzekeringstelling: «Minderjarigen in een politiecel, een advies over
duur, verblijf en alternatieve locaties» (Kamerstukken II 2019/20, 28 741, nr.
75). Het voorstel geeft uitvoering aan twee toezeggingen uit de brief van
de Minister voor Rechtsbescherming over de voortgang van de aanpak
van jeugdcriminaliteit van 9 juli 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 28 741, nr.
77, blz. 7). De eerste toezegging betreft de opvolging van de aanbeveling
van de RSJ wettelijk te regelen dat elke geschikte plaats kan worden
aangewezen als alternatieve locatie voor de politiecel. Ook aan de
toezegging te bezien hoe aan de door de RSJ bepleite verruiming van de
toepassing van artikel 489 Sv uitvoering kan worden gegeven, wordt met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

39

dit voorstel voldaan (Kamerstukken II 2019/20, 28 741, nr. 77, blz. 7). Wij
lichten dit toe.
Een jeugdige verdachte die wordt opgehouden voor onderzoek heeft recht
op gefinancierde rechtsbijstand door een piketadvocaat. Doordat
ophouden voor onderzoek buiten een politiecel met de voorgestelde
wijziging mogelijk wordt gemaakt, kan de huidige bijzondere voorziening
in artikel 489, derde lid, Sv komen te vervallen. Dit betreft de voorziening
dat wanneer een minderjarige verdachte in de avond wordt heengezonden omdat er geen piketadvocaat beschikbaar is, het bestuur van de
raad voor rechtsbijstand in kennis zal worden gesteld zodat het bestuur
voor een gepland verhoor op de volgende dag alsnog een (gefinancierde)
raadsman zal aanwijzen (Kamerstukken II 2018/19, 35 116, nr. 6, p. 10).
Deze voorziening was nodig omdat na heenzending geen recht op een
piketadvocaat meer bestaat, en het enige alternatief om toch in bijstand
van een piketadvocaat te voorzien – in verband met het verhoor de
volgende dag – zou zijn de verdachte een nacht in de politiecel te houden.
Indien de voorgestelde wijziging van kracht wordt, kan de politie ook in
deze gevallen bevelen dat de verdachte wordt opgehouden voor
onderzoek, zonder dat er sprake hoeft te zijn van daadwerkelijke vrijheidsbeneming in een politiecel gedurende de gehele periode van ophouden
voor onderzoek. Voor het ophouden voor onderzoek kan een locatie elders
(zoals het ouderlijk huis) worden aangewezen. Het uitgangspunt is dat de
minderjarige verdachte alleen in een politiecel verblijft, als dit niet anders
kan en dan voor een zo kort mogelijke duur, met extra aandacht voor het
voorkomen van overnachting in een politiecel.
Onderdeel V
De Wet uitbreiding slachtofferrechten voegt een nieuw derde lid toe aan
artikel 495b Sv. Die bepaling beoogt jeugdige verdachten uit te zonderen
van de verschijningsplicht bij de uitspraak. De reden hiervoor is dat de
waardigheid en privacy van het minderjarige slachtoffer aangetast kunnen
worden als hij verplicht aanwezig is bij het uitspreken van het vonnis. Dit
betreft vooral de situatie dat pers, slachtoffers en publiek bij de uitspraak
in de zaal zitten. In het nieuwe derde lid van 495b Sv wordt hiertoe
bepaald dat artikel 363, eerste lid, laatste zin, niet van toepassing is. In het
voorlopig verslag van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid van
de Eerste Kamer wezen de fractieleden van GroenLinks erop dat geen
uitzondering werd gemaakt op artikel 345, zesde lid, Sv.
De regering heeft in haar memorie van antwoord onderkend dat misverstanden op dit punt moeten worden voorkomen en dat het vanuit dat
oogpunt gewenst is dat ook een uitzondering wordt gemaakt op artikel
345, zesde lid, Sv (Kamerstukken I 2020/2021, 35 349, C, blz. 15). Met het
onderhavige wijzigingsvoorstel wordt aan deze toezegging voldaan.
Onderdeel W
Met de Wet computercriminaliteit III (Stb. 2018, 322) is een nieuw lid aan
artikel 552a Sv toegevoegd. Door een abusievelijke fout in de nummering
van die wijzigingswet, bevat artikel 552a Sv thans tweemaal een tiende
lid. Dit wordt met de onderhavige wijziging hersteld, door het laatst
toegevoegde artikellid te vernummeren tot het elfde lid.
Onderdeel X
Deze wijziging is toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij artikel XLII,
onderdeel C.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

40

Onderdeel Y
Deze wijziging beoogt een weggevallen zinsnede in artikel 6:4:2 Sv te
herstellen. Met de Wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke
beslissingen (Stb. 2017, 82) en de Invoeringswet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen (Stb. 2019, 504) is het oude artikel 36f,
zevende lid, Sr overgeheveld naar het huidige artikel 6:4:2, zevende lid,
Sv. Die bepaling regelt onder meer dat als een onherroepelijke schadevergoedingsmaatregel binnen acht maanden niet (volledig) wordt betaald, de
staat het resterende bedrag uitkeert aan het slachtoffer of de personen
genoemd in artikel 51f, tweede lid, Sv. In het oude artikel 36f, zevende lid,
Sr was daarbij bepaald dat uitkering alleen plaatsvindt aan het slachtoffer
en de personen die geen rechtspersoon zijn. Bij het overhevelen van de
bepaling naar het Wetboek van Strafvordering is die zinsnede echter
weggevallen. Voorgesteld wordt dit te herstellen.
Onderdeel Z
De voorgestelde wijziging van artikel 6:4:5, derde lid, Sv volgt uit de
verantwoordelijkheid van de Minister voor Rechtsbescherming voor de
tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen. Het artikel regelt de
mogelijkheid van verhaal met dwangbevel ten behoeve van de inning van
geldelijke sancties. Sinds 1 januari 2020 wordt verhaal met dwangbevel
niet langer genomen door de officier van justitie, maar door de Minister
(namens deze door het CJIB). Als tegen het dwangbevel verzet wordt
aangetekend bij de raadkamer, is het dan ook wenselijk dat de Minister
door de raadkamer wordt opgeroepen en ter zake wordt gehoord. Artikel
6:4:5, derde lid, Sv bepaalt dit thans echter niet. Bij gebrek aan een
bijzondere bepaling geldt de hoofdregel van artikel 23, tweede lid, Sv en
wordt het openbaar ministerie opgeroepen. Het openbaar ministerie heeft
evenwel geen betrokkenheid (meer) bij het uitvaardigen van het dwangbevel. Met onderhavige wijziging wordt de Minister daarom aangewezen
als procesvertegenwoordiger. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de
ruimte die artikel 23, tweede lid, Sv laat voor afwijkende procedureregels
(«tenzij anders is voorgeschreven»). Zodoende krijgt de verzetsprocedure
in het Wetboek van Strafvordering dezelfde invulling als in de Wet
administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv). In
laatstgenoemde wet is de Minister reeds aangewezen als procesvertegenwoordiger; zie de artikelen 26 e.v. Wahv.
Voor de volledigheid zij opgemerkt dat artikel 6:6:4, tweede lid, Sv in
verzetszaken geen toepassing vindt nu de procedure van artikel 6:4:5 Sv
expliciet is aangeduid als raadkamerprocedure.
Onderdeel AA
Bij een vordering tot verlenging van een tbs met voorwaarden en een tbs
waarvan het bevel verpleging voorwaardelijk is beëindigd, moet op grond
van het huidige artikel 6:6:12, tweede lid, Sv een rapportage van een
psychiater worden overgelegd. Het Nederlands Instituut voor Forensische
Psychiatrie en Psychologie (NIFP) heeft onderbouwd verzocht het mogelijk
te maken dat deze verlengingsrapportage ook kan worden opgemaakt
door een psycholoog. Op inhoudelijke gronden blijkt het namelijk lang
niet altijd noodzakelijk dat een psychiater dit doet. Die inhoudelijke
gronden zijn gelegen in de problematiek van de terbeschikkinggestelden.
Daarbij is de competentie en ervaring met de casuïstiek belangrijker dan
de discipline van de gedragsdeskundige. Veelal betreft het bij de
tbs-gestelden een persoonlijkheidsstoornis naast bijvoorbeeld verslavingsproblematiek. Niet zelden is er sprake van zwakbegaafdheid of een
licht verstandelijke handicap, al of niet in combinatie met een persoonlijk-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

41

heidsstoornis of verslavingsproblematiek. Bij al deze stoornissen kan naar
het oordeel van het NIFP een psycholoog ten minste even goed rapporteren als een psychiater. In sommige gevallen kan een psycholoog op
basis van speciale expertise op het gebied van psychologische tests
inhoudelijk zelfs de voorkeur hebben.
Met de voorgestelde wijziging wordt het mogelijk de inzet van een
psychiater bij deze verlengingsrapportages te reserveren voor de
psychiatrische ziektebeelden en ontwikkelingsstoornissen. Indien gewenst
bestaat ook de mogelijkheid om, als het gaat om erg complexe problematiek of onduidelijkheid in de diagnostiek of het te volgen behandeltraject en de risicoanalyse, zowel een psychiater als een psycholoog in te
zetten.
De beoordeling of de inzet van een psycholoog, een psychiater of beiden
nodig is, is aan het NIFP, dat daarvoor een coördinator heeft aangesteld.
Zo nodig zal hiervoor overleg kunnen plaatsvinden in het Tbs Casuïstiek
Overleg (TCO) van de reclassering, waarvan ook een psychiater van het
NIFP deel uitmaakt. In die gevallen dat het openbaar ministerie het nodig
acht dat een psychiater wordt betrokken, wordt aan dit verzoek gevolg
gegeven.
Onderdeel BB
In de consultatieversie van dit wetsvoorstel was een wijziging opgenomen
die regelde dat bij een schadevergoedingsmaatregel of ontnemingsmaatregel in het jeugdstrafrecht, uitsluitend de regeling voor vervangende
jeugddetentie toepasselijk zou zijn. De Rvdr merkt in zijn advies echter
terecht op dat de term «vervangende jeugddetentie» ten onrechte
suggereert dat met het ondergaan van die jeugddetentie ook de verschuldigdheid met betrekking tot de schadevergoedings- of ontnemingsmaatregel wordt opgeheven. Dat is, zoals de Rvdr ook constateert, met het
voorstel niet beoogd. Het karakter van de genoemde maatregelen verzet
zich hiertegen. Deze maatregelen zijn er immers op gericht rechtsherstel
te bevorderen doordat schade aan slachtoffers of nabestaanden wordt
vergoed dan wel doordat aan de veroordeelde wordt ontnomen wat hem
rechtens niet toekomt. De Rvdr droeg in zijn advies een alternatief aan dat
wij hebben overgenomen.
Dit onderdeel introduceert hiertoe een nieuw artikel 6:6:30a Sv dat
betrekking heeft op de gijzeling van jeugdigen in het verband van de
tenuitvoerlegging van een ontnemingsmaatregel. Kern van deze wijziging
is dat aan de gelijktijdige toepasselijkheid van de regeling van vervangende jeugddetentie met die van gijzeling, een einde komt. In navolging
van de suggesties van de Rvdr zal volgens het voorstel uitsluitend de
regeling van de gijzeling toepasselijk blijven. Als gevolg hiervan komt de
laatste volzin uit artikel 36f, vijfde lid, Sr te vervallen (Artikel XLII,
onderdeel B). Het is daarnaast niet langer noodzakelijk, zoals in de
consultatieversie van dit wetsvoorstel voorzien, om in de jeugdtitel van
het Wetboek van Strafrecht ook nadere voorschriften te geven over de
ontnemingsmaatregel (artikel 36e Sr) of de schadevergoedingsmaatregel
(artikel 36f Sr). De onderdelen die hierop betrekking hadden zijn komen te
vervallen. Omdat de toepassing van gijzeling bij de schadevergoedingsmaatregel al volgt uit de rechterlijke beslissing waarin de schadevergoedingsmaatregel is opgelegd, hoeft op het moment dat het nemen van
verhaal ter inning niet slaagt, geen rechter te worden aangezocht. De
beslissing over de toepassing van gijzeling ligt bij het openbaar ministerie. Voor de gijzeling na een ontnemingsmaatregel is dit anders en
wordt bij het opleggen van de betalingsverplichting door de rechter geen
duur van de gijzeling bepaald. Hier dient door de officier van justitie een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

42

vordering te worden ingesteld om te worden gemachtigd gijzeling toe te
passen (vgl. ook Kamerstukken II 2014/15, 34 086, nr. 3, blz. 94 en 108). Het
advies van de Rvdr geeft geen aanleiding tot een heroverweging op dit
punt. Wel wordt de kinderrechter belast met de beoordeling van de
vordering wanneer deze nog minderjarig is.
Voor wat betreft de tenuitvoerlegging van de gijzeling merken wij op dat
uit de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen reeds voortvloeit dat een
bevel gijzeling daar, tot het bereiken van de meerderjarigheid, kan worden
tenuitvoergelegd (artikel 8, eerste lid, onderdeel d, Beginselenwet
justitiële jeugdinrichtingen). We zien geen aanleiding om in navolging van
het advies van de Rvdr, ook dáárna nog de tenuitvoerlegging van dit bevel
juist in deze pedagogische omgeving van de justitiële jeugdinrichtingen
voort te zetten. De titel voor vrijheidsbeneming die met het bevel gijzeling
is gegeven, maakt een verblijf in een bijzondere op bescherming,
behandeling en (her)opvoeding gerichte omgeving niet noodzakelijk.
Onderdelen CC, subonderdelen 1 en 3, DD en FF
Deze onderdelen voeren wijzigingen door in de regeling van de
pij-maatregel. Aanleiding hiervoor is de beslissing van het Gerechtshof
Arnhem-Leeuwarden in een zaak die betrekking had op de verlenging van
de voorwaardelijke beëindiging van de pij-maatregel (ECLI:NL:GHARL:2020:6049). De wijziging in artikel 6:6:37 (onderdeel FF) is op
deze beslissing terug te voeren. Als gevolg hiervan blijft de pij-maatregel
van kracht tot het moment waarop de beslissing tot verlenging van de
voorwaardelijke beëindiging onherroepelijk is. Ook artikel 6:6:32, dat
eveneens betrekking heeft op de voorwaardelijke beëindiging van de
pij-maatregel, ondergaat in dit verband wijziging (onderdeel CC, subonderdeel 1). Naar analogie van artikel 6:6:31, eerste lid, worden termijnen
gegeven voor het indienen van de vordering tot verlenging van de
voorwaardelijke beëindiging. Dergelijke voorzieningen ontbreken in de
huidige regeling.
In het achtste lid wordt een onjuiste verwijzing hersteld (onderdeel CC,
subonderdeel 3). Verwezen wordt naar artikel 6:3:15 (voorlopige
aanhouding door de officier van justitie) in plaats van naar 6:6:15
(mogelijkheden tot het instellen van hoger beroep) dat reeds op grond
van artikel 6:6:37, derde lid, Sv toepasselijk is.
Tot slot ondergaat ook artikel 6:6:33 over de omzetting van de
pij-maatregel in de maatregel van tbs wijziging (onderdeel DD). Met een
verwijzing naar artikel 6:6:11, vierde lid, wordt ook hier beoogd de
pij-maatregel van kracht te laten blijven totdat op de vordering tot
omzetting is beslist.
Onderdelen CC, subonderdeel 2 en EE
Deze wijzigingen zijn nader toegelicht in de artikelsgewijze toelichting bij
artikel XLII, onderdelen B en D tot en met F.
Artikel XLIV
In het eerste lid van dit voorgestelde artikel is overgangsrecht opgenomen
met betrekking tot de invoering van de verplichting tot digitaal procederen
in cassatie in strafzaken, opgenomen in de artikelen XVI, onderdeel A,
XXXVI en XLIII, onderdelen M, N, O, R en S. Het overgangsrecht heeft
betrekking op zaken waarin vóór de inwerkingtreding van de nieuwe
regels al een beroep in cassatie aanhangig is. Heeft een procespartij in die
(reeds aanhangige) procedure niet voor digitaal procederen gekozen, dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

43

kan deze ook na de inwerkingtreding van de bovengenoemde artikelen uit
wet «op papier» blijven procederen. De nieuwe verplichting tot digitaal
procederen in cassatie in strafzaken geldt derhalve alleen in nieuwe
cassatiezaken. In het tweede lid is dezelfde overgangsregel opgenomen
voor strafzaken waarin een aanvraag tot herziening of een verzoek tot het
instellen van nader onderzoek met het oog op herziening is gedaan. Deze
regeling komt de duidelijkheid voor de procespartijen ten goede.
Artikel XLV
Dit betreft een gebruikelijke inwerkingtredingsbepaling. Gelet op de grote
diversiteit van de in dit wetsvoorstel vervatte wijzigingen, is komt het
wenselijk voor te voorzien in de mogelijkheid van gedifferentieerde
inwerkingtreding van de verschillende wijzigingen. De inwerkingtreding
van artikel V, onderdeel E, op 1 januari 2030 is nader toegelicht in de
artikelsgewijze toelichting bij dat onderdeel.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 003, nr. 3

44