Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3461

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR KLIMAAT EN ENERGIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juli 2022
Conform het verzoek van uw vaste commissie voor Economische Zaken
en Klimaat van 17 september 2021 vindt u hierbij de vijfde van de
periodieke brieven omtrent de stand van zaken van het krachtenveld en
het verloop van de onderhandelingen over het Fit for 55-pakket.
De Minister voor Klimaat en Energie,
R.A.A. Jetten

kst-22112-3461
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

1

Stand van zaken Fit for 55-pakket
Het kabinet is tevreden met de bereikte resultaten die belangrijke
mijlpalen vormen in het implementeren van het 55%-doel op weg naar
klimaatneutraliteit in 2050. Deze editie van de stand-van-zakenbrief
omtrent de onderhandelingen van het Ff55-pakket geeft een appreciatie
van de uitkomsten van de drie Raden en, waar mogelijk, wat deze
uitkomsten betekenen voor de 55% reductiedoelstelling. Daarnaast wordt,
indien van toepassing, ingegaan op moties en toezeggingen met
betrekking tot het Ff55-pakket.
Bij de afgelopen milieu, Transport- en Energieraad (juni jl.) zijn er op een
groot aantal onderdelen van het pakket algemene oriëntaties (AO) bereikt,
waaronder het EU emissiehandelssysteem (ETS), de Effort Sharing
Regulation (ESR) en de verordening voor landgebruik, verandering van
landgebruik en bosbouw (LULUCF). Deze wetgevingsvoorstellen borgen
samen het reductiedoel van ten minste 55% en zijn volledig overeind
gebleven. Mede dankzij de inzet van Nederland en gelijkgezinde lidstaten
verankeren de bereikte algemene oriëntaties dit doel. Het traditionele EU
ETS draagt hier aan bij via zowel een EU-doelstelling als de borging van
deze doelstelling via het emissiehandelssysteem. De ESR en LULUCF
stellen overkoepelende doelen en verplichten de lidstaten hun nationale
bijdragen hieraan voor de daaronder vallende sectoren te halen.
Met de in de algemene oriëntaties overeengekomen inzet voor de
herziening van de richtlijn hernieuwbare energie (RED), energie-efficiëntie
(EED), CO2-normen voor auto’s, en het EU ETS (incl. het nieuwe ETS voor
gebouwde omgeving en wegtransport, ETS-BRT) bieden deze voorstellen
sterke instrumenten om het 55%-doel op kosteneffectieve wijze te halen,
waarmee de zekerheid dat de doelen worden behaald aanzienlijk wordt
vergroot. Deze instrumenten zijn voor de nationale klimaatopgave van
groot belang. Het is dan ook goed dat de algemene oriëntaties relatief
snel zijn bereikt. De akkoorden uit de Transportraad van 2 juni jl.1 dragen
hier ook aan bij, net als een aantal voorstellen, waarover de Raad naar
verwachting later dit jaar een algemene oriëntatie zal aannemen (zoals de
Richtlijn Energieprestatie Gebouwen (EPBD), decarbonisatiepakket,
methaanverordening en de Energiebelasting richtlijn (ETD)). Wel zijn
sommige onderdelen van de ondersteunende wetgeving enigszins
afgezwakt, waardoor het op deelterreinen mogelijk lastiger of minder
kosteneffectief zal zijn om de doelstelling te halen. In het bijzonder voor
de sectoren lucht- en zeevaart geldt dat er weliswaar een sterk signaal van
het pakket aan maatregelen uitgaat dat ook deze mondiale sectoren een
belangrijke bijdrage aan de transitie moeten leveren, maar om in deze
sectoren de transitie tijdig in gang te kunnen zetten is meer nodig.
Nederland zal zich in EU en mondiaal verband blijven inzetten op
vergroten van het effect op de verduurzaming van deze sectoren.
Nederland heeft met alle algemene oriëntaties op de Milieuraad,
Energieraad en Transportraad ingestemd.
Met het bereiken van de algemene oriëntaties, is het afwachten hoe de
Tsjechen de trilogen zullen aanpakken. Nederland zal er op aandringen dat
ze zo snel mogelijk zijn afgerond met behoud van ambitieniveau, zodat
het wetgevingspakket zo snel mogelijk definitief kan worden.
Na vaststelling van het pakket aan het einde van de trilogen zal in kaart
worden gebracht, waar mogelijk, wat de gevolgen van het Ff55-pakket op
het nationale beleid zullen zijn. Hierbij wordt gekeken naar de verdeling

1

AFIR, ReFuel Aviation en FuelEU Maritiem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

2

van de opgave tussen sectoren, verwachte CO2-reductie en betaalbaarheid voor huishoudens en het mkb en de financiële impact.
Milieuraad
Op 28 juni zijn de voorstellen met betrekking tot de ETS-herziening, ETS
luchtvaart-herziening, ESR, SCF, CO2-normen auto’s en LULUCF
besproken in de Milieuraad, waarover u ook via het verslag van die raad
zal worden geïnformeerd. Er zijn in de Raad op alle Ff55-onderdelen
algemene oriëntaties bereikt.
ETS herziening
Nederland staat achter de bereikte AO op de Milieuraad. Van het
bestaande ETS zijn de hoofdparameters ongewijzigd hierin overgenomen.
Dat wil zeggen dat de bijdrage van het ETS aan de overkoepelende
EU-doelstelling van ten minste 55% reductie in 2030 is zeker gesteld. Dit
was één van de hoofdprioriteiten van het kabinet. Voor de lucht- en
zeevaart geeft het akkoord een sterk signaal dat ook deze mondiale
sectoren een belangrijke bijdrage aan de transitie moeten leveren, al had
het resultaat voor Nederland ambitieuzer mogen zijn om in deze sectoren
een tijdige transitie beter te ondersteunen. Zo had Nederland graag een
ambitieuzer tijdpad en bredere inclusie gezien voor kleinere schepen
(vanaf 400 bruto tonnage) in het ETS. Het nieuwe ETS voor de gebouwde
omgeving en wegtransport wordt ingevoerd en zal een belangrijke
bijdrage leveren aan het behalen van de klimaatdoelen van de EU, zowel
richting 2030 als 2050. Er zijn verschillende verzachtende bepalingen
opgenomen, zoals o.a. een jaar uitstel en het aangescherpte prijsbeheersingsmechanisme, zonder dat deze de ambitie van het voorstel significant
inperken. Hiermee is – conform de motie van de leden Erkens en Leijten2 –
tegemoetgekomen aan de zorgen over de mogelijke impact en betaalbaarheid voor huishoudens en het mkb (zie ook verslag Milieuraad).
Omdat het een ambitieus en verstrekkend voorstel betreft, waren er brede
zorgen bij lidstaten over de impact, zowel in de sectoren die reeds onder
het ETS vallen als de nieuw voorgestelde sectoren (zeevaart, gebouwde
omgeving, en wegtransport). Om hier aan tegemoet te komen, zijn er
diverse aanpassingen in het ETS doorgevoerd, waarna er brede steun was
onder lidstaten voor de algemene oriëntatie. Het Europees Parlement
heeft op 22 juni haar standpunt bepaald. Het EP wil de ambitie voor het
bestaande ETS verhogen van de door de Commissie voorgestelde 61%
naar ca. 63% reductie in 2030 (t.o.v. 2005) door aanpassingen aan de
lineaire reductiefactor. Daarnaast bepleit het EP o.a. een snellere
uitfasering van gratis rechten voor CBAM-sectoren (2027–2032 i.p.v.
2026–2035). Het EP zou het ETS-BRT invoeren per 2025, maar slechts voor
brandstoffen verkocht aan commerciële partijen, wat neerkomt op ca. een
derde van de emissies in het Commissievoorstel. Eventuele verbreding
naar particulier brandstoffengebruik zou op zijn vroegst mogelijk zijn in
2029. Dit is een forse verlaging van de ambitie en bijdrage aan het 2030
doel en is uitvoeringstechnisch uitermate complex.
ETS luchtvaart herziening
Voor het ETS-luchtvaart voorstel is grotendeels het Commissievoorstel
overeind gebleven waarmee ook deze sector een duidelijke prijsprikkel
krijgt om te verduurzamen. In het kader van de samenhang tussen
CORSIA en het ETS is besloten dat luchtvaartmaatschappijen uit derde
landen voor vluchten binnen de EER in beginsel moeten betalen voor
2

Kamerstuk 22 112, nr. 3358.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

3

zowel CORSIA én het ETS als zij geen afwijking notificeren bij ICAO. Als
deze wel een afwijking notificeren bij ICAO, is alleen het ETS van
toepassing. Het kabinet ziet dat dit mogelijk een politiek ongewenst
signaal af kan geven in ICAO vanwege de dubbele verplichting en met het
oog op het bereiken van een lange termijn reductiedoelstelling3.
Het vastgestelde compromis t.a.v. de uitfasering van gratis rechten is ook
in lijn gebleven met het Commissievoorstel. Het krachtenveld varieerde,
zoals eerder gemeld, tussen lidstaten die een snellere afbouw wensten en
lidstaten die langzamere afbouw wensten. Nederland had graag een
uitfasering van gratis rechten gezien in 2026, in lijn met de motie van de
leden Kröger en Boucke4. Het behoud van het Commissievoorstel is een
acceptabel compromis omdat gratis rechten nog steeds binnen afzienbare
tijd uitgefaseerd worden.
Het Europees Parlement stemde recent in met haar positie die ook
grotendeels overeenkomt met de positie van de Raad. Het Europees
Parlement steunt een uitbreiding van de reikwijdte van het ETS naar alle
vertrekkende vluchten. Dit acht het kabinet onwenselijk. De invoering van
het ETS op vluchten van en naar Europa in 2012 leidde tot grote geopolitieke discussies en dreiging met represailles. Het kabinet verwacht dat het
voorstel van het Europees Parlement opnieuw tot grote spanningen zal
leiden. Het EP wenst verder snellere uitfasering van de gratis rechten.
Effort Sharing Regulation (ESR)
Europees wordt het doel voor de ESR opgehoogd van 30% naar 40%
reductie in 2030 ten opzichte van 2005. Hiermee is geborgd dat alle
lidstaten nationale maatregelen zullen moeten nemen in de ESR-sectoren
in lijn met het opgehoogde doel van ten minste 55%. De verdeelsleutel
voor de nationale doelstellingen blijft ook hetzelfde als de Commissie had
voorgesteld. Dat betekent dat Nederland een doel toebedeeld krijgt van
48% reductie in 2030 ten opzichte van 2005. Vanaf 2023 zullen de
gewijzigde koolstofbudgetten gaan gelden in lijn met dit doel. In 2025
vindt dan – als het aan de Raad ligt – nog een aanpassing plaats voor het
budget van 2026, op basis van de daadwerkelijke emissies. Dit om
rekening te houden met (onvoorziene) gebeurtenissen die een grote
invloed hebben op emissies, zoals de coronapandemie en de oorlog in
Oekraïne. De KEV 2022 geeft een raming van de cumulatieve uitstoot op
grond waarvan bepaald kan worden of deze binnen het voor Nederland
beschikbare emissiebudget blijft of dat er reden is voor aanvullend beleid.
Nederland had liever gezien dat de nationale opgaven voor lidstaten
richting 2030 al meer naar elkaar toe zouden groeien. Dit omdat er voor
een aantal lidstaten anders na 2030 nog een enorme stap te maken is
richting klimaatneutraliteit. In de overwegingen is nu opgenomen dat om
het 2050-doel te halen, convergentie tussen lidstaten nodig is. Nederland
zal zich op basis hiervan er in de discussies die nog moeten volgen over
het nieuwe 2040-doel en de implementatie van het 2050-doel hard voor
maken dat alle lidstaten richting netto nul gaan in 2050 en niet alleen de
koplopers.
Daarnaast zijn er een aantal wijzigingen ten opzichte van het Commissievoorstel op het gebied van de flexibiliteitsmechanismen. Deze zijn in lijn
met de Nederlandse inzet. De milieu-integriteit blijft gewaarborgd, maar
lidstaten krijgen wat meer flexibiliteit om hun opgave zo kosteneffectief
mogelijk te kunnen invullen. Zo mag Nederland opnieuw de keuze maken
3
4

Long Term Aspirational Goal, LTAG.
Kamerstuk 22 112, nr. 3365.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

4

of het ETS-rechten in wil zetten voor de ESR-opgave en mag deze keuze
twee keer zowel omhoog als omlaag worden aangepast. Ook wordt de
handel in ESR-rechten tussen lidstaten transparanter en meer
gestimuleerd.
De komende maanden zullen in het teken van de trilogen staan. Het EP is
op een aantal vlakken wat ambitieuzer dan de Raad. Zo wordt er in de
artikelen verwezen naar convergentie in combinatie met een oproep aan
de Commissie om met transitiepaden naar netto nul uitstoot in 2050 te
komen voor elke lidstaat.
Social Climate Fund (SCF)
In grote lijnen is het SCF ten opzichte van het Commissievoorstel
verkleind van 72,2 mld. naar 59 mld. euro. De financiële structuur is
aangepast zodat het fonds via externe bestemmingsontvangsten wordt
gefinancierd in plaats van via een verhoging van het MFK-plafond.
Daarnaast is een sterke governance gewaarborgd en is het fonds meer
transitiegericht ingekleed door de toevoeging van o.a. een limiet op
inkomenssteun van 35%. Daarbij wordt het fonds deels gefinancierd door
een schuif uit de voorgestelde ophoging voor het Innovatiefonds, ter
grootte van circa 11,5 mld. (afhankelijk van de gehanteerde CO2-prijs in
het ETS), waardoor de totale kosten qua fondsen in het Ff55-pakket,
alsook de Nederlandse bijdrage daaraan, lager uitvallen. Doordat het SCF
onder de EU-begroting valt, is de MFK-rechtsstaatsverordening van
toepassing. In het verslag van de Milieuraad worden specifieke elementen
van het aangenomen voorstel verder toegelicht. Nederland maakt (door
deze aanpassingen) aanspraak op circa 650 mln. euro uit het fonds.
Het kabinet staat achter het aangenomen voorstel. Het fonds speelde een
sleutelrol tijdens de onderhandelingen en was daarbij van groot belang
voor het slagen van het Ff55-pakket. Het kabinet heeft in de Raad ingezet
op een kleiner fonds en het realiseren van belangrijke randvoorwaarden,
zodat het fonds zoveel mogelijk bijdraagt aan de transitie, beperkt is in
omvang, en ingekleed op een manier die de toepasselijkheid van de
MFK-rechtsstaatverordening, een sterke centrale governance en budgetcontrole waarborgt. Gegeven de ambitie van het Ff55-pakket, dat bijdraagt
aan een kosteneffectieve klimaattransitie in Europa en Nederland, zijn de
aangenomen financiële middelen volgens het kabinet gerechtvaardigd.
De positie die het Europees Parlement in haar recente stemming heeft
aangenomen, verschilt op belangrijke onderdelen van de positie van de
Raad. Het EP heeft er onder andere voor gekozen het SCF niet te
verkleinen in lijn met de door het EP gewenste veranderingen aan het
ETS-BRT en de eerder gewenste start van het SCF. Hierbij wordt het SCF
automatisch vergroot als de CO2-prijs van het ETS-BRT te sterk stijgt.
Verder heeft het EP gekozen voor een opname van gedifferentieerde
bijdrage door lidstaten aan hun Social Climate Plans, voor het financieren
van het SCF via het wijzigen van het MFK, het toevoegen van een
voorschot tijdens de uitvoering van het fonds, en enkele kleinere
wijzigingen. Verder heeft het EP net als de Raad gekozen voor een
toevoeging van een limiet op inkomenssteun, zij het op 40% in plaats van
35%. Tijdens de trilogen zal het kabinet erop blijven inzetten dat het SCF
aan de voor Nederland geldende randvoorwaarden voldoet. Daarbij zal
het kabinet het SCF ook in samenhang met de ambitie van het Ff55-pakket
blijven bezien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

5

CO2-normen lichte voertuigen
Tijdens de Raad hebben lidstaten afgesproken om nieuwverkoop van
personenvoertuigen en lichte bedrijfsvoertuigen (busjes) met verbrandingsmotor per 2035 uit te faseren. Eerder is met uw Kamer de inschatting
van het kabinet gedeeld, dat het krachtenveld zodanig was dat deze niet
meer zou kantelen ten gunste van een eerdere uitfaseerdatum, ondanks
de herhaalde inspanningen van Nederland. Het bereikte compromis is het
hoogste haalbare gezien de verhoudingen in de Raad waar een aanzienlijke groep lidstaten inzette op een latere uitfaseerdatum dan 2035.
Op verzoek van enkele lidstaten wordt de derogatiemogelijkheid voor
fabrikanten van kleine volumes gehandhaafd tot 2036 en wordt de
Commissie in de overwegingen gevraagd om de rol van duurzame
brandstoffen en hybride auto’s mee te nemen bij de herziening in 2026.
Ook is de Commissie opgeroepen om een separaat voorstel te doen voor
de registratie na 2035 van voertuigen op zogenoemde CO2 neutrale
brandstoffen. Daarnaast zal de Commissie, op verzoek van Nederland,
onderzoeken welke aanvullende maatregelen mogelijk zijn voor lidstaten
die een eerdere uitfasering dan 2035 ambiëren.
LULUCF
Het kabinet is over het algemeen tevreden over de bereikte algemene
oriëntatie over het LULUCF herzieningsvoorstel op de Milieuraad van
28 juni. Met het akkoord is de Nederlandse onderhandelingsinzet
gerealiseerd om de ambitie en doelen in LULUCF in lijn met de
EU-klimaatdoelen in 2030 en 2050 te houden. De compromistekst kent
dezelfde EU-doelstelling als het voorstel van de Commissie: een netto
koolstofput van 310 Mton in 2030. Ook de nationale doelen zijn hetzelfde
gebleven, wat voor Nederland een doel van maximaal 4,5 Mton in 2030
betekent. Nederland ligt op koers om dit doel te behalen, uitgaande van
de KEV2021.
De compromistekst geeft, ten opzichte van het Commissievoorstel,
lidstaten meer ruimte om met flexibiliteitsmechanismen hun nationale
doelen in 2030 te bereiken. Deze verruiming is vooral bedoeld om
lidstaten te steunen in het behalen van hun doelstellingen wanneer zij te
maken krijgen met onvermijdelijke emissies uit organische bodems en als
gevolg van klimaatverandering. Hierdoor ondermijnen de vastgelegde
flexibiliteitsmechanismen de milieu-integriteit van de verordening niet en
is de Nederlandse inzet om de 2030 en 2050 klimaatdoelen te bewaken
gewaarborgd.
Het aandachtspunt over het waarborgen van doelrealisatie door de
individuele lidstaten blijft bestaan. In de compromistekst is de bepaling
waarin de gevolgen zijn vastgelegd als lidstaten hun doelen niet halen
verwijderd, zonder daarvoor een alternatief te introduceren. Hierdoor blijft
alleen de mogelijkheid van een inbreukprocedure van de Commissie over
als lidstaten hun doelen niet halen. Een andere zorg in het compromis ten
opzichte van het voorstel van de Commissie, is dat lidstaten een optie
hebben om emissies veroorzaakt door natuurlijke verstoringen niet mee te
tellen in hun rapportage. Hier staat weliswaar tegenover dat als lidstaten
aangeven dat zij emissies veroorzaakt door natuurlijke verstoringen niet
rapporteren, zij dan geen aanspraak kunnen maken op een van de
flexibiliteitsmechanismen. Deze twee benoemde zorgpunten leiden ertoe
dat lidstaten minder gestimuleerd worden om hun LULUCF-doelen te
bereiken, waardoor er een groter risico is het EU-doel niet bereikt wordt.
Als dit doel in de praktijk niet wordt gehaald is de 55% nog niet direct in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

6

gevaar (het LULUCF-doel is hoger dan nodig voor 55%) maar betekent dat
wel een risico voor klimaatneutraliteit in 2050.
De beslissing over de vormgeving van de LULUCF-verordening na 2030 is
doorgeschoven, waarmee er vooralsnog geen AFOLU-beleidspijler komt
na 2030. Wel is bepaald dat de Commissie in 2023 of 2024 met een rapport
zal komen waarin het ingaat op de mogelijkheden en noodzaak om
landbouwemissies ook mee te nemen onder de LULUCF-verordening.
Al met al is het kabinet tevreden met het onderhandelingsresultaat met
betrekking tot LULUCF, ook gezien de inzet van vijftien lidstaten die het
ambitieniveau ter discussie stelden en die de flexibiliteitsmechanismen
veel verder wilden verruimen. Bij het huidige onderhandelingsresultaat
levert de LULUCF-sector in 2030 de bijdrage die de EU nodig heeft om in
2050 het doel van een klimaatneutrale Europese Unie te kunnen bereiken.
Het Europees Parlement heeft in haar recente stemming een positie
ingenomen die op een aantal belangrijke onderdelen verschilt van de
positie van de Raad. Zo stelt het EP bijvoorbeeld een versterking van de
governance voor, legt het meer nadruk op biodiversiteit, worden de
flexibiliteiten enigszins ingeperkt en wordt de inzet van flexibiliteiten
sterker gekoppeld aan natuurlijke verstoringen.
Tijdens de trilogen zal Nederland blijven inzetten op het waarborgen van
de doelrealisatie en de milieu integriteit van de LULUCF-verordening.
Energieraad
Naar aanleiding van de Energieraad van 27 juni (Kamerstuk 21 501-33,
nr. 943)zijn onder leiding van het Franse voorzitterschap algemene
oriëntaties bereikt voor de RED en de EED. De onderhandelingen over het
decarbonisatie pakket, de methaanverordening en de EPBD zullen onder
Tsjechisch voorzitterschap worden voortgezet. Voor een verdere inhoudelijke terugkoppeling over de besprekingen in de Energieraad en de
bereikte Algemene Oriëntaties van de RED en EED verwijs ik u graag naar
het verslag van de Energieraad.
RED en EED
Voor beide richtlijnen geldt op hoofdlijnen dat de stevige ambitie voor
hernieuwbare energie en energiebesparing uit de Commissievoorstellen
overeind is gebleven in het standpunt van de Raad. Voor de RED betekent
dit dat een overkoepelend EU-breed doel voor gebruik van hernieuwbare
energie van 40% is opgenomen. Voor de EED gaat het om een hoofddoel
van 9% reductie in energieverbruik in de EU in 2030. Daarmee is de
voorziene bijdrage van hernieuwbare energie en energiebesparing aan de
algehele doelstelling van het Ff55-pakket voor CO2-reductie in 2030
geborgd in de Raadspositie.
Het Europees Parlement moet momenteel nog een standpunt vaststellen
over beide richtlijnvoorstellen alvorens de trilogen van start kunnen gaan.
Vermoedelijk zullen deze vanaf september onder het Tsjechisch voorzitterschap starten. De verwachting is dat dan ook het wetgevingsvoorstel van
de Commissie voor aanpassing van de RED en de EED in het kader van
het REPowerEU-plan betrokken zullen worden bij de onderhandelingen. In
de eerste plaats betreffen deze voorstellen een verdere ophoging van de
overkoepelende doelen naar 45% hernieuwbare energie en naar 13%
energiebesparing in 2030. Daarnaast bevat dit wetgevingsvoorstel nieuwe
bepalingen gericht op versoepeling en versnelling van vergunningsprocedures voor hernieuwbare energie in de EU. Voor nadere toelichting en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

7

kabinetsappreciatie van deze voorstellen verwijs ik u naar de brief met een
appreciatie van het REPowerEU-plan aan uw Kamer d.d. 17 juni jl.5.
Decarbonisatie pakket
De Commissie heeft op 15 december jl. haar voorstellen uitgebracht voor
herziening van zowel de richtlijn betreffende gemeenschappelijke regels
als voor de verordening betreffende de interne markten voor
hernieuwbaar gas, aardgas en waterstof. Op 11 februari jl. heeft het
kabinet aan uw Kamer een eerste appreciatie gestuurd van dit pakket
middels een BNC-fiche6. Doordat het Franse voorzitterschap prioriteit
heeft gegeven aan de behandeling van de overige Ff55 voorstellen zijn de
onderhandelingen in de Raad over het decarbonisatiepakket nog niet
aangevangen. De gesprekken in de Raad over dit pakket zullen vermoedelijk onder het Tsjechisch voorzitterschap van start gaan. Het aankomend
voorzitterschap zal zich richten op de bespreking van en het behalen van
een algemene oriëntatie op de voorstellen uit het decarbonisatiepakket
bestaande uit herziening van de richtlijn betreffende gemeenschappelijke
regels en van de verordening betreffende de interne markten voor
hernieuwbaar gas, aardgas en waterstof. Al deze voorstellen zijn
onderdeel van het Fit-for-55 pakket.
Methaanverordening
Tijdens de Energieraad op 27 juni heeft het Franse voorzitterschap de
Europese Raad een actuele stand van zaken gegeven van de lopende
onderhandelingen over de methaanverordening. De methaanverordening
zet in op zeer frequent monitoren van lekkages. Nederland heeft in het
verleden aangetoond dat het risicogestuurd monitoren van mogelijke
methaanemissies in Nederland goed werkt. De vraag is of de milieubelasting die ontstaat door het zeer frequent uitvoeren van metingen aan
alle mogelijke methaanemissiebronnen opweegt tegen de milieuwinst die
wordt geboekt door het ontdekken van mogelijke lekkages. Er lijken meer
landen te zijn die in de richting van een risicogestuurde aanpak willen
werken.
EPBD
Tijdens de Energieraad op 27 juni heeft het Franse voorzitterschap een
actuele stand van zaken gegeven van de lopende onderhandelingen over
het EPBD-voorstel. Ter voorbereiding heeft zij een voortgangsrapportage
gemaakt over de stand van zaken tot dusver. De onderhandelingen
worden ambtelijk voortgezet in juli. Het Tsjechisch voorzitterschap streeft
vervolgens naar het bereiken van een Algemene Oriëntatie op het
EPBD-voorstel onder haar voorzitterschap.
Het krachtenveld krijgt ondertussen steeds meer vorm. Er is eensgezindheid tussen lidstaten dat de reikwijdte van de EPBD verbreed wordt
naar broeikasgas-emissiereductie. Een deel van de lidstaten, waaronder
Nederland, is gericht op het behouden van het ambitieniveau en pleit voor
meer flexibiliteit om zelf te kunnen bepalen hoe ze de hogere doelstellingen in de gebouwde omgeving gaat behalen. Een ander deel van de
lidstaten pleit ook voor meer flexibiliteit, maar roept tegelijkertijd op tot
afzwakking van de ambitie op onderdelen. Een voorbeeld hiervan is de
emissievrije standaard voor nieuwbouw per 2030 (en per 2027 voor
publieke instellingen) en bestaande bouw per 2050. Nederland ondersteunt deze oproep tot afzwakking niet wanneer dit tot verzwakking van de
5
6

Kamerstuk 22 112, nr. 3438.
Kamerstuk 22 112, nr. 3314.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

8

algemene ambitie in de EPBD leidt. Wel blijft het belangrijk dat de plannen
in de komende jaren ook uitgevoerd kunnen worden, gegeven de ambitie.
Een aantal randvoorwaarden in termen van bijvoorbeeld beschikbaarheid
van materialen en personeel is van cruciaal belang. Op dit moment wordt
er voor een aantal onderdelen van het EPBD-voorstel aan alternatieven
gewerkt. Specifiek ten aanzien van het energielabel pleit het kabinet voor
een alternatieve formulering waarbij het primair energiegebruik verder
gespecificeerd wordt naar primair fossiel energiegebruik. Hiermee geeft
het kabinet uitvoering aan de motie van het lid Grinwis c.s. om in
Europees verband in te zetten op het blijven koppelen van het
energielabel aan het primair fossiel energiegebruik7.
Tot slot is het RePowerEU-plan relevant voor de lopende onderhandelingen. Dit plan is op 18 mei jl. gepubliceerd door de Commissie en bevat
een wetgevingsvoorstel om de EPBD te wijzigen, alsook een EU-strategie
voor zonne-energie. Uw Kamer heeft recentelijk de kabinetsreactie op dit
plan ontvangen via de Kamerbrief over appreciatie van het
REPowerEU-plan en een BNC-fiche over de EU-strategie voor zonneenergie8. Het Tsjechisch voorzitterschap heeft aangegeven dat zij de
voorstellen om de EPBD te wijzigen mee zullen nemen in de lopende
onderhandelingen, omdat deze zich nog in een relatief vroeg stadium
bevinden. Het is vooralsnog onduidelijk wanneer en op welke wijze deze
wijzigingen precies worden doorgevoerd. Uw Kamer zal hierover worden
geïnformeerd wanneer er meer duidelijkheid is.
Transportraad
Op de Transportraad van 2 juni jl. is het gelukt een algemene oriëntatie te
bereiken op de onderdelen van het Ff55-pakket die spelen binnen de
Transportraad: FuelEU Maritime, ReFuelEU Aviation, en de Alternative
Fuels Infrastructure Regulation (AFIR). Over deze Transportraad en de
uitkomsten ervan is uw Kamer geïnformeerd via het verslag van de
Transportraad9. Voor een uitgebreidere toelichting, verwijs ik u daarom
graag naar deze brief.
FuelEU Maritime
De ambitie van de reductiedoelen van de Commissie is overeind
gebleven. Hierbij had Nederland echter ingezet op aanscherping van de
reductiedoelen in (aanloop naar) 2030.
Nederland onderschrijft het algemene doel van FuelEU Maritime,
waardeert de voortgang die onder meer op publiek toezicht is gemaakt en
heeft in dit kader haar steun uitgesproken voor het voorliggende
compromisvoorstel. Nederland heeft samen met Denemarken, België,
Duitsland, Ierland, Luxemburg en Zweden een gemeenschappelijke
verklaring gedeeld met het voorzitterschap voor aanvang van de Raad10.
Met deze verklaring spraken deze lidstaten hun waardering uit voor het
huidige compromisvoorstel, maar gaven aan uit te zien naar het ophogen
van de ambities tijdens de onderhandelingen met het Europees
Parlement.
Vanwege een minderheid voor directe uitbreiding van scope naar schepen
vanaf 400 bruto tonnage (GT), heeft Nederland voorgesteld om dit
7

Kamerstuk 22 112, nr. 3383.
Kamerstuk 22 112, nrs. 3438 en 3448.
Kamerstuk 21 501-33, nr. 937.
10
https://www.permanentrepresentations.nl/permanent-representations/pr-eu-brussels/
documents/publications/2022/06/02/joint-statement-on-fueleu-maritime.
8
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

9

gefaseerd uit te breiden. Wel is directe uitbreiding van de Monitoring
Rapportage en Verificatie (MRV)-verordening naar 400 GT bereikt. Dit is
nuttig voor het verkrijgen van monitoringdata als onderbouwing van
uitbreiding van de scope binnen FuelEU en voor de herziening in FuelEU.
Positief is in dit opzicht dat de evaluatie van de herziening is vervroegd
van begin 2030 naar eind 2027 en dat hierin specifiek de scope-kwestie is
benoemd. Herziening MRV-verordening verloopt via Milieuraad.
De inzet van het Europees Parlement is nog onduidelijk. De trilogen zullen
naar verwachting dit najaar aanvangen. Stemming in de TRAN Commissie
van het Europees Parlement staat voor nu gepland in juli. Plenaire
stemming vindt naar verwachting plaats in september.
Refuel Aviation
De definitie van duurzame brandstoffen is uitgebreid om zo beter in lijn te
zijn met de bestaande definitie van duurzame brandstoffen uit de Richtlijn
Hernieuwbare Energie (RED). Het gebruik van voedsel- en voedergewassen blijft uitgesloten en low carbon waterstof is toegevoegd aan de
lijst toegestane grondstoffen.
Tijdens de onderhandelingen is het gelukt om de doelstelling in 2030 op te
hogen van 5% naar 6%. De doelstelling blijft daarmee wel lager dan de
nationale doelstelling van 14% in 2030. Het is niet gelukt om tijdens de
onderhandelingen de ruimte te creëren om nationaal een hogere
bijmengverplichting in te voeren. Hiervoor was het krachtenveld al
langere tijd ongunstig t.o.v. de Nederlandse positie, zoals eerder met uw
Kamer gedeeld.
Voor de subdoelstelling van synthetische kerosine is het wel gelukt om
tijdelijk de flexibiliteit te krijgen om nationaal een hogere bijmengverplichting in te voeren. Hierdoor kan Nederland al eerder inzetten op de
productie van synthetische kerosine.
De trilogen zullen naar verwachting dit najaar aanvangen. Stemming in de
TRAN Commissie van het Europees Parlement heeft eind juni plaatsgevonden. Opvallend hierbij is dat de TRAN Commissie in haar voorstel de
bijmengverplichting vanaf 2035 wezenlijk verhoogt t.o.v. het Commissievoorstel. De TRAN Commissie is daarmee ook ambitieuzer dan de Raad
en hun voorstel ligt meer in lijn met het Nederlandse ambitieniveau. In juli
zal een plenaire stemming plaatsvinden over dit voorstel.
AFIR
Met het akkoord op het AFIR-voorstel wordt een dekkend Europees
netwerk aan alternatieve laad-en tankinfrastructuur gerealiseerd.
Het kabinet is tevreden dat er bindende doelstellingen voor de uitrol van
alternatieve laad- en tankinfrastructuur opgenomen zijn. Hiermee wordt
een belangrijke impuls gegeven aan de realisatie van een EU-dekkend
netwerk.
Het kabinet is tevreden dat de flexibiliteit voor lidstaten om af te wijken
van deze bindende doelstellingen beperkt is gebleven. In het kader van
trajecten met een lage verkeersintensiteit, 10.000 voertuigen per dag, is er
voor lidstaten de flexibiliteit om op laadcapaciteit af te schalen, en bij een
verkeersintensiteit van minder dan 4.000 voertuigen per dag kan ook
afgeschaald worden op afstand tussen laadinfrastructuur. Het aantal
trajecten waarop deze flexibiliteit van toepassing zou kunnen zijn beslaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

10

slechts een klein deel van het Europese netwerk, en geen van deze
trajecten bevinden zich in Nederland.
Het is daarnaast positief dat er bindende doelstellingen zijn opgenomen
voor het realiseren van laadinfrastructuur voor zware voertuigen (HDV).
Ondanks dat Nederland een voorkeur had voor ambitieuzere doelstellingen is Nederland van mening dat het realiseren van een basisnetwerk
voor HDV van groter belang is. Een aanzienlijke groep lidstaten heeft ook
hier flexibiliteit bedongen voor trajecten met een lage verkeerintensiteit.
Het aangenomen compromis stelt daarnaast voor een basisnet voor
waterstoftankinfrastructuur te realiseren door verplichtingen mee te
nemen voor het TEN-T netwerk in 2030 (elke 200 km een waterstofstation
met een capaciteit van 700 bar).
De inzet van het Europees Parlement is nog niet vastgesteld. Naar
verwachting zullen de trilogen in september aanvangen. Het ligt in de lijn
der verwachting dat het EP een hogere ambitie zal hebben dan de Raad.
ECOFIN
Tijdens de Ecofinraad van 15 maart jl. is overeenstemming bereikt over
een algemene oriëntatie ten aanzien van het voorstel voor een verordening voor een mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens (Carbon
Border Adjustment Mechanism, CBAM)11. Op 22 juni heeft het Europees
Parlement (EP) een positie ingenomen. Nu bij de Milieuraad ook een
akkoord is bereikt over het afbouwpad van de gratis allocatie van
CBAM-sectoren kunnen de trilogen starten. Tijdens de Ecofinraad van
17 juni jl. stond een voortgangsverslag over de herziening van de Richtlijn
Energiebelastingen (Energy Taxation Directive, ETD) als hamerstuk
geagendeerd12.
Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM)
Het laatste punt waar de Raad nog geen akkoord op had bereikt, was het
tempo van de uitfasering van gratis rechten voor CBAM-sectoren. Dit is
namelijk onderdeel van de ETS-richtlijn, die bij de Milieuraad van 28 juni
jl. op de agenda stond (zie ook onder ETS). In de algemene oriëntatie die
is overeengekomen tijdens deze Milieuraad is opgenomen om gratis
ETS-rechten voor CBAM-sectoren geleidelijk te beëindigen, over een
periode van tien jaar tussen 2026 en 2035. In vergelijking met het
Commissievoorstel heeft de Milieuraad, op verzoek van een grote groep
lidstaten, gekozen voor een langzamere vermindering van gratis
ETS-rechten aan het begin en een versnelde vermindering van gratis
ETS-rechten aan het einde van deze periode van 10 jaar. Dit om het risico
op exportlekkage meer te beperken. Tevens is opgenomen dat er speciale
aandacht wordt gegeven aan ondersteuning voor het koolstofarm maken
van de CBAM-sectoren via het Innovatiefonds. Tot slot heeft de Milieuraad
de Commissie verzocht de impact van de CBAM te monitoren, waarbij ook
het risico op koolstoflekkage op exportmarkten wordt meegenomen, en te
beoordelen of aanvullende maatregelen nodig zijn.

11
12

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1825.
https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-9874-2022-INIT/en/pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

11

Tijdens het tweeminutendebat Fit for 55 – CBAM en ETS van 6 april d.d.
(Handelingen II 2021/22, nr. 69, item 3) zijn een aantal moties die zien op
de CBAM aangenomen13. Het kabinet zal hieronder terugkomen op deze
moties.
De motie van het lid Boucke14 heeft de regering verzocht te onderzoeken
in welke sectoren de gratis emissierechten versneld kunnen worden
afgebouwd, bijvoorbeeld sectoren die een relatief lager exportlekkagerisico hebben en in deze sectoren versnelde afbouw te bepleiten in
Europees verband. De CBAM zal gratis allocatie vervangen als instrument
om koolstoflekkage te voorkomen. Deze vervanging is wenselijk omdat
gratis allocatie op termijn steeds minder effectief wordt als instrument om
koolstoflekkage te voorkomen als gevolg van het dalende plafond van het
EU ETS en de daaruit voortvloeiende beperktere beschikbaarheid van
gratis rechten. Daarnaast zorgt de CBAM als alternatief voor gratis
allocatie voor een sterker prijssignaal en dus voor een sterkere prikkel om
te investeren in CO2-reductie, niet alleen voor EU-producenten maar ook
wereldwijd. Door de voorgestelde CBAM-vormgeving in combinatie met
de uitfasering van gratis ETS-rechten voor CBAM-sectoren ontstaat een
risico op koolstoflekkage op exportmarkten buiten de EU. Onder meer om
een beeld te krijgen van het koolstoflekkagerisico op exportmarkten, heeft
het Ministerie van Financiën onderzoeksbureau Trinomics voorafgaand
aan publicatie van het Commissievoorstel voor een CBAM gevraagd te
onderzoeken wat de nationale effecten zouden zijn van de invoering van
een CBAM15. Trinomics concludeerde dat bij het voorstel van de
Commissie in Nederland vooral de ijzer- en staalsector en de kunstmestindustrie een concurrentienadeel ondervinden op de markt buiten de EU en
in de latere jaren van de uitfasering van gratis rechten een verhoogd risico
lopen op koolstoflekkage op exportmarkten. De combinatie van hoge
koolstofkosten door hoge CO2-intensiteit die vooralsnog kenmerkend is
voor productie in deze sectoren en de relatief grote exportvolumes
veroorzaken dit verhoogde risico. De elektriciteitssector ontvangt geen
gratis rechten. Hoewel voor Nederland het risico op koolstoflekkage op
exportmarkten voor de cementsector beperkt lijkt, is dit in andere delen
van de EU anders, ook omdat de handelsstromen op Europees niveau van
elkaar verschillen. Daardoor is het Europese krachtenveld op dit punt
divers. Nederland heeft tijdens de onderhandelingen over de CBAM de
Commissie gevraagd om de te verwachten ontwikkeling van de omvang
van het exportlekkagerisico in kaart te brengen, mede in het licht van het
gekozen afbouwpad van gratis ETS-rechten voor CBAM-sectoren. Zo is in
de algemene oriëntatie die is overeengekomen op de Ecofinraad van
15 maart opgenomen dat de Commissie de CBAM voor 1 januari 2026
moet evalueren en daarbij ook informatie moet verzamelen die noodzakelijk is om het toepassingsgebied van de CBAM zo snel mogelijk uit te
breiden tot indirecte emissies en tot andere sectoren waarvoor een risico
van koolstoflekkage bestaat. Het verslag van de Commissie moet een
beoordeling bevatten van het effect van de CBAM op koolstoflekkage,
onder meer in verband met export. Daarnaast is in de algemene oriëntatie
van de Ecofinraad opgenomen dat de Commissie voor 1 januari 2028, en
daarna om de twee jaar, een verslag indient over de toepassing van de
CBAM met o.a. een beoordeling van het effect van de CBAM op koolstof13

Het betreft de motie van het lid Boucke over een onderzoek naar versnelde afbouw van gratis
emissierechten (Kamerstuk 22 112, nr. 3357), motie Erkens en Bontenbal over het voorkomen
van weglek van export en CO2 bij Fit for 55 (Kamerstuk 22 112, nr. 3359), motie van de leden
Thijssen en Kröger over het onderzoeken van de gevolgen van inclusie van de chemische
sector in CBAM (Kamerstuk 22 112, nr. 3362) en motie van de leden Kröger en Thijssen over
onderzoeken in hoeverre de invoering van CBAM een obstakel vormt voor ontwikkelingslanden (Kamerstuk 22 112, nr. 3366).
14
Kamerstuk 22 112, nr. 3357.
15
Kamerstukken 21 501-20 en 32 813, nr. 1724.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

12

lekkage, onder meer in verband met uitvoer, op de betrokken sectoren en,
in voorkomend geval, op downstreamsectoren die hun goederen als
inputs gebruiken. Het kabinet steunt deze bepalingen om zicht te krijgen
op de verdere ontwikkeling van het koolstoflekkagerisico op exportmarkten en zal tijdens de trilogen inzetten op het behoud van deze
bepalingen. Nederland heeft verder altijd aangegeven dat differentiatie
tussen sectoren, waarbij sommige sectoren sneller gaan dan was
voorgesteld door de Commissie, ook een optie is. Gezien het lastige
krachtenveld in de Raad, is het echter niet haalbaar gebleken deze
differentiatie door te voeren in de algemene oriëntatie die is overeengekomen tijdens de Milieuraad van 28 juni jl.
De motie van de leden Erkens en Bontenbal16 heeft de regering verzocht
om in de onderhandelingen over Fit for 55 proactief te handelen om
weglek van export en CO2 te voorkomen en om het Commissievoorstel te
steunen om dit te bereiken via het Moderniseringsfonds, het Innovatiefonds en de voorgestelde uitfaseerperiode van gratis rechten. Zoals ook in
voorgaande Kamerbrief over de stand van zaken van het Ff55-pakket is
aangegeven, is het risico op koolstoflekkage op exportmarkten ook voor
het kabinet een aandachtspunt. Daarbij lijken vooral het Innovatiefonds en
de geleidelijke uitfaseerperiode van gratis rechten de meest logische
route, zoals ook hierboven is aangegeven. De specifieke doelstelling en
vormgeving van het Innovatiefonds sluiten namelijk het beste aan bij
bovengenoemde doelstelling. In het vervolg van de onderhandelingen,
tijdens de trilogen, zal het kabinet zich verder inzetten hiervoor, conform
motie van de leden Erkens en Bontenbal.
De motie van de leden Kröger en Thijssen17 verzoekt de regering te
onderzoeken in hoeverre de invoering van CBAM een obstakel vormt voor
ontwikkelingslanden en welke oplossingsrichtingen hiervoor zijn. Zoals
aangegeven in het BNC-fiche over het Commissievoorstel voor een
CBAM18 heeft de Europese Commissie een Impact Assessment laten
uitvoeren waarin de verwachte effecten op minst ontwikkelde landen
worden geanalyseerd. In het geheel bezien is de export van producten die
vooralsnog onder de voorgestelde CBAM-verordening zullen vallen vanuit
minst ontwikkelde landen naar de EU beperkt. Wel zijn de kosten om aan
CBAM vereisten te voldoen naar verwachting relatief hoger voor
overheden en bedrijven in minst ontwikkelde landen. Het is niet wenselijk
om bepaalde derde landen, inclusief ontwikkelingslanden, onder de
CBAM-verordening gunstiger te behandelen dan andere derde landen
omdat dit contraproductief kan werken voor de klimaatdoelstelling. Het
uitzonderen van landen kan tot de perverse prikkel leiden om energieintensieve productie te verplaatsen naar deze landen. Het geniet de
voorkeur om ontwikkelingslanden en minst ontwikkelde landen gericht te
ondersteunen bij de invoering van de CBAM. Die ondersteuning kan
bestaan uit vormen van technische assistentie, overdracht van technologieën, ondersteuning van de opbouw van CO2-arme productiecapaciteit
en financiële ondersteuning. Het kabinet heeft tijdens de onderhandelingen in de Raad aangegeven dat het van belang is dat de Commissie in
de uitwerking en uitrol van CBAM deze landen ondersteunt. De exacte
consequenties van de CBAM-verordening voor ontwikkelingslanden zullen
afhankelijk zijn van de definitieve vormgeving en implementatie. De
transitieperiode (2023–2026) en de evaluatie die voorzien is, kunnen
helpen dit in kaart te brengen. Zo is in de algemene oriëntatie die is
overeengekomen op de Ecofinraad van 15 maart jl. opgenomen dat het
effect van de CBAM op de internationale handel en op ontwikkelings16

Kamerstuk 22 112, nr. 3359.
Kamerstuk 22 112, nr. 3366.
18
Kamerstuk 22 112, nr. 3197.
17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

13

landen en de minst ontwikkelde landen door de Commissie moet worden
meegenomen in de evaluatie van de CBAM en in regelmatig verslag over
toepassing van de verordening. Het kabinet zal tijdens de trilogen binnen
de Raad blijven inzetten op het rekening houden met de effecten voor
ontwikkelingslanden en minst ontwikkelde landen. Ten slotte doen
verschillende organisaties, zoals de Wereldbank en de European Centre
for Development Policy Management met financiering van Nederland,
doorlopend onderzoek naar de gevolgen van de CBAM minst ontwikkelde
landen steeds scherper te krijgen. Het kabinet zal ook blijven inzetten op
meenemen van belangen van minst ontwikkelde landen in relevante
internationale organisaties zoals de Wereldbank, de OESO en discussies
binnen de Wereldhandelsorganisatie. Hiermee geef ik uitvoering aan de
motie van de leden Kröger en Thijssen.
Het kabinet heeft motie van de leden Thijssen en Kröger19 waarin de
regering wordt verzocht te onderzoeken wat de gevolgen zijn van inclusie
van de chemische sector in CBAM inmiddels opgepakt. Het kabinet is
bezig met het uitzetten van dit onderzoek. In een volgende Kamerbrief
over de stand van zaken van het Ff55-pakket zal uw Kamer hierover verder
worden geïnformeerd.
Tot slot heb ik in het Commissiedebat Milieuraad van 22 juni jl. toegezegd
uw Kamer een update te geven van de ontwikkelingen in het EP. Het EP
heeft op 22 juni jl. een standpunt ingenomen ten aanzien van de CBAM.
Het EP pleit o.a. voor de infasering van de CBAM in 2027 en een uitfasering van gratis rechten in 2032. Daarnaast is het EP voorstander van
uitbreiding van de reikwijdte van de CBAM naar organische chemicaliën,
kunststoffen, waterstof en ammoniak, evenals indirecte emissies. Ook zet
het EP in op een gecentraliseerde Europese CBAM-autoriteit. De trilogen
zullen naar verwachting op korte termijn starten.
Energy Taxation Directive (ETD)
Tijdens de Ecofinraad van 17 juni jl. (Kamerstuk 21 501-07, nr. 1864) stond
een voortgangsverslag over de herziening van de ETD als hamerstuk op
de agenda. Tot nu toe is met name op technisch niveau gesproken over
het voorstel. De huidige energiecrisis heeft geleid tot verlagingen van de
tarieven van energiebelastingen in de meeste lidstaten. Veel lidstaten zijn
daarom op dit moment terughoudend over een aanscherping van de ETD.
In het voortgangsverslag is een overzicht gegeven van het verloop van de
technische besprekingen. In het voorgangsverslag wordt het Tsjechisch
voorzitterschap geadviseerd verder te gaan met de technische behandeling van onderdelen van het voorstel.
In het algemeen plaatsen lidstaten vraagtekens bij verschillende aspecten
van het voorstel, zoals de verhoging van de minimumtarieven en de
lastenverzwaring die dit met zich meebrengt voor veel van de andere
lidstaten, de zogenoemde «ranking» en de verplichting om binnen een
categorie in de ranking één uniform tarief te hanteren, het belasten van
nieuwe energieproducten zoals biomassa en hout en de indexatie van de
minimumtarieven. Daarnaast vragen veel lidstaten, waaronder Nederland,
aandacht voor de samenhang met andere onderdelen van het Ff55-pakket,
zoals bij de transportsector (lucht- en scheepvaart), industrie en
huishoudens. Nederland, gesteund door een aantal andere landen, heeft
een positieve grondhouding ten aanzien van de herziening van de ETD.
Het aankomend Tsjechisch voorzitterschap heeft aangegeven de onderhandelingen over de ETD te zullen voortzetten. Gegeven de uiteenlopende
19

Kamerstuk 22 112, nr. 3362.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

14

standpunten op veel van de onderdelen van het voorstel en de huidige
situatie op de energiemarkt is op dit moment de verwachting dat onder
het Tsjechisch voorzitterschap nog geen akkoord zal worden bereikt op het
voorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 22 112, nr. 3461

15