Geachte leden van de Commissie voor Economische Zaken en Klimaat
Dank voor de uitnodiging aan Holland Solar, de branchevereniging voor de zonnesector, om
een inbreng te leveren over de SDE++. Met enige zorg kijken onze leden naar de SDE++ als
opvolger van de SDE+. Wij zullen hieronder onze zorgen en voorstellen voor verbetering
toelichten. Onze hoofdpunten:
1. Ga uit van de CO2-reductie van een zonneproject, gedurende de werkelijke levensduur
van de zonnestroomsystemen (25 jaar).
2. Zorg voor een onderzoek hoe in de SDE++ van 2021 een directe koppeling gemaakt kan
worden tussen de daadwerkelijke productie en afname van hernieuwbare energie op
projectniveau.
3. Zorg voor een ‘bonus’ in de SDE++ voor de afwezigheid van infrastructuurkosten bij
zonthermie.
4. Stel een nieuwe categorie in voor lage temperatuur zonnewarmte inclusief PVT.
5. Tel de GVO prijs mee in het lagere subsidiebedrag zodat de ranking van zon eerlijk en
beter uitkomt.
6. Stel duurzaamheidseisen aan CCS-subsidie omwille van een daadwerkelijke CO2 winst
in de keten.
Twijfels over een verbrede SDE++
Eén subsidieregeling die de goedkoopste optie per ton CO2-reductie beloont klinkt in eerste
instantie logisch. De productie van hernieuwbare energie, de daadwerkelijke toepassing van
energie en het afvangen van CO2 zijn echter drie verschillende grootheden. Het onder één
noemer brengen van CO2-reductie is complex en lastig modelmatig te vergelijken, waardoor
ongewenste effecten ontstaan. Het grootste bezwaar van Holland Solar is dat er, door een
groot aantal aannames, een oneerlijke vergelijking ontstaat tussen duurzame energieprojecten
en projecten met CO2 afvang en opslag; of tussen verduurzaming van de energievraag binnen
of buiten een industrie.
Een voorbeeld hiervan: een industrie die in zijn proces biomassa voor warmte inzet gaat
daarmee over op volledig duurzame energie en krijgt hiervoor dito subsidie; het betrekken van
elektriciteit uit een nabij gelegen zonnestroomsysteem wordt echter niet als duurzaam
aangemerkt maar als deels fossiele landelijke mix. Voor de berekening van de CO 2-uitstoot van
deze industrie is elektrificatie weer wel 100% emissievrij.
Tevens negeert de SDE++ een aantal maatschappelijke baten, waardoor er een oneerlijk
vergelijking ontstaat. Bijvoorbeeld: zonthermie heeft geen algemene infrastructuur nodig,
maar deze maatschappelijke baten worden niet gewaardeerd in de SDE++. Dit geldt ook voor
de bijdrage van zon- en windstroom aan een volledig hernieuwbare energievoorziening versus
fossiele energie met CCS.
Holland Solar roept op om het ongelijke speelveld in de SDE++ op te heffen met de volgende
aanpassingen.

Reken met CO2-reductie tijdens de totale levensduur van een project
Zon- en windprojecten krijgen voor 15 jaar subsidie. In de praktijk blijven deze systemen 25
jaar zonnestroom of -warmte produceren. De subsidie voor 15 jaar zorgt dus voor significant
meer CO2-reductie dan gedurende die 15 jaar. Het zou eerlijk zijn de SDE++ ranking te baseren
op de werkelijke CO2 reductie, dus de kosten te delen door de tonnen CO2 die een park niet in
15 maar gedurende 25 jaar reduceert. Doordat dit nu niet gebeurt staan zonnestroom en
zonthermie projecten (dak en land) ten onrechte laat in de ranking.
Ga uit van de werkelijke CO2-reductie van een zonneproject, gedurende de werkelijke
levensduur van de zonnestroom- en zonnewarmtesystemen (25 jaar).
Steun voor elektrificatie-opties
Voor de industrie de inzet van zon- en windenergie vaak dé stap naar verduurzaming. Het is
administratief goed mogelijk een koppeling aan te brengen tussen een zonne-of windproject en
het gebruik van deze volledig duurzame elektriciteit via een Purchase Power Agreement (PPA),
een Garantie van Oorsprong (GVO) en telemetrie. Hiermee kan geregeld worden dat de
afname enkel plaatsvindt op momenten met zon én windproductie. De groei in vraag zal ook
sowieso leiden tot extra productie van (subsidieloze) zonne- en windstroom.
De SDE++ steunt deze route echter niet. Een afnemer van elektriciteit moet altijd uitgaan van
de deels vuile landelijke handelsmix. Daardoor scoort elektrificatie op papier slecht qua CO2effect. Dit blokkeert de inzet van hernieuwbaar opgewekte elektriciteit. Eenzelfde redenatie
gaat op voor produceren van zonnewarmte in stadswarmtesystemen.
Zorg voor een onderzoek in overleg met marktpartijen, hoe in de SDE++ van 2021 een directe
werkelijke koppeling gemaakt kan worden tussen de daadwerkelijke productie en afname van
hernieuwbare energie op projectniveau.
Zonthermie: ondergewaardeerd en geen categorie voor lage temperatuur
Zonthermie is de duurzaamste vorm van warmteproductie, zonder bijkomende
maatschappelijke kosten en met een hoog potentieel. Het is bij uitstek een oplossing voor lage
temperatuur verwarming van gebouwen, zwembaden en bodembronnen. De lokale productie
en toepassing leidt ertoe dat er geen infrastructuurkosten zijn en geen toename aan congestie
ontstaat. Dit feit wordt in de SDE++ niet gewaardeerd.
Ook de combinatie van Zon PV en zonnewarmte (zogenaamde PVT) kent een groot potentieel
in de warmtetransitie[1] met veel maatschappelijke voordelen zoals efficiënt ruimtegebruik,
hoge CO2 reductie en geen geluidsoverlast (compleet stille bron voor een warmtepomp). Lage
temperatuurtoepassingen waaronder PVT hebben een eigen categorie in de SDE++ nodig met
eigen kenmerken zoals vollasturen en temperatuurniveaus. Deze projecten kunnen anders niet
opschalen om bij te dragen aan de warmtetransitie.
- Zorg voor een ‘bonus’ in de SDE++ voor de totale afwezigheid van infrastructuurkosten
bij zonthermie.
- Stel een nieuwe categorie in voor lage temperatuur zonnewarmte inclusief PVT.

[1]

Berenschot rapport juni 2018 Kansen voor zonnewarmte in het hart van de energietransitie.

Met opmerkingen [AV1]: Als dit ook voor stadswarmte
geldt, dan moet dat ook in tekst eronder toegelicht worden.
Zo doen?

GVO prijs erg positief ingeschat en telt niet mee voor ranking
De PBL-SDE berekeningen rekenen een forse opbrengst voor GVO’s (Garanties van
Oorsprong) voor hernieuwbare energie van 7 euro per MWh. Deze wordt wel toegepast, maar
niet meegerekend als lager subsidiebeslag voor de ranking van technieken. Dat is niet
consequent.
Tel de GVO prijs mee in het lagere subsidiebedrag zodat de ranking van zon eerlijk en beter
uitkomt.
Stel eisen aan CCS
CCS komt uit de ranking als één van de goedkoopste manieren om CO2-emissies te
verminderen; ruim boven zonne-energie en andere volledig hernieuwbare technieken. Hier
zitten een aantal kanttekeningen die laten zien dat er sprake is van oneerlijke concurrentie.
- De grootste kosten van CCS zitten niet in het afvangen, maar in de aanleg van het
transportnetwerk en de opslag. De CO2-invoedende industrie betaalt hier wel een
bedrag voor, maar de risico’s om dit netwerk aan te leggen en vollast voor decennia te
exploiteren liggen bij de overheid.
- CCS haalt met de gangbare techniek die met SDE++ subsidie zal worden gesteund
(SMR) slechts een deel van de CO2 uit de rookgassen. Technieken voor volledige afvang
kosten meer per Mton CO2 reductie.
- Wanneer bij fossiel gas (een deel van de) CO2 bij verbranding wordt afgevangen, is dit
slechts een deel van de uitstoot in de keten. Zeker bij import uit Rusland of van
schaliegas uit de VS gelden schrikbarende methaan emissies door lekkage, uitstoot bij
transport, bij de omvorming tot LNG en extra energie voor CCS zelf.
Het is dus logisch om bij CCS-subsidies voor geïmporteerd aardgas duurzaamheidseisen te
stellen; net als nu bij geïmporteerde biomassa (EU-RED, SDE).
Stel duurzaamheidseisen aan CCS-subsidie omwille van een daadwerkelijkCO2 winst in de
keten.
We wensen u een vruchtbaar debat toe en sterkte in deze Corona crisis
Hoogachtend
Peter Molengraaf
Voorzitter Holland Solar
Contact: Alex.Kaat@hollandSolar.nl