Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

26 150

Algemene Vergadering der Verenigde Naties

Nr. 197

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VOOR
BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 november 2021
De ministeriële week van de 76e Algemene Vergadering van de Verenigde
Naties (AVVN) werd van 20 september tot en met 27 september 2021 in
New York georganiseerd. Vanwege de COVID-19 pandemie gebeurde dit
in een hybride setting met sterk gereduceerde toegang tot het VN-gebouw
en kleinere delegaties. Terwijl de conferenties en High Level events deels
fysiek en deels virtueel plaatsvonden, vonden vrijwel alle side-events
virtueel plaats. Het Koninkrijk der Nederlanden was met een delegatie
zowel fysiek als virtueel vertegenwoordigd. Namens het Koninkrijk waren
Minister-President Rutte, Minister-President Wever-Croes van Aruba en de
Directeur-Generaal Politieke Zaken van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken in New York aanwezig. Minister De Bruijn nam als Minister van
Buitenlandse Zaken en als Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking virtueel deel vanuit Den Haag. Ook MinisterPresident Pisas van Curaçao, Minister-President Jacobs van Sint Maarten
en Minister Visser en Staatssecretaris Van Weyenberg van het Ministerie
van Infrastructuur en Waterstaat behoorden tot de virtuele delegatie. Hare
Majesteit Koningin Máxima was in haar capaciteit van Speciaal Pleitbezorger van de SGVN voor Inclusieve Financiering voor Duurzame
Ontwikkeling (UNSGSA) in New York aanwezig.
Zoals beschreven in de inzetbrief voor de AVVN van 3 september jl.
(Kamerstuk 26 150, nr. 193) stond de inzet van het Koninkrijk in het teken
van «een toekomstbestendige VN voor duurzaam herstel en een veilige en
eerlijke wereld». Minister-President Rutte sprak de AVVN namens het
Koninkrijk toe en ging in op drie kritieke ontwikkelingen: de strijd tegen
COVID-19, de disruptieve kracht van de klimaatcrisis en de situatie in
Afghanistan. In de strijd tegen COVID-19 waarschuwde Minister-President
Rutte ook voor de maatschappelijke gevolgen, waarbij hij geweld tegen
vrouwen een schaduwpandemie noemde. Tijdens zijn speech riep
Minister-President Rutte ook nogmaals alle landen op om volledig mee te
werken aan het onderzoek m.b.t. MH17.

kst-26150-197
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 150, nr. 197

1

«Een toekomstbestendige VN»
In zijn openingsspeech onderstreepte Secretaris-Generaal van de VN
(SGVN) Guterres dat juist in een tijd waarin solidariteit belangrijker dan
ooit is, de wereld eveneens verdeelder dan ooit is. Hij bood ook handelingsperspectief, door de presentatie van zijn toekomstvisie voor
multilaterale samenwerking in het rapport Our Common Agenda en door
een aantal concrete voorstellen te doen op het gebied van klimaat,
economisch herstel, gendergelijkheid en vrede en stabiliteit. Het
Koninkrijk verwelkomt deze agenda en was nauw betrokken bij de
totstandkoming ervan.
Tijdens de AVVN openden Minister-President Rutte en SGVN Guterres de
nieuwe «SDG Studio». Samen met de VN zette het Koninkrijk deze studio
op in het VN-gebouw waardoor de VN op professionele en interactieve
wijze virtuele en hybride evenementen kan organiseren. Door de inzet van
de studio kunnen deelnemers uit ontwikkelingslanden en het maatschappelijk middenveld wereldwijd eenvoudiger deelnemen aan diverse
VN-bijeenkomsten. Ook leidt deze manier van werken tot minder
vliegbewegingen, conform de nieuwe Our Common Agenda van de
SGVN.
Alliantie voor Multilateralisme
De Alliantie voor Multilateralisme, die twee jaar geleden in het leven werd
geroepen om de afkalvende steun voor het multilateralisme het hoofd te
bieden, kwam onder voorzitterschap van de Franse en Duitse Ministers
van Buitenlandse Zaken bijeen. Ruim 65 sprekers namen deel aan de
hybride georganiseerde bijeenkomst. Centraal stonden COVID-19,
gendergelijkheid en klimaatverandering. De deelnemers onderstreepten
het belang van multilateralisme en de notie dat de urgente vraagstukken
van onze tijd niet door naties alleen kunnen worden opgelost. Veel
sprekers refereerden aan het Generation Equality Forum. De daar
gevormde Action Coalitions moeten de terugval in gendergelijkheid
tenietdoen en het behalen van de SDG’s weer op de rails krijgen. Er was
veel bijval voor de urgentie die spreekt uit Our Common Agenda en de
daarin geschetste benodigde actie, inclusief een te organiseren nieuwe
Social Summit. Minister de Bruijn benadrukte de sterke link tussen de drie
onderwerpen – COVID-19, gendergelijkheid en klimaatverandering – en
stond stil bij het belang van het universaliteitsbeginsel van mensenrechten.
Inclusieve financiering
Tijdens haar bezoek aan New York bood Koningin Máxima SGVN Guterres
haar UNSGSA jaarverslag aan en sprak ze met diverse regeringsvertegenwoordigers over financiële inclusie. Het jaarverslag, Towards a More
Resilient Future, richt zich op de VN-activiteiten van Koningin Máxima
over de periode september 2020 tot juli 2021. De focus van haar activiteiten lag dit jaar op het belang van goede toegang tot en veilig gebruik
van digitale financiële diensten en financiële gezondheid. Dit vormt een
essentieel onderdeel van het economisch herstel tijdens en na de
COVID-19-pandemie. SGVN Guterres dankte Koningin Máxima voor haar
werk en verlengde haar mandaat als Speciaal Pleitbezorger van de SGVN
tot september 2024. Daarnaast hield Koningin Máxima op 28 september
een digitale toespraak bij de opening van het evenement Digital Financial
Inclusion for Women in Africa: A Path to Recovery, Resilience and
Innovation. Het evenement ging over de noodzaak van samenwerking
tussen instanties en organisaties om de kansen voor economische
ontwikkeling van vrouwen in Afrika te verbeteren. Ook sprak Koningin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 150, nr. 197

2

Máxima op 28 september tijdens het openingsprogramma van het
evenement Financing for Development in the Era of COVID-19 and Beyond
van de International Labour Organization. Deze digitale bijeenkomst voor
staatshoofden en regeringsleiders richtte zich op het creëren van banen,
sociale zekerheid en armoedebestrijding.
«Voor een duurzaam herstel»
De Caribische delen van het Koninkrijk namen actief deel aan de ministeriële week onder meer via side events gericht op de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s), vrouwelijk leiderschap en Small Island Developing
States. Zo nam Minister-President Wever-Croes deel aan het webinar
Blended Finance in Action – SDG Finance in Small Island Developing
States: Focus on Blue Economy. De sessie richtte zich op creatieve en
innovatieve partnerschappen om commerciële investeringen te mobiliseren voor herstel en behoud van koraalriffen. Minister-President
Wever-Croes bepleitte dat het ontsluiten van duurzame financieringsmogelijkheden noodzakelijk is voor het bereiken van de SDG milieudoelstellingen. Daarnaast deelde ze tijdens de sessie over vrouwelijk leiderschap in tijden van crises, georganiseerd door het World Economic Forum
(WEF), haar ervaringen in Aruba en onderstreepte zij het belang van
gendergelijkheid. Naast deelname aan deze virtuele evenementen was
premier Wever-Croes aanwezig bij de opening van de SDG-studio, de
toespraak van Premier Rutte tijdens het Algemene Debat in de AVVN, en
sloot zij aan bij het gesprek met SGVN Guterres.
Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s)
Jaarlijks wordt tijdens de ministeriële week volop aandacht besteed aan
Agenda 2030 met de 17 SDG’s. Deze agenda werd in 2015 door alle 193
lidstaten aangenomen. Door de COVID-crisis zijn de doelen relevanter dan
ooit, want ze vormen de leidraad voor het mondiale COVID-herstelplan.
Op 20 september vond het jaarlijkse SDG Moment plaats waarbij leiders
uit verschillende sectoren reflecteerden op de mondiale SDG voortgang,
stagnatie en achteruitgang. SGVN Guterres opende de bijeenkomst en
deed daarbij de gepassioneerde oproep «to save our planet to save
ourselves». Hij noemde een aantal uitdagingen die zijn vergroot door de
COVID-crisis (m.n. armoede, gendergelijkheid, onderwijs) en vroeg
daarnaast aandacht voor de klimaatcrisis en achterblijvende actie. De zorg
over aanzienlijke COVID-setbacks en de dreiging van klimaatverandering
werd alom gedeeld en lidstaten werden opgeroepen vooral nu te
investeren in de toekomst, in het bijzonder in kwetsbare ontwikkelingslanden. Het Koninkrijk vroeg aandacht voor het zesjarige bestaan van de
SDG’s via een wereldwijde vlaggenactie waarbij de SDG-vlaggen dit jaar
op veel plaatsen samen met jongeren gehesen werden. Daarnaast heeft
het Koninkrijk officieel aangekondigd in 2022 haar Voluntary National
Review (vierjaarlijks SDG-voortgangsrapport) aan de VN te zullen
presenteren.
Op 21 september nam het Koninkrijk deel aan het side event Building
Forward Together In the awakening of hope: Recovery from COVID-19 and
building Resilience through SDG’s. Tijdens dit debat kwam duidelijk de
gedeelde overtuiging naar voren dat hoewel de SDG’s de ultimate
prevention agenda vormen, er met de huidige ontwikkelingen geen
wezenlijke voortgang zal worden geboekt. Er is een duidelijk neerwaartse
spiraal waarneembaar in ontwikkelingsresultaten wereldwijd als gevolg
van de uitbraak van COVID-19, klimaatverandering, en het toenemende
aantal crises in de wereld. De bijeenkomst benadrukte het belang van
gezamenlijke, coherente actie en een maatschappijbrede benadering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 150, nr. 197

3

VN Food Systems Summit
Op 23 en 24 september vond de VN-top over voedselsystemen plaats.
Tijdens de top kwamen o.a. lidstaten, diverse organisaties uit het
maatschappelijk veld en bedrijven aan het woord. De inzet van het
Koninkrijk was actiegerichtheid, eigenaarschap bij de lidstaten, betrokkenheid van niet-statelijke actoren en onderbouwing van beleid met
wetenschappelijke kennis. Minister de Bruijn benadrukte het belang van
een integrale aanpak van de grondoorzaken van honger, koppelingen met
klimaat en biodiversiteit en brede betrokkenheid en actie vanuit de VN.
Uitkomsten van de top zijn de consolidatie van nationale strategieën
(pathways) naar duurzame voedselsystemen, de opzet van een mechanisme binnen de VN voor coördinatie en monitoring daarvan en de
lancering van vele internationale actie-coalities om de uitvoering te
ondersteunen. Het Koninkrijk neemt deel aan een aantal van deze
coalities, zoals Zero-Hunger, Healthy Diets en Food is Never a Waste. Over
het belang van meer wetenschappelijke kennis voor beter voedselsysteembeleid bestond brede consensus, de meningen liepen echter uiteen
over de vormgeving daarvan.
Energie, klimaat en biodiversiteit
Voor de eerste keer in veertig jaar, organiseerde de AVVN een energietop:
de High Level Dialogue on Energy (HLDE). De SGVN kondigde een
routekaart aan voor de energietransitie gericht op het bereiken van
universele toegang tot elektriciteit en schone kookoplossingen in 2030,
de-carbonisatie van de energiesector per 2050, en het verdrievoudigen
van de mondiale investeringen in de energietransitie. Regeringsleiders en
ministers van meer dan honderd landen onderschreven deze doelen en
het belang van eerlijke en inclusieve energietransitie. Een groot aantal
landen, internationale organisaties en private partijen gaven uitvoering
aan hun actieplannen met vrijwillige toezeggingen in de vorm van Energy
Compacts. De energietop versterkte hiermee de mondiale basis voor
ambitieuze en inclusieve klimaatactie richting het 1,5 graden doel.
Het Koninkrijk benadrukte dat de energietransitie eerlijk en inclusief moet
zijn, en herbevestigde de steun voor de energietransitie in lage inkomenslanden. Het Koninkrijk kondigde de NL Energy Compact aan, een
gezamenlijke inzet met 26 Nederlandse partijen om tot 2030 in totaal
45 miljoen mensen toegang te bieden tot schone kookoplossingen,
100 miljoen mensen toegang tot elektriciteit te geven, en de banenkansen
in de transitie voor jongeren en vrouwen te verdubbelen. Ook kondigde
het Koninkrijk een bijdrage aan het Hernieuwbare Energie Integratie
programma van de Climate Investment Funds aan, en de tweede
openstelling van de SDG7 Results subsidieregeling via RVO. Samen met
Kenia en Malawi riep het Koninkrijk tijdens het door deze drie landen
georganiseerde HLDE side-event «Priority Action on Clean Cooking for
All» op tot meer prioriteit voor schoon koken, omdat luchtvervuiling door
traditioneel houtvuur één van de grootste en meest hardnekkige gezondheidsrisico’s in lage en middeninkomenslanden vormt.
Met de organisatie van het flagship event Regional Perspectives on the
Circular Economy, voortbouwend op het door het Koninkrijk georganiseerde World Circular Economy Forum (WCEF) eerder dit jaar, onderstreepte het Koninkrijk het belang van de inzet voor internationale
samenwerking voor het versnellen van de transitie naar een circulaire
economie. Doel van het evenement was om draagvlak te creëren onder
VN-lidstaten voor deze transitie in het kader van het behalen van SDG12
(duurzame consumptie en productie) en de doelen van het Parijsakkoord.
Het begrip circulaire economie is nog niet helder door de VN gedefinieerd,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 150, nr. 197

4

en het Koninkrijk streeft daarom met o.a. Nigeria en Colombia naar het
bouwen van een coalitie om de circulaire economie binnen de VN te
agenderen, mede vanwege de link met andere SDG’s (werkgelegenheid,
water, voedsel, klimaat).
Het high level event on Transformative Action for Nature and People werd
medegeorganiseerd door de High Ambtion Coalition for Nature and
People, waarvan het Koninkrijk lid is. Regeringsleiders en ministers
onderstreepten tijdens deze bijeenkomst de urgentie van biodiversiteitsverlies, de noodzaak om de biodiversiteit – en klimaatcrisis gezamenlijk
aan te pakken en de belangrijke rol die inheemse volkeren spelen in het
behoud van biodiversiteit. Daarnaast was er aandacht voor de financing
gap in relatie tot biodiversiteit en werd in dat kader een donatie van USD
5 miljard voor biodiversiteit aangekondigd door filantropische instellingen. Het Koninkrijk benadrukte het belang van een ambitieuze uitkomst
van de 15e Conferentie van Partijen van de Conventie voor Biologische
Diversiteit en de implementatie van de gestelde doelen. Ook riep het
Koninkrijk financiële instellingen en overheden op om natuur en biodiversiteit integraal onderdeel te maken van investeringsbeslissingen.
Het Koninkrijk zet in op het versnellen van adaptatieactie wereldwijd. Met
kennis en kunde op het gebied van o.a. water en infrastructuur draagt het
Koninkrijk internationaal bij aan het verminderen van de kwetsbaarheid,
het versterken van de weerbaarheid en het verhogen van de adaptatie op
het gebied van o.a. water en infrastructuur. Het Koninkrijk organiseerde
tijdens de ministeriële week van de AVVN in samenwerking met het
Global Center on Adaptation het event Accelerating Adaptation Action:
From CAS 2021 to COP26 and Beyond waarbij verschillende stakeholders
samengebracht werden om dieper in te gaan op het accelereren van
watergerelateerde adaptatieactie. Het event bouwde voort op de Climate
Adaptation Summit (CAS) van januari jl., vormt een opstap voor het door
Nederland georganiseerde side event tijdens de COP26, en blikt vooruit
op de 2023 UN Conference on the Water Action Decade. De bijeenkomst
onderstreepte de noodzaak van het prioriteren en accelereren van
adaptatieactie en is in lijn met het recent gepubliceerde IPCC rapport over
de huidige stand en prognose van het klimaatsysteem. Dit rapport stelt
dat water-gerelateerde risico’s door onder andere zeespiegelstijging met
hoge waarschijnlijkheid zullen toenemen.
Tijdens het side-event Accelerating Adaptation Finance werd de mede op
initiatief van het Koninkrijk opgerichte Champions Group on Adaptation
Finance gelanceerd. Andere initiatiefnemers zijn het Verenigd Koninkrijk,
Denemarken, Finland, Zweden en Ierland. Het doel van de groep is om
gehoor te geven aan de politieke oproep van de Minst Ontwikkelde
Landen en Small Island Developing States voor meer adaptatiefinanciering en een betere balans in klimaatgelden tussen adaptatie en
mitigatie. Ook beoogt de groep andere donoren te bewegen om het
voorbeeld van de Champions te volgen en daarmee positief bij te dragen
aan de klimaatfinancieringsonderhandelingen tijdens de VN-Klimaattop in
november. Tijdens de lancering kondigde het Koninkrijk een extra bijdrage
aan van EUR 25 miljoen voor het Least Developed Countries Fund.
Gendergelijkheid, vrouwenrechten en seksuele reproductieve gezondheid
en rechten (SRGR)
Op 22 september organiseerde het Koninkrijk, samen met Zweden,
Finland en Choice for Youth and Sexuality een flagship event. Het belang
van gendergelijkheid en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten
voor het behalen van de gehele 2030 Agenda stond daarin centraal. In het
debat was veel ruimte voor de stem van jongeren. Minister De Bruijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 150, nr. 197

5

benadrukte dat vrouwen en meisjes onevenredig hard getroffen worden
door crises zoals de COVID-19 pandemie, klimaatverandering en humanitaire rampen zoals in Afghanistan en Haïti. Dr. Masouda Jalal, voormalig
Minister van Vrouwenzaken van Afghanistan, riep ertoe op de rechten van
Afghaanse vrouwen en meisjes centraal te stellen in de wereldwijde
reactie op de crisis in Afghanistan.
Op 21 september organiseerde Italië het side-event Safeguarding the
achievements of 20 years of international engagement in Afghanistan:
How to continue supporting the future of Afghan women and girls and
their access to education. Het Koninkrijk was samen met een zestal andere
landen co-sponsor van het event. Minister De Bruijn benadrukte de
cruciale rol van onderwijs voor de ontwikkeling, kansen en keuzevrijheid
van meisjes en voor de vooruitgang en stabiliteit van de gehele samenleving. Hij riep daarnaast op tot een effectieve voortzetting van de
humanitaire hulp, met inachtneming van de humanitaire principes en met
oog voor de positie, participatie en het welzijn van vrouwen, meisjes en
jongeren in het algemeen. Verschillende sprekers noemden tijdens het
event de noodzaak van een onafhankelijk monitoringmechanisme voor
het waarborgen van mensenrechten. Daarnaast benadrukten deelnemers
meermaals het belang van het blijven betrekken van Afghaanse vrouwen
bij (internationale) besluitvorming betreffende steun aan Afghanistan, van
het waarborgen van vrije toegang tot internet (en informatie) voor alle
Afghanen, en van het steunen en beschermen van in het bijzonder
vrouwelijke docenten, vrouwelijke mensenrechtenverdedigers, activisten
en journalisten.
Maatschappelijk middenveld en Mensenrechten
Als co-voorzitter van de UN LGBTI Core Group organiseerde het
Koninkrijk samen met Argentinië het jaarlijkse high-level side event over
gelijke rechten voor LHBTI’s. Het thema van deze bijeenkomst was
decriminalisering van seksuele oriëntatie en genderidentiteit als
voorwaarde om de SDG’s te behalen. De bijeenkomst werd uitgezonden
vanuit de nieuwe SDG Studio in de VN met een videoboodschap van
Minister De Bruijn en met Nikkie de Jager als speciale gast vanuit haar rol
als UN Goodwill Ambassador van de Nederlandse Vereniging van de
Verenigde Naties. Het Koninkrijk benadrukte dat de SDG’s niet te behalen
zijn zolang de rechten van LHBTI’s ingeperkt worden, waarbij criminalisering één van de grootste barrières is. Namens het Koninkrijk riep
Minister De Bruijn op tot decriminalisering van seksuele oriëntatie en
gender identiteit. De Nederlandse inbreng onderscheidde zich met Nikkie
de Jager als lid van de VN-delegatie van het Koninkrijk. Zij gaf de
LHBTI-gemeenschap een stem tijdens dit event en bracht het belang van
decriminalisering van seksuele oriëntatie en genderidentiteit, een prioriteit
in het Nederlandse mensenrechtenbeleid onder de aandacht bij een breed
publiek.
Op 23 September nam het Koninkrijk deel aan het side event #LiftUpPhilantropy: Boosting local philanthropy to make aid localisation a reality. De
deelname aan dit side-event sluit aan bij de strategische rol van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken bij het Power of Voices partnerschap
Giving for Change met de Nederlandse Wilde Ganzen als penvoerder van
deze alliantie. Het Koninkrijk benadrukte het belang van het maatschappelijk middenveld in het streven naar goed functionerende en inclusieve
samenlevingen. Het Koninkrijk blijft zich inzetten voor meer eigenaarschap en zeggenschap voor lokale maatschappelijke organisaties, onder
meer via directe financiering en door het actief agenderen en aanpakken
van machtsdilemma’s. Meer zeggenschap van lokale maatschappelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 150, nr. 197

6

organisaties is een belangrijke stap om hun onafhankelijke en politieke rol
in de samenleving te ondersteunen en hun legitimiteit te vergroten.
«en een veilige wereld.»
Accountability
Het Koninkrijk co-sponsorde op 24 september het evenement Raising the
Bar: Working towards Comprehensive Justice in Syria, georganiseerd
door Liechtenstein en het bewijsvergaringsmechanisme IIIM (International, Impartial and Independent Mechanism) over de strijd tegen
straffeloosheid in Syrië. Het Koninkrijk bracht hierbij de NederlandsCanadese stap om het Syrische regime aansprakelijk te stellen voor grove
mensenrechtenschendingen, foltering in het bijzonder, onder de aandacht
en benadrukte dat het Koninkrijk de inzet op accountability centraal stelt in
het conflict in Syrië alsook de belangrijke rol van het bewijsvergaringsmechanisme IIIM hierbij. Door de deelname van een groot aantal landen
kwam de brede inzet voor de strijd tegen straffeloosheid (waaronder de
breed gesteunde aansprakelijkstelling) duidelijk naar voren: alleen
gezamenlijk en complementair, via nationale, regionale en internationale
initiatieven, mét betrokkenheid van Syrische maatschappelijke organisaties, kan er vooruitgang worden geboekt.
Op 23 september heeft het Koninkrijk deelgenomen aan de jaarlijkse
bijeenkomst van het Informal Network for the International Criminal
Court. De bijeenkomst stond in het teken van de transitiefase waarin het
Strafhof zich bevindt. In het afgelopen jaar zijn de door de VS opgelegde
sancties opgeheven, er zijn zes nieuwe rechters en een nieuwe hoofdaanklager benoemd en het mede door het Koninkrijk geïnitieerde en geleide
hervormingsproces is nu volop in gang. Het Koninkrijk onderstreepte het
belang van een effectieve en voortvarende implementatie van de
aanbevelingen die in 2020 door de onafhankelijke experts zijn gedaan.
Ook heeft het Koninkrijk gepleit voor een realistische verhoging van het
budget, mede in het licht van het sterk toegenomen aantal strafprocessen
dat volgend jaar zal worden gevoerd – waaronder het eerste Darfurproces. Daarnaast is aangegeven dat het Koninkrijk zich zal blijven
inzetten voor het bevorderen van de universaliteit van het Statuut van
Rome, dat sinds 1998 het belangrijkste verdrag is in de wereldwijde strijd
tegen straffeloosheid.
Ontwapening
Iedere twee jaar vindt in New York en marge van de AVVN de artikel XIV
conferentie van het Alomvattend kernstopverdrag (CTBT) plaats om het
verdrag en met name de universalisering en het in werking treden
daarvan te promoten. Dit jaar viel de conferentie samen met het 25-jarige
jubileum van het verdrag. Het Koninkrijk riep op tot spoedige ratificatie
van het verdrag door de landen die dit nog niet hebben gedaan.
Daarnaast werd gesproken over de inzet van het Koninkrijk in de aanloop
naar de Toetsingsconferentie van het Non-proliferatie Verdrag.
Voorkomen en bestrijden van terrorisme en gewelddadig extremisme
Op het gebied van contraterrorisme (CT) organiseerde het Koninkrijk op
29 september een bijeenkomst met de VN en de Iraakse autoriteiten over
het belang van een gedegen aanpak voor de berechting, rehabilitatie en
re-integratie van Foreign Terrorist Fighters en hun families. Verder
benadrukte het Koninkrijk tijdens de AVVN het belang van het betrekken
van het maatschappelijk middenveld en het waarborgen van mensenrechten in de strijd tegen terrorisme en gewelddadig extremisme. Deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 150, nr. 197

7

onderwerpen, die essentieel zijn voor het effectief voorkomen en
bestrijden van de terrorisme, stonden ook centraal tijdens de ministeriële
bijeenkomst van het Global Counter Terrorism Forum op 7 oktober.
Tijdens deze bijeenkomst werden eveneens de door het Koninkrijk,
Marokko en de VN ontwikkelde beleidsaanbevelingen aangenomen die
toezien op het mitigeren van negatieve effecten van terrorismefinancieringsmaatregelen op het maatschappelijk middenveld.
Landensituaties
Tijdens de ministeriële week van de AVVN stonden ontwikkelingen in
Afghanistan centraal. Zo benadrukte Minister-President Rutte tijdens zijn
speech dat de internationale gemeenschap de Afghaanse bevolking niet in
de steek mag laten en riep hij op tot het bieden van humanitaire hulp. Het
Koninkrijk nam verder deel aan de ministeriële bijeenkomst van de G20
over de situatie in Afghanistan, die op 22 september op initiatief van
G20-voorzitter Italië plaatsvond ter voorbereiding van de G20-top over
Afghanistan van 12 oktober. Tijdens de G20-bijeenkomst was veel
aandacht voor het belang van veilige doorgang, voor de humanitaire
situatie en voor contacten van de internationale gemeenschap met de
Taliban. Het Koninkrijk was uitgenodigd als gast en benadrukte het belang
van veilige doorgang voor ingezetenen en Afghanen die het land willen
verlaten en voor (humanitaire) organisaties die Afghanistan in willen
reizen. Ook werd gesproken over de gevolgen van de situatie voor de
Afghaanse economie, regionale veiligheid en stabiliteit en voor mensenrechten, in het bijzonder de rechten van vrouwen en meisjes. De aanwezigen toonden zich eensgezind over het belang om de Afghaanse
bevolking te blijven steunen en benadrukten te willen voorkomen dat
Afghanistan opnieuw een uitvalsbasis voor internationale terroristische
organisaties wordt. Ook waren aanwezigen het eens dat samenwerking
met de Taliban alleen onder voorwaarden plaats zou mogen vinden,
waarbij de internationale gemeenschap de Taliban aan hun eigen
toezeggingen t.a.v. onder meer mensenrechten en aan VNVR-resolutie
2593 zou moeten houden. Ook tijdens de informele Raad Buitenlandse
Zaken, waar EU-lidstaten en marge van de ministeriele week bijeen
kwamen, werd de situatie in Afghanistan besproken. Over de uitkomsten
van deze informele Raad is uw Kamer op 27 september jl. reeds
geïnformeerd.1
Tijdens de ministeriële bijeenkomst op 22 september georganiseerd door
Duitsland en de VN werd stilgestaan bij de aankomende parlementaire en
presidentiële verkiezingen en de veiligheidssituatie in Libië. Ook de
verlenging van het mandaat van UNSMIL en de onafhankelijke Fact
Finding Mission (FFM) werden besproken. Het Koninkrijk benadrukte twee
zaken: ten eerste de belangrijke rol van het maatschappelijk middenveld
bij het organiseren van vrije, tijdige, eerlijke en inclusieve verkiezingen en
ten tweede het belang van mensenrechten en accountability bij het proces
van nationale eenwording en het belangrijke werk van de FFM daarin. Op
11 oktober jl. is het mandaat van de FFM met negen maanden verlengd in
de VN Mensenrechtenraad.
Op 22 september was er speciale aandacht voor de humanitaire situatie in
Jemen tijdens het door de Europese Commissie, Zweden en Zwitserland
georganiseerd evenement High-Level Event on Yemen: Responding to the
crises within the world’s largest humanitarian crisis. Het Koninkrijk bracht
tijdens deze bijeenkomst conform de motie van het lid Jasper van Dijk
(Kamerstuk 21 501-02, nr. 2380) de VNVR-resolutie 2417 (2018) in
1

Verslag van de informele Raad Buitenlandse Zaken van 20 september 2021, Kamerstuk
21 501-02, nr. 2407.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 150, nr. 197

8

herinnering en uitte zorgen over door conflict gedreven honger in Jemen.
Naast voortgezette diplomatieke inzet van het Koninkrijk om naleving van
internationaal humanitair recht te bevorderen en inzet van honger als
oorlogswapen te bestrijden, onderstreepte het Koninkrijk dat de enige
duurzame oplossing een politieke oplossing is.
Tijdens het high level side event Rohingya Crisis: Imperatives for a
Sustainable Solution over de situatie van de Rohingya, georganiseerd
door Bangladesh en ge-co-sponsord door onder andere de EU spraken
alle sprekers, waaronder het Koninkrijk, zorgen uit over de situatie van de
Rohingya, die is verslechterd sinds de staatsgreep in Myanmar van
1 februari dit jaar. Aanwezige sprekers dankten Bangladesh voor de
opvang van bijna een miljoen Rohingya sinds 2017 en riepen internationale donoren op bij te dragen aan de opvang van vluchtelingen in
Bangladesh. Daarbij was er aandacht voor de omstandigheden in de
vluchtelingenkampen in Bangladesh en voor het belang van duurzame
oplossingen, bijvoorbeeld het bieden van onderwijs aan vluchtelingen
totdat ze naar Myanmar kunnen terugkeren. Het Koninkrijk blijft, net als
andere landen, pleiten voor het waarborgen van de voorwaarden voor
terugkeer van de Rohingya naar Myanmar: deze moet vrijwillig, veilig,
duurzaam en waardig zijn. Meerdere sprekers noemden de veilige
terugkeer van Rohingya vluchtelingen naar Myanmar onder de huidige
omstandigheden aldaar niet realistisch. Het Koninkrijk spant zich
onverminderd in voor de bescherming van mensenrechten en het
tegengaan van straffeloosheid in Myanmar.
Tijdens zijn bezoek aan New York sprak Minister-President Rutte ook met
enkele regeringsvertegenwoordigers. In gesprek met de Ethiopische
vicepremier Mekonnen riep hij herhaaldelijk op tot vrije humanitaire
toegang, en tot een staakt-het-vuren in de Tigray regio. Vicepremier
Mekonnen meldde dat de vooruitzichten op een staakt-het-vuren, gevolgd
door een politieke oplossing van het conflict, vanuit het perspectief van de
regering niet goed zijn. Ook bleef Mekonnen bij het Ethiopische standpunt
dat het land inmiddels afdoende gedaan zou hebben om humanitaire
toegang te verschaffen.
Met de Indonesische Minister voor Buitenlandse Zaken, Retno Marsudi,
sprak Minister-President Rutte over de ontwikkelingen in de Indo Pacific
regio, inclusief AUKUS. Voorts bespraken zij de situatie in Afghanistan en
de Taliban-regering. Met Minister-President Hasina van Bangladesh
besprak Minister-President Rutte de ontwikkelingen in de regio op het
gebied van veiligheid. Minister-President Hasina gaf aan grote zorgen te
hebben over de situatie van de Rohingya: er dreigt een verloren generatie
te ontstaan. Ook maakte zij de zorgen kenbaar over de potentiele
spill-over van Afghanistan naar Bangladesh. Minister-President Rutte
sprak de wens uit met Bangladesh te blijven samenwerken, o.a. op het
terrein van klimaatadaptie. Tenslotte besprak Minister-President Rutte de
verslechterende veiligheidssituatie in Nigeria en ontwikkelingen in de
West-Afrikaanse regio met president Buhari. Daarnaast bracht hij de
zorgen over van Nederlandse bedrijven
gevestigd in Nigeria die genoodzaakt zijn halfabricaten in het buitenland
aan te schaffen om vervolgens lokaal eindproducten te kunnen maken.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H.P.M. Knapen
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
Th. J.A.M. de Bruijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 26 150, nr. 197

9