Een visie op bodemvruchtbaarheid vanuit de praktijk
Inleiding
Agrifirm, een coöperatie met 17.000 Nederlandse veehouders en telers als leden,
heeft als missie ‘duurzaam waarde creëren’. De agrarische sector staat voor grote
uitdagingen. Klimaatverandering, reductie van de sociale en milieu-impact van de
landbouw, een toenemende wereldbevolking en daarmee een toenemende vraag
naar veilig voedsel, schaarste van eindige grondstoffen, en bodemuitputting,
vragen om een uitgekiende benadering. Agrifirm heeft haar bijdrage op al deze
vraagstukken vertaald in drie concrete pijlers. Daarmee leveren wij een bijdrage
aan een toekomstbestendige voedselproductie, op schaal én op maat:
• Slim voeden
• Gezonde bodem, gezonde planten en gezonde dieren
• Kracht in de keten
Op basis van deze drie pijlers zijn concrete acties uitgewerkt voor alle agrarische
activiteiten. In dit stuk ligt de focus op de grondgebonden agrarische activiteiten.
Slim voeden: Slim voeden van planten en bodem verwijst naar
precisielandbouw, precisiebemesting, nieuwe sensortechnologieën en de
ontwikkeling van producten, die precies werken op die plaats en op het moment
waar en wanneer het nodig is. De huidige ontwikkeling van de Veris-bodemscan
is een goed voorbeeld van slim voeden met behulp van nieuwe
(precisie)technieken. Deze toepassing brengt de bodem in kaart om zo
zuurtegraad en organische stofgehalte te bepalen. Deze informatie wordt vertaald
naar perceelkaarten waar een nauwkeurig advies kan worden gegeven over
plaats-specifieke bemesting en behandeling van de grond. En dit is slechts één
van de voorbeelden. Qua technologie staan we pas aan het begin.
Gezonde bodem, gezonde planten: Bodem in balans. Een gezonde bodem
zorgt voor efficiënte, weerbare planten, die maximaal gebruikmaken van hun
natuurlijke mogelijkheden. Daardoor ontstaat een toenemende weerbaarheid
tegen infecties en plagen. Het project Bodem Resetten, waarbij aaltjes in de
bodem worden bestreden door natuurlijke, anaerobe bacteriën, is een goed
voorbeeld van het stimuleren van deze natuurlijke weerbaarheid. Veel kennis zal
nog ontwikkeld moeten worden, maar de mogelijkheden die de natuur biedt zijn
nog lang niet allemaal in beeld.
Kracht in de keten: De vraag naar duurzaam voedsel creëert ook vraag naar
nieuwe maatschappelijk geaccepteerde ketens. Maar er is ook noodzaak om
deze te creëren. Niet op iedere plaats in Nederland is iedere vorm van agrarische
activiteit mogelijk. Voor de agrarische ondernemingen zullen in die verschillende
omstandigheden wel concurrerende ketens ontwikkeld moeten worden.
Ketens die een meerwaarde opleveren voor de boer. Agrifirm wil graag, samen
met haar leden, deze nieuwe ketens helpen ontstaan en investeert daar ook in.
Duurzame brouwgerst voor Heineken, duurzame baktarwe voor Koopmans en de
ontwikkeling van NederSoja zijn daar goede voorbeelden van.

1/2

Bodemgezondheid
Bodemgezondheid is één van onze pijlers. Een belangrijk onderwerp.
De bodemvruchtbaarheid in Nederland is niet overal slecht, maar we zien een
toename van gebreksziekten. Agrifirm definieert bodemvruchtbaarheid als het
handhaafbare en volhoudbare vermogen van de bodem om een plant van
voedingsstoffen en vocht te voorzien. Zonder goed bodemleven vallen essentiële
processen stil: Geen vertering van organische stof (chemisch proces), geen
structuurstabiliteit (fysisch proces) en schimmelziekten hebben geen gebrek aan
natuurlijke vijanden (biologisch proces). Organische stof is belangrijk, maar vertelt
niet het hele verhaal. Veel moet nog ontdekt worden. Eénduidige indicatoren, met
handelingsperspectief voor de boer, ontbreken nog. Agrifirm heeft een heldere
visie en heeft deze vertaald in een gebalanceerd voedingsadvies voor een
gezond bodemleven. De kern daarvan is: Niet het absolute organische
stofgehalte maar de regelmatige nieuwe aanvoer van organische stof is cruciaal.
Gevarieerde aanvoer van vijf bronnen van organische stof is essentieel:
Groenbemesters, gewasresten, compost, dierlijke mest en wortelresten.
De bodemlevenstrategie van Agrifirm is hieronder weergegeven:

Deze strategie heeft Agrifirm vertaald in adviestools voor haar telers. Investeren
in bodemgezondheid is een lange termijn-investering, die voor de boer ook
waarde genereert. Maar additionele prikkels kunnen helpen dit te versnellen.
Additionele prikkels
• Stimuleer kringlooplandbouw op basis van bedrijfsspecifieke
“evenwichtsbemesting”. Pas regelgeving daartoe aan en help
meetinstrumenten te ontwikkelen.
• Stimuleer het gebruik van organische bodemverbeteraars. Ontzie ze in de
mineralenbalans. Er zijn aanwijzingen dat dit zonder schade moet kunnen.
• Stimuleer onderzoek naar de ontwikkeling van éénduidige indicatoren.
Draag zorg voor het in stand houden van onderzoekspercelen voor
langjarig onderzoek. De huidige kortlopende projecten schieten daartoe te
kort.
• Stimuleer investeringen in precisielandbouw. Precisielandbouw betekent
traffic control op de akkers, lichtere machines, het opsporen en bewerken
van bodemverdichting, het implementeren van preciesiebemesting, etc.
• Voor bodemgezondheid en gewasrotatie is grondhuur en -ruil een
essentieel instrument. Verbeter de wetgeving om dit gemakkelijker te
maken.

2/2