Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

28 684

Naar een veiliger samenleving

Nr. 579

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 6 november 2019
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid en de vaste commissie
voor Infrastructuur en Waterstaat hebben op 9 oktober 2019 overleg
gevoerd met de heer Grapperhaus, Minister van Justitie en Veiligheid, en
mevrouw Van Veldhoven-van der Meer, Staatssecretaris van Infrastructuur
en Waterstaat, over:
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 11 januari 2019 inzake landelijk beeld jaarwisseling 2018–2019
(Kamerstuk 28 684, nr. 547);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 12 juli
2019 inzake evaluatie maatregelen jaarwisseling (Kamerstuk
28 684, nr. 577).
Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid,
Van Meenen
De voorzitter van de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat,
Agnes Mulder
De griffier van de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid,
Hessing-Puts

kst-28684-579
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

1

Voorzitter: Den Boer
Griffier: Burger
Aanwezig zijn negen leden der Kamer, te weten: Den Boer, Van Dam,
Helder, Kröger, Krol, Kuiken, Van der Staaij, Wassenberg en YeşilgözZegerius,
en de heer Grapperhaus, Minister van Justitie en Veiligheid, en mevrouw
Van Veldhoven-van der Meer, Staatssecretaris van Infrastructuur en
Waterstaat.
Aanvang 10.01 uur.
De voorzitter:
Goedemorgen, dames en heren. Welkom allemaal bij het algemeen
overleg Jaarwisseling. Ik heet de Minister van Justitie en Veiligheid, de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en hun ambtelijke
ondersteuning welkom. Welkom ook aan de Kamerleden. Ik ga ze even
kort langs. Aanwezig zijn de heer Krol, de heer Wassenberg, mevrouw
Helder, mevrouw Yeşilgöz, de heer Van Dam en mevrouw Kuiken. We
hebben het vandaag zo geregeld dat mevrouw Kuiken als eerste mag
spreken, omdat zij zo meteen de zaal moet verlaten wegens een plenair
debat. Wij verlenen haar dus die gunst. Graag zelfs. De heer Krol zal het
voorzitterschap van mij overnemen als ik mijn bijdrage als woordvoerder
lever. Waarvoor dank!
Ik heet ook de mensen op de publieke tribune hartelijk welkom. Ik kan u
nog niet zo direct identificeren, maar dat merken we vanzelf wel. We
hebben vandaag een spreektijd van vier minuten max. Voorts zijn er
maximaal twee interrupties per lid. En die gaan we in tweeën doen.
Laten we nu beginnen met de eerste termijn van de Kamer. Ik geef het
woord aan mevrouw Kuiken.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Voorzitter. Ik dacht even dat u mevrouw Kuik zei. Het is ook helemaal niet
erg om verward te worden met mevrouw Kuik. Het is alleen nog wachten
op ons eerste initiatiefwetsvoorstel.
Voorzitter. Dat terzijde. Dank dat ik even als eerste mag spreken. Ik
verontschuldig me ervoor dat ik het kort houd. Oud en nieuw is natuurlijk
een terugkerend thema. Het moet een feest zijn voor jong en oud en het is
gelijktijdig een avond die altijd veel kopzorgen geeft vanwege de overlast
die er toch elk jaar ook helaas weer ontstaat. Veel geweld, veel risico’s
voor de samenleving, en dan heb ik nog niet over de milieuschade die er
toch ook ontstaat. Winst is dat we er nu niet hartje zomer over praten
maar wel ruim voordat de jaarwisseling daadwerkelijk plaatsvindt.
Er ligt een heldere oproep van politie en hulpverleners om zwaardere
categorieën vuurwerk te gaan verbieden. Ik heb in een vorig debat al eens
gezegd dat ik zo ongeveer de laatste was die vond dat we vuurwerk niet
zouden moeten verbieden, omdat ik heel goed begrijp dat dat ook past bij
de tradities die we al jarenlang kennen, maar ik ben zover dat ik vind dat
we ook zwaardere categorieën vuurwerk zouden moeten verbieden.
Gisteren liet onder andere het CDA weten daar ook voorstander van te
zijn. Ik zou dat initiatief graag van harte willen steunen. Wat dat betreft
steun ik dus ook de oproep van de politie. Ik ben dan ook benieuwd hoe
het kabinet hiertegen aankijkt.
Voorzitter. Een tweede vraag betreft een zorgpunt dat de politie gisteren
en ook al eerder in haar brief naar voren heeft gebracht: dat het aantal
geweldsincidenten eigenlijk veel hoger is dan we nu weten. Dat is zo
omdat niet alles wordt gemeld, omdat er te veel bureaucratie is en omdat
het te lastig is. Nou heeft de politie zelf aangegeven dat ze met mobiele
aangiftes willen gaan werken. Denkt Minister Grapperhaus dat dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

2

afdoende is? Zijn er nog andere maatregelen nodig om die meldingsbereidheid te verhogen? Het is wel zaak dat we exact weten wat er gebeurt
op zo’n avond, wat politieagenten en andere hulpverleners overkomt en
hoe we daar strakker in kunnen handhaven.
Bij mijn derde vraag rol ik meteen door naar mijn vierde vraag. We
hebben in de afgelopen jaren ongelofelijk veel maatregelen ingezet om
geweld rond oud en nieuw in te dammen. Ik noem gebiedsverboden,
mensen preventief van straat halen, melden, hogere straffen en dubbele
straffen. Ik wil gewoon een algemene notie van het kabinet hoe tevreden
het zelf is met deze maatregelen en of wij nog aanvullende maatregelen
kunnen verwachten.
Voorzitter. Daarmee rond ik af. Ik zie uit naar de beantwoording van de
vragen die ik heb gesteld. Mijn medewerker zal de beantwoording volgen.
Ik vermoed zomaar dat ik een groot deel van de vragen die door mijn
collega’s worden gesteld, ook ondersteun. We staan hierin aan dezelfde
kant van de streep. We vinden dat geweld tegen hulpverleners ongeacht
de omstandigheden altijd onacceptabel is en dat hulpverleners alle steun
verdienen om oud en nieuw voor iedereen, maar dan ook echt voor
iedereen, een feestje te laten zijn.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Kuiken. Intussen zijn nog twee andere leden
aangeschoven. Dat zijn mevrouw Kröger en de heer Van der Staaij.
Welkom. Ik wil nu het woord geven aan de heer Krol voor de volgende
bijdrage in eerste termijn vanuit de Kamer.
De heer Krol (50PLUS):
Dank u wel, voorzitter. Rotjongens met rottige rotjes. En wat zeg ik: het
zijn, om met kapitein Haddock te spreken, bommen en granaten. Ik begin
mijn geduld te verliezen. Misschien voelen steeds collega’s met me mee.
Er werden in deze kabinetsperiode legio moties ingediend om
knalvuurwerk voor particulieren te verbieden. En als dan zelfs de
coalitiepartijen het onderling niet eens kunnen worden, dan schiet het niet
echt op. En dat terwijl het knalvuurwerk inmiddels de kracht heeft van een
handgranaat. Echt bommen en granaten dus!
Dit kabinet stuurt onze politiemannen en -vrouwen, het paramedisch
personeel, hulpverleners, de boa’s en anderen gewoon weer naar het
front. Er vallen écht doden en gewonden bij dit feest, dat op een oorlog is
gaan lijken. Dat wordt steeds erger. Uit een enquête onder politieagenten
blijkt dat het aantal incidenten tijdens de jaarwisseling met 10% steeg ten
opzichte van het jaar daarvoor. Het aantal gewonde agenten als gevolg
van fysiek geweld liep op van 38 naar 58. Ruim twee derde geeft aan dat
ze incidenten niet eens gemeld hebben. Mevrouw Kuiken zei dat net ook
al. Tel daar dus rustig nog maar wat bij op. Graag een reactie.
Ook de bevolking loopt grote risico’s. De dramatische vonkenregen op
Scheveningen is net niet totaal rampzalig geworden. Dat komt door het
fantastische optreden van de brandweer. Zij mochten de bestuurlijke
janboel tot een goed einde brengen met gevaar voor eigen leven. De
Onderzoeksraad stelt dat de partijen tekort zijn geschoten in het
beheersen van risico’s. Dat is precies wat we hier vandaag opnieuw
moeten constateren: het kabinet schiet tekort in het beheersen van de
risico’s.
Het maatregelenpakket is onvoldoende. Ik noem er drie. De bodycam
wordt hier en daar ingezet, maar de Minister twijfelt nu al of we straks iets
van de opnames zullen zien vanwege de rook. Moet ik dit nou echt serieus
nemen? Het kabinet kondigt een verbod aan voor het allerzwaarste
knalvuurwerk in categorie F3. De vuurwerkbranche reageert uiterst
verbaasd en zegt dat het dan om minder dan 1% van de omzet gaat. Dit is
geen verbod op knalvuurwerk voor particulieren zoals 50PLUS dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

3

voorstaat. Het is halfslachtig, het is een compromis waardoor een veilige
jaarwisseling geen stap dichterbij komt. Is dit nou het hoogst haalbare van
dit verdeelde kabinet? Graag een reactie.
Burgemeesters hebben de mogelijkheid om een vuurwerkvrije zone in te
stellen waar vuurwerk verboden is. De recente brief van de korpschef, de
centrale ondernemingsraad en de politiebonden spreekt van een
lappendeken aan handhavingsarrangementen, en dus van onoverzichtelijke situaties. Zo’n zone houdt ergens weer op. En dan is er dus een straat
verderop waar je wel kunt afsteken. Als het net zo gehandhaafd wordt als
de regels over bijvoorbeeld het tijdstip waarop je mag gaan knallen, wordt
dit de zoveelste regel om te overtreden. De rotjochies met hun bommen
en granaten beproeven de wetteloosheid.
De maatregelen van deze bewindspersonen zullen de sfeer van wetteloosheid echt niet omkeren. Het wordt alleen maar spannender. Bij de
Nederlandse bevolking bestaat een breed draagvlak voor een verbod op
knalvuurwerk voor particulieren. 63% wil zo’n verbod. Een recent
onderzoek van het WODC bevestigde dat opnieuw. 50PLUS pleit al jaren
voor een gemeentelijke vuurwerkshow waarbij mensen echt geniet van
mooi vuurwerk, elkaar ontmoeten en het nieuwe jaar in pais en vree
beginnen.
De in de media aangekondigde motie van het CDA, die eerst wel en toen
weer niet gesteund werd door de VVD, gaat lang niet zover als 50PLUS
zou willen, maar het is in elk geval een klein stapje vooruit. Vandaar dat
we die willen meeondertekenen. 50PLUS blijft zitten met grote zorgen,
want wat er het komend jaar ook weer gaat gebeuren, we houden ons
hart vast omdat er ongetwijfeld weer veel mis zal gaan.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Krol. Dan geef ik graag het woord aan meneer
Wassenberg.
De heer Wassenberg (PvdD):
Dank u wel, voorzitter. Opnieuw een debat over de jaarwisseling. Dit is
geen debat over een gezellig feest, maar over de ellende die vuurwerk
aanricht. Een debat waarin heel veel wordt bepaald door de onderbuik en
waarin voorstanders van vuurwerk als allerbelangrijkste argumenten
hebben: vuurwerk is gezellig en de goeden moeten niet onder de kwaden
lijden. Na de jaarwisseling tel je de afgerukte vingers, de uitgeschoten
ogen en spreek je er traditiegetrouw schande van. En alles blijft bij het
oude.
De Onderzoeksraad voor Veiligheid concludeerde in 2017: de viering van
oud en nieuw is op veel plaatsen in Nederland het onveiligste feest van
het jaar. De belangrijkste aanbeveling was om knalvuurwerk en vuurpijlen
te verbieden. Daarin staat de OVV niet alleen. Het zijn niet de minste
organisaties die pleiten voor een verbod. Ik noem er een paar: de politie,
het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, de gemeentes
Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag, de Koninklijke Nederlandse
Maatschappij voor Diergeneeskunde, de Dierenbescherming, de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie, het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap, het Oogfonds, politievakbonden, jeugdartsen,
longartsen, patiëntenverenigingen, het Longfonds, de brandweer,
verzekeraars, de Vogelbescherming en openbaarvervoerbedrijven.
Allemaal zeggen ze: neem het probleem serieus. Neem maatregelen die
werken en verbied in ieder geval knalvuurwerk en vuurpijlen.
En wat heeft het kabinet tot nu toe gedaan? Alle dwingende adviezen,
zelfs dat van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, in de wind geslagen. Het
kabinet heeft een paar halfslachtige maatregelen getroffen en het
probleem vooral over de schutting van gemeenten gegooid, onder het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

4

motto: zie maar hoe je het regelt; wij zijn ervan af. En dat noemen we dan
maatwerk. Maar het is geen maatwerk, het is prutswerk. Het is chaos.
Maandag waarschuwde de korpschef van de politie ons in een brief voor
de complexe handhaving die het gevolg is van die willekeur aan lokale
verboden. Ik kan me er alles bij voorstellen. Kijk bijvoorbeeld naar het
Rijnmondgebied, waar de ene gemeente naadloos overgaat in de andere
en waar het voor patrouillerende politie vaak erg lastig kan zijn om in een
split second – en dat moet: het moet echt in een fractie van een seconde –
te weten welk gemeentelijk beleid in welke straat geldt. Landelijke regels
lossen dat probleem op. En dat is hard nodig.
In de monitor over de laatste jaarwisseling lezen we dat het aantal
vuurwerkincidenten in het afgelopen jaar is gestegen van 2.700 naar
3.100, en dat het aantal branden en ontploffingen is gestegen van 1.300
naar 1.500. 2 doden door vuurwerk, 400 gewonden, waarvan de helft zelf
helemaal geen vuurwerk heeft afgestoken maar getroffen werd door een
vuurpijl van een ander. Je gaat naar buiten om de buren een gelukkig
nieuwjaar te wensen en je eindigt op de spoedeisende hulp. Nou, een
fijne jaarwisseling is dat. Dan zijn er nog 600.000 longpatiënten in
Nederland. Heeft de Minister daar weleens aan gedacht? Patiënten die elk
jaar weer met angst en beven vooruitkijken naar de laatste dag van het
jaar, de avond waarop ze niet buiten kunnen komen door fijnstof. Dat
fijnstof dringt overal doorheen, ook door kieren van vensters en deuren.
Voorzitter. De maatregelen die het kabinet voorstelt, hebben zelfs niet een
beetje geholpen om het probleem onder controle te krijgen. Ik vraag de
Minister en de Staatssecretaris om partij te kiezen. Ga aan de kant staan
van de hulpdiensten, van de politie. Kies partij voor de patiënten, voor de
natuur, voor de dieren in huis, voor de vogels in de stad, die in paniek alle
kanten op vluchten. Van de Staatssecretaris wil ik weten hoe de grootste
stikstofuitstoot van vuurwerk te rijmen is met de PAS-uitspraak van de
Raad van State. Er worden nogal wat stikstofoxiden de lucht in geblazen
door al dat vuurwerk.
Voorzitter. Het kabinetsbeleid met betrekking tot vuurwerk is mislukt. Ik
vraag het kabinet nogmaals om het advies van de OVV, de politie en van
al die organisaties die ik eerder noemde, serieus te nemen en zo spoedig
mogelijk het OVV-advies integraal om te zetten in regelgeving. Verbied
knalvuurwerk, verbied vuurpijlen en maak van oud en nieuw weer een
feest en geen oorlogssituatie.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Wassenberg. Keurig binnen de tijd en geen interrupties, zie ik. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Helder. Gaat uw
gang.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Vandaag weer het jaarlijkse ritueel ofwel het
algemeen overleg over de jaarwisseling. Ik merk op dat we dit debat
steeds later in het jaar voeren en dat kenmerkt wat mij betreft de
besluiteloosheid. We komen geen stap verder, omdat er wordt vastgehouden aan het begrip «traditie». In het vragenuur van 28 mei jongstleden
heb ik de Minister gevraagd om in zijn jaarlijkse reactie uitgebreid en in
niet-ambtelijke taal in te gaan op de paginagrote oproep van de politie in
het Algemeen Dagblad met de titel «Nederland verdient een veilige
jaarwisseling». Deze oproep werd gesteund door maar liefst 26 organisaties, die allemaal pleiten voor een verbod op knalvuurwerk en
vuurpijlen. Antwoord Minister, ik citeer: «Ja, een paginagrote oproep,
ondersteund door vele organisaties, vergt een uitgebreide en gemotiveerde reactie.» De verwachting was dus groot, maar helaas, wat staat er
in de brief van 12 juli? «Het kabinet wil de traditie van de jaarwisseling zo
veel mogelijk behouden. Een totaalverbod op consumentenvuurwerk is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

5

daarom niet aan de orde.» Dat is geen uitgebreide motivering. Alle teksten
daarna gaan over maatregelen die als een doekje voor het bloeden
moeten dienen. Dat is weer een gemiste kans en ook geen oplossing,
want zoals we al hebben kunnen lezen: er wordt geen Chinese rol naar
agenten gegooid.
Voorzitter. Het draagvlak neemt duidelijk af. Twee jaar geleden was vanuit
mijn achterban al 60% van de ondervraagden voor een vuurwerkverbod.
De viering van oud en nieuw is op veel plaatsen in Nederland al het
onveiligste feest van het jaar geworden. Er vallen honderden gewonden.
Agenten en hulpverleners worden bestookt met vuurwerk en er is sprake
van zeer ernstige overlast. Bij de politie geldt de jaarwisseling als een
hoogrisico-evenement. Dat kan echt niet meer als een feest worden
betiteld. Eerder zei de Minister nog dat een dusdanig vergaande
maatregel als een verbod – weer een citaat – «pas in de rede ligt als
andere maatregelen niet werken». Maar dat is iets heel anders dan zeggen
dat een totaalverbod er gewoon niet komt, omdat het afsteken van
vuurwerk een traditie is die het kabinet wil behouden. Dus ik hoor graag
een uitgebreide toelichting op wat ik toch maar gewoon een draai noem.
In dat kader vroeg ik vorig jaar ook al wat dan de drempel is voor de
Minister om te concluderen dat – zijn citaat – «andere maatregelen niet
werken»? Moeten er doden vallen? Dat kan toch niet waar zijn. Of sturen
we eerst de Minister-President erop af, die aangaf – weer een citaat – dat
«zijn handen jeuken om de raddraaiers allemaal persoonlijk in elkaar te
slaan»?
Voorzitter. Het is voor mijn fractie kiezen uit twee kwaden. Mensen die de
jaarwisseling willen vieren met het afsteken van normaal vuurwerk
enerzijds en de politie, en andere hulpverleners natuurlijk ook, die het in
die nacht steeds zwaarder te verduren krijgen anderzijds. Kern is de
handhaving. Zwaar illegaal vuurwerk opsporen en in beslag nemen; het
afsteken van vuurwerk buiten de toegestane tijdspanne en de schade en
overlast door vuurwerk tegengaan, met z’n allen. Alleen dan blijft het
draagvlak behouden. Maar degene die dit moet handhaven, is nu juist de
politie, en die verdient een duidelijk antwoord van de Minister en niet
ronkende taal vanachter een spreekgestoelte na de ministerraad of een
vage term in de trant van «als andere maatregelen niet werken».
Mijn oproep aan de Minister is dus: stop met het vooruitschuiven van het
antwoord en steun onze agenten en hulpverleners, want als de jaarwisseling weer een feest voor allen moet worden, waar mijn fractie en groot
voorstander van is, dan moet de Minister het voortouw nemen en niet de
gemeenten. Dan verwijs ik naar de aanbevelingen van de OVV, de
Onderzoeksraad voor Veiligheid. Ik noem er twee: meer capaciteit en
budget voor de aanpak van illegaal vuurwerk en stevige maatregelen
tegen geweldplegers. Dan nog een aanvulling van mijn zijde: waarom
geen uitbreiding van de groepsaansprakelijkheid? Vaststaat dat overlast,
letsel en geweld tijdens de jaarwisseling ook wordt veroorzaakt door
alcohol en groepsgedrag, waarbij een zekere mate van normloosheid lijkt
te bestaan. Ik heb in dat kader een mooi initiatiefwetsvoorstel hier
voorliggen. De antwoorden zijn ook al gereed, dus de Minister mag het zo
van mij hebben.
Voorzitter. Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, er zijn twee interrupties voor u, mevrouw Helder. Eerst van
mevrouw Kröger en daarna van meneer Wassenberg.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Een vraag van mijn kant aan mijn collega van de PVV, om het heel helder
te hebben. Roept de PVV nou op, ondersteunt de PVV de oproep van de
OVV, de politie, het ambulancepersoneel, om echt tot een verbod te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

6

komen op al het knalvuurwerk en de vuurpijlen? Is dat de oproep die de
PVV hier doet?
Mevrouw Helder (PVV):
Nee, voorzitter. Persoonlijk kan ik zeggen helaas, maar sprekende namens
mijn fractie: nee, het draagvlak voor vuurwerk neemt inderdaad bij onze
achterban af, of toe voor een vuurwerkverbod. Binnen de fractie zijn wij
nog niet zo ver, dus het algehele verbod waar om gevraagd werd door de
politie en die 26 organisaties, kan ik niet steunen. Maar daarom roep ik de
Minister ook op om te komen met argumenten waarmee ik ook weer terug
kan naar mijn fractie, want we komen zo geen stap verder en dat zou ik
wel graag willen, alleen al ten behoeve van de discussie die we eigenlijk
allemaal verdienen.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
De PVV-woordvoerster staat niet alleen in die zoektocht aan de rechterzijde op dit standpunt. Ik denk dat de vraag dan is, ook vanuit de
handhaafbaarheid door de politie: als er zo’n diffuse situatie ontstaat
waarin bepaalde soorten vuurwerk wel zijn toegestaan en ander vuurwerk
niet, wordt het toch onhandhaafbaar? Is dat niet het meest belangrijke
argument om te zeggen: helderheid? De politie vraagt om handhaafbaarheid en daarom zou er een verbod moeten zijn op al het knalvuurwerk
en op vuurpijlen. Ik hoop echt dat mijn collega haar fractie daarvan kan
overtuigen.
De voorzitter:
Mevrouw Helder, nog behoefte aan een reactie?
Mevrouw Helder (PVV):
Zeker, voorzitter, want dat is precies de zoektocht die ik bedoel. Dat maakt
het dus ook zo moeilijk, want de handhaafbaarheid is de kern. Ik zei dat al.
Het moet niet te moeilijk zijn. Wat nu gebeurt, vindt mijn fractie ook geen
maatwerk, want maatwerk zien wij als landelijk beleid, waarbinnen
gemeenten iets kunnen aanpassen. Nu is het aan de gemeenten overgelaten, waardoor de politie dus inderdaad met een groot probleem zit. Daar
zijn wij niet voor. Wij vinden dat er óf een verbod moet komen, óf niet, en
daarvoor had ik graag nog wat meer argumenten van de Minister
gehoord. Zolang die er niet zijn, vrees ik dat ik mijn fractie niet honderd
procent kan overtuigen, maar ik doe mijn best.
De heer Wassenberg (PvdD):
Mijn vraag gaat eigenlijk over hetzelfde. Mevrouw Helder van de PVV
vroeg aan de Minister of er doden moeten vallen. Mijn vraag, ook aan
mevrouw Helder, is de volgende. Er zijn al doden gevallen: het afgelopen
jaar 2 doden en 400 gewonden. Er zijn longpatiënten die er heel erg veel
problemen mee hebben: 60.000 longpatiënten hebben er last van.
Mevrouw Helder zegt dat er in de PVV ook al beweging is, in haar
achterban en ook in de fractie. Ik vraag mevrouw Helder: wat moet er dan
nog gebeuren om de PVV mee te krijgen? Want er zijn doden gevallen, er
zijn heel veel slachtoffers, ook achter de deur, ook longpatiënten, en er zijn
dieren, huisdieren en dieren in de natuur. Wat moet er voor de PVV nog
gebeuren om helemaal die omslag te maken naar bijvoorbeeld een
verbod op knalvuurwerk en vuurpijlen?
Mevrouw Helder (PVV):
Laat er geen misverstand over bestaan: alsjeblieft niet nog meer doden
dan de twee die helaas gevallen zijn. Daarom zei ik ook al in mijn inbreng
dat het voor mijn fractie kiezen is uit twee kwaden. Want ik wil inderdaad
niet zo oubollig doen en zeggen dat het traditie is, maar er zijn mensen die
het wel als een feest vieren. Dat is wel de grote meerderheid. We kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

7

niet zonder duidelijke landelijke argumenten zeggen «nou ja, dan doen we
het maar niet», want de kern is dat het inderdaad belangrijk is dat het voor
iedereen veilig moet zijn. Er zijn genoeg mensen die zich wel aan de
regels houden. Dat is voor ons inderdaad een zoektocht. Ik kan dus ook
niet zeggen: dit moet er gebeuren en dan zou er een geheel verbod
moeten zijn. Maar ik zeg tegen collega Wassenberg: ik ben geen Minister,
want ik denk dat mijn oordeel dan anders zou zijn.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Helder. Er is nog een interruptie van de heer
Wassenberg. U gaat gebruikmaken van het tweede deel van uw interruptie? Dat kan ook. Gaat uw gang.
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik vraag het ook vooral omdat mevrouw Helder zegt dat het traditie is, niet
voor haarzelf maar voor...
Mevrouw Helder (PVV):
Een feest.
De heer Wassenberg (PvdD):
Oké, een feest. Ik begon mijn bijdrage zelf een beetje cynisch: het is ook
een traditie, of een feest, om elke nieuwjaarsdag de afgerukte vingers en
uitgeschoten ogen te zien en op te rapen, bij wijze van spreken. Dat is echt
het allernegatiefste aspect daarvan. Wat moet er gebeuren om de PVV
mee te krijgen? Want ik zou bijna zeggen dat het een hele negatieve
traditie is, afgezien van de doden die ook vaak vallen. Wat moet er
gebeuren om de PVV om te krijgen?
Mevrouw Helder (PVV):
Dan zou ik in herhaling vervallen. Dat heb ik net ook al gezegd. Wij willen
ook staan voor heel veel mensen die het wel veilig en netjes doen, met
respect voor hulpverleners, met respect voor hun omgeving. Die wil mijn
fractie niet in de kou laten staan, omdat zij dan inderdaad lijden onder dat
wat andere geweldplegers, raddraaiers en mensen met illegaal vuurwerk
doen. Wij zijn ook zoekende naar die balans. Dat zei ik al; dat heb ik in
mijn spreektekst gezegd en ook in antwoord op interrupties. Wat moet er
gebeuren, wil er een verbod komen? Ja, dan zou ik Minister van Justitie
en Veiligheid moeten zijn. Dat is het enige wat ik kan zeggen. Dan zou ik
het invoeren, persoonlijk.
De voorzitter:
Meneer Wassenberg, dat volstaat, neem ik aan? Dan ga ik naar meneer
Van Dam voor nog een interruptie. Ga uw gang.
De heer Van Dam (CDA):
Ik ga hier toch ook even op door. Ik hoop dat mevrouw Helder dat begrijpt.
Ik zat tijdens haar inbreng te denken: goh, waar gaat dit naartoe, wat
betekent dit? Na een vraag van mevrouw Kröger trekt u zich in mijn
beleving toch een beetje terug. U zegt: als ik Minister van Justitie en
Veiligheid zou zijn, dan zou ik wel weten wat ik moet doen. Nou heeft de
Minister van Justitie en Veiligheid, samen met iemand anders, een brief
geschreven van twaalf pagina’s. Twaalf pagina’s! Dan denk ik bij mezelf:
daar zal hij toch ook wel in geschreven hebben wat hij gedacht had dat hij
moest doen? Ik vind het eerlijk gezegd te makkelijk dat u deze boodschap
dan daar neerlegt. U bent al jarenlang Kamerlid. Ik vind u ook een heel
goed inhoudelijk Kamerlid, dus ik zou u willen uitdagen om dat wat meer
in te vullen. Wat zou er dan moeten gebeuren om daartoe te komen? Ik
vind het vervelend dat u er misschien zelf anders in zit dan uw fractie,
maar u zit hier voor uw fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

8

Mevrouw Helder (PVV):
Ik zit hier inderdaad voor mijn fractie. Ik kan ook namens mijn fractie
zeggen dat wij het gevraagde algeheel verbod niet steunen. Dat heb ik
duidelijk gezegd. Al die twaalf pagina’s bewijzen nu juist mijn punt: een
totaalverbod is handhaafbaar voor de politie en is duidelijk voor iedereen
die goede en kwade bedoelingen heeft. Ik denk dat je alleen dan de
hulpverleners echt helpt. Ik heb gezegd dat daar binnen mijn fractie geen
meerderheid voor is. Binnen de achterban inmiddels steeds meer wel:
twee jaar geleden was er een enquête, dus misschien dat we die enquête
nog een keer zouden moeten doen. Als het percentage gestegen is, ligt
het misschien anders. Maar ik heb die twaalf pagina’s van de Minister in
mijn spreektekst «een doekje voor het bloeden» genoemd, omdat we niet
een nog grotere lappendeken moeten gaan maken van maatwerk: in
gemeente 1 vinden we dit zwaar vuurwerk en dat verbieden we, of toch
weer niet.
Met alle respect, maar zo komen we dus, zoals ik al zei, geen stap verder.
Het is aan de Minister om met duidelijke antwoorden te komen. Ik heb
tijdens het vragenuur gezegd: kom nou met een duidelijk antwoord,
uitgebreid gemotiveerd, in niet-ambtelijke taal, zodat we verder kunnen
komen met die discussie. Daarom heb ik mijn spreektekst ook wat vaag
opgesteld. Ik ben dus blij met alle interrupties en kan ze kort samenvatten:
mijn fractie steunt het gevraagde verbod niet, maar wie weet wat de
toekomst brengt. Wat daarvoor moet gebeuren, zijn duidelijke landelijke
argumenten, waarmee ik terug kan naar mijn fractie. Ik heb zelf de
groepsaansprakelijkheid bedacht, maar ook dan is het een lappendeken.
We moeten het in het kader van de handhaafbaarheid zo duidelijk
mogelijk maken, want bij vuurwerk moet er in een fractie van een seconde
besloten worden. Dan moet het makkelijk te handhaven zijn.
De voorzitter:
Meneer Van Dam voor een vervolgvraag.
De heer Van Dam (CDA):
Ik denk dat de VVD heel erg blij is met de inbreng van mevrouw Yeşilgöz,
omdat de onduidelijkheid nog meer toeneemt. Mag ik dan nog dit vragen
aan mevrouw Helder? Wij worstelen natuurlijk ook met die materie. Wij
hebben gisteren een stap gezet. Als u de rapporten goed leest, dan ziet u
dat de helft van mijn achterban daar misschien ook niet zo blij mee is.
Maar politiek is ook leiderschap, ook leiderschap vanuit fracties. Wat vindt
u van de tussenstap die wij zetten? Kan de PVV-fractie die wel steunen?
Mevrouw Helder (PVV):
Naar aanleiding van het eerste krantenbericht heb ik die intern, en petit
comité, besproken. Ik heb gezegd dat we de nadere motivering even
afwachten. Dat is maar goed ook, want de andere partijen, met alle
respect, trokken zich daar vervolgens uit terug. Ik heb het hier dus goed
willen horen en ik ga met alle argumenten die hier worden uitgewisseld
terug naar de fractie. Mogelijk komen er zelfs een VAO en moties. Dan
gaan we dit in z’n geheel bekijken. Ik vind het te snel en te makkelijk om
een puntje aan de lappendeken toe te voegen. Ik vind het een sympathiek
voorstel, dat kan ik wel meegeven, maar op dit moment zeg ik alleen: ik ga
ermee terug naar mijn fractie, omdat dit een inhoudelijke, goede discussie
verdient. Die wil ik binnen mijn fractie voeren.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Helder. Ik geloof niet dat er nog andere interrupties
zijn. Dan ga ik nu naar mevrouw Yeşilgöz voor haar bijdrage.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

9

Dank u wel, voorzitter. Ik denk dat we allemaal mooie herinneringen
hebben aan oud-en-nieuwfeesten; ik in ieder geval wel. Dan ging je
aftellen met oliebollen en champagne. Daar hoort ook vuurwerk bij.
Tegelijkertijd is, zoals collega’s al zeiden, ons oud-en-nieuwfeest
inmiddels een van de meest onveilige feesten van het jaar. We zijn dus
heel erg met elkaar op zoek naar balans: hoe kunnen we zorgen dat
iedereen een mooi feest kan vieren met vuurwerk dat erbij hoort – de
mensen willen dat zelf – terwijl onze hulpverleners en onze agenten hun
werk veilig kunnen doen? Die balans is lastig te vinden, ook voor mij
persoonlijk, zoals u gisteren mee heeft kunnen krijgen. Maar daar zoeken
we wel naar. Dat waardeer ik ook in input van mijn collega’s. Dit moeten
we met elkaar afwegen.
Om te beginnen heb ik een vraag aan de Staatssecretaris over de
verplichte lanceerstandaard die vorig oud en nieuw is ingegaan, als ik het
goed zeg. Die moest zorgen voor een stevige en stabiele basis voor de
vuurpijlen waarover veel te doen is. Volgens mij is het heel belangrijk dat
je dit duidelijk invoert, zodat je precies weet wat de afspraken zijn voor
zowel de consumenten en de branche als de handhaving. Daar zijn wel
wat vragen over. Ik zou graag een reactie van de Staatssecretaris willen.
Klopt het dat die standaarden pas getest zijn na de bestelling en dat er dus
ook standaarden tussen zaten die niet voldeden aan de eisen? Daar is dan
geld aan verspild. Er is veel onduidelijkheid over wat de bedoeling is. Ik
hoop dat de Staatssecretaris hierin enige helderheid kan verschaffen,
zodat komend oud en nieuw de standaard gebruikt kan worden op een
eenduidige manier en deze zo inderdaad voor een stabiele en stevige
basis zorgt.
Voorzitter. Ik ga snel over naar de veiligheidskant. Iedereen bepaalt zelf
hoe hij oud en nieuw viert. Dat doen wij hier niet voor je, dat mag je zelf
weten. Maar we willen wel dat het op een veilige manier gebeurt, zodat
onze hulpverleners en agenten hun werk goed kunnen doen. Mevrouw
Kuiken van de PvdA stelde eerder vragen over de meldingsbereidheid in
geval van geweldsincidenten. Volgens mij is de registratieprocedure wat
vereenvoudigd. Ik zou heel graag een reactie van de Minister willen
hebben: wat is de laatste stand van zaken? Welke stappen worden er
concreet genomen om de procedure te vergemakkelijken en te zorgen dat
mensen echt melding kunnen doen en dat die ook wordt opgevolgd?
Dan over de inzet van de bodycams, voorzitter. U weet, de VVD is groot
voorstander van het toevoegen van extra instrumenten aan de uitrusting
van de agenten om ervoor te zorgen dat ze zichzelf goed kunnen
verdedigen, dat ze hun de-escalerend vermogen kunnen uitbreiden en dat
ze ons goed kunnen beschermen. Daar helpen bodycams wat ons betreft
heel erg bij. Ik lees dat de Minister dit met oud en nieuw wil invoeren,
maar dat nog niet elke agent een bodycam kan krijgen. Ik ben benieuwd
hoe de verdeling is bepaald. Hoe weten we welke agenten in welk gebied
een bodycam krijgen? De Minister geeft ook aan dat hij drie jaar de tijd
neemt om het langzaam verder uit te rollen. Ik zeg «langzaam», want drie
jaar vind ik lang duren. Ik zou graag van de Minister willen weten of hij
opties ziet om dit te versnellen. Ik zou graag willen dat alle agenten snel
een bodycam kunnen gebruiken.
Voorzitter. De Minister geeft ook aan dat hij onderzoek heeft gedaan naar
de instrumenten die de burgemeesters zelf hebben om in hun gemeenten
op te treden. Dan kun je denken aan gebiedsverboden, meldplichten en
dat soort zaken. Hij constateert dat ze alles voorhanden hebben. Maar
volgens mij kunnen we ook constateren dat de burgemeesters dat niet
altijd effectief inzetten. Ik ben benieuwd naar de reactie van de Minister.
Hoe komt dat? Dit is een hele algemene vraag, omdat het per gemeente
en per burgemeester verschilt. Maar als we met elkaar concluderen dat de
burgemeesters genoeg instrumenten in handen hebben om op te kunnen
treden maar we tegelijkertijd zien dat dit niet in alle gemeenten wordt
opgepakt, is de vraag waar dat aan ligt. Ligt het aan de politieke verhou-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

10

dingen? Ligt het aan de kennisinformatie van de burgemeesters? Ik kan
me ook voorstellen dat het, als dit soort zaken niet vaak voorkomt in je
gemeente, even duurt voordat je het volledige instrumentarium scherp
hebt.
Voorzitter. Ik ben ontzettend blij dat het wetsvoorstel taakstrafverbod
eindelijk in de Eerste Kamer ligt. Als functionarissen met een publieke taak
worden belaagd... Sorry, het is in consultatie. Ik word terecht verbaal en
non-verbaal gecorrigeerd. Het wetsvoorstel is in consultatie. Ik haal
dingen door elkaar...
De voorzitter:
Mevrouw Yeşilgöz, ik wil u eraan herinneren dat u over de vier minuten
heen bent.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Nou, weet u wat, dan haal ik dat van de tweede termijn af of van de
vragen aan de Minister, want ik denk dat de strekking van mijn betoog
helder is: laten we de hulpverleners en agenten beschermen en een leuk
feestje vieren.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Yeşilgöz. Meneer Wassenberg en mevrouw Kröger
hebben een interruptie voor u. Eerst meneer Wassenberg.
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik heb mevrouw Yesilgöz uitgebreid vragen horen stellen over bodycams
en lanceerstandaards, maar ik heb haar eigenlijk weinig horen zeggen
over de argumenten van de VVD om tegen een verbod op vuurpijlen en
knalvuurwerk te zijn. Ik heb gehoord dat het gezellig is, dat het traditie is,
maar 400 gewonden en 2 doden is inmiddels ook een traditie maar dat
kun je toch moeilijk gezellig noemen? Daar kun je als VVD toch ook niet
blind voor zijn, zeker als je weet dat de helft van de slachtoffers zelf
helemaal geen vuurwerk heeft aangestoken? Wat zijn de argumenten van
de VVD om tegen een verbod op vuurpijlen en knalvuurwerk te zijn,
behalve dat het gezellig en traditie is?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Zoals ik al aan het begin zei: het gaat om het met elkaar zoeken van een
balans. Het kabinet komt nu met het voorstel om het zwaardere vuurwerk
in de F3-categorie te verbieden en vervolgens goed te evalueren welke
impact dat heeft. Tegelijkertijd geeft het onze hulpverleners en agenten
meer mogelijkheden om op te treden. Het is zoeken naar een balans, want
er zijn heel veel mensen die met veel plezier vuurwerk afsteken en dat
heel netjes en veilig doen. Daar hoort ook het vuurwerk bij waar de heer
Wassenberg het over heeft. Nou weet hij dat ik persoonlijk van mening
ben dat je er misschien nog een stapje bij zou moeten doen. Maar de
meerderheid van de VVD-fractie is het daar niet mee eens. Dat is de
context waarin ik werk. Tegelijkertijd denk ik dat er veel instrumenten zijn
om ervoor te zorgen dat het feestje leuk is en tegelijkertijd op een veilige
manier ingevuld kan worden. Dat is de afweging die we met elkaar
maken. Daar zoeken we naar.
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik vraag het omdat de VVD zegt te zoeken naar een balans. Als je naar een
balans zoekt, moet je toch ook alle adviezen serieus nemen? Als je het
advies van de OVV in de wind slaat, net als het recente advies van de
politie... Die adviezen liggen er al jaren. Dat van de OVV is er al sinds
2017. Je zegt toch niet «we noemen het maatwerk, we gooien het over de
schutting van gemeenten en verder pakken we een paar kleine aanbevelingen uit het OVV-advies, maar het belangrijkste negeren we»? Zo vind je

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

11

toch geen balans, door te shoppen in adviezen, zo van «dit doen we wel,
dit doen we niet»? Het advies ligt er al twee jaar, zei ik. Waarom neemt de
VVD de adviezen gewoon niet serieus? Waarom zegt ze niet: we gaan die
adviezen implementeren en vervolgens kijken we of dat iets uithaalt?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
De VVD neemt die adviezen zeker serieus, maar maakt uiteindelijk een
eigen afweging. Het zijn uiteindelijk adviezen. De heer Wassenberg zegt
het heel goed: het is aan de gemeenten en de lokale bestuurders om te
kijken «wat is er in mijn gemeente aan de hand?» De ene gemeente heeft
er veel meer problemen mee dan de andere. Dat is de balans die we met
elkaar zoeken. Je wilt voor veiligheid zorgen, maar tegelijkertijd wil je
geen blauwdruk voor heel Nederland, in de zin van «zo moet je het doen».
Die balans zoeken we. De adviezen worden heel serieus genomen, maar
uiteindelijk ligt de afweging wel bij degenen die daarover een besluit
moeten nemen.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik ga toch nog in op hetzelfde punt. Als er zo’n sterke oproep ligt van de
politie en de hulpverleners, echt een oproep vanuit de maatschappij, en je
in alle statistieken ziet dat dit wordt gesteund door een meerderheid van
de bevolking, vind ik het lastig als een woordvoerder inderdaad een stapje
die richting op wil gaan, maar de meerderheid van haar fractie kennelijk
een heel zwaarwegend argument heeft om te zeggen dat ze het niet wil.
Wat is dat zwaarwegende argument? Wellicht kan daar toch wat meer
helderheid over komen. Wellicht biedt dat ook voor de collega naast u van
de PVV weer nieuwe argumenten.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Ik snap dat mevrouw Kröger het lastig vindt. Het mag duidelijk zijn dat ik
het ook lastig vind, maar dit verhaal is nou eenmaal niet zo zwart-wit. De
adviezen liggen er. Toen ik gisteren in de media het standpunt verkondigde en daarna een reactie gaf op mijn eigen standpunt, kreeg ik
natuurlijk heel veel reacties. Sommige mensen zeggen: fijn dat jullie niet
voor een verbod zijn, laat me met rust, ik vier gewoon een mooi feestje en
er gebeurt nooit wat. En er zijn ook mensen die zeggen: fijn dat jullie wel
nadenken over een verbod, want ik heb een huisdier, ik heb hier last van
en noem maar op. Al die verschillende meningen en emoties leven in dit
land. Dat snap ik heel goed. De VVD-fractie is in die zin echt een afspiegeling van de samenleving. Dat leeft ook zo bij ons.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Laten we misschien even naar de toekomst kijken. Het is nu oktober. Er
komt weer een jaarwisseling aan. Naar alle verwachting zullen dan helaas
weer de nodige incidenten plaatsvinden. De VVD is bijvoorbeeld heel
helder op het vlak van verkeersveiligheid en wil echt streven naar nul
verkeersslachtoffers. Wat als het nou weer misgaat bij deze jaarwisseling,
er weer allerlei incidenten zijn en er weer slachtoffers vallen? Is dat dan
het moment waarop de VVD-fractie zegt dat er echt meer nodig is?
Verwacht de woordvoerster dat?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Hoe we omgaan met legaal vuurwerk en wat we daarvan vinden, is een
lastig onderwerp. Dat delen we, denk ik. Maar we moeten niet doen alsof
het hele probleem daar ligt. We weten dat er heel veel problemen, heel
veel overlast en hinder zijn van illegaal vuurwerk. Daar gaat die politiecapaciteit naartoe. Het kabinet stelt ook een heleboel maatregelen voor om
veel beter op te komen voor de politie en voor de hulpverleners, zoals met
bodycams. Ik hoop dat we GroenLinks aan onze zijde hebben als we daar
steeds verder in willen gaan, dus als we onze hulpverleners, in dit geval

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

12

vooral agenten, betere instrumenten in handen willen geven om voor
onze veiligheid en hun eigen veiligheid op te komen. Doen alsof je het
probleem oplost door alleen illegaal vuurwerk te verbieden, is, met alle
respect, tamelijk naïef. Ik zoek wel altijd de steun van GroenLinks als we
naar de andere kant kijken, namelijk: hoe geven we onze agenten meer
instrumenten in handen om voor zichzelf op te komen? Ik hoop dus wel
op steun van GroenLinks voor een uitbreiding van het instrumentarium
zoals bodycams voor iedereen, werken met gebiedsverboden en
preventief fouilleren waar nodig. Op die manier kun je de raddraaiers echt
aanpakken en ervoor zorgen dat mensen die lol willen maken, dat gewoon
kunnen doen.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Yeşilgöz. Het woord is aan de heer Van Dam voor
zijn bijdrage.
De heer Van Dam (CDA):
Voorzitter, dank u wel. Goh, wat kun je toch langdurig en veel praten over
vuurwerk. Ik durf mezelf in zekere zin een ervaringsdeskundige te
noemen. Ik heb in deze stad tien jaar lang als ME-commandant gewerkt en
jaren achter elkaar met oud en nieuw dienst mogen doen. Als officier van
justitie heb ik met de jaarwisseling ook jarenlang al die snuiters op
nieuwjaarsdag voor mijn neus gehad. Het heeft mij in ieder geval een
realistisch perspectief gegeven op de vraag in hoeverre je wetgeving wel
of niet even kunt afkondigen en wel of niet even kunt handhaven.
Natuurlijk is dit een maatschappelijk probleem.
Wij zijn de partij van de tradities, maar iedereen die denkt dat gewonden,
letsel en geweld bij een traditie zouden horen en dat wij dat koesteren,
kan van mij het nakijken krijgen. We hebben een jaarlijks feest waarbij
bijna alle Nederlanders aftellen, op hun Staatslot kijken en een fles te
goedkope champagne openen. Dat is volgens mij de traditie die we met
elkaar zoeken en koesteren. Maar we moeten af van alle randverschijnselen die daarbij horen. Alleen geloven mijn partij en ikzelf zeker niet dat
je van de ene op de andere dag daar vanaf kunt. Laten we even realistisch
zijn. De doden en de zware gewonden worden nu al veelal veroorzaakt
door vuurwerk dat hartstikke illegaal is. Je mag dat gewoon niet hebben.
Het kabinet heeft de adviezen van de OVV vorig jaar allemaal opgevolgd
op één na. Dat is het thema waar we het hier over hebben. Laat ik het zo
zeggen: het is een worsteling. Gisteren en vandaag zien we dat ook, met
groot respect voor de collega’s die hier naast me zitten. Het is voor mijn
partij een worsteling. Daar speelt handhaafbaarheid een heel belangrijke
rol bij. Hoe moeilijk dat is, blijkt maar weer eens uit het feit dat zelfs de
politie zelf moeite heeft om aangifte te doen van strafbare feiten. Als je
daar even over doordenkt, weet je eigenlijk niet wat je overkomt.
Ik wil daar een realistisch perspectief in aanbrengen. Het zou heel goed
kunnen zijn, niet alleen om redenen van veiligheid, maar ook om redenen
van duurzaamheid, dat wij over tien jaar op een heel andere manier
hiermee omgaan, in die zin dat we dan de goede dingen bewaard hebben
en we af zijn van de slechte dingen. Dat zal een heel lastige klus worden,
want het slechte wat daaronder ligt, is een soort – excusez le mot –
verhuftering van onze samenleving die je niet alleen bij oud en nieuw ziet.
Als ik naar een kampioenswedstrijd in de eredivisie ga, vliegt het
vuurwerk mij ook om de oren. En ook dan verpesten allerlei doorgesnoven en weggezopen lui het voor de grote groep. Laten we wel wezen:
er zijn in Nederland een heleboel mensen die vuurwerk een plezier vinden
en die daar op een verantwoorde manier mee omgaan.
Een tijdje terug heb ik een rondje door het land gemaakt. Ik ben burgemeesters en politiemensen in het land gaan bellen. Ik zal u vertellen: het
lijkt vooral een Randstadprobleem. Want als ik naar een burgemeester in
Drenthe bel, zegt die: wij hebben helemaal geen last, want bij het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

13

carbidschieten hier wordt niet getolereerd dat gasten er ander vuurwerk
bij doen, omdat die melkbus dan eerder uit elkaar ploft dan we willen. In
Limburg zeggen ze: wij hebben carnaval. Een keer per jaar gaan we
gewoon op die manier uit ons dak. Met oud en nieuw zitten we elkaar aan
te kijken en eten we een oliebol. Zo kun je het land doorgaan en zie je dat
er bepaalde plekken zijn waar het totaal misgaat. Daar moeten we tegen
optreden en daar moeten we de politie steunen. De Staatssecretaris leest,
denk ik, ook de krant. Zij weet wat wij willen. Daarom is mijn vraag
vandaag: zou u daarop willen reageren?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Dam. Er is een interruptie voor u van meneer
Krol.
De heer Krol (50PLUS):
Maar meneer Van Dam, dan zou het toch veel makkelijker zijn als we die
traditie zouden handhaven en een gemeentelijke vuurwerkshow ergens
centraal in de gemeente zouden organiseren? Dan blijft het heel leuk om
naar dat vuurwerk te kijken, maar hebben de dieren, de bewoners en alle
mensen die er nu last van hebben, er geen last meer van en zijn er geen
slachtoffers.
De heer Van Dam (CDA):
Ik ben heel blij dat de heer Krol dit vraagt, want dat heb ik dus in mijn
ronde door het land ook gevraagd. Maar bedenkt u zich het volgende
eens. Ik weet niet hoeveel gemeenten wij precies in Nederland hebben.
Het zijn er ongeveer 300. In gemeenten als Amsterdam, Utrecht of Den
Haag kun je dit nog doen. Die zijn op de een of andere manier kapitaalkrachtig genoeg om dit te doen. Maar een gemeente als... Ja, als ik nu een
gemeente noem, is het alweer fout. Laat ik zeggen: een gemeente als Sint
Biggenklooster, die vrij klein is, heeft niet de mogelijkheden en middelen
om dat te doen. En er zijn onvoldoende bedrijven in Nederland die dit
soort shows kunnen organiseren. En dan is er nog een probleem dat zich
hierbij afspeelt. Hier in Den Haag of in Rotterdam ligt het nog dicht bij
elkaar en kun je veel mensen bij elkaar halen. Maar wil je dit ook in een
kleinere, uitgestrekte gemeente? Mensen gaan niet allemaal midden in de
nacht een uur rijden om naar een vuurwerkshow te gaan kijken. Het is dus
een sympathiek idee, maar het is met name buiten de stedelijke gebieden
geen optie, is mijn voorzichtige indruk.
De heer Krol (50PLUS):
Volgens mij zijn we toch een beetje dichter bij elkaar aan het komen. Dat
vind ik heel plezierig. In die grotere gemeenten zou het dus wel kunnen,
zelfs per wijk. Dat gaat ook zo veel extra’s opleveren. Mensen ontmoeten
elkaar. Je kunt ook de horeca daarbij inschakelen. Je hoeft ineens niet
meer bang te zijn dat je bijna 24 uur je hondje niet kunt uitlaten. Als we in
Den Haag nou eens zouden beginnen om in overleg met die grote
gemeenten daarop aan te dringen. Volgens mij komen we dan een heel
stuk verder. En dan sterft die traditie in die hele kleine dorpen die u
noemt, vanzelf uit.
De heer Van Dam (CDA):
Waar we eigenlijk mee moeten beginnen, is met handhaven. Ik meen dat
u het zelf had over die bult op Scheveningen. Dat is een handhavingsprobleem. De afsteektijden? Het is een handhavingsprobleem. Het illegale
vuurwerk wat gepostorderd wordt? Het is een handhavingsprobleem. Dus
iedereen die op dit moment voorstelt om er nog maar een paar verboden
bij te doen, maakt dat handhavingsprobleem alleen maar groter. En
nogmaals, ik wil niet zeggen dat we daar niet op uit moeten komen, maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

14

we moeten dat op een realistische manier doen. We moeten daar
meerjarig mee bezig zijn. Het CDA zet daar een dezer dagen de eerste
stappen in.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Dam. Dan gaan we naar mevrouw Kröger voor
haar bijdrage. Ga uw gang.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ieder jaar wordt oud en nieuw getekend door
vuurwerkslachtoffers. Dat hebben eigenlijk al mijn collega’s ook al
aangehaald. Het feest wordt getekend door geweld tegen hulpverleners,
politie en ambulancepersoneel. De cijfers zijn en blijven dramatisch. 1
dode, 500 slachtoffers, 11.000 incidenten; vuurwerk maakt meer kapot dan
je lief is. GroenLinks schaart zich dan ook volkomen, echt volkomen achter
de oproep van de politie voor een verbod op knalvuurwerk en vuurpijlen.
Het is voor mij eigenlijk onbegrijpelijk dat dit kabinet deze oproep – het is
echt een indringende oproep – en het advies van de Onderzoeksraad voor
Veiligheid naast zich neerlegt. In plaats daarvan kiest het voor toch een
halfslachtige maatregel, namelijk het verbieden van die categorie zwaar
vuurwerk die in de praktijk, zo zegt de politie zelf, niet voor die gevaarlijke
situaties voor politie en hulpverleners zorgt waarvoor de maatregel juist
nodig is.
Ik was blij dat het CDA gisteren de stap wilde zetten om dat verbod naar
die single shots, of in ieder geval om dat verbod iets verder uit te breiden.
Wij hopen echt dat hier een Kamermeerderheid voor zal zijn omdat dat in
ieder geval weer een stapje vooruit is en tegemoetkomt aan die oproep
van onze politie en hulpverleners. Ik heb wel de vraag hoe dit
handhaafbaar is. Dat is een oprechte zorg. Als je het toch niet generiek
aanpakt voor alle knalvuurwerk en vuurpijlen, wat doet dat dan met de
handhaafbaarheid van de regels?
Ik hoop ook van de Minister te horen wanneer het moment daar is dat hij
bereid is om naar een verdere aanscherping van het beleid te kijken. Want
wat als bij de komende jaarwisseling het aantal incidenten wéér de pan uit
rijst? Wanneer is het genoeg? En hoe snel na de komende jaarwisseling
komen de extra maatregelen? Wanneer kan de Kamer die tegemoetzien?
Wij zouden heel erg graag zien dat de Minister opnieuw naar de categorisering van het vuurwerk kijkt, en dan met name de risico’s voor de
veiligheid veel beter in beeld brengt. Onder meer de veiligheid van politie,
mensen en hulpverleners moet als criterium gehanteerd kunnen worden
voor het wel of niet toestaan van vuurwerk, zodat we op een andere basis
gaan kijken. Is de Minister hiertoe bereid?
Ik heb ook een vraag over maatwerk. We zijn blij dat gemeenten maatwerk
kunnen leveren en verder kunnen gaan met een vuurwerkverbod. Wij
hadden ook graag een verkoopverbod gezien. Er zijn wel zorgen over de
handhaafbaarheid, zeker als er in gemeenten nog wel vuurwerk mag
worden verkocht, maar het niet mag worden afgestoken. En ik wil ook
vragen of de Minister heeft overwogen om de periode waarin er vuurwerk
verkocht kan worden, in te perken, dus de periode waarin vuurwerk
verkocht mag worden, maar nog niet mag worden afgestoken. Of je kunt
die twee zelfs gelijk laten vallen. Ik hoor graag een reactie van de Minister.
Dat zou de handhaving namelijk toch een stuk makkelijker maken.
Dan heb ik nog een vraag over de aanpak van illegaal vuurwerk. We zien
graag dat die aanpak wordt geïntensiveerd. Zij hier nog meer plannen
voor? Het verhalen van de kosten voor de vernietiging is een stap. We
begrijpen van de Minister dat dit ook breder kan worden ingezet. Aan
welke producten met een milieu-impact denkt de Minister? Ik kijk hierbij
ook naar de Staatssecretaris. Waar denkt men dan aan? Het gaat dus om
producten waarbij de kosten van vernietiging verhaald kunnen worden op
de producent.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

15

Voorzitter, ik sluit af. Oud en nieuw is een prachtfeest. Waarom laten we
het verzieken door het volstrekt uit de hand gelopen gebruik van
vuurwerk? Ik hoop echt dat deze Minister de oproep van de politiemensen, het ambulancepersoneel en al die andere hulpverleners ter harte
neemt en tot een verbod op knalvuurwerk en vuurpijlen over wil gaan.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Kröger. We gaan zo meteen misschien nog wel
even kijken naar de verdeling van de vragen. Al uw vragen waren volgens
mij gesteld aan de Minister, maar mogelijkerwijs zijn er ook nog een paar
voor de Staatssecretaris. Daar kijken we in de pauze nog even naar.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik ben te gast in deze commissie. Wellicht daardoor heb ik niet aldoor de
juiste bewindspersoon geadresseerd.
De voorzitter:
Dank u wel voor deze verheldering. Dan gaan we naar meneer Van der
Staaij voor zijn bijdrage. Gaat uw gang.
De heer Van der Staaij (SGP):
Dank u wel, voorzitter. Het is eigenlijk wel een bijzonder debat altijd over
dat vuurwerk en die jaarwisseling. Laten we eerlijk zijn: in feite gaat het
over de vraag hoe je een goed feestje bouwt. We zijn het in de politiek niet
gewend om daarover te gaan. Dat kunnen we eigenlijk helemaal niet zo
goed. Het gaat om het onvermogen in de samenleving om gewoon een
goed feestje te bouwen. Ter voorbereiding heb ik Psychologie Magazine
bestudeerd: wat is er nou nodig voor een goed feest? Het valt echt niet
mee om dat voor elkaar te krijgen. Er moet een gezellige sfeer zijn. Het
heeft te maken met verbondenheid tussen mensen. Het heeft ermee te
maken dat ieder wat te doen moet hebben. Je moet het met elkaar
gezellig kunnen hebben.
Ik vind het ook belangrijk dat er waardevolle rituelen aan verbonden zijn.
Ik ben zelf gewend om rond oud en nieuw een kerkdienst te hebben
waarin je terugkijkt op een jaar en stilstaat bij mensen die overleden zijn
en aan hen denkt. Dat zijn allemaal rituelen die met elkaar dat oud en
nieuw vorm kunnen geven. En wat we eigenlijk zien, is dat we niet meer
goed zijn in feesten, in het gewoon gezellig hebben met elkaar. Vanuit dat
onvermogen gaan mensen allemaal pilletjes slikken en gaan ze zich
volgieten met drank. Als ze het verder niet meer weten, gaan ze heel veel
herrie maken, heel veel herrie.
En dat zien we bij oud en nieuw. Nou, ga er maar aan staan als kabinet.
Het kabinet zit met de uitdaging hoe er weer een echt feest van kan
worden gemaakt. Hoe kun je een nieuwe vorm vinden voor iets waar we
allemaal behoefte aan hebben en waar dat de samenleving niet echt lukt?
Eigenlijk is iedereen het er wel over eens. De Minister geeft in de brief aan
dat het uit de hand gelopen is. Het is het onveiligste feest van het jaar. Er
is schade, er is normloosheid, er is overlast, noem alles maar op.
Eerlijk gezegd stellen de bewindslieden ons een beetje teleur. De roep uit
de samenleving is eigenlijk: help ons om er weer een mooi feest van te
maken. Wat ik eigenlijk zie, is een heel voorzichtig, een heel traag
schuifelen in de goede richting om die overlast voor de omgeving, voor
ouderen, voor dieren, voor iedereen terug te dringen. Iedereen weet dat
dit niet kan, maar we hebben het nu heel voorzichtig over het type
vuurwerk, categorie F2 of F3, over zaken die de boel alleen maar ingewikkelder maken. Ik wil eigenlijk gewoon een oproep doen: bewindslieden,
toon wat meer leiderschap, help ons gewoon om er weer een mooi feest
van te maken en pak door! Dat kan makkelijk. De Onderzoeksraad voor
Veiligheid, de politie, ze bieden het op een presenteerblaadje aan. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

16

politiemensen zeggen het zelf ook: stop nou met dat knalvuurwerk en die
vuurpijlen. Dan heb je toch gewoon een hele mooie stap gezet? Zou dat
niet lukken?
Ik wil een beetje de power van het wietexperiment, zou ik zeggen. Dat is
dan de verkeerde richting, dat is een verkeerd experiment, maar daar
steek je wel je nek uit. Daar zit snelheid in. In het regeerakkoord staat dat
het heel snel geregeld moet worden. Maar dit gaat allemaal zo traag. En
dan komen er wat plannetjes en die gaan dan nog niet deze jaarwisseling,
maar pas de volgende in. Kom op, bewindslieden! Kan er nou echt niet
meer? Je ziet het ook bij de PVV. Je ziet het bij alle partijen. We hebben
allemaal door dat het zo niet meer kan en we verwachten stiekem een
beetje leiderschap van zo’n kabinet: daar gaan we heen en we gaan het
draagvlak organiseren! We hoeven niet elke keer een poll of een peiling te
houden en dan heel voorzichtig een stapje zetten, nee, we hebben
gewoon een visie waar we naartoe willen. En daar gaan we ook op
doorpakken! Je voelt het gebeuren in de samenleving en de politiek. De
vraag aan de bewindslieden is of ze daarin kunnen meebewegen. Kunnen
ze ons een beetje voorgaan? Er liggen moties van mijn collega Bisschop
van eerder dit jaar. Dat gaat over de verkoop en het afsteken van single
shots. Daar hoor ik nu meer steun voor. Er zijn ook andere moties
ingediend om meer vuurwerk aan te pakken. Tegelijkertijd moeten we in
de communicatie naar de samenleving laten zien dat het kabinet en de
politiek niet alleen maar bezig zijn om feestjes af te pakken, maar eigenlijk
gewoon helpen en verder meedenken om er weer een feest van te maken
waar iedereen echt blij van wordt.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van der Staaij. Keurige timing, moet ik zeggen. Ik ga
nu de voorzittershamer overdragen aan meneer Krol, voor mijn eigen
bijdrage.
Voorzitter: Krol
De voorzitter:
Dan geef ik het woord aan mevrouw Den Boer. Zij spreekt namens D66.
Mevrouw Den Boer (D66):
Dank u wel, meneer Krol.
Voorzitter. De jaarwisseling is een feest, en dat wil iedereen graag zo
houden. Helaas geldt dat niet voor iedereen. Dat geldt bijvoorbeeld niet
voor politieagenten en hulpverleners, want het aantal geweldsincidenten
tegen hulpverleners is afgelopen jaarwisseling weer toegenomen. Voor
D66 is dat onacceptabel. We hebben er als Kamer al vaak over gesproken,
en ook vandaag weer. Ik wil aan de Minister vragen: hoe verklaart u deze
toename?
De jaarwisseling is niet voor iedereen veilig, want nog steeds belanden er
te veel mensen in het ziekenhuis door ongelukken met vuurwerk.
Ongelukken tijdens een feest horen niet. Naar aanleiding van mijn motie,
die ik samen met mijn collega Dik-Faber van de ChristenUnie heb
ingediend, is de jaarwisseling nu geëvalueerd.
Ik ben blij dat het kabinet op basis van die evaluatie extra maatregelen
heeft genomen, bijvoorbeeld het verbieden van zwaar vuurwerk, de
zogeheten F3-categorie. Deze categorie was al verboden in België en
Duitsland. Het is goed dat Nederland daar nu dezelfde lijn in trekt. De
Minister meldde wel dat dit verbod er pas in 2020, 2021 komt. Kan dat niet
al eerder, al aankomende jaarwisseling bijvoorbeeld? Wat D66 betreft is
ook de uitbreiding naar een verbod op single shots en zware vuurpijlen uit
de zogeheten F2-categorie, een verwelkoming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

17

Daarnaast zal het de komende jaarwisseling voor gemeenten mogelijk zijn
om geheel vuurwerkvrij te zijn. Dat is ook naar aanleiding van een motie
van mij en collega Dik-Faber. Ik vraag de Staatssecretaris: liggen we nog
op schema, zodat deze regelgeving komende jaarwisseling al van
toepassing is? Zijn er al gemeenten bekend die van deze nieuwe regeling
gebruik gaan maken? Hoe gaat het kabinet de effecten van deze nieuwe
regeling systematisch evalueren, zodat deze kennis weer meegenomen
kan worden bij de volgende jaarwisseling?
Ook heb ik vaak opgeroepen tot Europese samenwerking in dit verband.
Hoe staat het met de samenwerking binnen de Benelux-landen en met de
andere EU-lidstaten om illegaal vuurwerk beter aan te pakken? Graag een
reactie.
Eerder gaf u mij als antwoord dat er geen draagvlak zou zijn voor
strengere wetgeving. Geldt dat nog steeds?
D66 zit niet stil en blijft de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten
houden. 100% veiligheid bestaat helaas niet, maar dat er gewerkt moet
worden aan een veiligere jaarwisseling, is klip-en-klaar. Heeft de Minister
er vertrouwen in dat de aangekondigde maatregelen al de komende
jaarwisseling zullen zorgen voor een verbeterde veiligheid? En indien
blijkt dat er weer een toename plaatsvindt van het aantal incidenten
tijdens de jaarwisseling, welke mogelijkheden ziet hij dan verder nog?
Tot slot, voorzitter. In de brief van 12 juli jongstleden benoemt de Minister
de frustratie van politieagenten. Het zou bijvoorbeeld te omslachtig zijn
om incidenten te melden. Er zou voorts naar een verbetering gekeken
moeten worden, in samenwerking met de ondernemingsraad. Al eerder
vroeg ik hier aandacht voor. Het laatste waar we op zitten te wachten, is
dat agenten zelf geen melding kunnen doen van incidenten omdat het te
omslachtig zou zijn. Aan de Minister heb ik daarom nog de volgende
vragen. Heeft dit al wat opgeleverd? Is deze verbetering al zichtbaar of in
ieder geval gereed voor de komende jaarwisseling? Ik, en met mij denk ik
veel agenten, zouden het waarderen als deze gang van zaken de komende
jaarwisseling al geregeld is.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Den Boer. Er zijn ten minste twee interrupties. De
eerste komt van mevrouw Helder van de PVV.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik hoorde collega Den Boer aan het begin van haar inbreng zeggen dat het
aantal incidenten is gestegen. Dat klopt. Zij vroeg vervolgens aan de
Minister: hoe komt dat? Ik denk dat een van de redenen groepsgedrag is.
Dat is ook onderzocht. Mensen voelen zich in een groep anoniem. Dat zijn
ze in de regel ook. Ze voelen zich ook sterker. Groepsdynamiek kan leiden
tot «incidenten», om het dan maar zo te duiden. Mijn vraag aan collega
Den Boer is dus: hoe denkt zij over de uitbreiding van de groepsaansprakelijkheid? In gewoon Nederlands: je wás erbij, dus je bént erbij. Sta je op
meerdere camerabeelden, dan heb je jezelf dus niet aan die groep
onttrokken, terwijl je op je klompen kon aanvoelen dat het tot geweld zou
gaan leiden.
Mevrouw Den Boer (D66):
Mevrouw Helder brengt hier een nieuw element in de discussie, namelijk
of je als groep elkaar ophitst – laten we het zo zeggen – bij het afsteken
van vuurwerk en het onveilig maken van de jaarwisseling. Het allerbelangrijkste is dat wij een fijne en veilige jaarwisseling hebben. Ik moet zeggen
dat dit onderdeel niet is geëvalueerd in de rapporten die wij nu voor ons
hebben liggen. Als mevrouw Helder nieuwsgierig is naar die groepsdynamiek en naar wat het betekent om daar anoniem aan deel te nemen zou
willen, dan zou ik haar willen voorstellen om dit onderdeel aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

18

Minister mee te geven. Ik heb in de evaluaties wél gezien dat er heel veel
meer ruimte is voor preventie en voor het echt thuis opzoeken van dit
soort rotjochies – soms misschien ook wel rotmeiden, maar het zijn vooral
rotjochies – om hen erop te wijzen wat hun verantwoordelijkheid is bij de
veilige jaarwisseling. Daar zie ik heel veel in.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik had het zelf al aan de Minister voorgehouden. Ik heb daar jaren geleden
zelf ook al een initiatiefwetsvoorstel voor gemaakt. Daar zijn van collega’s,
en ook van D66, vragen over gekomen. Ik kan u zeggen dat bijna niemand
het ermee eens was: men begreep die dynamiek wel. Dat is alweer een
paar jaar geleden. Daarom heb ik het de Minister ook aangeboden. Het is
inderdaad niet geëvalueerd in het kader van de jaarwisseling, maar er zijn
diverse rapporten waaruit duidelijk blijkt dat mensen zich in een groep
anoniem voelen en dus eerder geneigd zijn om de drempel naar geweld
over te steken. Maar goed, als het dan een voorbode kan zijn voor de
Minister, dan schuif ik die vraag maar even door. Evalueer het dan vooral
een volgende keer. Maar ik zou toch aan collega Den Boer willen vragen:
hoe denkt zij inmiddels over groepsaansprakelijkheid en over het wat
meer uitbreiden daarvan? Want het werkt ook preventief: dit gaat de
verkeerde kant op, dus ik trek mij terug.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik zal deze vraag meenemen naar de afdeling strafrecht van mijn fractie.
De voorzitter:
Dan is er nog een tweede interruptie. Die is van de heer Van Dam van het
CDA.
De heer Van Dam (CDA):
Het is bijna aantrekkelijk om aan te haken bij de opmerkingen over
«rotjochies» of «rotmeisjes», maar als het om gender gaat, ben ik niet zo
heel gelukkig in de debatten in deze Kamer, dus dat zal ik maar laten
liggen. Mevrouw Den Boer noemde in haar inbreng dat D66 en de
ChristenUnie het voorstel hebben gedaan om per gemeente de
mogelijkheid te bieden om een hele gemeente vuurwerkvrij te maken. Dat
is de komende jaarwisseling mogelijk. In de brief van de korpschef en de
bonden las ik echter dat zij daar helemaal niet gelukkig mee zijn. Zij
vinden dat het een lappendeken wordt. Kunt u daar eens op reageren?
Heeft u misschien een beetje spijt van dat voorstel van u? Of zegt u dat de
korpschef dat toch een beetje verkeerd ziet en wat koudwatervrees heeft?
Mevrouw Den Boer (D66):
Het is duidelijk dat als die motie niet zou zijn aangenomen, er geen stap
zou zijn gezet richting een veiligere jaarwisseling. Dat willen we in
Nederland volgens mij allemaal. De agenten willen het, de hulpverleners
willen het. De inwoners van Nederland willen een veilige jaarwisseling. Ik
ben er nog steeds diep van overtuigd dat een gedeeltelijk, maar liefst een
geheel vuurwerkverbod in een gemeente bij kan dragen aan een veilige
jaarwisseling, uiteraard in combinatie met andere maatregelen. Het
kabinet heeft die deels al genomen, maar deels zitten die in de pijplijn bij
gemeenten.
Ik stel ook vast dat de evaluatie van die geheel vuurwerkvrije gemeentes
nog niet heeft plaatsgevonden. Dat betreft de andere motie die is
ingediend en die is aangenomen in de Kamer, namelijk de motie die
verzoekt om het evalueren van de handhaving, maar vooral van de
veiligheid en de toename van de veiligheid tijdens de jaarwisseling.
Mochten er dingen uit die evaluatie komen die onwenselijk zijn, bijvoorbeeld een toename van het aantal incidenten jegens agenten of hulpverleners, maar vooral ook tussen Nederlanders onderling, dan zou ik dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

19

opnieuw willen bekijken. Dan is er misschien ruimte voor uitbreiding met
nieuwe maatregelen.
De heer Van Dam (CDA):
Ik gaf u twee opties om te antwoorden. Mag ik dit antwoord interpreteren
als de optie dat de korpschef koudwatervrees heeft? Is dat wat u zegt?
Mevrouw Den Boer (D66):
Die vraag is niet letterlijk zo aan mij gesteld. De korpschef heeft uiteraard
een bijdrage in het debat. Hij doet die bijvoorbeeld via landelijke
advertenties. En net als u, maak ook ik rondjes bij de politie en spreek ik
met mensen die dagelijks zeer betrokken zijn bij het vuurwerkdossier. Zij
doen er vanaf 1 januari tot en met 31 december van het jaar alles aan om
een veilige jaarwisseling te garanderen. Dat betreft niet alleen maar
handhaving, maar dat betreft ook onderschepping en het opzoeken van
die rotjochies thuis. En voor die hele handhaving steek ik m’n hand op. Ik
vind het ontzettend goed dat ze dat doen. Ik vind dat de politie zeker een
punt heeft. Ik sta achter de politie. Ik vind wel dat we eerst moeten
evalueren of de motie de juiste uitwerking heeft.
De voorzitter:
Ik zie geen verdere interrupties meer, dus ik geef het voorzitterschap terug
aan mevrouw Den Boer.
Voorzitter: Den Boer
De voorzitter:
Dank u wel. Ik kijk even ter rechterzijde hoeveel tijd er nodig is om na te
denken over al deze vragen en de beantwoording daarvan. Ongeveer tien
minuten, begrijp ik. Dan schorsen wij tot kwart over elf.
De vergadering wordt van 11.04 uur tot 11.17 uur geschorst.
De voorzitter:
Dames en heren, we gaan verder. We zijn nog niet helemaal compleet,
maar het gaat ongetwijfeld lukken. De Tweede Kamer is een wervelende
show. Ik ga de Minister en de Staatssecretaris de gelegenheid geven om
de vragen die in de eerste termijn van de Kamer zijn gesteld, te beantwoorden. Voor de Kamerleden geldt dezelfde regel als zo-even, namelijk
dat zij twee interrupties in tweeën mogen gebruiken. Minister, zal ik u
eerst het woord geven? Hij knikt. Gaat uw gang.
Minister Grapperhaus:
Voorzitter, dank. Zoals u weet, spreekt het kabinet met één mond, maar
het is misschien goed om erop te wijzen dat alles wat betrekking heeft op
het toelaten of verbieden van vuurwerk bij de Staatssecretaris van IenW
ligt. Zij zal alle vragen die daarover gaan, behandelen. Daarover werden
nogal veel vragen aan mij gesteld, maar daar ga ik dus, zoals we wellicht
allemaal weten, nu niets over zeggen. Maar nogmaals, het kabinet is één
in hetgeen wij zeggen.
Voorzitter. De jaarwisseling is ruim negen maanden geleden. Hoewel er
vanaf 2012, 2013 sprake is van een meerjarige daling in het aantal
incidenten met vuurwerk, zien we nog te veel incidenten en geweld tegen
agenten en andere betrokken professionals en vrijwilligers die zich ervoor
inzetten om oud en nieuw goed te laten verlopen. U heeft als lid van deze
commissie vragen gesteld over de stijging van het aantal incidenten in
2018 ten opzichte van 2017. Die stijging lijkt louter terug te voeren op het
gegeven dat 2017 voor het onderwerp «vuurwerk» zeer slechte weersomstandigheden kende, als u zich dat nog kunt herinneren. Ik meen dat toen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

20

ook de vuurwerkshow bij de Hofvijver is afgelast – dat staat mij bij –
omdat er een veel te harde wind stond.
Uit gehouden evaluaties blijkt dat ervaringen met de viering van de
jaarwisseling sterk wisselen, per gemeente en per regio. Ik wil u verwijzen
naar de twee kaartjes die ik u, uit mijn hoofd gezegd, bij brief van
11 januari 2019 heb toegezonden. Dat heb ik als Minister van Justitie en
Veiligheid gedaan naar aanleiding van de vraag welke incidenten we
gehad hebben bij de jaarwisseling. Op die kaartjes hebt u kunnen zien dat
er een groot onderscheid is tussen enerzijds het westen en anderzijds het
oosten en noorden van ons land. Dat geldt ook – ik kan het niet mooier
maken dan het is – voor de geweldsincidenten tegen hulpverleners;
daarvan zijn er in het westelijke deel van het land, met name in de grote
steden en de Randstad, aanzienlijk meer dan in andere delen van het land.
Om uit de eerste hand te horen wat we ten aanzien van de handhaving
gezamenlijk kunnen doen, heb ik het eerste halfjaar van 2019 bijeenkomsten gehouden waarin ik zelf in gesprek ben gegaan, en groupe of in
een soort samenspraak, met mensen van de politie, boa’s, mensen van de
brandweer, burgemeesters, mensen van het Openbaar Ministerie en
mensen van de diensten van IenW en het Ministerie van VWS. Tientallen
brandweerlieden, ambulancemensen, politiemensen en boa’s hebben mij
hun persoonlijke ervaringen verteld. Dat laat zien dat we een maatschappelijk probleem hebben waarbij alle partijen een rol hebben. Ik kom daar
zo nog even op terug, omdat dit maatschappelijke probleem – de heer Van
Dam verwees daarnaar – zich tot ver buiten de jaarwisseling uitstrekt,
want we zien die verhuftering, waar de heer Van Dam het over had, die
geweldshouding, die onhebbelijkheid jegens hulpverleners, veel meer, bij
grote evenementen maar ook in het uitgaansleven en dergelijke. Ik kom
daar nog op terug.
In ieder geval heeft het een en ander, voor zover het de jaarwisseling
betrof, geleid tot een aantal maatregelen, waarover de Staatssecretaris en
ik u bij brief van 12 juli hebben geïnformeerd en waarover we nu spreken.
Dat zijn maatregelen om misbruik, overlast en letsel door legaal vuurwerk
terug te dringen en maatregelen tegen geweld tegen hulpverleners, voor
mogelijkheden voor gemeenten om de jaarwisseling tot een succes te
maken en voor het terugdringen van illegaal vuurwerk. Ik vind het jammer
dat mevrouw Kuiken er niet bij is, want zij is echt een van de drijvende
krachten geweest achter het verkrijgen van steun, ook buiten de coalitie,
voor mijn wetsvoorstel voor het strafbaar stellen van het hinderen van
hulpverleners. Ik ga het straks nog een keer zeggen, want ik wil dat
iedereen in het land zich hiervan bewust is: dat wetsvoorstel treedt bij
hoge uitzondering niet op 1 januari volgend jaar, maar op 31 december
aanstaande in werking. U begrijpt waarom ik dat nu vast heel hardop
meld: zodat iedereen die zich mogelijk nog zou hebben kunnen laten
verleiden tot iets, weet dat dat wetsvoorstel al vanaf 00.01 uur van de
nacht van 30 op 31 december in werking treedt.
De korpschef, de centrale ondernemingsraad en de politiebonden hebben
een brief aan uw Kamer geschreven. Ik heb altijd gezegd en blijf zeggen
dat het begrijpelijk is dat de korpschef voor zijn mensen staat. De
korpschef en ik zijn allebei van mening dat geweld tegen agenten en
hulpverleners onacceptabel is. Ik strek dat heel nadrukkelijk uit naar boa’s,
die wat dat betreft een zware taak hebben, ook rondom de jaarwisseling,
maar ook naar brandweerlieden. Ik heb de afgelopen jaarwisseling
uitvoerig gesproken met de brandweermensen in Vlaardingen. Daar zie je
inderdaad hoe dat terugslaat op de mensen zelf, die gewoon hun werk
willen doen, die gewoon hulp willen verlenen. Ik strek het ook uit naar
ambulancepersoneel.
Om die reden heb ik onlangs een taskforce geweld tegen hulpverleners
aangekondigd. Ik kan me voorstellen dat de mensen die daarnaar kijken,
denken: wat is dit nu weer voor technische uitdrukking? Welnu, toen we
een aantal jaren geleden de high-impact crimes gingen aanpakken,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

21

hebben we ook gezegd dat we daar een taskforce op gingen zetten. Dat is
gebeurd onder leiding van burgemeester Aboutaleb van Rotterdam. Het
heeft ertoe geleid dat er tussen 2012 en 2017 een spectaculaire daling te
zien was van deze high-impact crimes. U moet dan denken aan inbraken,
roofovervallen, straatovervallen en dergelijke. Ik heb nu gezegd dat we dat
wat mij betreft precies zo gaan doen op het punt van geweld tegen
hulpverleners. Nogmaals, dat strekt zich ook uit buiten de jaarwisseling.
We moeten er als samenleving, maar ook als overheid heel erg stevig op
inzetten dat dat wordt weggedrongen uit onze maatschappij.
De politie krijgt de beschikking over bodycams, net als over gehoorbescherming, en incidenten tegen politiemensen kunnen makkelijker worden
gemeld. Ik proef wel dat een enkel Kamerlid het maar heeft over tempo,
traagheid en dergelijke, maar er is in onze democratie nu eenmaal strakke
regelgeving op het gebied van aanbesteding, bijvoorbeeld ten aanzien
van de bodycams. Die bodycams worden besteld per cluster bij de politie.
Als u mij vraagt of ik het morgen zou willen invoeren, dan zou ik zeggen
dat de wensdroom er is. Maar zeker als Minister van Justitie en Veiligheid
houd ik mij strikt aan de regels op het gebied van aanbesteding. Dat is
puur de regel, zeg ik tegen diegenen die wat zaten somberen over
traagheid en waarom die bodycams langer duren. Ik vind de bodycams
werkelijk een geweldig goed middel om dat geweld tegen hulpverleners,
die hufterigheid en andere dingen terug te dringen. Ik zeg er maar meteen
even bij dat het debat vandaag niet over pizza’s gaat. Maar ik heb gezien
hoe ontzettend goed het werkt, als het gaat om het tegengaan van
bijvoorbeeld overvallen op jonge mensen die eten bezorgen en dat soort
dingen. Bodycams, dat is echt iets... Overal waar we de mogelijkheid
hebben om dat te versnellen, zal ik het echt versnellen. Dat zeg ik het
Kamerlid Yeşilgöz toe. Maar we mogen niet de kantjes eraf lopen op het
punt van de aanbesteding.
Dan de invoering en handhaving van lokale...
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Dank aan de Minister voor deze toezegging. Kan de Minister nog nader
ingaan op hoe de verdeling van de bodycams zal zijn per eenheid? Als ik
het goed begrijp, zijn het er een paar honderd per eenheid voor het
komende oud en nieuw. Hoe gaat dat eruitzien en op basis waarvan doen
we die verdeling?
Minister Grapperhaus:
Ik heb nog een aantal specifieke vragen over de bodycams. Ik kom daar zo
dadelijk op terug, maar ik wilde dit alvast in de inleiding uitgelegd
hebben. Anders blijft het als iets spannends boven de markt hangen. Ik
kom straks met een aantal punten over de bodycams.
Over de invoering en handhaving van de lokale vuurwerkverboden zal in
de lokale driehoek gesproken moeten worden. Zo hebben we in
Nederland onze openbare orde geregeld. Daar zal de afweging worden
gemaakt. U begrijpt dat als ik u iets vertel over die kaartjes die zulke
verschillende beelden laten zien, ik de verwachting heb dat in die lokale
driehoek per locatie of per gemeente verschillende afwegingen kunnen
worden gemaakt. Ik heb er in ieder geval alle vertrouwen in dat dat op
een, laat ik zeggen, kwalitatief goede manier gaat gebeuren. Ik wil nog
maar eens gezegd hebben dat we in Nederland echt zeer gedreven, goede
lokale driehoeken hebben, of het nu gaat om het bestuur, het OM of de
politie.
Voorzitter. Dan kom ik op een aantal specifieke onderwerpen, onder
andere het geweld tegen politieambtenaren en de integrale aanpak. Ik wijs
nog maar even op mijn brief uit januari. Daarin heb ik aan de hand van de
cijfers, die ik nu niet ga noemen, ook niet vanwege de mensen thuis, het
volgende gezegd: «De cijfers laten zien dat er nog steeds sprake is van
een veel bredere problematiek, die zich overigens ook bij andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

22

evenementen voordoet, die onder andere te maken heeft met het gebruik
van drank en drugs en het omgaan met elkaar richting politie en hulpverleners, waarbij ook andere partijen een rol en verantwoordelijkheid
hebben. Ook familie, vrienden en de omgeving van degenen die onder
invloed van drank en drugs voor onrust en problemen zorgen hebben een
corrigerende rol.» Ik blijf dat altijd en iedere keer weer zeggen. Als we dit
probleem willen aanpakken, mag u mij aanspreken op wetgeving. U mag
mij er ook op aanspreken dat ik de politie de middelen moet geven zodat
men goed kan handhaven. Maar wij hebben er als samenleving met elkaar
ook gewoon een rol in.
Opsporing en vervolging van daders. Daar wordt lik-op-stukbeleid
toegepast met een zwaardere strafeis en de schade wordt zo veel mogelijk
verhaald op daders. Er vindt eenduidige registratie plaats van het geweld
tegen politieambtenaren. Doel is om de slachtoffers op de hoogte te
houden van de strafrechtelijke vervolging van daders en om zicht te
krijgen op wie precies het geweld heeft gepleegd. Er is ook sprake van
kennisontwikkeling en opleiding. Politiemensen moeten in staat worden
gesteld om geweld waar mogelijk te voorkomen, zich erop voor te
bereiden en passend bij de betreffende situatie te kunnen handelen. Om
operationele vroegsignalering mogelijk te maken, wordt er gewerkt aan
het inzichtelijk maken van een stapeling van incidenten met impact op het
welzijn van politiemensen. Dat heeft het dashboard vroegsignalering.
Mevrouw Kuiken vroeg of de politie agressie en geweld eenvoudiger kan
melden in de eigen organisatie. Het antwoord is ja. Vanuit de politieorganisatie wordt gestimuleerd om melding en aangifte te doen. Mevrouw
Kuiken of mevrouw Yeşilgöz – dat weet ik even niet meer – heeft volgens
mij zelf ook al de app genoemd, die is ontwikkeld op dat gebied. Of was
het mevrouw Den Boer? Misschien heeft u het allen in een soort
canonkoor na elkaar gezegd. In ieder geval vind ik het heel goed dat er zo
veel mogelijk aandacht aan wordt gegeven. De procedure wordt ook
vereenvoudigd omdat uit de enquête van de centrale ondernemingsraad
bleek dat politieambtenaren de procedure te ingewikkeld vonden. Vandaar
dus ook die mobiele melding. Informatie uit de melding kan ook gebruikt
worden om aangifte te doen. Verder wordt de politieambtenaar bij het
doen van aangifte ondersteund – dat is denk ik een belangrijk punt – door
de casemanager geweld tegen politie. Die casemanager houdt politieambtenaren op de hoogte van de voortgang van het proces. Ik wil u ook echt
toezeggen dat ik de komende tijd goed ga volgen of dat in de praktijk ook
echt zo werkt, zowel op dit punt als in de situaties waarin het helaas al
heeft geleid tot ziekteverzuim of nog erger, namelijk PTSS bij politiemensen. Die casemanagers moeten echt een enorme verbetering in de
positie van de individuele diender opleveren.
Dan de andere vragen van mevrouw Yeşilgöz over de bodycams. Ik heb
mijn enthousiasme daarover al laten blijken. De bodycams hebben een
zeer de-escalerend effect. Ik denk dat we ons dat ook moeten realiseren.
Bovendien kunnen die beelden worden gebruikt bij de vervolging. De
implementatie van bodycams is in gebruik genomen. De bodycam komt
dus uiteindelijk in de standaarduitrusting van de politie. Dat vraagt
aanpassing van het Besluit bewapening en uitrusting. De regelaanpassing
zal nog dit jaar worden afgerond. Ze komen vooral in eerste instantie bij
de basisteams in de grote steden. Dat is niet om anderen tekort te doen,
maar als u die kaartjes waarover ik het net had, ziet, dan zult u begrijpen
dat we ons in eerste instantie daarop zullen richten. Verder is er ook
beleidsvrijheid bij de korpsleiding om dat op een bepaalde wijze uit te
voeren.
Voorzitter. Mevrouw Kuiken vroeg of wij vinden dat er voldoende
maatregelen zijn. Er zijn bestuurlijke bevoegdheden, gebiedsverboden,
een groepsverbod en een meldplicht, en de officier van justitie heeft ook
dergelijke bevoegdheden. Rechters kunnen aanvullende maatregelen
opleggen, inclusief een meerjarige en langdurige meldplicht. En dan zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

23

er nog een aantal wetsvoorstellen. Het taakstrafverbod is in consultatie.
Het hinderen van hulpverleners wordt strafbaar in de nacht van 30 of
31 december. Ik herhaal dat maar even voor de mensen die kijken en die
mogelijk al dachten dit jaar iets te gaan doen wat niet helemaal
overeenkomt met oliebollen eten en scrabbelen. Het wetsvoorstel voor
verhalen van kosten van inbeslagname van illegaal vuurwerk bevindt zich
al veel verder in het consultatieproces. Dat is een algemeen wetsvoorstel,
dat ook bijvoorbeeld het verhalen van kosten van drugsafval en soortgelijke zaken mogelijk maakt. De reden dat we zo’n wetsvoorstel nodig
hebben, is dat volgens de huidige wetgeving en de daarop gebaseerde
rechtspraak van de Hoge Raad het gewoon nog niet mogelijk is om
dergelijke kosten te verhalen. Die mogelijkheid moet er als het aan mij ligt
zo snel mogelijk komen.
Dan het initiatiefwetsvoorstel van mevrouw Helder om groepsaansprakelijkheid uit te breiden. Dat wetsvoorstel is in de Kamer besproken, maar
voor zover ik heb kunnen nagaan, moet er nog een reactie komen van
mevrouw Helder zelf op de in de Kamer ingebrachte opvattingen. Als die
er is, kom ik met een standpunt ten aanzien van dat wetsvoorstel. Maar op
dit moment ben ik als Minister van Justitie niet aan zet; ik zou dus voor
mijn beurt praten.
Dan het illegale vuurwerk. Zowel mevrouw Kröger als mevrouw Helder
heeft daar vragen over gesteld. Ter voorkoming van misverstanden: het
handhaven op illegaal vuurwerk is uiteraard wel volledig mijn portefeuille.
Dit jaar wordt er weer op ingezet in de vorm van Project Oorworm, het
landelijke politieteam dat de onlinehandel in illegaal vuurwerk bestrijdt.
Dat draait ook dit jaar goed: tientallen accounts op social media worden
uit de lucht gehaald en er wordt actief opgetreden tegen potentiële
klanten. Er vindt een verschuiving plaats van de handel op sociale media,
want die handel wordt minder openbaar. In 2018 zijn er in internationaal
verband een aantal aanbieders van illegaal vuurwerk in het buitenland uit
de lucht gehaald. Sinds die acties in 2018 zijn er geen postpakketten met
illegaal vuurwerk meer onderschept. Dat betekent overigens niet dat daar
niet meer op wordt ingezet. Er lopen ook nu weer internationale onderzoeken naar illegaal vuurwerk. Tot op heden is er dit jaar bijna 3.500 kilo
illegaal vuurwerk in beslag genomen.
Mevrouw Den Boer vroeg naar de samenwerking met het buitenland.
Internationale samenwerking ligt primair bij de ILT. Vorig jaar zijn
verschillende Poolse webshops uit de lucht gehaald. Dat betrof een
samenwerking tussen Nederlandse, Duitse, Poolse en Franse opsporing.
Ook hebben Duitse politie en Openbaar Ministerie prima ondersteuning
verleend bij enkele Nederlandse rechtshulpverzoeken. De toestroom van
zwaar, voor consumenten illegaal professioneel vuurwerk uit België
neemt steeds meer af. We zien dus wel resultaten uit die intensieve
samenwerking. Maar goed, het feit dat er tot nu toe alweer 3.500 kilo
illegaal vuurwerk in beslag is genomen, laat zien dat er nog steeds wel
een fors probleem is op het gebied van illegaal vuurwerk.
Voorzitter. De VVD vroeg hoe het komt dat burgemeesters de bevoegdheden niet toepassen. Zo algemeen kan die vraag niet beantwoord
worden. Het is aan gemeenten om te bepalen of ze hun bevoegdheden
inzetten. De evaluatie die is gehouden, ging over de maatregelen
betreffende de bestrijding van voetbalvandalisme en ernstige overlast. Ik
heb het CCV gevraagd om drie bijeenkomsten te houden over die
bevoegdheden. Die zijn in juni en ook nog deze week gehouden. Goede
ervaringen worden door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
verzameld en geplaatst op de databank praktijkvoorbeelden van en voor
gemeenten. In het verlengde daarvan zijn we ook echt met elkaar, dus
VNG en de beide ministeries, bezig om gemeenten op dit punt zo goed
mogelijk voor te lichten en mee te nemen in best practices, in wat men het
allerbest kan inzetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

24

Voorzitter. Dan zijn er nog een paar vragen gesteld door de heren Krol en
Wassenberg over de handhaving bij vuurwerkvrije zones. Het instellen en
handhaven van dergelijke zones is een lokale verantwoordelijkheid. Als
een gemeente een vuurwerkvrije zone instelt, bespreekt die gemeente dat
met de politie en het Openbaar Ministerie. Hiervoor geldt hetzelfde als
voor het straks inzetten van die verboden voor een hele gemeente en ik
heb er vertrouwen in dat lokale driehoeken daar ook echt de juiste
afweging maken van wat nodig is en hoe ze dat vervolgens gaan invullen.
De vraag van mevrouw Yeşilgöz over het leren van ervaringen in andere
gemeenten heb ik al beantwoord. Er wordt dus heel veel uitgewisseld via
die databank praktijkvoorbeelden. Er worden ook bijeenkomsten
georganiseerd om gemeenten daarin verder te helpen.
De heer Van Dam vroeg nog naar het vuurwerk bij voetbalwedstrijden.
Laat ik beginnen met te zeggen dat ik daar onlangs over gesproken heb
met de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond, de KNVB. Het punt is dat
meestal toch wel alcohol en drugs in het spel zijn. Het afsteken van
vuurwerk in en rond stadions is verboden, tenzij er een vergunning voor is
verleend. Tegen het zonder vergunning afsteken wordt hard opgetreden
via het opleggen van stadionverboden, strafrechtelijke vervolging. Vanuit
de Regiegroep Voetbal en Veiligheid is met alle partners gewerkt aan een
projectplan vuurwerk. Dat plan is begin dit jaar gelanceerd en breed
verspreid onder alle betrokkenen binnen de voetbalwereld. Doelstelling is
om vuurwerk rondom en tijdens voetbalwedstrijden in zowel het
voetbalstadion als op de trainingscomplexen terug te dringen. Toen ik
begin september hierover sprak met een groot aantal mensen en een
groot aantal burgemeesters bij de KNVB waren de eerste ervaringen
daarover positief.
Overigens, ik meld het als een postscriptum, hebben de clubs natuurlijk
naar aanleiding van vuurwerkincidenten straf opgelegd gekregen waarbij,
even los van boetes, specifieke vakken in het stadion tijdens een wedstrijd
volgend op zo’n incident leeg moeten blijven.
Als laatste heb ik nog de vraag van mevrouw Kröger welke evaluaties we
naar aanleiding van de komende jaarwisseling gaan doen. Ik weet in ieder
geval dat de politie begin januari het landelijk beeld van de incidenten en
dergelijke zal opstellen. Dat krijgt u zo snel mogelijk van me toegestuurd,
met al die kaartjes erbij die ik dit jaar ook heb toegevoegd. De Staatssecretaris zal ongetwijfeld iets zeggen over de rapportages met betrekking tot
letsel en dergelijke. VeiligheidNL voegt aan die rapportages al twee jaar
een onderzoek naar gedrag en opinie van Nederlandse huishoudens toe.
Dat zal ook komend jaar gebeuren. Sinds 2014 voert I&O Research in
opdracht van Binnenlands Bestuur elk jaar in november/december een
onderzoek uit naar het draagvlak voor vuurwerk en alternatieven voor het
afsteken van vuurwerk. Dat zal ook dit jaar plaatsvinden.
Voorzitter, hiermee meen ik alle voor mij bestemde vragen te hebben
beantwoord.
De voorzitter:
Dank u wel voor deze beantwoording, Minister. Er zijn enkele interrupties.
De heer Van der Staaij was als eerste. Gaat uw gang.
De heer Van der Staaij (SGP):
De Minister verwees al even naar de brief van de korpschef, maar hij is
nog niet ingegaan op het punt dat die maakt. Hij zegt: wij hebben juist ook
ter bescherming van onze politiemensen gevraagd om dat knalvuurwerk
en die vuurpijlen te verbieden, maar dat is helaas niet gedaan, en in plaats
daarvan wordt vuurwerk verboden dat in de praktijk helemaal niet naar
politieagenten wordt gegooid. Wat is de reactie van de Minister daarop?
Heeft de korpschef daar niet gewoon een punt?
Minister Grapperhaus:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

25

Excuses, voorzitter, ik had even mijn microfoon uit moeten zetten. Nu is
de vraag van de heer Van der Staaij gesteld met mijn beeltenis erbij. Ik wil
hem via u even mijn excuses aanbieden, want dat was niet de bedoeling.
De heer Van der Staaij (SGP):
Geen enkel probleem.
Minister Grapperhaus:
We moeten het natuurlijk even in breder perspectief zien. Ik blijf even bij
het onderwerp vuurwerkverboden as such weg. Het gaat mij nu even om
de brief van de korpschef. Uw Kamer heeft in 2018 heel duidelijk in een
tweetal moties gezegd: wij willen geen algeheel vuurwerkverbod, maar
zorg dat het per gemeente kan worden geregeld. Dat zal per deze
jaarwisseling verwezenlijkt zijn. Zoals met uw Kamer is besproken, zullen
we vervolgens moeten bekijken hoe dat in de praktijk gaat uitwerken. Dat
geldt voor alle betrokken partijen in het geheel. Dat betekent dat we deze
komende jaarwisseling zullen zien welke gemeenten zo’n algeheel verbod
invoeren, welke gemeenten nog met gedeeltelijke verboden werken en
welke gemeenten niets doen. De evaluaties zullen ongetwijfeld uitgesplitst
worden naar hoe dat in die verschillende gemeenten uitgewerkt wordt. Ik
heb al gezegd dat de korpschef ondertussen namens zijn mensen
aandacht blijft vragen voor de hinder die hulpverleners zoals politieagenten, brandweer, boa’s en ambulancepersoneel ondervinden van
idioten die met vuurwerk dingen doen die ze gewoon niet moeten doen.
Overigens zijn er ook mensen die zonder dat vuurwerk geweld plegen met
de jaarwisseling. U zult zich een paar ernstige incidenten van afgelopen
jaar kunnen herinneren waarbij niet eens vuurwerk in het spel was, maar
toch echt schandalig geweld op hulpverleners werd toegepast. In ieder
geval vind ik het dus volkomen begrijpelijk en terecht dat de korpschef
daar opnieuw aandacht voor vraagt. Maar nogmaals, we hebben nu
ingezet op de maatregelen zoals die naar aanleiding van het debat in uw
Kamer zijn aangekondigd. We moeten volgend jaar met elkaar zien hoe
dat deze jaarwisseling is gelopen.
De voorzitter:
Ik zie een vervolgvraag in het gezicht van de heer Van der Staaij. Gaat uw
gang.
De heer Van der Staaij (SGP):
Die vervolgvraag zal ik even in woorden vangen. Ik snap de redenering
van de Minister, die zegt: er zijn ook moties van de Kamer, dus dat is waar
ik politiek draagvlak voor zag. Maar ik zie wel dat het constant in ontwikkeling is. Er zijn nu ook onderzoeken die laten zien dat zelfs een
meerderheid van de bevolking voorstander is van het verbieden van
knalvuurwerk. Zou deze Minister dan niet iets meer kunnen uitdagen en
kunnen zeggen dat we daar eigenlijk wel naartoe moeten? Dat lukt dan
misschien nog niet, maar het kan juist ook helpen om dat draagvlak te
creëren. Het klinkt nu heel erg volgend en berustend, maar zou de
Minister niet wat meer kunnen uitdagen om een stap verder te zetten, ook
ter bescherming van de politiemensen en conform de wens van heel veel
Nederlanders?
De voorzitter:
Een uitdaging voor de Minister. Gaat uw gang.
Minister Grapperhaus:
Zeker, en een uitdaging afkomstig van de heer Van der Staaij pak ik graag
op. Dat weet hij. Ondertussen gaan hij en ik allebei op zoek naar het juiste
citaat waarmee we dat nog eens kunnen onderstrepen, waarbij hij meer
van het Oude Testament is en ik meer het Nieuwe Testament ben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

26

Maar ik wil toch even heel serieus hierop ingaan. Ik begrijp heel goed wat
de heer Van der Staaij zegt, maar ik heb de afgelopen, op een paar weken
na, twee jaar als Minister overal waar er maar de gelegenheid toe was een
paar dingen uitgedragen. In de eerste plaats, het gaat absoluut niet aan
dat je je op welke manier dan ook misdraagt tegen hulpverleners. In de
tweede plaats, het is helemaal uit den boze als dat gebeurt met ongeoorloofde hulpmiddelen als vuurwerk. In de derde plaats, er is sprake van een
maatschappelijke verhuftering die zich breder uitstrekt, want soms
worden die vuurpijlen ook op medeburgers en dergelijke gericht. Alle drie
die ontwikkelingen vind ik buitengewoon kwalijk. Dat is één verhaal en in
zoverre heb ik mij daar heel duidelijk over uitgesproken.
Iets anders is dat we hier in een rechtsstaat, in een democratie, leven en
dat ik leef bij wat door de krachten in het democratisch speelveld wordt
aangegeven als wat er zou moeten gebeuren. De heer Van der Staaij
formuleerde dat ook als zodanig. Dat hoort er ook bij. Ik vind dat wij dat
dan ook op een goede manier moeten doen. De Staatssecretaris gaat er
straks, denk ik, ook verder op in, maar van de motie om een verbod per
gemeente mogelijk te maken is echt werk gemaakt. Er is ook op andere
punten werk van gemaakt. De heer Van Dam constateerde zelfs dat alle
aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid zijn opgevolgd, op
een algeheel vuurwerkverbod na. Nogmaals, we moeten dat doen in het
kader van de rechtsstaat. Ik wijs er ook nog een keer op dat we die
kaartjes van Nederland daarbij wel in acht moeten nemen. Dat zou de
heer Van der Staaij toch ook moeten aanspreken.
Al met al. Door telkens en plein public te zeggen wat ik van bepaalde
dingen vind, heb ik die uitdaging, hoop ik, opgepakt. Ik vind dat we het
verder samen met elkaar moeten doen, zeker bij zo’n lastige kwestie als:
hoe krijg je een feestelijke jaarwisseling? Ik merk ook dat de leden van de
Kamer daar soms echt mee worstelen. Dat is geen excuus, maar dat is
gewoon hoe het is. Dus laten we die discussie na de komende jaarwisseling voeren, als we hebben gezien wat alle maatregelen die we nu
hebben genomen tot gevolg hebben. Dat is de uitdaging die ik heel
voorzichtig – want ik weet niet of mij dat past als Minister – bij de heer
Van der Staaij zou willen neerleggen. Laten we dan kijken hoe we met
elkaar verder moeten, want we moeten wel één maatschappij blijven.
De voorzitter:
Dank u wel, Minister. Is deze uiteenzetting voldoende voor meneer Van
der Staaij? Ik zie dat dat zo is. Mevrouw Helder voor een volgende
interruptie. Gaat uw gang.
Mevrouw Helder (PVV):
Voor mij is dat niet voldoende, want ik vind dat dé vraag niet beantwoord
is. Ik heb die ook al gesteld in het vragenuur van 28 mei jongstleden. Die
vraag was ingegeven door die paginagrote advertentie van 26 organisaties waarbij de politie het voortouw nam. Dus in totaal 27 organisaties
vroegen om een totaalverbod op knalvuurwerk en vuurpijlen. Toen heeft
de Minister gezegd: daar ga ik uitgebreid op in. Toen kwam de brief van
12 juli. Vandaag verwijst de Minister naar maatregelen die al allemaal
genomen zijn of naar maatregelen die in de pijplijn zitten, maar die pas bij
de jaarwisseling «20-«21 van toepassing zullen zijn. Dus komende
jaarwisseling hebben we niets, maar goed. Het zij zo. In de brief van 12 juli
wordt naar mijn mening alles gezegd wat hier vandaag ook al gewisseld
is, maar ook: «Een totaalverbod op consumentenvuurwerk is daarom niet
de orde.» Dat «daarom» is keihard gekoppeld aan de traditie van de
jaarwisseling die het kabinet wil behouden. Wat mij betreft is dé vraag die
nog boven de markt hangt: vindt het kabinet dat er sprake is van een
traditie die behouden moet worden, ongeacht wat er ook gebeurt?
Minister Grapperhaus:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

27

Allereerst is het niet juist dat we niet al bij deze jaarwisseling een groot
aantal van die maatregelen hebben ingevoerd. Ik ga het nu voor de derde
keer zeggen, omdat ik wil dat iedereen in Nederland daarvan doordrongen
is: het strafbaar zijn van het hinderen van hulpverleners gaat in per
31 december. Ik zie dat een van uw leden al streepjes begint te zetten om
te turven, maar ik wil dat toch nog maar eens zeggen. Daarnaast heb ik
net ook nog gezegd dat de mogelijkheid om het per gemeente te
verbieden ook deze jaarwisseling van kracht zal zijn. Daarnaast zijn er
vorig jaar al een aantal maatregelen genomen als het gaat om soorten
vuurwerk; daar gaat de Staatssecretaris zo verder op in, denk ik. Dat is één
deel van het verhaal.
Een ander deel van het verhaal is dat kabinet en Kamer in 2018 hier
uitvoerig met elkaar over gedebatteerd hebben en dat daaruit bleek dat
een hele grote meerderheid uiteindelijk zei: bij een feestelijke, traditionele
jaarwisseling hoort onder heel duidelijke omstandigheden en condities
ook vuurwerk. De Staatssecretaris en ik hebben in de brief van 12 juli
gepoogd dat tot uitdrukking te brengen. Ik merk aan mevrouw Helder dat
binnen haar partij, die destijds tegen een algeheel vuurwerkverbod
stemde, misschien ook twijfels en vragen spelen. Ik denk dat het
maatschappelijk debat daarmee nog steeds aanwezig is. Dan kom ik terug
op wat ik antwoordde aan de heer Van der Staaij: ik denk dat we
vervolgens de maatregelen die we als kabinet en Kamer met elkaar
hebben afgesproken, echt helemaal moeten doorvoeren. Dat hoort bij een
democratie. Volgend jaar, wat mij betreft vroeg in het voorjaar – ik vind
het allemaal prima – kunnen we dan met elkaar kijken hoe het deze
jaarwisseling heeft uitgepakt en wat wij verder van de ontwikkelingen
vinden.
Mevrouw Helder (PVV):
De Minister verwijst naar wat de Kamer in 2018 heeft besloten, maar het is
inmiddels 2019. Er is een jaarwisseling geweest met een stijging van
incidenten. Daarom heb ik, mede vanwege de worsteling binnen mijn
fractie, gevraagd wat nou de grens is om het over een totaalverbod te
gaan hebben, als blijkt dat de genomen maatregelen niet afdoende
helpen. Dat antwoord heb ik nog steeds niet gehoord, maar dat heb ik nu
wel nodig om hier binnen mijn fractie verder mee te kunnen. Daarom heb
ik het zo keihard gesteld, maar die vraag blijft boven dit debat hangen, net
als mijn belangrijkste vraag, waar ik blijkbaar geen antwoord op krijg. Als
het antwoord van het kabinet is dat het een traditie is en dat er daarom
geen totaalverbod komt, dan zitten we hier een beetje om de hete brij
heen te draaien, want dan komt het er gewoon niet, althans niet van de
Minister. Ik wil gewoon graag duidelijkheid.
De voorzitter:
Een vraag die blijft hangen, kennelijk, Minister.
Minister Grapperhaus:
Ik vind het alleen maar toe te juichen dat in een parlementaire democratie
ook binnen fracties die discussie gaande blijft. In dat verband zou ik wel
onder de aandacht willen brengen dat die stijging van 2017 naar 2018,
zoals ik net heb gezegd, eigenlijk alleen maar toe te schrijven is aan de
bijzonder slechte weersomstandigheden in 2017. In ieder geval zien we
over de afgelopen vijf jaar ten gevolge van een groot aantal maatregelen
een daling. Dan blijft staan – en ik denk dat mevrouw Helder en ik daarin
helemaal op dezelfde lijn zitten – dat ik het nog steeds onacceptabel vind
dat er zo veel wangedrag is tegen de mensen die ons juist helpen om dit
soort grote evenementen in goede banen te leiden, de hulpverleners. Ik
noem ze nog maar eens: de boa’s, de politieagenten, de brandweer en de
ambulancemensen. Als we dat weten, moeten we kijken hoe de cijfers
zich komend voorjaar hebben ontwikkeld. We moeten natuurlijk ook zien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

28

of er nog een correctie is te maken voor extreme externe omstandigheden. Ik heb hier eigenlijk al antwoord op gegeven. We gaan een
uitsplitsing maken van gemeentes die wel zo’n gemeentelijk verbod
hebben toegepast, gemeentes die dat gedeeltelijk hebben gedaan en
gemeentes die dat helemaal niet hebben gedaan. We maken ook een
uitsplitsing aan de hand van regio’s. Met al die gegevens in de hand moet
ik samen met de Staatssecretaris bij u terugkomen. Dan kunnen we
vervolgens, net als in 2018, hopelijk een vruchtbaar debat met elkaar
aangaan aan de hand van wat we dan concreet aan gegevens hebben.
De voorzitter:
Dank u wel. Meneer Wassenberg, u heeft lang moeten wachten op uw
interruptie. Gaat uw gang.
De heer Wassenberg (PvdD):
Ik heb lang moeten wachten, maar daardoor is die misschien nog wel een
beetje gerijpt, zoals dat heet. Ik heb nog een vraag over de handhaafbaarheid van die gemeentelijke vuurwerkverboden. De Minister zegt heel
makkelijk – te makkelijk, naar mijn mening – er is overleg in de driehoek
over die gemeentelijke vuurwerkverboden, geheel of gedeeltelijk, dus wat
hem betreft is er geen probleem in de handhaving. Maar het probleem is
er natuurlijk wel, en dan lees ik toch nog even voor uit de brief van de
politie, waarin de korpschef zegt: «Hierdoor ontstaat een lappendeken aan
handhavingsarrangementen. Het is onze professionele overtuiging dat dit
leidt tot een onoverzichtelijke situatie voor politie, hulpverleners en
burgers. Ik voorzie dan ook dat een willekeur aan lokale verboden de
handhaving van de openbare orde door mijn mensen een stuk complexer
maakt.» Dan vraag ik aan de Minister of hij het oneens is met de
korpschef. Praat de korpschef nonsens? Want de kans bestaat – excuus
voor mijn cynisme, voorzitter – dat de korpschef ooit weleens gehoord
heeft van de driehoek. Daar praat hij hier niet over. De korpschef ziet dit
kennelijk als een probleem. De Minister zegt: de driehoek lost het allemaal
op. Kan de Minister dan toch even reageren op die hartenkreet, bijna, van
de korpschef?
De voorzitter:
De Minister had tijdelijk de voorzittershamer in zijn hand genomen, dus ik
denk dat hij even behoefte had aan een verandering. Gaat uw gang. Wilt u
deze indringende vraag beantwoorden, Minister?
Minister Grapperhaus:
Voorzitter, ik bezweer u dat ik «m alleen maar even heb bevoeld; verder
heb ik er niets mee gedaan. Dan kom ik op de vraag van de heer
Wassenberg. Ik heb juist betoogd hoe de lokale driehoek, hoe ons
systeem in Nederland werkt. Om dat even goed uit te leggen: de officier
van justitie, de politiechef en de burgemeester van een gemeente – als het
een kleine gemeente betreft, komt de officier natuurlijk uit het arrondissement – overleggen met elkaar en die kijken wat er in het kader van een
groot evenement voor maatregelen nodig zijn. Wat is er voor inzet nodig
van politie en van andere diensten? Hoe komt die problematiek op ons af?
Dat is iets wat lokaal zal verschillen. Ik verwijs de heer Wassenberg
nogmaals naar die kaartjes die ik in de brief van 11 januari meestuurde. Ik
heb gezegd dat ik er zonder meer op vertrouw dat die lokale driehoeken
daarin de juiste afwegingen zullen maken, zodanige afwegingen dat er
voor de politie een optimaal handhavingsinstrumentarium of een
optimale handhavingsomgeving ontstaat. Ik vind het, nogmaals, prima
dat de korpschef heel duidelijk ook opkomt en aandacht vraagt voor zijn
mensen. Dat is nu eenmaal zijn functie. Uitstekend als hij bepaalde zorgen
daarover uit, maar ik heb er echt vertrouwen in dat dat lokaal op een
afgewogen wijze gaat gebeuren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

29

De heer Wassenberg (PvdD):
De Minister legt uit wat die lokale driehoek is. Dank, maar dat had ik niet
gevraagd, want dat wist ik ook al. Dat is dus een non-antwoord. In deze
context was dat wel nonsens. Ik heb de Minister gevraagd: is het dan
onzin wat de korpschef zegt? Laat ik een voorbeeld geven. De Minister zei:
de grote problemen spelen in westelijk Nederland. Ik heb in mijn eigen
bijdrage het Rijnmondgebied genoemd. Ik ben daar ooit op werkbezoek
geweest. Ik heb daar ook ooit meegereden met de politie en dan zie je
inderdaad dat de ene gemeente naadloos overgaat in de andere en je
moet bij wijze van spreken op je tomtom kijken, van meter tot meter, of je
in deze gemeente bent of in de andere. Op die manier is het gewoon niet
te doen om te handhaven, want je moet die beslissing in een splitsecond
nemen en je kunt bij wijze van spreken niet eerst uitgebreid gaan kijken of
je nu in gemeente A zit of in gemeente B.
Dat is wat de korpschef bedoelt. Dat is wat ook vanochtend nog in de
Volkskrant stond. Dat zijn de praktische problemen. Dan heb je helemaal
niks te maken met het overleg in de driehoek. Het gaat erom dat je op dat
moment in de gemeente A of B zit en daar is de ene regeling van
toepassing of de andere. Waar ben ik op dit moment en met welke
regeling moet ik dus rekening houden? Dát is de vraag.
Minister Grapperhaus:
Ik ben ervan overtuigd dat de korpschef geen onzin bezigt. Zo ken ik hem
ook niet. Ik vind overigens dat mensen zelden onzin of nonsens bezigen,
laten we daarmee beginnen. Maar los daarvan kun je natuurlijk een
overtuiging hebben of een inschatting van hoe een bepaalde problematiek
is. Laten we wel wezen: op dit moment is het mogelijk voor gemeenten
om vuurwerkvrije zones in te stellen. Ik heb tot nu toe geen uitvoerige
statistiek daarvan gekregen waaruit zou blijken dat er enorme handhavingsproblemen ontstaan op de grenzen van die zones, terwijl dat toch
nóg ingewikkelder is. En ik blijf herhalen dat ik ervan uitga dat men
volgens het goedwerkende systeem van veiligheidsregio’s en daarbinnen
van lokale driehoeken per gemeente, in staat is om die afwegingen heel
goed te maken, ook met inachtneming van het soort gemeentegrensproblematieken waar de heer Wassenberg over spreekt. Dan is het namelijk
niet ongebruikelijk om afstemming te zoeken met de gemeente waar je
aan grenst.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik vind het lastig dat ik van de Minister niet echt een reactie krijg op de
dringende oproep van de politie en de hulpverleners. Wel is er een
lichtpuntje, namelijk dat ik de toezegging hoor dat er snel na de jaarwisseling goed gekeken gaat worden hoe we vuurwerk toch strenger kunnen
reguleren. Ik hoop dat het dan ook echt snel gebeurt, dus binnen een paar
maanden, zodat het niet weer zo lang hoeft te wachten. Ik heb ook nog
een vraag over die evaluatie. Het feit dat binnen een gemeente met
vuurwerkvrije zones op andere punten wel gewoon vuurwerk wordt
verkocht, maakt het heel moeilijk handhaafbaar. Mensen mogen daar wel
vuurwerk kopen, maar wellicht niet binnen een bepaalde zone gebruiken.
Maakt dat de evaluatie van de effectiviteit van de maatregel niet bijzonder
moeilijk?
De voorzitter:
Minister, kunt u hierop reageren alstublieft?
Minister Grapperhaus:
Die kwestie van verkoop in de ene zone is een vraag voor de Staatssecretaris. Die vraag verwijs ik dus door. Dat is nu eenmaal hoe de verantwoordelijkheden ten aanzien van de beantwoording zijn. Wat die evaluatie
betreft wil ik er wel op wijzen dat ik namens het kabinet heb uitgesproken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

30

dat wij daartoe bereid zijn, maar de Tweede Kamer moet daar natuurlijk
zijn eigen agenda in bepalen. Dus nogmaals, als de Tweede Kamer het
komend jaar zou zeggen «wij willen eigenlijk al in februari of maart, als
die gegevens er zijn, daarover spreken», dan zijn wij daartoe bereid.
De voorzitter:
Mevrouw Kröger heeft misschien nog een vervolgvraag. Daarna kan
mevrouw Helder een vraag stellen.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Het lijkt mij dat wij als Kamer, gegeven de wijze waarop het leeft, na de
jaarwisseling snel verder willen praten over hoe we het probleem
aanpakken, maar dan moeten er natuurlijk wel de stukken vanuit het
kabinet liggen, met daarin de evaluatie en een voorstel vanuit het kabinet
hoe het probleem beter aangepakt kan worden, bijvoorbeeld door het
verbod te versterken. Dus komt dat voorstel er dan?
Minister Grapperhaus:
Dit is wat vreemd. U krijgt eerst die cijfers. Die hebt u vorig jaar op
11 januari gekregen. Op een gegeven moment heb ik gezegd: het kabinet
– dat zullen wij tweeën zijn, als u dat goed vindt – is zonder meer bereid
om daar vervolgens, wanneer uw Kamer zegt daarover te willen spreken,
over te komen spreken. Maar ik kan nu niet allerlei voorstellen toezeggen.
We moeten u eerst die evaluatie en die cijfers doen toekomen.
Mevrouw Helder (PVV):
Dat zegt de Minister nou wel heel mooi, maar hij verschuilt zich daarmee
achter de Kamer. Inderdaad, op 11 januari is er een brief gekomen. De
Minister zei daarover: dat is tussentijds, en we komen voor het meireces
met een inhoudelijke reactie. Het meireces is inderdaad in mei. En wat
schetste mijn verbazing: voor het meireces heb ik nog een debat
aangevraagd over geweld tegen hulpverleners tijdens de jaarwisseling en
de toename van het geweld tegen de politie, in de hoop dat die brief er
dan ook inderdaad voor het meireces – en laten we niet moeilijk doen – of
in het meireces zou komen. Niks was minder waar, want die kwam er
helemaal niet. En uiteindelijk is na herhaaldelijk rappel op 12 juli 2019 die
brief van de Minister namens het kabinet gekomen. Dat wilde ik toch even
opgemerkt hebben.
De voorzitter:
In ieder geval deed de Minister niet aan een zomerslaapje.
Mevrouw Helder (PVV):
Nee, maar de Kamer wel, en dat verklaart dus wel waarom het zo lang
duurde.
De voorzitter:
De Minister gaat hier iets over zeggen.
Minister Grapperhaus:
Even ter correctie, het was een brief van de Staatssecretaris én van de
Minister. Het tweede is dat wij ook hebben uitgelegd dat wij wat meer tijd
nodig hadden, omdat we na Kamermoties een aantal maatregelen al in
2018 hadden genomen die überhaupt nog moesten worden ingevoerd.
Dus die golden niet voor de afgelopen jaarwisseling. Ik heb aangegeven
dat we nog een aantal verdiepte onderzoeken gaan doen en nog allerlei
bijeenkomsten houden. Maar het staat uw Kamer natuurlijk geheel vrij om
te zeggen dat u daar al in maart of wanneer dan ook over wilt spreken.
Daar volg ik in.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

31

De voorzitter:
Dank u wel, Minister. Als de Kamerleden nog wat willen aangeven – dat
gebeurt nu non-verbaal – dan graag via de microfoon. Meneer Krol, u
heeft een interruptie of een voorstel?
De heer Krol (50PLUS):
Ik heb een interruptie. Ik wil nog het volgende weten. Als wij er dan zo
vroeg over spreken, wat mij een lief ding waard zou zijn, kan het kabinet
dan toezeggen dat het dan ook al voorstellen aan de Kamer heeft doen
toekomen?
Minister Grapperhaus:
Nee, eerst komen de cijfers. Die gaan we uw Kamer heel snel toesturen;
daar zal een evaluatie bij komen. Vervolgens is het aan uw Kamer om te
zeggen: daarover willen wij snel met elkaar om tafel. En misschien wilt u
als Kamer daar al bepaalde voorstellen bij zien. Maar het lijkt mij dat
zowel voor het kabinet als voor de Kamer geldt dat we eerst willen zien
wat er uit die cijfers en die evaluatie komt. En even voor de duidelijkheid,
zo zeg ik ook tegen mevrouw Kröger: daar zit geen vertragingstactiek
achter, maar we moeten wel weten waarover we spreken. Want dan
kunnen we zo’n debat gezamenlijk de goede richting geven. Zo moeten
we het wat mij betreft doen.
De heer Krol (50PLUS):
Misschien kan de Minister dan even over zijn hart strijken en een datum
noemen. «Heel snel» is voor mij geen datum.
Minister Grapperhaus:
Ik heb gewoon gezegd: ik ben zonder meer bereid om in het vroege
voorjaar daarover samen met de Staatssecretaris met uw Kamer in
gesprek te gaan. Nogmaals, het is wel ook aan uw Kamer om te bepalen
wat prioriteit heeft. Daar kan ik niet in treden. Maar ik heb nu hopelijk aan
de heer Krol voldoende duidelijk gemaakt dat dat wat mij betreft in het
vroege voorjaar, in maart 2020, kan. Daar zijn wij zonder meer toe bereid.
De voorzitter:
Het voorjaar begint op 21 maart 2020. Meneer Van der Staaij, u wil
gebruikmaken van uw tweede interruptie?
De heer Van der Staaij (SGP):
Ik heb nog een aanvullend punt. Ik denk dat het een belangrijk punt is,
maar misschien kan de Staatssecretaris daar straks op ingaan. Volgens
mij is de wens vanuit de Kamer dat we niet onnodig tijd verliezen als er
nieuwe maatregelen nodig zijn. Nu zie je al, en dat zit er natuurlijk ook
achter, dat die maatregel van dat F3-vuurwerk niet deze jaarwisseling kan
ingaan maar pas weer bij de volgende jaarwisseling. Dus we zoeken ook
naar mogelijkheden: als je snel na de jaarwisseling kunt evalueren en
daarover kunt spreken, dan kun je ook nog stappen zetten die al bij de
eerstvolgende jaarwisseling doorgevoerd kunnen worden. Dat is waar
denk ik breed behoefte aan is. De vraag is of we elkaar daar ergens op een
goede manier kunnen vinden.
Minister Grapperhaus:
Maar op dat punt kunnen we elkaar ook vinden. Wat dit jaar anders is
verlopen – ik heb het net via de vraag van mevrouw Helder uitgelegd –
had te maken met het feit dat we in 2018 naar aanleiding van moties van
de Kamer een paar dingen in gang hebben gezet die pas deze jaarwisseling gaan werken. Denk vooral aan dat verbod per gemeente. Het lukte
niet om dat al bij de vorige jaarwisseling voor elkaar te krijgen, want daar
was het wetgevings- en regelgevingstraject te kort voor. Daarom hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

32

we dit jaar gezegd: laten we in ieder geval met elkaar nog een aantal
verdiepingsslagen maken op het gebied van onderzoek, zodat we
daarmee verder komen. Nogmaals, dat is omdat pas deze jaarwisseling
een aantal maatregelen in werking zijn getreden, waarvan we dan het
effect kunnen zien.
De voorzitter:
Dank u wel, Minister. Ik ga nu naar de Staatssecretaris voor de beantwoording van de overige vragen. Gaat uw gang.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dank u wel, voorzitter. Laat ik beginnen met de rode draad die ik zie in de
inbreng van de Kamerleden, en ik hoop dat u die ook ziet in de beantwoording van het kabinet. Dat is dat we allemaal willen streven naar die
veilige, fijne wisseling van oud en nieuw. We worstelen er met elkaar mee
hoe we dat goed doen. Een deel van die worsteling komt denk ik ook
doordat het niet een eendimensionaal probleem is. We hebben namelijk
het vraagstuk van illegaal vuurwerk, dat echt een heel ander vraagstuk is
dan het vraagstuk van het legale vuurwerk vanwege het letsel. Het
vraagstuk van de openbare orde is ten dele gerelateerd aan vuurwerk en
ten dele ook aan andere problematiek, die breder speelt en dus ook een
bredere aanpak nodig heeft. In het debat zien we soms ook dat een aantal
van die problemen door elkaar heen lopen. Wanneer je effectieve en
handhaafbare maatregelen wil treffen die ook echt iets bijdragen aan de
veiligheid in die nacht, is het steeds zoeken naar welke oplossing we bij
welk probleem hebben, en of die oplossing aangrijpt op het juiste punt.
Ik denk dat de tijdsklem, waarvan de heer Van der Staaij net nog een keer
de kern naar boven haalde, daarbij hoort, ook om het daar met elkaar over
te hebben. We zitten in een cyclus waarbij bestellingen al heel vroeg
worden gedaan. Eigenlijk worden in het najaar al bestellingen gedaan die
niet voor die jaarwisseling zijn, maar voor de jaarwisseling daarop. Dat
betekent inderdaad dat je vaak een vertraging hebt in het effect van de
maatregelen die je met elkaar wil afspreken. Dus zijn de Minister en ik
absoluut bereid om zo snel mogelijk met u te spreken over de eerste
beelden die uit een evaluatie van de jaarwisseling ontstaan. Misschien dat
we dat dan kunnen meenemen in de concrete maatregelen, zodat we met
elkaar dat proces zo efficiënt mogelijk inrichten. Zo hoor ik de oproep van
eigenlijk u allemaal: als we eenmaal iets willen, dan willen we het ook zo
snel mogelijk. Maar er zijn ook gewoon termijnen waarmee we rekening
te houden hebben. We moeten ook zorgen dat in de manier waarop we
met elkaar daarover spreken, we proberen dat zo goed mogelijk op elkaar
af te stemmen. Ik denk dat we daarin een gedeeld belang hebben.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik denk dat de vraag die voorligt, is: wanneer is het voor dit kabinet
genoeg en is er echt de noodzaak om te komen met een verdergaand
verbod? Dus als er deze jaarwisseling weer dezelfde problemen zijn, weer
zo veel incidenten en geweld tegen politie en ambulancepersoneel,
kunnen wij dan als Kamer verwachten dat er samen met de evaluatie van
de cijfers ook meteen een pakket maatregelen voorligt, waar we dan als
Kamer met de bewindspersonen over kunnen spreken?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
De vraag naar verdergaande maatregelen is eigenlijk het punt waar ik nu
in de beantwoording op wilde komen. Want ook vandaag ligt er zo’n
duidelijk verzoek van de Kamer. Daarnaast is het dus een kwestie van hoe
je het proces en de tijd zo organiseert dat je de maatregelen die je wil
nemen, welke dat dan ook zijn, op zo’n moment neemt dat je ook zo snel
mogelijk het effect ervan ziet. Dat was denk ik het punt waar de heer Van
der Staaij terecht aandacht voor vroeg. Maar de eerste rode draad die ik in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

33

de inbreng van de Kamerleden hoorde, was: laten we eens kijken wat we
kunnen doen om die wisseling veiliger te maken.
Tegelijkertijd zien we ook dat er gewoon verdeeldheid is. Dat zien we in de
inbreng van de Kamerleden, en soms horen we zelfs expliciet dat dat
binnen fracties geldt. Die verdeeldheid komt soms voort uit overtuiging,
en soms uit de analyse van de problematiek, dat het ene probleem het
andere niet is, of uit het feit dat de problematiek per regio erg verschilt.
Wat is dan de beste aanpak? De balans zien we allemaal. De heer Van der
Staaij had het over «een mooi feestje vieren met elkaar». Niemand vindt
dat raddraaien in die steden, die onveilige situaties voor de hulpverleners,
een acceptabel feestje. Laten we daar heel helder over zijn. Tegelijkertijd
zijn er ook heel veel mensen die op een heel veilige manier genieten van
het afsteken van een vuurpijltje in de achtertuin, daar met de buren
omheen staan en daar een heel fijn feestje aan beleven. Dat hoeft niet per
se de onveiligheid te creëren. Dus de vraag is ook steeds: op welk punt
grijpen we nu aan? Wat is het probleem dat we oplossen, en hoe doen we
dat met elkaar zo effectief mogelijk?
De voorzitter:
Mevrouw Kröger, wilt u hierop nog een vervolgvraag stellen?
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ja, die had ik willen stellen. De Staatssecretaris schetst hier een soort
situatie van balans, terwijl de oproep vanuit de politie toch wel glashelder
is: geef ons een handhaafbaar kader rondom vuurwerk, een handhaafbaar
kader dat écht de veiligheid van politiemensen en ambulancepersoneel
beschermt. Dan gaat het hen om een verbod op knalvuurwerk en...
vuurpijlen. Dank voor de aanvulling, collega’s die het ermee eens zijn.
Daar zit dan dus toch die vraag aan dit kabinet: wanneer komt dat
moment, als we deze jaarwisseling weer hebben gehad en als het niet
beter is geworden, en komt er dan een voorstel om dat verbod toch uit te
breiden? Dat is om de vaart erin te houden, waarvan de Staatssecretaris
terecht zegt dat dat nodig is.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Mevrouw Kröger stelt voor om te wachten tot na de volgende jaarwisseling, maar ik hoor eigenlijk op dit moment al een bredere roep van de
Kamer om te kijken wat er toch nog mogelijk zou zijn. Daar wilde ik
eigenlijk net op komen. Ik dacht: dan spaar ik mevrouw Kröger de helft
van haar interruptie uit. Maar helaas, die uitgestoken hand heeft ze niet
aangenomen. De Kamer vraagt eigenlijk steeds aan het kabinet: kijk
ernaar, rekening houdend met die verdeeldheid die ik net heb geschetst
en die er ook is. We horen zelfs fracties hier aan tafel pleiten: overrulet u
alstublieft het standpunt van mijn fractie. Dat geeft iets aan over de
worsteling bij dit onderwerp en de betrokkenheid, laat ik het positief
duiden, die we ook echt allemaal voelen. De vraag is dus: hoe zorgen we
voor een steeds veiliger jaarwisseling en hoe zorgen we er aan de andere
kant voor dat mensen die op een hele veilige manier met veel plezier dat
feest vieren, dat ook kunnen blijven doen? Hoe zorgen we dat het niet
onnodig beperkend is?
We hebben dus steeds maatregelen genomen. In 2018 hebben we die
standaarden ingevoerd. Waarom hebben we die standaarden ingevoerd?
Dat hebben we gedaan omdat het RIVM zei: je kunt de vuurpijlen
verbieden, maar een alternatief voor het verbod op die vuurpijlen, om
toch hetzelfde effect op letsel te realiseren, zouden ook veilige
standaarden kunnen zijn. Dat zou in ieder geval al heel erg kunnen helpen.
Dus hebben we gezegd: zo’n standaard kan helpen om minder letsel te
realiseren, en toch dat feestje mogelijk te blijven maken. Dat hebben we in
2018 ingevoerd. Daarnaast wordt het voor de komende jaarwisseling
verplicht om bij consumentenvuurwerk lonten, vuurwerkbrillen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

34

instructies te leveren. Ook deze maatregel heeft als doel om de aantallen
en de ernst van vuurwerkletsel terug te dringen.
Dat is een ander vraagstuk dan de openbare orde. Dat moeten we ons
zeker realiseren. Het is natuurlijk ook niet zo dat er geen enkele lijn ligt
tussen die vuurwerkmiddelen, maar voor het vraagstuk van het letsel
nemen we deze maatregelen. Daarnaast – de Minister heeft dat ook al
benadrukt – komt er dus de gelegenheid voor gemeenten om hun
grondgebied vuurwerkvrij te maken, dus niet alleen een wijk, wat al kon,
maar het hele grondgebied. Gemeenten kunnen daarbij ook de verkoop
aan banden leggen. Het dilemma dat werd geschetst van «je mag het niet
afsteken, maar je kunt het wel kopen» is dan weggenomen. De gemeente
kan zeggen: wij houden dit jaar gewoon één mooie vuurwerkshow, en om
een lappendeken te voorkomen geldt dat voor de hele gemeente. Wij
hebben nu verduidelijkt dat dat dus kan. Je kunt dan ook de verkoop aan
banden leggen. Je zegt dan in je gemeente: we doen het hier niet, dus we
doen hier ook niet de verkoop. Dat kan dus.
Daarnaast werk ik natuurlijk internationaal aan productveiligheid. Een deel
van het letsel ontstaat door de veiligheid van de producten zelf. Het kan
met de beste intenties veilig worden afgestoken, maar je moet ook blijven
letten op de productveiligheid. Daar werken we aan, ook in de context van
Europa. Samen met de Europese Commissie blijven we ons inzetten om
de Europese regelgeving en het systeem van handhaving te verbeteren,
want nogmaals, we hebben een probleem met illegaal vuurwerk. Dat is
een ander probleem dan de veiligheid van het legale vuurwerk en weer
een ander probleem dan het vraagstuk hoe legaal of illegaal vuurwerk
wordt benut in de situatie van een verstoring van de openbare orde, die
we eigenlijk helemaal niet willen. Een van de concrete voorbeelden
daarvan is de pyropas. Dat is eigenlijk een pas waarmee mensen die
bijvoorbeeld geen bedrijf in professioneel vuurwerk hebben, niet meer
aan dat professionele vuurwerk kunnen komen. Zo willen we het ook
moeilijker maken voor vuurwerk om in dat illegale circuit terecht te
komen. We nemen dus een heel aantal maatregelen en daar zijn we ook
dit jaar al mee bezig. Die hebben ook dit jaar al effect.
Dan kom ik nu op het punt van mevrouw Kröger, maar dat was ook een
vraag van mevrouw Kuiken en in het bijzonder een vraag van de heer Van
Dam vandaag: of we nog iets meer kunnen doen. We hebben het telkens
over die balans. Ik ben bijna aan het einde van mijn antwoord. Dan heb ik
dit verhaal gedaan, dat een heleboel van u raakt. We constateren denk ik
allemaal dat die balans geen statisch gegeven is. In de maatschappelijke
ontwikkelingen en in de cijfers zie je ook telkens dat die balans verschuift.
We zien dat er nog steeds verschil is tussen regio’s, maar we zien ook dat
er groeiende steun is voor verdergaande restricties. Ik hoor ook in de
Kamer een bredere oproep om goed te kijken of er toch nog verdergaande
maatregelen kunnen worden genomen om te komen tot een veilige
jaarwisseling. Mevrouw Kröger noemde daarbij heel terecht het woord
«handhaafbaar». Je wil wel iets doen – daarom noemde ik even de
verschillende onderdelen van de problematiek – wat echt bijdraagt aan de
veiligheid en wat ook handhaafbaar is. Uw Kamer heeft eerder moties
verworpen over een generiek verbod op X of een generiek verbod op Y.
Dat is dus ook gewoon, voor de Minister en voor mij, een fact of life. Dat
zeggen we even niet in het Nederlands, maar u begrijpt allemaal wat ik
bedoel. Wat ik wel zou willen doen, is wat ik u eigenlijk hoor zeggen: kan
er een verdergaande beperking komen op het aanbod van vuurwerk,
gebaseerd op veiligheidswinst, zodat we ook kunnen aantonen waarom
we de grens ergens leggen en op een manier die handhaafbaar is? Op dat
spoor zat ik en daarom heb ik dit jaar het F3-vuurwerk eruit gehaald. Want
als je naar de cijfers kijkt, is het niet meer heel duidelijk aantoonbaar dat
het ene legale vuurwerk zoveel onveiliger is dan het andere. Maar we
weten natuurlijk wel dat hoe meer kruit er in vuurwerk zit, hoe groter de
explosiekracht is. Daar is mogelijk wel een soort lijn in te leggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

35

Ik wil u in dit kader dus toezeggen dat ik de komende tijd, mede op basis
van de evaluatie van de cijfers en de oproep die door velen van u is
gedaan, en die door de heer Van Dam in het bijzonder naar voren is
gebracht, zal kijken of er ten aanzien van zwaarder vuurwerk een verdere
aanscherping te maken is. Want als er minder kruit in zit – ik zeg het even
heel simpel – dan knalt het minder hard en kan er ook minder letsel mee
veroorzaakt worden. Ik denk dat we allemaal op ons boerenverstand
aanvoelen dat daar een link zit. Maar laat mij wel kijken naar iets wat
handhaafbaar is, want anders vervangen we misschien product A door
product B, zonder effect op de veiligheid, en hebben we nog niet veel
bereikt. Ik kan u dus niet toezeggen wat dat precies is, maar ik hoor de
oproep hier vandaag in de Kamer. Ik ben bereid om daarnaar te kijken en
zal uw Kamer daarover informeren.
De voorzitter:
Dank u wel, Staatssecretaris. Was dit trouwens het einde van uw bijdrage
of heeft u nog meer?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Nee, dit was de grote vraag die door verschillende fracties op tafel is
gelegd. Laten we de andere vragen niet tekort doen, maar daarom nam ik
even wat meer tijd voor de beantwoording van deze vraag. Daarna heb ik
nog een aantal meer specifieke vragen.
De voorzitter:
Dank u. Maar ik wilde toch even van deze gelegenheid gebruik maken
voor een aantal interrupties. Eerst de heer Krol.
De heer Krol (50PLUS):
De Staatssecretaris noemde net wat ze internationaal wilde gaan doen, en
met name binnen de EU. Bij de aangenomen motie van 50PLUS ging het
over de productie van zwaar knalvuurwerk. In de brief scheert het
antwoord net langs datgene wat we vroegen. Het gaat ons namelijk niet
zozeer om de handel, maar vooral om de productie. Kunt u daar ook naar
kijken?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ook dat zullen we meenemen in onze besprekingen in EU-kader.
De heer Van Dam (CDA):
Ik wil de Staatssecretaris bedanken dat ze het wil gaan bekijken. Ik denk
dat dat, gelet op de hele discussie die hier loopt, verstandig is. Ik ben ook
bereid om dat even af te wachten. Maar ik heb wel een paar vragen. Ik
hoor de Staatssecretaris vooral praten over de hoeveelheid kruit. Maar om
nu even het voorbeeld te nemen van die Chinese rollen F3; ik zie nog niet
zo snel burgers zo’n hele Chinese rol naar het hoofd van een diender
gooien. Tenminste, ik kan me er niks bij voorstellen. Dus ik heb zelf ook
heel erg gekeken wat items zijn die gevaar opleveren, gevaar voor
hulpverleners, maar ook voor omstanders. Ik zou dus willen vragen of u
dat ook uitdrukkelijk zou willen meenemen. Ik weet eigenlijk niet meer te
midden van wie ik hier inmiddels zit, maar ik ben vanuit handhaafbaarheidsoogpunt niet van de school van de grote bewegingen en de enorme
gebaren enzovoort. Ik geloof daar niet in. Maar we moeten kleine en
relevante stappen zetten. Dus vraag ik of u dat ook zou willen meenemen.
En ik zou u willen vragen of u daar een termijn aan kunt verbinden. Ik
begrijp dat dat uitzoekwerk is, maar wat ik eigenlijk zou willen, is dat we
voor de jaarwisseling hier een brief over krijgen, zodat in ieder geval een
soort richting helder is.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

36

Is de vraag helder voor de Staatssecretaris? Oké, gaat uw gang.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ja, de vraag is zeker helder. Volgens mij zei ook mevrouw Kröger dat
breder gekeken zou kunnen worden naar wat we wel en niet willen. Het
antwoord op die vraag is dus ja. Ik ben bereid om breder te kijken dan
naar alleen kruit. Het was voor mij een voorbeeld om aan te geven dat er
een logische lijn moet zijn om een logische knip te kunnen maken. Ik ben
graag bereid om te kijken naar die bredere vraag, gerelateerd aan
veiligheid, zoals de heer Van Dam dat formuleert. Die knip heb ik tussen
F2 en F3 gemaakt, omdat ik het ook in de context van de samenwerking
met onze buurlanden vreemd vond dat F3, wat eigenlijk professioneel
vuurwerk is, in België niet voor de verkoop aan particulieren is toegestaan
en in Nederland nog wel. De handhaving op illegaal vuurwerk wordt
natuurlijk makkelijker als de regels beter zijn afgestemd met onze
buurlanden. Mijn uiteenzetting zonet ging er over dat vuurwerk verschillende problematieken heeft. De Chinese rol is niet zozeer een probleem
van handhaving van de openbare orde in die nacht, maar kan wel een
belangrijke rol spelen wat betreft geluidsoverlast en letsel. Het is gewoon
zwaarder vuurwerk. Zo moeten we steeds kijken: waar leggen we de knip
en hoe is dat logisch gerelateerd aan welk aspect van die complexe
kluwen waar we mee te maken hebben met oud en nieuw en dat
vuurwerk?
De voorzitter:
Er is nog een vervolgvraag.
De heer Van Dam (CDA):
Even nog over die Chinese rol; het is ook leuk om over concrete dingen te
praten. Die is volgens mij een paar jaar geleden juist geïntroduceerd om
te voorkomen dat er in de illegale markt weer bepaalde dingen... Dus dat
is ook nog een dingetje. Maar goed, ik heb u nog niet gehoord over de
termijn. Dat zou ik erg graag willen weten.
De voorzitter:
Die had ik ook in mijn achterhoofd genoteerd, dus Staatssecretaris, graag
daarop nog een antwoord.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ja, ik realiseerde mij net, toen het woord weer naar de heer Van Dam
ging, dat ik daar nog geen antwoord op had gegeven. Ik zal mijn best
doen om voor deze jaarwisseling met een indicatie te komen van de
richting waarin we denken. Dan hebben we natuurlijk nog niet de nieuwe
cijfers kunnen meenemen, dus daar kunnen we het dan nog niet op
baseren. Maar dan krijgen we met elkaar een soort gevoel van waar we
aan zouden kunnen denken. Dat kan ook helpen om, samen met de
Kamer, te kijken of dat de richting is die we met elkaar voldoende vinden.
De voorzitter:
Meneer Van Dam, is dit een tweede interruptie of wilt u tot een conclusie
of een verduidelijking komen? Voor meneer Van der Staaij geldt eigenlijk
hetzelfde. U kunt wel concluderend nog iets zeggen.
De heer Van der Staaij (SGP):
Bij mijn tweede interruptie dacht ik: ik stel één vraag aan de Minister, want
dan kan ik daarop ook nog een vervolgvraag stellen aan de Staatssecretaris. Dat was de filosofie, want het ging namelijk allebei over het moment
waarop, de periode. De Staatssecretaris gaf aan dat nu al vuurwerk wordt
besteld voor de volgende jaarwisseling. In de brief zien we ook een
aanpassing, dat categorie F3-vuurwerk pas 2020 kan ingaan. Maar kan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

37

eventuele aanscherping daarop op zo’n moment plaatsvinden dat die in
dezelfde wijziging kan worden meegenomen?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dat is dus al de vraag. Daarom snap ik heel goed de roep van de Kamer
om zo snel mogelijk met elkaar stappen te kunnen nemen. Zo’n jaarwisseling komt maar één keer per jaar voor. Dus voordat je het weet, heb je
weer een jaar gemist. Maar we delen denk ik met elkaar de richting. Als
we iets willen aanscherpen, dan willen we ook graag dat dit het liefst zo
snel mogelijk effect heeft. In die spirit met elkaar zal ik proberen om voor
het einde van het jaar met een richting te komen om te kijken of we zo
snel mogelijk stappen kunnen nemen.
De voorzitter:
Oké, ik kijk naar de klok. Kunt u de beantwoording voortzetten? Gaat uw
gang.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik heb denk ik al best veel aangegeven. Mevrouw Kröger vroeg nog: wilt u
kijken naar de categorisering van vuurwerk? Ik ben daar net al even op
ingegaan. De categorieën die we hebben in het Vuurwerkbesluit volgen uit
de Pyrorichtlijn. In die Pyrorichtlijn is gekeken naar toepassing, doel,
gevaar en gezondheid. Dus dat zit ook al wat breder dan alleen bijvoorbeeld kruitlading. Daar is ook echt naar effecten gekeken. Ik heb al iets
gezegd over hoe we daar richting de jaarwisseling in de brief mee zullen
omgaan.
De argumentatie rond het vuurwerkverbod F3 heb ik denk ik net ook
aangegeven. Dat is een vraag van mevrouw Helder.
De VVD vroeg of de standaarden pas zijn getest na de bestelling. Ja,
inderdaad, vorig jaar. Er is gewoon aangegeven dat er standaarden
moeten komen. Die standaarden moeten natuurlijk stabiel zijn en je moet
er veilig een vuurpijl in kunnen afsteken. Vorig jaar hebben we gezien dat
de standaarden pas na de bestelling zijn getest. Dat komt doordat het de
branche niet lukt om zo kort na de introductie van de verplichting zelf
kwaliteitscriteria en een certificering te organiseren, wat normaal
gesproken wel de praktijk is. De ILT is toen ingesprongen en heeft ervoor
gezorgd dat we nog echt op tijd, voor de jaarwisseling, die testen hebben
kunnen doen, zodat alle partijen wisten dat ze veilige standaarden konden
leveren.
Nu dient de branche natuurlijk zelf zorg te dragen voor veilige lanceerstandaarden, maar de standaarden die vorig jaar goed waren, zijn
natuurlijk dit jaar ook nog goed. Ze weten nu wel waar ze aan moeten
voldoen en ook de testrapporten, zoals die door de ILT zijn gehanteerd,
geven een heel duidelijke aanwijzing waar zo’n standaard aan moet
voldoen. Bij windkracht 3 moet hij overeind kunnen blijven staan, om
maar een heel concreet voorbeeld te noemen. Daar heeft de ILT vorig jaar
op getest en dat geldt ook voor dit jaar. Dus zo blijken denk ik ook uit die
testrapporten heel duidelijke richtlijnen waaraan moet worden voldaan.
Aan de hand van een rapport, een certificaat, kan de importeur aantonen
dat de op de markt aangeboden lanceerstandaard voldoet aan de criteria
in de Ract.
Meneer Van Dam vroeg nog of we op schema liggen met de aanpassing
van het Vuurwerkbesluit. Dat ging over het lont en de brillen. Ja, de
verwachting is dat het Vuurwerkbesluit begin november van dit jaar wordt
gepubliceerd en dus voor deze jaarwisseling in werking treedt. Dus dan is
ook de wetgeving daarvoor helemaal op orde. Ik heb net al aangegeven
dat het gewoon dit jaar ingaat, maar de wetgeving ligt dus ook op
schema.
Het is denk ik net uitgebreid gegaan over de evaluatie en de timing
daaromheen. Hoe staat het met de samenwerking met de Benelux rond

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

38

vuurwerk? Daar heb ik net al wat over gezegd, maar misschien kan ik nog
iets meer in detail treden. In Benelux-verband ben ik bezig met harmonisatie van wetgeving op het gebied van kennis- en opleidingseisen aan
professionele gebruikers. Ook de aanpak van illegale handel in professioneel vuurwerk en oneigenlijk gebruik van vuurwerk door consumenten
zijn allemaal onderwerpen waar we in de Benelux proberen met elkaar
een sterke vuist te maken. De Kamer wordt ook geïnformeerd over de
voortgang.
Ik ben net al even ingegaan op de Pyrorichtlijn.
Meneer Wassenberg vroeg nog naar stikstofuitstoot in relatie tot
vuurwerk. We hebben even bij het RIVM nagevraagd of daar op dit
moment al een uitspraak over te doen zou zijn. Dat kunnen ze nu nog niet
doen, dus we hebben daar helaas op dit moment niet meer informatie
over te melden.
De heer Wassenberg (PvdD):
Dan wil ik aan de Staatssecretaris vragen of dat wel komt, want we
hebben natuurlijk die PAS-uitspraak gehad, waardoor heel veel projecten
zijn stilgelegd, ook in de bouw en op alle mogelijke manieren. Er gaan
heel veel stikstofoxides de lucht in. Dus ik zou wel graag het liefst voor de
jaarwisseling een antwoord hebben op de vraag hoe dat zit, want dat kan
namelijk een rol spelen bij het toestaan of niet toestaan van vuurwerk.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
In eerste instantie is er natuurlijk een uitgebreide analyse gemaakt van
wat de bronnen zijn die bijdragen. Uit die analyse, die toch vrij grondig
was, is dit nog niet naar boven gekomen. Bovendien geldt natuurlijk voor
alles dat het soms ook een locatiespecifieke kwestie is of iets een
probleem vormt of niet. Laat ik eerst even aan het RIVM vragen of zij een
aanleiding hebben om te vermoeden dat hier iets zou kunnen zitten. Dus
eerst even een lichte toets, voordat we een heel landelijk dekkend
diepgravend onderzoek gaan laten doen. Dan kunnen we namelijk ook
sneller daarmee terugkomen naar de Kamer, want anders kan het weer
zijn dat het veel tijd kost en dan heeft de heer Wassenberg het weer niet
op het moment dat hij het wil hebben.
De voorzitter:
Een vervolgvraag van meneer Wassenberg.
De heer Wassenberg (PvdD):
Dat snap ik helemaal. De Staatssecretaris zegt dat het allemaal heel lokaal
is, maar als ik hier naar Den Haag kijk, dan wordt misschien de renovatie
van het Binnenhof hierdoor vertraagd. Maar in deze zelfde regio worden
dadelijk tonnen vuurwerk de lucht in geschoten met veel uitstoot, dus het
kan zelfs ook hier een rol spelen. Vandaar dat ik het wel belangrijk vind
om daar een antwoord op te krijgen.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
De heer Wassenberg zegt dat het een rol kan spelen. Ik kan er niet op
vooruitlopen. Het RIVM geeft me op dit moment nog geen aanleiding om
te denken dat het zo is, maar we zullen het RIVM daar in ieder geval een
vraag over stellen. We hebben met elkaar besproken op welke manier we
dat zullen doen.
Dan vroeg mevrouw Kröger nog of de periode van de verkoop van
vuurwerk kan worden verkort. Op dit moment mag consumentenvuurwerk
alleen in de laatste drie dagen van het jaar worden verkocht. Dat is
vastgelegd in het Vuurwerkbesluit. Dat is dus al vrij beperkt. Het is ook
niet zo dat er door het verkorten in een keer veel minder vuurwerk zou
worden verkocht of dat dit zou leiden tot meer veiligheid. Op voorhand
heb ik dus nog niet het gevoel, als we kijken naar de complexiteit van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

39

problematiek waar we het over hebben, dat het verkorten van de
verkoopperiode hetgeen is waar we meteen een relatie kunnen leggen dat
dit bijdraagt aan de oplossing van dit of dit aspect van het probleem.
De voorzitter:
Was het dat voor u, Staatssecretaris? Dat is het geval. Dank u wel. Ik stel
voor dat wij gelijk doorgaan met de tweede termijn. Het verzoek aan de
Kamerleden is om dat toch redelijk kort en bondig te houden. Anderhalve
minuut per persoon, zou ik willen voorstellen. Meneer Krol, gaat uw gang.
De heer Krol (50PLUS):
Voorzitter. Ik wil meteen een VAO aanvragen. Ik ben wel heel blij om te
zien dat bij alle partijen een zekere extra nuancering doorbreekt. Vooral de
inbreng van collega Van der Staaij is mij erg bijgebleven: kunnen we nog
wel feesten? Ik moest ineens denken aan mijn eigen mooiste oud-ennieuwherinneringen uit mijn verleden. Die komen gek genoeg allemaal uit
het buitenland: grote zalen in Duitsland, dorps- en stadspleinen in
Amerika, van Times Square in New York tot Duval Street in Key West,
vuurwerk boven zee in Frankrijk en zeker niet aan al het geknal dat we in
Nederland kennen. Grote vuurwerkshows, zoals 50PLUS ze voorstelt,
besparen juist een heleboel kosten: opruimen, branden, straatmeubilair
dat wordt vernield en ga zo maar door. Die kosten aan de voorkant
bespaar je dan aan de achterkant, zowel voor grote als voor kleine
gemeenten.
Er zouden te weinig professionele vuurwerkontstekers, waar we het over
hadden, zijn als we dat in alle gemeenten zouden organiseren. Waarom
gaan we de huidige vuurwerkverkopers niet oproepen om zich om te
scholen tot professionele vuurwerkafstekers? Dan kunnen ze het vuurwerk
blijven verkopen, maar dan gaat het wel professioneel de lucht in.
Misschien kunnen we wel een proef doen met de G40-gemeenten. Als dat
niet lukt, dan kunnen nu bij gemeenten testen gaan ontstaan, waarbij het
in de hele gemeente wordt verboden. Ik zou willen voorstellen dat u
vanuit Den Haag gaat regelen dat er dergelijke shows komen. Met Den
Haag bedoel ik dan het kabinet en niet de gemeente Den Haag, want daar
hebben we slechte ervaringen mee. En waar de horeca ook in standjes
snert, warme chocola en andere drankjes en hapjes kunnen verkopen en
waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en elkaar de beste wensen
kunnen doen toekomen. Die ervaringen zou ik willen evalueren. Ik kan u
voorspellen dat de hotels in de gemeenten die daaraan gaan meewerken
en die dat gaan organiseren binnen een maand zijn uitverkocht. Ik ga er
graag naartoe.
De voorzitter:
Gezelligheid kent geen tijd, meneer Krol. U heeft een VAO aangevraagd. Ik
ga door naar de heer Wassenberg.
De heer Wassenberg (PvdD):
Voorzitter. Ik ga het ook hebben over gezelligheid en verbondenheid, maar
eerst ga ik het even hebben over de verdeeldheid binnen fracties die ik
met veel genoegen zie. Kennelijk is er binnen die fracties iets in beweging.
Een paar jaar geleden was er nog helemaal geen beweging en stond
iedereen als een blok, zo van «wij willen wel vuurwerk» en «wij willen
geen vuurwerk». Kennelijk is er iets in beweging bij de voorstanders. Dat
is goed.
Ik vind het heel jammer dat de vierde coalitiepartij, de ChristenUnie, er
niet bij is. Zij waren in het verleden namelijk altijd erg tegen vuurwerk. Ik
ben heel erg benieuwd naar hun visie nu en ik ben vooral heel erg
benieuwd welke ruimte ze dadelijk krijgen van de coalitie om hun
standpunt uit te dragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

40

Voorzitter. Als het aan de Partij voor de Dieren ligt, dan zou vuurwerk zo
snel mogelijk verboden zijn. Ik denk dat ik daarmee geen geheim verklap.
Daarin trek ik samen op met de heer Van der Staaij van de SGP en de heer
Krol van 50PLUS. Dat is een niet heel gebruikelijk verbond en het is
natuurlijk niet heel toevallig dat die verbondenheid met name ontstaat
rond oud en nieuw, waar de heer Van der Staaij het over had. Dat wil ik
even genoemd hebben. Tegelijk blijf ik het onverteerbaar vinden dat de
oproepen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, de politie en al die
maatschappelijke organisaties die ik heb genoemd toch grotendeels
worden genegeerd. Die organisaties, de politie en de OVV vragen niet om
bodycams, ze vragen niet om brilletjes, ze vragen ook niet om een
lanceerstandaard, ze vragen om een verbod op vuurpijlen en
knalvuurwerk. Maar goed, daar zijn we nu niet uitgekomen. Ik denk dat ik
in het VAO dat net door de heer Krol is aangevraagd, daar nog wel op
terug ga komen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Wassenberg. U kwam met de bijzondere aankondiging van een nieuw bondgenootschap; heel interessant. Dank u wel.
De heer Wassenberg (PvdD):
Dat bestond al.
De voorzitter:
Mevrouw Helder, gaat uw gang.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik begin niet met iets gezelligs maar met de
worsteling binnen mijn fractie. Ik wil die er even uitlichten voordat het een
eigen leven gaat leiden of het kabinet de mogelijkheid heeft om zich
daarachter te verschuilen en een afwachtende houding gaat aannemen. Ik
heb duidelijk gezegd dat het voor mijn fractie kiezen uit twee kwaden is.
Enerzijds zijn er burgers die netjes een feestje vieren en anderzijds zijn er
agenten die moeten handhaven en die in alle onveilige situaties de straat
op moeten. Dat zijn twee kwaden die blijven bestaan. Die hebben we in
2028 zeker ook nog, want er zijn altijd burgers die het netjes doen en er
zijn altijd agenten die terecht zeggen «waar ligt de grens?». Ik had
gehoopt dat dat vandaag aan de orde zou komen. Ik heb niet voor niets
een voorschot genomen tijdens het vragenuur van 28 mei. Er wordt
duidelijk gevraagd om een totaalverbod door de politie en 26 andere
organisaties. Ik heb ook gezegd dat het uitwisselen van argumenten geen
zin heeft als de redenering van het kabinet is: de jaarwisseling is een
traditie die het kabinet wil behouden en daarom komt er geen totaalverbod. Want dan komt het er nooit.
Maar goed, vandaag dus helaas weer geen stap verder. Dat is niet alleen
uitermate teleurstellend, ik vind het ook een schoffering van de korpschef.
Ik wil dat toch even gezegd hebben. Hij heeft zich zelfs rechtstreeks gericht
tot de Kamer. Ik had echt gehoopt dat dat de reden zou zijn geweest voor
de Minister om met meer te komen waarmee ik terug kon naar mijn
fractie. Dat is niet gebeurd. Dat is teleurstellend voor agenten en
teleurstellend voor burgers die zich netjes aan de wet houden en een
feestje vieren.
Voorzitter. Eigenlijk verlang ik een beetje terug naar Minister Grapperhaus
1.0, die in het verleden het woord «totaalverbod» liet vallen. Hij trok het
weliswaar in, maar dat is wel de spreekwoordelijke steen in de vijver,
waar je het dan ook over kan hebben. Daar is helaas niets meer van
overgebleven. Daarom vroeg ik als second best: wanneer wordt de
conclusie getrokken dat de maatregelen niet afdoende werken? Ook
daarop kwam geen antwoord. Dat moet ik helaas tot de teleurstellende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

41

conclusie komen dat het enige wat ons de komende jaarwisseling resteert,
is: de Minister-President houden aan zijn toezegging tijdens de eerste
ministerraad, namelijk dat hij de raddraaiers persoonlijk in elkaar gaat
slaan. Laten we met z’n allen hopen dat dat er weinig zullen zijn.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik hoor echt een gepassioneerd betoog en ook een groot verwijt aan de
Minister dat er geen totaalverbod ligt. Als er vanuit de Kamer een voorstel
voor een verdergaand verbod komt zoals gevraagd door de korpschef,
kunnen we dan rekenen op de steun van de PVV?
Mevrouw Helder (PVV):
Dat is heel moeilijk. Mevrouw Kröger spreekt over een verdergaand
verbod. Dat schaar ik een beetje onder het voorstel dat het CDA heeft
gedaan. Dat noem ik een lappendeken en daarvan hebben wij gezegd: vrij
sympathiek, gaan we naar kijken. Van een totaalverbod – ik zie mevrouw
Kröger knikken, want dat bedoelt zij – waar de politie en die 26 andere
organisaties om hebben gevraagd, heb ik gezegd dat het mij persoonlijk
zeer aanstaat maar dat ik rekening te houden heb met de meerderheid
binnen de fractie. Ik denk dat de meerderheid binnen mijn fractie nog
steeds zal oordelen dat wij niet voor dat totaalverbod zullen zijn. Als er
tijdens het VAO iets komt uit de Kamer, ga ik daar met dezelfde passie en
argumenten mee terug naar mijn fractie. De Minister en de Staatssecretaris hebben ongetwijfeld goede bedoelingen, maar ze hebben vandaag
helaas nul gronden toegevoegd die ik mee terug kan nemen naar mijn
fractie.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dan hoop ik echt dat mijn collega dat bij haar fractie inbrengt met
hetzelfde vuur als waarmee zij de Minister verwijten maakt. Het is op z’n
minst een beetje verwarrend. Als een Kamerlid zegt dat de Minister niet
met een verbod komt, kan hij of zij daarom vragen. Dat is onze rol als
Kamer. Ik hoop echt dat de PVV dat ook steunt.
Mevrouw Helder (PVV):
Het is misschien niet eens second best, maar in de brief die we van de
korpsleiding hebben gekregen, staat ook de uitnodiging om een demonstratie bij te wonen van het vuurwerk dat naar de politie wordt gegooid. Ik
kan u zeggen dat ik de grootste voorstanders van het afsteken van
vuurwerk heb uitgenodigd om met mij mee te gaan, dus wie weet.
De voorzitter:
Dank u wel voor deze uitnodiging. Mevrouw Yeşilgöz.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Voorzitter. Dank ook aan de bewindspersonen voor de beantwoording. De
Staatssecretaris zei dat er veel worsteling is, ook binnen fracties.
Misschien moet er op een gegeven moment ook iets overruled worden. Ik
weet dat het verwarrende tijden zijn, maar de meerderheid van mijn
fractie is heel helder. Ik denk niet dat ze heel blij zijn als ze overruled
worden. Dus laat ik dat wel gezegd hebben.
Ik ben heel blij dat de collega’s nog even bleven aanhouden toen het ging
om de vraag wanneer we het hier volgend jaar over gaan hebben. Dat
gesprek moet vroegtijdig plaatsvinden.
Ik heb in mijn bijdrage vragen gesteld over wat we allemaal meegeven
aan onze agenten en hoe we onze hulpverleners beschermen en ervoor
zorgen dat zij veilig hun werk kunnen doen.
Ik kon mijn bijdrage in eerste termijn niet afmaken, omdat ik zo lang
doorsprak. Ik wil daarom nog de volgende vraag aan de Minister stellen.
Ik weet dat hij bezig is met het voor elkaar krijgen dat de kosten van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

42

inbeslagname van illegaal vuurwerk kunnen worden verhaald op de
daders. Ik wil graag weten wat de stand van zaken daarvan is. Ik wil voorts
weten of dat ook gaat gelden voor de vernielingen als gevolg van illegaal
vuurwerk. Ik zou willen dat iedereen die zich daarmee bezighoudt en voor
ontzettend veel hinder, overlast, letsel en schade zorgt, daar echt voor
moet opdraaien. Het gaat dus niet alleen om de kosten van de
inbeslagname – ik besef dat het al moeilijk is om dat wettelijk te regelen –
maar ik zou dat ook graag geregeld willen hebben voor de kosten als
gevolg van vernielingen en voor de kosten die zijn gemoeid met de
politie-inzet. Alles wat maar mogelijk is, zodat je mensen ook echt
verantwoordelijk kunt houden voor hun daden en de kostend daarvan.
De voorzitter:
Mevrouw Yeşilgöz geeft dus nog wat huiswerk mee aan de Minister. Geldt
haar vraag voor alle 355 gemeenten in Nederland?
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Het maakt mij geen hol uit waar je het doet. Op het moment dat jij met
illegaal vuurwerk de boel vernielt, wil ik dat je wordt aangepakt. Volgens
mij wil iedereen dat. Ik wil ook dat die kosten worden verhaald. Ik weet dat
de Minister bezig is met het verhalen van de kosten van de inbeslagname
van het illegale vuurwerk. Ik wil graag ook aandacht voor de enorme
kosten die erbij komen, niet alleen voor de politie-inzet – ik weet dat dat
het nog ingewikkelder maakt – maar ook voor de vernielingen als gevolg
van het afsteken van illegaal vuurwerk.
De voorzitter:
Dank. Dan gaan we naar de heer Van Dam.
De heer Van Dam (CDA):
Voorzitter. Zelfs in het taalgebruik is dit een explosief debat te noemen! In
onderwerp en in van alles en nog wat. Ik denk dat er veel aan de orde is
gekomen, ik heb er in inhoudelijk opzicht ook niet zo heel veel aan toe te
voegen, maar ik heb er wel moeite mee – en dat zeg ik met name in de
richting van de PVV-fractie – dat de zaak op deze manier benaderd wordt.
Nogmaals, in mijn fractie ligt dit ook gevoelig, en zeker bij onze achterban.
Maar ik heb mijn huiswerk gedaan en ik kom hier met een standpunt van
de fractie. Ik denk dat dat de enige manier is waarop we het debat kunnen
voeren. Als we onze eigen onzekerheden op het bord van het kabinet
neerleggen, dan vind ik dat eerlijk gezegd een intrigerende redeneertrant,
maar ook een U-bocht die volgens mij niet helpt in dit debat.
Dank u wel.
Mevrouw Helder (PVV):
Dit is een regelrechte uitlokking. Ik heb dat juist gedaan om hier de
discussie uit te lokken, zodat er wat meer argumenten naar voren komen
dan die twaalf pagina’s die de Minister aan ons heeft geserveerd. En
waarom heb ik dat gedaan? Omdat er als eerste op pagina 1 staat: het is
een traditie, het kabinet wil die behouden en daarom komt er geen
totaalverbod. Om daar duidelijkheid over te krijgen, heb ik vandaag die
worsteling dan maar eens op tafel gegooid. Als dat wordt gezien als een
zwak punt, dan kan ik een sterk punt naar voren brengen, want ik zie dat
niet zo. Dan kan ik gewoon keihard en duidelijk zeggen dat de PVV niet
voor een totaalverbod is. En laten we dat dan maar op deze wijze zo
afsluiten. Wat ik verder in mijn fractie bespreek, dat is verder aan mij.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dat was geen vraag. Meneer Van Dam, wilt u daar nog kort op reageren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

43

De heer Van Dam (CDA):
Mevrouw Helder kan nu heel stellig roepen: wat we in de fractie
bespreken, is aan de fractie. Maar ik ben niet degene die hier met de
twijfels van de fractie naar voren komt. En ik ben niet degene die dat
vervolgens op het bord van het kabinet legt. Daar reageer ik op. En ik vind
het een beetje flauw om een formulering in een brief aan te grijpen om te
zeggen: daar komt nu van alles achter weg. Ik denk dat we allemaal heel
goed weten welke elementen en factoren in deze discussie spelen. Dat is
een afweging die verschilt per fractie. En laten we wel wezen, ook even
over de termijnen: dat het wat langer duurde dan het meireces had ook
heel veel te maken met het feit dat wij als Kamer allemaal evaluaties
hebben gevraagd die niet op een achternamiddag te schrijven waren. Dus
ik denk dat we wel met elkaar verantwoordelijkheid moeten nemen voor
deze discussie.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Voorzitter. Ik denk dat we vandaag in het debat toch kleine stappen vooruit
hebben gezet. Ik denk dat het een stap vooruit is dat er binnen fracties die
altijd zeer duidelijk tegen verregaande maatregelen tegen vuurwerkoverlast waren nu toch intern discussie blijkt te zijn. Ik hoop echt dat we in
het volgende debat dat we hierover hebben een fermer standpunt kunnen
verwachten, ook vanuit de VVD en de PVV. Want het probleem is ernaar
en de oproep van de politie en het ambulancepersoneel is ernaar. Het
probleem is er echt zo naar dat er gewoon beleid moet komen om van dat
knalvuurwerk en die vuurpijlen af te stappen.
Daarom vind ik het goed dat de Staatssecretaris ruimte biedt voor dat
kleine stapje, over die single shots. Wat ik dan lastig vind, is dat zij
tegelijkertijd zegt dat de handhaafbaarheid en de veiligheid van de politie
daar overwegingen in zijn. Ik denk juist dat er als het om handhaafbaarheid gaat eenduidigheid moet zijn. Die eenduidigheid krijg je volgens
mij door duidelijk te zijn over zowel knalvuurwerk als vuurpijlen en daar
gewoon een heldere lijn in te trekken. Ik ben het wel met diverse collega’s
eens: als die evaluaties er liggen, als de cijfers er liggen, na de jaarwisseling verwacht ik ook van dit kabinet dat het zelf conclusies trekt en met
voorstellen komt over wat die betekenen voor de maatregelen die we nu
hebben.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Kröger. Ik zie dat er nog een interruptie is. Gaat uw
gang, mevrouw Yeşilgöz.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Ik begrijp heel goed dat mevrouw Kröger nog wat doorgaat op de
verschillende emoties en ideeën die bestaan rond legaal vuurwerk en wat
we daar het beste mee kunnen doen. Tegelijkertijd weten we ook dat
illegaal vuurwerk een groot probleem is en dat onze hulpverleners en
agenten aangeven daar ontzettend veel last van te hebben. Dat pak je
onder andere aan door onze agenten meer instrumenten in handen te
geven. We hebben het over bodycams gehad en we gaan het binnenkort
over stroomstootwapens hebben. We gaan het over allerlei zaken hebben.
Kunnen wij dan ook op de steun van GroenLinks rekenen of wil mevrouw
Kröger het in elk geval in haar fractie meenemen? Ik weet dat GroenLinks
altijd terughoudend is als het gaat om instrumenten die onze agenten
verder kunnen helpen, ook waar het gaat om hun eigen veiligheid.
Kunnen wij dan GroenLinks ook aan die kant wat meedenkender
verwachten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

44

Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Volgens mij kunt u GroenLinks altijd aan uw kant verwachten als het gaat
om het er echt voor zorgen dat de politie goed beschermd is en haar werk
kan doen. Daarom ook mijn pleidooi voor dat verdergaande verbod op
vuurwerk. Ik denk dat aan al deze voorbeelden – maar goed, dat debat
voeren we hier nu niet – allerlei overwegingen zitten en het lijkt me goed
dat die in een verder debat aan de orde komen.
Mevrouw Yeşilgöz-Zegerius (VVD):
Als ik een kans zie, dan wil ik die ook wel even benoemen. Ik wil nu wel
zeggen dat ik het als woordvoerder veiligheid heel erg prettig vind dat
GroenLinks aangeeft naar alle kanten te willen kijken. Ik weet zeker dat we
daarover komen te spreken met mevrouw Kröger of met een collega van
haar, want er zitten nog flinke politieke discussies aan bodycams,
stroomstootwapens en preventief fouilleren. Dit heeft zo veel verschillende kanten. Daar moeten we dan ook eerlijk over zijn. Ik begrijp dat we
onszelf een beetje kunnen verliezen in legaal vuurwerk, categorieën en
wat we doen. Dat is ook mooi filosoferend. Maar als we echt kijken hoe
we onze agenten kunnen helpen, zitten daar ook flink wat andere kanten
aan vast. Ik hoop dan echt op steun van GroenLinks.
De voorzitter:
Ik wil als voorzitter even aangeven dat wij morgen een AO Politie hebben.
Ik neem aan dat deze veelheid van zaken ook morgen nog ter sprake zal
komen. Mevrouw Kröger, hebt u nog behoefte aan een weerwoord?
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Alleen een slotopmerking. Met de opmerking over het je verliezen in de
discussie over verschillende categorieën vuurwerk, wordt de oproep van
de politie en de korpschef een beetje teniet gedaan.
De voorzitter:
Goed. Dan is nu het woord aan de heer Van der Staaij.
De heer Van der Staaij (SGP):
Dank u wel, voorzitter. Het goede nieuws is dat er kleine stappen worden
gezet en het slechte nieuws is dat er geen grote stappen worden gezet.
Dat is een beetje zoals ik dit debat ervaar. Het is in ieder geval goed dat
die kleine stappen worden gezet, ook met de aanscherping die de heer
Van Dam heeft voorgesteld. Tegelijkertijd zou het ons een lief ding waard
zijn als we met die brede maatschappelijke coalitie, zoals de korpschef het
ook verwoordde, die stevige stap zouden kunnen zetten naar een verbod
op knalvuurwerk en vuurpijlen. Het zou voor de handhaafbaarheid
trouwens ook helpen als je je als politieagent niet hoeft af te vragen of je
een F2- of een F3-ding naar je hoofd krijgt, maar dat het gewoon knalt of
een vuurpijl is en dus niet goed is en daarmee fout is.
De Minister ben ik nog een antwoord schuldig op wat hij in een tussenzinnetje zei. Hij claimde zelf al het Nieuwe Testament en bond mij wat aan
het Oude Testament. Dat kan ik natuurlijk niet onweersproken laten. Ik ben
aanspreekbaar op de hele Bijbel, maar in stel vast dat noch de oudtestamentische noch de nieuwtestamentische feesten vergezeld gingen van
vuurwerk. Het vuurwerk komt dus ook niet uit onze joods-christelijke
traditie, maar is van de Chinezen. Gelet op de toenemende bezorgdheid
over Chinese invloeden en het feit dat we niet meer geloven in boze
geesten die met vuurwerk verjaagd worden, is er eigenlijk voor iedereen,
in welke partij dan ook, reden om kritisch te zijn op het gebruik van
vuurwerk in de mate waarin we dat nu hebben. Wat dat betreft zie ik de
toekomst met vertrouwen tegemoet. Het liefst zou ik zo snel mogelijk
teruggaan naar normaal omgaan met vuurwerk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

45

De voorzitter:
Dank u wel. Dan is er ongetwijfeld tussen het Oude en het Nieuwe
Testament ook nog ruimte voor mijn bijdrage. Ik draag graag de voorzittershamer over aan de heer Krol.
Voorzitter: Krol
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Den Boer. Zij spreekt
namens D66.
Mevrouw Den Boer (D66):
Dank u wel, voorzitter. Het goede nieuws is dat wij allemaal voor een
veilige en fijne jaarwisseling zijn. Handhaafbaarheid speelt uiteraard een
grote rol, maar veiligheid staat voorop. Als het gaat om handhaafbaarheid, denk ik niet alleen maar aan handhaving op straat, in de wijk,
maar ook aan web en wereld, over de grenzen heen en op het internet.
Want we zien dat nog steeds een fors percentage van de Nederlandse
huishoudens het vuurwerk via het internet aanschaft.
Ik heb nog twee korte vragen. Mijn vraag aan de Minister is of de
politieapp voor aangifte van incidenten al per komende jaarwisseling
beschikbaar is. Aan de Staatssecretaris heb ik de vraag of zij het gebruik
van vuurwerkbrillen wil aanmoedigen voor omstanders, want wij zien dat
de helft van de gewonden valt onder ouders en kinderen die omstander
zijn en zo te maken krijgen met letsel als gevolg van bijvoorbeeld
vuurpijlen.
Daar houd ik het even bij. Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Den Boer. Dan geef ik de voorzittershamer weer
terug aan u.
Voorzitter: Den Boer
De voorzitter:
Dank u wel. Dan hebben wij nu nog zeven minuten voor de afsluiting,
voor de tweede termijn van de bewindspersonen. Minister, ga uw gang.
Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Allereerst is het kostenverhaal in consultatie gegaan. De
consultatie loopt tot 31 oktober. Het wetsvoorstel zou begin 2020 naar de
Tweede Kamer moeten gaan. Let wel, dat wetsvoorstel geldt niet voor
louter politie-inzet. Dat is iets wat nou juist principieel uit publieke
middelen wordt betaald. Het staat Kamerfracties natuurlijk geheel vrij om
op bepaalde punten te amenderen, maar ik wil u daar toch bij in
overweging geven dat we toch bepaalde principes moeten blijven
hanteren als we zo’n wet er doorheen willen krijgen.
Dan twee. Ja, die politieapp is al beschikbaar deze jaarwisseling. En drie.
Ik sluit mij graag aan bij de Kamerleden die hebben gezegd dat we
stappen vooruit zetten. Hoe u die in formaat beoordeelt, laat ik even zo. Ik
denk dat dit mede het geval is dankzij de maatregelen die zijn aangekondigd. Tegen de heer Van der Staaij wil ik zeggen dat we van een aantal
belangrijke daarvan deze jaarwisseling gaan zien hoe die gaan uitpakken.
Dan mijn Nieuwe Testament. Laat ik in elk geval dit zeggen: wij hebben in
elk geval thuis wat wij de verjaardagspsalm noemen veel tot ons
genomen en voor alles is een tijd, ook voor de jaarwisseling. Het is
inderdaad niet gezegd dat daar oliebollen bij horen, want die komen
bijvoorbeeld ook niet voor in het Nieuwe en het Oude Testament.
Dan wil ik nog even iets zeggen over drie dingen die mevrouw Helder
naar voren heeft gebracht. Allereerst heb ik de brief van 12 juli erbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

46

gehaald. Daar staat in: «In de discussie over de jaarwisseling klinkt
enerzijds de nadrukkelijke wens om het nieuwe jaar feestelijk,
ongedwongen en met vuurwerk in te luiden en anderzijds de wens om
letsel, overlast en onveiligheid weg te nemen.» Het is juist die afweging
die het kabinet formuleert en ik denk dat die maakt dat er zo veel discussie
is tussen Kamerleden en fracties, maar ook binnen fracties. Het is dus niet
zo dat die brief, zoals werd gesuggereerd, heel erg overhelt naar één kant.
De korpschef heeft zich in zijn brief gericht tot uw Kamer. Dat is iets
waarvan ik als Minister alleen maar kan constateren dat het is gebeurd en
ik heb er ook begrip voor dat de korpschef opkomt voor zijn mensen,
maar het past mij niet om een brief die aan uw Kamer gericht is volledig
naar mij toe te trekken. Overigens is de korpschef bekend met hoe ik sta
tegenover die hufterigheid tegen hulpverleners, de excessen op het
gebied van alcohol en drugs en met name ook de combinatie van die
excessen met vuurwerk en gevaren van het richten op hulpverleners.
Ten slotte. Ik wil de Minister-President ook recht doen in zijn afwezigheid.
Hij heeft in de persconferentie van 12 juli – dat was naar aanleiding van
het aankondigen van maatregelen – gezegd: «En waar het gaat om de rol
van de hulpverleners, u herinnert mijn wat lompe uitspraak in januari,
daarvoor geldt dat het wetsvoorstel waarin het hinderen van hulpverleners strafbaar wordt gesteld inmiddels bij de Eerste Kamer ligt.» Dat
wetsvoorstel is inmiddels aangenomen. De Minister-President heeft
aangegeven dat dat in een moment was, maar ook hij onderschrijft heel
duidelijk waar wij nu met zijn allen mee bezig zijn. We zijn met zijn allen
dezelfde kant op aan het gaan.
Mevrouw Helder (PVV):
Daar kan ik op antwoorden dat de Minister-President op 13 januari 2019
heeft gezegd dat hij sprak uit emotie – dat is toen op zondag geweest in
het tv-programma Buitenhof – maar dat hij zich er ook niet voor verexcuseert. Dat wou ik even opgemerkt hebben.
De voorzitter:
Oké. Dank u wel. Dan ga ik door naar de Staatssecretaris.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dank u wel, voorzitter. Volgens mij zijn er nog twee punten die om een
kleine verduidelijking vroegen. Mevrouw Kröger vroeg wat er nou
bedoeld wordt met kaders handhaafbaarheid en veiligheid. Wat ik
daarmee aan wil geven, is dat het natuurlijk alleen zin heeft om iets te
verbieden als je ook werkelijk weet dat het handhaafbaar is en het
werkelijk bijdraagt aan die veiligheid. Dat nog even ter verduidelijking op
het punt van mevrouw Kröger. Want anders heeft noch de politie noch de
samenleving er iets aan.
Die handhaafbaarheid is breed, even ter verduidelijking voor mevrouw
Den Boer. Je wilt natuurlijk niet alleen kijken naar de handhaving op straat
op het moment dat mensen daar staan, maar je wilt er ook voor zorgen
dat het niet alsnog makkelijk via internet en dergelijke binnenkomt. Die
handhaving is dus een breed vraagstuk. Daarom is het belangrijk dat we
goed kunnen beargumenteren waar we op een gegeven moment de knip
leggen.
Dan het punt van de vuurwerkbrillen, heel belangrijk. Mevrouw Den Boer
vroeg aandacht voor de omstanders. Er komt ook dit jaar weer een
campagne en die is echt heel nadrukkelijk gericht op zowel de mensen die
zelf afsteken als de omstanders. Want het gaat inderdaad heel vaak mis
met mensen die, misschien in hun tuin, staan te kijken naar het vuurwerk
dat de buren aan het afsteken zijn. Laat het een oproep van ons allemaal
zijn. Mocht u die campagne langs zien komen, verspreid die ook mee.
Want het opzetten van een vuurwerkbril als je ’s avonds buiten naar
vuurwerk gaat kijken, kan gewoon echt een groot verschil maken. Laten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

47

we dus alsjeblieft iedereen oproepen om dat gewoon te doen. Dan
kunnen we ook samen bijdragen aan een veilige jaarwisseling.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan ga ik afronden. Ten eerste wil ik vaststellen dat er een
VAO is aangevraagd door de heer Krol, met in zijn kielzog de heer
Wassenberg. Er is een toezegging gedaan door de Staatssecretaris van
IenW.
– De Staatssecretaris zegt toe de Kamer te informeren over de mogelijkheid tot een verdere aanscherping van het verbod op zwaar vuurwerk,
gelet op handhaafbaarheid, de gevaren van het vuurwerk voor
bijvoorbeeld agenten en de productie in Europese Unieverband. Deze
brief komt voor de komende jaarwisseling naar de Kamer.
– De Staatssecretaris gaat, samen het RIVM, uitzoeken of de stikstofuitstoot van vuurwerk daadwerkelijk invloed heeft op de stikstofproblematiek.
Ik zie de Staatssecretaris naar de microfoon grijpen. Zij heeft nog behoefte
aan nadere verduidelijking op dit punt. Gaat uw gang.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Laat ik zeggen dat ik absoluut mijn best ga doen om die brief voor de
jaarwisseling naar de Kamer te krijgen, maar we moeten kijken of het lukt.
Dus even een kleine slag om de arm, maar de intentie is absoluut – dat
was een verzoek van de heer Van Dam – om daar zo snel mogelijk
helderheid over te krijgen.
Ten aanzien van het RIVM heb ik wel aangegeven aan de heer
Wassenberg op welke manier ik de vraag daar ga neerleggen op dit
moment. Het leek me goed om dat nog even te verduidelijken, want zoals
de toezegging geformuleerd is lijkt die wat stelliger en grootschaliger. Het
is ook altijd goed om de verwachtingen met elkaar helder te hebben.
De voorzitter:
Meneer Van Dam, wilt u hier nog iets over zeggen?
De heer Van Dam (CDA):
Ik wil alleen nog vragen of in die toezegging de termen «single shots» en
«zware vuurpijlen» gepreciseerd kunnen worden. Dat was mijn inzet voor
dit AO en daar wil ik vooral graag een reactie op hebben van de Staatssecretaris. Ze formuleert het nu wat algemener en laten we het maar
gewoon zeggen zoals het is: in die algemene formulering kan ook een
reikwijdte komen waar ik mijn fractie niet in meekrijg. Het moet wel
productief blijven.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik ben graag bereid om specifiek naar deze twee punten te kijken. Ik vind
het wel belangrijk om ook breder te kijken. De oproep die ik hoor is om te
kijken of we ergens een knip kunnen maken waarvan we kunnen aantonen
dat die bijdraagt aan veiligheid en die ook handhaafbaar is. Het kan zijn
dat die precies komt te liggen op de punten die de heer Van Dam nu
aandraagt, maar ook dat die net ergens anders komt te liggen. Daar
moeten we dan met elkaar een discussie over hebben. Ik zal in ieder geval
deze specifieke punten waar de heer Van Dam naar vraagt meenemen.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan wil ik dankzeggen aan de bewindspersonen voor de
beantwoording en de discussie en uiteraard aan de Kamerleden, de
griffie, de bode en natuurlijk ook het publiek voor hun komst. Hiermee
maak ik een einde aan de sessie over gillende keukenmeiden en wat dies
meer zij. Dank u wel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

48

Sluiting 13.02 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 579

49