Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 225

Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering en de Faillissementswet in
verband met de herziening van het beslag- en
executierecht

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 11 september 2019
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
1. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de
Faillissementswet in verband met de herziening van het beslag- en
executierecht (hierna: het wetsvoorstel). Zij zijn van mening, zoals ook in
de memorie van toelichting staat, dat het basisbeginsel in ons rechtsverkeer is dat mensen die financiële verplichtingen aangaan deze moeten
nakomen. Belofte maakt schuld. Uiteraard zijn er tal van uitzonderingen
op dit basisbeginsel, zoals de beslagvrije voet. Zij vinden dit te rechtvaardigen, zolang rekening wordt gehouden met de belangen van zowel
schuldenaren als schuldeisers en het basisbeginsel niet volledig uit het
oog wordt verloren. De aan het woord zijnde leden hebben nog een aantal
vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van onderhavig wetsvoorstel. Zij zien hierin verschillende belangrijke en
nuttige verbeteringen van het beslag- en executierecht. Schulden zijn een
hardnekkig probleem in Nederland dat lastig te bestrijden is. Daarbij moet
ook gekeken worden naar de overheid als schuldeiser, zo menen de aan
het woord zijnde leden. Ook een herziening van het beslag- en executierecht zoals wordt voorgesteld in onderhavig wetsvoorstel, kan een
bijdrage leveren aan het oplossen van de schuldenproblematiek. De
voornoemde leden hebben nog wel enkele vragen.

kst-35225-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 225, nr. 5

1

De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van dit wetsvoorstel.
Zij onderschrijven de doelstellingen en in het bijzonder die van het
voorkomen dat een schuldenaar door het beslag niet meer in zijn
bestaansminimum kan voorzien. Het wetsvoorstel geeft handvatten
teneinde escalatie te voorkomen en de schuldenaar efficiënter zijn
financiële positie te laten verbeteren. Niettemin hebben deze leden nog
een aantal vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Deze leden oordelen in het algemeen positief over de voorgestelde
herziening van het beslag- en executierecht en onderschrijven de doelen
van het wetsvoorstel teneinde te voorkomen dat een schuldenaar door het
beslag niet meer in zijn bestaansminimum kan voorzien, het beslag- en
executierecht efficiënter en eenvoudiger te maken en te voorkomen dat
een beslag puur als pressiemiddel wordt gebruikt. Evenwel hebben de
voorgenoemde leden toch nog enkele vragen hierover.
2. Context
De leden van de CDA-fractie lezen dat het wetsvoorstel in overeenstemming met de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
tot stand is gekomen en dat het valt onder de Brede Schuldenaanpak. Ook
wordt aandacht besteed aan de rol van de overheid als schuldeiser, zo
lezen deze leden met instemming. Zij vragen de regering, naar aanleiding
van de vereenvoudiging van de beslagvrije voet die per 2021 in gaat, of de
Belastingdienst begonnen is met het standaard vooraf toepassen van de
beslagvrije voet bij een overheidsvordering en bij een dwangvordering
toeslagen.
3. Uitgangspunt 1: betere borging bestaansminimum schuldenaren
3.1 Bestaansminimum / primaire levensbehoeften / leefgeld
De leden van de VVD-fractie merken op dat het eerste uitgangspunt van
het wetsvoorstel gaat over het bestaansminimum van schuldenaren. In
dat kader wordt het bankbeslag geïntroduceerd. Deze leden begrijpen dat
momenteel per geval wordt bekeken of de beslagvrije voet moet worden
toegepast bij een bankbeslag of niet. Kan de regering uitleggen waarom
zij dit onwenselijk vindt? Is een casuïstische benadering juist niet beter?
Zijn er andere landen die een soortgelijke regeling voor bankbeslag
kennen zoals de regering nu voorstelt? Zo ja, welke landen? Hoe functioneert het daar? Is erover nagedacht het bankbeslag alleen te laten gelden
voor executoriaal beslag en niet voor conservatoir beslag? De eerste vorm
is immers definitiever, dat kan een betere bescherming van schuldenaren
rechtvaardigen. Kan de regering daar haar licht over laten schijnen?
De leden van de CDA-fractie lezen dat het NIBUD en de Landelijke
Cliëntenraad aandringen op het hanteren van een eenduidig gedefinieerd
begrip van het bestaansminimum. De voorgenoemde leden vragen de
regering in te gaan op de onderliggende vraag van met name het NIBUD
wat precies wordt verstaan onder het bestaansminimum. Ziet de regering
het bestaansminimum veranderen in de loop van de tijd, of is dit een vast
gegeven?
De leden van de SP-fractie erkennen het belang van de voorgestelde
regeling ook bij bankbeslag rekening te houden met de beslagvrije voet,
zodat schuldenaren altijd kunnen beschikken over het bestaansminimum.
Dit wetsvoorstel geeft meer duidelijkheid, eenduidigheid en betere
richtlijnen voor alle partijen, voor schuldeisers, deurwaarders, als ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 225, nr. 5

2

werkgevers indien loonbeslag dient te worden uitgevoerd en voor banken
bij bankbeslag. De voorgenoemde leden vragen echter wel een verduidelijking van de term bestaansminimum. In de verschillende artikelen
worden de termen noodzakelijk bestaansminimum, levensonderhoud,
primaire levensbehoeften, leefgeld en menswaardig bestaansminimum
naast en door elkaar gebruikt. Kan helder en duidelijk worden uitgelegd
wat onder bestaansminimum wordt verstaan? Verder vragen deze leden
of het klopt dat op zaken zoals de kinderbijslag, bijzondere bijstand,
kinderalimentatie, en de verschillende toeslagen geen normaal beslag kan
worden gelegd, maar wel bankbeslag. Zo ja, acht de regering dit
wenselijk?
3.2.1. Beslagvrij bedrag bij bankbeslag
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering wil voorkomen dat de
reeds bestaande systematiek van een beslagvrije voet wordt doorkruist
doordat beslag wordt gelegd op de bankrekening van de schuldenaar.
Onderhavig wetsvoorstel regelt daartoe een beslagvrij bedrag bij
bankbeslag, opdat de schuldenaar in zijn levensonderhoud kan blijven
voorzien. De aan het woord zijnde leden zijn over dit wetvoorstel op zich
positief gestemd en begrijpen ook dat aansluiting is gezocht bij het door
de regering aangehaalde arrest van het Hof ’s-Hertogenbosch van 21 april
2015 (ECLI:NL:GHSE2015:1496, r.o. 3.7.3). Wel geldt dat het non peiusbeginsel banken beschermt in hun bevoegdheid om hypotheekverplichtingen van een schuldenaar met het creditsaldo op een bankrekening van
diezelfde schuldenaar te kunnen verrekenen. Klopt het dat een bank met
dit wetsvoorstel vóór beslaglegging nog wel mag verrekenen, maar
daarna niet meer? Kan de regering toelichten hoe deze voorgestelde
regeling zich verhoudt tot het non peius-beginsel in dergelijke gevallen?
Wat zou volgens de regering op basis van dit wetsvoorstel de geëigende
weg zijn voor banken om in dergelijke gevallen de hypothecaire betalingsverplichtingen aan de bank voldaan te zien? Deelt de regering de mening
dat het in elk geval niet zo zou moeten zijn dat banken op enigerlei wijze
de systematiek van de beslagvrije voet (het beslagvrije bedrag) kunnen
omzeilen waardoor de schuldenaar alsnog onder het bestaansminimum
terecht komt?
De leden van de SP-factie vragen of er naast één bankrekening ook
tegelijkertijd beslag gelegd mag worden op de spaarrekening van de
schuldenaar en de rekening van zijn minderjarige kinderen. Hoe moet
worden gehandeld als verschillende toeslagen al worden ingehouden
zoals huur-, zorg-, kinderopvangtoeslag.? Klopt het dat het verbod op
verrekenen van lopende verplichtingen tot gevolg kan hebben dat banken
de maandelijkse hypothecaire lasten niet mogen afschrijven van de
rekening courant? Waarom is er in dit wetsvoorstel niet voor gekozen te
beschrijven dat de lopende hypothecaire verplichtingen altijd kunnen
worden afgeschreven teneinde verdere problemen, waaronder executoriale verkoop, te voorkomen?
Kan, zo vragen deze leden, worden verduidelijkt hoe zal worden
omgegaan met zaken waarin personen zijn getrouwd in beperkte
gemeenschap? Wat is voor beslag vatbaar als het een schuld van vóór het
huwelijk betreft en hoe om te gaan met een erfenis, die de partner van
een schuldenaar ontvangt?
Voorts vragen de leden van de SP-fractie aandacht voor mensen met een
licht verstandelijke beperking en laaggeletterden met (dreigende)
financiële problemen. Is de regering bereid voor deze personen in de wet
op te nemen dat schuldeisers steeds persoonlijk contact (niet per brief)
dienen te onderhouden met de schuldenaar voordat kan worden
overgegaan tot het leggen van beslag? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 225, nr. 5

3

3.2.2 Voorgestelde regeling
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat met
het nieuwe artikel 475a gekozen is voor vaste bedragen afhankelijk van de
leefsituatie van de schuldenaar waarop bij bankbeslag geen beslag kan
worden gelegd. De bedragen komen overeen met het maximum dat de
beslagvrije voet kan bedragen. Zij zijn zich ervan bewust dat met de keuze
voor een vast bedrag altijd sprake is van een arbitraire grens die wordt
getrokken. Deze leden vragen de regering echter wel in te gaan op het
gebrek aan onderscheid dat gemaakt wordt qua beslagvrij bedrag bij
bankverslag in het geval sprake is van meer kinderen. Ziet de regering dat
een gezin met bijvoorbeeld vijf of meer kinderen een andere bestaansminimum kent dan een gezin met één kind? Ook vragen de aan het woord
zijnde leden of in de toekomst rekening wordt gehouden met een
indexatie van het beslagvrije bedrag bij bankbeslag.
De leden van de CDA-fractie stellen vast dat per leefsituatie voor een vast
bedrag wordt gekozen als beslagvrij bedrag bij bankbeslag. Deze leden
vragen de regering of dit bedrag per bank(rekening) zal gelden? Zo ja, kan
dit betekenen dat een schuldenaar bij vier verschillende banken geld kan
stallen en op deze manier over een viervoudig bedrag beslagvrij kan
beschikken? Is dit wenselijk?
De leden van de CDA-fractie constateren dat de deurwaarder ook nieuwe
bevoegdheden krijgt, waaronder de bevoegdheid aan een schuldenaar te
vragen waar hij of zij bankiert. Betreft het dan enkel de bank waar de
schuldenaar een rekening houdt, of is de schuldenaar verplicht alle
banken te noemen waar hij of zij bankiert, bijvoorbeeld ook de bank waar
de schuldenaar een hypotheek heeft? Ook krijgt de deurwaarder de
bevoegdheid voorafgaand aan de beslaglegging aan banken te vragen of
de schuldenaar bij hen een bankrekening aanhoudt. Deze leden vragen
waarom niet gekozen is deurwaarders toegang te geven tot het verwijzingsportaal bankgegevens zodat de deurwaarder niet langs elke bank
moet om te kijken of de schuldenaar daar bankiert. Verder vragen deze
leden of de Algemene verordening gegevensbesscherming (AVG) wel
ruimte geeft voor de uitzondering die het mogelijk maakt dat banken de
schuldenaar pas op de hoogte mogen stellen dat zij gegevens hebben
verstrekt aan de deurwaarder nadat het beslag is gelegd, zoals is
opgenomen in het voorgestelde artikel 475aa. Zo ja, op welke uitzonderingsgrond van artikel 23 AVG baseert de regering zich? Hoe wordt er zorg
voor gedragen dat deurwaarders de verstrekte gegevens na beslaglegging
vernietigen?
De leden van de D66-fractie vermoeden dat de invoering van beslagvrije
bedragen per kalendermaand administratieve lasten voor banken met zich
kan brengen. Kan de regering uiteenzetten hoe zij in de praktijk de
administratie bij een bank voor zich ziet om bij te houden of gedurende
een kalendermaand het beslagvrije bedrag reeds is opgesoupeerd?
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de bank de deurwaarder zo
snel mogelijk na het leggen van bankbeslag moet informeren over het
banksaldo, omdat het leggen van bankbeslag een zeer ingrijpende
maatregel is. Deelt de regering de mening dat dit niet langer zou moeten
duren dan twee weken en dat bijvoorbeeld slechts onder strikte
voorwaarden een mogelijke verlenging naar maximaal vier weken
mogelijk is? Zo nee, waarom niet?
3.2.3 Onderzochte alternatieven
De leden van de CDA-fractie lezen dat ook naar alternatieve opties is
gekeken, maar dat bij de gekozen regeling ook rekening is gehouden met
het feit dat een grote groep mensen met problematische schulden hun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 225, nr. 5

4

post niet openen of hun deur niet open doen voor de deurwaarder.
Daarom is er gekozen voor een vast beslagvrij bedrag, mede omdat het
beslagvrije bedrag verhoogd kan worden na bezwaar hetgeen nadelig is
voor de schuldenaren met een laag «doenvermogen», zo lezen deze
leden. Kan de regering deze redenatie toelichten? In hoeverre helpt de
onveranderlijkheid van het beslagvrije bedrag de mensen met een laag
«doenvermogen» ten opzichte van de situatie dat sprake is van een
minimum beslagvrij bedrag dat aangepast kan worden na bewijs dat het
bedrag te laag is? De aan het woord zijnde leden menen dat in deze
laatste situatie meer maatwerk mogelijk is zonder dat dit ten koste gaat
van de personen met een laag «doenvermogen». Kan de regering hierop
ingaan?
3.3.1 Modernisering beslagverbod roerende zaken
De leden van de CDA-fractie constateren dat met de gemoderniseerde
regeling van het beslagverbod roerende zaken, zoals wordt voorgesteld in
onderhavig wetsvoorstel, gepoogd wordt meer houvast te geven in deze
bepaling op welke zaken beslag kan worden gelegd. Zij vragen de
regering hoe wordt omgegaan met het vereiste dat het moet gaan om de
niet-bovenmatige inboedel van de woning van de schuldenaar. In
hoeverre is het mogelijk dat de schuldenaar in de praktijk woonachtig is
bij bijvoorbeeld een partner, maar als woonachtig in een andere woning
staat ingeschreven en dus de schuldenaar mogelijk zijn inboedel heeft
verplaatst?
4. Uitgangspunt 2: effectieve en efficiënte beslaglegging en
executie
4.4.1 De kantonrechter wordt ook executierechter
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat
burgers bij de kantonrechter terecht kunnen als een executiegeschil
ontstaat over een door hem gewezen vonnis. In hoeverre zal dit gevolgen
hebben voor de werkdruk bij de rechtbank?
5. Uitgangspunt 3: beslaglegging dient niet uitsluitend als
pressiemiddel te worden ingezet
De leden van de VVD-fractie merken op dat het wetsvoorstel beoogt te
regelen dat verhaalsbeslag ter verhaal moet dienen en niet louter mag
worden ingezet als pressiemiddel. Dat doel wil de regering bereiken door
in de wet op te nemen dat zaken niet in beslag mogen worden genomen
als redelijkerwijs voorzienbaar is dat de opbrengst die gerealiseerd kan
worden door het verhaal op die zaken minder is dan de kosten van de
beslaglegging en de daaruit voortvloeiende executie. Op welke wijze
wordt bepaald of dit redelijkerwijs voorzienbaar is? Dat is toch niet zo
eenvoudig vast te stellen? Deze leden begrijpen dat een executiegeschil
kan worden gestart als in strijd met het bovenstaande uitgangspunt wordt
gehandeld. Hoe gaat dat in zijn werk? Zorgt deze maatregel niet voor veel
onduidelijkheid en juridische procedures? Is het niet juist goed als het
mogelijk blijft enige pressie uit te oefenen, bijvoorbeeld voor kleine
ondernemers die vaak te kampen hebben met lastige schuldenaren? Heeft
de regering met kleine ondernemers gesproken over dit onderdeel van
haar wetsvoorstel? Hoe reageert de regering op de kritiek vanuit het veld,
zoals de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders
(KBvG), op dit punt? Is de regering het met de kritiek eens? Zo ja, is de
regering dan bereid dit punt van haar wetsvoorstel te laten vallen? Zo nee,
waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 225, nr. 5

5

6. Algemene verordening gegevensbescherming
Naar aanleiding van de punten van de regering over de bescherming van
de privacy van de schuldenaar op basis van de AVG hebben de leden van
de CDA-fractie een vraag over de betekening aan derden, zoals ook wordt
opgemerkt door de KBvG. Kan de regering aangeven waarom niet kan
worden volstaan met de mededeling van de gerechtsdeurwaarder aan een
derde dat er een titel is in plaats van de huidige situatie waarin de
gerechtsdeurwaarder verplicht is om bij het leggen van het beslag de titel
aan de derde te betekenen?
De leden van de D66-fractie lezen dat in het wetsvoorstel de mogelijkheid
voor de deurwaarder is opgenomen om aan een bank te vragen of een
schuldenaar daar een bankrekening aanhoudt. Artikel 23 van de AVG biedt
vervolgens de ruimte in het wetsvoorstel te regelen dat de bank de
schuldenaar niet direct op de hoogte stelt van het informatieverzoek. Kan
de regering uiteenzetten hoe zij voldoet aan de verplichtingen uit artikel
23, tweede lid, van de AVG? Is het mogelijk daarbij specifiek in te gaan op
het punt dat de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) maakt in haar advies
dat de onderdelen b, d, f, g en h van dat lid niet in het wetsvoorstel zijn
verwerkt? Is de regering bereid deze alsnog te verwerken?
7. Effecten
De leden van de D66-fractie nemen kennis van het feit dat het
wetsvoorstel de uitvoeringslasten van verschillende overheidsorganisaties beschrijft. Het past wat hen betreft binnen de ambitie van een
overheid die het goede voorbeeld moet geven om zaken informeel af te
handelen met rechtszoekenden1, maar ook schuldenaren. Deelt de
regering deze mening? Kan de regering voorts, indachtig het advies van
de Raad voor de Rechtsbijstand, toelichten hoe zij er alles aan gaat doen
ervoor te zorgen dat uitvoeringsorganisaties van de overheid escalatie in
hun beleid gaan voorkomen?
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de overheid een
voorbeeldfunctie heeft. Als de overheid als schuldeiser optreedt zou de
regering met name de overheden die de nieuwe wetgeving moeten
toepassen voor vorderingen moeten dwingen eventuele conflicten rond
beslag en executie laagdrempelig te benaderen en alles in het werk te
stellen om escalatie te voorkomen. Op welke manier denkt de regering dit
gestalte te gaan geven met het voorliggende wetsvoorstel?
Artikelsgewijze toelichting
ARTIKEL I (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering)
Onderdeel H (artikel 447)
De leden van de VVD-fractie merken op dat in het nieuwe artikel 447 Rv
limitatief is opgesomd op welke roerende zaken geen beslag mag worden
gelegd. In hoeverre verschilt dit van het huidige recht? Op welke zaken
mag na inwerkingtreding van het wetsvoorstel geen beslag worden
gelegd terwijl dat nu wel mag en waarom?

1

Kamerstuk 31 753, nr. 177, pagina 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 225, nr. 5

6

Onderdeel U (artikel 475a)
De leden van de VVD-fractie merken op dat in het nieuwe artikel 475a Rv
vier categorieën komen te staan: alleenstaande, alleenstaande ouder,
gehuwden zonder kinderen en gehuwden met een of meer kinderen.
Onder welke categorie vallen samenwonenden met kinderen?
Voorzitter van de commissie,
Van Meenen
Adjunct-griffer van de commissie,
Tielens-Tripels

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 225, nr. 5

7