Resultaten Leren en Werken 2005 - 2011
Zoals toegezegd in de Rijksbegroting 2011, hoofdstuk 8, artikel 4 (OCW) wordt in deze rapportage
informatie verstrekt over de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gevoerde kabinetsbeleid rond
een leven lang leren in de periode 2005 tot 2011. Er wordt onder meer ingegaan op de doelstelling
van het kabinet, de instrumenten die zijn ingezet en de bereikte resultaten en effecten.
1. Doelstelling Leren en Werken 2005-2011
Tijdens de Europese top van Lissabon 2000 hebben de EU-lidstaten afgesproken om van Europa een
dynamische kenniseconomie te maken. Daarvoor is een aantal streefdoelen geformuleerd over onder
meer het te bereiken opleidingsniveau van de beroepsbevolking in 2010. Het Nederlandse kabinet
heeft daaraan een aantal nationale doelstellingen gekoppeld voor onder andere:
•

het minimum opleidingsniveau van de beroepsbevolking (80% een startkwalificatie in 2010);

•

het aandeel hoger opgeleiden in de beroepsbevolking (50% hoger opgeleid in 2020) en

•

de deelname aan cursussen en opleidingen van de beroepsbevolking tussen 25 en 64 jaar,
de zogenoemde leven lang leren doelstelling (20% in 2010).

Om een tijdelijke impuls te geven aan een leven lang leren heeft het kabinet in 2005 besloten tot de
oprichting van de projectdirectie Leren en Werken, een gezamenlijke directie van de ministeries van
OCW en SZW met betrokkenheid van de ministeries van LNV en EZ. De focus lag daarbij op leren en
werken door volwassen werkenden en werkzoekenden van 18 jaar en ouder en de erkenning van
verworven competenties (EVC, in het vervolg Ervarings certificaat) als belangrijke onderdelen van een
leven lang leren. In 2007 werd door de bewindslieden van de ministeries van OCW en SZW besloten
om de projectperiode van Leren en Werken, gekoppeld aan nieuwe ambities, te verlengen tot 2011.
In de beginperiode van de projectdirectie is met het Plan van aanpak 2005 – 2007 “Leren & Werken
versterken” de basis gelegd voor onder andere de regionale infrastructuur van
samenwerkingsverbanden, de concrete realisatie van leerwerktrajecten en de opzet van
leerwerkloketten. De activiteiten voor het behalen van de doelstellingen in de periode daarna zijn
beschreven in het Plan van aanpak 2008 -2011 “Doorpakken met Leren & Werken”.
De doelstelling met betrekking tot Leren en Werken is door het kabinet als volgt ingevuld:

Het vergroten van de duurzame inzetbaarheid van mensen op de arbeidsmarkt door het
ontwikkelen van een regionale infrastructuur voor Leren en Werken, het vergroten van de
deelname aan EVC-trajecten, het verbeteren van de kwaliteit van EVC en het bevorderen van een
leercultuur in bedrijven. De slagkracht van de regionale infrastructuur wordt aangetoond door het
realiseren van 35.000 leerwerktrajecten in de periode 2005-2007 en 90.000 leerwerktrajecten in de
periode 2008-2011.

De economische crisis heeft in 2009 geleid tot een aanscherping van de doelen rond Leren en
Werken en tot een intensivering van de scholingsinspanningen waarmee de toename van de

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

1

1

werkloosheid of de werkloosheidsperiode kan worden beperkt . Het beleid was erop gericht om
werknemers die hun baan verliezen, zo snel mogelijk naar ander werk te begeleiden. Het liefst al voor
ze werkloos worden.
2. Beleidsinstrumenten en resultaten
Voor het beleid rond Leren en Werken zijn in de periode van 2005 tot 2011 diverse instrumenten
gehanteerd. De belangrijkste instrumenten worden in deze paragraaf genoemd. Daarbij is tevens per
instrument aangegeven welk (subsidie)budget is ingezet, hoe ze zijn ingezet en welke resultaten zijn
bereikt. De ingezette budgetten zijn een combinatie van middelen van de ministeries van OCW en
SZW, FES-middelen en middelen die afkomstig zijn vanuit het aanvullend beleidsakkoord Werken aan
toekomst.
2.1 Regionale infrastructuur Leren en Werken
In het beleid rond leren en werken stond een blijvende samenwerking van partijen in de regio centraal.
Dit gebeurde door het stimuleren van samenwerking tussen onderwijsinstellingen, bedrijven,
gemeenten en provincies en die te richten op concrete doelen.
Afspraken met regionale en sectorale partijen
Met 47 samenwerkingsverbanden (37 regionaal, 9 sectoraal en 1 landelijk project gericht op reintegratietrajecten met baangarantie) zijn afspraken gemaakt voor de realisatie van in totaal 125.000
leerwerktrajecten (duale trajecten en trajecten die leiden tot een Ervaringscertificaat) voor werkenden
en werkzoekenden. De samenwerkende partijen van ieder samenwerkingsverband hebben een
intentieverklaring ondertekend waarin de ambities en doelen van de samenwerking zijn omschreven
en zij hebben een deel van de landelijke ambitie van 125.000 leerwerktrajecten geadopteerd. Het
initiatief voor het formeren van de samenwerkingsverbanden is aan de partijen zelf overgelaten.
Regionale samenwerkingsverbanden verschillen in termen van de regionale context waarin ze
opereren en de betrokkenheid van de partijen.
Stimuleren van regionale samenwerking
Om regionale samenwerking op het gebied van leren en werken te stimuleren, zijn de volgende
beleidsinstrumenten ingezet:
•

Tijdelijke stimuleringsregeling leren en werken 2006-2007 (€ 16,5 mln)

•

Tijdelijke stimulerings regeling leren en werken 2007-2009 (€ 23 mln)

•

Tijdelijke stimuleringsregeling leren en werken voor werkenden, werkzoekenden en met
werkloosheid bedreigden (€ 24 mln)

Een belangrijk deel van de budgetten van deze stimuleringsregelingen komt uit het FES-project
‘Beroepsonderwijs in bedrijf’. De budgetten zijn gekoppeld aan de landelijke kwantitatieve ambitie
(35.000 leerwerktrajecten voor de eerstgenoemde regeling en 90.000 trajecten in totaal voor beide
andere regelingen). Hierbij is uitgegaan van een subsidie van € 500 per te realiseren leerwerktraject.

1

Werken aan toekomst, een aanvullend beleidsakkoord bij ‘samen werken, samen leven’, secretariaat

ministerraad, ministerie van algemene zaken, maart 2009

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

2

Daar staat een cofinanciering van regionale partijen tegenover van ten minste € 167 per traject (25%
van de projectkosten).
De maximum subsidie voor een project wordt bepaald door de ambitie van de aanvrager. Voor het
bepalen van de daadwerkelijke subsidie zijn het activiteitenplan en de begroting het uitgangspunt
geweest. Er is dus geen sprake van een zogenaamde outputfinanciering. De subsidie is een bijdrage
aan de organisatie van de uitvoering van het activiteitenplan en is bedoeld om organiserend vermogen
– een blijvende samenwerking en infrastructuur voor leren en werken – te subsidiëren. De
subsidiabele kosten zijn de organisatiekosten voor duale trajecten, leerwerkloketten en werving van
deelnemers aan EVC-trajecten en de organisatie van het aanbod van EVC-trajecten. Niet subsidiabel
zijn de kosten voor de feitelijke uitvoering van duale trajecten, de exploitatie van het leerwerkloket of
de uitvoering van EVC-trajecten door deelnemende organisaties zelf.
De uitvoering van de stimuleringsregelingen leren en werken is belegd bij het Agentschap NL.
Ondersteuning vanuit de Rijksoverheid
De regionale samenwerkingsverbanden zijn intensief ondersteund door de projectdirectie Leren en
Werken bij het opzetten van de regionale infrastructuur. Accounthouders van de projectdirectie
speelden hierbij een belangrijke rol. Zij namen deel aan stuurgroepvergaderingen, gaven
procesmatige en inhoudelijke adviezen en regelden werkbezoeken voor bewindspersonen om een
extra impuls te geven aan de samenwerking. Tijdens landelijke netwerkbijeenkomsten werd informatie
gedeeld over actualiteiten, een effectieve werkgeversbenadering, het bereiken van specifieke
doelgroepen, de inrichting van het leerwerkloket, de meerwaarde van EVC, financieringsmogelijkheden, communicatie en PR en praktische zaken rond de subsidieverlening- en vaststelling.
Kwalitatieve resultaten
De voortgang van de projecten is gemonitord door het Expertisecentrum Beroepsonderwijs (Ecbo),
zowel kwantitatief als kwalitatief. In de kwalitatieve monitor is gekeken naar de voortgang aan de hand
van vijf thema’s: sturing op resultaten, werving, verbinding tussen vraag en aanbod, organisatie van
de uitvoering en duurzame bestuurlijke samenwerking. Dit heeft uiteindelijk geleid tot een beschrijving
van succesfactoren voor verduurzaming van leren en werken.
2

Uit de kwalitatieve monitor van Ecbo blijkt dat leren en werken op de kaart is gezet. De benodigde
randvoorwaarden zijn gerealiseerd, waaronder een betere aansluiting tussen beroepsonderwijs en
bedrijfsleven en het opzetten en inrichten van 43 regionale leerwerk loketten. De samenwerkingsverbanden zetten, op zowel bestuurlijk als uitvoerend niveau, de samenwerking rond leren en werken
ook na de subsidieperiode op eigen kracht voort. Het urgentiebesef is gegroeid, dat samenwerking
tussen partijen een must is.
Uit de monitor van Ecbo komen enkele succesfactoren naar voren die worden beschouwd als de
belangrijkste indicatoren voor verduurzaming van leren en werken.

2

3

Syntheserapport kwantitatieve en kwalitatieve monitor ‘Tijdelijke stimuleringsmaatregel EVC en duaal 2007’,

Ecbo, februari 2010
3

Kwalitatieve monitor Succesfactoren voor verduurzaming van leren en werken, Ecbo, februari 2011

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

3

Succesfactoren voor verduurzaming van leren en werken (Ecbo)
Leren en werken heeft een voedingsbodem en een visie
Een belangrijke succesfactor vo or verduurzaming ligt in het gegeven dat leren en werken zijn basis
vindt in bestaand (regionaal) arbeidsmarktbeleid met een krachtig bestuur, een sterke voorzitter en
een relevant partnernetwerk (overheid, ondernemers en onderwijs). De subsidie heeft aan dat beleid
een extra impuls gegeven en in een enkel geval de samenwerking gered. Samenwerking is gestoeld
op een visie en collectieve ambitie van partijen op bestuurlijk en uitvoerend niveau. De arbeidsmarkt
staat centraal; het gaat om de korte en lange termijn behoefte van werkgevers aan gekwalificeerd
personeel. Door afstemming van diensten op die vraag ontstaat toegevoegde waarde. Nieuw is de
sterkere aandacht voor het belang van EVC en kwalificerende scholing om tegemoet te komen aan
de vraag naar bekwaam personeel door werkgevers.
Leren en werken heeft een identiteit en bindend vermogen
Leren en werken heeft in verschillende contexten een eigen identiteit. Die identiteit verbindt en
versterkt de betrokkenheid. In de regionale samenwerkingsverbanden wordt identiteit en het bindend
vermogen vaak gevonden in de specifieke geografische ligging, de specifi eke arbeidsmarkt, een
culturele identiteit, bestaande sociale netwerken of gemeenschappelijke belangen. Eigenaarschap is
een belangrijke motivator in de samenwerking. Het opleggen of implementeren van landelijke
doelstellingen zonder aandacht voor eigenaarschap werkt niet.
Leren en werken kent sterke schakels
Een belangrijke conditie voor duurzaamheid is dat er sterke schakels zijn tussen bestuurlijk en
uitvoerend niveau. Er wordt gestuurd op basis van arbeidsmarkt- en beleidsinformatie. Er is regie op
de schakels vanuit collectieve ambities en onafhankelijkheid en er is een aanspreekcultuur. Sterke
schakels moeten gesmeed worden door steeds opnieuw te investeren in de interne en externe
relaties. Vertrouwen in samenwerking moet groeien en dat vraagt om langdurige betrokkenheid van
bestuurders. In projecten die niet tot duurzame samenwerking hebben geleid, ontbreekt het
doorgaans aan deze schakels of is een projectleider niet in staat geweest de processen tussen de
verschillende niveaus te masseren, of domineren individuele belangen van afzonderlijke partijen.
Leren en werken stoelt op urgentiebesef
Het centraal stellen van de behoefte van de regionale arbeidsmarkt wordt breed gedeeld. Het besef
van de noodzaak van op- en bijscholing voor duurzame inzetbaarheid van mensen groeit. Tekortsectoren zullen zich door ontgroening en vergrijzing meer moeten richten op zij-instroom, instroom
van andere doelgroepen aan de onderkant en doorstroom van zittend personeel. Het work-first
principe maakt plaats voor kwalificerende scholing, omdat dit meer kans biedt om niet alleen werk te
krijgen, maar ook aan het werk te blijven. Ook groeit het besef dat een startkwalificatie als
basisniveau voor werk niet voor iedereen haalbaar is en moeilijker bereikbaar wordt als hogere eisen
aan algemene vaardigheden worden gesteld. Bij werkgevers en werknemers is meer scholings bereidheid ontstaan. Het urgentiebesef neemt toe én de erkenning dat samenwerking een must is om
deze doelen te realiseren.
Leren en werken leert zelf ook

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

4

De stimuleringsregeling is een belangrijke aanjager geweest van het leren samenwerken tussen
partijen die elkaar voorheen niet kenden en voor de ontwikkeling van nieuwe aanpakken en
instrumenten. De landelijke overheid heeft actief gewerkt aan kennisdeling en dat is hoog
gewaardeerd door de projecten. Betrokkenen kregen tijdig informatie over nieuwe beleidsontwikkelingen en wettelijke regelingen, subsidies en bijvoorbeeld belastingmaatregelen voor
bedrijven. Informatie die regionaal vaak pas maanden later beschikbaar kwam. Door tijdig
geïnformeerd te zijn konden regionale partijen anticiperen op nieuwe beleidsontwikkelingen.
Leren en werken zet door ‘op eigen kracht’
De meerderheid van de samenwerkingsverbanden heeft na de subsidieperiode de ambitie van leren
en werken ‘op eigen kracht’ – en soms met wat steun van gemeente of provincie – doorgezet. Enkele
provincies en gemeenten voeren actief arbeidsmarktbeleid en ondersteunen de projecten in
financiële zin of door regionale kennisuitwisseling en het leveren van specifieke expertise.
Verduurzaming wordt ook zichtbaar als ketenpartners structureel personeel en middelen inzetten.
Leven lang leren is vaak onderdeel van breder regionaal of sectoraal arbeidsmarktbeleid. Het op
eigen kracht voortzetten van de samenwerking gaat soms gepaard met lichte verschuivingen in
doelgroepen als gevolg van meebewegen met nieuwe beleidsinstrumenten. Daarbij wordt vaak
opgemerkt dat er op het gebied van arbeidsmarktbeleid veel instrumenten zijn met eigen doelen en
regels. Dit heeft als risico dat een van de partijen kiest voor het tijdelijk belang boven de collectieve
ambitie. Regionale samenwerkingsverbanden hebben de behoefte aan eigen regelruimte binnen
heldere kaders, zodat zij met gezamenlijke kracht en de nodige flexibiliteit aan arbeidsmarktproblemen kunnen werken.
Tabel 1: realisatie leerwerktrajecten over de gehele projectperiode 2005-2011
Tijdelijke
stimuleringsregeling
Tijdelijke
Tijdelijke

werkende jongeren

Leren en Werken

stimuleringsregeling

zonder startkwalificatie,

2005-2011

leren en werken 2007

werkzoekenden en met

Totaal

stimuleringsregeling
Regeling
leren en werken 20052007
werkloosheid
bedreigden
Streefwaarde

35 000

Realisatie

44 162

90 000
57 497

125 000
44 587

146 246 (117%)

Kwantitatieve resultaten
De kwantitatieve monitor richtte zich op het realiseren van de voorgenomen aantallen leerwerktrajecten. Ecbo verzamelde elk halfjaar lijsten met gegevens van de leerwerktrajecten. Het ging
daarbij om het soort traject (duaal/EVC), het certificaat (crebo-, croho- of branchecertificaat) en het
opleidingsniveau, de aanbieder van het traject, leeftijd en geslacht van de deelnemer en de status van
de deelnemer (werkend/werkzoekend).
De totale realisatie over de gehele projectperiode 2005-2011 bedraagt 146.246 leerwerktrajecten (zie
tabel 1). De algemene doelstelling was 125.000 leerwerktrajecten, dus dit betreft een realisatie van
117%. Deze realisatie is behaald op basis van drie subsidieregelingen. In de periode 2005-2007 zijn

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

5

4

44.162 extra leerwerktrajecten gerealiseerd, op basis van een ambitie van 35.000 . De realisatie voor
de periode 2008-2011 bedraagt 102.084 leerwerktrajecten. Hiermee is de doelstelling van 90.000
ruimschoots behaald. In bijlage 1 staat een overzicht van de resultaten per regio of sector over deze
periode.
Tabel 2a en 2b: realisatie leerwerktrajecten 2007-2011 naar doelgroep
Tijdelijke stimuleringsregeling
Werkzoekenden en met

Tijdelijke stimuleringsregeling

werkloosheid bedreigden

leren en werken 2007

werkende jongeren zonder

Leren en Werken

startkwalificatie,

2007-2011

werkzoekenden en met

Totaal

werkloosheid bedreigden
Streefwaarde

-

30 000

30 000

Realisatie

7 967

36 050

44 017 (147%)

Tijdelijke stimuleringsregeling
Werkende jongeren zonder
startkwalificatie

werkende jongeren zonder

Leren en Werken

startkwalificatie,

2007-2011

werkzoekenden en met

Totaal

Tijdelijke stimuleringsregeling
leren en werken 2007
werkloosheid bedreigden

Streefwaarde

-

20 000

20 000

Realisatie

3 039

8 537

11 576 (58%)

Realisatie werkende jongeren zonder startkwalificatie, werkzoekenden, met werkloosheid bedreigden
Ecbo heeft tevens onderzocht in hoeverre de samenwerking heeft geleid tot leerwerktrajecten voor
specifieke doelgroepen (tabel 2a en 2b). Ook vóór de expliciete opname van specifieke doelgroepen
in de regeling zijn de betreffende doelgroepen reeds bereikt, blijkens de realisatie op basis van de
Tijdelijke stimuleringsregeling leren en werken 2007.
Het gerealiseerde aantal trajecten voor werkzoekenden en met werkloosheid bedreigden bedraagt
44.017. Het doel om 30.000 werkzoekenden met scholing en EVC betere kansen te geven op de
arbeidsmarkt, is dus behaald.
De economische crisis heeft een negatieve invloed gehad op de resultaten bij de werkende jongeren
zonder startkwalificatie. Ondanks de crisis bleef het kabinet de regionale partijen actief stimuleren zich
ook voor deze doelgroep in te zetten, waarbij tevens de verbinding is gelegd met het actieplan
Jeugdwerkloosheid. Uiteindelijk zijn 11.576 werkende jongeren een leerwerktraject gestart dat moet
leiden tot een startkwalificatie.

4

Kwantitatieve monitoring duale en EVC-trajecten projectdirectie Leren en Werken; Resultaten finale peiling

2005-2007 (peildatum 31 december 2007), Cinop, 2008

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

6

2.2 Leerwerkloketten
Een belangrijk onderdeel van de regionale infrastructuur is het leerwerkloket dat een brede taak heeft
in het adviseren van burgers, werkgevers en werknemers over scholingsmogelijkheden en
opleidingenaanbod. De leerwerkloketten zijn ontstaan vanuit de regionale samenwerkingsverbanden
leren en werken. Doel van de financiële ondersteuning van de leerwerkloketten was het bevorderen
van transparantie en toegankelijkheid: het ervoor zorgen dat vragers en aanbieders van EVC en
scholing elkaar beter weten te vinden.
Positionering leerwerkloketten bij Werkpleinen
Mede in het kader van de economische crisis is de infrastructuur van de leerwerkloketten ingepast in
de integrale dienstverlening van de Werkplein vestigingen. Gekozen is voor positionering bij de
Werkpleinen om de dienstverlening richting werkzoekenden, maar ook richting werkgevers te
concentreren op de werkpleinen waar gemeente, UWV Werkbedrijf en vaak ook andere partijen als
onderwijs en uitzendbureaus al gevestigd zijn. Doel daarbij was meer stroomlijning van de
dienstverlening richting de werkgever, werknemer en werkzoekende, ofwel een vraaggerichte
dienstverlening.
Financiering leerwerkloketten
Vanaf 2010 is 7,29 miljoen euro beschikbaar gekomen voor 44 leerwerkloketten (30 op de werkplein+
vestigingen en 14 loketten i.v.m. bereikbaarheid). Uiteindelijk zijn er 43 leerwerkloketten ontstaan
opgehangen aan 36 regionale samenwerkingsvernbanden. Het leerwerkloket bestaat uit
samenwerkingspartners (UWV Werkbedrijf, gemeenten, onderwijs, kenniscentra en bedrijfsleven).
Aan de financiering is gekoppeld dat de samenwerkingspartners gezamenlijk minimaal 25% cofinancieren van de structurele bijdrage aan het leerwerkloket.
Mede als gevolg van de bezuinigingstaakstelling van het nieuwe kabinet, verandert de dienstverlening
van het UWV Werkbedrijf aanzienlijk (meer elektronisch en minder face to face). Zomer 2011 is een
externe evaluatie van de leerwerkloketten uitgevoerd. Mede op basis van deze evaluatie worden de
leerwerkloketten in 2012 in de huidige opzet voortgezet waarbij eind 2012 het aantal
samenwerkingsverbanden en leerwerkloketten is teruggebracht tot maximaal 30 aansluitend bij de
arbeidsmarktregio’s. In 2012 wordt ook bezien of en hoe de dienstverlening van de leerwerkloketten in
te passen in het herontwerp UWV. Daarbij gaat het om de werkgeversbenadering (aansluiting
onderwijs-arbeidsmarkt) als onderdeel van werkgeversdienstverlening in de regio en de
dienstverlening aan individuele werknemers en werkzoekenden in relatie tot de digitale
dienstverlening van UWV Werkbedrijf vanaf 2013.
Resultaten
In 2010 zijn belangrijke resultaten geboekt in het proces van stroomlijning van de leerwerkloketten die
bijdragen aan het in stand houden van een landelijk netwerk van leren en werken. De leerwerkloketten
zijn operationeel, er is bestuurlijke consensus van de gemeente, het UWV Werkbedrijf en het
onderwijs, er is consensus bereikt over de vereiste co-financiering (25%), er is in alle regio’s
betrokkenheid van het COLO, al dan niet in combinatie met een aantal kenniscentra, er is sprake van
een fysiek leerwerkloket op het werkplein en er is sprake van dienstverlening aan diverse
doelgroepen: werkgevers, werkenden en werkzoekenden.

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

7

2.3 Leven lang leren in het hbo
Het kabinet wilde een impuls geven aan de ontwikkeling van EVC en maatwerktrajecten werkend
leren in het hoger beroepsonderwijs ten behoeve van de ‘prestatieagenda 2005 OCW – HBO-raad’. In
deze agenda zijn afspraken vastgelegd over een meetbare versterking van de opleidingsfunctie, de
kennisproductie en de kenniscirculatie van hogescholen. Uitgangspunt daarbij was dat hogescholen
meer mensen met een zeer gevarieerde achtergrond tot een HBO-bachelorgraad moesten brengen.
Dat betekent dat EVC en maatwerktrajecten werkend leren in het hoger onderwijs steeds belangrijker
werden.
Stimuleren van een leven lang leren in het hbo
Om een leven lang leren in het hbo te stimuleren, zijn de volgende instrumenten ingezet:
•

Tijdelijke stimuleringsregeling EVC in het hbo 2006 (€ 6,8 mln)

•

Tijdelijke stimuleringsregeling EVC- en maatwerktrajecten werkend leren in het hbo 2007 (€
5,7 mln)

•

Tijdelijke stimuleringsregeling EVC- en maatwerktrajecten werkend leren in het hbo 2008 (€
4,8 mln)

•

Tijdelijke stimuleringsregeling leven lang leren in het hbo 2010-2011 (€ 9,8 mln)

De drie eerst genoemde regelingen werden uitgevoerd door het Agentschap NL en hadden tot doel
het stimuleren, opzetten en uitvoeren van grootschalige projecten in het hbo, gericht op maatwerktrajecten werkend leren en/of EVC. Specifiek ging het daarbij om de versterking van de vraag naar
EVC en maatwerktrajecten bij werkgevers, werknemers en werkzoekenden, aanpassing van het
aanbod van de hogescholen op die aldus ontwikkelde vraag en inbedding van de EVC-voorziening en
de voorzieningen voor maatwerktrajecten in de organisatie. Anders dan in de stimuleringsregelingen
leren en werken ging het in de hbo-stimuleringsregelingen niet om de realisatie van duale trajecten in
brede zin, maar waren de subsidies alleen bestemd voor maatwerktrajecten werkend leren.
De budgetten voor de drie regelingen zijn bepaald op basis van de afspraken die gemaakt zijn in de
prestatieagenda. Net als bij de stimulerings regelingen leren en werken bedroeg de subsidie voor deze
hbo-projecten niet meer dan een bepaald maximumbedrag dat afhankelijk was van de ambitie van de
aanvrager. Hierbij is uitgegaan van een subsidie van € 500 per maatwerktraject werkend leren en €
750 per EVC-traject (met als minimale co-financiering resp. € 167 en € 250). De reden dat aan een
EVC-traject een hoger subsidiebedrag werd gekoppeld dan aan een maatwerktraject werkend leren,
was gelegen in het feit dat het voor hogescholen meer organisatie vergt om EVC vorm te geven in de
eigen organisatie. Ook hier was namelijk sprake van subsidiëring van organiserend vermogen en niet
van de feitelijke uitvoering van EVC-trajecten zelf.
Resultaten stimuleringsregelingen in de periode 2006-2009
De kwalitatieve en kwantitatieve voortgang in de uitvoering van de projecten in het kader van de
tijdelijke stimuleringsmaatregelen EVC en maatwerktrajecten werkend leren in het hbo, is gemonitord
door Ecbo. De kwantitatieve monitor had betrekking op de realisatie van EVC-trajecten en
maatwerktrajecten werkend leren binnen de stimuleringsregelingen in het hbo.

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

8

Tabel 3: ambitie en realisatie EVC en maatwerktrajecten werkend leren in het hbo 2006-2009
EVC

Maatwerk werkend leren

Totaal

Ambitie

Stand

%

Ambitie

Stand

%

Ambitie

Stand

%

2006-2007

7920

4522

57,1

-

-

-

7920

4522

57,1

2007-2008

3975

2263

56,9

3790

2463

65,0

7765

4726

60,9

2008-2009

3580

2304

64,4

3190

3440

107,8

6770

5744

84,8

Totaal

15475

9089

58,7

6980

5903

84,6

22455

14992

66,8

Tabel 3 laat zien dat de kwantitatieve resultaten zijn achtergebleven bij de ambities. Maatwerktrajecten werkend leren doet het beter dan EVC, maar blijft ook achter. De iets grotere realisatie heeft
te maken met het feit dat maatwerk beter bekend is en dichter bij de instellingen staat dan EVC. EVC
is een relatief nieuw product voor hogescholen en is vrijwel nergens hogeschoolbreed gereed. Toch
hebben de projecten geleid tot moeizaam verworven positieve resultaten en veranderingen in de
5

staande organisaties. Assessoren, begeleiders en intakers zijn getraind. Het logistieke proces is beter
ingeregeld. Methodisch-inhoudelijk zijn de randvoorwaarden gunstig. Maar vraaggericht werken is nog
een probleem. Langzaamaan ziet men dat er meer actie nodig is om bij bedrijven EVC en leven lang
leren in brede zin over het voetlicht te krijgen. Als kritische succesfactoren voor het slagen van de
activiteiten van hogescholen ten aanzien van leven lang leren werden geïdentificeerd:
-

het maken van een expliciete strategische keuze voor de positionering en profilering van het
instituut op de leven lang leren markt;

-

het consequent doorvertalen van de missie en visie van de hogeschool ten aanzien van leven
lang leren in concreet beleid en actieplannen;

-

commitment in woord en daad van bestuurders en managers van hogescholen bij de
ontwikkelingen op het gebied van leven lang leren;

-

monitoring van en sturing op voortgang en realisatie.

Zeven hogescholen ontwikkelen zich tot instituut voor een leven lang leren
Gezien het voorgaande heeft het kabinet er met de vervolgregeling leven lang leren in het hbo voor
gekozen om zeven hogescholen te ondersteunen om zich te ontwikkelen tot instituut waar
organisatiebreed diensten worden verleend op het gebied van een leven lang leren, door middel van
activiteiten gericht op opleiding, diplomering en EVC. De subsidie richtte zich op activiteiten die het
aantal deelnemers uit de volwassen beroeps bevolking van 23 jaar en ouder aantoonbaar vergroten.
De projecten hebben een looptijd tot eind 2011 en zij staan in het teken van:
•

het (door)ontwikkelen van het strategisch beleid van de hogeschool in het licht van profilering en
positionering van de hogeschool als instituut voor een leven lang leren;

•

het ontwikkelen en aanpassen van producten en diensten op het gebied van opleiding,
diplomering en EVC voor de doelgroep, en daarbinnen in het bijzonder in de leeftijdscategorie
30+, zodanig dat wordt aangesloten op de kenmerken, wensen en behoeften van de doelgroep en
de vraag vanuit de markt;

5

EVC in het hbo: in de marge of uit de marge? Syntheserapport monitor ‘stimuleringsregeling EVC- en

maatwerktrajecten werkend leren in het hbo 2008’, Ecbo, mei 2009

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

9

•

het tot stand brengen van een vraag- en klantgerichte werkgeversbenadering, leidend tot het
uitbouwen en verbreden van samenwerkingsrelaties met bedrijven en instellingen;

•

het doorontwikkelen en aanpassen van de interne organisatie van de hogeschool, zodanig dat
deze is ingericht op dienstverlening in het kader van een leven lang leren aan werkgevers,
werknemers en werkzoekenden.

Resultaten leven lang leren in het hbo
Het Agentschap NL heeft in het najaar van 2010 tussentijdse audits uitgevoerd met als doel de
voortgang en realisatie van de activiteiten en ambities te beoordelen. Aan de audits zijn ook
gesprekken met de bestuurders van de hogescholen gekoppeld. De resultaten van de audits zijn
aanleiding geweest om de projecten bij alle zeven hogescholen voort te zetten. Algemene bevinding is
dat de kwalitatieve en kwantitatieve resultaten bij de projecten het sterkst zijn waar sprake is van:
-

een sterk urgentiebesef, bijvoorbeeld als gevolg van demografische ontwikkelingen (ontgroening),
waardoor het bereiken van de doelgroep noodzaak is voor de continuïteit van de hogeschool;

-

een groot commitment en actieve betrokkenheid van bestuurders en lijnmanagers, dat zich uit in
actieve sturing en monitoring op uitvoering en resultaten van activiteiten op het gebied van leven
lang leren.

De monitoring van de project door Berenschot loopt nog. De rapportage van de eindevaluatie van de
projecten uit de tijdelijke stimuleringsregeling leven lang leren in het hbo 2010-2011 volgt naar
verwachting medio 2012.
Associate-degreeprogramma’s
Een belangrijke ontwikkeling binnen het hbo is de introductie van Associate-degreeprogramma’s. Een
Associate-degreeprogramma is een tweejarig programma binnen de hbo-bacheloropleiding dat leidt
tot een nieuwe wettelijke graad: de Associate degree (Ad). Deze opleiding is bedoeld voor werkenden
en voor doorstromers vanuit het mbo. MKB-Nederland heeft sterk gepleit voor de invoering van dit
type programma’s. In de periode 2006-2010 is een groot aantal pilots met Ad-programma’s gestart.
De pilots met Ad-programma’s zijn in de periode 2006-2010 gemonitord door SEO Economisch
Onderzoek. De pilots zorgen voor extra deelname aan het hoger onderwijs en de overgang naar het
6

vervolg van de bachelor verloopt soepel . Ongeveer de helft van de Ad’ers volgt het Ad-programma in
duale vorm of (vooral) in deeltijd. Het grote percentage deeltijders komt doordat het gros van de
Ad’ers tot de beoogde doelgroep behoort: ongeveer de helft komt vanuit een werksituatie en circa een
kwart komt rechtstreeks van het mbo. Het afronden van een Ad-programma heeft bovendien een
positief effect op de overstap naar cq. het functioneren op de arbeidsmarkt.
De Associate degree heeft een belangrijke toegevoegde waarde voor het Nederlandse hoger
7

onderwijs. De Ad vult volgens de commissie-Veerman “een belangrijke lacune in het Nederlands
hoger onderwijsbestel op”, heeft aantrekkingskracht op nieuwe doelgroepen en sluit aan op een
behoefte bij studenten, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. De onbekendheid met Adprogramma’s bij deelnemers en bij werkgevers is nog groot, maar dit kan veranderen nu besloten is
tot definitieve invoering van de Associate degree (kabinetsreactie rapport commissie-Veerman van 7

6

Monitor Associate degree 2006-2010, SEO Economis ch Onderzoek, 2011

7

Toekomstbestendig Hoger Onderwijs Stelsel, Commissie-Veerman; TK 31288-96, april 2010

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

10

februari 2011, kenmerk 272993). In de Strategische Agenda voor Hoger Onderwijs, Onderzoek en
Wetenschap is bepaald dat de Associate Degree in het stelsel onderdeel van de bachelor blijft, met
een onafhankelijker positionering vanwege het eigenstandige civiel effect. Ook is in de Strategische
Agenda een plan van aanpak aangekondigd voor de uitbreiding van het (bekostigde en niet
bekostigde) Ad-aanbod, zodat het volume van de totale bachelor-instroom kan uitgroeien tot 15%.
Naast definitieve invoering van de Assodiate degree is in de Strategische Agenda voor Hoger
Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap een aantal andere activiteiten en maatregelen beschreven ter
stimulering van hoger onderwijs voor werkenden, waartoe mede naar aanleiding van de ervaringen in
de hbo-stuimuleringsregelingen is besloten. Dit betreft de versterking van het aanbod professionele
masters, versterking van het deeltijdonderwijs, een experiment flexibel hoger onderwijs voor
werkenden en een onderzoek naar verruiming van de leenfaciliteit collegegeldkrediet.
2.4 Ervaringscertificaat
Het Ervaringscertificaat (EVC) brengt in kaart welke competenties iemand op een bepaald moment
bezit, in vergelijking met een landelijke standaard zoals die in het mbo, hbo of branche wordt gebruikt.
EVC kan de opleidingsduur verkorten, de kans op (ander) werk vergroten en de
loopbaanmogelijkheden vergroten.
De afgelopen jaren is een flinke impuls gegeven aan het Ervaringscertificaat. EVC wordt meer en
meer een regulier arbeidsmarktinstrument. Dat blijkt uit het steeds groter aantal cao’s waarin
afspraken over het Ervaringscertificaat worden gemaakt en uit de vele O&O-fondsen die het
Ervaringscertificaat deels vergoeden.
Toepassing van EVC
Het aantal uitgevoerde EVC-procedures stijgt mede door de publiekscampagne: van 9.900 in 2007 tot
15.700 in 2009.

8

Meer dan de helft van de EVC-trajecten leidt tot aanvullende scholing en van die

groep behaalt naar schatting tweederde uiteindelijk een diploma.
Ondanks de stijging van het aantal uitgevoerde EVC-trajecten, is de realisatie van EVC via de
regionale samenwerkingsverbanden achtergebleven bij de ambitie. Daarbij zijn de verschillen tussen
de regio’s groot. Bij regio’s die er wél in slagen een aanzienlijk aantal EVC-trajecten te realiseren, zijn
als belangrijke succesfactoren gebleken:

9

-

de aansluiting van EVC op het strategisch (personeels)beleid van de organisatie;

-

de inbedding in het HRM-beleid van de organisatie;

-

helderheid over de aanleiding en de meerwaarde van EVC voor het (hogere) management;

-

een sleutelrol voor operationele managers bij EVC;

-

een kosten- en batenanalyse waarbij ook aandacht is voor financiële faciliteiten
(stimuleringsregelingen, fondsen, WVA) en aan baten als performanceverbetering, hogere omzet,
certificering, enzovoort;

-

duidelijkheid over wat EVC-aanbieders precies leveren tegen welke prijs, welke doorlooptijden,
scholingsmogelijkheden na EVC, enzovoort.

8

EVC gemeten, Een onderzoek naar het aantal gerealiseerde EVC in de periode 2005-2009, Ecorys, mei 2010

9

Succes- en belemmerende factoren EVC-markt, EMC, oktober 2010

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

11

Bekendheid van EVC
Om meer bekendheid aan het Ervaringscertificaat te geven, is in 2008 een campagne van start
gegaan. De eerste twee jaar is onder het algemeen publiek via tv, radio en Internet het
Ervaringscertificaat gepromoot. In 2010 was de campagne specifiek op werkgevers gericht. De
campagne is gecombineerd met een door de projectorganisaties uitgevoerde regionale campagne.
De landelijke publiekscampagne rond het Ervaringscertificaat heeft geholpen om werkgevers te
bereiken en individuen op weg te helpen. Op het hoogste punt is 64% van de werkgevers bereikt door
één van de uitingen van de campagne.

10

Uit de resultaten van voorgaande campagnejaren blijkt dat

67% van het algemeen publiek bekend is met het Ervaringscertificaat.

11

Kwaliteit van EVC
12

In 2006 is het convenant “Een kwaliteitscode voor EVC” opgesteld door de convenant partners .
Integraal onderdeel hiervan is de door de convenantspartners ontwikkelde Kwaliteitscode EVC.
In 2009 heeft de overheid voor drie jaar de regie genomen om de basiskwaliteit van het Ervaringscertificaat op orde te brengen en de betrouwbaarheid van afgegeven EVC-verklaringen te vergroten.
Dit is gemeld in een brief aan de Tweede Kamer op 15 december 2009 (Kamerstukken II,
vergaderjaar 2009-2010, 30 012, nr. 30). Hiertoe zijn in 2010 al belangrijke stappen gezet. De basis
voor de regierol van de overheid is gelegd met de publicatie van de Beleidsregel afgifte EVCverklaringen in de Staatscourant va n 1 april 2010. De beleidsregel heeft betrekking op de wijze
waarop en de voorwaarden waaronder EVC-verklaringen worden afgegeven. Doordat er categorieën
in erkenningen worden onderscheiden, worden EVC-aanbieders – middels een ‘up or out’ systeem –
uitgedaagd te groeien in kwaliteit. De Kwaliteitscode EVC was hiervoor de basis.
Als flankerend beleid wordt het actieplan ‘Kwaliteit van EVC’ door het Kenniscentrum EVC uitgevoerd.
Het actieplan biedt EVC-aanbieders de mogelijkheid om de kwaliteit van hun EVC-systeem te
analyseren en via trainingen in te zetten op professionalisering van actoren.
2.5 Leercultuur in bedrijven
In het advies “Tijd voor ontwikkeling”

13

benadrukt de Denktank Leren en Werken de noodzaak van een

cultuurverandering bij mensen, maar ook bij bedrijven. Werkgevers realiseren duurzame
arbeidsparticipatie door leren als vanzelfsprekend onderdeel te zien van het arbeidsproces, ook bij
kleinere bedrijven en instellingen die vaak geen afzonderlijk HRM-beleid hebben. Om dit te
ondersteunen, heeft het kabinet € 5 miljoen beschikbaar gesteld voor de Stimuleringsmaatregel
Leercultuur in het MKB.
Met deze stimuleringsmaatregel worden ten minste 500 middelgrote en kleine bedrijven ondersteund
bij het inbouwen van impliciete en expliciete leermogelijkheden in het arbeidsproces. Gekwalificeerde

10

Campagne ‘Ervaringscertificaat Werkgevers’ (L31.2) Eindrapportage campagne-effectonderzoek, RVD,

december 2010
11
12

Campagne ‘Leren en Werken’ (K13.2) Eindrapportage campagne-effectonderzoek, RVD, december 2009
De convenantpartners zijn: de Stichting van de Arbeid, Colo, NRTO, UWV, MBO Raad, AOC Raad, HBO-raad,

Open Universiteit Nederland, Nederlandse Vereniging voor Examens en de staatssecretaris van OCW mede
namens de minister van SZW
13

Tijd voor ontwikkeling; advies van de Denktank Leren en Werken over het stimuleren van een leven lang leren

in Nederland, Den Haag, juli 2009

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

12

Human Resource Development (HRD) deskundigen adviseren de ondernemingen over de wijze
waarop in het bedrijf de leercultuur (verder) kan worden ontwikkeld. MKB-Nederland voert de regie
over het project en heeft met 14 geselecteerde branches bedrijven geworven die hieraan deelnemen.
Voor de uitvoering van het project is € 5 miljoen beschikbaar, € 2,1 miljoen in 2010 en € 2,9 miljoen in
2011. De subsidie wordt verleend voor de periode van 1 augustus 2010 tot en met 31 december 2011.
Het beschikbare bedrag per advies is maximaal € 7.500 (incl. BTW). Dat komt neer op 500 x € 7.500 =
€ 3.750.000 (75%). Het resterende bedrag van € 1.250.000 (25%) is bestemd voor projectleiding,
uitvoeringsactiviteiten binnen 14 branches, communicatie, evaluatie en modelontwikkeling.
Resultaten Leercultuur in het MKB
Per 7 juli 2011 hebben zich 586 bedrijven voor een HRD-advies aangemeld. Verwacht wordt dus dat
het aantal van 500 deelnemende bedrijven ruimschoots wordt gehaald.
De mate waarin mensen leren is mede afhankelijk van de sector waarin zij werkzaam zijn. Aandacht
voor scholing in een sector is afhankelijk van de aard van de bedrijven, de sectorale arbeidsmarkt en
afspraken die sociale partners hebben gemaakt.

14

2.6 Crisismaatregelen voor scholing
Tijdens de crisis vielen in sommige sectoren en bij sommige bedrijven veel ontslagen, terwijl bij
andere sectoren en bedrijven nog veel (moeilijk vervulbare) vacatures bestonden. Daarom heeft het
kabinet in 2009 met het aanvullend beleidsakkoord Werken aan toekomst initiatieven genomen om de
mobiliteit van werknemers te stimuleren door de inzet van scholing en EVC.
Inzet van scholing en EVC tijdens de crisis
Om de inzet van scholing en EVC te stimuleren, zijn de volgende instrumenten ingezet:
•

Tijdelijke subsidieregeling omscholing werknemers bij dreigende werkloosheid 2009-2010
(€ 59 mln)

•

Stimuleringsmaatregel EVC en EVP bij dreigend ontslag 2009-2010 (€ 35 mln)

Met de omscholingssubsidie wilde het kabinet bevorderen dat werknemers die hun baan dreigden te
verliezen door middel van omscholing snel weer aan de slag konden bij een andere werkgever. Door
de omscholingssubsidie te richten op een nieuwe werkgever, werd de scholing gegarandeerd
gekoppeld aan werk. De subsidie bedraagt onder bepaalde voorwaarden ten hoogste 50% van de
kosten van de omscholing van de werknemer, tot een maximum van € 2500,– per werknemer. Het
budget voor de subsidieregeling omscholing is bepaald op basis van het aantal moeilijk vervulbare
vacatures en het aantal vacatures dat door succesvolle matching ‘van werk naar werk’ kan worden
vervuld.
De stimuleringsmaatregel EVC en EVP bij dreigend ontslag was gericht op de overstap naar ander
werk. Een overstap wordt vergemakkelijkt als de werknemer inzicht heeft in zijn eigen capaciteiten en
dit inzicht ook kenbaar kan maken aan een nieuwe werkgever. Bovendien kan de inzet van het
Ervaringscertificaat (EVC) het scholingstraject aanzienlijk bekorten als de werknemer voor de nieuwe

14

Leercultuur in sectoren, een verklaring voor verschillen in scholingsdeelname, IVA, 2009

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

13

werkplek wordt geschoold. Wanneer inventarisatie en herkenning van competenties al voldoende is
om een volgende loopbaanstap te kunnen maken, kan Ervaringsprofiel in plaats van een volledig
Ervaringscertificaat als instrument worden ingezet.
Het UWV heeft op verzoek van de werkgever of werknemer een traject voor EVC of EVP ingekocht bij
een erkende EVC-aanbieder en betaalde de werkelijke kosten tot een maximum van € 1300 voor een
Ervaringscertificaat en € 600 voor een Ervaringsprofiel.
Het budget voor de stimuleringsmaatregel EVC/EVP is bepaald op basis van de omvang van de
werkloosheid als gevolg van de crisis, het aandeel werknemers zonder startkwalificatie, het verwachte
aantal EVC-deelnemers en de gemiddelde kostprijs van een EVC-traject.
Resultaten crisismaatregelen
Tijdens de economische crisis is relatief weinig gebruik gemaakt van de tijdelijke subsidieregeling
omscholing bij dreigende werkloosheid en van de stimuleringsmaatregel EVC en EVP bij dreigend
ontslag. De redenen hiervoor waren onbekendheid met de regelingen en het op onderdelen als
knellend ervaren van de regelingen. Tevens kostte de implementatie meer tijd dan verwacht. Op
verschillende manieren is getracht het gebruik van de regelingen te stimuleren.
Zowel bij UWV als richting werkgevers is geïnvesteerd in communicatie en voorlichting over de
regelingen. De regelingen zijn onder meer gepromoot via de landelijke ‘Ik Kan’-campagnes en de
campagne rond het Ervaringscertificaat. UWV WERKbedrijf heeft de samenwerking met de
brancheorganisaties en O&O-fondsen verbeterd door het bieden van één aanspreekpunt.
De EVC/EVP maatregel is verruimd naar alle met werkloosheid bedreigde werknemers, met of zonder
startkwalificatie. Ten aanzien van de scholingsbonus is de maximale periode tussen twee
dienstverbanden verruimd tot drie maanden.
Communicatie en aanpassing van de voorwaarden hebben geleid tot meer toekenningen. Beide
regelingen zijn per 1 januari 2011 beëindigd. In tabel 4 is de definitieve realisatie weergegeven voor
de crisismaatregelen 2009/2010.
Tabel 4: Realisatie crisismaatregelen 2009-2010

Regeling

2009

2010

Subsidieplafond

Realisatie

Subsidieplafond

Realisatie

€ 19 miljoen

€ 19.777,45

€ 40 miljoen

€ 138.326,71

€ 20 miljoen

€ 107.222,54

€ 15 miljoen

€ 1.049.390,91

Tijdelijke subsidieregeling
omscholing werknemers bij
dreigende werkloosheid
Stimuleringsmaatregel EVC
en EVP bij dreigend ontslag

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

14

3. Conclusie
Figuur 1: input, output en effecten leren en werken 2005-2011
In figuur 1 wordt de samenhang tussen de instrumenten en het beoogde effect weergegeven. De
doelmatigheid van de bedrijfsvoering gaat over de relatie tussen de input en de output: welke
beleidsinstrumenten zijn ingezet en tot welke prestaties hebben deze geleid? Met de doeltreffendheid
van het beleid wordt de relatie tussen de output en de effecten van beleid bedoeld: in welke mate zijn
de effecten op een bepaalde beleids doelstelling behaald dankzij de output van beleid. De
doelmatigheid van het beleid tot slot geeft de relatie aan tussen de input en de uiteindelijke effecten
van het beleid.

Doelmatigheid

Doeltreffendheid

bedrijfsvoering

beleid

Input

Output

Effecten

Leren en werken (63,5 mln)

47 (reg.) samenwerkingsverbanden

Duurzame reg. infrastructuur

Regelingen hbo (€ 27,1)

146.246 leerwerktrajecten (duale +

Scholingsbereidheid wg en wn

Leercultuur MKB (€ 5 mln)

EVC trajecten)

Betere mobiliteit

Leerwerkloketten (€ 7,29 mln p/j)

14.992 EVC- en maatwerktrajecten

Inbedding EVC/maatwerk in hbo

werkend leren in het hbo

Leercultuur in MKB

44 leerwerkloketten

Doelmatigheid
beleid

Duidelijk is dat de laatste jaren flinke stappen zijn gezet op het terrein van een leven lang leren:
•

Er is een stevige impuls aan duurzame regionale samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven
en lokale overheid gegeven, waarbij een leven lang leren vaak onderdeel is van bestaand
arbeidsmarktbeleid. Met 47 samenwerkingsverbanden zijn afspraken gemaakt voor de realisatie
van 125.000 leerwerk trajecten. In totaal zijn 146.246 leerwerktrajecten gerealiseerd. Hiermee is
de doelstelling ruimschoots behaald. De betrokken partijen zetten de samenwerking rond leren en
werken nu op eigen kracht voort.

•

Er zijn 43 regionale leerwerkloketten opgezet opgehangen aan 36 regionale
samenwerkingsverbanden. De leerwerkloketten zijn vervolgens ingepast in de integrale
dienstverlening van de Werkplein vestigingen. De leerwerkloketten hebben een brede taak in het
adviseren van burgers, werkgevers en werknemers over scholingsmogelijkheden en opleidingenaanbod. Zij zorgen ervoor dat vragers en aanbieders van EVC en scholing elkaar beter weten te
vinden.

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

15

•

Er is gewerkt aan een betere mobiliteit van mensen door de inzet van scholing en EVC. Het besef
van de noodzaak van op- en bijscholing voor duurzame inzetbaarheid en kwaliteit van de
economie is gegroeid en er is meer scholings bereidheid ontstaan bij werkgevers en werknemers.

•

Het aantal uitgevoerde EVC-procedures stijgt mede door de publiekscampagne: van 9.900 in
2007 tot 15.700 in 2009.

15

De landelijke publiekscampagne “Weet waar je staat, vraag je

Ervaringscertificaat” heeft geholpen om werkgevers te bereiken en individuen op weg te helpen.
Ook zijn de nodige stappen gezet om de basiskwaliteit van het Ervarings certificaat op orde te
brengen en de betrouwbaarheid van afgegeven EVC-verklaringen te vergroten.
•

Hoewel de kwantitatieve resultaten van de projecten EVC en maatwerk trajecten werkend leren in
het hbo zijn achtergebleven bij de ambities, hebben de projecten geleid tot een betere inbedding
van deze voorzieningen in de organisatie van de hogescholen. Een beperkt aantal hogescholen
ontwikkelt zich nu tot instituut waar organisatiebreed diensten worden verleend op het gebied van
een leven lang leren en waar leven lang leren nadrukkelijk in het strategische beleid wordt
verankerd.

•

Circa 500 middelgrote en kleine bedrijven ontwikkelen een leercultuur in hun bedrijf en vormen
zich om tot lerende organisaties die gericht zijn op een brede en duurzame inzetbaarheid van hun
medewerkers.

De voortgang van de nationale streefdoelen die zijn afgeleid van de Europese top van Lissabon 2000
laat de volgende cijfers zien.
Tabel 5: voortgang nationale streefdoelen n.a. v. Lissabon 2000
Indicator
Deelname aan leeractiviteiten door
25-64 jarigen

Basiswaarde

Realisatie

Realisatie

Streefwaarde

15,5%

17,0%

17,0%

20%

(2000)

(2008)

(2009)

(2010 en 2020)

77,6

77,6

79,0

(2008)

(2009)

(2010)

30 %

37 %

50 %

(2000)

(2010)

(2020)

Bron: Eurostat
Aandeel in de beroepsbevolking (25–
65 jaar) met startkwalificatie (%)
Bron: CBS, Statline
Aandeel hoger opgeleiden in de
beroepsbevolking (25-44 jaar)
Bron: Trends in Beeld, OCW, 2011

De deelname aan postinitiële scholing is tussen 2000 en 2009 gestegen van 15,5% tot 17%. Het gaat
daarbij, meer dan in andere Europese landen, vooral om werkgerelateerde opleidingen. Nederland
behoort nog steeds tot de best presterende landen. De groei is echter vertraagd. De nationale ambitie
in het kader van de Lissabondoelstelling van 20% scholingsdeelname in 2010 is niet gehaald. De
focus ligt nu op hetzelfde percentage, maar dan in 2020. Om inzicht te krijgen in de groeifactoren voor
deelname aan een leven lang leren en de factoren die deelname beïnvloeden, heeft IVA/SEOR een

15

EVC gemeten, Een onderzoek naar het aantal gerealiseerde EVC in de periode 2005-2009, Ecorys, mei 2010

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

16

onderzoek uitgevoerd onder verschillende referentielanden. De uitkomsten van dit onderzoek zijn aan
uw Kamer gezonden op 26 oktober 2011 (Kamerstuk 29544, nr. 342).

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

17

Bijlage 1: Ambitie en realisatie leerwerktrajecten 2008-2011 per samenwerkingsverband Leren en
Werken
Tijdelijke stimuleringsregeling

Tijdelijke stimuleringsregeling

Leren en Werken 2008-2011

leren en werken 2007

werkende jongeren zonder

totaal (streefwaarde 90.000)

startkwalificatie,
werkzoekenden en met
werkloosheid bedreigden
Regio / branche
Achterhoek
Agrarische sector ZH
Ambachten
Amersfoort / Eemland
Amsterdam
Arnhem -Nijmegen
Bouw
Carrosserie
Den Bosch
Den Haag
Deventer
Dordrecht
Drenthe
Eindhoven
Flevoland
Friesland
Gelderse Vallei
Gooi & Vechtstreek

16

Groene sector Zuid NL
Groningen
Haarlem
Haarlemmermeer
Handel
Helmond
IJmond
In Bedrijf
Levensmiddelen
Noord Holland Noord
Noord Limburg
Noord Veluwe
Noordoost Brabant
Noordoost Overijssel
Oost Groningen

16

ambitie

realisatie

%

ambitie

realisatie

%

ambitie

realisatie

%

1000

1427

142,7

1500

1191

79,4

2500

2618

104,7

600

54

9,0

-

-

-

600

54

9,0

1310

1995

152,3

1350

1586

117,5

2660

3581

134,6

600

880

146,7

1100

849

77,2

1700

1729

101,7

1500

1280

85,3

-

-

-

1500

1280

85,3

1200

1813

151,1

4000

3984

99,6

5200

5797

111,5

700

2448

349,7

2400

2926

121,9

3100

5374

173,4

1600

2373

148,3

-

-

-

1600

2373

148,3

900

1139

126,6

1594

1480

92,8

2494

2619

105,0

1745

2243

128,5

-

-

-

1745

2243

128,5

600

33

5,5

900

1118

124,2

1500

1151

76,7

900

1451

161,2

900

1050

116,7

1800

2501

138,9

800

996

124,5

-

-

-

800

996

124,5

1350

1806

133,8

1540

1878

121,9

2890

3684

127,5

580

1786

307,9

800

1141

142,6

1380

2927

212,1

600

584

97,3

1380

1344

97,4

1980

1928

97,4

400

492

123,0

580

353

60,9

980

845

86,2

-

47

-

-

-

-

0

47

600

491

81,8

-

-

-

600

491

81,8

1000

1735

173,5

975

549

56,3

1975

2284

115,6

450

444

98,7

-

-

-

450

444

98,7

450

202

44,9

-

-

-

450

202

44,9

700

725

103,6

3075

3463

112,6

3775

4188

110,9

1000

5588

558,8

-

-

-

1000

5588

558,8

400

553

138,3

-

-

-

400

553

138,3

1500

1360

90,7

5500

2273

41,3

7000

3633

51,9

1150

1018

88,5

-

-

-

1150

1018

88,5

425

834

196,2

-

-

-

425

834

196,2

400

509

127,3

975

686

70,4

1375

1195

86,9

700

702

100,3

700

440

62,9

1400

1142

81,6

1000

1674

167,4

-

-

-

1000

1674

167,4

425

474

111,5

600

426

71,0

1025

900

87,8

700

413

59,0

-

-

-

700

413

59,0

Met de regio Gooi & Vechtstreek zijn geen ambities afgesproken met betrekking tot het aantal

leerwerktrajecten. Wel is deze regio ondersteund bij het opzetten van een leerwerkloket.

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

18

Tijdelijke stimuleringsregeling

Tijdelijke stimuleringsregeling

Leren en Werken 2008-2011

leren en werken 2007

werkende jongeren zonder

totaal (streefwaarde 90.000)

startkwalificatie,
werkzoekenden en met
werkloosheid bedreigden
Regio / branche
RijnGouwe
Rivierenland
Rotterdam
Sociale Werkvoorziening
Tilburg
Twente
Uitzendbranche
Utrecht
West-Brabant
Zeeland
Zoetermeer
Zuid-Limburg
Zutphen/Apeldoorn
Zwolle
Totaal

ambitie

realisatie

%

ambitie

realisatie

%

ambitie

realisatie

%

631

921

146,0

526

131

24,9

1157

1052

90,9

1125

1167

103,7

-

-

-

1125

1167

103,7

2100

1434

68,3

1940

1581

81,5

4040

3015

74,6

740

826

111,6

-

-

-

740

826

111,6

735

780

106,1

1150

1550

134,8

1885

2330

123,6

1050

2480

236,2

1650

1898

115,0

2700

4378

162,1

900

952

105,8

1220

1367

112,0

2120

2319

109,4

860

1832

213,0

2054

3051

148,5

2914

4883

167,6

700

871

124,4

1300

2373

182,5

2000

3244

162,2

500

1422

284,4

-

-

-

500

1422

284,4

500

268

53,6

800

552

69,0

1300

820

63,1

2200

3347

152,1

3800

4185

110,1

6000

7532

125,5

600

207

34,5

1040

1162

111,7

1640

1369

83,5

1000

1421

142,1

-

-

-

1000

1421

142,1

40926

57497

140,5

45349

44587

98,3

86275

102084

118,3

Resultaten Leren en Werken 2005-2011

19