Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 034

Maatschappelijke diensttijd

Nr. 21

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 maart 2021
De investering die het Kabinet de afgelopen drie jaar heeft gedaan in het
opstarten en ontwikkelen van maatschappelijke diensttijd (MDT) voor en
door jongeren, betaalt zich nu uit. Het resultaat is een gestaag groeiend
MDT-netwerk – van inmiddels ruim 21.000 jongeren en 1.800 organisaties1
– dat weet wat er leeft onder jongeren en slagvaardig jongeren kan
werven, begeleiden en maatschappelijk relevante activiteiten kan
faciliteren. Eind 2020 zijn er in totaal 183 MDT-projecten, verdeeld over
Nederland. Driekwart van deze projecten heeft een samenwerking met
gemeenten. De vormgeving van de projecten is gebaseerd op de input
van jongeren zelf. Met de in 2020 verleende subsidie wordt er landelijk
opgeschaald naar deelname van circa 60.000 jongeren.
Doorlopend evaluatieonderzoek
Het doorlopende evaluatieonderzoek laat onder andere zien dat 86% van
de jongeren vindt dat hij of zij iets voor een ander en/of de samenleving
heeft gedaan tijdens MDT. 74% van de jongeren geeft aan MDT heel
leerzaam te vinden en 61% meldt zelf zijn/haar vaardigheden te hebben
ontwikkeld. Daarnaast geeft 77% van de jongeren aan nieuwe mensen te
hebben leren kennen en 67% nieuwe mensen met een andere achtergrond
dan zij zelf2. De eerder gestelde doelstellingen van MDT zijn hiermee
gehaald (iets doen voor een ander/samenleving 85%, talentontwikkeling
60% en ontmoetingen 70%)3.
Jongeren die deelnemen aan MDT zijn onverminderd enthousiast en
geven hun MDT-ervaring een 7,8. Daarnaast blijkt uit dit onderzoek dat
jongeren steeds positiever tegenover MDT staan. 10% van de jongeren
1

Onderzoeksrapport Maatschappelijke dienststijd, «De experimenteerfase voorbij: MDT voor de
toekomst», Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 35 034, nr. 18
3
Bijlage bij kamerstuk 35 034, nr. 18
2

kst-35034-21
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 034, nr. 21

1

blijft betrokken bij de MDT-organisatie waar het MDT-traject werd gedaan.
Meer dan de helft van de jongeren die deelnemen aan MDT heeft geen
eerdere ervaring met vrijwilligerswerk. Dit laat zien dat met MDT een
nieuwe groep jonge vrijwilligers wordt bereikt.
In het onderzoek onder projectleiders geeft 42% aan dat MDT een (zeer)
groot effect heeft op de omvang van het vrijwilligersbestand. Daarnaast
geeft 56% van de projectleiders aan dat MDT een (zeer) groot effect heeft
op het werven van jongeren. Ook MDT-organisaties zijn onverminderd
enthousiast over MDT. Daarnaast zijn in het onderzoek gastorganisaties
bevraagd over hun ervaringen met MDT. 86% van de gastorganisaties is
positief tot zeer positief over de verhouding tussen wat het kost en wat
het oplevert voor de eigen organisatie.
Flexibel en wendbaar instrument
De belangrijkste werkzame elementen in de aanpak van MDT zijn het
werken vanuit de maatschappelijke opgave, de jongere centraal, in
cocreatie met de samenleving, vanuit de energie en behoeften van de
samenleving, (klein) begonnen in experimentvorm en zo wendbaar en
flexibel mogelijk. MDT heeft in 2020 aangetoond met haar infrastructuur
van deelnemende organisaties, gemeenten, scholen en bedrijven een
waardevolle ondersteuning te zijn bij (actuele) maatschappelijke vraagstukken zoals het creëren van gelijke kansen en het tegengaan van
eenzaamheid, jeugdwerkloosheid en onderwijsachterstanden.
In de coronatijd is er in het voorjaar een extra subsidieronde opengesteld.
Speciaal voor projecten die snel wilden inspringen op de ontstane situatie
door met jongeren ondersteuning te bieden aan groepen in de samenleving die dit het meeste nodige hadden, waaronder ook jongeren zelf.
Bijvoorbeeld onlinehulp bij thuisonderwijs van kinderen en middelbare
scholieren. Aan deze ronde hebben 19 projecten (circa 2.800 jongeren)
meegedaan.
In de zomer- en winterperiode heeft MDT op verzoek van het Veiligheidsberaad meegewerkt aan het tot stand komen van het gemeentelijk project
Jeugd aan Zet, waarbij gemeenten maatschappelijke activiteiten organiseerden voor en door jongeren. Ruim 300 gemeenten hebben hieraan
deelgenomen. Dit project is financieel ondersteund door MDT. Daarnaast
is MDT betrokken bij het gemeentelijk plan Perspectief voor de Jeugd met
MDT, waarvan de voorbereidingen eind 2020 zijn gestart.
Verkenning naar een meer verplichtende variant afgerond
In mijn brief d.d. 13 september 2019 (Kamerstuk 35 034, nr. 6) heb ik
aangekondigd een verkenning te starten naar mogelijkheden van een
meer verplichtende variant van MDT. Adviesbureau Andersson Elffers
Felix heeft op mijn verzoek de wettelijke (on)mogelijkheden van een meer
verplichtende variant en de voor- en nadelen van een dergelijke variant
onderzocht. De focus lag, zoals met uw Kamer afgesproken, op drie
groepen jongeren:
1. Een meer verplichtende variant van MDT in relatie tot de tegenprestatie (voor jongeren met een bijstandsuitkering).
2. Een meer verplichtende variant van MDT in relatie tot de bestaande
kwalificatieplicht (voor jongeren van 16 en 17 jaar).
3. Een meer verplichtende variant van MDT bij een verlengde kwalificatieplicht (voor jongeren van 18 tot 21 jaar).
De verkenning is afgerond en met deze brief stuur ik uw Kamer het
rapport Verkenning van een meer verplichtende variant MDT: Volledig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 034, nr. 21

2

vrijwillig of een verplichtende vorm? 4 Het rapport biedt inzicht in de
mogelijkheden die er nu al zijn om jongeren een verplichtende vorm van
MDT aan te bieden op basis van de huidige wetgeving. Ten aanzien van
de verplichtende vorm zijn zowel voor- als nadelen te noemen. Belangrijk
hierbij is dat gekeken wordt naar de gevolgen voor de uitvoerbaarheid
van MDT-trajecten, omdat een verplichte vorm van MDT invloed kan
hebben op de motivatie van jongeren. Belangrijk blijft om de kansen die
MDT jongeren kan bieden voor hun toekomst te benadrukken, ongeacht
voor welke vorm van MDT gekozen wordt.
Tot slot
Maatschappelijke diensttijd is uitgegroeid tot een waardevol instrument.
Zoals uit het onderzoek blijkt met waarde voor partners in verschillende
domeinen. Het ontwikkelen van een dergelijk instrument kost tijd. Niet
alleen om te verkennen hoe het instrument het beste kan voorzien in de
behoefte van jongeren, maar ook om vertrouwen op te bouwen bij
partners in het MDT-netwerk. De bijdrage die MDT heeft kunnen leveren in
de coronacrisis laat zien hoe veelzijdig MDT is, maar de maatregelen om
de coronacrisis tegen te gaan hebben er ook voor gezorgd dat MDT nog
niet volledig tot haar recht heeft kunnen komen. Mijn oproep aan uw
Kamer is: geef MDT de ruimte om verder uit te groeien zodat jongeren
hun talenten kunnen ontwikkelen, van betekenis kunnen zijn voor de
samenleving en via nieuwe ontmoetingen de sociale cohesie kunnen
versterken.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 034, nr. 21

3