Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 482

Cultuursubsidies

Nr. 114

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 25 februari 2022
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de
brief van 17 november 2021 over de voortgang van het internationaal
cultuurbeleid (Kamerstuk 31 482, nr. 113).
De vragen en opmerkingen zijn op 2 december 2021 aan de Minister van
Buitenlandse Zaken voorgelegd. Bij brief van 22 februari 2022 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De adjunct-griffier van de commissie,
Konings

kst-31482-114
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 482, nr. 114

1

Inhoudsopgave
I.
II.

blz.

Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie

2
5

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersoon
I. Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de voortgang van het internationaal cultuurbeleid 2020 (Kamerstuk
31 482, nr. 113). Zij waarderen de inzet op dit terrein en hebben hierover
een aantal vragen.
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het feit dat het
overgebleven budget van 2020 overgeheveld is naar 2021. Om hoeveel
budget gaat dit, en hoe zal dit extra budget ingezet worden?
Antwoord van het kabinet:
De posten hebben een totaal bedrag van € 296.000 meegenomen naar
2021. Dat budget is door de posten besteed aan reguliere, soms door
COVID-maatregelen uitgestelde projecten in het kader van het Internationaal Cultuur Beleid (ICB). Van de ICB-middelen die via de rijkscultuurfondsen en ondersteunende culturele instellingen beschikbaar waren
gesteld in 2020 is circa 50% (€ 4 miljoen) uitgegeven. De overgebleven
middelen dienden in 2021 te worden besteed aan de doelen waarvoor zij
zijn verstrekt, dus binnen de kaders van het vigerende ICB.
De leden van de VVD-fractie vragen wat de ratio is achter de verdeling van
de financiële middelen over de drie doelstellingen genoemd op pagina 6
van de rapportage. Weerspiegelt de verdeling van het geld ook het belang
dat aan ieder van deze doelen wordt toegekend?
Antwoord van het kabinet:
De verdeling van financiële middelen over de drie doelstellingen, alsmede
de aandachtsgebieden creatieve industrie en gedeeld cultureel erfgoed
(internationale erfgoedsamenwerking), werd bepaald door factoren als
beschikbare fondsen, personele capaciteit op de onder de desbetreffende
doelstelling vallende posten en de met het ICB te dienen belangen (zoals
vraag uit het culturele veld en prioriteiten van buitenlandbeleid).
Deze leden erkennen dat de basis van internationaal cultuurbeleid een
sterke cultuursector is. Maar in een wereld waarin veiligheid en rechtvaardigheid steeds meer onder druk staan (doelstelling 2) en de diplomatieke
relaties met diverse grootmachten moeizamer zijn (doelstelling 3), lijkt het
logisch om een groter deel van het internationaal cultuurbudget aan
doelstellingen 2 en 3 te besteden. Deelt het kabinet dit standpunt van de
leden van de VVD-fractie?
Antwoord van het kabinet:
Het ICB 2017–2020 is inmiddels opgevolgd door een nieuw vierjarig
beleidskader (voor de periode 2021–2024). De eerste en derde doelstelling
uit het voorgaande beleid komen daarin met zoveel woorden terug, de
tweede is opgevolgd door een doelstelling met een focus op de
Sustainable Development Goals (SDG’s). Het beleidskader is voorzien van
een budget waarmee recht wordt gedaan aan het evenwicht tussen de
drie doelstellingen. Bij de vaststelling van het budget zijn, zoals ook
voorheen, zaken als vraag uit het culturele veld, prioriteiten van buiten-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 482, nr. 114

2

landbeleid en de uitvoeringscapaciteit op de posten in overweging
genomen.
De leden van de VVD-fractie lezen op pagina 11 en 29 van de rapportage
dat 81% van het internationaal cultuurbeleid-budget naar twintig
prioriteitslanden gaat. Op basis van welke criteria wordt bepaald welke
landen prioriteit hebben en hoeveel budget er naar deze landen gaat?
Antwoord van het kabinet:
Binnen het internationaal cultuurbeleid is bewust gekozen voor focus op
een beperkt aantal landen. Die keuze is onderbouwd in het beleidskader
ICB 2017–2020 (Kamerstuk 31 482, nr. 97), en voor de nieuwe periode in
het beleidskader ICB 2021–2024 (Kamerstuk 31 482, nr. 108). We concentreren het beleid daar waar voldoende vraag is naar samenwerking met
Nederland, op landen met artistieke en economische mogelijkheden voor
de Nederlandse culturele sector, en waar buitenlandpolitieke prioriteiten
en belangen bij elkaar komen. Naarmate het totaal aan belangen groter
wordt geacht, wordt een hoger budget toegekend.
Is het kabinet ook van mening dat verschuivende diplomatieke prioriteiten
en focus aanleiding zijn om dit budget anders te verdelen? Bijvoorbeeld
meer richting landen waar Nederland het grootste belang heeft ten
aanzien van veiligheid en welvaart, en waarmee de diplomatieke
betrekkingen onder druk staan?
Antwoord van het kabinet:
De verdeling van de budgetten langs de lijnen van de drie doelstellingen
in het huidige ICB stelt ons goed in staat om de met het ICB te dienen
belangen conform de ambities van het kabinet te dienen. Het huidige
beleidskader biedt weliswaar de mogelijkheid in te spelen op veranderende omstandigheden, maar daarvan is sinds de vaststelling van het
kader geen sprake.
De VVD-leden vragen hoe het kabinet bepaalt in hoeverre de middelen
effectief worden besteed. In hoeverre zijn met het ingezette budget de drie
doelstellingen bereikt? Welke subdoelen of prestatie-indicatoren worden
daarvoor gebruikt? En welke criteria worden gehanteerd om budget aan
een project toe te kennen?
Antwoord van het kabinet:
Zoals toegezegd aan de Tweede Kamer, wordt het internationaal cultuurbeleid 2017–2020 momenteel geëvalueerd. Die evaluatie zal naar
verwachting maart van dit jaar worden afgerond en daarna met de Kamer
worden gedeeld. De verwachting is dat de evaluatie inzicht zal kunnen
geven in de gerealiseerde activiteiten en de resultaten van het beleid.
De bevoegdheid om subsidies al dan niet aan een project toe te kennen, is
gedelegeerd aan de posten, rijkscultuurfondsen en instellingen, met
inachtneming van de geldende richtlijnen voor uitvoering en beheer. Alle
doelen die in het beleidskader staan omschreven – culturele, economische, diplomatieke, sociale, etc. – worden in de afweging over het al
dan niet toekennen van middelen betrokken. De prioriteitsposten gaan
daarnaast te werk aan de hand van een meerjarenplan, dat in goed
overleg met de cultuurfondsen en ondersteunende instellingen wordt
opgesteld en waarover gedurende de gehele beleidsperiode regelmatig
overleg tussen deze partijen plaatsvindt. In deze plannen, die ook
gepubliceerd worden, merken de posten bepaalde thema’s en sectoren als
prioritair aan. Aanvragen die aansluiten bij de prioriteitsstelling scoren
hoger bij de beoordeling. Een dergelijke aanpak schept duidelijkheid voor
aanvragers, brengt focus aan in beleidsuitvoering en geeft richting aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 482, nr. 114

3

toekenning van schaarse middelen. Daarnaast verdelen de rijkscultuurfondsen ook ICB-middelen, aan de hand van hun regelingen.
De leden van de VVD-fractie kunnen zich vinden in doel 2: Cultuur en een
veilige, rechtvaardige en toekomstbestendige wereld. Wel vragen deze
leden zich af waarom er specifiek voor gekozen is om «maatschappelijke
vernieuwing en sociale verbinding» te bewerkstelligen in de genoemde
vier landen Egypte, Marokko, Rusland en Turkije. Is de inzet van cultuur
om maatschappelijke vernieuwing te realiseren in deze landen effectief?
Antwoord van het kabinet:
Binnen het internationaal cultuurbeleid is bewust gekozen voor focus op
een beperkt aantal landen. Die keuze is onderbouwd in het beleidskader
ICB 2017–2020 (Kamerstuk 31 482, nr. 97). Daarin is voor doelstelling 2
Cultuur en een veilige, rechtvaardige en toekomstbestendige wereld
gekozen voor een beperkt aantal landen waar mogelijkheden liggen om
bij te dragen aan grotere sociale cohesie en een opener samenleving met
meer ruimte voor culturele verschillen. Daarnaast wilde het kabinet in
2016 het wederzijds begrip en vertrouwen tussen de betrokken landen en
Nederland versterken. Het ging in eerste instantie om zeven landen
rondom Europa: Egypte, Libanon, Mali, Marokko, Palestijnse Gebieden,
Turkije en Rusland. Deze keuze was gebaseerd op de relevantie van deze
landen voor de hoofddoelstelling alsmede de aanwezige culturele
netwerken en ervaring waarop kan worden voortgebouwd. Echter, in
reactie op een motie uit de Kamer (Kamerstuk 34 550 VIII, nr. 66) heeft het
Kabinet in 2017 (Kamerstuk 31 482, nr. 103) besloten de wijze van
uitvoering van de tweede doelstelling van het internationaal cultuurbeleid
aan te passen en het aantal landen waarin deze doelstelling ingezet zou
worden, te verkleinen. Het kabinet hechtte eraan de programma’s in
Egypte, Marokko, Rusland en Turkije uit te voeren omdat deze van groot
belang zijn voor de bilaterale relatie met deze landen. Wat betreft de
effectiviteit van de inzet van cultuur om maatschappelijke vernieuwing te
realiseren verwijs ik u graag naar de evaluatie van het ICB 2017–2020 die
de Kamer binnenkort toegezonden zal worden.
De leden van de VVD-fractie hechten veel belang aan doel 3: De inzet van
culturele diplomatie. Op pagina 20 van de rapportage wordt vermeld dat
ambassades in 2020 beschikten over een budget van € 10.000 tot € 25.000
om cultuur in te zetten voor diplomatieke doelen. Deze leden vragen of dit
beperkte budget per ambassade voldoende is, zeker in geval van grote
landen waarmee Nederland intensieve of juist moeizame diplomatieke
betrekkingen onderhoudt. Ziet het kabinet noodzaak om meer middelen
vanuit het internationaal cultuurbudget te alloceren naar doel 3, zodat het
maximale budget per ambassade kan worden verhoogd?
Antwoord van het kabinet:
Naast een focus op de 20 landen in het beleidskader ICB 2017–2020, is er
een aantal ambassades dat een beperkter budget heeft voor de inzet van
culturele diplomatie. Deze inzet is verbonden met de algehele inzet van de
ambassade en verbindt cultuur met de HGIS-doelen. De ervaring leert dat
het toegekende budget voldoende is en dat dit door de desbetreffende
posten, met de beperkte capaciteit die ze hebben, effectief wordt ingezet.
Ambassades die in een enkel geval meer budget nodig hebben, kunnen
daarin gefaciliteerd worden. Daarmee leveren zij door middel van cultuur
een waardevolle bijdrage aan het buitenlandbeleid van Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 482, nr. 114

4

Deze publicatie1 van cultuur-uitvoeringsorganisatie Dutch Culture bevat
goede voorbeelden uit 2020 op het vlak van culturele diplomatie.
II. Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
rapportage over de voortgang van het internationaal cultuurbeleid. Deze
leden hebben nog enkele vragen aan het kabinet.
De leden van de D66-fractie zijn content met de voortgang van het
internationaal cultuurbeleid. Deze leden lezen dat de grootste uitgaven
voor het internationaal cultuurbeleid in Duitsland, Italië, de Verenigde
Staten, Verenigd Koninkrijk en Japan worden gedaan. Kan het kabinet
toelichten waarom hier de voornaamste focus ligt? Waarom is deze focus
verschillend ten opzichte van vorig jaar?
Antwoord van het kabinet:
Binnen het internationaal cultuurbeleid wordt bewust gekozen voor focus
op een beperkt aantal landen. We concentreren het beleid daar waar
voldoende vraag is naar samenwerking met Nederland, op landen met
artistieke en economische mogelijkheden voor de Nederlandse culturele
sector, en waar buitenlandpolitieke prioriteiten en belangen bij elkaar
komen. De Verenigde Staten en Duitsland behoorden zowel in 2019 als in
2020 tot de vijf landen met de grootste uitgaven voor het internationaal
cultuurbeleid.
In 2019 waren dat in volgorde: de Verenigde Staten, Duitsland, Indonesië,
Turkije en Rusland (zie pagina 27 Voortgangsrapportage 2019)2. Deze
uitgaven betreffen het gedelegeerde budget via de ambassades in
doelstelling 1 en doelstelling 2 landen, de cultuurfondsen, EYE en Het
Nieuwe Instituut, de uitvoeringspartners voor internationale erfgoedsamenwerking en is exclusief centraal gefinancierde programma’s. De
posten in de ICB-prioriteitslanden beschikken meerjarig over min of meer
vaste budgetten. Verschillen ten opzichte van vorig jaar kunnen gelegen
zijn in de uitgaven van de cultuurfondsen en ondersteunende instellingen
die per jaar kunnen variëren. Ook kunnen belangrijke manifestaties in een
land (zoals biënnale, expo, gastlandschap bij film en literatuur, etc.) leiden
tot hogere bestedingen dan in de jaren daarvoor of daarna. Tenslotte kan
ook de Covid-19 pandemie hebben geleid tot verschillen in uitgaven ten
opzichte van 2019 omdat veel grote evenementen werden uitgesteld.
De leden van de D66-fractie achten de overzeese Nederlandse Koninkrijksrelaties van grote waarde op het internationale cultuurbeleid. Hoe denkt
het kabinet meer invulling te kunnen geven aan de koninkrijk-brede
invulling van het Nederlandse internationaal cultuurbeleid in het
Caribische gebied en Latijns-Amerika? Wat voor activiteiten onderneemt
de stichting DutchCulture bijvoorbeeld specifiek in deze regio? Is het
kabinet het verder eens met deze leden dat Willemstad (behorend tot de
Werelderfgoedlijst van UNESCO) een speciale plek verdiend in het
Nederlandse internationaal cultuurbeleid? Zo ja, hoe denkt het kabinet
plekken zoals deze in het westelijk halfrond verder te kunnen beschermen
en de culturele activiteiten daar te bevorderen?

1

https://dutchculture.nl/sites/default/files/atoms/files/dutchculture_-_information_inspiration__impact_of_cultural_diplomacy.pdf.
2
Kamerstuk 31 482, nr. 110.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 482, nr. 114

5

Antwoord van het kabinet:
Het internationaal cultuurbeleid is beleid voor het hele Koninkrijk, inclusief
het Caribisch deel van het Koninkrijk. De subsidieregelingen van de zes
rijkscultuurfondsen (dus ook die voor het ICB) staan open voor alle
Koninkrijksdelen. Het Ministerie van OCW is in gesprek met de rijkscultuurfondsen om de bekendheid en beschikbaarheid van deze middelen in
het Caribisch deel van het Koninkrijk te vergroten. De Creative Europe
Desk, onderdeel van Dutch Culture, geeft informatie en ondersteunt
aanvragen in relatie tot het Europese subsidieprogramma Creative
Europe, ook in het Caribisch gebied. Ook brengt DutchCulture cultuurprofessionals uit Suriname, Brazilië en Nederland samen in (digitale)
bezoekersprogramma’s en bijeenkomsten, waaronder de serie livecasts
Infected Cities3 (2020–2021). Financiële ondersteuning is er voor gezamenlijke projecten op het gebied van erfgoed ook vanuit het zogenaamde
Matchingfonds van DutchCulture zoals een nieuw community museum in
Diitabiki (Suriname).
Willemstad maakt als Werelderfgoed onderdeel uit van het internationale
netwerk van Werelderfgoederen. Er is tussen Nederland en Curaçao op
dat vlak ook samenwerking. Curaçao heeft verder regionale samenwerkingsverbanden op het gebied van erfgoed. In andere delen van LatijnsAmerika heeft Nederland via het werelderfgoedfonds Netherlands Fund in
Trust de afgelopen jaren ook een aantal projecten ondersteund in
Latijns-Amerika. Voorbeelden zijn onderzoek voor de werelderfgoednominatie van Jodensavanne in Suriname, instandhouding van houten erfgoed
in het Caribisch gebied en de restauratie van Brimstone Hill Fortress in
Saint Kitts and Nevis.
De leden van de D66-fractie kijken verder met grote belangstelling naar de
invulling van de digitalisering van cultuur. Zeker door de Covid-19
pandemie achten deze leden het belangrijk dat de focus op deze digitalisering wordt gestimuleerd. Hoe kijkt het kabinet hier tegenaan? Wat wordt
er momenteel al gedaan om dit proces te bevorderen? Wat kan er volgens
het kabinet nog meer gedaan worden om dit proces te stimuleren?
Antwoord van het kabinet:
Zoals ook met Uw Kamer gedeeld in de brieven van 24 september 20214
en 16 november 20215 is het kabinet van mening dat de verdere digitalisering van de culturele en creatieve sector van groot belang is vanwege
de kansen die het culturele activiteiten en instellingen biedt. Sinds de
eerste lockdown in het voorjaar van 2020 hebben veel instellingen en
makers de mogelijkheden van digitaal aanbod versneld verkend en
ontwikkeld, en ervaren dat digitalisering kansen biedt voor het vergroten,
verbreden en verdiepen van het publieksbereik.
Het kabinet onderschrijft al langer het belang van digitalisering en het zet
zich in om de digitale transformatie van de culturele en creatieve sector te
bevorderen. Zo ondersteunt het Ministerie van OCW sinds 2015 de
erfgoedsector bij digitalisering met de Nationale Strategie Digitaal
Erfgoed. Deze strategie – vernieuwd in 2021 – maakt het erfgoed beter
digitaal toegankelijk vanuit het oogpunt van de gebruiker. In deze strategie
is samenwerking het uitgangspunt vanuit de overtuiging dat digitalisering
een opgave is die niet enkel door individuele instellingen gerealiseerd kan
worden. Deze strategie wordt uitgevoerd door het Netwerk Digitaal
Erfgoed. De afgelopen zes jaar zijn door dit netwerk diverse hulpmiddelen
ontwikkeld zodat erfgoedinstellingen beter om kunnen gaan met hun
3

https://dutchculture.nl/en/news/infectedcities.
Kamerstuk 35 420, nr. 406.
5
Kamerstuk 32 820, nr. 452.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 482, nr. 114

6

digitaal erfgoed. Ook is gewerkt aan een groot netwerk van organisaties
en mensen waarin kennisuitwisseling en samenwerking centraal staan.
Daarnaast zijn er twee nieuwe functies in de culturele basisinfrastructuur
gekomen die mede als taak hebben om sectorcollecties op de terreinen
van podiumkunsten, digitale cultuur en ontwerp duurzaam digitaal te
verbinden en toegankelijk te maken volgens de uitgangspunten van de
Nationale Strategie Digitaal Erfgoed.
Eind 2020 heeft de Raad voor Cultuur het advies «Onderweg naar
overmorgen» uitgebracht. Op basis van dat advies heeft de Minister van
OCW drie interdisciplinaire innovatielabs ingesteld, waarvan een voor
digitalisering. Deze innovatielabs hebben als doel het ontwikkelen van
toepasbare kennis en werkvormen die de sector helpen ook na de
coronacrisis meer wendbaar en weerbaar te worden. De uitvoering van de
innovatielabs ligt bij het Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie in
samenwerking met ClickNL, het topconsortium kennis en innovatie voor
de creatieve industrie. Inmiddels is de aanvraagtermijn voor projecten
voor instellingen en makers gesloten. Begin februari 2022 gaan de eerste
digitaliseringsprojecten binnen de innovatielabs van start.
Met ingang van 2017 is de opdracht aan het kennisinstituut voor digitalisering (DEN) verbreed zodat het instituut de volledige cultuursector kan
ondersteunen bij de digitale transformatie. Daarnaast ontving DEN in 2021
een projectsubsidie van het Ministerie van OCW om naast de reguliere
activiteiten extra in te zetten op het ontwikkelen van digitale vaardigheden
en een innovatieve organisatiecultuur bij instellingen.
In de brief aan Uw Kamer van 16 november 2021 staat ook dat digitalisering voor veel kleine en middelgrote instellingen een grote opgave is en
dat het vraagstuk van de digitale transformatie om een structurele en
duurzame aanpak vraagt. In het kader van de contouren van een
herstelplan zijn in die brief een aantal maatregelen geschetst waarmee
betere randvoorwaarden zoals kennis en infrastructuur gecreëerd worden
zodat alle instellingen en makers gebruik kunnen maken van de kansen
die digitalisering biedt.
De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar de huidige staat wat
betreft de impact van de Covid-19 pandemie op het internationaal
cultuurbeleid en de culturele samenwerking van Nederland met andere
landen. Hoe verlopen de huidige samenwerkingen en projecten? Hoe
wordt er in de toekomst beter geanticipeerd op belemmeringen als de
Covid-19 pandemie? Kunnen hybride vormen van kunst hierbij een rol
spelen? Kan het kabinet verder toezeggen dat de specifieke knelpunten die
aan het licht zijn gekomen tijdens deze pandemie, bij de Europese
collega’s worden geagendeerd om te kijken hoe de belemmeringen van
deze pandemie gezamenlijk te verhelpen?
Antwoord van het kabinet:
Net als in 2020 hebben de beperkingen gevolgen gehad voor internationale culturele activiteiten en bezoekersprogramma’s aan Nederland.
Tegelijk konden in tijden waarin meer mogelijk was uitstekende live
presentaties plaatsvinden, zowel in Nederland – met een optreden van
kunstenaars uit het buitenland – als omgekeerd. Voor sommige disciplines
blijkt een digitale presentatie een goed alternatief te zijn en soms ook te
leiden tot nieuw publiek. Samenwerking over disciplines heen kan daarbij
de mogelijkheden voor een snelle digitale uitwisseling vergroten. In
gesprekken met Europese collega’s vormt de impact van Covid-19 op het
culturele en creatieve veld een belangrijk onderwerp: nu en in de
toekomst. Bewindslieden en departementen wisselen kennis en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 482, nr. 114

7

ervaringen uit als het gaat om mogelijkheden het culturele veld zo goed
mogelijk te ondersteunen.
De leden van de D66-fractie zijn tot slot benieuwd naar de visie van het
kabinet op de rol van kunstenaars bij het oplossen van wereldlijke
vraagstukken als duurzaamheid. Hoe denkt het kabinet hierover? Wat
wordt er momenteel gedaan om deze kunstenaars te betrekken in dit
proces? Hoe kunnen deze kunstenaars verder gestimuleerd worden in de
toekomst?
Antwoord van het kabinet:
Het ICB 2017–2020 is inmiddels opgevolgd door een nieuw vierjarig
beleidskader voor de periode 2021–2024 (Kamerstuk 31 482, nr. 108),
daarin is ook een doelstelling opgenomen om de kracht van de culturele
sector en creatieve industrie voor de SDG’s te benutten, met name in de
verbinding met de BHOS-agenda in de focusregio’s.
Het kabinet geeft hier op verschillende manieren vorm aan, zowel in het
kader van nationaal, als internationaal beleid. In het kader van het
cultuurbeleid worden instellingen via de Culturele Basisinfrastructuur en
projecten via het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie gefinancierd die
experimenten mogelijk maken, onderzoek doen en innovaties ontwikkelen
waarbij de inzet van creatieve professionals bij urgente maatschappelijke
transitieopgaven centraal staat. Voorbeelden van instellingen zijn Waag,
Dutch Design Week, Next Nature Network en de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam. Daarnaast wordt hieraan gewerkt in het kader
van programma’s die het Ministerie van OCW financiert of waarin het
departement participeert, zoals het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp
en het programma Idols, waarbij opdrachtgevers en ontwerpers bij elkaar
worden gebracht om te werken aan opgaven die samenhangen met
thema’s als energietransitie, circulaire economie en smart cities.
Daarnaast werkt het Ministerie van OCW intensief samen met de
Ministeries van EZK en BZ aan het Topsectorenbeleid. Het Topteam
Creatieve Industrie heeft een internationaliseringsagenda waarbij
eveneens de inzet van ontwerp en creatieve professionals voor
maatschappelijke opgaven voorop staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 482, nr. 114

8