Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 610

Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001,
de Wet op de loonbelasting 1964, de
Pensioenwet, de Wet verplichte
beroepspensioenregeling en de Invoerings- en
aanpassingswet Pensioenwet in verband met de
aanpassing van het fiscale kader voor
oudedagsvoorzieningen (Wet verlaging
maximumopbouw- en premiepercentages
pensioen en maximering pensioengevend
inkomen)

Nr. 7

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 mei 2013
Het wetsvoorstel Wet verlaging maximumopbouw- en premiepercentages
pensioen en maximering pensioengevend inkomen is voor uw Kamer
aanleiding geweest om meer inzicht te vragen in de gevolgen van dit
wetsvoorstel voor de fiscaal gefaciliteerde pensioenopbouw. Hiertoe heeft
uw Kamer de gewijzigde motie van het lid Krol1 aanvaard. Met deze brief
geeft het kabinet uitvoering aan deze motie.
Bij de actuariële berekening van de effecten voor de verschillende
generaties heeft het kabinet gekozen voor een invulling die in lijn is met
het advies van de Raad van State. Dat wil zeggen dat voor een aantal
voorkomende inkomenssituaties (modaal, twee keer modaal, drie keer
modaal en vier keer modaal) met een aantal voorkomende opbouwperiodes (werknemer geboren in 1958, 1968, 1978 en 1988) in beeld wordt
gebracht welke gevolgen de aanpassing van het Witteveenkader heeft op
het bereikbare eindresultaat aan pensioen in relatie tot het gemiddeld
verdiende loon en het te verwachten laatstverdiende loon.
De berekeningen zijn uitgevoerd door actuarieel deskundigen van de
Belastingdienst. Hierbij is een deterministische benadering gehanteerd.
Dat wil zeggen dat de gepresenteerde uitkomsten slechts weergeven wat
bij een uitkeringsovereenkomst vanaf 2015 maximaal fiscaal gefaciliteerd
aan ouderdomspensioen kan worden opgebouwd binnen het Witteveenkader, uitgaande van een 25-jarige toetreedleeftijd en een feitelijke
uittreedleeftijd op de voor de belastingplichtige geldende AOW-leeftijd. In
individuele gevallen kunnen de uitkomsten vanzelfsprekend afwijken door
bijvoorbeeld omstandigheden als een soberder pensioentoezegging,
1

kst-33610-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Kamerstuk 33 566, nr. 36.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 610, nr. 7

1

onvolledige diensttijd, achterblijvende financiering of tegenvallende
beleggingsresultaten. Voor een stochastische benadring van het
bereikbare pensioenresultaat verwijst het kabinet naar de CPB-notitie
«Generatie-effecten versobering pensioenopbouw».2
De door de Belastingdienst uitgevoerde berekeningen zijn vervolgens
beoordeeld door actuarissen van de Nederlandsche Bank (DNB). Naar de
mening van DNB rechtvaardigt het doel van de berekeningen de gehanteerde deterministische opzet. Volgens DNB zijn de berekeningen
gebaseerd op algemeen aanvaarde actuariële grondslagen, waardoor de
uitkomsten, gegeven de gehanteerde veronderstellingen, een representatief beeld geven van de – na aanvaarding van het wetsvoorstel – binnen
het Witteveenkader bereikbare pensioenniveau’s. Tot slot merkt DNB op
dat in voorkomende individuele gevallen resultaten kunnen afwijken van
de gepresenteerde uitkomsten.
In de bijlage bij deze brief worden de uitkomsten van de berekeningen
gepresenteerd. Ter toelichting op dit overzicht merkt het kabinet nog het
volgende op. De vermelde vervangingsratio’s zijn deterministisch
bepaald. Verondersteld wordt dat de betreffende werknemers tien jaar
vóór de ingangsdatum van de pensioenuitkeringen één tot vier keer het
modale loon verdienen. Dit modale loon is afgeleid van het huidige
modale loon. Bij de gehanteerde berekeningsgrondslagen is verondersteld dat de algemene loonstijging, de stijging van de AOW-uitkering, het
maximum pensioengevend loon en de indexatie van opgebouwde
aanspraken steeds procentueel oplopen met 2% per jaar. Voorts is een
indexatie van het gemiddeld loon verondersteld van een gelijk niveau.
Verder is aangenomen dat de werknemers vanaf de 25-jarige leeftijd
aanvangen met pensioen opbouwen op basis van het middelloonstelsel
en daarmee doorgaan totdat het ouderdomspensioen ingaat op de op
basis van de meest recente CBS-prognoses te verwachten AOW-leeftijd.
Voor de pensioenopbouw is uitgegaan van het voor de betreffende jaren
geldende fiscaal maximale opbouwpercentage: 2,25% voor alle opbouwjaren tot en met 2013, 2,15% voor 2014 en 1,75% voor 2015 en volgende
jaren. Bij de bepaling van de omvang van het pensioengevend loon in de
verschillende jaren is rekening gehouden met een carrièreontwikkeling
van 3% per jaar tot 35 jaar, 2% per jaar tot 45 jaar en 1% per jaar tot 55
jaar, waarbij het wettelijk minimumloon als het minimum pensioengevend
loon is gehanteerd. De AOW-uitkering en toegezegde aanspraken zijn
jaarlijks aangepast op basis van een algemene loonontwikkeling van 2%
per jaar. Voorts wordt bij iedere verhoging van de wettelijke pensioenrichtleeftijd het reeds opgebouwde pensioen actuarieel herrekend naar die
nieuwe leeftijd.
Op basis van de uitgevoerde berekeningen kan volgens het kabinet
worden vastgesteld dat de huidige en toekomstige generaties binnen het
Witteveenkader een adequaat pensioen kunnen opbouwen. Hoewel de
jaarlijkse fiscaal gefaciliteerde pensioenopbouw uitgaat van een pensioenopbouw na 40 jaar werken van 70% van het gemiddelde loon, komen
bijgaande berekeningen hoger uit. Dit heeft verschillende oorzaken.
Allereerst is de veronderstelde periode waarover pensioen wordt
opgebouwd langer dan 40 jaar omdat de arbeidzame periode als gevolg
van de – op basis van CBS-cijfers verwachte – stijging van de levensverwachting groter zal zijn. Ook worden de reeds opgebouwde pensioenaanspraken – uiteindelijk – actuarieel neutraal herrekend naar de voor een
individuele pensioengerechtigde AOW-leeftijd. Voor de jongere
2

Deze notitie is als bijlage toegevoegd aan het wetsvoorstel Wet verlaging maximum opbouwen premiepercentages pensioenen en maximering pensioengevend inkomen, Ter inzage gelegd
bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 610, nr. 7

2

werknemers is sprake van een beperkte daling van het uiteindelijk
bereikbare pensioenresultaat op de AOW-leeftijd, maar daar staat
tegenover dat deze jongere werknemers het meest zullen profiteren van
de premiedaling die mogelijk is door de inperking van het Witteveenkader.
Overigens kunnen de pensioenuitkomsten voor werknemers met een
modaal inkomen hoger uitkomen indien in de pensioenregeling gebruik
wordt gemaakt van de mogelijkheid een verlaagde AOW-franchise te
hanteren in combinatie met een verlaagd opbouwpercentage.
De staatssecretaris van Financiën,
F.H.H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 610, nr. 7

3