Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 580

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 8 oktober 2020
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over brieven inzake:
• Geannoteerde Agenda Informele Raad WSBVC 13 oktober 2020 en
consultatie EGF, d.d. 29 september 2020 (Kamerstuk 21 501-31, nr. 576)
• Antwoorden op vragen commissie over o.a. de geannoteerde Agenda
Informele Raad WSBVC 17 juli 2020, d.d. 16 juli 2020 (Kamerstuk
21 501-31, nr. 571)
• Verslag van de informele videovergadering van de Raad voor de
Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken van 17 juli 2020, d.d. 11 augustus 2020 (Kamerstuk 21 501-31,
nr. 572)
• Fiche: Europese Vaardighedenagenda, d.d. 4 september 2020
(Kamerstuk 22 112, nr. 2906)
• Fiche: Mededeling werkgelegenheidssteun voor jongeren, d.d.
4 september 2020 (Kamerstuk 22 112, nr. 2908)
• Fiche: Raadsaanbeveling versterken jongerengarantie, d.d. 4 september 2020 (Kamerstuk 22 112, nr. 2909)
• Reactie op het eerste verslag van de Europese Commissie over
EuropeesPlatform ter bestrijding van zwartwerk, d.d. 15 september
2020 (Kamerstuk 22 112, nr. 2911).
De vragen en opmerkingen zijn op 1 oktober 2020 aan de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van 6 oktober
2020 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Rog
De adjunct-griffier van de commissie,
Verouden

kst-21501-31-580
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
Minister
Voortgangsrapportage herziening Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid
1. Vraag: De leden van de VVD-fractie steunen de inzet van de
Minister om dit dossier tot een bij Nederland passend einde te
brengen. Wel hebben zij nog een aantal vragen. Klopt het dat het
Duits voorzitterschap eind september een raadswerkgroep
georganiseerd heeft? Wat was het doel en wat was de uitkomst
van deze raadswerkgroep? Ook vragen zij op welke concrete
wijze de Minister het afgelopen jaar invulling heeft gegeven aan
zijn inzet op dit dossier. Dit blijkt niet concreet uit de geannoteerde agenda. Is bijvoorbeeld in de Raad en in contacten met de
Europese Commissie onder de aandacht gebracht dat er structureel uitkeringsfraude plaatsvindt bij export van WW1- en
WIA2-uitkeringen naar met name Polen? Heeft de Minister hierbij
duidelijk gemaakt dat hier in Nederland – terecht – maatschappelijke verontwaardiging over is? Welke nationale stappen
overweegt de Minister, in het geval op dit dossier een voor
Nederland ongunstige deal wordt gesloten? Overweegt de
Minister bijvoorbeeld om de vakantieregeling WW te herzien om
misbruik van WW-rechten te ontmoedigen? Welke voortgang is er
in de afgelopen maanden geboekt in de samenwerking met het
Poolse UWV3?
Het Duits voorzitterschap heeft op 21 september jl. een raadwerkgroep
georganiseerd over de herziening van de Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid 883/2004. Op de agenda stonden een drietal onderwerpen uit
het hoofdstuk toepasselijke wetgeving en uit het werkloosheidshoofdstuk.
Het betrof voorafgaande notificatie bij detachering, het criterium
«cumulatieve arbeidstijd» voor de bepaling van de zetel van de werkgever
en een alternatief model voor werkloosheid. Doel van het voorzitterschap
was om met deze bespreking informatie te verzamelen over het standpunt
van de lidstaten op deze drie punten. Uitkomst van de bespreking was dat
lidstaten nog veel vragen hebben over voorafgaande notificatie bij
detachering, veel lidstaten bezwaren hebben tegen het criterium
«cumulatieve arbeidstijd» en dat er weinig steun is voor de verdere
uitwerking van een alternatief model voor werkloosheid.
Het afgelopen jaar heb ik op de volgende wijze invulling gegeven aan mijn
inzet op dit dossier: Zoals bekend verzet ik mij tegen een verlenging van
de exporttermijn van WW-uitkeringen. In de geannoteerde agenda heb ik
beschreven dat ik dit doe door op formele en informele momenten in het
onderhandelingsproces met de relevante stakeholders te spreken. Daarbij
breng ik inderdaad onder de aandacht dat WW-gerechtigden die hun
uitkering exporteren vanuit Nederland niet of nauwelijks werk vinden over
de grens. Vooral als de WW wordt geëxporteerd naar een lidstaat met een
lager inkomensniveau is er onvoldoende prikkel om weer aan het werk te
gaan. De regeling doet dus niet waarvoor deze is bedoeld. In mijn
gesprekken wijs ik er ook op dat dit het draagvlak voor ons sociale
zekerheidsstelsel aantast. Ik beperk me in de onderhandelingen daarom
niet tot voorstellen over de lengte van de exporttermijn. Ik probeer de
scope van de onderhandelingen uit te breiden, zodat ik ook voorstellen

1

WW: Werkloosheidswet
WIA: Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
3
UWV: Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

2

kan inbrengen over bijvoorbeeld de verbetering van samenwerking bij
arbeidsbemiddeling en controle.
Op te nemen nationale stappen bij een eventuele ongunstige deal kan ik
nu niet vooruitlopen. In mijn brief van 2 april 20194 heb ik een set van
maatregelen aangekondigd om misbruik bij de export van WW-uitkeringen tegen te gaan. In mijn brief van 14 oktober 20195 heb ik uw Kamer
daarna geïnformeerd over aanvullende maatregelen die ik wil nemen,
waaronder een aanscherping van de Vakantieregeling WW en IOW. Ik wil
regelen dat het aantal vakantiedagen beter in verhouding komt te staan
tot de maximale duur van de WW-uitkering. Deze wijziging wordt intern
voorbereid, maar heeft vertraging opgelopen door de inzet op de
COVID-maatregelen bij SZW en UWV. Ik streef ernaar deze wijziging in het
eerste kwartaal van 2021 te kunnen realiseren.
Gesprekken over samenwerking met Polen vinden plaats op twee niveaus.
Ik ben in overleg met mijn Poolse counterparts over de totstandkoming
van een Memorandum of Understanding (MOU). In dat MOU wil ik
overkoepelende afspraken vastleggen over samenwerking bij de
bestrijding van uitkeringsfraude. Daarnaast worden in het MOU afspraken
opgenomen over bestrijding van uitbuiting van arbeidsmigranten. In de
afgelopen maanden zijn teksten uitgewisseld. Met name door de
Corona-crisis is helaas geen bijeenkomst gepland. Ik zal deze besprekingen, zodra de omstandigheden aan weerszijden dat toelaten, weer
oppakken, daarbij ben ik uiteraard ook afhankelijk van de bereidheid van
Polen om hierover verder te spreken.
Ook het UWV voert overleggen met de Poolse zusterorganen. Ik heb uw
Kamer in mijn brief van 2 december 20196 geïnformeerd over gesprekken
die UWV in oktober 2019 heeft gevoerd met de Poolse zusterorganen over
onder meer verbeterde gegevensuitwisseling. De afspraken moeten nog
verder uitgewerkt worden. Door de Corona-crisis en andere prioriteiten bij
UWV zijn er op dit vlak momenteel geen nieuwe ontwikkelingen te
melden.
Conclusies over het versterken van de bescherming van het minimuminkomen om armoede en sociale exclusie te bestrijden in het licht van de
COVID-19 pandemie en verder
2. De leden van de VVD-fractie vragen wat bedoeld wordt met
Raadsconclusie 22, die vraagt om een update van het «Union
framework». Welke wetgevende instrumenten (richtlijnen,
verordeningen, etc.) betreft dit? Wat is het doel van deze
herziening? Wat is de Nederlandse inzet bij deze herzieningen en
hoe haalbaar is die inzet? In hoeverre heeft deze herziening een
relatie met het voornemen van de Europese Commissie om een
wetgevend instrument aangaande minimumlonen op te zetten?
Het huidig «Union framework» verwijst niet naar wetgevende instrumenten, maar naar twee eerder aangenomen aanbevelingen en gebruikte
benchmarks in het kader van het Europees Semester. De aanbevelingen
betreffen de Raadsaanbevelingen die in 1992 zijn overeengekomen inzake
gemeenschappelijke criteria met betrekking tot toereikende inkomsten en
prestaties in de stelsels van sociale bescherming (nr. 441) en Commissieaanbevelingen uit 2008 over de actieve inclusie van personen die van de
arbeidsmarkt zijn uitgesloten (nr. 867).
4

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1430.
Kamerstuk 21 501-31, nr. 540.
6
Kamerstuk 21 501-31, nr. 545.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

3

Het doel van de update is het bevorderen van het verminderen van
verschillen in sociale bescherming tussen lidstaten, en daarmee
opwaartse sociaaleconomische convergentie.
De inzet van het kabinet is het blijven bespreken van de uitdagingen die er
binnen de lidstaten van de EU zijn ten aanzien van de bescherming van de
meest kwetsbare huishoudens. Daarbij is het voor het kabinet van belang
dat de huidige bevoegdheidsverdeling wordt gerespecteerd.
De update zal voortborduren op de al overeengekomen aanbevelingen en
benchmarks en staat los van het initiatief van de Commissie voor een
raamwerk voor minimumlonen.
Kwartaalrapportage: Wijziging FEAD7 verordening
3. De leden van de VVD-fractie kunnen uit de geannoteerde
agenda niet opmaken hoe Nederland aankijkt tegen de
mogelijkheid om middelen aan het lopende programma toe te
voegen. Heeft Nederland hier voornemens toe? Zo ja, welk bedrag
is hiermee gemoeid en waar zou dit aan besteed worden? Ten
koste van welke andere prioriteiten gaat een eventuele extra
bijdrage voor dit programma?
Zoals aangegeven in de kabinetsappreciatie van de sectorale MFK
voorstellen geeft Nederland bij de inzet van de middelen op het sociale
domein de voorkeur aan het behouden van deze middelen binnen het ESF,
mede vanwege de gewenste inzet en de voordelen voor een efficiënte en
snelle uitvoerbaarheid. Om welk bedrag het gaat is nog niet bekend. De
middelen kunnen worden toegevoegd vanuit het nieuwe REACT-EU. De
lidstaatenveloppes van REACT-EU worden nog berekend op basis van de
laatste werkloosheidscijfers.
Kwartaalrapportage: Besluit verlenging mandaat ODA-netwerk8
4. De leden van de VVD-fractie vragen of binnen het
ODA-netwerk de afgelopen jaren gesproken is over de problematiek bij export van uitkeringen naar met name Polen. Welke
ruimte biedt het ODA-mandaat om ook de komende jaren stappen
te zetten op dit dossier? Is de Minister voornemens om zich in te
spannen het mandaat hiervoor uit te breiden, voor zover dit nog
niet mogelijk is?
Het ODA netwerk richt zich vooral op de Europese werkgelegenheidsstrategie en het moderniseren en versterken van de ODA dienstverlening aan
werkzoekenden en werkgevers. De problematiek met betrekking tot de
export van WW-uitkeringen naar Polen bespreek ik in andere fora.
Zoals bekend agendeer ik dit onderwerp in het kader van de onderhandelingen over de herziening van Verordening 883/2004. Daarnaast zoek ik op
bilateraal niveau via een MOU met het Poolse Ministerie verdere
samenwerking op het gebied van de export van uitkeringen.
Initiatief Europese Commissie op minimumlonen
5. De leden van de VVD-fractie zijn niet enthousiast over de
plannen van de Europese Commissie aangaande minimumlonen.
Zij herkennen de mogelijke ongewenste gevolgen van grote
7
8

FEAD: Fund for European Aid to the Most Deprived
ODA-netwerk: Nederlandse benaming voor PES-netwerk (Public Employment Services)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

4

beloningsverschillen tussen lidstaten, maar vinden het
ongewenst om dit op te lossen via Europese afspraken over
minimumlonen. Afgezien van de complexiteit, verwachten de
leden dat in zo’n geval het uiteindelijke instrument zijn doel
voorbij schiet, bijvoorbeeld doordat een koppeling aan mediane
lonen tot gevolg heeft dat landen met een zeer laag inkomensniveau buiten het bereik van Europese afspraken vallen en landen
met hoge inkomensniveaus (zoals Nederland) er juist binnen
vallen. Dit werkt onnodige verplaatsing van bedrijven en werkgelegenheid naar Oost-Europa in de hand. Ook zou een dergelijke
invulling de beloningsverschillen tussen lidstaten verder
vergroten (divergentie), terwijl de Commissie zelf deze
verschillen juist wil verkleinen (convergentie). Deelt de Minister
dat hier belangrijke risico’s voor Nederland liggen, terwijl de
meest hardnekkige problemen rondom collectieve onderhandeling en lage beloningen in andere lidstaten in zo’n situatie in
stand blijven? Wat heeft de Minister tot nog toe gedaan om deze
risico’s en voorziene problemen onder de aandacht te brengen
van de Europese Commissie? Welke stappen heeft de Minister
gezet om met gelijkgestemde landen een blok te vormen in de
Raad? Deelt de Minister de mening dat het vastleggen van de
hoogte van het minimumloon een bevoegdheid van de lidstaten
is? Welke juridische consequenties volgen uit een raadsaanbeveling op dit vlak? In welke van de twee door de Commissie
genoemde varianten ziet de Minister de grootste risico’s voor
Nederland? Welke instrumenten heeft de Minister voorhanden om
een problematische invulling, bijvoorbeeld door een koppeling
aan mediane lonen, te voorkomen?
Zolang de Europese Commissie geen voorstel presenteert, is het niet
mogelijk om conclusies te trekken over of en zo ja in welke mate de
beleidsvoornemens de verschillende lidstaten raken. Ik zal het voorstel
van de Europese Commissie op zijn merites beoordelen, o.b.v. het
toetsingskader zoals uiteengezet in de brief over de sociale dimensie.
Belangrijke uitgangspunten in die brief zijn het gelijke speelveld en de
opwaartse sociaaleconomische convergentie. Ik deel dat niet enkel
gekeken dient te worden naar het bruto minimumloon in verhouding tot
het mediane inkomen. Deze indicator geeft geen volledig beeld van de
adequaatheid van minimumlonen in verschillende lidstaten. Nederland
brengt dit punt onder de aandacht in gesprekken met de Europese
Commissie en andere lidstaten.
Ik onderhoud over dit onderwerp contact met de Europese Commissie, in
bijzonder de eurocommissaris voor werkgelegenheid en sociale rechten
Nicolas Schmit. Hij is bekend met het kader waaraan wij initiatieven zullen
toetsen en goed op de hoogte van de Nederlandse belangen ten aanzien
van dit dossier. Ik en mijn ambtenaren zijn in gesprek met verschillende
andere lidstaten. Aangezien er thans nog geen voorstel gepubliceerd is,
en de posities van veel lidstaten nog niet vast staan, proberen we in deze
fase met meerdere lidstaten te spreken om de Nederlandse belangen zo
breed mogelijk onder de aandacht te brengen. Ik deel dat het vastleggen
van de hoogte van het minimumloon een bevoegdheid is van de lidstaten.
Dat heeft de Europese Commissie ook bevestigd.
In lijn met de Kamerbrief over de toekomst van de sociale dimensie is het
kabinet van mening dat bij nieuwe EU-initiatieven ook gekeken dient te
worden naar alternatieven voor regelgeving. Ook stelt deze Kamerbrief
dat indien gekozen wordt voor regelgeving Nederland een voorkeur heeft
voor doelregelgeving boven middelregelgeving, waarbij voldoende
ruimte aan lidstaten wordt gelaten. Een Raadsaanbeveling heeft in dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

5

geval de voorkeur van het kabinet. Een raadsaanbeveling bevat geen
bindende voorschriften. Zoals eerder toegelicht ben ik met verschillende
partijen in gesprek om het aankomende voorstel te beïnvloeden langs de
lijnen van de Nederlandse uitgangspunten. Na publicatie van een voorstel
zal het kabinet een formeel standpunt innemen, en dit standpunt actief
uitdragen in de onderhandelingen. Om de Nederlandse positie kracht bij
te zetten zal ik ook in die fase actief in gesprek blijven met de Commissie
en andere lidstaten.
Fiche: Europese vaardighedenagenda
6. De leden van de VVD-fractie vinden het van belang om nadruk
te leggen op een gezamenlijke verantwoordelijkheid van individu,
werkgevers en de overheid in het op peil houden van vaardigheden ten behoeve van duurzame inzetbaarheid. Zij hebben een
aantal aanvullende vragen. Deze leden zien dat in het fiche
verwezen wordt naar de bestaande EU-financieringsinstrumenten
voor vaardigheden. Kan de Minister een overzicht geven welke
financieringsinstrumenten dit zijn en hoeveel budget hiermee
gemoeid is?
Het aantal financieringsinstrumenten op dit thema is zeer uitgebreid9.
Voorbeelden hiervan zijn Erasmus+ en ESF+10. Het begrip «vaardigheden«
richt zich in brede zin ook op een betere aansluiting tussen onderwijs en
arbeidsmarkt, waarvoor ook via andere kanalen middelen beschikbaar
zijn.
7. Ook vragen zij wat de verwachting van de Minister is ten
aanzien van de beoogde invulling van de genoemde leerrekening
op Europees niveau. Dit lijkt deze leden een nogal complex
instrument om Europees vorm te geven. Daarbij wijzen zij er ook
op dat verschillende invullingen zijn voorgesteld in onder andere
de rapporten van de Commissie Regulering van Werk11
(Commissie Borstlap) en de Brede maatschappelijke heroverwegingen12. Kan de Minister bevestigen dat de ontwikkeling en
invulling van dit instrument in Nederland niet doorkruist wordt
door Europese besluiten?
De ontwikkeling en invulling van dit instrument zal naar verwachting niet
doorkruist worden door Europese besluiten. Ten aanzien van individuele
leerbudgetten is Nederland net als de Commissie van mening dat een
(publiek) individuele leer- en ontwikkelbudget bijdraagt aan de eigen regie
van mensen om zich tijdens hun loopbaan te blijven ontwikkelen. Het
kabinet is van mening dat lidstaten zelf in staat zijn om hiervoor beleid op
te stellen dat aansluit bij de specifieke omstandigheden en ontwikkelingen
op de arbeidsmarkt van de lidstaat. Naast het toenemende aantal private
ontwikkelbudgetten loopt Nederland in Europees opzicht voorop met de
ontwikkeling van het publiek gefinancierde individuele STAP-budget.
Inspanningen van de Commissie om de ontwikkeling van een individuele
leer- en ontwikkelbudget door lidstaten te ondersteunen kan op steun
rekenen van Nederland.
8. Ook merken deze leden op dat de ambitieuze doelstellingen
ten aanzien van vaardigheden nauwelijks zijn geënt op de
uitkomsten van interventies. Zo wordt er gekeken hoeveel
9

Zie onder andere https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=1223
European Social Fund Plus.
11
Kamerstuk 29 544, nr. 970
12
Kamerstuk 32 359, nr. 4
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

6

mensen scholing volgen, maar niet naar de duurzame inzetbaarheid of het terugdringen van de risico’s op langdurige
werkloosheid. Deelt de Minister die analyse? Zo ja, kan hij erop
inzetten om de inzet van middelen uit Europese fondsen meer te
koppelen aan het verbeteren van de beoogde resultaten? Zo nee,
waarom niet?
Zoals aangegeven in het BNC-fiche over de Europese Vaardighedenagenda13 van 4 september jl. staat het kabinet positief ten aanzien van de
geformuleerde doelstellingen op het gebied van vaardigheden. Het stellen
van kwantitatieve doelen voor het jaar 2025 kan – mits deze worden
gehanteerd als streefcijfers – stimulerend werken voor alle betrokkenen
om ingezette acties voortvarend op te pakken en te volgen via monitoring
in de hele Europese Unie.
Naast de geformuleerde doelen in de Europese Vaardighedenagenda is
het evident dat er ook andere interventies nodig zijn om duurzame
inzetbaarheid te stimuleren of risico’s op langdurige werkloosheid terug te
dringen. Het uitgangspunt is wel dat de verantwoordelijkheid voor
onderwijs- en arbeidsmarktbeleid bij de lidstaten zelf ligt en de inspanningen van de Europese Commissie kan lidstaten ondersteunen en
aanvullen. Ik onderschrijf het belang dat u hecht aan effectieve interventies in termen van uitkomsten bij het inzetten van middelen uit
Europese fondsen. Het is aan de lidstaten zelf, binnen de geschetste
kaders, hoe zij daaraan invulling geven. De Commissie monitort en
beoordeelt dit onder andere aan de hand van de gemaakte afspraken in
het Europese Semester.
9. De leden van de VVD-fractie zien dat in het fiche diverse
fondsen worden genoemd, zoals de Recovery Resilience Facility,
het Just Transition Fund, Erasmus+ en het Europees Sociaal
Fonds. Hoeveel budget en cofinanciering zijn gemoeid met de
voorstellen uit de vaardighedenagenda? Kan de Minister nader
toelichten welke gevolgen de relatie met Europees semester
heeft? Heeft het behalen van de doelen uit de vaardighedenagenda bijvoorbeeld gevolgen voor toegang tot de noodsteun in
het kader van corona en, zo ja, hoe scoort Nederland hierop?
Het is nog onduidelijk hoe de (monitoring van de) geformuleerde
doelstellingen in de Europese Vaardighedenagenda terug zal komen in het
Europees Semester. Nederland heeft hier kanttekeningen bij geplaatst in
het BNC-fiche Europese Vaardigheden. Er is geen harde koppeling tussen
de fondsen en de Europese Vaardighedenagenda. Daarnaast dient
benadrukt te worden dat de genoemde cijfers streefcijfers zijn.
10. Ook vragen zij de volgende zin nader toe te lichten: «Het
voorstel voor de nieuwe Vaardighedenagenda kan additionele
uitvoeringslasten en -kosten op nationaal niveau met zich
meebrengen.» Kan de Minister toelichten welke kosten dit zijn en
om welke bedragen dit gaat? Kan hij eveneens bevestigen dat via
dit fiche niet vooruitgelopen wordt over de besluitvorming over
eventuele extra middelen? Op welke wijze is Nederland zelf van
plan Europese middelen ter ondersteuning van de vaardighedenagenda in te zetten?
In het BNC-fiche wordt aangegeven dat het voorstel voor de Europese
Vaardighedenagenda mogelijk additionele uitvoeringslasten en kosten op
nationaal niveau met zich mee kan brengen. Er is sprake van een relatief
13

BNC fiche Europese Vaardighedenagenda, Kamerstuk 22 112, nr. 2906

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

7

groot aantal (sub-) maatregelen en initiatieven van uiteenlopende aard
(zoals actieplannen, statistieken, monitoringkaders, taxonomieën,
erkennings- en competentiekaders). Behalve bij de aanbeveling gericht op
beroepsonderwijs worden bestaande instrumenten niet ingetrokken.
Anderzijds bestaat er vaak al Nederlands beleid en zijn er nationale
uitvoeringskaders gerelateerd aan deze nieuwe maatregelen.
Tegelijkertijd dienen de meeste voorstellen uit de mededeling nog verder
uitgewerkt te worden. Het is nog niet aan te geven of en wat bijbehorende
bijdragen en kosten zullen zijn. De gevolgen voor regeldruk en uitvoeringslasten zullen bij de aangekondigde verdere uitwerkingen pas
preciezer beoordeeld kunnen worden. Hierbij zal natuurlijk ook gelet
worden op de gevolgen voor de al bestaande nationale maatregelen. Ik
kan bevestigen dat er via dit fiche niet vooruitgelopen wordt op de
besluitvorming over eventuele extra middelen.
Fiche: Mededeling werkgelegenheidssteun voor jongeren
11. De leden van de VVD-fractie hechten eraan ook in dit dossier
nadruk te leggen op de gedeelde verantwoordelijkheid tussen
jongeren en bedrijven zelf. Deze leden hebben een aantal
aanvullende vragen. Zij merken in zijn algemeenheid op dat er
nog veel plannen worden uitgewerkt, zoals ten aanzien van jonge
ondernemers, platformwerk, sociale economie, jongeren en
sociale bescherming. Zij vragen de regering om de Kamer
proactief te informeren, zodra er meer duidelijkheid over de
beoogde invulling van deze plannen is.
Uw Kamer wordt, zoals gebruikelijk, geïnformeerd over nieuwe
voorstellen via een BNC-fiche en over lopende trajecten via de
kwartaalrapportages.
12. De leden van de VVD-fractie lezen dat de bestrijding van
jeugdwerkloosheid wordt gekoppeld aan de grote transities. Op
zichzelf vinden zij ook dat het verstandig is rekening te houden
met de verwachte werkgelegenheid in sectoren op langere
termijn. Tegelijkertijd is het deze leden niet duidelijk wat deze
focus betekent en is het daarnaast de vraag hoe goed de toekomstige werkgelegenheid in sectoren (door de overheid) te
voorspellen valt. Zij verwijzen hierbij naar de noodzaak die de
Commissie zelf schetst in de vaardighedenagenda om de arbeidsmarktvoorspellingen te verbeteren en naar de langlopende
discussies over de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt. Hoe wil de Minister deze focus concreet invullen? Welke
sectoren dragen in zijn ogen bij aan de «grote transities»? Hoe en
door wie wordt bepaald of sectoren en banen, binnen de focus
van deze Europese inzet vallen? Deze leden pleiten voor een meer
algemene inzet op baankansen, waar zowel (regionale) tekortsectoren als langetermijnverwachtingen door grote transities,
onderdeel van zijn. Deelt de Minister deze inzet?
Ik deel inderdaad deze inzet. Bij de begeleiding van werk(loosheid) naar
werk is individuele begeleiding en maatwerk leidend. De situatie van de
werkzoekende staat voorop, waarbij samen met de werkzoekende gekeken
wordt waar de meeste (duurzame) arbeidsmarktkansen liggen. Die volgen
uit een analyse van de eigenschappen van de werkzoekende zelf, de
regionale arbeidsmarktsituatie en sectorale ontwikkelingen. Daarbij wordt
dus zowel gekeken naar sectoren waar momenteel kansen liggen, zoals de
zorg, het onderwijs en ICT. Daarnaast wordt op regionaal niveau gekeken
naar sectorspecifieke acties en afspraken om de transities van werk naar
werk richting bepaalde sectoren beter te laten verlopen. Behulpzaam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

8

hierbij is dat vanuit UWV periodiek in kaart wordt gebracht wat de
kansrijke beroepen zijn en ook regelmatig regionale inzichten geboden.
Deze methodiek wordt bijvoorbeeld ook gevolgd in het derde steunpakket
en de uitwerking van het aanvullend sociaal pakket.
Daarnaast is als onderdeel van het derde steunpakket in 2021 € 37,5
miljoen beschikbaar voor intersectorale mobiliteit naar kraptesectoren.
Bedrijven en ondernemers die op zoek zijn naar nieuwe mensen maken
aanspraak op deze regeling om de omscholing van een nieuwe
medewerker te vergoeden. De afbakening van de sectoren die hiervoor in
aanmerking komen wordt nog verder uitgewerkt.
Wat betreft de nieuwe Europese Vaardighedenagenda wil ik benadrukken
dat het een overkoepelende mededeling betreft. Het moet nog blijken
welke ideeën de Commissie precies heeft bij de koppeling aan de grote
transities. Separate initiatieven van de Europese Commissie worden,
indachtig het Nederlands beleid zoals eerdergenoemd, na publicatie
beoordeeld door het kabinet. Uw Kamer zal hierover via een BNC-fiche
worden geïnformeerd.
13. Ook lezen voornoemde leden dat de Europese Commissie
aankondigt met voorstellen rondom platformwerk te komen,
maar deze leden kunnen niet opmaken wat de Nederlandse
prioriteiten en inzet hierbij zijn. Daarom vragen zij de Minister
toe te lichten wat de Nederlandse inzet is ten aanzien van
platformwerk.
De Europese Commissie onderzoekt de uitdagingen in verband met
platformwerk en komt waarschijnlijk in het laatste kwartaal van 2021 met
voorstellen. Naar verwachting zal het Werkprogramma voor 2021 van de
Europese Commissie meer duidelijkheid geven over de planning van de
voorstellen. Uw Kamer wordt langs de gebruikelijke weg geïnformeerd als
er concrete voorstellen zijn. Concrete voorstellen zullen door het kabinet
op hun merites worden beoordeeld aan de hand van de kaders van de
brief van 24 mei 2019 over de toekomst van de sociale dimensie.14 Het
kabinet onderzoekt hoe de rechtspositie van platformwerkers kan worden
versterkt, zoals aangekondigd in de vijfde voortgangsbrief over «werken
als zelfstandige».15 De resultaten van dit onderzoek zullen worden
meegenomen bij de bepaling van de Nederlandse inzet in Europa.
14. Tot slot hebben zij een aantal vragen over de inzet van
Europese fondsen: Welke fondsen worden (mogelijk) ingezet ter
bestrijding van jeugdwerkloosheid naar aanleiding van deze
commissievoorstellen en hoeveel budget is daarmee gemoeid?
Hoeveel cofinanciering heeft Nederland gereserveerd voor deze
fondsen? Kan de regering bevestigen dat er geen extra verplichtingen voor cofinanciering worden aangegaan? Op welke wijze is
Nederland zelf van plan Europese middelen ter bestrijding van
jeugdwerkloosheid in te zetten?
Een van de belangrijkste fondsen ter bestrijding van jeugdwerkloosheid is
het ESF+. Het ESF+ (2021–2027) kent een verplichting voor lidstaten met
een hoger percentage NEET’s16 dan het EU-gemiddelde om ten minste
10% van hun ESF+ budget te besteden aan de bestrijding van jeugdwerkloosheid. In het geactualiseerde voorstel van de ESF+ verordening
(voorstel van 28 mei jl.) is voorgesteld dit te verhogen naar 15%, maar in
de laatste versie is nog sprake van een percentage van 10%. Op dit
onderdeel is nog geen raadspositie. Nederland heeft geen percentage
14

Kamerstuk 21 501-31, nr. 527
Kamerstuk 31 311, nr. 235.
16
Jongeren «Not in Employment, Education or Training».
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

9

NEET’s boven het EU-gemiddelde en daarom geldt deze verplichting niet
voor Nederland. Nederland is van plan om het ESF+ te focussen op het
ondersteunen van mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie –
zowel werkzoekenden als werkenden – in de 35 arbeidsmarktregio’s in
Nederland. Hieronder vallen ook kwetsbare jongeren. Over de conceptverordening met betrekking tot de algemene bepalingen waarin de toe te
passen maximale EU-financieringspercentages zijn opgenomen wordt
nog onderhandeld. Er is altijd sprake van een verplicht cofinancieringspercentage.
Fiche: raadsaanbeveling versterken jongerengarantie
15. De leden van de VVD-fractie ondersteunen de nadruk die
Nederland legt op de eigen verantwoordelijkheid van jongeren bij
dit vraagstuk. Ze hebben een aantal aanvullende vragen. Deze
leden lezen dat de Europese Raad een leeftijdsgrens van 30 jaar
voorstelt, terwijl in Nederland een leeftijdsgrens van 27 wordt
gehanteerd. Zij vragen de regering nader toe te lichten of het
verhogen van de leeftijdsgrens door de Raad gevolgen heeft voor
Nederlands beleid, bijvoorbeeld in de Participatiewet?
Het instrument Raadsaanbeveling dat voor de jongerengarantie is
gebruikt is juridisch niet-bindend. Bovendien wordt in de Raadsaanbeveling ook gemarkeerd dat rekening gehouden moet worden met
nationale, regionale en lokale omstandigheden. De aanbeveling erkent
daarmee dat verschillende nationale situaties kunnen leiden tot
verschillen in de manier waarop de voorgestelde aanbeveling wordt
uitgevoerd en heeft daarmee geen gevolgen voor het Nederlands beleid,
waaronder de leeftijdgrens die Nederland hanteert.
16. Voor zover dit gevolgen heeft, vragen zij om een specifieke
toelichting op welke regelingen die gevolgen van toepassing zijn.
Deze leden onderkennen dat hoge jeugdwerkloosheid een groot
probleem is in veel EU-landen, maar zijn er niet van overtuigd dat
dit via deze raadsaanbeveling en de inzet van Europese fondsen
effectief kan worden bestreden. Zij vrezen voor een symbolisch
lapmiddel met Europees geld, terwijl de structurele problemen
niet worden aangepakt. Kan de Minister een actueel overzicht
geven van de jeugdwerkloosheid in de EU-lidstaten?
Voor een overzicht van jeugdwerkloosheid in de EU-lidstaten verwijs ik u
door naar de database van Eurostat.17
17. Op welke institutionele hervormingen doelt de Minister in dit
fiche en wanneer zijn deze hervormingen door de regering in
raadsverband ingebracht?
Nederland heeft tijdens de bespreking van de aanbeveling in de raadswerkgroep in algemene zin ingebracht dat de jongerengarantie niet de
prikkel voor lidstaten moet wegnemen om noodzakelijke arbeidsmarkthervormingen door te voeren. Hiermee worden hervormingen bedoeld om
de startpositie van jongeren structureel te verbeteren.
18. Is de Minister van plan te bepleiten dat de inzet van Europese
fondsen, zoals het ESF+, ter bestrijding van jeugdwerkloosheid
gepaard moet gaan met arbeidsmarkthervormingen die jeugdwerkloosheid structureel bestrijden? Zo nee, waarom niet, gezien

17

https://ec.europa.eu/eurostat/web/youth/data/database

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

10

het grote belang dat de regering toekent aan het terugdringen
van jeugdwerkloosheid binnen Europa?
Nederland heeft tijdens de onderhandelingen over de raadsaanbeveling
jongerengarantie in algemene zin het belang van bredere arbeidsmarkthervormingen ten behoeve van het creëren van een structureel betere
startpositie van jongeren ingebracht. Dit element is ook opgenomen in de
raadsaanbeveling. De leden van de VVD vragen om te bepleiten dat de
inzet van Europese fondsen zoals het ESF+ gepaard moet gaan met
arbeidsmarkthervormingen. Een sterkere koppeling met het Europees
Semester is een van de belangrijkste elementen geweest in de Nederlandse onderhandelingsinzet ten aanzien van het ESF+.
19. Welke fondsen worden (mogelijk) ingezet ter bestrijding van
jeugdwerkloosheid naar aanleiding van deze raadsaanbeveling en
hoeveel budget is daarmee gemoeid? Hoeveel cofinanciering
heeft Nederland gereserveerd voor deze fondsen? Kan de Minister
bevestigen dat er geen extra verplichtingen voor cofinanciering
worden aangegaan door het aannemen van deze raadsaanbeveling? Op welke wijze is Nederland zelf van plan Europese
middelen ter bestrijding van jeugdwerkloosheid in te zetten?
De ESF+-verordening (2021–2027) kent een verplichting voor lidstaten met
een hoger percentage NEET’s dan het EU-gemiddelde om ten minste 10%
van hun ESF+ budget te besteden aan de bestrijding van jeugdwerkloosheid. In het geactualiseerde voorstel van de ESF+ verordening
(voorstel van 28 mei jl.) is voorgesteld dit te verhogen naar 15%, maar in
de laatste versie is nog sprake van een percentage van 10%. Zoals in een
eerdere vraag aangegeven is er nog geen raadspositie op dit onderdeel
van de ESF+ verordening. Deze verplichting vloeit echter voort uit de ESF+
verordening en niet uit de raadsaanbeveling. Bovendien geldt deze
verplichting niet voor Nederland omdat Nederland een lager percentage
NEET’s heeft dan het EU-gemiddelde. Uit het aannemen van de raadsaanbeveling volgt dus geen extra verplichting voor cofinanciering. Nederland
is van plan om het ESF+ te focussen op het ondersteunen van mensen
met een kwetsbare arbeidsmarktpositie – zowel werkzoekenden als
werkenden – in de 35 arbeidsmarktregio’s in Nederland. Hieronder vallen
ook kwetsbare jongeren.
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de onderhavige
stukken. Zij hebben daarover de volgende vragen en opmerkingen.
Voortgangsrapportage herziening Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid
20. Deze leden steunen de Minister in zijn inzet voor een zo kort
mogelijke exportduur van WW-uitkeringen naar het buitenland,
gecombineerd met maatregelen gericht op vergroting van de
arbeidsparticipatie en verbetering van de handhaving, evenals het
tegengaan van premieshoppen.
Zij vragen in welke mate het aandringen van de Europese
Commissie, de (schaduw)rapporteur(s) en de ETUC18 op een
snelle afronding van het dossier, met de coronacrisis als
belangrijk argument, van invloed gaat zijn voor het tempo en/of
het eventuele resultaat voor Nederland. Wat zijn de korte- en
langetermijnverwachtingen van de Minister op dit dossier?
18

ETUC: Europese federatie van vakbonden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

11

In reactie op de vragen van de CDA-fractie zij opgemerkt dat het
vooralsnog onduidelijk is wat het effect is van het aandringen van de
Commissie, de (schaduw)rapporteur(s) van het EP en de ETUC op een
snelle afronding van de herziening van de Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid. Voor de korte termijn hangt veel af van de vraag of het Duitse
voorzitterschap erin slaagt binnen de Raad een compromis te bereiken en
tevens met het EP en de Commissie een akkoord te sluiten. Lukt dat niet,
omdat de blokkerende minderheid binnen de Raad in stand blijft of omdat
er geen akkoord bereikt wordt met EP en Commissie, dan stokt het
herzieningsproces opnieuw.
Beleidsdebat over de betrokkenheid en ondersteuning van werknemers bij
de herstructurering van ondernemingen
21. De leden van de CDA-fractie lezen dat tijdens het beleidsdebat zal worden gesproken over «hoe de participatie van
werknemers, informatievoorziening en transparantie kan worden
gewaarborgd en bevorderd». Zij herkennen zich in de inzet van
Nederland en vragen of de Minister aanknopingspunten ziet om
de betrokkenheid en ondersteuning van werknemers binnen
(Nederlandse) ondernemingen te verbeteren, nu veel (grote)
bedrijven hebben aangekondigd als gevolg van de coronacrisis te
moeten reorganiseren. Wil de Minister hier kort op reflecteren?
De coronacrisis heeft grote gevolgen voor de arbeidsmarkt. In bepaalde
sectoren verdwijnen banen. Reorganisaties zullen daarbij ook aan de orde
zijn. Ook zijn er sectoren waar nog vacatures zijn. Tegen deze achtergrond
investeert het kabinet in passende begeleiding bij het zoeken naar nieuw
werk en inkomen. Om dit te realiseren reserveert het kabinet gedurende
de periode oktober 2020 tot en met 2022 in totaal € 683 miljoen voor
ondersteuning en begeleiding naar nieuw werk en € 206 miljoen voor
scholing en ontwikkeladviezen. De inzet hierbij is dat mensen zo veel
mogelijk direct naar nieuw werk gaan en dat zij daarbij waar nodig gericht
geholpen worden.
Het steun- en herstelpakket is erop gericht om werkgevers te ondersteunen bij het voortzetten van hun onderneming, met ruimte voor het
aanpassen van de bedrijfsvoering aan de nieuwe (economische) situatie
waar noodzakelijk. Met de NOW 3 krijgen werkgevers daarom naast de
tegemoetkoming in de loonkosten van werknemers, meer ruimte voor
herstructurering. In het kader van ondersteuning van werknemers is in de
NOW 3 een verplichting opgenomen dat een werkgever zich in moet
spannen voor van werk naar werk begeleiding als hij gebruik wil maken
van de NOW.
De positie van werknemers in de situatie van herstructurering is gewaarborgd in de Wet op de ondernemingsraden (WOR) en de Wet melding
collectief ontslag (WMCO) die werknemers(vertegenwoordigers) rechten
en mogelijkheden bieden om in deze situatie invloed uit te oefenen. Dat in
de praktijk gebruik wordt gemaakt van de geboden mogelijkheden zien we
terug bij grote bedrijven als BAM en KLM die de ondernemingsraad en
vakbonden betrekken bij de aanstaande reorganisaties. Juist in de huidige
tijd is het extra belangrijk dat bestaande mogelijkheden ook echt worden
benut.
Beleidsdebat gelijke deelname van vrouwen en mannen op de
arbeidsmarkt
22. Dit agendapunt betreft een beleidsdebat en het uitwisselen
van goede voorbeelden tussen landen. Welke «best practices»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

12

hoopt de Minister bij andere lidstaten te kunnen ophalen en
verwacht dat hij het beleidsdebat nog een vervolg gaat krijgen?
Naast een breed inzicht in de verschillen in aanpak tussen de lidstaten ben
ik specifiek geïnteresseerd in succesvolle niet-wettelijke maatregelen om
de loonkloof te dichten en om werkgevers te motiveren zelf stappen te
zetten om gelijke deelname te bevorderen. Op dit moment is het nog
onbekend in welke mate het onderwerp door het Portugese voorzitterschap, dat vanaf januari van start zal gaan, geagendeerd zal worden. De
verwachting is dat ook zij er aandacht aan zullen besteden.
23. Wat verwacht de Minister daarnaast van de voorstellen voor
1) een wetgevend instrument voor loontransparantie M/V en
2) een «Kindgarantie»? Hoe beziet de Minister beide initiatieven
vanuit het oogpunt van subsidiariteit?
Op dit moment is het nog onbekend wat de inhoud van de voorstellen
over loontransparantie en de Kindgarantie zal zijn of in welke vorm
(verordening, richtlijn, aanbeveling) zij gepresenteerd zal worden. Het is
daarom nog niet mogelijk om een oordeel over subsidiariteit te geven.
Wanneer de voorstellen gepubliceerd worden zal uw Kamer geïnformeerd
worden middels een BNC-fiche.
Raadsconclusies die middels schriftelijke procedure worden vast gesteld
Agendapunt: Europees Semester
24. Kan de Minister aangeven hoe de Nederlandse werkgelegenheidsrapporten zich door de jaren heen hebben ontwikkeld, hoe
Nederland scoort op de sociale beschermingsprestatiemonitor, zo
vragen deze leden.
In de landenrapporten van de Europese Commissie over Nederland wordt
gekeken naar de voortgang op de landspecifieke aanbevelingen van het
voortgaande jaar. Over de afgelopen jaren is er positief gerapporteerd
over voortgang op onder andere de woningmarkt en de particuliere
huursector, het besteedbare inkomen van huishoudens, het tweede pijler
pensioen, hernieuwbare energie en energie-efficiëntie. Er is daarnaast nog
extra aandacht gevraagd voor het aanpakken van segmentatie op de
arbeidsmarkt (o.a. door het afbouwen van de zelfstandigenaftrek), het
bevorderen van adequate sociale bescherming van zelfstandigen en het
aanpakken van schijnzelfstandigheid. Alle rapporten zijn in te zien.19
De sociale beschermingsprestatiemonitor brengt de voortgang van de
lidstaten in beeld op basis van 24 verschillende indicatoren, waaronder
inkomensongelijkheid, kinderen met een risico op armoede, lange-termijn
werkloosheid, jongerenwerkloosheid, gezondheid voor ouderen (65+) en
risico’s voor armoede en sociale uitsluiting. Nederland scoort over het
algemeen goed (laag) op indicatoren als inkomensongelijkheid, armoederisico’s, langdurige werkloosheid (m/v) en relatief hoog op woonkosten
ten opzichte van het besteedbaar inkomen. Hoe Nederland scoort op alle
24 indicatoren is te vinden in de monitor.20
Tevens nemen de Europese Commissie en Raad jaarlijks het Joint
Employment Report (JER; Gezamenlijk Verslag over de Werkgelegenheid)
aan. De JER schetst de belangrijkste ontwikkelingen en uitdagingen voor
19
20

https://eur-lex.europa.eu/.
https://ec.europa.eu/eurostat/web/employment-and-social-inclusion-indicators/socialprotection-and-inclusion/sppm.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

13

werkgelegenheid en sociaal beleid in de Unie. In de JER wordt gebruik
gemaakt van het sociale scorebord dat bij de Europese pijler van sociale
rechten hoort. Dit scoreboard is een centraal hulpmiddel voor het toezicht
op de convergentie naar betere werk- en leefomstandigheden in lidstaten
en bestaat uit veertien verschillende indicatoren. Deze indicatoren zijn
onderverdeeld in de volgende categorieën: (1) Gelijke kansen en toegang
tot de arbeidsmarkt, (2) Dynamische arbeidsmarkten en eerlijke werkomstandigheden, en (3) Overheidssteun/sociale bescherming en integratie. In
de JER van afgelopen jaar werd specifiek genoemd dat alle landen, met
uitzondering van Nederland, op ten minste één indicator aanzienlijk onder
het EU-gemiddelde scoren. Uit het scoreboard blijkt dat Nederland het in
relatief opzicht dus zeer goed doet. Ten aanzien van alle hoofdindicatoren
presteert Nederland op of boven het gemiddelde. Bij een aantal indicatoren, zoals de netto-inkomsten van een fulltime werkende en digitale
vaardigheden, behoort Nederland zelfs tot de kopgroep. Naar verwachting
zal later dit jaar een nieuwe versie van de JER gepubliceerd worden.
Raadsaanbeveling jongerengarantie
25. De leden van de CDA-fractie kunnen zich vinden in de
Nederlandse positie ten aanzien van deze Raadsaanbeveling,
waaronder het creëren van een structureel betere startpositie
voor jongeren in combinatie met eigen verantwoordelijkheid. Op
welke punten zou Nederland zijn jeugdwerkgelegenheidsbeleid in
het licht van deze Raadsaanbeveling kunnen of moeten
aanpassen?
Het instrument Raadsaanbeveling dat voor de jongerengarantie is
gebruikt is juridisch niet-bindend. Nederland wordt daarom niet verplicht
om zijn jeugdwerkgelegenheidsbeleid aan te passen. Dit neemt niet weg
dat Nederland stappen zet om de ondersteuning van jongeren verder te
verbeteren, bijvoorbeeld middels de activiteiten naar aanleiding van (de
kabinetsreactie op) het IBO Jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt
en de extra inzet op de aanpak van jeugdwerkloosheid. Zo wordt, in lijn
met het IBO Jongeren, in het steun- en herstelpakket voorzien in extra
middelen om te voorkomen dat kwetsbare schoolverlaters werkloos
worden en blijven door hen te begeleiden naar vervolgonderwijs dan wel
werk.
Conclusies over het versterken van de bescherming van het minimuminkomen om armoede en sociale exclusie te bestrijden in het licht van de
COVID-19 pandemie en verder
26. Voornoemde leden delen de opvatting van de Minister dat
«nationale sociale vangnetten toegankelijke voorzieningen
moeten hebben, rekening moeten houden met de nationale
levenstandaard en genoeg prikkels moeten bevatten om participatie op de arbeidsmarkt te bevorderen», waarbij de bevoegdheidsverdeling wordt gerespecteerd.
In het kader van dat laatste vragen deze leden de Minister hoe hij
aankijkt tegen een wetgevend instrument voor een EU-raamwerk
voor minimumlonen. Ziet hij in dat opzicht meer in een wettelijk
bindende richtlijn of een wettelijk niet-bindend instrument als
een Raadsaanbeveling?
In lijn met de Kamerbrief over de toekomst van de sociale dimensie is het
kabinet van mening dat bij nieuwe EU-initiatieven ook gekeken dient te
worden naar alternatieven voor regelgeving. Ook stelt deze Kamerbrief
dat indien gekozen wordt voor regelgeving Nederland een voorkeur heeft
voor doelregelgeving boven middelregelgeving, waarbij voldoende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

14

ruimte aan lidstaten wordt gelaten. Een Raadsaanbeveling heeft in dit
geval de voorkeur van het kabinet.
Conclusies over de rechten van seizoenarbeiders en andere mobiele
werknemers
27. Deze leden lezen de oproep tot betere toepassing en
handhaving van nationale en Europese wetgeving op het terrein
van het vrij verkeer van werknemers en het vrij verkeer van
diensten. Hoe kijkt de Minister tegen deze oproep aan? Waar ziet
hij in dezen de uitdagingen en/of verbeteringen aan Nederlandse
of Europese zijde?
Zowel op nationaal als op Europees niveau zijn maatregelen getroffen die
misstanden moeten tegengaan, zoals de handhavingsrichtlijn, de
herziening detacheringsrichtlijn, het Platform tegen zwartwerk, de
oprichting van de Europese Arbeidsautoriteit (ELA). Ik vind het nog te
vroeg om te beoordelen of deze maatregelen voldoende zijn aangezien
nog niet alle maatregelen door de lidstaten zijn geïmplementeerd.
De handhaving van huidige EU-regelgeving, zoals de toepassing van de
regels rond arbeidsrecht en de coördinatie van sociale zekerheid, kan
beter. Voor de verschillende handhavende instanties van de lidstaten is
het in de praktijk door met name systeemverschillen, prioriteitsstelling en
taalproblemen vaak moeilijk de samenwerking met autoriteiten in andere
lidstaten effectief op te pakken. Met de komst van de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) is een begin gemaakt met het inrichten van een op
handhaving gerichte samenwerkingsstructuur die helpt bij de opsporing
en bestrijding van overtredingen en het slechten van administratieve
belemmeringen. De ELA kan zo bijdragen aan het terugdringen van
onwenselijke praktijken.
Conclusies over de mensenrechten, participatie en het welzijn van
ouderen in tijden van digitalisering
28. Met de Minister zijn de leden van de mening dat het parallel
aan het digitaliseringsproces van belang is dat ook niet-digitale
diensten in stand blijven voor ouderen die daaraan behoefte
hebben. Hoe blijft de Minister daar zelf invulling aan geven?
In afdeling 2:3 van de algemene Wet bestuursrecht (Awb) is vastgelegd
dat de burger de vrijheid heeft om te bepalen of hij al dan niet gebruik wil
maken van de mogelijkheid om elektronisch te communiceren met de
overheid. Dat betekent dat de overheid de mogelijkheid om van de
papieren weg gebruik te maken in stand moet houden. Hiervan kan alleen
worden afgeweken door middel van andere wetgeving. Hiervoor geldt de
in aanwijzing 2.46 van de Aanwijzingen voor de regelgeving vastgelegde
regel dat in bijzondere wetten alleen van algemene wetten kan worden
afgeweken indien dit noodzakelijk is en dat dit in de memorie van
toelichting bij de bijzondere wet moet worden gemotiveerd, zodat
afwijkingen en de redenen daarvoor ook voor uw Kamer kenbaar zijn. In
een dergelijk geval zal dus bezien moeten worden of het uitsluiten van de
papieren weg passend en verantwoord is, gegeven de materie en de
betrokken doelgroep(en).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

15

Kwartaalrapportages
Kwartaalrapportage: EGF21 2021–2027
29. De leden van de CDA-fractie lezen dat onder andere de
doelstellingen van het EGF nog een punt is, onder andere of het
EGF ook bij structurele problemen mag worden ingezet. Wat is
het standpunt van Nederland in dezen?
Nederland is geen voorstander van het inzetten van het EGF bij structurele
problemen. Het EGF is opgericht als noodfonds. Andere fondsen, zoals
het ESF+ zijn meer geschikt om structureel bij te dragen aan inclusieve en
duurzame arbeidsmarkten.
Kwartaalrapportage: ESF+
30. Het ESF+ budget voor Nederland zal € 414 miljoen bedragen
voor de periode 2021–2027. Hoe wordt dit budget over de
verschillende arbeidsmarktregio’s verdeeld? Vindt de Minister
met deze leden dat het budget in samenhang met de opleidingsen ontwikkelingsfondsen van de sociale partners en de scholingsmaatregelen en -budgetten in het (corona)steun- en herstelpakket
zou moeten worden ingezet, om de arbeidsmarktgevolgen van de
coronacrisis zo effectief mogelijk op te vangen?
Momenteel wordt, onder meer in samenspraak met de sociale partners,
gewerkt aan de mogelijke invulling van het ESF+ programma (2021–2027)
in Nederland. Zoals eerder aan uw Kamer bericht22 zal het ESF+
programma hoofdzakelijk worden gericht op het ondersteunen van
mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie – zowel werkzoekenden
als werkenden – in de 35 arbeidsmarktregio’s in Nederland. Over de
nadere uitwerking wordt uw Kamer te zijner tijd geïnformeerd.
Kwartaalrapportage: Wijziging FEAD verordening
31. Wat betekent de voorgestelde wijziging van de FEAD verordening en het kunnen toevoegen van additionele middelen aan
het lopende FEAD-programma voor de jaren 2020, 2021 en 2022
voor Nederland? Hoezeer biedt dit Nederland aanvullende
mogelijkheden om de positie van voedselbanken te versterken?
De voorgestelde wijziging van de FEAD verordening maakt het voor
lidstaten mogelijk middelen aan het lopende FEAD-programma toe te
voegen voor de jaren 2020, 2021 en 2022. Dit betreft additionele middelen
vanuit REACT-EU voor de lopende programma’s (periode 2014–2020)
onder het cohesiebeleid en betreft een vrijwillige keuze van de lidstaat.
Zoals aangegeven in de kabinetsappreciatie van de sectorale MFK
voorstellen23 geeft Nederland bij de inzet van de middelen op het sociale
domein voorkeur aan het behouden van deze middelen binnen het ESF,
mede vanwege de gewenste inzet en de voordelen voor een efficiënte en
snelle uitvoerbaarheid. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen is
toegezegd een brief naar uw Kamer te sturen over de positie van
voedselbanken in relatie tot het FEAD, deze brief zal voor de begrotingsbehandeling van SZW naar uw Kamer verstuurd worden.

21

EGF: European Globalisation Adjustment Fund
Kamerstuk 26 642, nr. 141
23
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1573.
22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

16

Kwartaalrapportage: Richtlijn Gendergelijkheid in Raden van Bestuur/
Commissarissen
32. De leden van de CDA-fractie lezen dat de Commissie haar
intentie heeft uitgesproken om het dossier weer op te starten.
Hoe kansrijk acht de Minister het dat dit tijdens deze Commissieperiode tot besluitvorming/wetgeving gaat leiden, gelet op de
blokkerende minderheid?
Om beweging te krijgen in de richtlijn Gendergelijkheid in Raden van
Bestuur/Commissarissen zouden meerdere lidstaten, waaronder een
lidstaat met veel stemmen uit de blokkerende minderheid moeten stappen
om de blokkade op te kunnen heffen. Vooralsnog zijn er geen signalen dat
een lidstaat uit de blokkerende minderheid wil stappen en daarom acht ik
de kans klein dat er binnenkort besluitvorming mogelijk wordt.
Kwartaalrapportage: Besluit verlenging mandaat ODA-netwerk
Met het kabinet steunen deze leden het verlengen van het mandaat van
dit netwerk.
Kwartaalrapportage: Besluit van de Raad betreffende de ratificatie van
Verdrag 190 betreffende de beëindiging van geweld en pesterijen op het
werk
33. Het is nog niet bekend of alle lidstaten het Raadbesluit
kunnen steunen. Op welke onderdelen verwacht de Minister nog
discussiepunten?
Momenteel beziet het Duits voorzitterschap samen met de Commissie en
enkele lidstaten die nog twijfelen over ratificatie van ILO-190, wat precies
de juridische gevolgen zijn van het aannemen van het Besluit voor de
vrijheid van afzonderlijke lidstaten om al dan niet te ratificeren. Nederland
heeft de intentie om het verdrag te ratificeren en kan daarom het
Raadsbesluit steunen, voor zover het een aanmoediging tot ratificeren
betreft.
Antwoorden op vragen commissie over o.a. de geannoteerde Agenda
Informele Raad WSBVC 17 juli 2020
34. In antwoord op vragen van de leden over de uitvoering van de
motie van de leden Palland en Tielen24 over aanscherpen van de
registratieplicht van buitenlandse werknemers in de BRP25
schrijft de Minister dat onder andere wordt gewerkt aan een plan
van aanpak om de registratie van arbeidsmigranten te verbeteren.
Wanneer verwacht hij dat dit plan gereed is?
De Ministeries van BZK en SZW en de Inspectie SZW werken intensief
samen aan een plan van aanpak om de registratie van arbeidsmigranten
te verbeteren. Vanwege de urgentie heeft de Staatssecretaris van BZK
opdracht gegeven om op korte termijn (in het jaar 2020) de eerste stappen
te zetten, waarvoor het plan al gereed is en inmiddels wordt uitgevoerd.
Deze eerste stappen richten zich vooral op het verbeteren van de
contactmogelijkheden met arbeidsmigranten. Naast deze eerste stappen
wordt gewerkt aan stappen die op langere termijn moeten worden gezet,
om de problematiek structureler op te lossen. Hieronder valt onder meer
het onderzoeken in hoeverre werkgevers een rol kunnen spelen in het
24
25

Kamerstuk nr. 35 359, nr. 9
BRP: Basisregistratie Personen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

17

oplossen van de problematiek, maar ook of en hoe de Wet BRP moet
worden aangepast.
35. Deze leden hadden verschillende vragen gesteld over de
informatievoorziening richting grensondernemers. Zij vragen of
de periodieke bijeenkomsten daartoe inmiddels zijn hervat,
mogelijk in online vorm?
Het netwerk heeft zich de afgelopen tijd gefocust op het persoonlijk
contact, voornamelijk via de mail en de telefoon, hoewel er ook
spreekuren zijn georganiseerd die de coronamaatregelen in acht namen.
De periodieke bijeenkomsten door het grensnetwerk van informatievoorziening zijn nog niet hervat in de beoogde vorm en frequentie. Sommige
organisaties hebben webinars kunnen organiseren. De meeste organisaties in het netwerk zijn bezig met voorbereidingen op de hervatting van
bijeenkomsten, die online zullen plaatsvinden.
Verslag van de informele videovergadering van de Raad voor de
Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken
van 17 juli 2020
De leden steunen het kabinet in de tweesporen-aanpak ter verbetering van
de positie van arbeidsmigranten, namelijk via wetgeving en gecoördineerde actie.
Fiche: Europese Vaardighedenagenda
36. Graag vernemen de leden van de CDA-fractie van de Minister
welke elementen uit de Europese Vaardighedenagenda hij voor
Nederland het meest relevant acht. Wat vindt hij van de ideeën
ten aanzien van individuele leerrekeningen? Deze leden lezen
over het voorstel van de Commissie ten aanzien van een mogelijk
Europees initiatief op het gebied van individuele leerrekeningen
en ondersteunende diensten, gericht op de mogelijke wijze van
financiering op nationaal niveau en geschiktheid voor het mkb.
Hoe staat het kabinet tegenover dit specifieke initiatief? Hoe sluit
dit aan op de gedachten en ontwikkelingen in Nederland terzake
de vormgeving van leven lang ontwikkelen?
Zoals eerder aangegeven in de beantwoording van de vragen van de VVD
fractie is Nederland ten aanzien van individuele leerbudgetten als de
Commissie van mening dat een (publiek) individuele leer- en ontwikkelbudget bijdraagt aan de eigen regie van mensen om zich tijdens hun
loopbaan te blijven ontwikkelen. Het kabinet is van mening dat lidstaten
zelf in staat zijn om hiervoor beleid op te stellen dat aansluit bij de
specifieke omstandigheden en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt van de
lidstaat. Naast het toenemende aantal private ontwikkelbudgetten loopt
Nederland in Europees opzicht voorop met de ontwikkeling van het
publiek gefinancierde individuele STAP-budget. Inspanningen van de
Commissie om de ontwikkeling van een individuele leer- en ontwikkelbudget door lidstaten te ondersteunen kan op steun rekenen van
Nederland.
37. Deze leden kunnen zich vinden in de streefcijfers om het
aandeel volwassenen 16–74 jaar in de EU met tenminste digitale
basisvaardigheden te verhogen van 56% in 2019 naar 70% in
2025. Acht de Minister deze streefcijfers reëel?
Zoals eerder aangegeven staat het kabinet positief tegenover de geformuleerde doelstellingen. T.a.v. digitale basisvaardigheden betreft dit een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

18

bestaande indicator in het Social Scoreboard, namelijk de DESI 2019. In de
EU is dit nu gemiddeld: 56% en in Nederland: 79%. Nederland scoort
derhalve al ruim boven het EU-27 gemiddelde. Vanuit Nederlands
perspectief is dit dus zeker haalbaar.
Fiche: Mededeling werkgelegenheidssteun voor jongeren
38. Naar aanleiding van het Commissievoorstel om de Europese
Alliantie voor leerwerkplekken zich meer te laten richten op
sectoren die bijdragen aan de grote transities vragen de leden de
Minister of naar zijn inschatting het Nederlandse/Europese
aanbod van leerwerkplekken aansluit bij de vraag, nu en in de
nabije toekomst, en in het licht van de coronacrisis?
De Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB)
constateert dat er door de crisis inderdaad meer tekorten zijn aan
leerbanen dan normaal. SBB gaat hier gerichte analyses over maken en
zal aanbevelingen publiceren over het omgaan met het verschil tussen
vraag en aanbod in de voortgangsrapportage van februari 2021 bij het
actieplan stages en leerbanen. Het kabinet heeft hier uiteraard aandacht
voor vanuit de steunpakketten, waarin verschillende initiatieven zijn
opgezet om het aantal leerwerkplekken op peil te houden alsook in te
zetten op doorleren en om- en bijscholing naar kansrijke sectoren/
branches. Zo ontvangt het SBB 2x 4 miljoen om het actieplan stages en
leerbanen te kunnen intensiveren en wordt er in het derde steunpakket
1,25 miljoen voor SBB gereserveerd om leerbanen te werven.
39. Het stimuleren van (zelfstandig) ondernemerschap onder
jongeren vinden de leden interessant. Met het kabinet zijn zij
benieuwd naar de verdere concrete uitwerking van deze actie in
Europees verband. Kan de Minister wat de resultaten zijn van
O2LAB-programma en of/hoe ondernemendheid en ondernemerschap is verankerd in het onderwijs? Is er bijv. ook aandacht voor
thema’s als een bedrijf starten of overnemen?
Het O2LAB programma, dat wordt uitgevoerd door het Ministerie van EZK
met steun van het Ministerie van OCW, is gericht op de ambitie om
ondernemerschap en ondernemende vaardigheden in het onderwijs te
versterken, (breed) te verankeren en toegankelijk te maken. Resultaten van
het O2LAB programma zijn o.a. een studiegids die het initieel en post
initieel ondernemerschapsonderwijs ontsluit. Ook is een onderzoek
gestart naar de vraag welke ondernemende vaardigheden het verschil
maken in tijden van corona. De uitkomsten komen dit najaar beschikbaar.
In 2020 wordt verder een extra impuls gegeven aan een vijftal bewezen
regionale samenwerkingen tussen kennisinstellingen (HBO, WO en MBO)
en mkb-bedrijven die gericht zijn op het versterken van ondernemerschapsonderwijs. Daarnaast wordt geïnvesteerd in het versterken van
(wetenschappelijk) onderzoek naar ondernemerschap en ondernemende
vaardigheden via het organiseren van 6 á 8 themagerichte expertmeetings
per jaar. In februari 2021 wordt een handboek met de laatste wetenschappelijke inzichten over ondernemerschapsonderwijs toegankelijk gemaakt
voor een brede doelgroep docenten, teamleiders in het vo/mbo en hbo.
Binnen het ondernemerschapsonderwijs is het ontwikkelen van ondernemende vaardigheden bij scholieren, studenten, werkenden en ondernemers het meest van belang, naast aandacht voor ondernemerschap in
den brede. Daarbij is er zeker aandacht voor het starten van een bedrijf
(verschillende educatieve programma’s werken specifiek hiermee).
Bedrijfsovername is meestal geen thema.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

19

40. Wanneer wordt het Commissievoorstel over platformwerk
verwacht?
De Europese Commissie onderzoekt de uitdagingen in verband met
platformwerk en komt waarschijnlijk in het laatste kwartaal van 2021 met
voorstellen. Naar verwachting zal het Werkprogramma voor 2021 van de
Europese Commissie meer duidelijkheid geven over de planning van de
voorstellen. Uw Kamer wordt langs de gebruikelijke weg geïnformeerd als
er concrete voorstellen zijn. Concrete voorstellen zullen door het kabinet
op hun merites worden beoordeeld aan de hand van de kaders van de
brief van 24 mei 2019 over de toekomst van de sociale dimensie.26 Het
kabinet onderzoekt hoe de rechtspositie van platformwerkers kan worden
versterkt, zoals aangekondigd in de vijfde voortgangsbrief over «werken
als zelfstandige».27 De resultaten van dit onderzoek zullen worden
meegenomen bij de bepaling van de Nederlandse inzet in Europa.
Fiche: Raadsaanbeveling versterken jongerengarantie
41. De leden van de CDA-fractie lezen dat Nederland zal
inbrengen dat «in de aanbeveling de notie van eigen verantwoordelijkheid van jongeren ontbreekt en dat de jongerengarantie niet
de prikkel voor lidstaten moet wegnemen om noodzakelijke
arbeidsmarkthervormingen door te voeren». Verwacht de
Minister steun op dit standpunt?
Op initiatief van Nederland is, zoals aangegeven in antwoord (eerdere
vragen VVD PM), het belang van arbeidsmarkthervormingen opgenomen
in de Raadsaanbeveling. Het ingebrachte punt van «eigen verantwoordelijkheid» heeft niet geleid tot aanpassing van de Raadsaanbeveling.
Reactie op het eerste verslag van de Europese Commissie over Europees
Platform ter bestrijding van zwartwerk
42. Deze leden lezen over de strategische prioriteiten van het
Europees Platform ter bestrijding van zwartwerk. Zij vragen de
Minister of er een inschatting is van de omvang van zwartwerk in
Nederland?
De kern van zwartwerk is dat het moeilijk inzichtelijk te krijgen is. Er wordt
regelmatig onderzoek gedaan naar de omvang. Het CBS becijferde in 2018
dat circa 400.000 mensen belasting ontdoken door soms of regelmatig
hun werk niet op te geven aan de belastingdienst.
Inbreng van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de agenda van de
Formele Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid van 13 oktober 2020 en
hebben hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
Voortgangsrapportage herziening Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid
43. Deze leden hebben zich meerdere keren uitgelaten over de
export-WW en dat deze aanpassing van de herziening van de
Coördinatieverordening Sociale Zekerheid van tafel moet. Deze
leden vragen om onverminderd in te zetten op een zo kort
mogelijke exportduur van de WW-uitkering.
26
27

Kamerstuk 21 501-31, nr. 527
Kamerstuk 31 311, nr. 235.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

20

Ten aanzien van de herziening van de Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid blijft mijn inzet op het gebied van werkloosheid gericht op het
bereiken van een zo kort mogelijke exportduur, gecombineerd met
maatregelen gericht op vergroting van de arbeidsparticipatie en verbetering van de handhaving.
Conclusies over het versterken van de bescherming van het minimuminkomen om armoede en sociale exclusie te bestrijden in het licht van de
COVID-19 pandemie en verder
44. De leden van de SP-fractie vragen om niet alleen het
minimuminkomen te beschermen om armoede en sociale exclusie
te bestrijden, maar ook in te zetten op verhoging van het
minimuminkomen.
Het kabinet hecht waarde aan een zorgvuldige afweging tussen de
inkomenszekerheid van WML-verdieners enerzijds en de negatieve
effecten die de hoogte van het WML heeft op sociale zekerheidsuitgaven
en werkgelegenheid anderzijds. Tegen deze achtergrond is het kabinet niet
voornemens het wettelijk minimumloon (en de daaraan gekoppelde
uitkeringen) te verhogen. Het kabinet blijft de hoogte en werking van het
minimumloon echter wel kritisch bekijken. Zo houdt het kabinet de
inkomenspositie van werkenden aan de basis van het loongebouw en de
sociaal minima goed in de gaten en heeft het kabinet het CPB verzocht
nader onderzoek te doen naar de effecten van een minimumloonsverhoging.
Conclusies over de rechten van seizoenarbeiders en andere mobiele
werknemers
45. De leden van de SP-fractie zijn blij dat het Aanjaagteam
Bescherming Arbeidsmigranten wordt genoemd, maar wat deze
leden betreft is het advies van de Raad op sommige vlakken al
duidelijk genoeg. Wat gaat de regering met de aanbevelingen aan
de lidstaten doen? Zo stelt bijvoorbeeld punt 32 dat de lidstaten
moeten bekijken hoe afhankelijk seizoenswerkers zijn van hun
werkgever en overwegen hoe ze dit kunnen aanpakken. Is de
Minister van plan hier snel werk van te maken nu de Raad dit van
lidstaten vraagt?
De afhankelijkheid van seizoenarbeiders van hun werkgever of het
uitzendbureau kan in sommige gevallen leiden tot onwenselijke situaties,
waarbij werken, wonen en vervoer te vast aan elkaar verbonden is. Het
kabinet heeft het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten gevraagd
om in het tweede advies met aanbevelingen te komen om o.a. deze
afhankelijkheid te verminderen en de structurele misstanden met
betrekking tot arbeidsmigranten aan te pakken.
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
Voortgangsrapportage herziening Coördinatieverordening Sociale
Zekerheid
46. De leden van de PvdA-fractie constateren dat de Minister zich
alleen uitspreekt over fraude bij WW-uitkeringen, maar horen de
Minister niet bij de georganiseerde fraude van bedrijven met het
betalen van sociale premies. Deze leden vragen de Minister of hij
deze grootschalige georganiseerde fraude überhaupt op het vizier
heeft en of hij dit niet belangrijk genoeg vindt? Is de Minister er
bijvoorbeeld ook bekend mee dat zelfs de uitzendbureaus zelf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

21

vragen om maatregelen hiertegen? Deze leden vragen de Minister
om zich niet enkel te richten op de mogelijke fraude bij
WW-uitkeringen, maar zich veel harder en stelliger in te zetten
tegen de vele malen grotere fraude van bedrijven met sociale
premies. Gaat de Minister grensoverschrijdende werknemers
echt, vanaf aanvang van de werkzaamheden, zekerheid geven of
ze echt sociaal verzekerd zijn met een A1-verklaring en hierop
ook daadwerkelijk te gaan handhaven? Welke andere maatregelen
is de Minister verder bereid om te nemen om deze fraude met
sociale premies aan te pakken?
De coördinatieverordeningen hanteren het beginsel dat iemand onderworpen is aan de wetgeving van slechts één lidstaat. Dit is de enige
lidstaat die personen verplicht kan verzekeren en premieplichtig kan
maken. Dit is ook de lidstaat die verantwoordelijk is voor eventuele
uitkeringen. Bij het aanwijzen van deze lidstaat wordt het uitgangspunt
gehanteerd dat iemand onderworpen is aan de wetgeving van zijn of haar
werkland. Er zijn echter uitzonderingen op dit uitgangspunt, waardoor
iemand onderworpen kan blijven aan de wetgeving in het land van
herkomst terwijl er in een andere lidstaat wordt gewerkt.
Met een A1-verklaring kunnen werknemers aantonen aan welke sociale
zekerheidswetgeving zij onderworpen zijn. Deze verklaring wordt
afgegeven door de lidstaat aan wiens wetgeving iemand onderworpen is.
In dit document verklaart de uitgevende instelling dus dat iemand
onderworpen blijft aan de wetgeving van deze lidstaat voor de periode
waarin er in een andere lidstaat wordt gewerkt. Gedurende deze periode
is het de werkstaat niet toegestaan de betrokkene te onderwerpen aan de
eigen wetgeving. In hoeverre de onderwerping aan de wetgeving in het
land van herkomst leidt tot verzekering behoort tot de autonomie van
deze laatste lidstaat. Gelet op het voorgaande is de door de uitzendende
lidstaat afgegeven A1-verklaring bindend. Tenzij er sprake is van onregelmatigheden is het niet aan de autoriteiten van het werkland een oordeel te
geven over wijze waarop de verstrekking van de A1-verklaring in het
uitzendende land heeft plaatsgevonden
Het fingeren van situaties om premievoordelen te bereiken, oftewel
premieshoppen, moet worden voorkomen. Dergelijke praktijken leiden
namelijk tot oneerlijke concurrentie. Het tegengaan van premieshoppen is
echter complex omdat het vaak gepaard gaat met het achterhouden of
fingeren van situaties. Ik probeer zowel nationaal als in Europa stappen te
nemen om premieshoppen zoveel mogelijk aan banden te leggen. In mijn
brief aan de Kamer over A1-verklaringen en premieshoppen van 7 juli
202028 heb ik mijn inzet tegen premieshoppen uiteengezet. De SVB heeft
sinds enige tijd een handhavingsteam dat zich specifiek richt op de
handhaving op A1-verklaringen. De SVB en ketenpartners werken
daarnaast intensiever samen om feiten te achterhalen en signalen en
kennis te delen. Ook de ELA en de meldingsplicht van de WagwEU kunnen
van toegevoegde waarde zijn bij het opsporen van schijnconstructies. Ook
zet ik mij bij de herziening van de coördinatieverordeningen in om de
bepaling van de toepasselijke wetgeving te verbeteren om premieshoppen te voorkomen. Bijvoorbeeld door mij in te zetten voor een
vereiste tot voorafgaande verzekering van drie maanden in de zendende
lidstaat. Dit verzekert de binding met het zendende land en maakt het
moeilijker om meteen door te detacheren. Zoals de leden van de
PvdA-fractie terecht aangeven heeft Nederland echter ook eisen op het
werkloosheidshoofdstuk. Of Nederland kan instemmen met een akkoord
hangt af van het bereikte resultaat op beide hoofdstukken.
28

Kamerstuk 35 358, nr. 24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

22

Het is mij bekend dat de uitzendkoepel een verbod op premieshoppen wil
voor de eigen leden29. In dit verband verwijs ik naar mijn antwoorden van
24 september jl. op de schriftelijke vragen van de leden Jasper van Dijk
(SP)30 en Palland (CDA).
Raadsaanbeveling jongerengarantie
47. De leden van de PvdA-fractie zijn bevreesd dat vanwege de
coronacrisis er mogelijk een verloren generatie ontstaat in
Nederland en Europa. Is de Minister het met deze leden eens dat
er Europees meer moet worden geïnvesteerd in stages, leerwerkbanen en startersbanen voor jongeren?
Zoals eerder aangegeven bij beantwoording over leerwerkplekken heeft
het kabinet heeft hier uiteraard aandacht voor vanuit de steunpakketten,
waarin verschillende initiatieven zijn opgezet om het aantal leerwerkplekken op peil te houden alsook in te zetten op doorleren en om- en
bijscholing naar kansrijke sectoren/branches. Zo ontvangt het SBB 2x 4
miljoen om het actieplan stages en leerbanen te kunnen intensiveren en
wordt er in het derde het steunpakket 1,25 miljoen voor SBB gereserveerd
om leerbanen te werven.
48. Is de Minister bereid om te pleiten voor meer budget om
jongeren te ondersteunen in het vinden van werk?
Lidstaten met een NEETs percentage hoger dan het EU gemiddelde zijn al
verplicht om een deel van hun ESF+ budget in te zetten ten behoeve van
bestrijding jeugdwerkloosheid. Gezien deze raadsaanbeveling, deze
verplichting binnen het ESF+ en nationale inspanningen vanuit de
steunpakketten acht ik het niet nodig om te pleiten voor een hoger
budget.
49. Waarom kiest de Minister ervoor om in deze tijd, waarbij
jongeren weinig invloed hebben op het verlies van banen, de
inzet van «eigen verantwoordelijkheid van jongeren» te kiezen?
Is dit niet enigszins misplaatst? In hoeverre kan de Minister
aangeven waar het gebrek aan eigen verantwoordelijkheid van
jongeren ligt met betrekking tot het vinden van een stage,
leerwerkbaan of baan? Is de Minister het met deze leden eens dat
jongeren dolgraag willen werken, maar vanwege alle flexcontracten die zij vaak hebben nu de hardste klappen opvangen van
deze crisis? Gaat de Minister er daarom ook in Nederland zorg
voor dragen, zoals ook de jongerengarantie beoogd, dat alle
jongeren die werkloos, en in de bijstand of helemaal geen
uitkering krijgen, thuiszitten het recht krijgen op een
leerwerkaanbod vanuit de gemeente?
Zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van opleiding
en werk blijven uitgangspunten, maar wel wordt er vanwege de coronacrisis meer bescherming geboden aan jongeren wat betreft inkomenszekerheid en toegang tot het vangnet. De motie van het lid Smeulders c.s.31
wordt momenteel nader uitgewerkt.
Het aanpakken van de jeugdwerkloosheid maakt onderdeel uit van het
steun- en herstelpakket. De centrumgemeente van elke arbeidsmarktregio
krijgt extra geld om een eigen regionale aanpak van de jeugdwerk29

https://fd.nl/economie-politiek/1355971/uitzenders-luiden-noodklok-over-premieshoppen
Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 170
31
Kamerstuk 35 420, nr. 118
30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

23

loosheid te coördineren en daar de partners in de regio bij te betrekken,
zoals scholen en UWV. Om jongeren te ondersteunen naar school of werk
kunnen de regio’s gebruik maken van verschillende budgetten uit het
steun- en herstelpakket. Deze budgetten hangen samen met de situatie
van de jongere. Jongeren die werkloos dreigen te worden of net zijn
geworden en extra ondersteuning nodig hebben, kunnen een beroep
doen op de dienstverlening van Regionale Mobiliteitsteams. Met de extra
middelen voor gemeentelijke dienstverlening kunnen gemeenten
jongeren ondersteunen die hun baan al hebben verloren en door hun
beperkte WW-rechten relatief snel in de bijstand terecht zijn gekomen. Zij
kunnen deze middelen ook gebruiken om kwetsbare jongeren te helpen
terug naar school of werk, die door hun persoonlijke situatie geen recht
op een uitkering hebben en daardoor buiten beeld dreigen te raken.
Samen met gemeenten heeft SZW een tool ontwikkeld waarmee
gemeenten maandelijks een rapport kunnen ontvangen om welke
jongeren het gaat. Naast deze generieke middelen krijgen scholen en
gemeenten ook specifiek budget voor een integrale aanpak om kwetsbare
schoolverlaters te laten doorleren of te ondersteunen naar werk.
Conclusies over het versterken van de bescherming van het minimuminkomen om armoede en sociale exclusie te bestrijden in het licht van de
COVID-19 pandemie en verder
50. De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat het van
groot belang is dat iedere werknemer zeker moet kunnen zijn van
een fatsoenlijk inkomen waar je van kunt leven en zodoende dus
voorstander van een minimumloon in ieder EU-land. Deze leden
vragen de Minister hoe hij tegen een Europees minimumloon
aankijkt? Wat zou volgens de Minister de minimale hoogte van
een eerlijk minimumloon in de EU moeten zijn? Verder vragen
deze leden naar de ideeën en voorstellen van de Minister hoe er
voor kan worden gezorgd dat er een opwaartse convergentie van
lonen in Europa komt?
Er ligt thans nog geen voorstel. Ik zal het voorstel van de Europese
Commissie op zijn merites beoordelen, o.b.v. het toetsingskader zoals
uiteengezet in de brief over de sociale dimensie. Belangrijke uitgangspunten in die brief zijn het gelijke speelveld en de opwaartse sociaaleconomische convergentie.
De hoogte van het minimumloon is een nationale bevoegdheid. In de
Nederlandse wetgeving is verankerd dat het minimumloon een
maatschappelijke aanvaardbare tegenprestatie voor arbeid dient te zijn
waarmee men in primaire levensbehoeften kan voorzien. Om minimumloonverdieners te laten meedelen in de algemene welvaartsontwikkeling,
is de hoogte van het minimumloon gekoppeld aan de cao-loonontwikkeling, de uitkomst van de dialoog tussen sociale partners.
Voor een opwaartse convergentie van lonen is het allereerst van belang
dat convergentie plaatsvindt in de economische fundamenten van
lidstaten. Daartoe dienen onevenwichtigheden in lidstaten geadresseerd
te worden middels het doorvoeren van hervormingen. Daarnaast kan een
EU-initiatief mogelijk bijdragen aan opwaartse convergentie op dit terrein.
Voor het kabinet is opwaartse convergentie een belangrijk uitgangspunt
voor voorstellen op het sociaaleconomisch terrein.
51. Verder constateren deze leden dat vanwege de coronacrisis er
een enorme toeloop is naar de Nederlandse voedselbanken en dat
de voedselbanken dit met moeite aankunnen. Veel mensen
kunnen nu vaak niet rondkomen en hebben te weinig geld om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

24

eten te kopen. Voornoemde leden vinden dit zeer zorgwekkend.
Om die reden vragen de leden de Minister waarom Nederland, als
een van de weinige landen in Europa, geen gebruik maakt van het
Europees Sociaal Fonds voor Meest Behoeftigen (EFMB)? Deze
leden vinden het van belang dat Nederland gebruik maakt van
deze gelden en roept de Minister daarom aanspraak te maken op
dit fonds. Is de Minister bereid om dit te doen?
Nederland maakt gebruik van dit fonds. Nederland ontvangt voor de
periode 2014–2020 3,9 mln. uit FEAD (de Engelstalige benaming van het
EFMB). De FEAD middelen worden in Nederland gebruikt om sociale
inclusie voor de meest behoeftige doelgroep te bevorderen en niet voor
materiele steun of voedselhulp.
Conclusies over de rechten van seizoenarbeiders en andere mobiele
werknemers
52. De leden van de PvdA-fractie constateren dat het Europees
parlement en de Europese Commissie oproepen arbeidsmigranten
beter te beschermen door aanbevelingen te doen voor betere
huisvesting, gezonde en veilige werkplekken en eerlijkere
beloning. Deze leden vragen de Minister of hij bereid is deze
aanbevelingen van het Europees parlement en de Europese
Commissie om met wettelijke normen voor fatsoenlijke
huisvesting van arbeidsmigranten te komen, ook in Nederland te
implementeren. Is de Minister tevens bereid om Europese
arbeidsmigranten die in Nederland werken, zonder dat de
werkgever hier tussen zit, toegang te geven tot zorg en zonder
ziek te worden kunnen werken?
Zowel op nationaal als op Europees niveau zijn maatregelen getroffen om
de positie van arbeidsmigranten te verbeteren en misstanden tegen te
gaan. In Nederland heeft het kabinet aan het Aanjaagteam Bescherming
Arbeidsmigranten gevraagd om met aanbevelingen te komen die de
huisvestingssituatie van arbeidsmigranten kunnen verbeteren en de
afhankelijkheidspositie kunnen verminderen. In deze aanbevelingen zal
ook expliciet aandacht worden besteed aan het verbeteren van de
toegang tot zorg en de zorgverzekering.
Ook in Brussel zijn er veel maatregelen genomen om malafiditeit
tegenaan te gaan. Ik noem de handhavingsrichtlijn, de herziene detacheringsrichtlijn, het Platform tegen zwartwerk, de oprichting van de
Europese Arbeidsautoriteit (ELA). Het is echter nog te vroeg om te
beoordelen of deze maatregelen voldoende zijn aangezien nog niet alle
maatregelen door de lidstaten zijn geïmplementeerd, waarna bekeken
wordt in hoeverre zij effectief zijn.
53. Verder constateren deze leden dat in Brussel wordt gesproken
over een herziening van de uitzendrichtlijn, om het kaf van het
koren in de uitzendmarkt te scheiden met vestigingseisen. Is de
Minister bereid om hier het voortouw in te nemen en zo een
eerlijk speelveld onder uitzendbureaus te maken en bovendien
betere bescherming van arbeidsmigranten te bewerkstelligen?
Mij is op dit moment geen concreet voorstel van de Europese Commissie
bekend met betrekking tot een herziening van de Europese uitzendrichtlijn. In de tussentijd doet het kabinet een verkenning naar de
mogelijkheden om malafide ondernemers beter te weren van de
Nederlandse uitzendmarkt, zoals ik in mijn brief van 20 december 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

25

aan uw Kamer heb toegezegd. Ook het Aanjaagteam zal aanbevelingen
doen om malafide ondernemers aan te pakken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-31, nr. 580

26