Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2751
Vragen van het lid Edgar Mulder (PVV) aan de Minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit over het in de problemen komen van de teelt van
frietaardappelen door nieuwe Haagse regels (ingezonden 2 mei 2023).
Antwoord van Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 31 mei 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten «Frietaardappel in de knel door nieuwe
regels» en «Boer Evenhuis rooit niet eerder Dan maar strafkorting»?1, 2
Antwoord 1
Ja, ik ben hiermee bekend.
Vraag 2
Deelt u de mening dat aardappelen voldoende rijp en moeten zijn afgehard
voor een goede verwerking en het daarvoor noodzakelijk kan zijn dat ze in
oktober nog in de grond zitten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De ondernemer stelt zelf vast wat het goede moment is om de aardappelen
te oogsten. Het moment van oogsten zal onder andere worden bepaald met
het oog op een goede verwerking van de producten. Het kan dus voorkomen
dat aardappelen in oktober nog in de grond zitten. Uit de informatie die ik
van de Commissie Deskundigen Meststoffenwet en de sector ontving, blijkt
echter dat het overgrote deel van de aardappelen voor of uiterlijk in oktober
wordt gerooid.
Vraag 3
Deelt u de mening dat door het koude en natte voorjaar de aardappels later
de grond in konden, daardoor de groei later begint en alles opschuift in de
tijd?
1

De Twentsche Courant Tubantia, 1 mei 2023, «Frietaardappel in de knel door nieuwe regels»
(Stikstofregels rijden bakje friet in de wielen: straks alleen buitenlandse patat? | Binnenland |
tubantia.nl)
2
De Twentsche Courant Tubantia, 1 mei 2023, «Boer Evenhuis rooit niet eerder Dan maar strafkorting» (Stikstofregels rijden bakje friet in de wielen: straks alleen buitenlandse patat? |
Binnenland | tubantia.nl)

ah-tk-20222023-2751
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het kan inderdaad voorkomen dat door een koud en nat voorjaar aardappels
later gepoot kunnen worden en dat daardoor de groei later begint. Dit
betekent echter niet per definitie dat alles opschuift in de tijd. De weersomstandigheden gedurende het seizoen zullen hiervoor medebepalend zijn.
Vraag 4
Vindt u het ook zeer onrechtvaardig dat boeren kunnen worden gestraft als
gevolg van weersomstandigheden?
Antwoord 4
De regeling ter stimulering van vanggewassen op zand- en lössgrond wordt
opgesteld met als doelstelling de verbetering van de waterkwaliteit. Vroege
inzaai van vanggewassen is noodzakelijk om tot een verbetering van de
waterkwaliteit te komen. Daarom is de maatregel in het 7e Actieprogramma
Nitraatrichtlijn opgenomen en is daarmee onderdeel van de afspraken tussen
de Europese Commissie en Nederland waar Nederland aan gebonden is.
Uitgangspunt is dat ondernemers op uiterlijk 1 oktober een vanggewas
inzaaien, maar de ondernemer heeft de keuze om óf op uiterlijk 1 oktober een
vanggewas in te zaaien óf voor het jaar erna een korting op de stikstofgebruiksnorm te accepteren bij het later dan 1 oktober inzaaien van een
vanggewas. Hiermee is er voor de ondernemer nog steeds de ruimte om
weerseffecten te ondervangen en om het gewas ofwel in september te
oogsten en op uiterlijk 1 oktober een vanggewas in te zaaien ofwel na
1 oktober te oogsten en een korting op de stikstofgebruiksnorm voor het
volgende jaar toe te passen. Deze korting loopt op naargelang het vanggewas
later wordt ingezaaid. Indien inzaai van het vanggewas tussen 2 oktober en
31 oktober plaatsvindt, volgt voor het opvolgende kalenderjaar een korting op
de stikstofgebruiksnorm (5 kg N/ha bij inzaai vanggewas vanaf 2 oktober t/m
14 oktober, 10 kg N/ha bij inzaai vanggewas vanaf 15 oktober t/m 31 oktober
en 20 kg N/ha bij inzaai vanggewas vanaf 1 november). Indien geen
vanggewas wordt ingezaaid of dit na 31 oktober wordt ingezaaid, volgt de
maximale korting. Deze korting is nodig ter compensatie van de verminderde
opname van stikstof door het vanggewas indien het na 1 oktober wordt
ingezaaid. Hiermee wordt beoogd de nadelige effecten op de waterkwaliteit
van het laat oogsten van het hoofdgewas en het niet tijdig inzaaien van een
vanggewas te corrigeren, zodat een verbetering van de waterkwaliteit kan
worden bereikt.
Vraag 5
Wat is uw reactie op de constatering uit de aardappelverwerkende industrie
dat er geen capaciteit is om ineens alle aardappelen in september te
verwerken?
Antwoord 5
Uit de informatie die ik van de aardappelverwerkende industrie ontving, leid
ik af dat 30–40% van het areaal aardappelen op zand- en lössgrond wordt
geteeld. De aardappelverwerkende industrie geeft aan dat een deel daarvan
nu niet voor 1 oktober geoogst wordt en een klein deel daarvan pas na
1 november wordt geoogst. Dit heeft met name te maken met de planning
van de verwerking van de aardappelen door de verwerkende industrie.
Vervroeging van de oogst heeft consequenties voor directe verwerking ofwel
tijdelijke opslag van de aardappelen. Afhankelijk van de bedrijfsvoering
hebben boeren echter opties om aardappelen te bewaren. Dit zorgt ervoor
dat de aardappelverwerking verspreid kan worden over de tijd en niet alles in
september verwerkt hoeft te worden. Zoals eerder aangegeven is het
uitgangspunt dat ondernemers een vanggewas inzaaien op uiterlijk 1 oktober,
maar hebben de ruimte, onder het accepteren van een korting op de
stikstofgebruiksnorm in het volgende jaar, voor een latere inzaai te kiezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 6
Is er voor het vaststellen van de betreffende regelgeving overleg geweest met
de sector? Zo ja, kunt u dat toelichten? Zo nee, waarom niet?3
Antwoord 6
Tijdens het voorbereiden van het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn, het
opstellen en de consultatie van de lijsten met vanggewassen en winterteelten
is op verschillende momenten afstemming geweest (met een aantal) sectoren ketenpartijen.
Vraag 7
Vindt u dit ook een naar voorbeeld van regelgeving, bedacht door praktijkkennis ontberende ambtenaren, dat vooral lijkt bedoeld om boeren weg te
treiteren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
De maatregel ter stimulering tot de inzaai van een vanggewas is onderdeel
van het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn, dat op 26 november 2021 is
vastgesteld. Ter voorbereiding van het opstellen van de invulling van de
betreffende regelgeving is advies gevraagd aan de Commissie Deskundigen
Meststoffenwet (CDM). De CDM verstrekt onafhankelijke wetenschappelijke
adviezen aan het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Met
de adviezen van de CDM zijn de lijsten met vanggewassen en winterteelten
opgesteld. Deze lijsten zijn vervolgens geconsulteerd en er is ook met een
aantal sectorpartijen gesproken over de invulling van de gewaslijsten. Dit
traject heeft op een aantal punten tot aanpassingen in de lijsten geleid. De
aldus tot stand gekomen lijsten heb ik de Tweede Kamer doen toekomen. Met
het stimuleren van het tijdig inzaaien van vanggewassen beoog ik een
effectieve maatregel vast te stellen die een bijdrage levert aan de verbetering
van de waterkwaliteit.
Vraag 8
Wat gaat u aan dit beleid veranderen, zodat de akkerbouwsector niet zo
zwaar wordt getroffen?
Antwoord 8
Ik ben niet voornemens wijzigingen aan te brengen in de maatregel ter
stimulering van de teelt van vanggewassen die volgt uit het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn. De uitwerking van de bepaling heeft geleid tot een
invulling van deze maatregel die proportioneel is en bijdraagt aan de
verbetering van de waterkwaliteit.
Vraag 9
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat over Mestbeleid,
dat staat ingepland op 1 juni?
Antwoord 9
Ja.

3

Rijksoverheid, Addendum op het 7e actieprogramma van de Nitraatrichtlijn (Addendum op het
7e actieprogramma Nitraatrichtlijn | Kamerstuk | rijksoverheid.nl)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3