Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 410 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2024

Nr. 28

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 december 2023
Middels deze brief informeer ik uw Kamer over de stand van zaken van
een aantal ontwikkelingen in Caribisch Nederland.
Maatschappelijke ondersteuning en de bestrijding van huiselijk
geweld en kindermishandeling
VWS werkt aan een algemene maatregel van bestuur om maatschappelijke ondersteuning en de bestrijding van huiselijk geweld en kindermishandeling te borgen in Caribisch Nederland. Dit besluit ligt op dit moment
voor bij de Raad van State. Het besluit volgt de uitgangspunten van de
Wmo 2015 in Europees Nederland. In voorbereiding op de inwerkingtreding van de nieuwe regelgeving, heb ik de afgelopen jaren met de
openbare lichamen de nodige voorbereidingen getroffen zodat uitvoering
kan worden gegeven aan de nieuwe verantwoordelijkheden die het
Besluit met zich meebrengt. Om er zeker van te zijn dat de maatschappelijke ondersteuning voor cliënten op alle drie de eilanden goed georganiseerd is, is er in overleg met de openbare lichamen besloten om 2024 als
pilotfase te gebruiken. Tijdens de pilotfase zal ik met de openbare
lichamen en de betrokken ondersteuningsaanbieders de nieuwe manier
van werken oefenen, monitoren en indien nodig verder aanscherpen.
Aangezien 2024 nog nodig is voor deze pilotfase zal het besluit in fases in
werking treden. Het deel van het besluit ten aanzien van bestrijding
huiselijk geweld en kindermishandeling zal inwerking treden per 1 juli
2024. De daadwerkelijke inwerkingtreding van het deel wat van
toepassing is op maatschappelijke ondersteuning zal verschuiven naar
2025. Voor de implementatie van de beschermingscode huiselijk geweld
ben ik een samenwerking gestart met Regioplan om de
beschermingscode-plichtige organisaties te ondersteunen met de
implementatie.

kst-36410-XVI-28
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 28

1

Samenwerking met OCW in het kader van kansengelijkheid
Samen met de openbare lichamen en de Minister voor Primair en
Voortgezet Onderwijs van OCW werk ik aan het stimuleren van een
gezonde leefstijl en talentontwikkeling voor kinderen en jongeren in
Caribisch Nederland.
We werkten al samen op het gebied van bewegingsonderwijs en gezonde
voeding. Met de start van het programma School & Omgeving vanuit
OCW zien we de kans om nog nauwer samen te werken. Het programma
School & Omgeving heeft als doel de kansengelijkheid te verhogen voor
kinderen in het Primair en Voortgezet Onderwijs zodat elk kind zijn of haar
talenten en vaardigheden in de volle breedte kan ontwikkelen. Dit sluit
goed aan bij het activiteitenaanbod dat ik met de openbare lichamen al
heb ontwikkeld. In het kader van kansengelijkheid zullen VWS en OCW
vanaf 2024 daarom zo veel mogelijk integraal werken. Daarbij zijn
naschools activiteitenaanbod, het bewegingsonderwijs en gezonde
voeding toegankelijk maken via (school)maaltijden belangrijke instrumenten waarmee VWS en OCW een gezonde leefstijl en talentontwikkeling voor ieder kind toegankelijk maken. Er zijn voor 2024 afspraken met
de openbare lichamen gemaakt om het naschools activiteitenaanbod
toegankelijker te maken. De uitbreiding van het aantal uur bewegingsonderwijs is op de meeste basisscholen geïmplementeerd, daarvoor worden
er gymzalen gerenoveerd, motorische testen uitgevoerd en is op Bonaire
een eiland breed curriculum ingevoerd. Voor 2024 is het doel om,
ondersteund door de JOGG-aanpak, gezonde voeding toegankelijker te
maken door de toegankelijkheid en kwaliteit van schoolmaaltijden te
verbeteren.
Evaluatie Pilot Directe Verwijzingen
Met als doel het bevorderen van medische doorverwijzingen op Saba en
Sint Eustatius is in november 2022 gestart met de pilot Directe Verwijzingen. Deze pilot beantwoordde het verzoek om meer verantwoordelijkheid bij huisartsen op Saba en Sint Eustatius te leggen bij doorverwijzingen naar de tweedelijnszorg. Voor de start van de pilot werden
aanvragen voor medische doorverwijzingen beoordeeld door het medisch
adviesteam van Zorg en Jeugd Caribisch Nederland (ZJCN), onderdeel
van VWS. De focus lag hierbij op doelmatigheid en rechtmatigheid. Met
de pilot werd het mogelijk voor huisartsen op Saba en Sint Eustatius om
direct door te verwijzen naar het Sint Maarten Medical Center (SMMC)
zonder beoordeling door het medisch adviesteam van ZJCN. Het
doorverwijzingsproces naar de tweedelijnszorg op de Bovenwindse
eilanden verloopt hiermee op dezelfde wijze als op Bonaire. Het SMMC is
het voorkeursziekenhuis voor patiënten op Saba en Sint Eustatius. Voor
doorverwijzingen naar andere zorgbestemmingen op Curaçao, Sint
Maarten, Aruba, Colombia en Europees Nederland (derdelijnszorg) blijft
de gebruikelijke procedure van toepassing, zowel op Bonaire als Saba en
Sint Eustatius. Een dergelijke verwijzing vindt plaats op initiatief van een
behandelend specialist, maar met beoordeling door het medisch
adviesteam van ZJCN.
Zoals toegezegd in het Commissiedebat van 5 oktober 2022 (Kamerstuk
36 200 XVI, nr. 37), heb ik de nieuwe werkwijze na zes maanden geëvalueerd. Deze evaluatie is uitgevoerd door een externe partij en is in
oktober 2023 opgeleverd. In de evaluatie zijn gesprekken gevoerd met de
belanghebbenden in de zorgketen, maar ook met verzekerden in het kader
van patiëntbeleving. Belangrijke bevindingen tonen breed draagvlak voor
het nieuwe verwijzingsproces. Betrokkenen benadrukken dat de nieuwe
werkwijze meer recht doet aan de gelijkwaardigheid van eilanden binnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 28

2

Caribisch Nederland en de poortwachtersfunctie van de huisarts beter
waarborgt.
Naast positieve resultaten zijn er enkele aanbevelingen gedaan om
knelpunten te verbeteren, zoals het beter stroomlijnen van processen, het
monitoren van het aantal en de kosten van directe verwijzingen naar Sint
Maarten en de verbetering van de samenwerking tussen partijen.
Concluderend kan gesteld worden dat de uitgevoerde pilot succesvol is. Ik
zal de komende tijd, in samenwerking met de belanghebbenden in de
keten, werken aan de voorgestelde aanbevelingen voor procesverbeteringen, ten gunste van een verbetering van de toegankelijkheid van het
zorgaanbod. Ik zal ervoor zorgen dat de nieuwe werkwijze in de toekomst
geborgd wordt als reguliere werkwijze bij medische uitzendingen op de
bovenwindse eilanden.
Fundashion Mariadal
Na mijn brief van 19 juni 20231 over het bericht dat in het ziekenhuis
Fundashon Mariadal (FM) op Bonaire code oranje is afgegeven, informeer
ik uw Kamer nader over de stand van zaken. Sinds het aankondigen van
code oranje door FM hebben we diverse maatregelen samen met FM
getroffen. Inmiddels is er geen code oranje meer. Een van de maatregelen
is dat een extern bureau in de zomer van 2023 een verkennend onderzoek
uitgevoerd heeft naar de financiële situatie van FM. Na dit onderzoek heb
ik op verzoek van FM incidenteel het budget van FM opgehoogd met
$ 6,1mln.
Naar aanleiding van de resultaten van dit verkennende onderzoek is ook
een vervolgtraject met het betrokken externe bureau opgezet om de
financiën en organisatie van FM voor de komende jaren op orde te
krijgen. De inzet is een lange termijn aanpak met als doel om FM
organisatorisch en financieel gezond te maken.
Laboratorium Bonlab
In mei 2023 heeft de Werkgroep Laboratoriumzorg Bonaire het rapport
«Naar verdere samenwerking en specialisatie» gepubliceerd. Hierin is een
advies over de laboratoriumzorg op Bonaire opgeleverd en aangeboden
aan de opdrachtgevers: het Openbaar Lichaam Bonaire en VWS. In
september en oktober zijn er gesprekken gevoerd met het bestuurscollege
om te komen tot bestuurlijke afspraken met betrekking tot de toekomst
van de laboratoriumzorg. Het uitgangspunt daarbij was een
niet-vrijblijvende samenwerking. In november 2023 heeft het nieuwe
Bestuurscollege als enig aandeelhouder van Bonlab mij middels een brief
laten weten zich te kunnen vinden in de adviezen van de werkgroep. Het
bestuurscollege heeft daarbij aangegeven daarover met VWS in gesprek
te willen om de adviezen verder uit te werken. Mijn intentie is om samen
met de belangrijkste stakeholders in 2024 naar een definitieve oplossing
voor de laboratoriumzorg op Bonaire toe te werken.
Tot slot, wil ik uw Kamer informeren dat ik in het eerste kwartaal van 2024
de uitkomsten van het onderzoek naar de staat van de gezondheidszorg in
Caribisch Nederland verwacht. Dit onderzoek zal in samenwerking met de
European Observatory on Health Systems and Policies vormgegeven. Ik
zal uw Kamer informeren over de uitkomsten van dit onderzoek wanneer
dit is opgeleverd. Daaraan gerelateerd zal ik uw Kamer ook informeren
over de verkenning naar de vormgeving van het juridisch kader voor het

1

Kamerstuk 31 016, nr. 354

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 28

3

Caribisch stelsel. Hierbij zal ik ook ingaan op het verzoek van uw Kamer
om te onderzoeken wat de meerwaarde zou zijn van een meldingsplicht
betreffende calamiteiten in Caribisch Nederland2.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. van Ooijen

2

Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 1294

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 XVI, nr. 28

4