Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2651

VERSLAG VAN EEN INTERPARLEMENTAIRE COMMISSIE
BIJEENKOMST
Vastgesteld 17 mei 2023
Op 26 april 2023 vond in Brussel de Interparlementaire commissiebijeenkomst (ICM) over de hervorming van de Europese Kieswet plaats,
georganiseerd door de Commissie Constitutionele Zaken (AFCO) in het
Europees Parlement. Vanuit de Tweede Kamer namen de leden DekkerAbdulaziz (D66), Van der Graaf (CU) en Boutkan (Volt) (digitaal) deel aan
de bijeenkomst.
(Zie ook het persbericht van het EP).
Graag brengt deze delegatie bijgaand verslag uit ten behoeve van de
informatiepositie van de Tweede Kamer.
Inhoudsopgave
1.
1.1.
1.2.
1.3.
1.4.
2.

Achtergrond en behandeling Tweede Kamer
Subsidiariteitsbeginsel
Transnationale kieslijsten
Vaste dag Europese verkiezingen
Informatie-afspraken over het voorstel
Verslag Interparlementaire Commissiebijeenkomst
(IPM)
Stand van zaken (door rapporteur Ruiz Devesa)
Inleidende presentaties
Debat leden nationale parlementen en leden EP
Zorgen over transnationale kieslijsten
Afsluiting

2
3
3
4
4
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2651

1

2.1.
2.2.
2.3.
2.3.1.
2.4.

kst-21501-02-2651
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

blz.

5
5
5
5
8

1. Achtergrond en behandeling Tweede Kamer
Het voorstel voor een Europese Kiesakte
Het Europees Parlement (EP) heeft op 3 mei 2022 een initiatiefwetsvoorstel aangenomen over een Verordening van de Raad over de
verkiezing van de leden van het EP via rechtstreekse algemene verkiezingen (hervorming van de Kieswet van de EU of herziening Europese
Verkiezingsakte), met als doel om de kloof tussen kiezer en parlement te
verkleinen. Hierin wordt onder andere voorgesteld (zie ook het
EP-dossier):
• Het invoeren van transnationale lijsten (een tweede stem op een
Europese kandidaat);
• Het hanteren van één vaste dag voor de Europese Verkiezingen
(9 mei);
• Het hanteren van een vrouwenquotum van 50 procent.
Het EP heeft de tekst met krappe meerderheid aangenomen: 331 stemmen
voor, 257 tegen, 52 onthoudingen. De positieve stemming kwam met
name door verandering in het standpunt van de Europese Volkspartij EVP,
die desondanks verdeeld bleef. In 2018 stemde deze fractie helemaal
tegen een hervorming van de Europese kieswet. Deze keer verwierp een
meerderheid de ingediende tekst weliswaar alsnog, maar met name
Duitse leden stemden nu voor.

Bron: Bewerking Tweede Kamer op data van het Europees Parlement over de roll call vote tijdens
de plenaire vergadering op 3 mei 2022.

In de Raad liggen de onderhandelingen over dit dossier stil, nadat veel
lidstaten vragen hadden bij een of meer van de bovengenoemde
voorstellen. Eind januari heeft het EP geantwoord op vragen van de Raad,
maar sindsdien is er geen voortgang geboekt.

Het dossier is politiek ingewikkeld, mede gezien unanimiteit van de
lidstaten vereist is. Het is daarom nog lang niet zeker of op dit dossier
tijdig (voor de volgende EP-verkiezingen van 2024) een akkoord kan
worden bereikt, of dat het wordt doorgeschoven naar het volgende
mandaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2651

2

1.1. Subsidiariteitsbeginsel
De Tweede Kamer heeft op 30 juni 2022 de motie Leijten c.s. aangenomen
over het uitspreken dat de Kamer het voorstel tot wijzigen van de Kiesakte
niet in overeenstemming acht met het subsidiariteitsbeginsel. Als gevolg
hiervan heeft de Kamer een met redenen omkleed advies aan het EP
uitgebracht. Naast Nederland (2 stemmen: zowel Tweede als Eerste
Kamer) hadden vier parlementen eveneens formeel een negatief advies
ingediend ten aanzien van de subsidiariteit, te weten Denemarken (2
stemmen), Zweden (2 stemmen) en Ierland (2 stemmen) Overzicht dossier
op IPEX. Acht stemmen was echter niet genoeg om een gele kaartprocedure te starten, hiervoor is 1/3 van de parlementen (9 parlementen
of 18 stemmen) nodig.
Daarnaast zijn sommige parlementen (Duitsland, Tsjechië) een politieke
dialoog gestart of hebben ze anderszins belangrijke informatie gedeeld
(België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Hongarije, Polen, Tsjechië,
Zweden), met name ten aanzien van de introductie van transnationale
kieslijsten (zie hierover het vervolg van dit verslag). Het EP heeft niet
formeel gereageerd op de opmerkingen van de nationale parlementen.
1.2. Transnationale kieslijsten
De Tweede Kamer heeft op 30 juni 2022 de motie Strolenberg c.s.
aangenomen over het afwijzen van transnationale kieslijsten voor het EP.
Uit het verslag van de informele Raad Algemene Zaken van 15 juli 2022
(d.d. 22 juli 2022) blijkt dat Nederland, conform de motie Strolenberg c.s.,
ter vergadering kritisch was ten aanzien van het voorstel om transnationale kieslijsten te introduceren. Naast Nederland waren verschillende
andere lidstaten sceptisch of zelfs tegen de oprichting van een Europees
kiesdistrict dat EU-burgers in staat zou stellen om, naast de traditionele
Europese verkiezingen op nationaal niveau, 28 Europarlementariërs uit
transnationale lijsten te kiezen. Dit blijkt uit een overzicht op Delegates
Portal (document ST 11768 2022 REV 1 van 12 augustus). Input voor dit
document is geleverd door 15 lidstaten, te weten: Denemarken, Duitsland,
Estland, Ierland, Spanje, Kroatië, Italië, Luxemburg, Hongarije, Malta,
Oostenrijk, Roemenië, Slovenië, Slowakije en Zweden.
Volgens Denemarken bijvoorbeeld zou het opzetten van een Europees
kiesdistrict met concurrerende transnationale lijsten onder leiding van
Spitzenkandidatende kloof tussen burgers en hun vertegenwoordigers
vergroten. Ook Zweden betwijfelt of de invoering van een systeem
waarbij kiezers tegelijkertijd stemmen op kandidaten op nationale en
transnationale lijsten, zal bijdragen aan een hogere opkomst. Hongarije
herhaalt zijn traditionele verzet tegen de oprichting van een kiesdistrict,
waarbij het land met name wijst op het gebrek aan garantie dat kandidaten uit minder dichtbevolkte lidstaten op gelijke voet worden vertegenwoordigd met kandidaten uit meer bevolkte landen. Ook Slowakije stelt de
geografische vertegenwoordiging van kandidaten aan de orde, zonder
overigens expliciet verzet te uiten.
Alleen Duitsland, Italië en Oostenrijk keuren de oprichting van een
Europees kiesdistrict expliciet goed. Wel is Oostenrijk van mening dat dit
niet haalbaar is voor de Europese verkiezingen in 2024, maar gekeken
moet worden naar de verkiezingen in 2029. Het standpunt van Frankrijk is
niet meegenomen, maar inmiddels is bekend dat de regering voor is en
de Franse Senaat tegen (zie onder 2.3.1. en op IPEX).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2651

3

Duitsland vindt dat het systeem met transnationale lijsten van Spitzenkandidaten helpt om transparant te maken wie in de race is voor de hoge
Europese posten binnen de Europese Commissie (EC). De Europese Raad
zou zich bij de keuze van de meest geschikte kandidaat voor het voorzitterschap van de EC moeten laten leiden door deze lijst. Ook Nederland staat,
conform het kabinetsstandpunt, open voor een niet-juridisch bindend
politiek commitment vanuit de Raad ten aanzien van het spitzenkandidatensysteem, waarbij de bevoegdheden van de Europese Raad wel moeten
worden gerespecteerd.
In antwoord op vragen van de leden Dekker-Abdulaziz en Sjoerdsma (D66)
over de Europese Parlementsverkiezingen van 2024 gaf de Minister
eveneens aan dat meerdere lidstaten aangegeven hebben bezwaren te
hebben ten aanzien van verschillende elementen uit het initiatiefvoorstel,
waaronder de transnationale kieslijsten (EU-breed kiesdistrict), briefstemmen, regels ten aanzien van verkiezingscampagnes en de vaste
verkiezingsdag. Nederland neemt conform het kabinetsstandpunt, de
aangenomen motie van het lid Strolenberg en de overgenomen motie van
het lid Bisschop aan deze discussies deel. Het is onduidelijk wanneer een
definitief besluit over dit initiatiefvoorstel verwacht kan worden binnen de
Raad.
1.3. Vaste dag Europese verkiezingen
De Tweede Kamer heeft ook op 30 juni 2022 de motie Bisschop aangenomen over niet instemmen met een voorstel waarin een vaste dag voor
de Europese verkiezingen is opgenomen. Uit het verslag van de informele
Raad Algemene Zaken van 15 juli 2022 (d.d. 22 juli 2022) blijkt Nederland,
conform deze motie, heeft gemeld dat het niet kan instemmen met een
voorstel waarin een vaste dag (9 mei, Hemelvaart) voor de
EU-verkiezingen is opgenomen. Uit een overzicht op Delegates Portal
blijkt dat meerdere lidstaten, waaronder Estland, Denemarken, Duitsland,
Oostenrijk, Roemenië en Slowakije in de Raadswerkgroep Algemene
Zaken hun twijfel over het kiezen van een vaste dag voor de Europese
verkiezingen (9 mei) hebben geuit (Delegates Portal ST 11768 2022 REV 1
van 12 augustus jl.).
1.4. Informatie-afspraken over het voorstel
Op 21 juni 2022 heeft de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken een
aantal informatie-afspraken met Minister Bruins-Slot gemaakt ten aanzien
van de wetgevingsresolutie (verslag):
1. De Minister stuurt elk kwartaal een voortgangsbrief over de onderhandelingen met eventuele aanpassingen van de Nederlandse inzet;
2. De Minister stuurt een brief zodra een compromis in zicht is, ruim
voordat een algemene oriëntatie wordt overeengekomen in de Raad
Algemene Zaken;
3. De Minister stuurt een brief over de definitieve formele besluitvorming
in de Raad Algemene Zaken, inclusief een overzicht van het krachtenveld.
Ook in antwoord op vragen van de leden Dekker-Abdulaziz en Sjoerdsma
(D66) over de Europese Parlementsverkiezingen van 2024 gaf de Minister
aan de Kamer conform de vastgestelde afspraken te informeren over het
verloop van de onderhandelingen. De Minister gaf ook aan het belang te
delen van het tijdig en correct informeren van alle burgers in Nederland
over eventuele wijzigingen in de Europese Kiesakte en het mogelijke
belang daarvan voor de opkomst. Op het moment van schrijven heeft de
Kamer nog geen voortgangsbrief over de onderhandelingen vanuit het
ministerie ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2651

4

2. Verslag Interparlementaire Commissiebijeenkomst (IPM)
2.1. Stand van zaken (door rapporteur Ruiz Devesa)
Na de toelichting op de agenda door voorzitter van de commissie
constitutionele zaken in het EP ging rapporteur Domènec Ruiz Devesa
(Spanje, S&D) nader in op de stand van zaken rondom het initiatiefwetgevingsvoorstel voor een Europese Kiesakte. Hij benadrukte aan de
hand van de stemverhouding dat de steun in het EP breed was geweest:
afkomstig vanuit veel fracties en vanuit veel lidstaten. Ook benadrukte hij
dat het nog maar een jaar is tot de verkiezingen van het EP. Hij sprak zijn
teleurstelling uit dat de Raad nog steeds de onderhandelingen niet is
gestart met het EP.
2.2. Inleidende presentaties
Voorafgaand aan het debat hielden twee vertegenwoordigers van
nationale parlementen een betoog. Niet toevallig waren dit ook vertegenwoordigers vanuit de lidstaten die dit halfjaar (Zweden) en het komende
halfjaar (Spanje) voorzitter zijn van de EU en in die hoedanigheid de
vergaderingen van de Raad leiden. Opvallend is dat Spanje, vanaf 1 juli
Raadsvoorzitter, voorstander is van transnationale kieslijsten.
Zweden. Erik Ottoson, vicevoorzitter van de commissie Constitutionele
Zaken van de Zweedse parlement, benadrukte de constructieve houding
van Zweden als voorzitter om het dossier verder te brengen, maar
waarschuwde er namens de lidstaat Zweden wel voor dat het hanteren
van een transnationale kieslijst de legitimiteit van de besluitvorming zou
kunnen aantasten. In Zweden is sprake van een brede besluitvorming met
ook veel kleinere partijen. De Zweedse premier is niet afkomstig van de
grootste partij en dat is legitiem. In het Zweedse parlement heeft dan ook
een overweldigende meerderheid opgeroepen om terughoudend met
transnationale kieslijsten te zijn. Hoe je kiest is iets van nationaal niveau
en het is belangrijk om dat zo te houden. Het Zweedse parlement heeft net
als Nederland een met redenen omkleed advies uitgebracht (samenvatting).
Spanje. Artemi Rallo Lombarte, lid van de commissie Constitutionele
Zaken van de Spaanse Eerste Kamer, complimenteerde de Spaanse
rapporteur met het voorstel. Hij verwees daarnaast naar uitspraken van
een andere landgenoot, voorzitter Juan Fernandez Lopez Aguilar van de
LIBE Commissie, om te onderstrepen dat een van de grootste manco’s
van het EP is het gebrek aan zichtbaarheid richting en directe communicatie met kiezers. De Conferentie van de Toekomst van de Europa heeft dit
bevestigd, stelt hij. Volgens Rallo Lombarte moeten lidstaten hun
nationale belangen opzij zetten en Europese lijsten met kandidaten voor
het voorzitterschap van de EC introduceren. De Spaanse wetgeving
anticipeert volgens hem al op het Europese voorstel.
2.3. Debat leden nationale parlementen en leden EP
Veruit het belangrijkste discussiepunt van de bijeenkomst betrof de
voorgenomen hantering van transnationale kieslijsten.
2.3.1. Zorgen over transnationale kieslijsten
Waar dit ten tijde van de stemming over het voorstel in het EP nog niet
heel duidelijk was, uitten diverse vertegenwoordigers van nationale
parlementen, van verschillende fracties, tijdens deze bijeenkomst hun
zorgen over het invoeren van transnationale kieslijsten. Opvallend is dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2651

5

de parlementen van Duitsland en Oostenrijk, aanvankelijk voorstanders
van het voorstel, niet meer pleiten voor inwerkingtreding van het voorstel
voor de EP-verkiezingen van 2024, maar voor die van 2029. Daarnaast valt
op dat het Italiaanse parlement nu ook zorgen heeft over de transnationale kieslijst, terwijl dit in de Raad niet duidelijk was. In Frankrijk hebben
senaat (tegen) en regering (voor) verschillende posities.
Nationale parlementen met zorgen over transnationale kieslijsten:
•

•

•

•

•

Frankrijk. Jean Francois Rapin van de Franse Senaat stelde te vrezen
dat met de transnationale lijsten, in de huidige context van Qatar gate,
het vertrouwen van de kiezer er nog meer op achteruit gaat. Hoewel de
Franse regering achter het rapport staat, is de senaat sceptisch ten
opzichte van de transnationale lijst, omdat dit constitutionele problemen kan opleveren. De kandidaten zouden gaan naar de lidstaten met
de grootste bevolking. Dit zou de kloof tussen kiezers en vertegenwoordigers nog meer vergroten.
Italië. Allessandro Giglio Vigna van het Italiaanse parlement, gaf aan
dat hij niet begrijpt waarom het EP transnationale lijsten voorstelt en
hoe dit burgers dichter bij de EU-instellingen zou moeten brengen als
zij worden vertegenwoordigd door iemand uit een ander land. De
politiek komt dan centraal te staan, niet de burger. Ook EP-lid Antonia
Maria Rinaldi zette vraagtekens bij een transnationale lijst. Volgens
haar kun je als burger geen vertegenwoordiger in het parlement kiezen
die uit een ander land komt. Zelfs als het gaat om een andere regio
gebeurt dat binnen bepaalde lidstaten al niet. Vaak gaat een kandidaat
dan ook terug naar het eigen kiesdistrict in een poging om daar
herkozen te worden. Daarnaast onderstreepte ze dat niet alle partijen
de mogelijkheid hebben om zich op een eerlijke manier te laten
vertegenwoordigen.
Portugal. Paulo Rangel, rapporteur betrekkingen nationale parlementen in het EP (EPP-CD), betwijfelde of burgers stemmen voor kandidaten uit een ander land en vroeg zich af hoe deze kandidaten campagne
gaan voeren en of dit de kiezer dichter bij de vertegenwoordiger zal
brengen. Hij haalde aan dat artikel 15, dat gaat over de transnationale
lijsten, slechts met een verschil van 7 stemmen is goedgekeurd, terwijl
er bij een dergelijke hervorming van het kiesstelsel toch een krachtige
meerderheid zou moeten zijn. Volgens hem is het ook niet toevallig dat
juist de grotere landen pleitbezorgers waren en de middelgrote landen
over het algemeen sceptisch. Hij betwijfelde ook of het EP in staat zou
zijn om daadwerkelijk een kandidaat voor het voorzitterschap van de
Europese Commissie door te duwen. Wel kan het EP volgens hem een
voorzitter aanwijzen, maar de Raad heeft hierop een vetorecht. Hij
betoogde dat als je 28 kandidaten hebt die de realiteit van de andere
landen niet kennen, dit niet de democratie gaat versterken, maar juist
wind in de zeilen zou kunnen zijn voor populisten. Ook drie leden van
het Portugese parlement uitten hun zorgen over de transnationale
kieslijst. Volgens Pedro Delgado Alves zouden EU-instellingen verder
af komen te staan van de burger en het zou ten koste kunnen gaan van
de proportionaliteit. Volgens Maria do Rosario Gamboa zou de
subsidiariteit met het voorstel wel eens kunnen worden aangetast.
Litouwen. Vytautas Gapsys van het Litouwse parlement benadrukte
dat niet moest worden overschat hoeveel tijd er nog is tot de volgende
verkiezingen. Hij vroeg zich af of het debat niet zou moeten worden
uitgesteld, omdat het verwarring kan scheppen onder kiezers en
negatief op het EP kan afstralen, terwijl het juist de bedoeling is om
mensen dichter bij het EP te brengen.
Hongarije. Hajnalka Juhasz van het Hongaarse parlement betoogde
dat het subsidiariteitsbeginsel met het voorstel wordt geschonden.
Hongarije heeft de transnationale lijst en de kieskring dan ook van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2651

6

•

•

hand gewezen. Sommige regels druisen in tegen de soevereiniteit van
lidstaten. Zo zijn er zorgen over een nieuwe categorie vertegenwoordigers die geen rekenschap zouden hoeven af te leggen.
Polen. Volgens Gabriela Morawska-Stanecka van de Poolse senaat
lopen lidstaten het risico om meer polarisatie in de hand te werken
met de transnationale lijsten. Er zijn nu al partijen die het moeilijk
hebben om de Europese kandidaten te profileren. In elk land is een
ander systeem, wat transparantie in de weg staat. Dit kan ervoor
zorgen dat kiezers juist niet gaan stemmen.
Cyprus Marina Nikolao van het Cypriotische parlement raadde aan,
om verder te komen in de besluitvorming, andere zaken te bespreken
dan alleen transnationale lijsten. Wel benadrukte ze dat het niet zo mag
zijn dat grote lidstaten door de transnationale kieslijst nog meer
vertegenwoordigers krijgen.

Nationale parlementen die pleitbezorgers zijn van transnationale
kieslijsten:
Enkele vertegenwoordigers van nationale parlementen hielden een
pleidooi voor de transnationale lijsten. Opvallend is dat zowel Duitsland
als Oostenrijk aangeven dat niet meer gekeken moet worden naar de
EP-verkiezingen van 2024 maar naar die van 2029. Dit zou betekenen dat
het voorstel wordt doorgeschoven naar het volgende mandaat.
• Duitsland. Damian Boeselager (EP, Volt) betreurde het dat er geen
leiders zijn die hun schouders willen zetten onder de kiesakte en riep
de nationale parlementen op daar een lans voor te breken. Hij lichtte
toe dat burgers een tweede keer kunnen stemmen en dus ook hun
stem kunnen uitbrengen voor de Europese programma’s. Chantal Kopf
van het Duitse parlement (Bundestag) vulde aan dat de Bundestag het
voorstel voor de transnationale lijsten en de spitzenkandidaat steunt.
Ze gaf aan dat het goed zou zijn als er vooruitgang komt in de Raad,
zodat het voorstel voor 2029 is ingevoerd. Het Duitse doel is dan ook
2029 als ingangsdatum en niet 2024.
• Oostenrijk. Elisabeth Grosmann van het Oostenrijkse parlement
(Bundesrat) noemde de transnationale kieslijsten een kans om het
Europese bewustzijn te versterken. Dat kan via een spitsenkandidaat of
door de tweede kieskring. In de Raadsbesprekingen heeft Oostenrijk
aangegeven dat pas gekeken moet worden naar de verkiezingen in
2029.
• Frankrijk. Sandro Gozi (EP, Renew) benadrukte het evenwicht tussen
grote en kleine lidstaten waar het ging om de transnationale lijst en het
belang van de Europese lijst om de legitimiteit voor een spitzenkandidaat te versterken. Europese burgers hebben hier specifiek om
gevraagd, stelde hij. Hij benadrukte dat de Raad het EP niet kan
negeren, dat het initiatiefrecht waar het EP gebruik van heeft gemaakt
ernstig moet worden genomen. Hij riep nationale parlementen dan ook
op om hun regeringen te vragen het voorstel op de agenda te zetten
van de Raad Algemene Zaken (RAZ).
• Malta. Cyrus Engerer van het EP (S&D) benadrukte dat hij uit het
kleinste land komt en dat de regering van Malta desondanks voor een
transnationale lijst is. Hij verwees naar de huidige voorzitter van het
EP, ook uit Malta. Hij benadrukte dat, als er een meerderheid in het EP
is, de Raad daarnaar moet luisteren.
• Roemenië. Oana Murariu van het Roemeense parlement onderstreepte dat hervorming van het kiesrecht noodzakelijk is. Stappen
zetten en nadenken over transnationale lijsten kan zorgen voor meer
bewustzijn en het besef hoe belangrijk het werk is van het EP. Een
transnationale lijst helpt ook om Europese partijen beter te kennen. Ze
pleitte voor publieke debatten in de lidstaten, zodat kiezers in alle
lidstaten ook echt kunnen stemmen voor Europese kandidaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2651

7

•

België. Guy Verhofstadt (EP, Renew) ging in op de vertegenwoordiging van de nationale lidstaten. Hij lichtte toe dat kleine lidstaten
gelijke kansen hebben, omdat je als kandidaat minder stemmen hoeft
binnen te halen dan een kandidaat uit een groot land.

2.4. Afsluiting
Na afloop van het debat concludeerde rapporteur Domènec Ruiz Devesa
dat hij niet dacht dat de negatieve opmerkingen van dien aard zijn dat het
voorstel onderuit wordt gehaald. Wel vond hij het teleurstellend dat de
zorgen over de transnationale lijst geen feitelijke onderbouwing bevatten
en dat er geen alternatieven zijn voorgesteld. Hij lichtte toe:
• dat het niet nadelig is als een tweede stem op een Europese kandidaat
moet worden uitgebracht en dat deze stem ook niet verplicht is. De
eerste stem op nationale kandidaten blijft gewoon behouden.
• dat de kandidaten op de tweede lijst niet alleen de eigen burgers
vertegenwoordigen, maar alle Europese burgers. En dat ze maar 5%
van de zetels innemen in het EP. Dat is veel minder dan wat de
burgerpanels vroegen (50%). Dit kan dan ook onmogelijk zorgen voor
het vergroten van de kloof met de burger.
• dat alle EP-leden, of ze nu via de nationale of Europese verkiezingen
worden gekozen, hun woonplaats moeten hebben in de eigen lidstaat,
dus iedereen moet een eigen kieskring hebben.
• dat de juridische dienst van de Raad stelt dat het voorstel de toetsen
van proportionaliteit en subsidiariteit doorstaat. Er wordt niet
ingegrepen in nationale verkiezingen. Er wordt niets geharmoniseerd.
Er worden alleen 28 mandaten toegevoegd. De rest blijft intact. Ook de
nationale tradities worden gerespecteerd.
• dat twee derde van de 28 mandaten naar kleine en middelgrote
lidstaten gaat.
• dat ook de voorzitter van de commissie niet dezelfde nationaliteit
heeft, maar dat hij zich desondanks wel door hem vertegenwoordigd
voelt. Ook de voorzitter van het EP behartigt niet de belangen van haar
land.
Tot slot uitte Domènec Ruiz Devesa zijn teleurstelling dat het voorstel zou
moeten worden ingevoerd voor de EP-verkiezingen van 2024, maar dat de
Raad een jaar lang niets heeft gedaan en vervolgens zegt dat het niet
meer op tijd gaat lukken. Salvatore de Meo voegde hieraan toe dat het
goed is om dit debat ook in nationale parlementen te voeren, zodat er
duidelijkheid is over de posities, om te komen tot een consensus en te
komen tot een voorstel waarin burgers hun boodschap herkennen.
Delegatie,
Dekker-Abdulaziz
Van der Graaf
Boutkan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-02, nr. 2651

8