Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

30 175

Luchtkwaliteit

Nr. 325

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2018
Hierbij bied ik u de negende monitoringsrapportage NSL aan. De
monitorings-rapportage NSL wordt jaarlijks opgesteld en geeft inzicht in
de ontwikkeling van de luchtkwaliteit in Nederland en de voortgang van
het Nationaal Samenwerkings-programma Luchtkwaliteit (verder: NSL).
De monitoringsrapportage NSL 2018 gaat over het jaar 2017 en de
prognose voor 2020 en 2030. Deze rapportage treft u in de bijlage bij deze
brief1. Hieronder treft u mijn beleidsreactie op de bevindingen.
Monitoringsrapportage NSL
Het NSL is het samenwerkingsprogramma van de rijksoverheid met
decentrale overheden om onder andere overschrijdingen van de wettelijk
vastgelegde Europese normen voor stikstofdioxide (verder: NO2) en
fijnstof2 (verder: PM10) op te lossen ten behoeve van het verbeteren van
de luchtkwaliteit. De effecten van de maatregelen die met de Aanpassing
NSL 20183 aan het NSL zijn toegevoegd zijn nog niet meegenomen in
deze rapportage. In de huidige prognoses voor 2020 en 2030 is met deze
effecten dus nog geen rekening gehouden. Dat zal zichtbaar worden in de
monitoringsrapportage NSL 2019 en verder.
Beperkt aantal overschrijdingen Europese normen NO2en PM10
Gedurende de looptijd van het NSL is de luchtkwaliteit in ons land
aanzienlijk verbeterd. De concentraties NO2 en PM10 waaraan de
bevolking gemiddeld genomen wordt blootgesteld zijn sinds 2010
gedaald. In het grootste deel van Nederland liggen de concentraties NO2
en PM10 in 2017 onder de Europese grenswaarden.

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Voor fijnstof gelden twee Europese normen; een etmaalnorm en een jaarnorm.
3
Kamerstuk 30 175, nr. 311.
2

kst-30175-325
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 175, nr. 325

1

De grenswaarde voor NO2 wordt nog overschreden in een aantal drukke
straten in een aantal binnensteden. Het aantal locaties waar RIVM
overschrijdingen voor NO2 berekent, is voor 2017 gedaald ten opzichte
van 2016, van 72 toetspunten in 20164 naar 62 toetspunten in 2017.
Nadere analyse van het aantal door RIVM berekende overschrijdingen in
2017 leidt tot een aantal correcties waardoor totaal 53 binnenstedelijke
NO2-overschrijdingen resteren.
De grenswaarde voor PM10 wordt lokaal overschreden op enkele plaatsen
in gebieden met intensieve veehouderij. Het aantal door RIVM berekende
veehouderij-gerelateerde overschrijdingen van de PM10-etmaalnorm is
iets toegenomen ten opzichte van vorig jaar, van 35 locaties door
concentratie-bijdragen van 29 omliggende veehouderijen voor 20165, naar
44 locaties door concentratie-bijdragen van 36 omliggende veehouderijen
voor 2017. Daarnaast is er voor 2017 sprake van twee toetspunten met
overschrijdingen van de PM10-jaarnorm. Deze monitoringsronde zijn veel
meer veehouderijen nauwkeurig in beeld gebracht om de kwaliteit van de
monitoringstool ten aanzien van veehouderijen te verbeteren. Dit heeft
geleid tot een beperkte toename van veehouderij-gerelateerde
PM10-overschrijdingen. Nadere analyse leidt tot een aantal correcties van
het aantal berekende PM10-overschrijdingen voor 2017, waardoor er
sprake is van 31 veehouderij-gerelateerde PM10-overschrijdingen rond 24
veehouderijen. Momenteel werk ik aan de modernisering van het NSL
monitoringssysteem en streef er naar dat dergelijke correcties met het
nieuwe systeem minder noodzakelijk zijn.
Net als in 2016 is er in 2017 voor PM2,5 geen sprake van een
overschrijding van de grenswaarde.
Aanpak van overschrijdingen EU-grenswaarden
Op 28 september 2018 heeft uw Kamer de Aanpassing NSL 2018
ontvangen (Kamerstuk 30 175, nr. 311). De Aanpassing NSL 2018 is een
aanvulling op het NSL en heeft tot doel de resterende overschrijdingen
van de EU-grenswaarden versneld teniet te doen. Daartoe is een
knelpuntanalyse en een set passende maatregelen voor de aanpak van de
binnenstedelijke NO2-overschrijdingen en de veehouderij-gerelateerde
PM10-overschrijdingen toegevoegd aan het NSL. De resultaten van de
aanpak van de Aanpassing NSL 2018, worden zoals eerder aangegeven,
zichtbaar in de Monitoringsrapportage NSL 2019 en verder.
Binnenstedelijke NO2-overschrijdingen
In lijn met de TNO doorrekening6 bij de Aanpassing NSL 2018 zijn de
overschrijdingen van Den Haag, Den Bosch en Utrecht in deze monitoringsrapportage opgelost. De resterende 53 NO2-overschrijdingen
bevinden zich in Amsterdam, Rotterdam, Eindhoven en Arnhem. De
gemeenten streven er samen met mij naar om de overschrijdingen op de
kortst mogelijke termijn op te lossen. De inzichten van deze nieuwe
monitoringsrapportage zullen onderdeel zijn van de aanpak.

4

In de Aanpassing NSL 2018 is het aantal NO2 overschrijdingen voor het jaar 2016 geactualiseerd in een knelpuntenanalyse naar 60 NO2 overschrijdingen.
5
In de Aanpassing NSL 2018 is het aantal PM10-overschrijdingen voor het jaar 2016 geactualiseerd op basis van analyse door bevoegd gezag naar 23 overschrijdingen rond 17 veehouderijen. De andere knelpunten over 2016 zijn reeds aangepakt of bleken onterecht.
6
Bijlage bij Kamerstuk 30 175, nr. 311.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 175, nr. 325

2

Veehouderij-gerelateerde PM10-overschrijdingen
De betrokken gemeente- en provinciebesturen voeren samen met mij de
maatregelen van de Aanpassing NSL 2018 uit, om de
PM10-overschrijdingen rond veehouderijen op zo kort mogelijke termijn
op te lossen. Ik treed op korte termijn in overleg met de gemeenten
waarin zich volgens de monitoringsrapportage 2018 nieuwe veehouderijgerelateerde PM10-overschrijdingen voordoen, om afspraken over de
aanpak daarvan te maken. Hierbij maak ik een onderscheid tussen
enerzijds beperkte normoverschrijdingen die door autonome ontwikkelingen of als gevolg van generiek beleid worden opgelost en anderzijds
structurele overschrijdingen, die een specifieke aanpak per knelpunt
vergen. Fijnstofoverschrijdingen rond veehouderijen worden conform de
aanpak van de Aanpassing NSL 2018 zo snel mogelijk, doch uiterlijk in
2023 opgelost.
Monitoring en aanvullende maatregelen
Het RIVM geeft aan dat rond de prognoses onzekerheid bestaat. Ik ben mij
er van bewust dat de luchtkwaliteit een dynamisch gegeven is en blijf
daarom de ontwikkeling van de luchtkwaliteit nauwlettend volgen met de
jaarlijkse monitoring van het NSL. Met de aanvullende maatregelen in de
Aanpassing NSL 2018 blijft de termijn van overschrijding van de grenswaarden voor luchtkwaliteit zo kort mogelijk.
Permanente verbetering luchtkwaliteit met het Schone Lucht
Akkoord
Schone lucht is van levensbelang en lagere concentraties stikstofdioxide
en fijnstof verminderen de volksgezondheidsrisico’s. Het PBL noemt de
emissies naar de lucht als grootste bijdrage aan de maatschappelijke
kosten van milieuvervuiling7. Ook wanneer de EU-grenswaarden overal
gehaald zijn, is verdere verbetering van de luchtkwaliteit van belang om
risico’s voor de volksgezondheid verder te verlagen. Het RIVM geeft aan
dat de dalende trend voor NO2 zoals die gemiddeld in de metingen tussen
2010 en 2015 is waargenomen, momenteel lijkt te stagneren. Tevens is het
onzeker of de gemiddelde PM10-concentratie waar de bevolking aan wordt
blootgesteld de komende jaren verder zal afnemen. Inzichten in de
ontwikkeling van concentraties en blootstelling worden besproken met
het RIVM en meegenomen in het Schone Lucht Akkoord.
Met het Schone Lucht Akkoord zet ik mij in voor een permanente
verbetering van de luchtkwaliteit om zo te komen tot een vermindering
van gezondheidsrisico’s door luchtverontreiniging, waarbij het kabinet
– conform het advies van de Gezondheidsraad8 – toewerkt naar de
advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie. Ik verwacht het
Schone Lucht Akkoord, zoals aangekondigd in het Regeerakkoord, voor de
zomer 2019 aan de Tweede Kamer toe te zenden.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

7
8

PBL (2018) Monetaire milieuschade in Nederland. Een verkenning.
Kamerstuk 30 175, nr. 292.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 30 175, nr. 325

3