Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1506
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over praktijkproblemen en rechtsbescherming bij de uitvoering van een
Europees onderzoeksbevel (ingezonden 14 december 2018).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
12 februari 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019,
nr. 1170.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Rechtsbescherming na beslag gelegd
ter uitvoering van een Europees onderzoeksbevel»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat ondanks het gegeven dat de beklagtermijn duidelijk moet
worden gecommuniceerd aan de beslagene, dit nu nog wel eens wordt
vergeten? Snapt u dat dit zorgelijke gevolgen kan hebben als door de
beklagrechter een beklagschrift alsnog gegrond wordt verklaard, maar de
voorwerpen feitelijk reeds zijn overgedragen aan de lidstaat die het Europees
onderzoeksbevel (EOB) had uitgevaardigd?
Antwoord 2
Het OM herkent zich niet in het beeld dat verzuimd wordt de beslagene in
kennis te stellen van de beklagmogelijkheid. In de praktijk wordt hiertoe
gebruik gemaakt van een brief, waarin de termijn van twee weken voor het
indienen van beklag is opgenomen. Deze brief wordt conform de wettelijke
voorschriften voor gerechtelijke mededelingen (artikel 585 Wetboek van
Strafvordering (Sv) bezorgd. Als een verbalisant deze ambtshandeling
verricht, dan wordt dit geverbaliseerd (art. 152 Sv).

1

ah-tk-20182019-1506
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

J. van Eekelen & A.J.P. Schild, Rechtsbescherming na beslag gelegd ter uitvoering van een
Europees onderzoeksbevel, Nederlands Juristenblad, 30 november 2018, afl. 41

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u het eens met de stelling dat het goed zou zijn de beslagene te laten
tekenen, dan wel in een proces-verbaal vast te leggen dat deze kennisgeving
heeft plaatsgevonden?
Antwoord 3
In de huidige praktijk wordt de kennisgeving conform de wettelijke voorschriften voor gerechtelijke mededelingen bezorgd. Ik zie in de uitvoeringspraktijk geen aanleiding om voor de hier bedoelde gevallen een afwijkende
werkwijze te creëren.
Vraag 4
Wat vindt u, in het licht van rechtszekerheid, van het idee om de verrichte
naspeuringen naar eventuele andere belanghebbenden vast te leggen in een
proces-verbaal dat in een beklagprocedure kan worden overlegd?
Antwoord 4
De wet onderschrijft het belang om naspeuringen te doen naar andere directe
belanghebbenden in Nederland. Indien een andere directe belanghebbende
wordt gevonden, dan wordt daarvan proces-verbaal opgemaakt en wordt
deze persoon op grond van artikel 5.4.10, eerste en tweede lid, Sv in de
gelegenheid gesteld een klaagschrift in te dienen. Er zijn niet altijd aanwijzingen dat er sprake is van andere directe belanghebbenden. Wanneer deze
aanwijzingen ontbreken, is het vastleggen in een proces-verbaal van
onverrichterzake gedane naspeuringen (anders zou de betrokkene een
kennisgeving hebben ontvangen) tijdrovend, daarnaast verwacht ik dat de
toegevoegde waarde hiervan beperkt is.
Vraag 5, 6
Erkent u dat het uitgangspunt bij een EOB, namelijk geheimhouding, niet
goed strookt met een effectieve rechtsbescherming in een eventuele
beklagprocedure?
Hoe verhoudt de verplichting tot geheimhouding van de inhoud van een EOB
zich tot het uitgangspunt dat de rechtsmiddelen die tegen een EOB kunnen
worden ingezet ten minste gelijk moeten zijn aan die welke in een binnenlandse zaak tegen de onderzoeksmaatregel kunnen worden ingezet?
Antwoord 5, 6
Een en ander acht ik met elkaar verenigbaar. Een EOB strekt ertoe om
strafrechtelijke onderzoeken in een andere EU-lidstaat te faciliteren door
bewijsmateriaal beschikbaar te stellen voor onderzoek in die lidstaat. Daarbij
heeft een buitenlandse gerechtelijke autoriteit reeds getoetst op proportionaliteit en vervolgens heeft de officier van justitie of rechter-commissaris in
Nederland getoetst aan (onder meer) weigeringsgronden. Het EOB is
bovendien gestoeld op het beginsel van wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen. De wederzijdse erkenning impliceert een hoog niveau van
onderling vertrouwen. Dit heeft tot gevolg dat bepaalde beslissingen in
strafzaken genomen door autoriteiten van de ene lidstaat door de andere
lidstaat worden erkend waarbij toetsing van de te erkennen beslissing niet of
slechts in beperkte mate plaatsvindt. Daarbij geldt dat toepassing van
opsporingsbevoegdheden die per definitie op heimelijke wijze plaatsvinden,
naar hun aard geheimhouding verlangen. Wanneer de betrokkene tevens
verdachte is, kan bovendien een notificatie achterwege blijven indien de
verdachte al langs andere weg weet krijgt van de jegens hem toegepaste
bevoegdheden, bijvoorbeeld doordat zulks wordt opgenomen in het
procesdossier. Wanneer het om een EOB gaat is dit niet anders, zij het dat het
procesdossier dan door de rechterlijke autoriteiten van een andere EU-lidstaat
wordt opgesteld.
Vraag 7
Waarom is er in de wetgeving bij de implementatie van de richtlijn voor
gekozen in artikel 5.4.10, derde lid, Wetboek van Strafvordering (Sv) op te
nemen dat slechts het eerste en het derde lid van artikel 552d Sv van
toepassing zijn, maar niet ook het tweede lid, waarin de mogelijkheid van
cassatie binnen veertien dagen is opgenomen? Is dit een vergissing? Zo ja,
bent u bereid deze omissie te herstellen? En bent u dan ook bereid in artikel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

5.4.10, derde lid, Sv een verwijzing op te nemen naar artikel 552a, zevende
lid, waarin is bepaald dat de behandeling van een klaagschrift tegen een
beslag in het openbaar geschiedt?
Antwoord 7
De wijziging van artikel 5.4.10 Sv waarbij in het derde lid van dit artikel het
tweede lid in plaats van het derde lid van artikel 552d Sv van overeenkomstige toepassing wordt verklaard, zal door middel van een nota van wijziging
betrokken worden bij het wetsvoorstel tot wijziging van de Penitentiaire
beginselenwet, de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden en de
Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en enkele andere wetten in
verband met het vervoer, het medisch klachtrecht en enkele andere onderwerpen (Kamerstuk 33 844). De nota van wijziging is inmiddels ingediend.2
De behandeling van klaagschriften na inbeslagneming of het vorderen van
gegevens geschiedt in beginsel in het openbaar. Er zijn echter altijd situaties
mogelijk waarbij, gelet op de belangen van het buitenlandse strafrechtelijke
onderzoek, geheimhouding geboden is. Hiertoe wordt altijd een zorgvuldige
belangenafweging gemaakt en vindt zo nodig overleg plaats met de
buitenlandse autoriteiten. Het OM dient bij de uitvoering van het EOB de door
de uitvaardigende autoriteit aangegeven vormvoorschriften en procedures in
acht te nemen, tenzij dit strijd oplevert met de grondbeginselen van het
Nederlandse recht (artikel 9, tweede lid, van de richtlijn en artikel 5.4.5,
tweede lid, Sv). Een wettelijk voorgeschreven openbare behandeling strookt
niet met dit uitgangspunt. Er is op dit punt dan ook geen aanleiding voor een
wetswijziging.
Vraag 8
Klopt het dat rechtbanken soms niet binnen dertig dagen na ontvangst van
een EOB-klaagschrift beslissen, terwijl dit wel als vereiste in de wet staat?
Wat is hier de reden van? Hoe denkt u dit probleem op te kunnen lossen?
Antwoord 8
Het beeld van het OM is dat de termijn van dertig dagen niet altijd wordt
gehaald. Een overschrijding van de termijn kan bijvoorbeeld te wijten zijn aan
beperkingen in de planning van de rechtbank of aan de beschikbaarheid van
de raadsman. Daarnaast geldt er doorgaans een termijn van veertien dagen
voor het doen van uitspraak. Het OM spant zich in om de rechtbanken zoveel
mogelijk in staat te stellen binnen de daarvoor gestelde termijn een beslissing te nemen, onder andere door in de bij antwoord 2 genoemde brief erop
te wijzen dat een klager het EOB-kenmerk dient te vermelden. De vermelding
van dit kenmerk op een klaagschrift zal de rechtbank in staat stellen het te
herkennen als betrekking hebbende op een buitenlandse verzoek, met de
daarbij geldende termijn. De landelijke uitvoeringspraktijk geeft mij alles
bijeengenomen geen aanleiding te veronderstellen dat de wettelijke termijn
structureel onhaalbaar is.

2

Kamerstuk 33 844, nr. 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3