Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

25 764

Reisdocumenten

Nr. 108

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 februari 2018
Tijdens het Algemeen Overleg «Basisregistratie personen en paspoorten»
van 13 december 2017 (Kamerstukken 27 859 en 25 764, nr. 120) heeft dhr.
Middendorp aandacht gevraagd voor de initiële projectopzet van de
invoering van de vingerafdruk op het paspoort. Daarbij is door dhr.
Middendorp in het bijzonder gevraagd naar de interactie tussen de
Europese Unie en Nederland, hoe de besluitvorming is gegaan en de
daaropvolgende implementatie. Met deze brief kom ik aan dit verzoek
tegemoet.
Vooraf merk ik graag op dat in 2011 op verzoek van Uw Kamer een
onafhankelijk onderzoek is uitgevoerd naar de besluitvorming rondom de
invoering van biometrische kenmerken in de chip van paspoorten. De
conclusie van dat onderzoek is dat de totstandkoming van biometrie in de
reisdocumenten is verlopen binnen de kaders die de politiek daarvoor
heeft gesteld. Voor een gedetailleerd inzicht in het verloop van de
besluitvorming en de interactie met de Unie verwijs ik graag naar dit
rapport en de daarbij horende kabinetsreactie.1
De besluitvorming over het biometrisch paspoort begint in 1998, waarbij
een toon van technologisch optimisme overheerst. De beleidsfocus
daarbij is de bestrijding van look alike fraude. Look alike fraude is het
onrechtmatig gebruik van een reisdocument door een persoon die veel
uiterlijke gelijkenis heeft met de werkelijke houder in het reisdocument.
Om deze vorm van fraude te bestrijden is door Nederland ingezet op het
opnemen van vingerafdrukken.2
Dat initiatief wordt onder invloed van de aanslagen in New York en
Madrid een aangelegenheid van de Europese Unie. De strijd tegen
terrorisme resulteert erin dat, met steun van Nederland, in 2004 een
nieuwe Europese Verordening van kracht wordt die regelt dat een
1
2

kst-25764-108
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 25 764, nrs. 54 en 57
Kamerstuk 25 764, nr. 22 en Kamerstuk 25 764, nr. 4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 764, nr. 108

1

gezichtsopname en vingerafdruk op reisdocumenten worden opgenomen.
Vanuit Unieperspectief is het doel om de controle aan de buitengrenzen
van de Unie te verstevigen.
Pas nadat de Verordening tot stand is gekomen, wordt door de Europese
Commissie gewerkt aan diverse technische eisen die bij de invoering van
biometrische kenmerken van belang zijn. In een periode van bijna 10 jaar
worden daarvoor diverse beschikkingen genomen.3 Zo worden er
bijvoorbeeld eisen gesteld aan de wijze waarop lidstaten veilig de sleutels
uitwisselen om de vingerafdrukken op elkaars paspoorten te kunnen
uitlezen. De toegang tot de vingerafdrukken is namelijk beschermd. Om
de vingerafdrukken uit de chip te kunnen uitlezen moet de lidstaat die de
reisdocumenten uitgeeft een autorisatie geven. Het gaat dan om
autorisaties die de vorm hebben van digitale certificaten. Dan blijkt dat er
technisch, organisatorisch en juridisch veel bij komt kijken.
Nederland kan in die fase niet met alle eisen instemmen die door de
Europese Commissie zijn gesteld.4 Nederland vindt bijvoorbeeld dat
onvoldoende is uitgewerkt welke transparantie de lidstaten moeten
betrachten om aan te tonen dat de regels en procedures correct zijn
geïmplementeerd. Het beleid is niettemin met een grote meerderheid
onderschreven door de lidstaten en door de Europese Commissie
vastgelegd in een beschikking.
In deze fase wordt in Nederland de opportuniteit van het gebruik van
vingerafdrukken op het paspoort ter discussie gesteld. Op verzoek van Uw
Kamer (de motie van het lid Heijnen c.s. (Kamerstuk 25 764, nr. 60)) is in
2014 nut en noodzaak van de Europese regelgeving over biometrische
gegevens in reisdocumenten op Europees niveau aan de orde gesteld.5
Een ambtelijke rondgang langs de lidstaten en de Europese Commissie,
alsook een brief van mijn ambtsvoorganger aan de verantwoordelijke
EU-commissaris, leidde echter niet tot enig resultaat. Ik heb geen indicatie
dat de Europese Commissie noch de andere EU-landen hierin thans een
ander standpunt innemen.
Nederland was daarop genoodzaakt de Europese verplichtingen te
implementeren. Een onderdeel van dit gemeenschappelijk certificaatbeleid betreft de aanwijzing van een Single Point of Contact (SPOC). Via
het SPOC wisselen lidstaten de digitale certificaten uit om toegang tot de
vingerafdrukken op het paspoort te kunnen krijgen. Nederland heeft
daartoe de Justitiële Informatiedienst (JustID) van het Ministerie van
Justitie en Veiligheid aangewezen. Zij hebben de technische, beveiligde,
infrastructuur opgezet teneinde de certificaten te kunnen uitwisselen. De
verwachting is dat Nederland dit jaar de vereiste audits afrondt, waarmee
op dat punt aan de Europese verplichtingen is voldaan.
Tijdens het AO Basisregistratie en Paspoorten van 13 december jl. is door
het lid Van der Molen nog gevraagd hoe ver andere lidstaten met de
implementatie van de Verordening zijn.
Voor het uitwisselen van de certificaten geldt dat 32 Europese landen6
bilateraal elektronisch een beveiligde verbinding moeten opzetten. Dit
betekent dat er beveiligde digitale communicatie middels het SPOC
mechanisme moet worden gerealiseerd. Bestaande infrastructuren
worden daarvoor gebruikt en via het SPOC geleid.
Het tempo waarin landen daarin vorderingen maken verschilt. De meeste
landen verkeren onderling in het stadium van een ontwikkel- en testfase.
Nederland heeft dit stadium momenteel met 15 landen bereikt, waaronder
3

Beschikkingen C2005/409, C2006/2909, C2008/8657, C2009/7476, C2011/5499 en C2013/6181
Kamerstuk 25 764, nr. 71
5
Kamerstuk 25 764, nr. 77 en 84
6
De 28 Unielanden, IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 764, nr. 108

2

Duitsland, Frankrijk, België, Italië en Spanje. Er zijn 5 landen die met nog
geen enkel land in een ontwikkel- of testfase verkeren. Er zijn 8 landen die
met één of meer landen de ontwikkel- en testfase hebben afgerond, en
gereed zijn om daarmee certificaten uit te wisselen. Dat zijn België,
Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg, Roemenië, Tsjechië en Zwitserland.
Nederland is nog met geen land gereed om daadwerkelijk certificaten uit
te wisselen, onder meer omdat de vereiste audit nog niet is afgerond.
Daarover heb ik u in mijn brief d.d. 8 december 2017 geïnformeerd.
Vanzelfsprekend informeer ik uw Kamer op het moment dat daadwerkelijk
certificaten met andere landen worden uitgewisseld.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 764, nr. 108

3