Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

25 424

Geestelijke gezondheidszorg

Nr. 403

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 24 april 2018
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van 23 april 2018 over het
advies «Bekostiging acute psychiatrische zorg» van de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) (Kamerstuk 25 424, nr. 390).
De vragen en opmerkingen zijn op 12 april 2018 aan de Staatssecretaris
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorgelegd. Bij brief van 23 april
2018 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Clemens

kst-25424-403
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

1

Inhoudsopgave
blz.
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Staatssecretaris

2
9

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris over de bekostiging van acute psychiatrische zorg. Om
kwetsbare mensen op het juiste moment psychische zorg te kunnen
verlenen is het belangrijk dat hierover goede afspraken worden gemaakt.
Betrokkene(n), familie, buurt en samenleving moeten erop kunnen
vertrouwen dat adequate zorg op dit soort momenten wordt gegeven.
Deze leden hebben nog een aantal vragen en opmerkingen.
De nieuwe bekostiging zal met ingang van 1 januari 2019 moeten ingaan.
De leden van de VVD-fractie vragen de Staatssecretaris of het klopt dat op
dat moment ook de generieke module zal worden ingeschreven in het
kwaliteitsregister van het Zorginstituut. Welke stappen worden op dit
moment door de ketenpartners genomen om een soepele implementatie
van de generieke module te kunnen realiseren?
De NZa adviseert voor de functies triage, beoordeling en beschikbaarheid
ambulante crisisbehandeling tot maximaal 72 uur en beschikbaarheid
crisisbedden en opname tot maximaal 72 uur de inkoop te laten plaatsvinden via representatie en daarmee af te zien van concurrentie ten
aanzien van de inkoop door verzekeraars. Voor de overige delen van zorg
blijft de individuele inkoop bestaan op basis van patiëntgebonden
prestaties. Deelt de Staatssecretaris het standpunt dat individuele inkoop
onvoldoende bijdraagt aan een snelle en soepele implementatie van de
generieke module? Zo ja, kan de Staatssecretaris dit verder toelichten?
Welke mogelijkheden ziet de Staatssecretaris om na implementatie van de
generieke module weer terug te gaan naar individuele inkoop, hetgeen
het uitgangspunt is van de Zorgverzekeringswet? Wat zijn hiervan de
voor- en nadelen? Kan de Staatssecretaris voorts een toelichting geven op
hoe de voor- en nacalculatie bij representatie plaatsvindt door de NZa?
De NZa stelt in het advies dat inkoop op basis van representatie niet hoeft
te leiden tot een mededingingsrisico. De leden van de VVD-fractie vragen
of de Autoriteit Consument en Markt (ACM) om advies is gevraagd in dit
kader. Zo ja, wat was het advies van de ACM? Zo nee, is de Staatssecretaris alsnog bereid advies te vragen aan de ACM?
De leden van de VVD-fractie vragen de Staatssecretaris waaruit de
patiëntgebonden prestaties bestaan. Met betrekking tot de evaluatie die
over drie jaar zal plaatsvinden vragen deze leden de Staatssecretaris of
vanaf de invoering van de generieke module en bijbehorende bekostiging
kan worden meegenomen welk effect dit heeft gehad op het aantal
crisisplekken en de regionale spreiding daarvan.
De Staatssecretaris geeft in de brief ook aan dat de NZa bij het opstellen
van het advies heeft samengewerkt met de in hun ogen meest betrokken
partijen, zoals GGZ Nederland en MIND. Echter, er ontbreken ook partijen
die wel betrokken zijn bij de opvang van «mensen met verward gedrag».
In hoeverre is bij het opstellen van dit advies het Schakelteam meegenomen? Is het Schakelteam het eens met de conclusies en aanbevelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

2

die in het rapport van de NZa te vinden zijn? Zo niet, had het Schakelteam
eigenlijk niet moeten worden betrokken?
Op 27 februari jl. heeft de NZa de «Monitor Acute psychiatrische zorg»
gepresenteerd (Kamerstuk 25 424, nr. 390). Daarin staat dat in 2016 44%
van de patiënten door de huisarts naar de acute psychiatrie is doorverwezen. Hoe kijken de huisartsen aan tegen hun rol en de doorverwijzing
naar de acute ggz?
In dezelfde monitor wordt vermeld dat ongeveer 84% van alle locaties
aangeeft knelpunten te ervaren. De leden van de VVD-fractie maken zich
zorgen om dit signaal. Herkent de Staatssecretaris dit signaal? Deze leden
vinden het belangrijk dat er voldoende crisisbedden beschikbaar zijn in de
regio. Op welke wijze wordt over grenzen van regio’s gekeken naar
oplossingen om acute tekorten binnen de crisisopvang op te lossen? Wat
betekent dit voor de voorgestelde positie van de preferente zorgverzekeraar bij de inkoop binnen het representatiemodel?
Ook wordt in de monitor aangegeven dat 12% van de locaties knelpunten
in het vervoer van cliënten ervaart. In het bijzonder wordt aangegeven dat
regiogrenzen hier belemmerend werken. Herkent de Staatssecretaris dit
beeld? Wat voor concrete maatregelen worden er genomen om dit soort
belemmeringen op te heffen? Kan inkoop door één zorgverzekeraar per
regio, zoals nu wordt voorgesteld, dit knelpunt oplossen, ook in het geval
dat in aangrenzende regio’s andere zorgverzekeraars de zorg inkopen?
Ten slotte willen de leden van de VVD-fractie nog graag weten in welke
mate dit voorstel gaat bijdragen aan het realiseren van de toegezegde
sluitende aanpak «voor mensen met verward gedrag» in de zomer van
2018. In welke mate werkt het belemmerend dat dit voorstel voor de acute
ggz in de eerste 72 uur pas ingaat per 1 januari 2019? Zo ja, wat wordt er
in de tussentijd gedaan om deze belemmeringen op te vangen en
ongeacht de plaats overal in Nederland tijdige en passende psychische
zorg te verlenen?
Vragen en opmerkingen van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Staatssecretaris over het NZa-advies «Bekostiging
acute psychiatrische zorg». Genoemde leden zijn van mening dat hiermee
goede stappen gezet worden in de aanpak van de knelpunten in de acute
ggz. Deze leden hebben nog wel een paar aanvullende vragen.
De leden van de PVV-fractie staan positief tegenover het nieuwe bekostigingsmodel voor de acute ggz maar zij begrijpen niet waarom het zich
beperkt tot de eerste 72 uur van de crisiszorg. Acute psychiatrische zorg
kan immers tot enkele weken duren. Is deze inperking tot stand gekomen
vanuit het oogpunt van de patiënt of heeft dit louter een praktische reden
om opname tijdens het weekend te kunnen overbruggen, zo vragen deze
leden. Is het dan niet nog praktischer om de gehele crisiszorg (met
maximale duur) onder het nieuwe bekostigingsmodel te brengen? Zo nee,
waarom niet?
De leden van de PVV-fractie denken dat door het hanteren van twee
systemen van zorginkoop het acute zorgaanbod versnippert. Wat als een
patiënt verzekerd is bij een zorgverzekeraar die niet de hele acute
ggz-keten heeft ingekocht bij de zorgaanbieder waardoor de patiënt na 72
uur overgedragen moet worden naar een andere zorgaanbieder? Dit komt
de continuïteit van zorg niet goede, aldus genoemde leden. Hoe ziet de
Staatssecretaris dit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

3

De leden van de PVV-fractie vragen hoe de periode van 72 uur in de
praktijk wordt vastgesteld als iemand op de spoedeisende hulp (SEH)
wordt binnengebracht met zowel acute somatische als psychiatrische
problemen. Op welk moment begint dan de acute crisiszorg? Hoe verloopt
überhaupt de bekostiging bij zowel somatische als psychiatrische
problematiek? Kunnen deze leden hierop een toelichting krijgen?
De leden van de PVV-fractie vragen tot slot op welke wijze deze nieuwe
bekostiging en de kwaliteitsstandaard zullen bijdragen aan de aanpak van
personen met verward gedrag. Hoe wordt voorkomen dat verwarde
personen massaal het etiket crisiszorg opgeplakt krijgen en voor 72 uur
opgenomen worden?
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Staatssecretaris over de bekostiging van de acute
psychiatrische zorg per 1 januari 2019. Zij maken graag van de
gelegenheid gebruik enkele verduidelijkende vragen te stellen. Deze leden
delen de zienswijze dat de bekostiging van een crisisdienst door middel
van diagnose behandel combinaties (DBC’s) door verschillende partijen
niet als passend wordt ervaren.
De Staatssecretaris stelt in de brief (voorhang) voor om deze betalingssystematiek per 1 januari 2019 in te voeren. Kan de Staatssecretaris uiteenzetten wat er nog allemaal moet gebeuren om een verantwoorde
invoering per 1 januari 2019 mogelijk te maken?
Wat wordt bedoeld met de zinsnede in de voorhangbrief en het
NZa-advies dat de inschrijving van de module acute psychiatrie op termijn
zal plaatsvinden? Waarom is deze module nog niet ingeschreven bij het
Zorginstituut?
De NZa adviseert voor de functies triage, beoordeling, beschikbaarheid
ambulante crisisbehandeling tot maximaal 72 uur en beschikbaarheid
crisisbedden en opname tot maximaal 72 uur de inkoop te laten plaatsvinden via representatie. De leden van de CDA-fractie kunnen begrip
opbrengen om inkoop via representatie te organiseren, maar zij willen
graag weten waarom er gekozen is om de grens bij 72 uur te leggen. De
NZa stelt immers in het advies dat een crisissituatie enkele uren maar ook
enkele weken kan duren. Wat betekent het voor de patiënt als de 72 uur
zijn verstreken? Kan het ertoe leiden dat patiënten moeten verhuizen naar
een instelling waarmee de zorgverzekeraar een contract heeft afgesloten?
Kan de Staatssecretaris uitgebreid toelichten in hoeverre bij dit advies de
nieuwe Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) betrokken is
geweest? Kan de Staatssecretaris uitgebreid toelichten hoe het
wetsvoorstel Wvggz heeft doorgewerkt in dit advies? En als het
wetsvoorstel Wvggz niet is meegenomen in dit advies, kan de Staatssecretaris dan toelichten waarom dit niet is meegenomen?
De NZa stelt in haar advies dat het beschikbaar houden van lege crisisbedden noodzakelijk is. Dat kunnen deze leden zich voorstellen omdat het
soms nu zoeken is naar een leeg crisisbed. Kan de Staatssecretaris
toelichten hoe er bij de zorginkoop precies rekening mee wordt
gehouden? En hoe er rekening wordt gehouden met ambulante crisisbehandeling, waar moet dit precies aan voldoen? Wanneer wordt het veilig
geacht ambulante crisiszorg te leveren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

4

De leden van de CDA-fractie vragen hoever het staat met de regionale
ketenplannen acute psychiatrische zorg. Zijn deze plannen al in regio’s
aanwezig, opgestart of moeten die nog ontwikkeld worden? Kan de
Staatssecretaris een duidelijk overzicht geven?
Hoe verhouden deze ketenplannen zich tot de startdatum van de
bekostiging acute psychiatrie per 1 januari 2019 en de sluitende regionale
aanpak verwarde personen die voor 1 oktober 2018 gereed moet zijn?
Spreekt men hier dan van dezelfde regio’s zodat men echt over een
regionaal sluitende aanpak kan spreken? In de voorhangbrief staat
immers «er is een door zorgaanbieders en zorgverzekeraars erkende
regio-indeling».
Tot slot vragen de leden van de CDA-fractie of de Staatssecretaris kan
toelichten waarom er gekozen is om na drie jaar te evalueren.
Vragen en opmerkingen van de D66-fractie
Inleiding
Met interesse hebben de leden van de D66-fractie kennisgenomen van het
advies «Bekostiging acute psychiatrische zorg» van de Nederlandse
Zorgautoriteit. Deze leden zijn van mening dat iedereen in Nederland die
zich mogelijk in een acute psychiatrische crisis bevindt, 24 uur per dag en
zeven dagen in de week, moet kunnen uitgaan van de juiste zorg,
ongeacht waar deze persoon woont. De leden van de D66-fractie zijn van
mening dat inkoop in representatie de goede keuze is, wanneer het acute
psychiatrische zorg betreft. Wel hebben deze leden nog enkele vragen
over het advies.
Functies acute psychiatrische hulpverlening
De leden van de D66-fractie zijn verheugd dat veldpartijen gezamenlijk tot
een generieke module acute psychiatrie zijn gekomen om vast te stellen
wat de verschillende functies zijn van de acute ggz. Deze leden vernemen
graag wanneer de verwachting is dat deze module ingeschreven wordt in
het kwaliteitsregister van het Zorginstituut. Er wordt binnen de module
een onderscheid gemaakt tussen een drietal functies in de hulpverlening.
Voor de ggz-triage is er door partijen een triagewijzer opgesteld die op
basis van een aantal kenmerken de situatie van de patiënt en de urgentie
van de hulpvraag vaststelt. Hierbij worden onder andere kenmerken van
verwardheid meegenomen waarbij bijvoorbeeld een onderscheid wordt
gemaakt tussen acuut verward en toenemend verward. Graag vernemen
de leden van de D66-fractie hoe deze gradaties van verwardheid vastgesteld worden.
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat in acute psychiatrische
crises beoordeling tijdig geboden dient te worden. Wanneer de urgentiegraad op zijn hoogst is, moet binnen één uur na de triage de beoordeling
plaatsvinden. Dit is een versnelling ten opzichte van de huidige norm van
80% binnen twee uur. De huidige norm ligt weer hoger dan het gemiddelde dat volgens de NZa in het eerste kwartaal van 2017 gehaald wordt,
namelijk 74% binnen twee uur. Graag vernemen de leden van de
D66-fractie hoe de Staatssecretaris, samen met de partijen, gaat werken
aan het verhogen van de responstijd van de beoordeling in acute
psychiatrische situaties. Welke middelen zou de Staatssecretaris kunnen
inzetten om ervoor te zorgen dat deze toegankelijkheidsnormen gehaald
worden?
Als er tijdens de beoordeling vastgesteld wordt dat er sprake is van acute
psychiatrische problematiek dan vindt er crisisbehandeling plaats. In tabel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

5

6 van de Monitor Acute psychiatrische zorg is een lichte stijging te zien in
het aandeel ambulante behandeling thuis van 2015 op 2016. De leden van
de D66-fractie vernemen graag of deze stijging zich in 2017 doorzet. En
hoe ontwikkelt het percentage opnames zich? De NZa wijst in haar advies
op de noodzaak van het beschikbaar houden van crisisbedden voor een
eventuele acute opname. Bij de knelpunten in de organisatie van de acute
psychiatrie in de Monitor Acute psychiatrische zorg wordt er echter op
gewezen dat juist de hoeveelheid crisisbedden als knelpunt wordt
ervaren. Hoeveel crisisbedden zijn er op dit moment in Nederland en hoe
is het gesteld met de bezettingsgraad van deze bedden?
De leden van de D66-fractie constateren dat het beoordelingsteam
volgens de module acute psychiatrie bestaat uit een hbo-opgeleide
verpleegkundige met specialisatie (acute) ggz, een basisarts en een
psychiater als achterwacht. Deze leden vragen hoe deze samenstelling
zich verhoudt tot de huidige beschikbaarheid en bereikbaarheid van deze
sociaal psychiatrisch verpleegkundige (SPV’er), basisarts en psychiater?
De inkoop van acute zorg
Het regioplan vormt een belangrijke schakel in de aanpak volgens de
module «acute psychiatrie». In de Monitor Acute psychiatrische zorg
wordt een regio-indeling met 29 regio’s gepresenteerd terwijl in het
advies ook gewezen wordt op de wenselijkheid om de regio-indeling te
laten aansluiten op de ROAZ-structuur (ROAZ= Regionaal Overleg Acute
Zorg). De leden van de D66-fractie zijn van mening dat de acute psychiatrische zorg en de aanpak van verwarde personen in samenhang bekeken
dienen te worden. Deze leden vragen voorts hoe de regio-indeling van de
acute psychiatrie en de daarmee samenhangende regioplannen zich
verhouden tot de 23 regio’s die zijn vastgesteld in het Schakelprogramma
«Niemand tussen wal en schip» van het Schakelteam Personen met
Verward Gedrag? En hoe verhoudt deze regio-indeling zich tot de 25
veiligheidsregio’s? Deelt de Staatssecretaris de mening dat deze verschillende indelingen en daarmee samenhangende ketens kunnen leiden tot
verwarring en onduidelijkheid? Hoe gaat de Staatssecretaris ervoor
zorgen dat een hypothetisch verward persoon met acute psychiatrische
problematiek niet door conflicterende regio-indelingen in de knel komt?
De leden van de D66-fractie constateren dat de NZa stelt dat de vervolgbehandeling, die vastgesteld word door het beoordelingsteam, niet per
definitie bij datzelfde team of eenzelfde behandelaar plaats hoeft te
vinden. Genoemde leden vernemen graag of juist continuïteit voor
mensen met acute psychiatrie niet wenselijk is. Deze leden erkennen dat
er ergens een grens getrokken wordt met betrekking tot het einde van de
crisisbehandeling en eventuele crisisopname en het begin van de
vervolgbehandeling. Toch vernemen zij graag een uitgebreidere argumentatie voor de 72 uur, te meer omdat zowel de zorgverzekeraars (ZN) als
zorgaanbieders (GGZ Nederland) aangeven langer nodig te hebben voor
bijvoorbeeld de-escalatie en diagnostisering. Hoe kijkt de Staatssecretaris
aan tegen het door GGZ Nederland aangedragen punt dat een periode
van twee weken nodig is om de vervolgbehandeling te organiseren
zonder wachttijden? De leden van de D66-fractie zijn van mening dat een
wachttijd voor een (reguliere) vervolgbehandelingstraject na een mogelijk
72 uur durende crisissituatie onacceptabel is.
Hoe bekostigen we acute psychiatrische zorg
De leden van de D66-fractie lezen in het NZa-advies over het bekostigingsmodel dat zorgverzekeraars nog steeds een centrale rol hebben in het
bewaken en sturen op efficiëntie bij de aanbieder. Deze leden vragen of de
Staatssecretaris deze stelling kan onderbouwen. Ook vragen genoemde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

6

leden hoe de individueel declarabele prestaties worden vastgesteld indien
er wel triage heeft plaatsgevonden maar er na beoordeling toch wordt
afgezien van een crisisopname. Worden deze kosten ook verrekend of
vereffend in de voor- en nacalculatie?
Randvoorwaarden
De leden van de D66-fractie constateren dat het advies van de NZa en het
door haar geadviseerde bekostigingsmodel positief scoort op een groot
deel van de in de adviesaanvraag meegegeven randvoorwaarden. Zoals
de NZa aangeeft zal dit advies waarschijnlijk helaas leiden tot een
toename van de administratieve lasten, bijvoorbeeld wanneer het gaat om
aanbieders die (crisis)bedden beschikbaar houden terwijl deze niet in
representatie ingekocht worden. Hiervoor dienen voorstellen nader
uitgewerkt te worden. Naast deze mogelijke toename in administratieve
lasten zien de leden van de D66-fractie ook een potentiele stijging van
deze lasten als gevolg van het maximum van 72 uur ten aanzien van
triage, beoordeling en crisisbehandeling. Graag vernemen deze leden hoe
de Staatssecretaris in deze beide gevallen ervoor waakt dat deze
administratieve lasten niet hinderlijk toenemen en de patiënt daarvan de
dupe is.
Stappen voor invoering bekostigingsmodel per 2019
De leden van de D66-fractie constateren dat voor de regio-indeling
gewacht wordt op de uitkomsten van de analyses uitgevoerd door het
RIVM. Wanneer worden deze verwacht? Genoemde leden vernemen
graag of, indien deze indeling nog niet gereed is, het wel mogelijk wordt
om per 1 januari 2019 het bekostigingsmodel conform het advies in te
voeren. Deze leden wijzen erop dat het opzetten van regionale samenwerkingsverbanden tijd kost, zeker indien het uiteenlopende partners betreft
zoals bijvoorbeeld politie, ziekenhuizen en patiëntenverenigingen. De
leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris tot slot hoe de acute
psychiatrische zorg en de bekostiging tot 1 januari 2019 gaan lopen en
hoe de Staatssecretaris er tot deze tijd voor waakt dat een ieder die acute
psychiatrische hulp nodig heeft die ook ontvangt.
Vragen en opmerkingen van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
voornemen van de Staatssecretaris om een aanwijzing te geven aan de
NZa voor de acute geestelijke gezondheidszorg. Zij hebben daarover nog
enkele vragen.
Over de contractering en tariefstelling vragen de leden van de fractie van
GroenLinks aan de Staatssecretaris hoe het vaste tarief wordt vastgesteld.
Hoe wordt dat tarief uitgewerkt en wat is het tijdpad?
Over de voor- en nacalculatiesystematiek vragen deze leden of zorgverzekeraars in staat zullen zijn om wanneer nodig voorschotten te geven,
zodat aanbieders bijvoorbeeld de triagefunctie goed kunnen inrichten
voordat de nieuwe bekostigingssystematiek van kracht wordt.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat er regioplannen moeten
komen waarin samenwerkingsafspraken tussen ketenpartners zijn
opgenomen. Wat is de stand van zaken van deze regionale plannen?
Wordt er voortgebouwd op bestaande regionale samenwerkingsverbanden? Kan de Staatssecretaris een overzicht geven van de voortgang
per regio?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

7

Daarnaast hebben de leden van de fractie van GroenLinks vragen over de
tijdgrens van 72 uur die de Staatssecretaris voorstelt, waarbij de bekostiging voor een aantal functies zoals opname tot 72 uur via inkoop in
representatie wordt ingekocht.
Wat vindt de Staatssecretaris van het advies van onder andere GGZ
Nederland en Zorgverzekeraars Nederland om de tijdgrens aan te passen
naar twee weken in plaats van de voorgestelde 72 uur? Waarom wordt
vastgehouden aan 72 uur, terwijl ggz-professionals vanuit zorginhoudelijke gronden voorstander zijn van een ambulante crisisbehandeling voor
maximaal twee weken te bekostigen? Kan de Staatssecretaris ingaan op
de verschillende argumenten die GGZ Nederland en professionals
aandragen voor twee weken, waaronder dat dat de periode is die nodig is
voor diagnosticeren, omgevingsproblematiek te bepalen en vervolgbehandeling te organiseren zonder wachttijd?
Tot slot hebben de leden van de fractie van GroenLinks nog vragen in
relatie tot dit laatste argument voor een tijdgrens van twee weken om de
vervolgbehandeling te organiseren zonder wachttijd. Hoe beziet de
Staatssecretaris dit argument in het licht van de NZa-rapportage die
aantoont dat de wachtlijsten in de ggz niet zijn opgelost op 1 juli 2018?
(zie brief Staatssecretaris van 10 april 2018)1
Is de Staatssecretaris het met de leden van de fractie van GroenLinks eens
dat alles gedaan moet worden om deze wachtlijsten terug te dringen?
Moet het argument dat er mogelijk wachttijden ontstaan dan niet zwaar
wegen bij het vaststellen van de tijdgrens?
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het advies
«Bekostiging acute psychiatrische zorg» van de Nederlandse Zorgautoriteit. Zij hebben hierover de volgende opmerkingen en vragen.
Na de keuze om een deel van de langdurige ggz over te hevelen van de
Zorgverzekeringswet (Zvw) naar de Wet langdurige zorg (Wlz), achten de
leden van de SP-fractie het een goede beslissing om de concurrentie uit
de acute ggz te halen. Genoemde leden verwelkomen de keuze voor
vergaande samenwerking in plaats van concurrentie. In de praktijk is
immers gebleken dat met de huidige DBC-financiering de beschikbaarheid
en toegankelijkheid van de acute ggz niet gewaarborgd kan worden. Het is
dan ook in het belang van deze groep zeer kwetsbare patiënten dat de
toegankelijkheid en beschikbaarheid van de acute ggz zo snel mogelijk op
orde is.
Het voorstel om het idee van concurrentie los te laten voor de acute ggz
draagt volgens de leden van de SP-fractie bij aan een oplossing voor de
huidige problemen in de acute ggz. Deze leden zijn dan ook benieuwd
welke conclusies de Staatssecretaris trekt uit het feit dat DBC-financiering
niet geschikt is bevonden voor de acute ggz.
Voorts constateren de leden van de SP-fractie dat de praktijk heeft
uitgewezen dat concurrentie in de acute ggz niet in het belang van
patiënten is. Genoemde leden zien hierin bevestigd dat markwerking in de
zorg onwenselijk is. Is de Staatssecretaris het met deze leden eens dat
patiënten en zorgverleners in de gehele zorg beter af zouden zijn met
samenwerking in plaats van concurrentie?

1

Kamerstuk 25 424, nr. 396

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

8

In de spoedzorg ervaart men veel problemen met het vinden van een
behandelplek voor mensen met ernstige acute psychische problemen. Is
de Staatssecretaris hiermee bekend? Op welke wijze draagt de wijziging in
bekostiging bij aan het verhelpen van dit probleem en wat gaat de
Staatssecretaris daarnaast doen om dit op te lossen?
De NZa adviseert om na 72 uur de inkoop van crisisbehandeling wel weer
te laten plaatsvinden door de individuele zorgverzekeraar aan de hand van
crisis DBC’s en patiëntgebonden prestaties. Hoe garandeert de Staatssecretaris dat na 72 uur de individuele inkoop wel leidt tot goede beschikbaarheid van de crisisbehandeling voor de patiënt? Waar is de grens van
72 uur op gebaseerd?
De NZa verwacht niet dat inkoop in representatie strijd zal opleveren met
de mededingingsregels. Zorgverzekeraars kunnen zich namelijk toch al
niet goed onderscheiden in de acute psychiatrische zorg. De leden van de
SP-fractie vragen welk belang hier nu eigenlijk vooropstaat. Is dat het
waarborgen van de mededingingsregels of is dat het belang van de
patiënt?
In zijn brief van 23 maart jl. constateert de Staatssecretaris dat er bij
individuele zorginkoop door zorgverzekeraars coördinatieproblemen
optreden. Deelt de Staatssecretaris de observatie van de leden van de
SP-fractie dat er ook coördinatieproblemen zijn in de niet-acute specialistische ggz door het hanteren van budgetplafonds door de individuele
zorgverzekeraars en de daaruit voortkomende patiëntenstops en
wachtlijsten? Erkent de Staatssecretaris dat ook elders in de ggz de
systematiek van de betaling per verrichting problemen oplevert, die een
goede behandeling van de patiënt in de weg staat? Overweegt de
Staatssecretaris om een grondiger aanpak te hanteren en de DBC-financiering in de gehele ggz los te laten? Voorts vragen de leden van de
SP-fractie de Staatssecretaris om ook in de rest van de ggz concurrentie
los te laten en meer te werken met budgetten, die via voor- en nacalculatie
kunnen worden aangepast.
II. REACTIE VAN DE STAATSSECRETARIS
VVD
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of het klopt dat op het moment
dat de nieuwe bekostiging van kracht zal zijn (1 januari 2019) ook de
generieke module zal worden ingeschreven in het kwaliteitsregister van
het Zorginstituut en willen graag weten welke stappen op dit moment
door de ketenpartners worden genomen om een soepele implementatie
van de generieke module te kunnen realiseren?
Ik ga er absoluut van uit dat op het moment dat de nieuwe bekostiging
van kracht wordt de generieke module is ingeschreven in het register van
het Zorginstituut. Sterker nog, ik zou graag zien dat de generieke module
Acute psychiatrie is aangeboden aan het Zorginstituut op het moment dat
de beleidsregels van de NZa gepubliceerd worden (1 juli 2018). Dit
bevordert de duidelijkheid voor zorgverzekeraars en zorgaanbieders die
afspraken maken over de acute ggz in de verschillende regio’s vanaf
1 januari 2019. Ik heb van GGZ NL begrepen dat zij deze week met het
Zorginstituut bestuurlijk overleg hebben over de inschrijving van de
module.
Er zijn verschillende applicaties en handreikingen ontwikkeld om de
implementatie te ondersteunen. Op dit moment wordt in het kader van
het programma personen met verward gedrag van ZonMw door
ggz-aanbieders in de praktijk ervaring opgedaan met de verschillende
elementen van de generieke module Acute psychiatrie. Deze module is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

9

vorig jaar door partijen zelf ontwikkeld en vastgesteld. Er is met ZonMw
afgesproken om de pilots melden, waar de triage acute psychiatrische
hulpverlening onderdeel van is, te laten doorlopen totdat structurele
financiering beschikbaar is. De veldpartijen zijn uitdrukkelijk geïnformeerd
en meegenomen in dit traject. Op dit moment voert het RIVM een analyse
uit naar de aanrijtijden ter voorbereiding van de bepaling van de
regio-indeling. Deze analyse zal in mei worden opgeleverd en dient als
basis voor de regio-indeling die zorgaanbieders en zorgverzekeraars
samen maken.
De leden van de fractie van de VVD vragen of de regering het standpunt
deelt dat individuele inkoop onvoldoende bijdraagt aan de implementatie
van de generieke module en welke mogelijkheden de regering ziet om na
de implementatie van de generieke module weer terug te gaan naar
individuele inkoop. Zij vragen tevens of in het kader van de evaluatie kan
worden bijgehouden welk effect de invoering van de generieke module en
de bijbehorende bekostiging hebben gehad op het aantal crisisplekken en
de regionale spreiding daarvan.
Ik deel inderdaad dat standpunt. De NZa onderbouwt in haar advies dat
wanneer de generieke module Acute psychiatrie zou worden ingevoerd en
uitgevoerd en de triage, beoordeling en crisisbehandeling gedurende de
eerste 72 uur individueel zou worden ingekocht, de beschikbaarheid van
de acute ggz voor de patiënt vanwege coördinatieproblemen onvoldoende geborgd is. Bij inkoop door de zorgverzekeraars voor hun eigen
verzekerden is er geen integrale afspraak over de in te kopen capaciteit
voor de gehele regio. Na 3 jaar zal de NZa de implementatie van de
nieuwe bekostiging en de werking van de marktordening evalueren en zal
de NZa bezien of het gekozen bekostigingsmodel het meest geëigende
model is. Daarna is een oordeel mogelijk over eventuele individuele
inkoop in de toekomst.
De evaluatie voorziet vooralsnog niet in het bijhouden van het aantal
crisisplekken.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de voor- en nacalculatie
plaatsvindt door de NZa.
Uiterlijk op 1 oktober voorafgaand aan het kalenderjaar dienen de
zorgverzekeraar en de zorgaanbieder een tweezijdig verzoek in bij de NZa
voor het verwachte budget, de verwachte opbrengsten uit de prestaties en
het verwachte opbrengstverschil. De NZa stelt het verwachte opbrengstverschil vast en geeft hiervoor een beschikking af. Het is een onderlinge
keuze van zorgaanbieder en zorgverzekeraar om al dan niet te bevoorschotten.
Bij de nacalculatie dienen zorgverzekeraar en zorgaanbieder een
tweezijdig verzoek in voor het definitieve budget, de definitieve
opbrengsten en het definitieve opbrengstverschil. De NZa stelt vervolgens
het definitieve budget vast, het definitieve opbrengstverschil en het
definitieve vereffeningbedrag/verrekenbedrag. De NZa geeft hiervoor
opnieuw een beschikking af. Er vindt nacalculatie plaats op zowel het
budget (wel volume, niet de vaste prijs per parameter) als de opbrengsten
uit de prestaties.
De leden van de VVD-fractie vragen of de ACM om advies is gevraagd.
Ja, de NZa heeft overleg gehad en heeft afstemming gezocht met de
ACM.
De leden van de VVD-fractie vragen waaruit de patiëntgebonden
prestaties bestaan.
De NZa is de patiëntgebonden prestaties momenteel met de partijen aan
het uitwerken. Het voorstel is om aan te sluiten bij de huidige dbc-systematiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

10

De leden van de fractie van de VVD vragen zich af in hoeverre bij het
opstellen van dit advies van de NZa, het Schakelteam is meegenomen en
of het Schakelteam het eens is met de conclusies en aanbevelingen van
het rapport van de Nza.
Bij de formulering van de generieke module Acute psychiatrie, op basis
waarvan de NZa adviseert over de bekostiging, is een groot aantal partijen
betrokken. Deze partijen komen voor een groot deel overeen met de
partijen die betrokken zijn bij het Schakelteam. De reikwijdte van het
Schakelteam personen met verward gedrag is echter veel breder dan de
acute ggz. Niet alle personen met verward gedrag hebben een psychische
aandoening. Volgens publicaties van onder andere het Trimbos-instituut
heeft ongeveer 50% van deze mensen psychische klachten.
Het Schakelteam hanteert een brede definitie van verwardheid: het gaat
om mensen die de grip op hun leven (dreigen te) verliezen, waardoor het
risico aanwezig is dat zij zich zelf of anderen schade berokkenen. Vanwege
die overlap heeft over en weer afstemming plaatsgevonden, sommige
organisaties namen zowel deel aan bijeenkomsten van het Schakelteam
als aan de bijeenkomsten ter voorbereiding van de generieke module
Acute psychiatrie als aan de expertsessies van de NZa over de bekostiging. Het advies van de NZa richt zich specifiek op de bekostiging en de
inrichting van de acute ggz op basis van de inhoudelijke inbreng van
partijen. Het Schakelteam zelf vervult hier geen rol. Met deze aanpassing
van de bekostiging wordt het mogelijk de acute ggz inhoudelijk te
verbeteren en de beschikbaarheid en toegankelijkheid van de acute ggz
beter te waarborgen. Dat is essentieel voor een goed werkende aanpak
voor mensen met verward gedrag (met name de bouwstenen 4 en 5). Het
Schakelteam heeft in haar tussenbericht (Kamerstuk 25 424, nr. 395)
aangegeven blij te zijn met dit besluit en te hopen op een spoedige
implementatie. Voor de inwerkingtreding moeten nog een aantal stappen
gezet worden. Vooruitlopend daarop zijn zorgverleners al aan de slag om
de acute ggz te verbeteren in het kader van het al eerder genoemde
ZonMw programma.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de huisartsen tegen hun rol
aankijken en de doorverwijzing naar de acute ggz.
Ook voor de huisartsen wordt het gemakkelijker om een patiënt door te
verwijzen naar de acute ggz als de beschikbaarheid van de triage- en
beoordelingsfunctie door de toepassing van de generieke module,
coördinatie in de regio en passende bekostiging beter is geborgd.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering het signaal herkent dat
84% van de locaties aangeeft knelpunten te ervaren bij opnames.
De NZa geeft in de monitor acute psychiatrische zorg aan (Kamerstuk
25 424, nr. 390) dat 84% van de locaties aangeeft knelpunten te ervaren bij
opnames. Het is de bedoeling dat door de implementatie van de
generieke module Acute psychiatrie dit percentage drastisch omlaag gaat
omdat er goede afspraken in de regio’s worden gemaakt over de
beschikbaarheid van bedden als een crisisopname noodzakelijk is en de
bekostiging wordt verbeterd.
De leden van de VVD-fractie vragen in welke mate er over de grenzen van
regio’s wordt gekeken om knelpunten op te lossen en wat hierbij de rol
van de preferente zorgverzekeraar is.
Zorgaanbieders en zorgverzekeraars moeten gezamenlijk de regiogrenzen
vaststellen. Dat doen zij op basis van berekeningen van het RIVM van
aanrijtijden. De verschillende regio’s moeten op basis van de generieke
module Acute psychiatrie een regioplan maken. Daarin moet voorzien zijn
in voldoende capaciteit om aan de triagenormen te voldoen en er moet
voldoende capaciteit zijn voor de crisisbehandeling. Ik kan mij voorstellen
dat de regio’s ook afspraken maken met buurregio’s over hoe te handelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

11

bij onverwacht grote drukte. Het advies van de NZa gaat ervan uit dat de
representerende zorgverzekeraar zorg inkoopt op basis van dit regioplan.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering herkent dat er
knelpunten zijn in het vervoer en dat die te maken hebben met regiogrenzen en wat er gebeurt om dit soort belemmeringen op te heffen. Zij
vragen tevens of inkoop door één verzekeraar per regio dit knelpunt kan
oplossen.
Aan knelpunten in het vervoer wordt gewerkt in het kader van de aanpak
van «personen met verward gedrag». In dat kader wordt gewerkt aan
tijdig en passend vervoer van personen met verward gedrag. Voor de
meeste recente informatie daarover verwijs ik naar mijn brief aan de
Tweede Kamer van 16 februari 2018 (Kamerstuk 25 424, nr. 389).
Tenslotte vragen de leden van de fractie van de VVD zich af in welke mate
dit voorstel gaat bijdragen aan het realiseren van de toegezegde sluitende
aanpak «voor mensen met verward gedrag» in de zomer van 2018? In
welke mate werkt het belemmerend dat dit voorstel voor de acute ggz in
de eerste 72 uur pas ingaat per 1 januari 2019? Zo ja, wat wordt er in de
tussentijd gedaan om deze belemmeringen op te vangen en ongeacht de
plaats overal in Nederland tijdig e en passende psychische zorg te
verlenen?
De verbetering van de acute ggz levert een bijdrage aan de bouwstenen 4
en 5. De inhoudelijke stappen zijn vorig jaar neergelegd in de generieke
module Acute psychiatrie. De passende bekostiging van de acute ggz
vormt het sluitstuk van de ingezette verbeteringen. Er is door alle partijen
in de ggz hard gewerkt aan de inhoud en dit proces dat ook deze komende
maanden nog veel inzet zal vragen van partijen. Tot 1 januari 2019 geldt
de reguliere dbc-financiering voor de acute ggz.
PVV
De leden van de PVV-fractie vragen waarom het nieuwe bekostigingsmodel zich beperkt tot de eerste 72 uur van de crisiszorg en of het niet
praktischer is de gehele crisiszorg (met een maximale duur) onder het
nieuwe bekostigingsmodel te brengen. Zij vragen of twee systemen van
zorginkoop het zorgaanbod voor de patiënt niet versnippert.
Uitgangspunt voor de Zorgverzekeringswet is individuele zorginkoop per
verzekeraar, omdat dit de kwaliteit en de doelmatigheid van de zorg
bevordert. Daar wil ik zoveel mogelijk aan vasthouden en alleen van
afwijken indien de omstandigheden zodanig zijn dat er vrijwel geen
individuele sturingsmogelijkheden zijn en het belang van de patiënt
hiermee wordt gediend. Bij acute psychiatrische hulpverlening is het
belangrijk dat de patiënt snel en adequaat wordt beoordeeld en dat de
behandeling snel start. De eerste contacten in dit traject zijn vaak
onvoorspelbaar en onplanbaar en een goede coördinatie gedurende 24*7
uur is dan ook van groot belang. Met de voorgestelde organisatie, inkoop
en bekostiging van de behandeling tot maximaal 72 uur kan de beschikbaarheid van dit deel van de acute psychiatrische zorg worden geborgd,
ook in het weekend. Er mag van worden uitgegaan dat na uiterlijk 72 uur
een zodanig beeld van de patiënt is gevormd dat deze voor de
vervolgzorg naar de voor hem juiste behandelomgeving kan worden
verwezen. Dat kan de zorgaanbieder zijn die de acute psychiatrische
hulpverlening levert, maar het is mogelijk dat ook andere zorgaanbieders
de voor de vervolgzorg juiste behandelingsomgeving leveren. Mede op
basis van het regioplan zullen aanbieder en zorgverzekeraar goede
afspraken moeten maken over het voortzetten van de behandeling van
patiënten na de eerste 72 uur. Gelet op de inhoud van het advies van de
NZa, ga ik ervan uit dat zorgverzekeraars voor de rest van de acute en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

12

reguliere ggz op adequate wijze hun zorgplicht kunnen vervullen op de
wijze zoals die past in de Zorgverzekeringswet.
De leden van de PVV-fractie vragen op welk moment de periode van 72
uur precies ingaat als iemand op de SEH wordt binnengebracht met zowel
somatische als psychiatrische problemen en hoe de bekostiging dan
verloopt.
Uit de ggz triagewijzer volgt dat patiënten waarbij uitval van vitale
functies plaatsvindt of sprake is van een levensbedreigende situatie
(zogenaamde U0- en U1-patiënten) met de ambulance naar de SEH
moeten worden gebracht. De SEH is verantwoordelijk voor het bieden van
de somatische spoedzorg. Behandeling van patiënten met een urgentiegraad van U0 en U1 wordt, voor de somatische spoedzorg, bekostigd via
de reguliere medisch-specialistische prestaties. Voor de eventuele
aanvullende psychiatrische zorg kunnen de crisis-dbc’s gebruikt worden.
Eén van de punten die naar voren kwamen tijdens de overleggen van de
NZa met de partijen, is dat SEH’s niet altijd gebruik mogen maken van de
crisis-dbc’s vanwege afspraken met zorgverzekeraars. De NZa zal de
prestatiebeschrijving van de crisis-dbc’s zodanig vorm geven dat duidelijk
wordt dat alle aanbieders die acute psychiatrische zorg leveren er gebruik
van mogen maken. De NZa is deze regelgeving aan het uitwerken.
De leden van de PVV-fractie vragen zich af hoe de nieuwe bekostiging en
kwaliteitsstandaard bijdragen aan de aanpak voor personen met verward
gedrag en hoe wordt voorkomen dat personen met verward gedrag
massaal voor 72 uur opgenomen worden.
De implementatie van de generieke module Acute psychiatrie en de
nieuwe bekostiging leveren een belangrijke bijdrage aan de aanpak voor
personen met verward gedrag. Deze mensen kunnen in een acute situatie
sneller getriageerd en beoordeeld worden en sneller naar adequate zorg
toegeleid worden. Zij worden uitsluitend opgenomen als hun aandoening
en hun situatie daartoe aanleiding geven en ambulante behandeling
onvoldoende soelaas biedt. Daartoe dient de beoordeling door bevoegd
en bekwaam personeel.
CDA
De leden van de fractie van het CDA vragen om uiteen te zetten wat er
nog moet gebeuren om invoering van de nieuwe bekostiging per 1 januari
2019 mogelijk te maken en vragen zich af waarom de module Acute
psychiatrie nog niet is ingeschreven bij het Zorginstituut.
Het is allereerst essentieel dat ik de NZa uiterlijk 26 april a.s. de aanwijzing
geef om met ingang van 1 januari 2019 een vast tarief en prestatiebeschrijvingen vast te stellen alsmede om een grens en vereffeningbedrag
te hanteren met het oog op de aanpassing van de bekostiging van de
acute ggz. Dat is nodig om het verdere proces in gang te kunnen zetten
om de prestatieomschrijving te kunnen ontwikkelen en beleidsregels ten
behoeve van de acute ggz uiterlijk 1 juli 2018 vast te stellen.
Het RIVM is inmiddels al door de NZa gevraagd om de aanrijtijden te
analyseren met het oog op een voorstel van zorgverzekeraars en zorg
aanbieders voor de regio-indeling voor de acute ggz. Het RIVM zal deze
analyse de komende maand opleveren. Zorgverzekeraars en zorgaanbieders zullen op basis van deze analyse met elkaar de regio-indeling
moeten vaststellen.
Per vastgestelde regio zullen zorgaanbieders en zorgverzekeraars een plan
moeten vaststellen voor het verlenen van acute psychiatrische hulpverlening en zullen de aanbieder en een zorgverzekeraar concrete schriftelijke
afspraken moeten maken over de levering van acute psychiatrische
hulpverlening. Daarnaast zal de generieke module Acute psychiatrie door
de organisaties van cliënten, aanbieders en zorgverzekeraars aangeboden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

13

moeten worden aan het Zorginstituut met het oog op inschrijving in het
kwaliteitsregister. Ik heb begrepen dat GGZ NL over de inschrijving
binnenkort een bestuurlijk overleg heeft met het Zorginstituut.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de achtergrond van de grens van
72 uur voor de inkoop in representatie en budgetfinanciering en de
gevolgen daarvan voor de patiënt.
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op dezelfde
vraag van de leden van de PVV-fractie.
De leden van de fractie van het CDA vragen zich af in hoeverre bij dit
advies de nieuwe Wet verplichte ggz betrokken is geweest en hoe dit
wetsvoorstel heeft doorgewerkt in dit advies.
In de Wet verplichte ggz (Wvggz) staat de behandeling van een persoon
centraal en niet langer zijn gedwongen opname. Deze behandeling kan
ook ambulant plaatsvinden, waardoor een gedwongen behandeling niet
langer is gekoppeld aan een gedwongen opname. De Wvggz is op
23 januari jongstleden aanvaard door de Eerste Kamer en treedt op
1 januari 2020 in werking. Inmiddels is gestart met de implementatie van
de Wvggz. Onderdeel van dat implementatietraject is ook de bekostiging
van de Wvggz. Op dit moment wordt met een aantal relevante partners
onderzocht op welke wijze de bekostiging van de Wvggz vorm kan
worden gegeven en wat daarvoor nodig is. Bij dit traject rond de
bekostiging en bijhorende prestaties van de Wvggz, vormen de generieke
module Acute psychiatrie en het advies van de Nza belangrijke uitgangspunten, waar rekening mee moet worden gehouden. De verbeterslag van
de acute ggz ondersteunt straks de inwerkingtreding van de Wvggz.
Daarmee is dit een belangrijke stap.
De NZa stelt in haar advies dat het beschikbaar houden van lege crisisbedden noodzakelijk is. Dat kunnen deze leden zich voorstellen omdat het
soms nu zoeken is naar een leeg crisisbed. Deze leden vragen een
toelichting hoe er bij de zorginkoop precies rekening mee wordt
gehouden en waar de ambulante crisisbehandeling aan moet voldoen en
wanneer het veilig wordt geacht om ambulante crisiszorg te leveren?
In het algemeen geldt ten aanzien van het inkopen van zorg dat dit aan de
zorgverzekeraars en zorgaanbieders tezamen is om te bepalen waar zij zelf
het accent leggen voor hun populatie of regio. De generieke module Acute
psychiatrie geeft een stevige richting aan voor wat betreft de acute ggz.
Op basis van deze module en normen die de triagewijzer (als onderdeel
van deze module) geeft, zal ingekocht moeten worden en zullen de
aanbieders ervoor moeten zorg dragen aan deze normen te kunnen
voldoen. Over het beschikbaar hebben van lege crisisbedden voor
opname, moeten ook (inkoop)afspraken worden gemaakt. De acute ggz is
deels ambulante zorg die in de eigen omgeving van mensen kan worden
gegeven. Wanneer het nodig is kan kortdurende opname plaatsvinden.
Met de Wvggz kan in de toekomst ook acute zorg in een gedwongen kader
in de eigen omgeving worden verleend. De acute ggz bestrijkt met name
het triageren, beoordelen wat er nodig is, de crisisbehandeling en
eventueel opname, met als doel het stabiliseren van de patiënt. In de op te
stellen regioplannen, moeten ook afspraken gemaakt worden over de
vervolgzorg, met name om zo nodig intramurale plekken beschikbaar te
hebben.
Tot slot vragen de leden van de CDA-fractie hoever het staat met de
regionale ketenplannen acute psychiatrische zorg, of daarvan een
overzicht is te geven en hoe deze plannen zich verhouden totde startdatum van de bekostiging acute psychiatrie per 1 januari 2019 en de
sluitende regionale aanpak verwarde personen die voor 1 oktober 2018
gereed moet zijn? Is hier sprake van dezelfde regio’s?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

14

Voor de regionale plannen wordt voortgebouwd op de bestaande
regionale samenwerkingsverbanden. Hiervan is op dit moment nog geen
overzicht te geven. Van belang is dat de regio-indeling vastgesteld wordt.
Het RIVM levert hiervoor in mei de analyse aan. Er is een krap tijdspad; de
NZa heeft echter verzekerd dat zij de tijdsplanning om te komen tot een
passende bekostiging (vaststellen van beleidsregels, budgetten en
tarieven) met ingang van 1 januari 2019 realistisch en haalbaar acht.
Zorgaanbieders en zorgverzekeraars zullen tezamen de komende periode
nog de nodige stappen moeten zetten. Voor de regioplannen voor de
acute ggz zal voortgebouwd worden op de reeds bestaande keten acute
ggz.
De leden van de CDA-fractie vragen waarom er is gekozen voor een
evaluatie na 3 jaar.
Doel van de inkoop in representatie is om de generieke module acute
psychiatrie soepel en snel in te voeren. Als dit eenmaal is gebeurd, is het
ook de vraag of uiteindelijk inkoop in representatie nog wel noodzakelijk
is. De NZa heeft aangekondigd om na 3 jaar te monitoren en te evalueren.
De NZa kijkt dan naar de implementatie, de werking van de marktordening
en of het bekostigingsmodel het meest geëigende model is.
D66
Ook de leden van de fractie van D66 zijn benieuwd wanneer de module
Acute psychiatrie ingeschreven zal worden in het kwaliteitsregister van
het Zorginstituut.
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik deze leden naar het antwoord
op dezelfde vraag die gesteld is door de leden van de fractie van de VVD.
De leden van de D66 fractie vernemen graag hoe het onderscheid tussen
de verschillende gradaties gemaakt wordt op basis van de triagewijzer.
In de triagewijzer wordt onderscheid gemaakt tussen vijf patiëntkenmerken die door de triagist uitgevraagd worden (bijvoorbeeld acute
suïcidaliteit waarbij een duidelijk plan/gelegenheid is danwel de uitvraag
leidt tot de constatering dat de omgeving als «veilig» is te beoordelen (er
voldoende directe steun aanwezig is)). Aan de hand van deze patiëntkenmerken wordt de urgentie beoordeeld. In het meest ernstige geval vindt
de beoordeling maximaal binnen 1 uur plaats, in het minst ernstige geval
binnen maximaal 24 uur. Beroepsgroepen hebben gezamenlijk met elkaar
deze inhoud bepaald, als onderdeel van de generieke module Acute
psychiatrie. Voor de verdere inhoud van deze triagewijzer verwijs ik u naar
de website2 van het Netwerk Kwaliteitsontwikkeling.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de regering werkt aan het
verlagen van de responstijd tot beoordeling in acuut psychiatrische
situaties en welke middelen de regering daarvoor inzet.
De verlaging van de responstijd in het meest urgente geval, maakt deel uit
van de triagewijzer als onderdeel van de module Acute psychiatrie.
Daarom is het van belang dat de veldpartijen de generieke module Acute
psychiatrie in het register van het Zorginstituut inschrijven, zorg dragen
voor een regio-indeling, representerende zorgverzekeraars selecteren en
regionale plannen ontwikkelen. Met de nieuwe bekostiging maak ik
mogelijk dat de genoemde generieke module wordt geïmplementeerd.
Daarnaast heb ik voor de periode tot aan de inwerkingtreding van de
nieuwe bekostiging de mogelijkheid gecreëerd om met middelen van
ZonMw een essentieel onderdeel uit de generieke module, de triagewijzer,
te testen. Ook kunnen pilots met een APH-triagist (triagist acuut psychiatrische hulpverlening) via ZonMw gefinancierd worden.
2

www.kwaliteitsontwikkelingggz.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

15

De leden van de D66-fractie willen graag weten of de stijging in het
aandeel ambulante behandeling thuis (2015–2016, Monitor acute
psychiatrie) zich in 2017 doorzet en hoe het percentage opnames zich
ontwikkelt. De leden van de D66-fractie vragen hoeveel crisisbedden er op
dit moment zijn en hoe het is gesteld met de bezettingsgraad van deze
bedden.
Op dit moment zijn er geen recentere cijfers beschikbaar. Ik verwacht de
cijfers over 2017 in december te ontvangen (Monitor Ambulantisering) en
zal u daarover informeren. Uit de aan u onlangs toegezonden inventarisatie door het Trimbos-instituut blijkt (voor de inkoop voor 2018) dat ruim
20% van de geïnterviewde aanbieders inderdaad specifieke plannen of
voorstellen voor de (verdere) opbouw van de ambulante zorg heeft
besproken met verzekeraars. Daarbij ging het enerzijds om uitbreiding van
de capaciteit, anderzijds om het inzetten van andere typen professionals
waardoor tijd wordt vrijgemaakt voor capaciteit voor de specialistische
ggz voor mensen met ernstigere problematiek. Daarnaast heeft 15% van
de aanbieders geen specifieke, aanvullende plannen ingediend maar zijn
er in de afgesloten contracten wel afspraken gemaakt over de opbouw
van extra ambulante zorg. Ruim 40% van de aanbieders heeft aangegeven
binnen de contractafspraken waarschijnlijk verder te kunnen gaan met de
opbouw van ambulante zorg.
Op dit moment is niet bekend hoeveel crisisbedden er zijn en wat de
bezettingsgraad van deze bedden is.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de gewenste personele bezetting
van het beoordelingsteam zich verhoudt tot de beschikbaarheid van
personeel (spv-ers, basisartsen en psychiaters).
Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het actieprogramma
«Werken in de zorg» dat de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, de Minister voor Medische Zorg en Sport en ik recent aan uw
Kamer hebben aangeboden (Kamerstuk 29 282, nr. 303). Voor de ggz is dit
een belangrijke eerste stap om zicht te krijgen op de aard en de omvang
van de arbeidsmarktproblematiek. De volgende raming van het Capaciteitsorgaan, inclusief analyses van de vacatures in de ggz, zal een beter
zicht moeten geven op eventuele knelpunten in de beschikbaarheid van
zorgverleners. Overigens kunnen een goede triage en beoordeling
bevorderen dat niet onnodig zorg wordt verleend en dat beschikbare
medewerkers goed worden ingezet.
De leden van de fractie van D66 vragen of de acute psychiatrische zorg en
de aanpak personen met verward gedrag in samenhang met elkaar
worden bezien en willen graag weten hoe de regio-indeling en de
daarmee samenhangende regioplannen zich verhoudt tot de 23 regio’s die
zijn vastgesteld in het Schakelprogramma en tot de 25 veiligheidsregio’s?
Deelt de Staatssecretaris de mening dat deze verschillende indelingen en
daarmee samenhangende ketens kunnen leiden tot verwarring en
onduidelijkheid? Hoe gaat de Staatssecretaris ervoor zorgen dat een
hypothetisch verward persoon met acute psychiatrische problematiek niet
door conflicterende regio-indelingen in de knel komt?
Ik realiseer mij dat er verschillende regio-indelingen gehanteerd worden,
die deels zullen overlappen. Zo gaat het advies van de NZa uit van de
bestaande acute psychiatrie regio’s (crisisdiensten) omdat daar al een
keten acute ggz functioneert en hierop doorontwikkeld kan worden. De 23
regio’s van het Schakelteam borduren voort op de samenwerkingsverbanden die er al waren, de 25 Veiligheidsregio’s zijn geformeerd rond de
brandweerzorg, rampenbestrijding/crisisbeheersing en geneeskundige
hulpverleningsorganisatie in de regio (GGD). Ook in de ambulancezorg
worden deze regio’s aangehouden. Er wordt door partijen zelf daarbij de
afweging gemaakt om zoveel mogelijk bij de praktijk aan te sluiten. Elke
indeling is voor discussie vatbaar: het gaat erom hoe mensen in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

16

praktijk tot invulling en samenwerking komen. Ik kan mij voorstellen dat in
de regioplannen die op basis van de generieke module Acute psychiatrie
geformuleerd moeten worden, ook stilgestaan zal worden bij de
samenhang met de sluitende aanpak van personen met verward gedrag
en de afspraken/afstemming met de veiligheidsregio.
De leden van de D66-fractie vragen om een argumentatie voor de grens
van 72 uur crisisbehandeling voor het nieuwe bekostigingsmodel. Zij
vragen hoe de regering aankijkt tegen de argumenten dat meer tijd nodig
is voor de-escalatie en diagnostisering en dat een periode van twee weken
nodig is om de vervolgbehandeling te organiseren zonder wachttijden.
Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op een
vergelijkbare vraag van de leden van de PVV-fractie. De acute ggz kan ook
na de tijdsgrens van 72 uur doorlopen. Hiervoor moet dan ook zeker
aandacht zijn van (de individuele) verzekeraar in het kader van hun
zorgplicht. De 72 uur is bovenal een «technisch en administratief»
afkappunt zodat er in het weekend voldoende beschikbaarheid geborgd is.
De leden van de D66-fractie vragen hoe zorgverzekeraars nog steeds een
centrale rol hebben in het bewaken en sturen op efficiëntie, zoals staat in
het advies van de NZa.
De zorgverzekeraars blijven de inkopende en betalende partij. Zorgverzekeraars kunnen met hun specifieke kennis van de regionale omstandigheden, samen met de aanbieder, een voorstel doen voor de benodigde
capaciteit in de regio. Zorgverzekeraars hebben, ook als zij de zorg in
representatie inkopen, een zorgplicht. Zij zijn gehouden om voldoende
acute psychiatrische zorg in te kopen (naturapolis) of te vergoeden
(restitutiepolis). Aan de hand van de generieke module en het regioplan
contracteert de zorgverzekeraar (in representatie) de acute psychiatrische
zorg.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de individueel declarabele
prestaties worden vastgesteld indien er wel triage heeft plaatsgevonden,
maar er na beoordeling wordt afgezien van crisisopname. Zij vragen zich
af of deze kosten worden verrekend of vereffend in de voor- en nacalculatie.
Ja. De kosten van de triage (de triagist) zijn onderdeel van het budget. De
beschikbaarheidskosten van de triagist gaan via het verreken/
vereffeningbedrag, dat voortkomt uit de voor- en nacalculatie.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de regering ervoor waakt dat de
administratieve lasten hinderlijk toenemen en de patiënt daarvan de dupe
is, onder andere door de grens van 72 uur.
Deze manier van bekostigen heeft effect op de administratieve lasten.
Waar de acuut psychiatrische zorg op dit moment nauwelijks onderwerp
van gesprek is binnen de inkoopgesprekken, zal dat bij deze marktordening wel het geval zijn. Dit is naar het oordeel van de NZa noodzakelijk.
Daarnaast geeft de voor- en nacalculatie extra administratieve lasten,
maar dit is voor het mogelijk maken van inkoop in representatie en de
kostendekkendheid noodzakelijk. De intentie van alle partijen is deze
lasten zo laag mogelijk te houden.
De leden van de D66-fractie constateren dat voor de regio-indeling
gewacht wordt op de uitkomsten van de analyses uitgevoerd door het
RIVM. Wanneer worden deze verwacht? Genoemde leden vernemen
graag of, indien deze indeling nog niet gereed is, het wel mogelijk wordt
om per 1 januari 2019 het bekostigingsmodel conform het advies in te
voeren. Deze leden wijzen erop dat het opzetten van regionale samenwerkingsverbanden tijd kost, zeker indien het uiteenlopende partners betreft
zoals bijvoorbeeld politie, ziekenhuizen en patiëntenverenigingen. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

17

leden van de D66-fractie vragen de Staatssecretaris tot slot hoe de acute
psychiatrische zorg en de bekostiging tot 1 januari 2019 gaan lopen en
hoe de Staatssecretaris er tot deze tijd voor waakt dat een ieder die acute
psychiatrische hulp nodig heeft die ook ontvangt.
Het RIVM zal in mei deze uitkomsten opleveren. Aan de hand van deze
analyse zijn zorgverzekeraars en zorgaanbieders vervolgens aan zet om
gezamenlijk de regio-indeling vast te stellen. GGZNL en ZN hebben
aangegeven wel een aantal uitdagingen te zien die de nodige inzet en tijd
zullen vragen. Het tijdpad is daarmee ambitieus. De acute psychiatrische
zorg zal tot 1 januari 2019 op basis van de huidige financiering worden
verleend. Daarnaast staat via het ZonMw programma financiering open
om met de verschillende elementen van de generieke module ervaring op
te doen.
Groen Links
De leden van de fractie van Groen Links vragen hoe het vaste tarief wordt
uitgewerkt en wat daarvoor het tijdpad is.
De NZa is de regelgeving aan het uitwerken. De NZa publiceert uiterlijk
1 juli 2018 de nieuwe regelgeving inclusief de vaste tarieven.
De leden van de fractie van Groen Links vragen of de zorgverzekeraars in
staat zullen zijn om wanneer nodig voorschotten te geven voordat de
nieuwe bekostigingssystematiek van kracht wordt.
Er zijn geen juridische belemmeringen voor zorgverzekeraars om
voorschotten te geven.
De leden van de fractie van Groen Links vragen zich af wat de stand van
zaken is met betrekking tot de regioplannen, of er wordt voortgebouwd op
bestaande samenwerkingsverbanden en of een overzicht te geven is van
de voortgang per regio.
Ik verwijs de leden van de fractie van Groen Links graag naar het
antwoord op dezelfde vraag die is gesteld door de leden van de fractie
van de VVD en het CDA.
De leden van de fractie van Groen Links vragen waarom voor de nieuwe
bekostiging vastgehouden wordt aan de grens van 72 uur terwijl GGZ
Nederland en Zorgverzekeraars Nederland ervoor pleiten deze grens op
twee weken te stellen. Deze partijen stellen onder andere dat een periode
van twee weken nodig is om de vervolgbehandeling te organiseren
zonder wachttijd. De leden van de fractie van Groen Links vragen of de
regering het ermee eens is dat alles gedaan moet worden om de
wachtlijsten terug te dringen.
Ik realiseer mij dat het in de praktijk soms het nodige zal vergen om de
vervolgzorg adequaat te regelen, zeker in het geval dat een opname
onvermijdelijk is. Het op te stellen regioplan moet hiervoor betere
handvatten gaan bieden omdat vooraf met alle partners van de keten
afspraken worden gemaakt over hun inzet. Ik ben het er zeker mee eens
dat een uiterste inspanning van een ieder mag worden verwacht om de
wachtlijsten terug te dringen. Voor de aanpak van wachtlijsten verwijs ik u
naar mijn brief van 10 april 2018 aan uw Kamer (Kamerstuk 25 424,
nr. 396). Voor het overige verwijs ik u naar de antwoorden op vergelijkbare
vragen van de fracties van de PVV en D66.
SP
De leden van de SP-fractie vragen welke conclusies de regering trekt uit
het feit dat DBC-financiering niet geschikt is bevonden voor de acute ggz.
Zij vragen zich af of patiënten en zorgverleners niet beter af zijn met
samenwerking in plaats van concurrentie. Tevens vragen zij zich af wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

18

voorop staat: het waarborgen van de mededingingsregels of het belang
van de patiënt.
Uitgangspunt is voor mij het regeerakkoord. Op basis van dit regeerakkoord is gedurende deze kabinetsperiode geen stelselwijziging in de zorg
is voorzien, uiteraard is er wel ruimte om verbeteringen door te voeren
waar dat nodig wordt geacht. De NZa is door de voormalige Minister van
VWS gevraagd om, in het licht van de ontwikkeling van de generieke
module Acute psychiatrie, te adviseren om een bekostiging die deze
module ondersteunt. De NZa, constateert dat vanwege de specifieke
kenmerken van de acute ggz, dat aanpassingen wenselijk zijn in de inkoop
en bekostiging van de acute ggz. Ik volg dat advies.
De leden van de SP-fractie vragen waar de grens van 72 uur op is
gebaseerd en of er daarna wel goede beschikbaarheid is van crisisbehandeling.
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar de antwoorden op de
vragen die de fracties van de PVV en D66 over de grens van 72 uur
hebben gesteld.
De leden van de SP-fractie vragen – in relatie tot de opmerking in de brief
van 23 maart jl. dat er coördinatieproblemen spelen bij de zorginkoop
door individuele verzekeraars van acute ggz – of de regering de observatie
van de leden van de SP-fractie deelt dat er ook coördinatieproblemen zijn
in de niet-acute specialistische ggz door het hanteren van budgetplafonds
door de individuele zorgverzekeraars en de daaruit voortkomende
patiëntenstops en wachtlijsten. Zij vragen in verband daarmee of de
regering overweegt om de DBC-financiering in de gehele ggz los te laten
en meer te werken met budgetten die via voor- en nacalculatie kunnen
worden aangepast.
Ik deel deze observatie van de SP-fractie niet. Bij de niet-acute, planbare
zorg kunnen individuele zorgverzekeraars ieder voor hun eigen verzekerden zorg inkopen. Waar dat nodig is om te voldoen aan hun zorgplicht,
kunnen zorgverzekeraars ieder voor zich de (omzet)plafonds verhogen die
zij met zorgaanbieders hebben afgesproken. Hier speelt geen coördinatieprobleem.
Los hiervan werkt de NZa nu wel samen met de ggz-sector aan de
ontwikkeling van een andere bekostigingssystematiek ter vervanging van
de huidige DBC-bekostiging.
De leden van de SP-fractie vragen of ik bekend ben met het feit dat men in
de spoedzorg veel problemen ervaart om een behandelplek te vinden
voor mensen met ernstige psychische aandoeningen en op welke wijze de
wijziging in de bekostiging bijdraagt aan het oplossen van dit probleem.
Ik beschouw de acute ggz als de spoedzorg, de hulp die als eerste
ingeschakeld kan worden wanneer het acuut mis dreigt te gaan. De acute
ggz moet dan ook 24/7 beschikbaar zijn om mensen te beoordelen, te
bezien wat nodig is en mensen zo nodig stabiliseren. Het kan goed zijn dat
de beoordeling erop neer komt dat inzet van specialistische ggz nodig is,
met opname in het uiterste geval. Voor deze specialistische vervolgzorg
kunnen mensen mogelijk te maken krijgen met de wachttijden problematiek. Een hardnekkige problematiek waarover ik, zoals u weet, in
gesprek ben met de partijen. Met de voorgestelde bekostiging stel ik de
acute ggz beter in staat de beschikbaarheid en hun inzet te waarborgen. Ik
wil niet dat de wachttijdproblematiek de verbeteringen in de acute ggz in
de weg staat.
De leden van de SP-fractie vragen of gegarandeerd kan worden dat met
het gebruik van voor- en nacalculatie de beschikbaarheid voor de
aanbieders in hetzelfde jaar gefinancierd wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

19

Voorafgaand aan het jaar, wordt een gezamenlijk voorstel bij de NZa
ingediend door de zorgaanbieder en de zorgverzekeraar om het budget te
bepalen. Dat gebeurt op basis van voorcalculatie: de kosten worden
ingeschat. Indien er hogere kosten dan opbrengsten worden verwacht
kunnen er tussen aanbieder en verzekeraar afspraken gemaakt worden
over het geven van een voorschot. Het staat de zorgverzekeraars vrij om
de zorgaanbieders te bevoorschotten, dat is onderdeel van de gezamenlijke afspraken. De NZa speelt hierin geen rol. Gedurende het jaar
ontvangen de zorgaanbieders inkomsten uit de prestaties (die aan
verzekerden voor verleende zorg in rekening worden gebracht) om hun
kosten te dekken. Na afloop van het jaar beziet de NZa de opbrengsten en
de gemaakte kosten en past nacalculatie toe.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 25 424, nr. 403

20