Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

27 017

Homo-emancipatiebeleid

Nr. 92

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE EN
VOOR IMMIGRATIE, INTEGRATIE EN ASIEL
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 maart 2012
Tijdens het 30-ledendebat over het wegpesten van homostellen op
8 februari 2012 (Handelingen II 2011/12, nr. 51, behandeling dertigledendebat over het wegpesten van homostellen) heeft de minister van
Veiligheid en Justitie toegezegd u te berichten over de uitkomst van het
overleg met de burgemeesters, Openbaar Ministerie en politie over
discriminatoir wegpesten in de woonomgeving. Dit gesprek, dat tijdens
het Algemeen Overleg Discriminatie van 21 december jl. (Kamerstuk
30 950, nr. 39) bij uw Kamer is aangekondigd, heeft inmiddels plaatsgevonden. Hierbij wordt de toezegging u te informeren gestand gedaan.
Tevens wordt met deze brief voldaan aan de toezegging van de minister
voor Immigratie, Integratie en Asiel bij het 30-ledendebat van 8 februari jl.,
een schriftelijke reactie te geven op een aantal door het lid Van Klaveren
aangehaalde rapporten.
Onderzoeken discriminatie en acceptatie LHBT’s
Het lid Van Klaveren refereerde aan een vermeende relatie tussen de
«multiculturele samenleving» en «hedendaagse homohaat». Hij wees
daarbij op de rapporten «Monitoring van sociale acceptatie van homoseksuelen in Nederland (SCP – 2007)», «Gewoon anders (SCP – 2010)», «Als
ze maar van me afblijven (UVA – 2009)» en «Geweld en agressie in het
onderwijs (Research voor Beleid – 2004)». Bij de gevraagde analyse is
tevens het rapport «Steeds gewoner, nooit gewoon» (SCP – 2010)
betrokken.1

1
Wij verwijzen hier ook graag naar het
rapport «Geweld tegen homoseksuele
mannen en lesbische vrouwen van Movisie»,
dat voorzien van een beleidsreactie door onze
voorgangers op 7 december 2009 aan uw
Kamer is zonden (TK2009–2010, 27 017, nr. 58).

Uit het onderzoeksmateriaal komt een genuanceerd beeld naar voren.
Internationaal gezien ligt de acceptatie van LHBT’s in Nederland verhoudingsgewijs hoog. Dit geldt in het algemeen voor de acceptatie van
homoseksualiteit in West-Europese multi-etnische of multiculturele
samenlevingen. Uit het onderzoek «Steeds gewoner, nooit gewoon» blijkt
dat een groot deel van de gehele Nederlandse bevolking (91%) van
mening is dat homoseksuele mannen en lesbische vrouwen vrij moeten

kst-27017-92
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 017, nr. 92

1

zijn om hun leven te leiden zoals zij dat willen. Wel heeft een deel van de
Nederlandse bevolking moeite met zichtbare homoseksuele uitingen. Met
name onder orthodox-religieuze Nederlanders komt een negatieve
houding tegenover homoseksualiteit relatief vaak voor (34%).
Op basis van het rapport «Gewoon anders» kan geconcludeerd worden
dat er sprake is van een negatievere grondhouding tegenover homoseksualiteit binnen bepaalde minderheidsgroepen in Nederland, met name
waar het een huwelijk tussen homostellen betreft en het openlijk en het
expliciet uitdragen van het homoseksualiteit. Dit geldt zowel voor
orthodox Christelijke Nederlanders als voor de onderzochte migrantengroepen (Surinaamse, Turkse, Marokkaanse en Chinese Nederlanders).
Wel geeft een ruime meerderheid van de onderzochte migrantengroepen
in het onderzoek «Monitoring van sociale acceptatie van homoseksuelen
in Nederland» aan dat homoseksuelen vrij moeten zijn om hun leven te
leiden zoals zij willen. Uit het al eerder aangehaalde rapport «Gewoon
anders» blijkt dat de afwijzing van homoseksualiteit door veel
niet-westerse Nederlanders wordt gelegitimeerd vanuit de religie, maar
dat daarachter vaak traditionele opvattingen schuil gaan over huwelijk,
familie en voortplanting, en over mannelijkheid en vrouwelijkheid.
Als het gaat om daders van discriminatoire uitingen en geweld, blijkt uit
het onderzoek «Als ze maar van me afblijven», dat in Amsterdam
verdachten van fysiek geweld vaak jongens tussen de 17 en 25 jaar zijn.
Marokkaans-Nederlandse jongeren zijn binnen deze groep oververtegenwoordigd. De landelijke politiecijfers over deze periode (eerste helft 2008)
geven aan dat in 14% van de gevallen door het slachtoffer een migrant als
dader werd aangewezen. Geen van de geïnterviewde daders in het
Amsterdamse onderzoek gaf aan een hekel te hebben aan homoseksuelen. De motieven van deze Marokkaans-Nederlandse daders zijn
nagenoeg gelijk aan die van autochtoon-Nederlandse daders. Het meest
genoemde argument (40%) om over te gaan tot geweld richting homo’s,
was als de jongeren denken seksueel object te zijn van homomannen. Het
rapport geeft aan dat het geweld van de daders niet religieus is geïnspireerd. Bijna alle geïnterviewden vonden dat homoseksualiteit bij de
Nederlandse samenleving hoort.
Op grond van deze rapporten kunnen geen algemene uitspraken worden
gedaan over de religieuze of etnische achtergrond van verdachten of
daders van geweld richting homoseksuelen of over een verband tussen
percepties of gevoelens over homoseksualiteit en discriminerende
uitingen of daden.
Bijeenkomst discriminatoir wegpesten
Zoals wij in het dertig-ledendebat van 8 februari jl. al hebben aangegeven
is het onacceptabel dat het nog steeds voorkomt dat homostellen worden
weggepest. Dit was voor de minister van Veiligheid en Justitie de concrete
aanleiding om een gesprek aan te gaan op 14 februari jl. met verschillende burgemeesters en vertegenwoordigers van gemeenten die te
maken hebben gehad met discriminatoir wegpesten, te weten Utrecht,
Den Haag, Amsterdam, Delft, Oude IJsselstreek en Haarlem. Zij waren
vergezeld van de betrokken officieren van justitie en politieambtenaren.
Daarnaast namen aan het gesprek deel de voorzitter van het College van
procureurs-generaal, de portefeuillehouder discriminatie van de Raad van
Korpschefs en vertegenwoordigers van het Landelijk Expertisecentrum
Diversiteit en van de minister voor Immigratie, Integratie en Asiel. De
focus was gericht op de vraag of het huidige instrumentarium voor de
aanpak van wegpesten toereikend is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 017, nr. 92

2

De bijeenkomst maakte zichtbaar dat het tegengaan van discriminatoir
pestgedrag in de woonomgeving een lokale topprioriteit is en onacceptabel is. Het commitment van alle betrokkenen is groot. Alle partijen zijn
het er over eens dat de aanpak van pestgedrag een lokale aangelegenheid
is, die om maatwerk vraagt. Juist vanwege de lokale verantwoordelijkheid, de verschillen in de lokale situatie en de noodzaak om per situatie
de juiste maatregelen te kunnen treffen bestaat er geen aanleiding deze
aanpak te uniformeren.
Duidelijk is dat het fenomeen vraagt dat de lokale driehoek er bovenop zit,
het gezag zich laat zien en de voorkomende (potentiële) gevallen
vroegtijdig signaleert, actie onderneemt en regie voert. Hierbij is een
goede informatievoorziening binnen de gemeente cruciaal en communicatie tussen de betrokken instanties – en richting slachtoffers en de buurt
– van essentieel belang.
De verschillende casussen zijn divers van aard. In sommige gevallen ligt
een burenruzie ten grondslag aan de pesterijen, waarbij slachtoffers
negatief worden bejegend op grond van hun religie, ras, seksuele
oriëntatie of een andere reden. In andere gemeenten speelt zichtbaarheid
van iemands godsdienst, ras of seksuele gerichtheid door de expressie
van het slachtoffer een rol. Voor de aanpak is van belang dat de feitelijke
gebeurtenissen goed worden vastgelegd en dat er sprake is van een
goede dossieropbouw. Het selectief aanpakken van bepaalde vormen van
discriminatie helpt niet om de problematiek het hoofd te bieden.
Er is geen sprake van een eenduidig beeld van de daders. In een aantal
gemeenten heerst de idee dat bij pesterijen vanwege iemands homoseksuele gerichtheid vaker allochtone jongeren de oorzaak vormen, in andere
casussen gaat het om divers samengestelde groepjes rondhangende
jongeren of over directe buren. Er zijn zorgen omtrent groepjes kinderen
onder de 12 jaar die pestgedrag vertonen, vooral omdat de ouders van
deze kinderen veelal slecht aanspreekbaar zijn op het gedrag van hun
kinderen.
In beginsel volstaan de wettelijk beschikbare instrumenten om pestgedrag
in de woonomgeving tegen te gaan. Gemeenten hebben een aantal goede
praktijken en creatieve instrumenten met elkaar gedeeld. Hieruit is naar
voren gekomen dat verschillende instrumenten worden ingezet, zoals
gedragsaanwijzingen op basis van de Wet maatregelen bestrijding
voetbalvandalisme en ernstige overlast, cameratoezicht, opnameapparatuur, een alerteringsysteem voor slachtoffers, aware-kastjes met een
opvolgingsprotocol, lokagenten, een mobiele politiepost of het inzetten
van de ME. Deze instrumenten dragen bij aan een veilige leefomgeving.
De inzet van deze instrumenten blijft echter een lokale aangelegenheid en
de lokale overheden dienen hierin zelf hun keuzes te maken.
De deelnemers aan de bijeenkomst hebben aangegeven dat zij de
bestaande wettelijke mogelijkheden en huidige bevoegdheden – vooruitlopend op een strafrechtelijke veroordeling – nog beter kunnen en zullen
verkennen.
Voor strafrechtelijke vervolging is het van belang dat de politie signalen
herkent, discriminatie vroegtijdig signaleert en zich bewust is van de
strafrechtelijke mogelijkheden. Slachtoffers kunnen dan aangifte doen.
Om een goed beeld te krijgen van de omstandigheden van het geval, is
het aan de wijkagent om vroegtijdig contact te leggen met de melders. De
wijkagent dient snel zicht te krijgen op de dadergroep en de kwestie snel
op te schalen naar het Regionaal Discriminatie Overleg en de lokale
driehoek. Bij discriminatie van LHBT’s kan ook Roze in Blauw een
waardevolle rol spelen, door de wijkagent in positie te brengen de juiste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 017, nr. 92

3

maatregelen te nemen, door kennis van het milieu waarbinnen het
slachtoffer zich beweegt in te brengen en om het vertrouwen van het
slachtoffer te winnen.
Zodra er sprake is van vervolging is het van belang dat politie en OM
gemeenten en slachtoffers tijdig informeren over de voortgang van
strafrechtelijke trajecten. Dat geldt ook voor procedures bij de rechtbank.
Het gemeentebestuur dient hiervan direct op de hoogte te zijn.
In het gesprek gaven de gemeenten voorts aan de bestaande mogelijkheden nog beter te zullen benutten. Wij blijven hierover met elkaar in
gesprek. Daarnaast zullen de bestaande mogelijkheden om groepsbelediging aan te pakken, de anonieme getuige in te zetten, huisuitzettingen te
realiseren, te korten op sociale voorzieningen en gegevens uit te wisselen
in lijn met de privacywetgeving, samen nader worden verkend.
Wij informeren u hierover in de aangekondigde voortgangsbrief discriminatie dit najaar.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten
De minister voor Immigratie, Integratie en Asiel,
G. B. M. Leers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 017, nr. 92

4