Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

27 625

Waterbeleid

Nr. 344

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 november 2015
In het Algemeen Overleg Water van 24 juni 2015 heb ik toegezegd uw
Kamer najaar 2015 te informeren over de drinkwatertarieven (Kamerstuk
31 710, nr. 43). In deze brief bericht ik u over de ontwikkelingen bij de
drinkwaterbedrijven van 2013 tot op heden.
De onderwerpen die in dit overzicht aan bod komen zijn: (1) tarieftoezicht
drinkwater, (2) aanpak en resultaten 2013, (3) aanpak en resultaten
2014/2015 en (4) conclusie. Bij deze brief zijn bijgevoegd de adviezen van
de Autoriteit Consument en Markt (ACM)1.
1. Tarieftoezicht drinkwater
Met de inwerkingtreding van de Drinkwaterwet in 2011 is het toezicht op
de tarieven voor drinkwater geïntroduceerd. De centrale elementen van
het tarieftoezicht zijn de eisen van kostendekkendheid, transparantie en
non-discriminatie. De eisen hebben ten doel om de consument als
gebonden afnemer te beschermen tegen de monopoliepositie van het
drinkwaterbedrijf.
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt toezicht op de
naleving van de Drinkwaterwet. De ACM heeft daarbij een wettelijk
vastgelegde adviserende taak.

1

kst-27625-344
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Bijlage 1: ACM Adviesrapport drinkwatertarieven 2013, d.d. 15-08-2014, Raadpleegbaar via
www.tweedekamer.nl
Bijlage 2: ACM Adviesrapport drinkwatertarieven 2014 en 2015, d.d. 11-06-2015, Raadpleegbaar
via www.tweedekamer.nl
Bijlage 3: ACM Adviesrapport Onderzoek Waternet, d.d. 29-10-2015, Raadpleegbaar via
www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 27 625, nr. 344

1

2. Aanpak en resultaten 2013
Over de drinkwatertarieven 2013 is een brede toets uitgevoerd. De ACM
heeft op verzoek van de ILT beoordeeld in hoeverre de totstandkoming
van de tarieven bij de tien Nederlandse drinkwaterbedrijven in overeenstemming is met de wet- en regelgeving. De benodigde informatie is
verkregen uit openbare jaarverslagen, door de bedrijven aangeleverde
tariefopbouw, mondeling gepresenteerde toelichtingen en toegezonden
stukken.
De ILT heeft op basis van het advies van de ACM geconcludeerd dat de
drinkwaterbedrijven over 2013, in vergelijking met het voorgaande jaar,
beter inzichtelijk hebben gemaakt hoe de tarieven tot stand zijn gekomen.
De ILT concludeert dat de drinkwaterbedrijven over 2013 grotendeels aan
de betreffende wet- en regelgeving voldoen. De belangrijkste bevinding is
dat er op een aantal punten onvoldoende transparantie is. Het betreft met
name de scheiding van kosten voor drinkwater en niet-drinkwater
activiteiten en de relatie tussen kosten en tarieven.
Naar aanleiding van genoemde bevindingen heeft de ILT op 8 december
2014 in Utrecht een bestuurlijk overleg georganiseerd met de sectorpartijen (drinkwaterbedrijven en Vewin2) en ACM. De bedrijven onderkennen
de gesignaleerde tekortkomingen en tonen de wil om deze op te lossen.
Tijdens het overleg is een proces van verbetering afgesproken. De
bedrijven maken een plan van aanpak om tegemoet te komen aan de
constateringen van de ILT/ACM.
Dit plan is in 2014 en 2015 aan ILT/ACM gepresenteerd. Specifiek neemt
de sector zelf initiatieven om een kostprijsmodel3 te ontwikkelen en een
implementatietraject in te richten. Het kostprijsmodel wordt door de
drinkwaterbedrijven toegepast op de tarieven 2016 en verder.
3. Aanpak en resultaten 2014/2015
De ILT heeft met de sector afgesproken dat de resultaten zichtbaar moeten
zijn bij de tarieven 2016. Aangezien de tarieven voor 2014 en 2015 naar
verwachting van de ILT op een vergelijkbare wijze tot stand zijn gekomen
als de tarieven voor 2013 is besloten om over deze jaren een beperkte
toets uit te voeren. De ACM is verzocht om, op basis van beschikbare
gegevens, enkele bepalingen uit de wet te toetsen en een analyse uit te
voeren naar significante verschillen met het tariefjaar 2013.
De ILT concludeert op basis van het advies van de ACM dat vier drinkwaterbedrijven tekortkomingen laten zien. PWN Drinkwaterbedrijf NoordHolland en Waterleiding Maatschappij Limburg begroten in 2015 beide
meer opbrengsten dan kosten. Dit is niet in lijn met Artikel 9, derde lid van
het Drinkwaterbesluit. Dunea neemt in de berekening van de begrote
WACC4 voor 2014 en 2015 de kosten voor de drinkwatervoorziening in het
buitenland niet mee. Dit is niet in lijn met artikel 8, derde lid van het
Drinkwaterbesluit.
De omissies bij genoemde drie bedrijven hebben betrekking op de
begroting en niet op de realisatie. Zij vormen voor de ILT op dit moment
geen reden tot interventie. Bij de beoordeling van het bedrijfsverslag over
2

Vewin: vereniging van waterbedrijven in Nederland
Kostprijsmodel: systematiek waarbij jaarlijks op dezelfde wijze de kosten worden berekend en
onderliggende keuzes voor werkwijze en verdeelsleutels worden gemotiveerd
4
WACC: Weighted Average Cost of Capital, benaming voor de gewogen gemiddelde kosten van
het vermogen van een bedrijf
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 27 625, nr. 344

2

2015 zal bij deze bedrijven (achteraf) worden getoetst of de toegestane
vermogenskosten niet zijn overschreden.
Bij Waternet constateert de ACM een tekortkoming in de realisatie; een
overschrijding in 2012 van de vermogenskosten wordt niet volledig
gecorrigeerd in 2014. Hiermee handelt het bedrijf niet in lijn met Artikel
12, derde lid van de Drinkwaterwet. Naar aanleiding van deze bevinding
hebben de ILT en de ACM een nader onderzoek uitgevoerd. Hieruit blijkt
dat Waternet de overschrijding van de vermogenskosten in 2012 niet
volledig heeft gecompenseerd in de drinkwatertarieven van 2014, maar tot
compensatie is overgegaan verspreid over de drinkwatertarieven van
2013, 2014 en 2015. Voorts constateert de ACM dat deze compensatie op
onvoldoende transparante wijze heeft plaatsgevonden. Dit is niet in lijn
met Artikel 11, eerste lid van de Drinkwaterwet.
De ILT heeft Waternet een waarschuwing gegeven voor het niet in lijn
handelen met de Drinkwaterwet. Het bedrijf dient, indien zij de vermogenskosten overschrijdt en overgaat tot compensatie, bij het voorleggen
van de tarieven aan de ILT op een transparante wijze duidelijk te maken
dat er sprake is van een overschrijding die gecompenseerd wordt en ter
hoogte van welk bedrag.
4. Conclusie
De afgelopen jaren overziende is de ILT met de ACM van mening dat de
drinkwaterbedrijven sinds de invoering van de Drinkwaterwet (2011)
belangrijke stappen hebben gezet. De bedrijven hebben zich ingespannen
om hun financiële processen aan te passen en de benodigde instrumenten te ontwikkelen.
Bij de sector is de wil aanwezig om ook de volgende stap te zetten en op
alle onderdelen aan de wettelijke vereisten te voldoen.
In 2016 dient het resultaat van de inspanningen van de drinkwaterbedrijven zichtbaar te zijn. De ILT heeft aangegeven dat drinkwaterbedrijven
moeten voldoen aan de transparantie vereisten. De totstandkoming van
de tarieven zal mede worden getoetst aan de hand van de genomen
verbetermaatregelen.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 27 625, nr. 344

3