1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

32 582

EU-voorstel: Verordening jurisdictie, erkenning
en afdwinging van rechterlijke uitspraken op
civiel en handelsgebied (Brussel I)
(COM(2010)748)

C/ nr. 6

BRIEF VAN DE VICEVOORZITTER VAN DE EUROPESE
COMMISSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal1
Brussel, 4 november 2011
De Europese Commissie bedankt de Eerste Kamer der Staten-Generaal en
de Tweede Kamer der Staten-Generaal voor hun standpunt over het
voorstel van de Commissie voor een verordening van het Europees
Parlement en de Raad betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de
erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en
handelszaken (Herschikking) (COM(2010) 748 definitief). De Commissie
neemt met name nota van uw opmerkingen over de beginselen van
subsidiariteit en evenredigheid.
De Commissie heeft besloten om de nationale parlementen te stimuleren
om op haar voorstellen te reageren, teneinde de beleidsvorming te
verbeteren. Het doet ons genoegen in te gaan op uw opmerkingen. Als
bijlage vindt u het antwoord van de Commissie en de Commissie hoopt
dot de verstrekte toelichting tegemoet komt aan de belangrijkste
bezwaren die u in uw brief heeft geformuleerd.
De Vicevoorzitter van de Europese Commissie,
Maroš Šefčovič

1

Een gelijkluidende brief is door de Vicevoorzitter van de Europese Commissie aangeboden aan de Voorzitter van de Eerste Kamer.

kst-32582-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 32 582, nr. 6

1

ANTWOORD VAN DE EUROPESE COMMISSIE OP OPMERKINGEN
VAN DE BEIDE KAMERS DER STATEN-GENERAAL VAN HET
KONINKRIJK DER NEDERLANDEN
COM(2010) 748 – VOORSTEL VOOR EEN VERORDENING VAN HET
EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD BETREFFENDE DE
RECHTERLIJKE BEVOEGDHEID, DE ERKENNING EN DE TENUITVOERLEGGING VAN BESLISSINGEN IN BURGERLIJKE EN
HANDELSZAKEN (HERSCHIKKING)
Wat uw belangrijkste opmerkingen betreft, verstrekt de Commissie de
volgende verduidelijking.
1.1. Met betrekking tot het subsidiariteitsbeginsel verwijst de Commissie
naar de effectbeoordeling bij dit voorstel (SEC(2010) 1547 definitief). Deze
effectbeoordeling bevat kwalitatieve gegevens over de gevolgen van de
uitbreiding van de bevoegdheidsregels tot verweerders uit derde landen
en van de voorstellen voor forumkeuzeovereenkomsten, alsook kwantitatieve gegevens.
Met betrekking tot de uitbreiding van de bevoegdheidsregels tot
verweerders uit derde landen wijst de Commissie erop dat het probleem
van ongelijke marktvoorwaarden voor ondernemingen die zaken doen
binnen de Europese Unie niet adequaat kan worden aangepakt met
maatregelen op het niveau van de lidstaten omdat dit probleem juist
wordt veroorzaakt door verschillen in nationale wetgeving. Met hervormingen door afzonderlijke lidstaten zal deze situatie niet kunnen worden
gecorrigeerd. Dat geldt ook voor de verschillen in nationale (beschermende) bevoegdheidsregels ten behoeve van de zwakkere partijen.
De Eerste en de Tweede Kamer wijzen op de beperkende werking die de
voorgestelde uitbreiding kan hebben op internationale instrumenten. De
Commissie wijst erop dat er geen verdrag – en met name geen onder
auspiciën van de Haagse Conferentie voor internationaal privaatrecht
gesloten verdrag- bestaat waarin het vrije verkeer van beslissingen in
burgerlijke en handelszaken algemeen wordt geregeld. Bij ontstentenis
van een dergelijk multilateraal verdrag en omdat er binnen het Haags
kader op korte termijn geen dergelijk verdrag zal worden gesloten, is de
Commissie van mening dat er, om voor burgers en ondernemingen
gelijke toegang tot de rechter in de Unie te waarborgen, eenvormige
bevoegdheidsgronden moeten worden voorgesteld voor zaken waarbij
verweerders uit derde landen zijn betrokken.
De Commissie merkt voorts op dat zij zorgvuldig heeft nagegaan voor
welke kwesties op het gebied van externe betrekkingen het nuttig zou zijn
de bevoegdheden van de Unie uit te oefenen. Zij kwam tot de conclusie
dat wetgeving van de Unie momenteel dienstig zou zijn op het gebied van
de bevoegdheid, maar niet op het gebied van de erkenning en de
tenuitvoerlegging. De erkenning en de tenuitvoerlegging van in derde
landen gegeven beslissingen kunnen immers beter worden geregeld in
een internationaal verdrag op basis van wederkerigheid met de derde
landen die partij zijn bij een dergelijk verdrag. De Commissie zal bijgevolg
haar volle steun verlenen aan eventuele toekomstige initiatieven op het
gebied van de erkenning en de tenuitvoerlegging, met name in het kader
van de Haagse Conferentie voor internationaal privaatrecht. Zij is ervan
overtuigd dat het huidige voorstel een nieuwe impuls kan geven aan
ontwikkelingen op internationaal niveau.
1.2. Wat betreft het Haags Verdrag van 2005 inzake bedingen van
forumkeuze, wijst de Commissie erop dat het voorstel ten doel heeft de

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 32 582, nr. 6

2

weg te bereiden voor een eventuele toekomstige ratificatie van dat
verdrag door de Europese Unie door te zorgen voor een samenhangende
aanpak van forumkeuze binnen de Europese Unie en op internationaal
niveau. Bijgevolg loopt geen enkele bepaling van het voorstel vooruit op
de toepassing van de regels van dat verdrag zodra de Europese Unie tot
dat verdrag zal zijn toegetreden. De coherente toepassing van beide
instrumenten zal worden gewaarborgd, met name op grond van artikel 26,
lid 6, van het verdrag waarin wordt bepaald dat het verdrag de toepassing
onverlet laat van de regels van een regionale organisatie voor economische integratie, zoals de Europese Unie.
1.3 Volgens de Eerste en de Tweede Kamer is de afschaffing van de
exequaturprocedureniet in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel.
De Commissie wijst erop dat de voorgestelde afschaffing van de
exequaturprocedure er komt op verzoek van de Europese Raad: sinds
1999 heeft de Europese Raad meerdere keren verzocht om het vrije
verkeer van beslissingen te verwezenlijken door de afschaffing van het
exequatur. Dit verzoek werd onlangs herhaald in het programma van
Stockholm van 2009.
Conform het programma van Stockholm zijn in het voorstel van de
Commissie de nodige waarborgen opgenomen, waarbij ook rekening
werd gehouden met de huidige weigeringsgronden die zijn vastgesteld in
Verordening (EG) nr. 44/2001.
Met betrekking tot de specifieke vragen van de Eerste en de Tweede
Kamer over de huidige situatie inzake het vrije verkeer van beslissingen,
wijst de Commissie erop dat de gegevens over de verschillende percentages betreffende de verklaringen van uitvoerbaarheid in de diverse
lidstaten aantonen dat er sprake is van verschillen tussen lidstaten – met
lidstaten met hoge honoreringspercentages en andere lidstaten met
lagere percentages. In dit verband verwijst de Commissie naar de
CSES-studie van december 20101, waarvan de conclusie luidt dat er «een
verband bestaat tussen het aantal verzoeken en het honoreringspercentage, met lagere honoreringspercentages voor landen met weinig
verzoeken.»

1

CSES (Centre for Strategy & Evaluation
Services), studie van 17 december 2010, «Data
Collection and Impact Analysis – Certain
Aspects of a Possible Revision of Council
Regulation No. 44/2001 on Jurisdiction and
the Recognition and Enforcement of Judgments in Civil and Commercial Marters
(«Brussels 1»)», beschikbaar op http://
ec.europa.eu/justice/doc_centre/civil/studies/
doc/study_CSES_brussels_i_final_l
7_12_10_en.pdf
2
Verslag van de Commissie aan het Europees
Parlement, de Raad en het Europees Economisch en Sociaal Comité over de toepassing
van Verordening (EG) nr. 44/2001 van de Raad
betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de
erkenning en de tenuitvoerlegging van
beslissingen in burgerlijke en handelszaken,
(COM(2009) 174 definitief).

De Eerste en de Tweede Kamer vragen zich ook af of beslissingen van
bepaalde lidstaten vaker niet worden erkend of uitvoerbaar verklaard dan
beslissingen van andere lidstaten. Uit de bovengenoemde studie en de
informatie waarover de Commissie beschikt, kan niet worden afgeleid dat
de honorering/afwijzing van een verzoek tot exequatur afhankelijk is van
de lidstaat waar de beslissing is gegeven. De Commissie wijst erop dat zij
onlangs de mededeling «Opbouwen van vertrouwen in justitie in de hele
EU – Een nieuwe dimensie in de Europese justitiële opleiding» heeft
aangenomen (COM(2011) 551 definitief). In deze mededeling wordt
aangegeven welke maatregelen zullen worden genomen om alle
rechtspractici, waaronder rechters, een Europese opleiding te geven,
teneinde de correcte toepassing van bestaande instrumenten te
waarborgen en het wederzijdse vertrouwen tussen de lidstaten te
versterken. Door deze opleiding zouden eventuele verschillen bij de
toepassing van de verordening Brussel I kunnen worden weggewerkt.
Volgens de gegevens waarover de Commissie beschikt2, is in zaken
waarin de uitvoerbaarheidsverklaring wordt betwist, het ontbreken van
een regelmatige betekening of mededeling overeenkomstig artikel 34,
punt 2, van Verordening (EG) nr. 44/2001 de meest aangevoerde grond
voor het weigeren van de erkenning of tenuitvoerlegging. Met betrekking

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 32 582, nr. 6

3

tot de openbare orde blijkt dat deze grond dikwijls wordt aangevoerd,
maar zelden wordt aanvaard.
Met betrekking tot deze twee weigeringsgronden, wijst de Commissie op
het volgende.
De rechten van verdediging van een verweerder aan wie het stuk dat het
geding inleidt niet is betekend of meegedeeld, blijven gewaarborgd in de
voorgestelde verordening (zie artikel 45 van het voorstel).
Wat de openbare orde betreft, heeft deze grond tot doel de procedurele en
materiële rechten van de verweerder te beschermen (zogeheten procedurele en materiële openbare orde). In de praktijk krijgen de nationale
rechters in de overgrote meerderheid van de openbare-orde-zaken te
maken met de procedurele openbare orde. In het kader van de procedurele openbare orde worden de procedurele rechten van de verweerder
en dus zijn recht op een onpartijdig gerecht gewaarborgd. In het voorstel
wordt rekening gehouden met het grote belang van deze bescherming
door deze in een andere vorm te behouden in artikel 46.
De materiële openbare orde heeft betrekking op bezwaren tegen de
inhoud van het recht dat door een buitenlandse rechter wordt toegepast.
Voor zover de Commissie bekend is, is de materiële openbare orde in de
praktijk geen belangrijke weigeringsgrond. Door de algemene harmonisatie in de Unie van het recht dat van toepassing is in burgerlijke en
handelszaken (zie Verordening (EG) nr. 593/2008; «Rome I»), waaronder de
bescherming van de openbare orde, is het bijna niet meer mogelijk om
zich te beroepen op de materiële openbare orde.
Bijgevolg wordt de materiële openbare orde in het voorstel geschrapt als
weigeringsgrond.
De Eerste en de Tweede Kamer wensen ook te vernemen welke maatregelen de Commissie neemt om de kwaliteit van rechterlijke beslissingen
te verbeteren.
De Commissie wijst erop dat de kwaliteit van de rechtsstelsels, waaronder
de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, een van de belangrijkste
criteria voor toetreding tot de Unie is. Vóór de toetreding worden de
rechtsstelsels van de kandidaat-lidstaten grondig bestudeerd en zo nodig
aangepast ter voorbereiding van de toetreding. Toetredingsonderhandelingen kunnen slechts worden afgerond wanneer volledig is voldaan aan
de criteria van Kopenhagen. De Commissie volgt ook de ontwikkelingen
die zich na de toetreding voordoen en kan in het geval van problemen
specifieke maatregelen treffen.
Bovendien hebben het Europees Parlement en de Raad op 25 september
2007 hun goedkeuring gehecht aan Besluit nr. 1149/2007/EG tot
vaststelling van het specifieke programma Civiel recht voor de periode
2007–2013 als onderdeel van het algemene programma Grondrechten en
justitie. Een van de in het besluit vastgestelde maatregelen betreft een
opleiding Europees recht voor nationale rechters.
In het programma van Stockholm wordt het volgende beklemtoond: van
essentieel belang om een echte Europese justitiële en rechtshandhavingscultuur tot stand te kunnen brengen, is het uitbreiden van de scholing in
Uniegerelateerde vraagstukken en die systematisch toegankelijk maken
voor eenieder die beroepshalve bij de toepassing van het beleid inzake
vrijheid, veiligheid en recht is betrokken. Het streven van de Unie en haar
lidstaten zou moeten zijn dat in 2015 een groot aantal mensen uit de

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 32 582, nr. 6

4

beroepspraktijk een Europese opleiding heeft gevolgd. Deze doelgroep
zou een systematische Europese opleiding aangeboden moeten krijgen.
Om deze doelstelling te bereiken en om het wederzijdse vertrouwen en
begrip tussen rechtspractici en met name rechters te bevorderen,
ontwikkelt de Commissie momenteel een instrument om opleiding inzake
de burgerrechtelijke instrumenten van de Europese Unie te ondersteunen
en aldus de doelmatigheid van de justitiële samenwerking in burgerlijke
zaken in de hele Europese Unie te verbeteren.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 32 582, nr. 6

5