Reconstructie en
tijdlijn van het
‘memo Palmen’
September 2021

pwc

Persoonlijk en vertrouweiijk

pwc

Persoonlijk en vertrouwelijk
Ministerie van Financien
T a v De heer B

van den

Dungen MSc

Korte Voorhout 7
2511 CW Den Haag

XX September 2021

Referentie 3032o62gFo9i 202i o6i7 SK SB dc

Betrefi

Rapport Reconstructie en tijdlijn ‘memo Palmen

Geachte heer Van den Dungen

Bijgaand ontvangt u ons rapport inzake Reconstructie en tijdlijn ‘memo Falmen’ naar aanleiding
Pricev^aterhouseCoopers Advisory N V verleende opdracht d d 8 maart 2021

van de door u aan

met kenmerk 201850016 092 029

Dit rapport is strikt vertrouwelijk Het is opgesteld in opdracht van het Ministerie van Financien
en mag niet zonder

voorafgaande schriftelijke toestemming van PwC geheel of gedeeltelijk aan

derden ter beschikking worden gesteld Evenmin mag er op een andere wijze nit dit rapport
worden geciteerd of eraan worden gerefereerd PwC aanvaardt geen aansprakelijkheid of

verantwoordelijkheid jegens enige andere partij met betrekking tot de inhoud van dit rapport
PwC heeft het Ministerie van Financien op XX September 2021 toestemming gegeven om bijgaand

rapport in zijn wlledigheid inclusief bijlagen

ter beschikking te stellen aan de Tweede Kamer

Wij vertrouwen erop u hiermee naar behoren te hebben ge informeerd en zijn desgewenst bereid
om een nadere

toelichting te geven

Hoogachtend
PricewaterhouseCoopers Advisory N V

■—

PricewsterhouseCoopers Advisory N V

Thomas R Malthusstraat 5 1066 JR Amsterdam

Postbus 9616 1006 GC Amsterdam

T 088 792 00 20 F 088 792 96 40

www pwc nl

PwC Is het merk waarondsr PricewaterhouseCoopers Accountants M V

PricewaterhouseCoopers Advisor
Pensions Actuarial
verlenen

N V

KvK 34180237

Insurance Services B V

KvK 3418Q285 PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N V KvK 341802B4
PricewaterhouseCoopers Compliance Services B V KvK 51414406 PricewaterhouseCoopers

KvK 54226368

PricewaterhouseCoopers B V

KvK34180289

en andere

vennootschappen handelen en diensten

Op deze diensten zijn algemenevoonwaarden van toepassing waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen Op leveringen aan
deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing Op www pwc nitreft u meet informatie over deze vennootschappen waaronder deze
algemene inkoop voorwaarden die ookiijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam

Leeswijzer
Dit rapport is als voIgt opgebouwd
Het rapport start met een samenvatting van de door ons opgesteide de tijdlijn en
reconstructie en de daaruit af te leiden hoofdbevindingen
Daarna volgen 2 hoofdstukken over de opdracht formulering en verrichte
werkzaamheden

Vervolgens geven wij de lezer context bij het kinderopvangtoeslagen dossier waaronder
de reeds uitgevoerde onderzoeken
In hoofdstuk 5 en 6 bespreken wij vervolgens de gedetailleerde tijdlijn inzake het ‘memo
Palmen’ en de reconstructie van de juni week’ 2019 In deze hoofdstukken hebben wij
onze bevindingen zoveel

mogelijk onderbouw met relevant documenten

Deze door ons relevante geachte documenten zijn in de Appendix bij dit rapport

opgenomen
In ons rapport hebben wij geen namen van individuele

voormalig

medewerkers van het

Ministerie van Financien opgenomen maar hebben wij gewerkt metfunctieaanduidingen en waar

nodig voor de leesbaarheid van het rapport het jaartal waarin deze medewerker actief was in
Uitzondering betreftde namen van bewindspersonen

deze functie

In lijn met voorgaande hebben wij ook in de appendices de namen van individuele
medewerkers onleesbaar gemaakt {‘Redacted’

voormalig

Daarnaast zijn teksten die geen relatie hebben

met ons onderzoek onleesbaar gemaakt

In dit rapport spreken wij over het ‘memo Palmen’ Het betreft een verwijzing naar een memo van
Vaktechnisch coordinator Toeslagen mevrouw S T P H Palmen
naam

Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag

aanduiding ‘CAF 11 HawaT’ waarde aanduiding
gebruikt

‘

POK

Dit geldt ook voor de

11’ ook niet vanaf de aanvang van dit dossier is

cr
o
pwc

uit maart 2017 De

‘memo Palmen’ ontstond eind 2020 De naam is het eerst gebezigd ten tijde van de

3 I Reconstructie en tijdlijn van het ’memo Palmen’ | September 2021

Inhoudsopgave

1

2

3

Samenvatting

6

1 1

De onderzoeksvraag

6

1 2

Tijdlijn memo Paimen’

6

1 3

Hoofdbevindingen van het onderzoek

11

1 4

Beperkingen in ons onderzoek

12

Achtergrond en opdrachtformulering

14

2 1

Achtergrond

14

2 2

Opdrachtformulering

14

Verrichte werkzaamheden

16
S

3 1

Algemeen

3 2

Verzamelen en analyseren van informatie

16

3 3

Interviews

16

3 4

Wederhoor

17

3 5

Afstemming met opdrachtgever

17

3 6

Beperkingen van het onderzoek

17

3 7

Interactie met het Ministerie van Financien

18

3 8

Doorlooptijd

van ons onderzoek

16

18

K

4

5

Context

19

4 1

Context rond de CAF onderzoeken

19

4 2

Andere onderzoeken

20

4 3

Organisatiestructuur van het Ministerie van Financien

21

Onderzoeksvraag 1

Onderzoeksvraag inzake opstellen tijdlijn verspreiding van het ‘memo Palmen’

22

5 2

Inleiding periode 20 juli 2016

22

5 3

Tijdlijn memo Palmen’

24

5 3 1

Het‘memo Palmen’

24

5 32

Visualisatie verspreiding van het ‘memo Palmen’

25

5 33

Het versturen van het

25

5 34

De heidag van het MT Toesiagen van 14 maart 2017

26

5 35

Verdere verspreiding van het ‘memo Palmen’ op 14 en 15 maart 2017

29

5 3 6

Acties naar aanleiding van de heidag van 14 maart 2017

29

5 3 7

Tijdlijn ‘memo Palmen’ na maart 2017

32

10 maart2017

memo

Palmen op 13 maart 2017

Verschillende versies van het ‘memo Palmen’

Onderzoeksvraag 2
6 1

pwc

22

5 1

5 4

6

tijdlijn ‘verspreiding ‘memo Palmen

reconstructle ‘junl week’ van 2019

Onderzoeksvraag inzake reconstructie juni week’ van 2019

4 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

45

47
47

6 2

“Ondeugdelijkheid’’ van het CAF 11 Hawai dossier

47

6 3

Analyse‘juni week’van 2019

48

6 3 1

De aanloop naar de ‘juni week’ van 2019

48

6 3 2

Overzichtvan de bijeenkomsten van 4toten met 11 Juni 2019

50

6 3 3

Dinsdag4Juni2019

51

6 3 4

Woensdag 5 juni 2019

55

6 35

Donderdag 6 juni 2019

58

6 36

Vrijdag7juni2019

59

6 37

Zaterdag 8 juni 2019

59

6 38

Zondag 9 juni 2019

60

6 39

Maandag 10 juni 2019

60

6 3 10

Dinsdag 11 juni 2019

6 3 11

Facisheets

6 4

A

A 2

61

Verzamelen en verwerken van digital© gegevens
Overzichtvan

voormalig

o

VV
64
i
64

medewerkersen bewindspersonen van het Ministerie van Financien

die wij hebben gelnterviewd of waarvan wij digital© gegevens hebben verzameld

64

A 3

Organisatiestructuur Belastingdienst

64

A 4

Versies ‘memo Palmen’

64

A 5

Tijdlijn ‘memo Palmen’

64

A6

Indicatief overzichtgeplande besprekingen‘juni week’2019

64

A7

Overzicht inhoudsopgaven gearchiveerde Factsheets sets

64

A8

Factsheet 6

64

A9

Definitieve set factsheets ‘juni week’ zoals gearchiveerd op 14 juni 2019

64

A 10

Geproduceerde documenten

64

o
pwc

60

V

Tweed© nalionaliteit

Appendices
A 1

X

60

5 I Reconstructie en tijdlijn van het ‘memo Palmen’ | September 2021

Samenvatting

1

1 1
01

De onderzoeksvraag

In het debat van 19 januari 2021 inzake het Verslag van de Parlementaire

ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag Ongekend onrecht heeftde minister president
toegezegd een onafhankelijk onderzoek in te laten stellen om de 25 Kamervragen van 23
december 2020 te kunnen beantwoorden
02

Het Ministerie van Financien heeft de 25 Kamervragen geoperationaliseerd en ons de volgende

opdracht gegeven
1

Maak een tijdlijn waaruit blljkt wie het ‘memo Palmen’ tussen maart 2017 en november 2020
toen het eindelljk naar de Tweede Kamer gestuurd ward heeft gekregen via de mail offystek
of op andere wijze

en bij welke bijeenkomsten het ‘memo Palmen’ besproken is
aanwezig was en wat er besproken is met betrekking tot het ‘memo Palmen

2

Maak een reconstructie van de ‘juni week’ van 2019 waarin

van

wie daarbij

dag tot dag beschreven

wordt welke informatie er in de bijeenkomsten op tafei kwam rond het ‘memo Palmen’ de

deugdeiijkheld van het CAF 11 Hawai dossier en de uitvraag van de tweede natlonallteit
03 In dit rapport spreken wij over het ‘memo

Vaktechnisch coordinator Vaco
2017 De naam

”

Palmen’ Het betreft een verwijzing naar een memo van

Toeslagen mevrouwS T P H

Palmen

^it maart

Palmen’ ontstond eind 2020 De naam is het eerst gebezigd ten tijde van

memo

de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag
04 Onze werkzaamheden

POK

bestonden uit het analyseren van de beschikbare informatie op het

Ministerie van Financien Wi^aaronder ook de Belastingdienst en Toeslagen en het houden van

interviews

Wij hebben 38 voormalig medewerkers en bewindspersonen van het Ministerie van

Financien geTnterviewd en van een aantal betrokkenen informatie verkregen in informatieve

gesprekken Daarnaast hebben wij gesproken met een aantal personen dat betrokken is geweest
bij eerdere onderzoeken naar de kinderopvangtoeslagen Van 53 voormalig medewerkers en

bewindspersonen hebben wij de beschikking gekregen over digitale gegevens Daarnaast hebben
wij in ons onderzoek digitale gegevens betrokken die afkomstig zijn uit systemen van het
Ministerie van Financien en de Belastingdienst zoals het document managementsysteem Ten
slotte hebben wij gebruik gemaakt van de informatie die als onderdeel van eerdere onderzoeken
naar kinderopvangtoeslagen beschikbaar is gemaakt
05 Onze werkzaamheden

zijn gericht op het in kaart brengen van feiten en omstandigheden

context inzake het ‘memo Palmen’ en de juni week Dit betekent dat wij geen oordeel

rapporteren over de gedragingen van individuele medewerkers van het Ministerie van Financien
Mede daarom hebben wij in ons rapport geen namen van individuele medewerkers opgenomen
maar hebben wij gewerkt met functieaanduidingen De enige uitzondering betreft mevrouw
Palmen naar wie het memo is vernoemd
06 Onze bevindingen hebben wij

relevante delen daarvan

in dit rapport opgenomen Een conceptversie van dit rapport of

is ter verificatie voorgelegd aan betrokkenen wederhoor

Het concept
rapport is op 17 September 2021 gedeeld met het Ministerie van Financien om enerzijds
het Ministerie in de gelegenheid te stellen ons op eventuele onjuistheden te attenderen en
anderzijds om een ambtelijke reactie voor te bereiden op ons rapport

van dit

1 2

Tijdlijn ‘memo Palmen’

07 In

September 2016 wordt mevrouw Palmen benoemd tot Vaktechnisch coordinator bij Toeslagen
met onder andere als taak een vaktechnische organisatiestructuur te
bouwen waar mogelijk vergelijkbaar met die van de andere directies binnen de Belastingdienst
Eind 2016 vraagt een toenmalig lid van het MT Toeslagen mede naar aanleiding van de start van
het onderzoek van de Nationale Ombudsman inzake CAF 11 HawaT aan de Vaco Toeslagen
2017 om inzake het CAF 11 HawaT dossier te kijken naar de coordinatie waar nodig initiatief te
Vaco Toeslagen 2017

pwc

6 I Reconstructie en tijdlijn van het ‘memo Palmen’ | September 2021

nemen tot

verbetering en daarbij ook aandacht te hebben voor de vaktechnische aspecten van

het dossier
08 Op 8 maart 2017 doet de

Raad van State een uitspraak waarin een hoger beroep van de

Belastingdienst v^^ordt verworpen

De rechtbank had eerder een claim van een ouder uit het CAF

11 Hawai dossier gegrond verklaard en vooralsnog voor een periode kinderopvangtoeslag
aismede een schadevergoeding toegekend

De Raad van State bevestigt deze uitspraak van de

rechtbank Ditwas een trendbreuk
09 De Vaco

Toeslagen 2017 heeft vervolgens op 10 maart 2017 het advies inzake het CAF 11
Hawa i dossier op schrift gesteld verder te noemen ‘memo Palmen’ Op 13 maart 2017 stuurt de

Vaco Toeslagen 2017 het ‘memo Palmen’ naar Lid 1 van het MT Toeslagen 2017

2019

met

de vraag of dit memo geschikt is om in het MT Toeslagen te bespreken Lid 1 van het MT

Toeslagen

2017

2019 stuurt het ‘memo Palmen’ door naar Lid 4 van het MT Toeslagen

2017 die vervolgens reageert met de mededeling dat het memo belangrijk is en naar de
Directeur Toeslagen

2017

gestuurd moet worden Wei geeft Lid 4 van het MT Toeslagen

aan dat er een zin veranderd

moet worden De zin uit het ‘memo Palmen’ versie 1 luidt

2017

‘Helaas

is de Vaco niet betrokken geweest bij de besluitvorming over het instellen van hoger beroep Ik
zou dit hebben

”

afgeraden De wijziging die leidt tot versie 2 vervangt deze zin van de Vaco
Toeslagen
Tegen deze uitspraak heeft Toeslagen hoger beroep ingestetd Op dit
punt had een andere keuze gemaakt kunnen moeten worden waardoor de huidige impact had
2017 door

kunnen worden voorkomen

”

Hierdoor ontstaan twee versies van het ‘memo Palmen’ De versies

verschillen slechts op een zin De Directeur Toeslagen 2017

geeft vervolgens per e mail aan dat

het ‘memo Palmen’ de volgende dag op de heidag besproken kan worden Lid 1 van het MT

Toeslagen

2017 zet versie 2 het ‘memo Palmen’ op 14 maart 2017 door naar de resterende

twee leden van het MT Toeslagen
10 Een aantal aspecten heeft invioed gehad

op de vindbaarheid van het ‘memo Palmen’ in latere
onderzoeken Het ‘memo Palmen’ is besproken tijdens de heidag van het MT Toeslagen en niet
een regulier MT

overleg Niemand van het MT Toeslagen heeft het ‘memo Palmen’ doorgestuurd
het MT Toeslagen waardoor het ‘memo Palmen’ niet in het
documentbeheerproces is betrokken Daarnaast isde opmaakvan het ‘memo Palmen’ afwijkend
van de gebruikelijke stukken van het MT Toeslagen Zo heeft het ‘memo Palmen’ geen datering
geen aanhef is het niet duidelijk aan wie het gericht is noch van wie het afkomstig is Daarnaast
bevat het memo geen afsiuiting en paraaf
naar de secretaris van

11

Het MT Toeslagen bespreekt het‘memo Palmen’gedurende de heidag van 14 maart 2017 De

bespreking van het memo gebeurt mede in de context van de uitspraak van de Raad van State
van 8 maart 2017 en het lopende onderzoek van de Nationale Ombudsman

De Nationale

Ombudsman had in dat kader in november 2016 een reeks vragen gesteld aan Toeslagen
betreffende het CAF 11 HawaT dossier
12 Naar

aanleiding van de heidag worden door het MT Toeslagen twee acties geformuleerd
Een eerste actie betreit het herzien verbeteren van de beslisprocessen binnen de keten

Toeslagen voor wat betreft de uitvoering van CAF onderzoeken via Intensief
Subjectgericht Toezicht 1ST teams Een werkgroep heeft eind juni 2018 nieuwe
procesplaten afgerond over hoe processen in elkaarzouden moeten grijpen

van

Een tweede actie betreft het formeren van een andere werkgroep die in gesprek gaat met
de advocaat van een aantal bij het CAF 11 HawaT dossier betrokken ouders om per geval
tot een opiossing en compensatie te komen
13 De werl^roep bedoeld

in actie punt twee komt twee keer bijeen 17 en 23 maart 2017

om te

onderzoeken waar precies de pijnpunten liggen en hoe het beste tot een opiossing te komen

Bij
aanwezig Van deze werkgroep
bijeenkomsten zijn geen verslagen gemaakt Vervolgens vinden de gesprekken met de advocaat
van een aantal ouders plaats
de tweede bijeenkomst is ook de Vaco Toeslagen 2017

pwc

11 Reconstructie en tijdlijn van het ‘memo Palmen’ | September 2021

14

Tijdens de gesprekken tussen de advocaat van een aantal ouders met de leden van de
werkgroep verschillen de meningen overde opiossingsrichting De Vaco Toeslagen 2017 stelt in
het ‘memo Palmen’ voor om een opiossing voor de ouders’ te zoeken en vervolgens via een
vaststellingsovereenkomst vast te stellen tot welke compensatie wordt overgegaan Vanuit
Toeslagen wordt vastgehouden aan het principe dat compensatie pas mogelijk is na
overhandiging van bewtjsmiddelen doorde ouders De werkgroep verzetzich tegen het gebruik
vaststellingsovereenkomst zonder mogelijkheid tot beroep of bezwaar omdat dit nadelig

van een

zijn voor de ouders De advocaat wenst een schikkingsbedrag voor alle door de advocaat
vertegenwoordigde ouders Uit de briefwisseling tussen de advocaat en Toeslagen valt af te
leiden dat de advocaat het overleggen van bewijsstukken ter discussie stelt omdat hierdoor in het
verleden veel problemen waren ontstaan Voorbeelden daan an zijn bewijsstukken die bleven
liggen vertraging in reacties op bewijsstukken en onenigheid over hetgeen al dan niet als bewijs
aanvaardbaar was voor Toeslagen Daarnaast wenste de advocaat financiele compensatie voor
de geleden schade De gesprekken zijn vervolgens gestaakt
zou

15 Op 9 augustus 2017 verschijnt het rapport van de Nationale Ombudsman

powerplay maar fairpla
dat het

memo

met de titel ‘Geen

inzake het CAF 11 HawaT dossier Uit ons onderzoek is niet gebleken

Palmen is verstrekt aan de National Ombudsman

16 Na de

publicatie van het rapport van de Nationale Ombudsman werd nog contact opgenomen
met de advocaat van een aantal ouders om te bezien of tot een hernieuwd gesprek kan worden

gekomen maar dit mislukte de meningen liggen te ver uiteen
overhandiging van bewijsmiddelen

met name op hetgebied van de

17 De EDP

auditors van de Belastingdienst zoeken in het najaar van 2018 in voornamelijk
samenwerkingsgebieden opde Q schiJf netwerkschijf van de Belastingdienst naar informatie en
documenten inzake het CAF 11 HawaT dossier om vast te stellen of de informatieverstrekking aan
de Tweede Kamer volledig is geweest en om informatie te laten beoordelen door de
Landsadvocaat De doelstelling van het onderzoek van de EDP auditors was om alle tot op dat
moment reievante documenten te identificeren De opdracht ziet omwille van de tijdsdruk in
eerste instantie met name op documenten en informatie die in het geheel niet in beeld waren De
EDP auditors hebben het onderzoek naar informatie op de Q schijf uitgevoerd door te zoeken op
bestands of foldernamen en hebben niet gezocht op basis van de inhoud van documenten

Het

EDP onderzoek heeft het ‘memo Palmen’ niet gevonden
18 Op 12 maart 2019 wordt ADR

naar

aanleiding van toenemende aandacht vanuit de Tweede

Kamer en de media door Staatssecretaris Snel verzocht om een onderzoek uit te voeren naar

toeslaggerelateerde CAF zaken vanaf de periode 1 januari 2013 De Landelijk vaktechnisch
coordinator Lavaco Toeslagen wijst de ADR twee dagen voor het uitbrengen van het rapport
van de ADR in maart 2020 op het memo Palmen’ De ADR heeft op grond van hun
afbakeningscriteria besloten het memo Palmen’ niet in hun rapportage te betrekken Het memo
Palmen gaf geen nieuwe informatie voor de beantwoording van de onderzoeksvraag van de
ADR
19 Op 21

maart 2019 vindt een debat plaats in de Tweede Kamer over het evaluatierapport inzake

het onterecht terugvorderen van kinderopvangtoeslagen

waarbij Staatssecretaris Snel aangeeft

dat er allerlei dingen tout zijn gegaan bij toeslagen dat daar excuses voor zijn aangeboden en dat
is ingediend Staatssecretaris Snel gaat er op 21 maart 2019 nog wel vanuit dat
signalen van fraude waren bij zowel het Gastouderbureau als bij de ouders zoals ook in 2017
het uitgangspunt was

een verbeterplan
er

20 Op 24 april 2019doetde Raad van State
om

uitspraak waarin zij een besluit van de Belastingdienst

kinderopvangtoeslag stop te zetten vernietigt Deze uitspraak wordt door geinterviewden

gemarkeerd als het begin van de ‘kanteling’ in de benadering van het CAF 11 HawaT dossier
21

In mei 2019 beoordeeltde Teamleider 2 Toeslagen op verzoek van de Directeur Generaal

Belastingdienst 2017 2020 het CAF 11 HawaT dossier waarbij de nadruk komt te liggen op de
signalen rond de harde toepassing van de wet die volgens uitspraak van 24 april 2019 van de
Raad van State minder hardvochtig kon worden toegepast

pwc

8 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

22

Op 3 juni 2019 wordt een concept van een Kamerbrief rondgestuurd aan medewerkers van het
Ministerie van Financien ter bespreking in een ambtelijke voorbespreking van 4 juni 2019 In de
concept Kamerbrief wordt de meeste recente informatie gedeeid over het CAF 11 Hawai dossier

23

Op 4 juni in de ochtend doet Teamleider 2 Toeslagen in de ambtelijke voorbespreking verslag
overde hierboven aangehaalde beoordeling Hieruit blijktdat het CAF 11 HawaT dossier is

opgestart naar aanleiding van GGD rapporten die aanwijzingen zouden bevatten van fraude
Teamleider 2 Toeslagen komt tot de conclusie dat het onderzoek naar deze signaien

naar de

maatstaf van het controlehandboek van de Belastingdienst

ondeugdelijk is uitgevoerd de
vastieggingen van de CAF aanpakten aanzien van het gastouderbureau en de gastouders zijn
versnipperd en incompieet en geven geen duideiijk beeld van aanpak bevindingen en conclusie
Het CAF onderzoek vormt onvoldoende grondslag voor de aanpak van Toeslagen bij de ouders
24 De Directeur Generaal

Belastingdienst 2017 2020

informeert vervoigens samen met Teamleider

2 Toeslagen en Medewerker 2 BOA Staatssecretaris Snel Samen met de Secretaris Generaal
Ministerie van Financien 2013 2020

ambtelijke voorbespreking

voegt Staatssecretaris Snel zich vervoigens bij de

Geconcludeerd wordt dat in de concept Kamerbrief zoals die er ligt

gegeven de uitkomsten van de beoordeling door Teamleider 2 Toeslagen de nadruk meer moest
worden gelegd op de gerezen problemen met betrekking tot de wijze waarop Toeslagen de wet

handhaaft en dient te worden herschreven
25 Staatssecretaris Snel vraagt zich af of niemand anders twijfels

inzake de deugdelijkheid van CAF

11 HawaT dossier heeft geuit De Lavaco Toeslagen kent de voormalig Vaco Toeslagen

2017

en

vraagt deze of er reeds in een eerder stadium twijfels waren gerezen over het CAF 11 HawaT
dossier

Vervoigens stuurt de Vaco Toeslagen 2017 op 4 juni 2019 het ‘memo Palmen’ toe aan
de Lavaco Toeslagen die het vervoigens doorstuurt aan drie andere medewerkers
26 In de middag van 4 juni spreekt Staatssecretaris Snel met leden van

het CAF 11 HawaT

onderzoeksteam om hun visie rond het onderzoek te vernemen
Secretaris Generaal Ministerie van Financien 2013 2020

Hierbij zijn onder andere de
de Directeur Generaal Belastingdienst

2017 2020

Medewerker 2 BOA aanwezig

de Algemeen Directeur Toeslagen

27 Tevens wordt op 4

2019

en

juni besloten om een crisisteam in te richten om de werkzaamheden te

codrdineren ten aanzien van het opstellen van een Kamerbrief naar aanleiding van de verkregen
nieuwe inzichten alsmede het voorbereiden van degesprekken die Staatssecretaris Snel op 11

juni 2019 voert met een aantal betrokken ouders
28 Om de

analyses en het schrijven van een nieuwe Kamerbrief te ondersteunen worden er in de
■juni week’ van 2019 zogenoemde factsheets’ opgesteld Faotsheets bevatten onderwerpen
waarvan geanticipeerd wordt dat deze in debatten aan de orde kunnen komen De factsheets zijn
ook bedoeld voor bewindspersonen om relevante informatie snel inzichtelijk te hebben
Factsheets bevatten een samenvatting van relevante informatie

29

Op 4 juni 2019 wordt een start gemaakt met ‘factsheet 6’

In factsheet 6’ wordt opgenomen welke

informatie er vanaf 2013 tot 2019 bekend was inzake CAF en CAF 11
referentie te staan naar het ‘memo Palmen’ van maart 2017

In ‘factsheet 6’ komt een

destijds aangeduid als het interne
memo van 2017 van een vaktechnisch medewerker van Toeslagen
Op 5 juni wordt een set
concept factsheets besproken in een ambtelijk vooroverleg en aansluitend met Staatssecretaris
Snel Deze set concept factsheets is op 11 juni 2019 met een notitie aan Staatssecretaris Snel
gearchiveerd in Digidoc Op 7 juni 2019 vervalt ‘factsheet 6’ met daarin de verwijzing naar het
‘memo Palmen’ Er komt een nieuw‘factsheet 6‘ voor in de plaats over Gastouderbureau
I
In deze nieuwe factsheet is geen verwijzing opgenomen naar het ‘memo Palmen’ Het ‘oude’
factsheet 6’ is wel gearchiveerd waardoor een verwijzing naar het ‘memo Palmen’ alsnog
vindbaar is Noch uit interviews noch uit documentatieonderzoek is een duidelijke verklaring
gebleken waarom het oorspronkelijke factsheet 6 niet is opgenomen bij de definitieve set van
factsheets Door gemterviewden is wel aangegeven dat er in de ‘juni week’ van 2019 is
geconstateerd dat het ‘memo Palmen’ geen signaal was dat de ambtelijke top had bereikt en dat
dit vermoedelijk de reden is dat een referentie naar het ‘memo Palmen’ niet meer in latere
factsheets is opgenomen

pwc

9 I Reconstructie en tijdlijn van het ‘memo Palmen’ | September 2021

30 Hoewel

het onderwerp ‘tweede nationaliteit’ gedurende de besprekingen in de ‘juni week’ van

2019 ter sprake kwam

was

het niet een van de hoofdthema s Omdat het onderwerp wel de

aandacht van politiek en media trok is factsheet 10 Nationaliteit bij CAF zaken Toeslagen’

opgesteld
31

Op 14 juni 2019 wordt de definitieve set factsheets zoais opgesteid in de ‘juni week’ van 2019 en
gebruikt biJ het opsteilen van de Kamerbrief van 11 juni 2019 gearchiveerd Zoais hierboven
beschreven bevatte deze set factsheets niet het oorspronkeiijke ‘factsheet 6’

32 De leden van

het MT Toesiagen uit 2017 die wij hebben geinterviewd geven aan dat voor wat

betreft de inhoudeiijke informatie ten behoeve van ‘factsheet 6
memo

Palmen’

er geen

contact met hen is opgenomen

inciusief de verwijzing naar het

noch per email of op andere wijze

Sommigen van hen zien dit als een gemiste kans om context te geven rondom de gang van
zaken in 2017 ten aanzien van het CAF 11 HawaT dossier en het ‘memo Paimen’ Ookde Vaco
Toesiagen 2017 is niet gevraagd naar input voor ‘factsheet 6 Wel heeft de Directeur Generaal
Belastingdienst 2017 2020 op 4 juni 2019 teiefonisch contact gehad met de Directeur Toeslagen
2017 Tijdens dit gesprek is het ‘memo Paimen’ niet aan de orde geweest maar is gesproken
over de onrust die was ontstaan binnen de groep die de CAF

11 zaak behandeide

33 Een

lid van het MT Toesiagen uit 2017 heeft geen medewerking verleend aan ons onderzoek
Wel hebben wij de beschikking gekregen over de e mailbox van het betreffende MT lid In de

‘juni week’ van 2019 is correspondentie gevonden betreffende de handreiking die in 2017 is
gedaan aan de advocaat van een aantal betrokken ouders naar aanleiding van de gesprekken
met de advocaat Ook de aan de advocaat in 2017 gestuurde brieven zijn in de ‘juni week’ van
2019 door het betreffende MT lid aan de Algemeen Directeur Toesiagen 2019 toegezonden
34

Bij het interne onderzoek naar het ‘memo Paimen’ stuurt Medewerker 1 UFIB Belastingdienst op 4
juni 2019 een e mailbericht aan Medewerker 1 FJZ Belastingdienst met het ‘memo Paimen en de
vraag of de betreffende medewerker na wil gaan of bijgaande notitie binnen Financien is
verspreid Vervolgens stuurt Medewerker 1 UHB Belastingdienst op 5 juni 2019 aan Medewerker
1 FJZ Belastingdienst een e mailbericht met het verzoek om het ‘memo Paimen’ niet verderte
verspreiden en ook niet in DigiDoc PivC het document managementsysteem van het Ministerie
van Financien opte slaan Medewerker 1 UHB Belastingdienst stelt ditte hebben gedaan om de
reconstructie van het tijdspad van het ‘memo Paimen’ zuiver te houden Dit is ook zo verwoord in
de Kamerbrief van 15 juni 2021

35 Gei nterviewden verklaren dat het ‘memo

Paimen’ in de ‘juni week’ van 2019 niet meer relevant

werd geacht omdat de beoordeling van Teamieider2 Toesiagen de ondeugdelijkheid van het
CAF 11 Hawai onderzoek reeds in meer detail uiteen heeft gezet Het ‘memo Paimen’ kwam in
die week op vanuit de vraag welke signalen al eerder aanwezig waren en die de Directeur
Generaal of hoger hadden bereikt Ten aanzien van dit memo bleek dit niet het geval Tevens
bieek dat de inhoud van het ‘memo Palmen’ inmiddels bekend was vanuit het rapport van de
Nationale ombudsman en de uitspraak van de Raad van de State Daarnaast lag de focus in de
‘juni week’ op hetzoeken van een opiossing voor de betrokken ouders aldus gei nterviewden
36 Op 11 juni 2019 wordt de herziene Kamerbrief naar de Tweede Kamer verstuurd

Kamerbrief heeft de titel

kinderopvangtoeslag

Deze

Richting een opiossing voor ouders in de CAP 11 zaak
Tevens vindt op deze dag een gesprek plaatstussen Staatssecretaris

Snel en een aantal betrokken ouders
37 De

‘juni week van 2019 staat ook in het teken van het formuleren van de opdracht aan de

Commissie Donner De Commissie Donner wordt onder andere gevraagd naar advies omtrentde

hoogte en reikwijdte van de tegemoetkomingen voorde ouders in het CAF 11 Hawa f dossier
alsmede de mogelijkheid om te komen tot compensatie van gedupeerden in de andere CAF
zaken Het ‘memo Paimen’ is niet verstrekt aan de Commissie Donner
38

Op 26 juli 2019 dient RTL Nieuws een Wob verzoek in waarin onder andere wordt gevraagd naar
“documenten aan de politieke leiding binnen het tijdvak van 1 januari 2017 tot en met heden U
wordt gevraagd om afschrift van alie memo’s nota’s en adviezen aan de staatssecretaris van
Financien inzake CAF

pwc

Het antwoord op deze uitvraag vanuit het Ministerie van Financien voIgt

10 I Reconstructie en tijdlijn van het ‘memo Paimen’ | September 2021

op 15 november2019 Het ‘memo Palmen’ is niet meegestuurd in de beantwoording van het
Wob verzoek
van

Bij deze uitvraag is \A el de hiervoor aangehaaide notitie aan Staatssecretaris Snei

11 juni 2019 meegestuurd waarin de factsheets worden genoemd Echter de factsheets zelf

zijn niet als bijiage meegestuurd Daarbij dient opgemerktte worden dat het ‘memo Palmen’ niet
als bijiage bij de factsheets was opgenomen
39 Op 12 maart 2020 worden de rapporten van de Commissie Donner

Omzien in Verwondering

en

het ADR rapport gepubliceerd
40

Op 2 juli 2020 wordt de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag POK in
het leven geroepen Binnen de Belastingdienst en Toeslagen wordt op 4 augustus 2020
medewerking gevraagd bij het verstrekken van mogelijk relevante informatie aan de POK In
reactie hierop verstuurt de Vaco Toeslagen 2017 het ‘memo Palmen’ aan de medewerker
binnen het Mlnisterie van Financien die de documenten voor de POK verzameit Het ‘memo
Palmen’ wordt door deze medewerker niet doorgezet naar de POK omdat het niet voldeed aan
de vereisten van de informatie uitvraag van de POK het ‘memo Palmen’ had de

plaatsven angend Directeur Generaal van de Belastingdienst of hoger niet bereikt Uiteindelijk is
in oktober 2020 door de Tweede Kamer gericht gevraagd naar het ‘memo Palmen’ omdat
ondertussen Kamerleden verwijzingen naar het ‘memo Palmen’ hadden gevonden in concept
factsheet 6 Hierdoor is het ‘memo Palmen’ in de openbaarheid gekomen en ook aan de POK is
verstrekt Het ‘memo Palmen’ is op 20 oktober 2020 in gelakte versie aan de Tweede Kamer
verstrekt

en vervolgens op 4 december2020 in ongelakte staat Het ‘memo Palmen’ is op 28
oktober 2020 ongelakt aan de POK verstrekt

1 3
41

Hoofdbevinciingen van het onderzoek

Het ’memo Palmen is opgesteld door de Vaco Toeslagen 2017

in 2017 ter nadere duiding van

de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 en het op dat moment in gang zijnde
onderzoek van de Nationale Ombudsman inzake het CAF 11 HawaT dossier
42 Het ’memo

Palmen’ is in maart 2017 besproken in het MT Toeslagen in de context van de

State van 8 maart 2017 en het lopende onderzoek van de Nationale
Op basis hiervan heeft het MT Toeslagen een aantal acties gedefinieerd waaronder
het zoeken naar een opiossing voor gedupeerde ouders De gesprekken hieromtrent leidden niet

uitspraak

van de Raad van

Ombudsman

tot een opiossing voor de gedupeerde ouders
43 Het ’memo
en

Palmen’ is nietgegoten in de standaardvorm van een ‘memo’ aan het MT Toeslagen

is niet gearchiveerd bij de MT stukken Uit ons onderzoek is nietgebleken dat het ‘memo

Palmen’ tot juni 2019 buiten Toeslagen is verspreid
44

Volgens geinterviewden ontstaat in de eerste week van juni 2019 op het Ministerie van Financien
een crisisachtige situatie omdat nadere analyse heeft geleid tot het inzioht dat er onvoldoende
bewijsmiddelen zijn waarmee twijfels ontstaan inzake de grondslag voor de aanpak van de
ouders naar aanleiding van het uitgevoerde CAF onderzoek bij het betreffende gastouderbureau

45 Het ’memo

Palmen’ wordt in deze ‘juni week’ van 2019 aan een aantal medewerkers verstrekt die

intern de gang van zaken in 2017 ten aanzien van het ‘memo Palmen’ hebben onderzocht

Volgens geinterviewden speelde het ‘memo Palmen’ geen belangrijke rol in deze ’juni week’ om
de volgende redenen
De inhoud van het ‘memo Palmen’ was reeds bekend vanuit de uitspraak van de Raad
van State van

8 maart 2017 en het rapport van de Nationale Ombudsman van 9 augustus

2017
Uit de beoordeling van het CAF 11 HawaT dossier kwamen nieuwe inzichten naar boven

inzake de ondeugdelijkheid van het CAF 11 onderzoek die in het ‘memo Palmen’ van
2017 nog niet ter discussie stonden
De activiteiten in de ‘Juni week’ van 2019 waren met name gericht op het creeren van een
opiossing voorde gedupeerde ouders
46

pwc

Concept factsheet 6 met daarin een verwijzing naar het ‘memo Palmen’ destijds aangeduid als
het interne memo van 2017 van een vaktechnisch medewerker van Toeslagen is als onderdeel
11 I Reconstructie en tijdlijn van het ’memo Palmen’ | September 2021

van een

grotere set factsheets

in de juni \week’ van 2019 rondgestuurd aan een brede groep

medewerkers waaronder de Secretaris Generaal Ministerie van Financien 2013 2020
Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020

en

en

de

is ais onderdeel van een set concept

factsheets op 11 juni 2019 gearchiveerd in Digidoc door middel van een notitie ter informatie
aan

Staatssecretahs Snel

47 In de ‘juni week’ van 2019 bieek het onderwerp van de ‘tweede

nationaiiteit’ niet een van de

hoofdthema’s Het Iwam gedurende de besprekingen wel tersprake en er is een aparte factsheet
voor

opgesteld omdat het onderwerp wei de aandacht had

In dit kader werd gedurende de ‘juni

week’ van 2019 geinventariseerd welke gegevens over de nationaiiteit werden opgevraagd en
hoe het proces rondom de verkrijging van deze gegevens verliep
48 Het

memo

en Wob

Palmen’ of een verwijzing naar het ‘memo Paimen’ is op latere momenten ADR POK

naar voren

gekomen maar niet opgenomen of verstrekt omdat het niet voldeed aan

daarvoor gestelde verschillende criteria
49 Tot 15 oktober 2020 is het ‘memo

Paimen’ aan 24 verschiilende medewerkers van het Ministerie

van Financien

Beiastingdienstof Toeslagen per e maii verstrekt Gedurende het onderzoek
hebben wij een ingescande papieren versie van het memo aangetroffen Uit ons onderzoek is
niet gebleken dat het ‘memo Paimen’ gedurende de onderzoeksperiode is verstrekt aan Minister
Hoekstra Staatssecretahs Snel de Secretaris Generaal Ministerie van Financien 2013 2020 of

de Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020
50 Na

15 oktober 2020 vindt bredere verspreiding van het ‘memo Paimen’ plaats vanwege de
insteiiing van de POK en de daaraan gerelateerde informatieverzoeken

1 4
51

Beperkingen in ons onderzoek

Een onderzoek ais het onderhavige kent inherente beperkingen Deze zijn met name gelegen in
de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van de informatie waaronder ook onzekerheid over

bestaan en vervolgens traceerbaarheid van fysieke documenten
aan te nemen dat het

Wij hebben geen redenen om
voormalig

Ministerie van Financien ons toegang tot informatie of

medewerkers of bewindspersonen heeft onthouden
52 Met

uitzondering van hetgeen hierna beschreven hebben aiie voormalig medewerkers en
bewindspersonen die wij hebben benaderd ais onderdeel van ons onderzoek meegewerkt aan de
interviews en hun e maiibox ter beschikking gesteid

53 Een

iid van het MT Toeslagen uit 2017 heeft medewerking aan het onderzoek geweigerd De e

maiibox van het betreffende lid van het MT Toeslagen is wel in het onderzoek betrokken nadat
de Secretaris Generaai Ministerie van Financien

overhandigen aan PwC

2020 heden

besloten heeft de e maiibox te

Het niet hebben kunnen interviewen van deze persoon heeft tot gevoig

dat voor ons onderzoek reievante informatie waarover deze medewerker zou kunnen beschikken
niet naar boven is gekomen
54 Staatssecretahs Snel

heeft geen medewerking verieend voor vrijwillige inzage in zijn
privetelefoon Voigens Staatssecretaris Snel bevatte zijn privetelefoon geen zakelijke
oorrespondentie Overigens is ons op basis van ons onderzoek niet gebleken dat het ‘memo
Paimen’ is verstrekt aan Staatssecretaris Snei

55 Uit ons onderzoek is

gebleken dat Medewerker 1 FJZ Belastingdienst van het Ministerie van
Wij hebben deze
medewerker niet kunnen interviewen vanwege gezondheidsredenen Hierdoor hebben we de
reactie van deze medewerker alieen kunnen afleiden uit de beschikbare digitale gegevens en
Financien het ’memo Paimen’ in de ‘juni week’ van 2019 heeft ontvangen

andere interviews
56 Voor onze informatievoorziening zijn wij

mede afhankelijk van de betrouwbaarheid van de
toelichtingen van de medewerkers die wij hebben gei nterviewd Deze toelichtingen hebben wij
zoveel mogelijk getoetst aan de hand van andere informatie

pwc

12 I Reconstructie en tijdlijn van het ‘memo Paimen’ | September 2021

57 Onze werkzaamheden

hebben niet het karakter van een persoonsgericht onderzoek zoals

bedoeld in ‘NBA Handreiking 1112 Persoonsgerichte onderzoeken’

waarbij het onderwerp van

onderzoek het functioneren handelen of nalaten van handelen van een

rechts persoon is Het
Ministerie van Financien heeft aan haar medewerkers gecommuniceerd dat de uitkomsten van

ons onderzoek niet

in disciplinaire trajecten \worden betrokken

tenzij sprake is van opzet en of

vermoedens van strafbare feiten

i

o

pwc

13 I Reconstructie en tijdlijn van het ‘memo Palmen’ | September 2021

Achtergrond en
opdrachtformulering

2

2 1

Achtergrond

58 Gedurende de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag

POK heeft een

verhoor plaatsgevonden metde voormalig vaktechnisch coordinator bij Toeslagen Vaco

Toeslagen

2017

Tijdens het verhoor werd aan de Vaco Toeslagen

2017

gevraagd naar het

door de Vaco Toeslagen 2017 in maart 2017 geconcipieerde memo ‘Advies CAF dosster Hawa f
hierna aangeduid als het

memo

Palmen’

^

In het ‘memo Palmen’ duidt de Vaco Toeslagen

2017 de positie van Toeslagen naar aanleiding van de uitspraak van de Raad van State van 8
maart 2017 Ookdoetde Vaco Toeslagen 2017 aanbevelingen aan het‘Managementteam
Toeslagen’ betreffende het inwiliigen van de klachten van ouders en het overgaan tot een
schadevergoeding Het memo Palmen’ is opgenomen als appendix A 4 bij dit rapport
59 Het betreffende memo is op 4 december 2020

integraal en ongelakt aan de Tweede Kamer

verstrekt Dit heeft ertoe geleid dat op 23 december 2020 Kamervragen zijn gesteld ^ Deze
^

vragenzijn bij Kamerbrief van ISjanuari 2021 beantwoord
60 In

het debat van 19januari 2021 inzake het Verslag van de Parlementaire
ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag Ongekend onrecht heeft de Minister President
toegezegd een onafhankelijk onderzoek in te laten stellen om de 25 Kamervragen van 23
december 2020 te kunnen beantwoorden

61

De toezegging van de Minister President luidde “We moeten volgens mij al die mensen die
hierbij betrokken zijn interviewen We hebben namelijk gewoon het antwoord niet Dat betekent
dus dat we die mensen moeten interviewen Ik denk dat het dan verstandig is dat dat gebeurt
door een onafhankelijke externe partij want het lijkt me beter dat we dat niet zelf doen

2 2

Opdrachtformulering

62 Naar aanleiding van deze toezegging

heeft de Secretaris Generaal van het Ministerie van

Financien 2020 heden PwC de opdracht gegeven de gang van zaken rond het ‘memo Palmen’

inzichtelijkte maken vanaf het moment van concipieren van het memo tot het versturen van het
integrals ‘memo Palmen’ aan de Tweede Kamer
63 De

toezegging van de Minister President en de operationalisering van de Kamervragen door het

Ministerie van Financien leidde tot de volgende onderzoeksvragen
64 Onderzoeksvraag

1

Tijdlijn

memo

Palmen’ maart 2017

november 2020

“Maak een tijdlijn waaruit biijkt
•

wie het memo Palmen tussen maart 2017 en november 2020 toen het eindelijk naar de
Kamer gestuurd werd aliemaal gekregen heeft via de mall offyslek of op andere wijze

•

bij welke bijeenkomsten het memo Palmen besproken is
wat er besproken is

wie daarblj aanwezig was

en

”

65 Onderzoeksvraag 2

Reconstructie van de ‘juni week’ 2019

Maak een reconstructie van de juni week’ van 2019 waarin van dag tot dag beschreven wordt
welke Informatie er in de bijeenkomsten op tafel kwam Betrek daarbij

onder meer

voigende bijeenkomsten

’

https www tweedekamer nl sites default files atoms files pok 20201117 1
Aanhangsel Handelingen II 2020 21 nr 2020Z25694
^
Aanhangsel Handefingen 2020 21 nr 1363
Handelingen II2020 21 nr 64 item 4
2

pwc

14 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen

_mw _palmen schlangen pdf

| September 2021

de

De ambtelijke voorbespreking op dinsdagochtend 4 juni
De aansluitende bijeenkomst met de staatssecretaris en de ambtelijke leiding

De middagbespreking op 4 juni met de ambtelijke en politieke leiding
De ochtendbesprekingen op woensdag 5 juni en de besprekingen daarna
De besprekingen op donderdag 6 en vrijdag 7 juni
Betrek bij deze reconstructie wat en per bijeenkomst aan de orde Is gesteld over
het memo Palmen uit maart 2017
de roi die tweede nationaliteit speelde in de context van het ‘memo Palmen

bij CAF

zaken a s indicatie voor georganiseerd misbruik en het gericht uitvragen van tweede

nationaliteit
de ondeugdelijkheld van het onderzoek in de CAF 11 zaak
welke functionarissen bij elk van deze bijeenkomsten aanwezig waren
welke tactsheets er zijn opgesteld en waarom daarin wet

naarhet memo Palmen

ofjulst niet

verwezen wordt

”

66 Ten

aanzien van de onderzoeksperiode merken wij op dat het memo Palmen op 20 oktober
2020 in gelakte vorm aan de Tweede Kamer is verstrekt en op 4 december 2020 in ongeiakte

Het

Paimen wordt vanaf 15 oktober 2020

naar aanleiding van Kamervragen
Wij hebben vanaf 15 oktober 2020 de
verdere verspreiding van het memo Paimen’ niet onderzocht Wei hebben wij de aanlevering van
informatie voorzover bettrekking hebbende op het memo Palmen aan de Tweede Kamer en
vorm

memo

breder verspreid binnen het Ministerie van Financien

de POK in ons onderzoek betrokken

1

JO

O

pwc

15 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen

| September 2021

3
3 1

Verrichte werkzaamheden
Algemeen

67 Het Ministerie van

Financien heeft ons gevraagd een feitenonderzoek uitte voeren en de hiervoor
aangehaalde tijdlijn en reconstructie opte stellen In de Nota van Inlichtingen inzake het
onderzoek stelt het Ministerie van Financien in dit stadium is sprake van een feitenonderzoek ter
beantwoording van de onderzoeksvragen en is geen sprake van een persoonsgericht

feitenonderzoek
68 Onze werkzaamheden

zijn gericht geweest op het in kaart brengen van feiten en omstandigheden

context inzake het ‘memo Palmen’ en de juni week Dit betekent dat wij geen oordeel

rapporteren over de gedragingen van individuele medewerkers van het Ministerie van Financien
Mede daarom hebben wij in ons rapport geen namen van individuele medewerkers opgenomen
maar hebben wij gewerkt met functieaanduidingen De enige uitzondering betreft mevrouw
Palmen naarwie het memo is vernoemd
69 Wij hebben de volgende werkzaamheden

V

uitgevoerd

Verzamelen en analyseren van informatie
Interviewen van voor het onderzoek relevante

voormalig
bewindspersonen
Analyseren van informatie en interviews
Concipieren van het rapport inclusief wederhoor
Afetemming van het rapport met opdrachtgever

s

medewerkers en

In de volgende paragrafen worden deze werkzaamheden nader toegelicht

3 2

Verzamelen en analyseren van informatie

70 Onze werkzaamheden
van het Ministerie van
van 53

voormalig

bestonden uit het identificeren en verzamelen van de relevante informatie
Finanoien

Wij hebben de beschikking gekregen over de digitale gegevens

medewerkers en bewindspersonen Daarnaast hebben wij in ons onderzoek

digitale gegevens betrokken die afkomstig zijn uit digitale systemen van het Ministerie van
Financien en de Belastingdienst Ten slotte hebben wij gebruik gemaakt van de informatie die als
onderdeel van eerdere onderzoeken naar kinderopvangtoeslagen beschikbaar is gemaakt
71

Bij de uitvoering van ons onderzoek is rekening gehouden met het beginsel van proportionaliteit
Dit houdt in dat de onderzoeksmethode in een redelijke verhouding behoortte staan tot het doel
van het onderzoek Hier hebben wij onder andere invulling aan gegeven bij de keuze van de
voormalig medewerkers en bewindspersonen van het Ministerie van Financien die wij hebben
betrokken in het onderzoek en door bij het doorzoeken van digitale gegevens gebruiktte maken
van zoektermen

72 In

appendix A 1 Is een beschrijving opgenomen van de wijze waarop digitale informatie is
geTdentificeerd veiliggesteld en overgedragen aan F^vC In appendix A 2 hebben wij een
overzicht opgenomen van de voormalig medewerkers en bewindspersonen van het Ministerie
van Financien waarvan wij de digitale gegevens hebben betrokken in het onderzoek
3 3

Interviews

73 Ter

verkrijging en verificatie van voor ons onderzoek relevante informatie alsmede om deze
voormalig medewerkers en
bewindspersonen van het Ministerie van Financien gei nterviewd Daarnaast hebben wij van een
aantal betrokkenen informatie verkregen in informatieve gesprekken Daarnaast hebben wij
informatie in de juiste context te kunnen plaatsen hebben wij 38

gesproken met een aantal personen dat betrokken is geweest bij eerdere onderzoeken naarde
kinderopvangtoeslagen

pwc

16 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

74 In

appendix A 2 hebben wij een geanonimiseerd overzicht opgenomen van de voormalig

medewerkers en bewindspersonen van het Ministerie van Financien en andere betrokkenen die

wij als onderdeel van het onderzoek hebben gesproken of gemterviewd
75 Van de

interviews zijn door ons verslagen gemaakt De gemten iewden hebben inzage gekregen

in hun interviewversiag en hebben waar nodig op

en aanmerkingen kunnen maken Aile
gei nterviewden hebben hun versiag geaccordeerd PwC heeft de interviewversiagen mede ais

basis gebruikt voor het schrijven van het onderhavige rapport Zoalste doen gebruikeiijk bij dit
soort onderzoeken en ter waarborging van een optimaie medewerking aan de interviev^^ heeft
PwC de interviewversiagen niet gedeeid met het Ministerie van Financien
76 Hoewei dit ais onderdeel van de opdracht door het Ministerie van

hebben wij geen ‘rode draden versiag’
van de

Financien was gevraagd

niet tot individuele personen herleidbare samenvatting

interviews toegevoegd Onze beiangrijkste overweging hierbij is dat de reievante

informatie uit de interviews in die deien van het rapport zijn verwerkt waar deze in de context van
betreffende onderwerp tot hun recht komen

3 4

Wederhoor

77 Wij hebben wederhoor uitgevoerd

bij die voormalig medewerkers en bewindspersonen die een
wezenlijke bijdrage hebben geieverd aan ons onderzoek en bij voormalig medewerkers en

bewindspersonen die verantwoordeiijkheid droegen gedurende de onderzoeksperiode Deze
voormaiig medewerkers en bewindspersonen kregen de voor hen reievante deien van het
concept rapport voorgelegd ter verificatie Alle voormalig medewerkers en bewindspersonen die
wij hebben uitgenodigd voor wederhoor hebben hiervan gebruikt gemaakt met uitzondering van
het lid van het MT Toeslagen dat medewerking aan ons onderzoek heeft geweigerd maar die wij
aisnog de mogelijkheid hebben geboden voor wederhoor Wij hebben alle reacties in
gezameniijkheid beschouwd en indien door ons relevant geacht in het kadervan beantwoording
van de onderzoeksvragen

3 5
78

in het rapport verwerkt

Afstemming met opdrachtgever

Op 17 September 2021 hebben wij ons rapport in concept aangeboden aan het Ministerie van
Financien om enerzijds het Ministerie in de gelegenheid te stellen ons op eventuele onjuistheden
te attenderen en anderzijds om een ambtelijke reactie voor te bereiden op ons rapport

3 6
79

Beperkingen van het onderzoek

Wij hebben de opdracht uitgevoerd en over de uitkomsten gerapporteerd in overeenstemming
met op ons van toepassing zijnde beroepsregels

80 De door ons

81

uitgevoerde werkzaamheden houden geen Assurance werkzaamheden in

Een onderzoek als het onderhavige kent inherente beperkingen Deze zijn met name gelegen in
de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van de informatie waaronder ook onzekerheid over
bestaan en vervolgens traceerbaarheid van fysieke documenten
aan te nemen dat het

Wij hebben geen redenen om
voormalig

Ministerie van Financien ons toegang tot informatie of

medewerkers en bewindspersonen heeft onthouden
82 Gegeven de aard van ons onderzoek is de medewerking geheel vrijwillig

hetgeen hierna beschreven

hebben alle

voormalig

Met uitzondering van

medewerkers en bewindspersonen die wij

hebben benaderd als onderdeel van ons onderzoek meegewerkl aan de intervievre en hun e
mailbox ter beschikking gesteld
63 Een

lid van het MT Toeslagen uit 2017 heeft medewerking aan het onderzoek geweigerd De

Secretaris Generaal Ministerie van Financien 2020 heden

heeft meerdere gesprekken gevoerd

met het lid van het MT Toeslagen en dringend verzocht om medewerking Ook wenste het lid van

het MT Toeslagen niet de e mailbox ter beschikking te stellen aan PwC

PwC heeft aangegeven

af tezien van een interview indien dat op basis van een dienstbevel zou plaatsvinden omdat
deelname aan het onderzoek op basis van vrijwilligheid dient te geschieden Wei is de e mailbox
van het betreffende

lid van het MT Toeslagen in het onderzoek betrokken nadat de Secretaris

Generaal Ministerie van Financien 2020 heden

pwc

besloten heeft de e mailbox te overhandigen

17 I Reconstructie en tijdlijn van het ‘memo Palmen’ | September 2021

PwC Het niet hebben kunnen interviewer van deze persoon heefttot gevolg dat mogeiijke
overige informatie waarover deze medewerker zou kunnen beschikken niet naar boven is
gekomen
aan

84 Staatssecretaris Snel

heeft geen medewerking verleend voor vrijwillige inzage in zijn

priveteiefoon Volgens Staatssecretaris Snel bevatte zijn priveteiefoon geen zakelijke
correspondentie Overigens is ons op basis van ons onderzoek niet gebleken dat het ‘memo
Palmen’ is verstrekt aan Staatssecretaris Snei
85 Uit ons onderzoek is

gebieken dat Medewerker 1 FJZ Beiastingdienst van het Ministerie van
Palmen’ in de juni week van 2019 heeft ontvangen Wij hebben deze
medewerker niet kunnen interviewen vanwege gezondheidsredenen Flierdoor hebben we de
reactie van deze medewerker alleen kunnen afleiden uit de beschikbare digitale gegevens en
Financien het

memo

andere interviews
86 Voor onze informatievoorziening zijn wij

mede afhankelijk van de betrouwbaarheid van de
toelichtingen van de medewerkers die wij hebben gei nterviewd Deze toeiichtingen hebben wij
zoveei mogeiijk getoetst aan de hand van andere informatie

87 Onze werkzaamheden

hebben niet het karakter van een persoonsgericht onderzoek zoals

bedoeld in NBA Handreiking 1112 Persoonsgerichte onderzoeken’} Dit is ookgecommuniceerd
door het Ministerie van Financien aan haar medewerkers Ons rapport mag niet worden gebruikt
voor het nemen van

3 7

arbeidsrechteiijke maatregelen jegens individuele medewerkers

Interactie met het Ministerie van Financien

88 Om ons onderzoek effectief te

kunnen uitvoeren zijn wij operationeel ondersteund door de
Beveiligingsambtenaar van het Ministerie van Financien voor het organiseren van de
gegevensidentificatie iogistieke processen en interactie met betrokken medewerkers Wij zijn
ondersteund doorde plaatsvervangend CiSO van de Beiastingdienst en de Adviseur
Informatiebeveiliging en Privacy van het Ministerie van Financien bij het verzamelen en
verwerken van de digitaie gegevens

89 Daarnaast heeft het Ministerie een

begeleidingscommissie ingesteld bestaande uit de Secretaris

Generaal van het Ministerie van Financien 2020 heden

en leden van verschillende

dienstonderdelen De rol van de begeieidingscommissie bestond uit het bewaken van de

voortgang van ons onderzoek en het signaieren en opiossen van eventueie kneipunten
begeieidingscommissie heeft ons concept rapport getoetst op kennelijke onjuistheden
Daarnaast heeft de begeieidingscommissie namens het Ministerie van Financien de

De

zorgvuldigheid van het onderzoek bewaakt vanuit haar roi ais werkgever De
begeieidingscommissie is 11 keer bij elkaar geweest
90

Wij hebben ons onderzoek onafhankelijk kunnen uitvoeren waarbij wij geen redenen hebben om
aan te nemen dat het Ministerie van Financien ons toegang tot informatie of voormalig
medewerkers en bewindspersonen heeft onthouden Flet Ministerie van Financien heeft geen
invioed uitgeoefend opde aard en diepgang van onze werkzaamheden

3 8
91

Doorlooptijd van ons onderzoek

De omvang en complexiteit van het onderzoek bleek significant af te wijken van de verwachtingen

bij het formuieren van de onderzoeksopopzet Hierdoor is het aantai voormalig medewerkers en
bewindspersonen dat wij hebben moeten interviewen en de hoeveeiheid digitale informatie die wij
hebben moeten analyseren sterktoegenomen
92

Daarnaast hebben wij gegeven de sensitiviteit van het onderzoek en ter waarborging van de
zorgvuldigheid van de uitvoering van het onderzoeksproces in overleg met de
begeieidingscommissie extra waarborgen gecreeerd inzake het verzamelen van digitale
gegevens en het interviewen van betrokken voormalig medewerkers en bewindspersonen

93 Bovenstaande factoren

hebben een belangrijke rol gespeeid bij het verschuiven van de
opleverdatum van ons rapport van 1 juli 2021 naar 30 September 2021

pwc

18 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

Context

4
4 1

Context rond de CAF onderzoeken

94 Om de

in ons rapport opgenomen feiten in de juiste context te kunnen plaatsen hebben wij

onderstaand een korte samenvatting opgenomen van het ontstaan van de CAF onderzoeken
95 Het maatschappelijk debat omtrent fraude met toeslagen ontstond onder andere naar aanleiding
van de

zogenoemde Bulgarenfraude

96 De toegenomen aandacht voor voorkomen van fraude met toesiagen

leidde tot de Wet aanpak

fraude toeslagen en fiscaliteit’ van 2013 Ten gevolge van deze wet is de Belastingdienst

Toeslagen in de uitvoering van de toekenning van toeslagen zich intensiever op fraude signalen
gaan richtten
97 Vanuit verschillende instanties

binnen en buiten de Belastingdienst kwamen fraudesignalen die

te maken hadden met malafide facilitators onder meer bij de FIOD terecht Een facilitator is in dit
kader een commerciele party belastingadviseur gastouderbureau e d die optreedt als
tussenpersoon tussen de burger en de overheid Om deze reden is in September 2013 het
Combiteam Aanpak Facilitators CAF team ingesteld onder bestuurlijke verantwoording van de
Algemeen Directeur Belastingen Belastingdienst Het CAF team had tot doel onderzoek uitte
voeren naar signalen van mogelijke misbruik onder regie van een facilitator Het CAF team is een
samenwerkingsverband van diverse dienstonderdelen van de Belastingdienst
98 Het CAF team

burgers

richtte zich niet op de belastingaangifte of toeslagaanvragen van de individuele

maar op signalen gerelateerd aan de facilitator

werden overgedragen aan de betrokken directie s

De bevindingen van het CAF team

van de

Belastingdienst die mogelijke
vervolgacties bepaalden voor de verdere behandeling van de zaak In het geval van een
vermoeden van fraude met toeslagen beoordeelde de Directie Toeslagen het recht optoeslag
van de betrokken individuele burgers In geval er sprake is van een verhoogd risico dan voIgt een
intensieve beoordeling waarbij bewijsstukken over een langere periode worden opgevraagd De
criteria voorde beoordeling van het recht optoeslag komen voort uit de wet en regelgeving
99 In de

Kamerbrief van 11 Juni 2019 gaf Staatssecretaris Snel het volgende aan over de werkwijze

van het CAF

team

“De behandeling van CAF zaken wordt gestart op basis van Interne en ofexterne

signalen over vermoedens van georganiseerd misbruik Zoals eerder aangegeven
kunnen deze signalen in het geval van de kinderopvangtoeslag afkomstig zijn van

bijvoorbeeld de GGD en gemeenten of van constateringen door andere onderdelen van
de Belastingdienst
Vanafde startperiode van het CAF maakte Toeslagen na het ontvangen van een signaal
een uitdraai uit de

systemen Hiervoor werd vanaf 2013 door een medewerker een
uitgebreid queryverzoek gedaan om gegevens uit de systemen te kunnen comblneren In
dit queryverzoek werd gevraagd om spedfieke gegevens over vraagouders Naastnaam
adres en woonplaats werden bijvoorbeeld ook gegevens over eerste en tweede
nationalitelt de startdatum van de toeslag en een eventuele immigratledatum
opgevraagd
Wanneer de analyse van een query aanwijzingen geeft van mogelijk georganiseerd
misbruik worden bezoeken aan gastouders en ofeen gastouderbureau uitgevoerd
Bezoeken worden in het geval van CAF zaken afgerond met een intern verslag van

bevindingen
Vanaf 2014 worden de analyses van de queries vastgelegd in een intern document om

overzichtelijk beeld te geven van de situatie Dit interne document bevat een
samenvattend overzicht van het aantal vraagouders het soort toeslag de woonplaatsen
een

van de

pwc

vraagouders en de totale financiele omvang

19 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Ook de nationalitelt van aanvragers

Palmen’ | September 2021

was opgenomen in

dit interne document Sinds 2016 wordt spedfiek op basis van dit

document besloten of verder onderzoek nodig is

bijvoorbeeld in de vorm van een

actualiteitsbezoek Informatie over de tweede nationaliteit is geen selectiecriterium

geweest bij de start van CAF zaken dat waren immers steeds signalen van buitenaf
Recent is besloten dat natlonaiiteit ook geen onderdeel meer is van het queryverzoek ’^
100 Bij de opvolging van CAF zaken Vi^erd onderscheid gemaakt tussen de

harde

de toesiagen

‘zachte’ stopzetting en de

zachte’ stop werd de uitbetaling van

stopzetting
Bij
kinderopvangtoeslag stopgezet hangende een onderzoek naar de rechtmatigheid van de reeds
verkregen toeslag Ouders ontvingen een verzoek om informatie waarin hen werd verzocht
bewijsstukken aan te leveren \waaruit het recht op toeslag bleek Stopzetting van de
kinderopvangtoeslag vond plaats voordat de reactietermijn voor dit verzoek was afgelopen
Ouders hoefden als gevolg van de ‘zachte stop’ nog geen toeslag terug te betalen maar
ontvingen ook geen toeslag meer Pas nadat de het onderzoek naar de bewijsstukken van de
ouders was afgerond kregen ouders een nieuw voorschotbesluit Dit kon onder meer tot gevolg
hebben dat ouders de reeds ontvangen kinderopvangtoeslag moesten terugbetalen ® De
commissie Donner heeft de zachte stop aangeduid als een ‘conservatoire maatregel’ Er werd
voorkomen dat hangende het onderzoek de bedragen die mogelijk moesten worden terugbetaald
verder opiiepen Bij een harde stopzetting werd een eerder vastgestelde voorschotbeschikking
met terugwerkende kracht stopgezet en gecorrigeerd waardoor ook de reeds betaalde toeslag
werd teruggevorderd ^
van

een

101 Een van de dossiers van het CAF team betrof het CAF 11 FlawaT dossier

Gastouderbureau[

Dit dossierzag op het

dat vraag en aanbod op het gebied van gastouderopvang

]uit[

bij elkaar bracht Inzake het CAF 11 Flawai dossier werd na onderzoek door het
Belastingdienstbrede CAF team op basis van signalen uit GGD rapporten binnen Toesiagen
besloten tot het stopzetten van lopende toesiagen van betrokken ouders en het onderzoeken van
hun recht op kinderopvangtoeslag De wijze waarop het CAF 11 Flawai onderzoek is
gedocumenteerd is in de juni week’ van 2019 onderwerp van discussie geworden
Andere onderzoeken

4 2
102 In

het kader van de problematiek rond de Kinderopvangtoeslagen zijn in de periode waar het

onderhavige onderzoek op ziet
uitgevoerd

maart 2017

november 2020

een

aantal andere onderzoeken

Onderzoek nationale ombudsman

Rapport

Geen powerplay maar fair play ®

9 augustus 2017

Rapport over hoe Toesiagen gehandeld heeft bij de beeindiging van lopende
kinderopvangtoeslag van 232 gezinnen
Onderzoek door EDP auditors
Flet door EDP auditors van de Belastingdienst uitgevoerde onderzoek bestaat uit 2 delen®
1
2

Verslag onderzoek bij Toeslagen 2 oktober 2018
Verslag scan van Q schiJf in onderzoek bij Toesiagen

6 november 2018

Adviescommissie Uitvoering Toesiagen
Commissie onder leiding van de heer Donner
^°

Rapport “Omzien in Verwondering Interim advies
Rapport Omzien in Verwondering 2 Definitief advies’V
12 maart 2020

^

Kamerstukken II 20^m9 31066

nr

490

«

Bijiage bij Kamer^fukken II2020 21 31066 nr 775 p 1
^
Omzien in verwondering 2 Eindadvies Adviescommissie Uitvoering Toesiagen 12 03 2019
®
Afkomstig van de website vwvw nationaleombudsman nl
®
Afkomstig van de website https tnformatiepuntkindefopvangtoeslaa riiksoverheid nl
Afkomstig van de website www riiksoverhetd nl
Afkomstig van de website www riiksoverheid nl

pwc

20 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

Auditdienst Rijk ADR

Rapport “Toeslaggerelateerde CAF zaken”
12 maart2020

Autoriteit Persoonsgegevens AP

Rapport “Belastingdienst Toesiagen

De verwerking van de nationalitett van aanvragers

kinderopvangtoeslag”^^
17juli2020

van

Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag POK

Rapport “Ongekend onrechf
17december2020

4 3

Organisatiestructuur van het Ministerie van FinanciSn

i03Voor hetgoede begripvan dit rapport hebben wij onderstaand de organisatiestructuur van het
Ministerie van Financien kort beschreven voor zover relevant in het kader van ons onderzoek
104 In

hoofdlijnen bestaat de organisatie van het Ministerie van Financien uit de Minister de

Staatssecretaris de Secretaris Generaal en onder andere de Directeur Generaal Belastingdienst
Onder de Directeur Generaal Belastingdienst vallen onder andere de uitvoeringsdirectie

Toeslagen en de concerndirecties Fiscale en Juridische Zaken
Handhavingsbeleid UHB

FJZ

en

Uitvoerings

en

105 Tot de

ontviechting die in 2020 is gestart viel Toesiagen onder de Directeur Generaal
Belastingdienst als gevolg van de ontviechting vait Toeslagen niet meer onder de Directeur
Generaal Belastingdienst maar is Toeslagen een zelfstandig onderdeel van het Ministerie van
Financien

106 Hoewel de organisatiestructuur in de onderzoeks peri ode op onderdelen is gewijzigd

organogram van 2019 voldoende inzicht voor een goed begrip van dit rapport
107 In ons

geeft het
appendix A 3

rapport hebben wij functieaanduidingen gebruikt die zo goed mogelijk recht doen aan de
voormalig medewerker en waaruit ook blijkt binnen welk
dienstonderdeel van het Ministerie van Financien iemand gedurende de onderzoeksperiode
werkzaam is geweest Dit is van belang voor de analyse op welk niveau informatie zoals het
memo Palmen’ is gedeeld
functie van de betreffende

o
Afkomstig van de website www riiksoverheid nl
Afkomstig van de website www autoriteitpersoon5gegeven5 nl
Afkomstig van de website www riiksoverheid nl

pwc

21 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

Onderzoeksvraag i tijdlijn
Verspreiding ‘memo Palmen

5

5 1

Onderzoeksvraag inzake opstellen tijdlijn verspreiding van het ‘memo
Palmen’

108 De

onderzoeksvraag van het Ministerie van Financien luidt

“Maak een tijdHjn waaruit blijkt
wie het memo Palmen tussen maart 2017 en november 2020 toen het eindelijk near de
Kamer gestuurd werd allemaal gekregen heett via de mall oftysiek of op andere wljze
•

bij welke bijeenkomsten het memo Palmen besproken Is
ivaf er besproken Is

wle daarblj aanwezig was en

’’

5 2

Inleiding periode 20 juli 2016

109 Voorafgaand aan

10 maart 2017

het opstellen van het memo Palmen’ in maart 2017 spelen de volgende

onderwerpen welke relevant zijn voor het begrijpen van de context waarin het memo tot stand is

gekomen
de inrichting positionering van Vaktechniek binnen Toeslagen

klachtprocedures bij Toeslagen en het onderzoek van de Nationale Ombudsman
de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017
110 Deze

onderwerpen zullen eerst kort worden toegelicht voordat de tijdlijn vanaf maart 2017 wordt
uitgewerkt Voorafgaand aan maart 2017 spelen uiteraard meer aspecten rondom het CAF 11
Hawa i dossier Deze worden hier verder buiten beschouwing geiaten omdat het onderzoekziet

op het opstellen van het ‘memo Palmen’ en hetgeen daarna plaatsvindt
111

Uit intervie\A« komt naarvoren dat het behandelproces binnen Toeslagen in hoge mate
geautomatiseerd is hetgeen ook noodzakelijk is gezien de omvang van de populatie en de
frequentie van betalingen gecombineerd met een hoge mutatiegraad Voor het maken van de

beslissing of een aanvrager in aanmerking kwam voor een toeslag moest voor de juiste
toepassing van de wet vaak een stringente beslisboom gevolgd worden De wet bood weinig
mogelijkheden tot discretional re bevoegdheid van medewerkers Daarnaast bestond de formatie
van de directie Toeslagen voor het grootste deel uit functies op het niveau van groepsfunctie C

zogenaamde ‘c’ medewerkers waarvoor als minimaal opieidingsniveau MBO 2 vereist was
Toeslagen bestond in 2017 uit de Directeur Toeslagen en vier

Het Management Team MT

leden
112 Op 20 juli 2016 wordt tijdens een gezamenlijke dag van
mevrouw Palmen zal

het MT Toeslagen medegedeeld dat

starten als Vaktechnisch Coordinator bij de Toeslagen Vaco Toeslagen

“VaCo

PwC Vaco Toeslagen 2017 Is geselecteerd Ze start binnenkort Vaktechniek kent
Toeslagen tot op heden niet Belangrijk is dat er op dat terrain verbinding wordt gemaakt met de
overige segmenten Vaktechniek heeft een belangrijke rol in de leercirkel dat Is duldelljk Om vast
te stellen waar Vaktechniek gepositioneerd moet worden most eerst vastgesteld worden hoe we
Vaktechniek in wlllen zetten Het gaat hier echt om een verandering ten opzichte van de huidige
situatie die het MT wil reallseren Om die reden is besloten Vaktechniek als portefeullle te
beleggen bij PwC Lid 1 van het MT Toeslagen 2017 2019} PwC Lid 1 van het MT
Toeslagen 2017 2019 Is daarmee het eerste aanspreekpunt voor PwC Vaco Toeslagen
2017 gedurende de periode dat zij het plan schrijft hoe Vaktechniek vorm te geven binnen de
kaders die het MT afspreekt
appendix A 10 1
113

pwc

Tot 2016 kende Toeslagen ‘beleid en vaktechniek’ dat bestond uit functionarissen van de
regieteams Handhavingsregie en Productieregie Zij vervulden gezamenlijk defunctie
vaktechniek In 2016 beschikte Toeslagen niet over een Vaco en de plaats die de Vaco zou gaan
krijgen was nog onduidelijk De Directeur Toeslagen 2017 was gekomen tot een zogenoemd
kwadranten besturingsmodel’ waarbij de organisatie werd ingericht in 4 kwadranten te weten

22 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

Handhaving Productie Bedhjfsvoering en Organisatie Ontwikkeling leder kwadrant stond onder
leiding van een lid van het MT Toeslagen Naastdevier kwadranten bestonden ‘regieteams’ en
normale teams’ ook wel ’procesteams’ of ’operationele’ teams ‘Regieteams’ zijn gekoppeld aan
een van de vier kwadranten ‘Normale teams’ zijn niet gekoppeld aan kwadranten maarstaan
hier los van De ‘normale teams’ vallen onder de verantwoordelijkheid van een teamleider die
verantwoording aflegt aan een lid van het MT Toeslagen ’Regieteams’ dragen zorg voor de
ondersteuning van dagelijkse werkzaamheden binnen een kwadrant Er waren onder meer
procesteams beroep bezwaren fraude klachten uitval en uitworp vraag entoezicht BiJ de
’Regieteams’ komt werk binnen en zij zorgen voor een verdeling van het werk over de ‘normale
teams’ Zowel in het kwadrant Productieregie als in het kwadrant Handhavingsregie zaten een
weer

aantal medewerkers Beleid en Vaktechniek In de operationele teams was geen

een

enkele

uitzondering daargelaten hoogwaardige vaktechnische kennis gepositioneerd
114 De Vaco

Toeslagen

2017 werd verzocht om een plan te maken voor het inrichten van

Vaktechniek binnen Toeslagen Binnen de Belastingdienst wordt Toeslagen ook wel

Belastingdienst Rood’ genoemd De Vaco Toeslagen 2017 kwam van de traditionele
Belastingdienst ook wel ‘Belastingdienst Blauw’ genoemd De Belastingdienst onderging in die
tijd een verandering in organisatiemodel Er werd een zogenaamd ’Raad van Bestuur model’
ontwikkeld Toeslagen had voor die tijd een solitaire positie binnen de Belastingdienst Met de
komst van het nieuwe bestu rings mod el werd Toeslagen ondergebracht in hetzelfde onderdeel als
Belastingen aangestuurd doorde Algemeen Directeur Belastingen De Algemeen Directeur
Belastingen stuurde op meer uniformiteit in organisatieonderdelen De gedachte was dat de Vaco
Toeslagen 2017 bij Toeslagen een soortgelijke vaktechnische organisatie zou gaan oprichten
zoals de Vaco Toeslagen 2017 gewend was binnen ’Blauw’
115

Bij Toeslagen maakte Vaktechniek geen onderdeel uit van deze structuuren viel de vaktechnisch
coordinator dan ook niet onder een Lavaco Deze laatste functie werd pas in 2018 ingevuld

Er

sprake van een kwadranten mod el waarbij er geen centrale coordinatie van Vaktechniek
bestond Bij Toeslagen was er het cluster ‘Beleid en Vaktechniek’ medewerkers Beleid en
Vaktechniek verdeeld over de regieteams Productieregie en Handhavingsregie In de
operationele teams zaten geen vaktechnische medewerkers De Vaco Toeslagen 2017 werd
tijdelijk tussen de vier kwadranten en het MT Toeslagen geplaatst waarbij de Vaco Toeslagen
2017 een eigen lid van het MT Toeslagen kreeg toegewezen als aanspreekpunt De Vaco
Toeslagen 2017 was bij indiensttreding de eerste persoon die de functie van Vaco vervulde
binnen Toeslagen appendix A 10 1
Bij aanvang van de functie heeft de Vaco Toeslagen 2017
zich gericht op de coordinatie van de Vaktechniek en het aansturen en ondersteunen van
vaktechnische medewerkers Vaktechnische medewerkers konden met complexe casussen bij de
Vaco terecht In de praktijk werd er periodiek overleg gevoerd tussen het cluster Beleid en
was

Vaktechniek en de Vaco
116 Er bestonden verschillende denkbeelden over het

Toeslagen
Toeslagen

inpassen van een vaktechnische structuur bij

In de loop van 2016 zijn er meerdere structuren voorgesteld en besproken in het MT
Eind 2016 komt het MT Toeslagen tot de conclusie dat de positionering van de Vaco

tussen het MT Toeslagen en de vier kwadranten niet leidttot de hun voor ogen staande

opiossing Er is uiteindelijk gekozen om de Vaco Toeslagen 2017 onderdeel te maken van een
kwadrant en om deze functie niet direct onder een lid van het MT Toeslagen te plaatsen Rond de
jaarwisseling 2016 2017 vernam de Vaco Toeslagen 2017 dat het besluit was genomen dat de
inrichting van Vaktechniek zou worden zoals hiervoor beschreven met als reden dat Vaktechniek
niet in het kwadranten model paste De Vaco Toeslagen 2017 was het niet eens met deze
structuur en dit is uiteindelijk een van de redenen geweest voor het vertrek van de Vaco
Toeslagen 2017 in mei 2017
iJ7

0p7 november 2016 ontvangt Toeslagen een brief van de Nationals Ombudsman waarin een
onderzoek wordt aangekondigd naar aanleiding van een klacht van de advocaat van enkele
ouders

appendix A 10 2

Deze klaagt onder meer “over de trage behandeling door Toeslagen

van een zevental bezwaarschriften die de advocaat namens drie clienten had

ingediend tegen de
ndiging en terugvordering van de kinderopvangtoeslag 2012 2013 en of 2014 De advocaat
wees erop dat Toeslagen met grote achterstanden kampte de wettelijke beslistermijnen voor
bezwaarschriften ver overschreed en dat vele andere beianghebbenden dezelfde probiemen
hadden “Naar aanleiding van dit laatste signaal van verzoekster heeft de Nationale ombudsman
be

”

pwc

23 I Reconstructie en tijdlijn van het ’memo Palmen’ | September 2021

besloten om onderzoek in te stellen naar de aanpak die Toeslagen in deze kwestie gekozen heeft
ten aanzien van de toeslaggerechtigden die In juni 2014 en in de periode daarna kinderopvang
afnamen van gastouderbureau \

\ Hierbij staat de volgende vraag centraal

Heeft Toeslagen voldoende rekening gehouden met de belangen van de toeslaggerechtigden en

behoorlijk gehandeld bij
1

het onderzoek naar de rechtmatigheid van de kinderopvangtoeslag

2 het stopzetten van de lopende kinderopvangtoeslag en
3 de behandeling van de ingediende bezwaarschriften
118

”

Vervolgens worden in de brief categorieen onden verpen aangeduid waarop per categorie
aanvullende vragen zijn gesteld over de stopzetting van de lopende kinderopvangtoeslag de
beoordeling van de rechtmatigheid en over de afhandeling van de ingediende bezwaarschriften
Op 8 mei 2017 zijn door de Nationaie Ombudsman wederom aanvullende schriftelijke vragen
gesteid {appendix A 10 3

119 In een e

mailbericht aan een groep medewerkers binnen Toeslagen van 9 december 2016
appendix A 10 4 geeft een iid van het MT Toeslagen aan de Vaco Toeslagen 2017 te hebben
gevraagd om te kijken naar de coordinatie en waar nodig initiatief te nemen tot verbetering inzake
het CAF 11 Hawai dossier Binnen de Belastingdienst vonden meerdere onderzoeken plaats rond
het gastouderbureau uit de CAF 11 HawaT zaak

120

Op 8 maart 2017 verliest de Belastingdienst een hoger beroep biJ de Afdeling
Bestuursrechtspraak Raad van State in het kader van CAF 11 Hawai “Bij uitspraak van 20
november 2015 heeft de rechtbank het door [wederpartijj daartegen ingestelde beroep gegrond
verklaard het besluit van 18 mei 2015 vernietigd het besluit van 21 november 2014 herroepen
en de aan [wederpartij] foekomende kinderopvangtoeslag over de maanden januari tot en met
augustus 2014 bepaald op een bedrag van € 7 112 00 en bepaald dat deze uitspraak In de plaats
treedt van het vernietigde besluit van 18 mei 2015
Tegen deze uitspraak heeft Toeslagen
hoger beroep ingesteld
5 3

Tijdlijn ‘memo Palmen’

5 3 1
121

Het ‘memo Palmen’

Het hieronder beschreven memo is vanaf 2020 mede naar aanleiding van Kamervragen en
media aandacht het memo Palmen’ gaan heten Voor de herkenbaarheid en leesbaarheid
refereren wij in dit rapport naar het memo als zijnde het
van

het

memo

Palmen

appendix A 4

memo

Palmen

Er bestaan twee versies

Zoals hieronder in paragraaf 5 4 besproken zal worden

verschillen beide versies maar voor wat betreft een zin
122 Het

memo

Palmen’ behandelt de volgende onderwerpen aspecten

Inleiding
1 Uitspraak RvS 8 maart
2 Bezwaaren beroepsprocedures
3 Klachtprocedure bij BT PwC Belastingdienst Toeslagen
4 Klachtprocedure bij DGBel JZ PwC Directoraat generaal Belastingdienst Juridische Zaken
5 Klachtprocedure bij NO PwC Nationaie Ombudsman
123 Hieronder voIgt samengevat de kern van

het ‘memo Palmen’

De citaten zijn overgenomen vanuit

versie 1 en vindbaar in appendix A 4 bij dit rapport De Vaco Toeslagen 2017 stelt op het
moment van het schrijven 10 maart 2017 dat de zaak tegen het Gastouderbureau P
een
sterke zaak is

Vervolgens stelt de Vaco Toeslagen 2017 dBt“echter door het gebrulken van de
onjuiste rechtsgrond voor stopzetting onzorgvuldig en onrechtmatigheden in het proces en het
schenden van diverse rechtsbeginselen door BT is deze sterke zaak gaan kantelen Vervolgens
geeft de Vaco Toeslagen 2017 een samenvatting van de uitspraak van de Raad van State van 8
maart 2017 waarbij het hoger beroep van Toeslagen ongegrond is verklaard Vervolgens geeft de
Vaco Toeslagen 2017 de volgens de Vaco Toeslagen 2017 belangrijkste rechtsoverwegingen
”

ABRvS 8 maart 2017

pwc

ECLI NL RVS 2017 589

24 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

weer

“R O 4 4 De Belastingdienst Toeslagen heeft bij de stopzetting van het voorschot niet de

vereiste zorgvuldigheid betracht en in strijd met de voor opschorting geldende regels heeft

gehandeld kan een uitzondering warden gemaakt op de regel dat de kosten voor het hele jaar
moeten zijn voldaan Dit leidt ertoe dat over de periode voor de stopzetting en over de periode na
de stopzetting afzonderlijk moet warden bezien of is voldaan aan de voorwaarden om voor
kinderopvangtoeslag in aanmerking te komen R O 5 1 De Afdeling neemt bij dit oordeelIn
aanmerking dat de dienst niet aannemelijk heeft gemaakt dat hij [wederpartij] tijdens het gesprek
op 21 Juli 2014 heeft gewezen op de beeindiging van de toeslag en de gevolgen daarvan en dat
de dienst evenmin duidelijk heeft kunnen maken of [wederpartij] er toen op is gewezen om
onvolkomenheden in bijvoorbeeld de beta ingen zo die al waren geconstateerd te herstellen In
de uitnodiging voor het gesprek is immers vermeld dat hoewel nog geen besHssing wordt
genomen samen de stukken zouden warden doorgenomen Tevens acht de Afdeling vo doende
aannemelijk dat de betaling van 23 december 2013 betrekking heeft op januari 2014
”

124 De Vaco Toeslagen

2017 adviseert de klacht van de ouders “gegrond te verklaren en een vorm
compensatle aan te bieden Dit kan door middel van een VSO waarin wordt afgezien van
verdere bezwaaren beroepsprocedures Vervolgens adviseert de Vaco Toeslagen 2017 “de
processen van BTte heroverwegen en een coordinatie aan te brengen Het MTis
verantwoordelljk voor het gehele proces ook op inhoud Hoe is het mogelijk geweest onderzoek
in te stellen zander werkinstructies en behandelkaders Hoe is het mogelijk geweest de toeslag
voor 300 burgers op deze wijze stop te zetten onjulste rechtsgrond geen acht slaan op de
rechtsbescherming inbreuk op de vereiste zorgvuldigheid inbreuk op het motiveringsvereiste en
de bewijslastverdeling Hoe is het mogelijk geweest dat bezwaren 2 jaar zijn blijven liggen Hoe
Is het MT tot de conciusle gekomen dat HB wenselljk was ondanks het an reukrlsico Hoe been
het MT akkoord kunnen geven op het niveau van de beantwoording
van

125 Tenslotte

vestigt de Vaco Toeslagen

2017 de aandacht op het onderzoek van de Nationale

Ombudsman en onder andere diens vraag de interne werkinstructies te ontvangen aismede de

vraag naarde procedureie regeis en weike inhoudeiijke afweging Toeslagen hanteert De Vaco
Toesiagen 2017 steit vervoigens “Tot op heden is van het bestaan van dergelijke instructies
niet gebleken BTheeft laakbaar gehandeld en het geheel verdlent zeker geen schoonheidsprijs
Ook hier adviseerik coordinatie aan te brengen Daarnaast verwacht ik aanbevelingen van de NO

op het proces en een grate ulting van kritiek Het MT zal de aanbevelingen dienen over te nemen
omdat anders escalatie op het niveau van de staatssecretaris zal plaatsvinden

5 3 2

Visualisatie verspreiding van het ‘memo Palmen’

126 In de visualisering

in appendix A 5 is weergegeven op weike momenten het ‘memo Paimen’ is

verstuurd aismede de datum versie en tijdstip
127

Wij merken op dat het ‘memo Palmen op 20 oktober2020 in gelakte vorm aan de Tweede Kamer
is verstrekt en op 4 december 2020 in ongelakte vorm Het ‘memo Paimen’ wordt vanaf 15
oktober2020 naar aanleiding van Kamervragen breder verspreid binnen het Ministerie van
Financien Wij hebben vanaf 15 oktober 2020 de verdere verspreiding van het ‘memo Paimen’
niet onderzocht Wei hebben wij de aanlevering aan de Tweede Kamer en de POK in ons
onderzoek betrokken

5 3 3

Het versturen van het ’memo Paimen op 13 maart 2017

128 De Vaco Toeslagen

2017

heeft op 10 maart 2017 de bevindingen van de analyse naar het

CAF 11 Hawai dossier op schrift gesteld De Vaco Toeslagen 2017 heeft het advies op 13
maart 2017 in een e mail naar het lid van het MT Toeslagen aan wie de Vaco Toeslagen 2017

rapporteert PwC Lid 1 van het MT Toeslagen 2017 2019 gestuurd In de e mail steit de
“Zoals beloofd mijn advies Kljk even ofje het geschikt vindt voor het MT
appendix A 10 5 Lid 1 van het MT Toeslagen 2017 2019 stuurt de e mail zonder
begeleidende tekst door naar een ander Lid 4 van het MT Toeslagen 2017 appendix A 10 6
Lid 4 van het MT Toeslagen 2017 reageert vervolgens in een e mail met de woorden “Ik vind
het een goed overzicht van PwC de Vaco Toeslagen 2017
En Ik schrtk van de impact agv
ons ongecoordineerde handelen Dit wordt een bijzonder grote kwestieU We moeten PwC
Directeur Toeslagen 2017
zsm informeren Ik zou slechts een enkele opmerking van PwC
Vaco Toeslagen 2017
anders formuleren ipv Vaco niet betrokken zou ik schrijven op dit punt
had een andere keuze gemaakt kunnen warden die de huidige impact had voorkomen old Ik stel
Vaco Toeslagen 2017

pwc

25 I Reconstructie en tijdlijn van het ‘memo Paimen’ | September 2021

voor aanpassen en

vanavond nog naar PwC Directeur Toeslagen 2017

”

appendix A 10 7

De voorgestelde wijzigingop advies van hetLid 4 van het MT Toeslagen 2017 wordtvervolgens
door het Lid 1 van het MT Toeslagen 2017
2019 doorgevoerd en zo is versie 2 ontstaan
“

Tegen deze uitspraak heeit Toeslagen hoger beroep Ingesteld Op dit punt had een andere keuze
gemaakt kunnen moeten warden waardoor de huidtge impact had kunnen warden voorkomen
Deze zin is in plaats gekomen van de zin “Helaas is de Vaco niet betrokken geweest bij de
besluitvormlng over het instellen van hoger beroep Ik zou dit hebben afgeraden Zie voor beide
versies appendix A 4
129 De Vaco Toeslagen
een

2017 geeft in het interview aan datze het advies het memo Palmen’ op
persoonlijke schijf op haar computer heeft opgeslagen en dat deze schijf niet werd gedeeld

met anderen
130 Vervolgens stuurt Lid
naar de

1 van het MT Toeslagen 2017

Directeur Toeslagen

2017

2019

het

memo

Palmen’ versie 2 door

met de volgende tekst “Nav de uitspraak In het hoger

PwC
heb ik aan PwC de Vaco
beroep vorige week bij de RvS inzake |
\
2017
ons
overzlcht
te
verschaffen
over
het verloop en inhoud van de
Toeslagen
gevraagd
procedure en de impact en gevolgen van de uitspraak Zie hieronder haar advies Het lijkt me dat
we hier morgen ilg PwC in ieder gevat bij stii moeten staan en tot vervolg afspraken moeten
komen
appendix A 10 8 De Directeur Toeslagen 2017 reageert vervolgens met de woorden
“Doen we PwC Lid 1 van het MT Toeslagen 2017
2019
appendix A 10 9
131

Het

memo

Palmen’ werd niet officieel geagendeerd om tijdens de heidag van het MT Toeslagen

te behandelen Het

memo

Palmen’ was niet aan de secretaris van het MT Toeslagen gestuurd

Achteraf vindt Lid 1 van het MT Toeslagen 2017

2019 dat dit wel had moeten gebeuren of dat

op de heidag van het MT Toeslagen zelf besloten had moeten worden dat het ‘memo Palmen’
geagendeerd had moeten worden Uit de verschillende interviews komt naar voren dat de
traceerbaarheid van het
voor het

132

memo

Palmen

bemoeilijkt wordt door het feit dat het niet als MT stuk

MT Toeslagen voorde heidag van 14 maart 2017 is gearchiveerd

De vorm van het

memo

Palmen is afwijkend van de gewoonlijke stukken van het MT Toeslagen

Het memo heeft geen datering geen aanhef het is niet duidelijk aan wie het gehcht is en van wie
het afkomstig is Eveneens bevat het memo geen afsiuiting en geen paraaf Omdat het

betreffende memo nu naar Lid 1 van het MT Toeslagen 2017

2019 werd gestuurd en door Lid
olgens direct werd doorgestuurd ter bespreking in het
MT Toeslagen is de opmaak anders dan normaal Normaal gesproken wordt een memo in een
1 van het MT Toeslagen 2017

2019

ven

ander format opgemaakt Dat is met het ‘memo Palmen’ niet gebeurd
2017

2019

Noch Lid 1 van het MT

Toeslagen 2017 het memo gestuurd heeft noch Lid
4 van het MT Toeslagen 2017 aan wie het is doorgestuurd noch de Directeur Toeslagen 2017
hebben het stuk naar de secretaris van het MT Toeslagen gestuurd Hierdoor vertoont het
memo Palmen’ geen uiterlijke kenmerken van een officieel memo stuk van het MT Toeslagen en
is het niet als zodanig gearchiveerd Deze gang van zaken zal een belangrijke invioed hebben op
Toeslagen

aan wie de Vaco

de zichtbaarheid en vindbaarheid van het ‘memo Palmen’ in latere onderzoeken
133 Staatssecretaris Snel geeft aan dat de status van

het memo Palmen’ onduidelijk is

Staatssecretaris Snel vraagt zich af waarom zo n blijkbaar belangrijk memo toentertijd geen
status heeft gekregen Notities zijn officiele stukken waarin zaken worden voorbereid en uitgelegd

uiteindelijk hun weg richting Staatssecretaris of Minister vinden binnen het departementale
traject Een memo heeft niet de status van een officiele notitie
en

5 3 4
134 Het

De heidag van het MT Toeslagen van 14 maart 2017

memo

Palmen’ is vervolgens door Lid 1 van het MT Toeslagen 2017

2019 verstuurd naar

de overige twee leden van het MT Toeslagen die het memo nog niet hadden ontvangen

appendix A 10 10
135 Uit interviews blijktdat er binnen
waren

a

het MT Toeslagen twee soorten overleggen te onderscheiden

de reguliere vergaderingen van het MT Toeslagen met vaste procedures

agenda en

stukken b de heidagen van het MT Toeslagen De heidagen hadden geen vaste agenda en er
werd vooraf ookgeen agenda verspreid
zonder vaste procedures

pwc

Heidagen van het MT Toeslagen werden vrij ingevuld
Op 14 maart 2017 was ersprake van een heidag Het bespreken van

26 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

het

memo

Palmen’ op de heidag en niet gedurende een reguliere MT vergadering heeft er mede

toe bijgedragen dat het ‘memo Palmen’ niet volgens de normale procedures van het MT

Toeslagen is gearchiveerd
aan de secretaris van

archiveert in IBABS

Immers het

memo

Palmen’ is niet ter voorbereidlng van de heidag

het MT Toeslagen gestuurd die ven olgens de stukken opmaakt en

vergadertool

136 Uit de interviews met de

en

vervolgens op de Q schijf gedeelde locatie zet

Directeur Toeslagen 2017

MT Toeslagen is naarvoren gekomen dat het

memo

en drie van de vier

®

overige leden van het

Palmen’ gedurende de heidag kort

besproken is en de nadruk is gelegd op de opvolging van het ‘memo Palmen’ in de
gezamenlijkheid met de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 en het onderzoekdat
werd uitgevoerd door de Nationale Ombudsman De Directeur Toeslagen 2017 geeft aan na
het ontvangen van het ‘memo Palmen’ op 13 maart 2017 geen contact hieroverte hebben
opgenomen met de Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020 Het ‘memo Palmen’ is door
PwC niet teruggevonden in de e maiibox van de Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020
De Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020 was via zijn staf op de hoogte van het feit dat
de Nationale Ombudsman een onderzoek deed De staf van de Directeur Generaal

Belastingdienst 2017 2020 was betrokken bij het vormgeven van de reactie op de
aanbevelingen van de Nationale Ombudsman en in een later stadium betrokken bij het
informeren van Staatssecretaris Snel Het CAF 11 Hawai dossier is volgens de Directeur
Generaal Belastingdienst 2017 2020 in maart 2017 geen onderwerp van gesprek geweest met
de Directeur Toeslagen 2017 Het ‘memo Palmen’ heeft de Directeur Toeslagen 2017 niet met
de Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020 besproken omdat de Directeur Toeslagen
2017 eerstde bevindingen van de Nationale Ombudsman wilde afwachten De Directeur
Toeslagen 2017 omschrijft de ondersteuning aan het onderzoek van de Nationale Ombudsman
als een ‘tweede opvolging’ naar aanleiding van het ‘memo Palmen’ naast de werkgroep die het
onderzoek deed naar mogelijke compensatie van gedupeerde ouders in het CAF 11 HawaT
dossier
137

Gevraagd naar zijn mening over het ‘memo Palmen’ stelt de Directeur Toeslagen 2017 dat de
uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 van belang was Tot aan dat moment had de
Raad van State altijd geoordeeld dat als een dee van de eigen bijdrage gedurende een
toeslagjaar niet was betaald het gehele recht op kinderopvangtoeslag in het betreffende jaar zou
komen te vervallen Bij de uitspraak van 8 maart 2017 veranderde ditstandpunt Toen de
Directeur Toeslagen 2017 het memo Palmen op 13 maart 2017 las schrokde Directeur
Toeslagen 2017 niet echt van de inhoud De contouren van de onderliggende casus waren de
Directeur Toeslagen 2017 duideiijk geworden door het inmiddels door de Nationale
Ombudsman gestarte onderzoek naar CAF 11 Hawai De Directeur Toeslagen 2017 stelt
destijds kennis te hebben genomen van de voortgang en inhoud van het onderzoek van de
Nationale Ombudsman welke strookte met het memo Palmen’ In het licht van hetgeen
hierboven in de tijdlijn van 7 november 2016 bij de aankondiging van het onderzoek en de vragen
gesteld door de Nationale Ombudsman is beschreven zijn er inhoudelijke overeenkomsten
tussen het memo Palmen’ de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 en het
onderzoek van de Nationale Ombudsman

138 De Directeur Toeslagen
van de

2017 stelt dat de uitspraak van de Raad van State en het onderzoek

Nationale Ombudsman politieken bestuurlijkzvraarder wegen en dat het

daarmee in overeenstemming was Daarnaast gaf de Directeur Toeslagen 2017

memo
aan

Palmen’

dat een

aantal zaken die in het ‘memo Palmen’ worden benoemd ook al waren opgepakt door Toeslagen
Een hiervan was het niet meer stopzetten opschorten van kinderopvangtoeslag de ‘zachte stop’

Volgens de Directeur Toeslagen
van het ‘memo

Palmen’

2017

was de ‘zachte

13 maart 2017

stop op het moment van het schrijven

al geannuleerd In de antwoorden van Staatssecretaris

Wiebes op Kamervragen geeft Staatssecretaris Wiebes aan dat vanaf medio 2016 deze

Een lid van het MT Toeslagen hebben wij niet kunnen interviewen Echter PwC heeft wel de beschikking gekregen over
de e mailbox van de betrokken persoon

pwc

27 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

“werkwijze aangepast en warden toeslagen alleen nog gestopt nadat er bewijsstukken zijn
17 18
opgevraagd en Is vastgesteld dat er geen recht Is op de toeslag
139 Voor wat betreft de vastlegging var

hetgeen is besproken over het ‘memo Palmen’ tijdens de
heidag van het MT Toeslagen verwijzen de Directeur Toeslagen 2017 en de leden van het MT

Toeslagen naar de voigende passage uit de notulen’ Uitspraak Raad van State In zaak\
PwC [
] is verloren Advocate heeft vandaag verschlllende keren gebeld Coordinatle

vervolg wordt bij het MT belegd

PwC Lid 5 van het MT Toeslagen

2017

I

neemt dit op zich In

relatie tot deze zaak ligt er ook een dossier richting NO een dossier DGBel

Afspraak PwC Ud 2
en Ud 5 van het MT Toeslagen 2017
formeren een groep die aan de slag gaat met het vervolg
op de uitspraak van de Raad van State PwC Ud 5 van het MT Toeslagen 2017 informeert
In een latere versie gewijzigd op 21 maart 2017
persvoorlichting en belt morgen advocate
van de notulen van de heidag is de voigende passage toegevoegd 170321 “Groep is bij elkaar
geweest Nu wordt in kaart gebracht wat er nu precies speelt en hoe wij gehandeld hebben In
een aantal gevallen Is dat zekernlet correct geweest De verschlllende Individuele gevallen
moeten nagelopen warden en correct afgehandeld Zodra dat gebeurd Is moet het proces
geevalueerd warden In die evaluatle komen we waarschijnlijk tot de conclusie dat op dit soort
zaken een casemanager aangewezen moet worden appendices A 10 11 A 10 12 Wij merken
hierbij op dat in de notulen niet expliciet wordt gesproken over een memo van de Vaco Toeslagen
’

2017
140 Het Lid 4 van

het

memo

het MT Toeslagen 2017 die opde avond van 13 maart 2017 had gereageerd dat

Palmen’ belangrijkzou worden

gaf in het interview met PwC aan het destijds

belangrijk te vinden dat de opvolging van het memo Palmen’ niet in het destijds gebruikelijke
besturingsmodel terechtkwam Het voorstel van Lid 4 van het MT Toeslagen 2017 was om te
kiezen voor een gerichte aanpak waarvoor een lid van het MT Toeslagen specifiek aangewezen
moest worden buiten de bestaande kwadranten en teams om Omdat het ‘memo Palmen’ gaat
over CAF 11 Hawai dossier is Lid 5 van het MT Toeslagen 2017
ook verantwoordelijk voor het
contact met de Nationals Ombudsman gevraagd de opvolging van het ‘memo Palmen’ op te
pakken
141 Voor wat betreft het voorstel uit het ‘memo

Palmen’ om de ouders van het CAF 11 Hawai dossier

te compenseren met het afsiuiten van een vaststellingsovereenkomst VSO werden de ouders

volgens Lid 2 van het MT Toeslagen 2017 tekortgedaan Het was belangrijk om eerstte
onderzoeken of er een volledig recht op toeslag bestond Met een recht op toeslag zou meer
bereikt worden dan met een vaststellingsovereenkomst waarbij geen bezwaar of beroep meer
mogelijkzou zijn
142 Daarnaast werd op de

heidag besloten te werken aan de verbetering van de beslisprocessen

binnen de keten van Toeslagen voor wat betreft de uitvoering van CAF onderzoeken in het
kwadrant Handhavingsregie via Intensief Subjectgericht Toezicht

1ST teams In de IST teams

wordt iedere aanvraag niet geautomatiseerd maar handmatig behandeld De IST teams kijken
naar de aanvraag en de bijbehorende bewijsstukken De noodzaak voor dit verbetertraject kwam
ook naar voren in de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 Het CAF team had bij

het CAF 11 Hawai onderzoek administratieve on regel matigheden aangetroffen Dit signaal werd
vervolgens doorgeven aan Toeslagen waar dit werd opgepakt in het kwadrant Handhavingsregie
Medewerkers van Handhavingsregie bepaalden vervolgens dat er sprake was van een groep
burgers waar intensiever naar gekeken moest worden Vervolgens werden deze burgers
individueel behandeld in de 1ST teams Vanuit de productieteams werd een verbetertraject
gestart Het hiervoor verantwoordelijk Lid 2 van het MT Toeslagen 2017 wilde dat er vanuit het
perspectief van de uitvoering IST teams werd gekeken naar wat zij nodig achtten zodat niet
alles vanuit de ivoren toren’ van Handhavingsregie werd opgedragen Lid 2 van het MT
Toeslagen 2017 vroeg deteamleider van de IST teams om samen met Handhavingsregie een
procesplaat te maken over hoe processen in elkaar zouden moeten grijpen Dit initiatief heeft

Aanhangsel Handelingen II 2016 17 nr 2720 p 1
ADR Adviesrapport van de Adviescommissie Uitvoering Toeslagen van 12 maart 2020 p 27 “HetADR rapport
bevestigt dat er vanafmei 2016 geen zachte stop meer heeft plaatsgevonden Dat strookt met de informatie die aan de
Tweede Kamer werd verstrefd in reactie op het rapport van de Rationale ombudsman 44 Ook de opdrachtformulieren
laten een geleideiijke verandering zien
”

pwc

28 I Reconstructie en tijdlijn van het ‘memo Palmen’ | September 2021

geresulteerd in een memo van 28juni 2018 appendix A 10 13 en een drietal procesplaten
appendices A 10 14 A 10 15 A 10 16 Deze procesverbeteringen zijn geen onderwerp van ons
onderzoek geweest
5 3 5

Verdere verspreiding van het ‘memo Palmen’ op 14 en 15 maart 2017

143 Daarnaast heeft de Vaco

Toeslagen 2017 zelf het memo Palmen op 14 maart 2017 per e mail
Toeslagen gestuurd met de volgende toelichting “Dit is het advies aan het
MT vertrouwelijk Ga er prudent mee om
appendix A 10 17 Noch uit het interview met
Medewerker 6 Toeslagen noch uit de e mailbox van Medewerker 6 Toeslagen heeft PwC
aanwijzingen gevonden dat op deze e mail van de Vaco Toeslagen 2017 is gereageerd
Medewerker 6 Toeslagen werd naar eigen zeggen vooral geconsulteerd op het proces rondom
het opstellen van een memo gericht aan het MT en niet op de inhoud Medewerker 6 Toeslagen
geefl aan na maart 2017 niet meer met anderen over het ‘memo Palmen’ gesproken te hebben
naar Medewerker 6

144 Wei

heeft Medewerker 6 Toeslagen het ‘memo Palmen’ op 15 maart 2017 doorgestuurd naar

Medewerker 1 Toeslagen

appendix A 10 18 Deze heeft toen het memo Palmen’ ter
kennisgeving aangenomen maar hierop geen verdere acties uitgezet mede doordat het ‘memo
Palmen’ verder niet binnen Beleld en Vaktechniek is besproken
Acties naar aanieiding van de heidag van 14 maart 2017

5 3 6

i45Zoais hierboven reeds aangemerkt

twee opvolgingen geformuleerd 1

zijn er naar aanieiding van de heidag van 14 maart 2017
het bekijken van het toeslagen besllsproces en werkwijze van

de IST teams 2 het instellen van een

werl^roepten behoeve van het onderzoek naar

compensatie van gedupeerde ouders en het voeren van gesprekken met de advocaat van een
aantal betrokken ouders Daarnaast is op 21 maart 2017 contact opgenomen met het Mlnisterie
van Flnancien

Medewerker 1 FJZ Belastingdienst om toe te lichten wat de stand van zaken is

inzake het CAF 11 Flawai dossier waar het Ministerie van Financien een klacht van het

gastouderbureau over in behandeling heeft Appendix A 10 19
146 Hierboven

is reeds aangegeven dat voor wat betreft de verbeterslag van procedures een

procesbeschrijving is opgesteld

In hoeverredeze procesverbeteringen zijn doorgevoerd is niet

door ons onderzocht aangezien dit geen onderdeel uitmaakt van de onderzoeksvragen
147 De

werkgroep had tot doel in gesprek te gaan met de advocaat van een aantal van de betrokken

ouders van het CAF 11 Hawai dossier om een opiossing te vinden voor de gedupeerde ouders

Voorafgaand aan de gesprekken met de advocaat waren twee werkgroep bijeenkomsten gepland
om de opvolging te bespreken van de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 Het
doel van de werkgroep bijeenkomsten was om een helder beeld te krijgen van het CAF 11 HawaT
dossier ter voorbereiding van het gesprek dat Lid 5 van het MT Toeslagen 2017 zou hebben
met de advocaat van een aantal betrokken ouders De Vaco Toeslagen 2017 maakte onderdeel
uit van de werkgroep Bij de eerste werkgroep bijeenkomst was de Vaco Toeslagen 2017
verhinderd Nadat de Vaco Toeslagen 2017 in mei 2017 vertrok heeft het MT Toeslagen de
Vaco Toeslagen 2017 verzocht om deelte nemen aan besprekingen zodatde Vaco Toeslagen
2017 betrokken zou blijven bij het CAF 11 HawaT dossier en de afhandeling hiervan De
werkgroep bijeenkomsten worden aangemerkt gedurende de interviews als zijnde opvolging van
onder andere het memo Palmen Er bestaan voor zover wij hebben kunnen achterhalen uit
interviews en documentatieonderzoek
geen agenda of notulen van de bijeenkomsten van de
werkgroep PwC heeft alle leden van de werkgroep geinterviewd
148 Uit interviews blijktgeen duidelijk beeld omtrent het al dan

niet bespreken van het ‘memo
Sommige zeggen het memo Palmen niette kennen Een lid werkgroepledevan de
werkgroep herinnert zich wel dat er gesproken is over een memo maar kan dit niet terugvinden in
diens e mailbox en geeft desgevraagd aan niet uit te sluiten dat het memo Palmen’ op papier is
verstrekt tijdens de werkgroep bijeenkomst
Palmen’

149 Een e

mailberichtd d 17 maart 2017 van een van de andere leden van de werkgroep

Medewerker 2 Toeslagen

lijktde mogelijke verspreiding op papier te onderbouwen in het e
PwC Vaco Toeslagen 2017 } dat we
gisteren kregen nog even naar het klachtenonderdeel daarvan gekeken
7” appendix A 10 20
mailbericht wordt vermeld “Ik heb in het memo van

■

pwc

29 I Reconstructie en tijdlijn van het ‘memo Palmen’ | September 2021

150 Het ‘memo

Palmen’ is niet aangetroffen in de e maiibox van Medewerker 2 Toeslagen

Medewerker 2 Toeslagen heeft het ‘memo Paimen’ vervolgens in een papieren dossier

opgeborgen waarschijniijk op of rond 17 maart 2017 maar Medewerker 2 Toeslagen weet niet
meer zeker wanneer precies Wij constateren hiermee dat er in ieder geval een fysieke versie van
het memo Palmen’ in omioop is Het is niet mogelijk om vast te stellen welke voormalig
medewerkers en bewindspersonen buiten de geinterviewden een fysieke versie van het memo
Palmen in hun bezit hebben gehad Hierbij speeit mee dat er geen data wordt opgesiagen
waaruit biijkt wie welke bestanden heeft geprint
151

De betreffende versie van het memo Palmen is op 23 oktober 2020 gescand en is vervoigens op
de Q schijf van de Belastingdienst gezet Het is ons niet duideiijk geworden door wie en waarom
deze scan opde Q schijf isgeplaatst A 10 21

152 Daarnaast heeft Lid 2 van

het MT Toesiagen 2017 het memo op 15 maart 2017 om 22 15

verstuurd naar een lid van deze werkgroep Teamleider 3 Toeslagen

welke zich niet kan

herinneren het memo voor de openbaarmaking te hebben gezien {appendix A 10 22
153 De Vaco

Toesiagen 2017 werd ook uitgenodigd deel te nemen aan de werkgroep De eerste
bijeenkomst vond piaats op 16 maart 2017 Aanwezig waren Lid 5 van het MT Toeslagen 2017
verantwoordelijk voorde opvolging Lid 2 van het MT Toeslagen 2017 verantwoordelijk voor
procesopvolging Medewerker 2 Toeslagen en Medewerker 3 Toeslagen beiden waren tevens
contactpersoon voor het onderzoek van de Nationals Ombudsman Teamleider 1 Toesiagen en
Medewerker 4 Toeslagen

154 In

het interview met PwC geeft Lid 1 van het MT Toeslagen aan dat volgens Lid 1 van het MT
Toeslagen het beeld en overtuiging is dat de insteek van de werkgroep altijd is geweest om te
kijken hoe de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 per dossier van individuele
ouders toegepast kon worden Op 17 maart 2017 stuurt Medewerker 2 Toeslagen een e mail
naar Lid 5 van het MT Toeslagen 2017 verantwoordelijk voor de werkgroep met daarin zijn
interpretatie van het memo Palmen en het CAF 11 HawaT dossier appendix A 10 20 De

werkgroep wilde zich aan de wet houden en alle dossiers opnieuw bekijken en waar nodig
informatie opvragen bij ouders om tot ruimhartige correcties te kunnen komen Echter wilde de
advocaat een groepsgewijze opiossing voor alle door de advocaat vertegenwoordigde ouders
betrokken bij de CAF 11 zaak Hierdoorzijn Toeslagen en de advocaat van de ouders niet tot een

gezamenlijke opiossing gekomen
155 Bij de eerste samenkomst van de werkgroep was de Vaco Toeslagen
een

2017 verhinderd wegens
andere afspraak De keuze werd gemaakt om de eerste zitting van de werkgroep wel piaats

te laten vinden zonderde Vaco Toeslagen 2017

Volgens Lid 4 van het MT Toeslagen

2017

koppelde Lid 5 van het MT Toeslagen 2017 die de verantwoordelijkheid had voor de werkgroep

nauwelijks terug wat er in de werkgroep was besproken Als toevoeging aan vastgesteld verslag
heidag op 14 maart 2017 vaststellingsdatum 22 maart 2017 is het volgende citaat
betreffende de eerst werkgroep bijeenkomst van 16 maart 2017 “Groep is bij elkaar geweest Nu
wordt in kaart gebracht wat er nu precies speeit en hoe wiJ gehandeld hebben In een aantal
gevallen is dat zeker niet correct geweest De verschillende individuele geval ten moeten
nagelopen worden en correct afgehandeld Zodra dat gebeurd is moet het proces geevalueerd
worden In die evaluatie komen we waarschijniijk tot de conclusie dat op dit soort zaken een
van de

casemanager aangewezen moet worden” appendix A 10 12
156 De tweede

werkgroep bijeenkomst vond piaats op 23 maart 2017 waaraan

naast dezelfde

deelnemers van de eerste werkgroep bijeenkomst ook de Vaco Toeslagen 2017 deelnam

Volgens Teamleider 1 Toeslagen heeft er nog een derde en laatste bijeenkomst plaatsgevonden
op 29 maart 2017 Het vervolg was de planning van de gesprekken met de advocaat
157 Op 28 maart 2017 vindt er een overleg van

het MT Toeslagen piaats Uit de notulen van dit
overleg voIgt dat er over het CAF 11 HawaT dossier is gesproken “Hawaii op dit moment worden
48 beroepszaken zorgvuidig onderzocht Morgen is er opnieuw overleg Sprake van veel
onzorgvuldigheden appendix A 10 23

pwc

30 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen

| September 2021

158 Er hebben twee

gesprekken plaatsgevonden met de advocaat Het eerste gesprek vond plaats op
appendix A 10 24 Bij het gesprek op 8 mei
was het verantwoordelijke Lid 5 van het MT Toeslagen 2017 niet gedurende het gehele gesprek
aanwezig Aan de advocaat is voorgelegd om voor alle door de advocaat vertegenwoordigde
ouders de kinderopvangtoeslag alsnog voor het gehele jaar datzij hun recht kunnen bewijzen
10 april 2017 en het tweede gesprek op 8 mei 2017

opnieuwte berekenen en toe te kennen

Deze manierzou tot een snellere afronding van de

zaken leiden De advocaat heeft dat aanbod direct afgewezen De advocaat wilde geen nieuwe

bewijzen overleggen en vroeg daarnaast om een extra compensatie ‘het effect van het proces
appendix A 10 24 Toeslagen
heeft aangegeven dat die weg onbegaanbaar was en dat daar geen wettelijke ruimte voor
bestond Hierdoor ontstond er wederzijdse irritatie tossen de werkgroep en de advocaat en zijn ze
niet tot een opiossing gekomen Dit leidde tot een escalatie gedurende de bijeenkomst waarbij
een woordenwisseling ontstond tussen Medewerker 4 Toeslagen en de advocaat De Vaco
Toeslagen 2017 die bij deze bijeenkomst aanwezig was geeft aan datzij het gesprek onderbrak
dat niet goed is gelopen meet financieel tot uitdrukking komen’

en vervolgens werd Lid 5 van het MT Toeslagen 2017 verzocht aan het gesprek deel te nemen
Vervolgens werd het gesprek hervat maar leidde niet tot een conclusie waardoor vervoigens een
tweede gesprek werd georganiseerd Ook dit tweede gesprek heeft niet geleid tot een
overeenkomst waarzowel de advocaat en Toeslagen zich in konden vinden appendices A 10 25

A 10 26
159 Dit correspondentie tussen de advocaat van een aantal ouders en

Lid 5 van het MT Toeslagen
verantwoordelijk voor de opvolging alsmede Medewerker 5 Toeslagen blijkt dat naar
aanleiding van het rapport van de Nationale Ombudsman de gesprekken met de advocaat in
augustus 2017 weer werden gestart maar dat dit proces op 21 September 2017 toch door de
advocaat werd gestaakt In de fax van 21 September 2017 zegtde advocaat onder andere De
2017

uitnodiging om met u aan tafel te gaan met vooraf de kennis dat u geen begrip toont voor mijn
gedupeerde clienten en dat u blljft vragen om gegevens na datum stopzetting lijkt mij zinloos en
tijd verspillend Daarbij kunt u zich afvragen of u dit standpunt kan blijven volhouden juist mede in
het licht van de zitting van vandaag bij de rechtbank Utrecht Ik denk dat de rechter tijdens haar
zitting voldoende duidelijk geweest is naar uw medewerker toe en ik hoop dat uw medewerker de
gang van zaken tijdens de zitting binnen uw dienst goed kan overbrengen U geeft aan dat u
voornemens bent om te gaan beslissen indlen ik de stukken niet aanlever Ik herinner u er aan
dat u stukken vraagt In dossiers die bij de rechtbank lopen U heeft daarin at besloten en met die
beslissing ben ik het niet eens Wat wilt u dan ook gaan beslissen In mijn ogen ligt die
beslissingsbevoegdheid aldus niet bij u maar bij de Rechtbank appendices A 10 27 A 10 28
160 In de periode na

maart2017 lijkt het MT Toeslagen incidenteel opde hoogtete zijn gehouden van

de stand van zaken Zo biijkt uit e mailcorrespondentie dat Lid 5 van het MT Toeslagen op 7

augustus 2017 aan de andere leden van het MT Toesiagen meldt dat het rapport van de
Nationale Ombudsman onder embargo is uitgebracht In dit kader meldt het lid Inmiddels heb Ik
vanavond een eerste overzichtsmemo gemaakt en morgenvroeg 9 uurkomt de vaste groep

rond\

f PwC advocaat van een aantal betrokken ouders bij elkaar om even de koers te
bepalen appendix A 10 29 Erzijn geen andere e mailberichten naar voren gekomen waaruit
voIgt dat het MT Toeslagen vaker op de hoogte werd gehouden Het incidentele karakter voIgt
ook uit interviews Erzou hooguit een keer een actualiteitenmededeling te zijn gedaan met een
stand van zaken en is het MT Toeslagen daarna schijnbaar niet meer gemformeerd over wat er in
de werkgroep werd gedaan
161

De werkgroep bijeenkomsten waren gebaseerd op de signalen die waren ontstaan door de

uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 en het onderzoek van de Nationale
Ombudsman dat op 7 november 2016 van start was gegaan Het ‘memo Palmen’ werd niet als

zodanig apart besproken

maar bezien

in het licht van de andere twee signalen

Op 13 maart

2017 was echter nog niet duidelijk wat de uitkomst zou zijn van het rapport van de Nationale
Ombudsman Vanuit dit perspectief is het ‘memo Palmen’ een belangrijksignaal van de

problematiek rond het CAF 11 Hawai dossier en de gevolgen voor Toeslagen inzake het CAF 11
Hawai dossier en mogelijk overige CAF zaken
162 Concluderend

blijkt dat het ‘memo Palmen’ zich eind maart 2017 bevindt

op de persoonlijke schijf van de Vaco Toesiagen 2017

pwc

31 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

in de e mailboxen van de DirecteurToeslagen 2017 de overige leden van het MT
Toeslagen 2017 Medewerker 1 Toeslagen Mede\werker6 Toeslagen en de Teamleider
3 Toeslagen en
in een papieren dossier van Medewerker 2 Toeslagen
163 Voorzover wij

hebben kunnen nagaan was het memo NIET opgeslagen

in IBABS bij de vergaderstukken van het MT Toeslagen

op de Q schijf bij de vergaderstukken van het MT Toeslagen
164 In de beleving van de

betrokkenen uit 2017 is opvolging gegeven aan het ‘memo Palmen’ in
combinatie metde Uitspraakvan de Raad van State van 8 maart2017 en het onderzoekvan de
Nationale Ombudsman door het formeren van een werkgroep die tot doe had in gesprekte gaan
met de advocaat van een aantal betrokken ouders om tot een opiossing c q

compensatie te

komen en de herbeoordeling van de beslisprocessen

5 3 7
165 Gezien

Tijdlijn ‘memo Palmen’ na maart2017
het feit dat het onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens AP

gerelateerd wordt
onderzoeksvraag 2 wordt hier kort ingegaan op dit onderzoek Naar
aanleiding van een in april 2017 ontvangen signaal over het mogelijk verwerken van de dubbele
nationaliteit van aanvragers van kinderopvangtoeslag door Toeslagen is de AP ambtshalve een
onderzoek gestart Volgens de signaalgever legde Toeslagen de tweede nationaliteit van
Nederlandse aanvragers van kinderopvangtoeslag vast in Excel bestanden Daarnaast gaf de
signaalgever aan vermoedenste hebben dat Toeslagen de nationaliteit van aanvragers van
kinderopvangtoeslag gebruikte als selectieoriterium bij toezicht Hieronder in paragraaf 6 4 zal
nader worden ingegaan op de problematiek rond de tweede nationaliteit
aan de tweede nationaliteit

eeOp 18 juli 2017 is

desgevraagd

aan de AP

gemeld dat Toeslagen de actuele gegevens over
BRP krijgt dat hierin de tweede nationaliteit niet

de nationaliteit uitde Basisregistratie Personen

wordt opgenomen en dat Toeslagen deze informatie niet heeft Achteraf bleek deze informatie

onjuist zie hieronder paragraaf 6 4 De AP heeft onderzoek gedaan naar de wijze waarop de
nationaliteit van aanvragers van kinderopvangtoeslag werd verwerkt door Toeslagen De AP heeft
op 16 Juli 2020 het rapport van dit onderzoek gepubliceerd en concludeert dat Toeslagen en
daarmee de Minister van Financien als verwerklngsverantwoordelijke hiermee tot 25 mei 2018 de
Wet bescherming persoonsgegevens en vanaf 25 mei 2018 de Algemene Verordening
Gegevensbescherming heeft overtreden Deze conclusie is gebaseerd op de volgende
observatles
Ten aanzien van drie typen verwerkingen constateert de A P dat deze onrechtmatig zijn

dat Toeslagen daarmee in overtrading was De eerste overtrading ziet op de
verwerking van eventuele dubbele nationaliteiten van Nederlandse aanvragers
Toeslagen heeft deze gegevens niet nodIg voor de uitvoering van zIjn taak en had deze
daarom niet mogen verwerken De tweede overtrading ziet op het gebrulk van de
nationaliteit van aanvragers voor een Indicator in een systeem dat at fomafy sc i rislcovolle
aanvragen selecteert waarop personele capaciteit wordt ingezet het zogenaamde rlsico
classlficatiemodei Het gebrulk van nationaliteit was hlervoor niet noodzakelijk omdat een
minder vergaande vorm van verwerking mogelijk was De derde overtrading ziet op het
gebrulk van de nationaliteit van de aanvrager van kinderopvangtoeslag in het kader van
de opsporing van georganiseerde fraude De AP concludeert dat het gebrulk van
nationaliteit voor dit doel niet noodzakelijk was Toeslagen heeft de noodzakelijkheid van
deze verwerkingen ook niet kunnen onderbouwen
Vervolgens heeft de AP de behooriijkheid van de verwerkingen beoordeeid Twee typen
verwer f ngen zijn volgens de AP discriminerend en daarmee onbehooiiljk ten eerste het
gebrulk van de nationaliteit voor een indicator in het risico classificatiemodel en ten
tweede het verwerken van de nationaliteit voor de opsporing van georganiseerde fraude
met kinderopvangtoeslag Bij beide verwerkingen concludeert de AP dat deze
onderscheid maken op grond van nationaliteit zonder dat daar een objectieve
rechtvaardiging voor bestaat Er bestaat geen objectieve rechtvaardiging omdat erbij het
onderscheid naar nationaliteit geen redelljke en proportionele verhouding bestaat tussen
het onderscheid en het daarmee beoogde doel Daarom merkt de AP de verwerkingen
en

pwc

32 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Palmen’ | September 2021

aan a s discriminerend en

167

bijgevolg als onbehoorlijk

”

Op 10 juli 2017 worden Kamervragen ingediend overde opschorting en stopzetting van
kinderopvangtoeslag Op 15 September 2017 beantwoordt Staatssecretaris Wiebes deze
^
Kamervragen

168 Gezien

het feit dat het onderzoek van de Nationale Ombudsman doorde Directeur Toeslagen

2017

gerelateerd wordt aan het ‘memo Palmen’ wordt hier kort aangegeven hoe vorm is
gegeven aan het onderzoek van de Nationale Ombudsman Voorzover wij hebben kunnen
nagaan is het

memo

Palmen niet aan de Nationale Ombudsman verstuurd

169 Op 9 augustus 2017 brengt de nationale Ombudsman

het rapport uit Geen powerplay maar fair
play” Het onderzoek van de Nationale ombudsman werd op 7 november2016 aangekondigd
Nadat op 22 december 2016 de vragen van de Nationale Ombudsman zijn ontvangen worden
deze uitgezet binnen Toeslagen bij twee medewerkers Toeslagen onder de verantwoordelijkheid
van het MT Toeslagen Lid 5 van het MT Toeslagen 2017 verantwoordelijk voortoezicht
coordineerde het onderzoek van de Nationale Ombudsman De vragen werden uitgezet naar een
werkgroep waarbij de twee cobrdinatoren het contact onderhielden met de Nationale
Ombudsman Deze codrdinatie hield onder meer in het ondersteunen van het proces contact met
de onderzoekers en het beantwoorden van vragen van de onderzoekers Voor de Directeur

Toeslagen 2017 zijn het onderzoek en het rapport van de Nationale Ombudsman leidend
geweest Zo besprak de Directeur Toeslagen 2017 tijdens tweewekelijkse gesprekken met de
Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020 wel het CAF 11 Hawa f dossier en het onderzoek
van de Nationale Ombudsman maar niet het ‘memo Palmen’ De Directeur Toeslagen 2017
Wilde immers eerst de bevindingen van de Nationale Ombudsman afwachten Nadat op 22
december 2016 vragen zijn gesteld door de Nationale Ombudsman worden in de
daaropvolgende tijd verschillende medewerkers van Toeslagen door de Nationale Ombudsman
gei nterviewd De Directeur Toeslagen 2017 geeft aan dat er op 12 april 2017 een brief is
gestuurd naarde Nationale Ombudsman waarin vragen worden beantwoord De brief waarde
Directeur Toeslagen 2017 in zijn interview naar verwijst is van 6 juni 2017 In deze brief
gestuurd naarde Nationale Ombudsman worden aanvullende vragen beantwoord die gesteld zijn
in aansluiting op een gesprekvan 12 april 2017 appendix A 10 30 Volgens de Directeur
Toeslagen 2017 werd door de vragen die vanuit de Nationale Ombudsman werden gesteld in
de maanden maart en april 2017 al duidelijk welke richting het onderzoek van de Nationale
Ombudsman opging In de notulen van de heidag van 14 maart 2017 is het onderzoek van de
Nationale Ombudsman genoemd “in relatie tot deze zaak ligt erook een dossier richting NO
PwC Nationale Ombudsman

”

In de samenvatting heeft de Nationale Ombudsman zijn oordeel onder de volgende kopjes
samengevat

170 In

•

“Toeslagen heeft het burgerperspectlef onvoldoende laten meewegen

•

Geen ‘fair play tijdens en na de beeindigingsprocedure

•

Te wel nig voortvarendheld bij de behandeling van de bezwaarschriften

het rapport van de Nationale Ombudsman wordt ook de uitspraak van de Raad van State

beschreven

waarbij over het oordeel van de Raad van State onder meer het volgende is
Volgens de Raad van State heeft Toeslagen bij de beeindiging van het
klnderopvangtoeslagvoorschot niet de vereiste zorgvuldigheid In acht genomen en In strljd met de
voor opschorting geldende regels gehandeld
opgenomen

171

Lid 1 van het MT Toeslagen 2017

2019

denktdat het onderzoek van de Nationale

Ombudsman in de periode eind 2016 en begin 2017 ter sprake is gekomen in het MT Toeslagen
maar kan zich geen diepgaande gesprekken hierover herinneren In januari 2017 werd het MT
Toeslagen genotificeerd dat de Tweede Kamer en de Nationale Ombudsman vragen hadden
gesteld over het CAF 11 Hawai dossier Lid 4 van het MT Toeslagen 2017 kan zich niet

Aanhangsel Handelingen II 2016 17

pwc

nr

33 I Reconstructie en tijdlijn van het

2720

memo

Palmen

| September 2021

herinneren dat het onderzoek van de Nationale Ombudsman een rol speelde in de eerste
maanden van 2017

Op de heidag van het MT Toeslagen op 14 maart 2017 is volgens Lid 4 van
het onderzoek van de Nationale Ombudsman niet inhoudelijk naar

het MT Toeslagen 2017
voren

gekomen

172 In een

brief van 7 november 2017 van de Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020

namens Staatssecretaris
van de

Snel

aan de Nationale Ombudsman wordX de officiele reactie gegeven
het
onderzoek
van de Nationale Ombudsman In de brief wordt
Belastingdienst op

stilgestaan bij de vier aanbevelingen van de Nationale Ombudsman en tot welke aanpassingen
het onderzoek heeft geleid Deze brief wordt door Staatssecretaris Snel via een brief met de
Tweede Kamergedeeld op 13 november 2017
In de reactie aan de Nationale Ombudsman
stelt de Directeur Generaal Belastingdienst 2017 2020
Met u ben ik van mening dat bij het
optreden van de Belastingdienst sprake meet zijn van een juiste balans tussen het
burgerperspactief en het tegengaan van fraude en onrechtmatig gebruik Zeals u opmerkt in het
rapport Is misbruik opsporen en bestrijden ook noodzakelijk Het gaat vaak om grote bedragen
Deze zaak speelde In een tijd waar er politiek en maatschappelljk grote zorg bestond over de
fraude met toeslagen en de nadruk vooral lag op het voorkomen daan an door aanscherping van
regels en toetsing op rechtmatigheid De aandacht voor de In het voorjaar van 2013 in de
publicitelt gekomen fraude met toeslagen heeft deze ontwikkeling verhevigd Het toezicht van
Toeslagen werd hlerdoor verscherpt mede naar aanleiding van de Wet aanpak fraude toeslagen
en fiscallteit Tegelljkertijd was dit aanleiding om het toezicht zoveel mogelljk te verteggen van
toezicht achteraf naar toezicht vooraf Dat heeft destijds geleid tot ‘strongere handhaving en
Het beeld
stevig optreden bij een sterk vermoeden van onrechtmatig gebruik van toeslagen
Is dat bij ongeveer de helft van de gehele groep van vraagouders ook na de herbeoordeling
Toeslagen tot de conclusle Is gekomen dat er geen recht bestaat op kinderopvangtoeslag
Tegelljkertijd constateer ik nu dat in deze casus de hiervoor bedoelde balans te veel is
doorgeslagen naar het tegengaan van misbruik en er onvoldoende oog voor het
burgerperspectlef Is geweest De burger mag en moet erop kunnen vertrouwen dat de
Belastingdienst betrouwbaar en zorgvuldig handelt conform de wet en regelgeving Ouders zijn
In financiele problemen gekomen door de stopzeWng van hun kinderopvangtoeslag en het
ontbreken van de mogelijkheid opnieuw een aanvraag in te dienen Ook werden hun
bezwaarschriften te laat beantwoord Hlerdoor werd hen geen concreet handelingsperspectief
geboden Dit heeft er toe geleid dat de processen en handelswijze van Toeslagen sinds jull 2016
als volgt zijn verbeterd a Toeslagen stopt een toeslag niet meer lopende een onderzoek naar de
rechtmatigheid van de aangevraagde toeslag Pas als uit het onderzoek blljkt dat er geen recht
bestaat wordt de toeslag gestopt Wei kan Indian noodzakelijk geacht de ultbetaling van het
voorschot tijdelijk warden opgeschort B In de communicatie naar de aanvragers wordt duidelijker
aangegeven waarom er geen recht op de toeslag bestaat Wanneer de reden ligt in het niet
overleggen van alle benodigde stukken wordt duidelijker aangegeven welke stukken ontbreken of
niet voldoen C Er wordt meer gestuurd op een tijdige afhandeling van de bezwaarschriften door
Toeslagen D Wanneer een aanvrager vragen stelt over een besllsslng ofde status van een
lopende procedure wordt hij beter te woord gestaan Uiteraard zullen er altijd Individuele situaties
blljven bestaan waarin in verband met het lopende onderzoek bepaalde Informatie nog niet
”^°
gegeven kan worden
Op 14 december2017 vindt een Algemeen Overleg plaats in de Vaste
commissie van Financien van de Tweede Kamer vraar het onderzoeksrapport van de Nationale
Ombudsman wordt besproken ^
173 Op 11 januari 2018 vindt er overleg

plaats tussen de onderzoekers van de Nationale

Ombudsman en medewerkers van het Ministerie van Financien en de Belastingdienst Ten

gevolge van dit overleg heeft de Nationale Ombudsman van de Directeur Generaal
Belastingdienst 2017 2020 nadere informatie gekregen op 16 februari 2018 Flierop antwoordt
de Nationale Ombudsman op 4 april 2018 hetgeen weer aanleiding is tot een reactie op 14 mei
2018 met nadere cijfermatige informatie rond de benadeelde ouders en acties Op 24 mei 2019
volgt een brief van de Nationale Ombudsman aan Staatssecretaris Snel met het verzoek om naar
aanleiding van een nieuwe uitspraak van de Raad van State ook aandacht te schenken aan
ouders in andere OAF zaken waarbij de kinderopvangtoeslag is stopgezet appendix A 10 31

Kamerstukken il 2017 18 31066

nr

387

Tweede Kamer der Staten Generaal 14 12 2017

pwc

34 I Reconstructie en tijdlijn van het

memo

Verslag van Algemeen Overleg 31006 nr 394

Palmen’ | September 2021

De correspondentie eindigt met een brief van Staatssecretaris Snel aan de Nationale
Ombudsman \A^aarin de oprichting van de ‘Adviescommissie Uitvoering Toeslagen’

de

Commissie Donner wordt aangekondigd 22 De correspondentie is terug te vinden in de

Kamerstukken van 3 december 2019
“

174 Op 18 September 2018 worden

dat u In de
Kamervragen opgesteld waaronderde vragen
beantwoording op eerdere Kamervragen heeft aangegeven dat de Belastingdienst zich in het
bestuursrecht vanzelfsprekend za houden aan de uitleg van de Hoge Read die in het

onderhavige geval inhoudt dat de Belastingdienst alle op de zaak hebbende stukken zal
overleggen de uitleg daarvan van de Hoge Raad is a s voIgt «Tot de op de zaak betrekking
hebbende stukken behoren niet slechts de stukken die de inspecteur heeft gebruikt ter
onderbouwing van zijn besluit Daatioe behoren in beginsel ook stukken als hlervoor onder i en
ii bedoeld die de inspecteur wel ter beschikking staan of hebben gestaan maar die hij niet heeft
Betekent dit dus dat als de telefoonnotities
gebruikt ter onderbouwing van zijn besluit»
toegevoegd dienen te worden alle telefoonnotities toegevoegd dienen te worden tenzij een
beroep gedaan wordt op artikel 8 29 van het Burgerlijk Wetboek waarbij de Belastingdienst
gemotiveerd aangeeft waarom bepaalde stukken niet verschaft worden ofalleen aan de rechter
gegeven worden
175\n een brief van 11 oktober 2018 aan de Kamer kondigt Staatssecretaris Snel het onderzoek aan
van de

EDP auditors ^^

Uw Kamer heeft In Kamervragen en debatten op verschillende

momenten aandacht gevraagd voor het project «CAF 11 Hawaii»

Het PwC Kamerlid heeft

in de regaling van werkzaamheden van 19 September gevraagd hoe de problematiek kan worden
In de Kamervragen wordt verwezen naar de Individuele zaak die op 10 September
opgeiost
jl voor de rechtbank van Amsterdam diende en waarvan op 25 September een ultspraak was De
beschikking om de kinderopvangtoeslag stop te zetten was onvoldoende gemotiveerd Hierdoor
was het voor de ouder onduidelijk welke bewijsstukken nog moesten worden aangeleverd Ook
na het stopzetten van de kinderopvangtoeslag heeft Toeslagen de ouder niet goed ge fnformeerd
over het aanleveren van bewijsstukken
Daarnaast voigtuit de uitspraak In deze rechtszaak
dat het recht op de toeslag eerder vastgesteld had kunnen en moeten worden De behandeling
heeft dus te lang geduurd
Het onderkennen van de tekortkomingen In het project CAF 11 is
niet goed verlopen Ingegeven doorde tijdgeest gericht op het voorkomen en aanpakken van
fraude heeft de focus gelegen op de bestrijding van fraude en Is de menselijke meat uit het oog
vertoren Dit heeft vervelende consequenties gehad voor goedwillende ouders van wie de toeslag
is stopgezet tenwljl later bleek dat zij wel recht hlerop hadden De werkwijze Is medio 2016
aangepast kinderopvangtoeslag mag niet direct worden stopgezet Ouders moefen op de
diensten van Toeslagen kunnen rekenen
Naar aanleiding van de geconstateerdeproblemen
kondig ik PwC Staatssecretaris Snel vier maatregelen aan 1 Intern onderzoek naar het
Informatlebeheer bij Toeslagen
Naar aanleiding van de beroepszaak van 10 Septemberjl
heb ik de opdracht gegeven om de systemen bij Toeslagen te doorzoeken op stukken die niet
eerder in de dossiers van belanghebbenden in het CAF 11 project gevoegdzijn
In mijn brief
van 11 September heb Ik gemeld dat er twee stukken ten onrechte niet ter veiirouweiljke Inzage
aan de Kamer zijn gegeven
Naar aanleiding hiervan is aan de directeur Toeslagen de
opdracht gegeven om de procedures voor het vaststeilen opslaan beheren en opieveren van
werk nsfrucf es en andere voor de storing en verantwoording relevante documenten op te stellen
en na te leven Daarmee meet het beter mogelljk worden om bij bezwaarschriften en rechtszaken
tijdig dejuiste stukken aan de betrokken burger te verstrekken en vervolgens verantwoording af
te leggen aan mij en aan uw Kamer
Ook heb ik opdracht gegeven de sysfemen van Toeslagen te doorzoeken op stukken over het

CAF 11 project die niet eerder aan het licht gekomen zijn
van de

Daarvoorzijn onder meer twee auditors

directie Grote Ondernemingen die ICT processen controleren

aan de slag gegaan De
auditors hebben eerst de relevante processen random het project CAF 11 de nformaf esysfemen
en vastleggingen en de mogelijke vindplaatsen van mogelljk relevante gegevens
^^
geinventariseerd

24
23

pwc

Kamerstukken II2018 19 31066

nr

487

Kamerstukken II 201Sn9 31066

nr

572

Aanhangsel Handelingen II 2018 19

nr

Kamerstukken II2018 19 31066

434

nr

35 I Reconstructie en tijdlijn van het

251

memo

Palmen’ | September 2021