Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 VII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2012

Nr. 125

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 augustus 2012
De minister van Wonen, Wijken en Integratie heeft bij brief van 8 februari
2010 (TK 2009–2010, 32 123 XVIII, nr. 64) toegezegd dat in 2011 een breed
onderzoek zou plaatsvinden naar de stand van zaken op woonwagenlocaties.
Bijgaand treft u ter kennisneming het betreffende rapport van de Inspectie
Leefomgeving en Transport (als rechtsopvolger van de VROM-Inspectie)
aan1.
Voor het onderzoek zijn 19 woonwagencentra geselecteerd. Hierbij is een
balans gezocht tussen centra waar het goed of slecht gaat (naar het
oordeel van bewoners en betrokken instanties) en naar centra waar een
positieve of een negatieve ontwikkeling zichtbaar is.
De algehele conclusie van het rapport over woonwagenbewoners in
Nederland is dat het op nogal wat woonwagencentra goed gaat met de
bewoners. Op andere centra is de situatie problematisch. De onderzoekers
constateren dat er gemeenten zijn die geen oplossing hebben voor de
problemen op deze woonwagencentra en daarom «weg kijken».
Bewoners hebben die ruimte gebruikt om ongestoord hun gang te gaan.
Het is belangrijk dat die situatie wordt verbeterd.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-33000-VII-125
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Meer in detail luiden de conclusies van het rapport:
− Er zijn grote verschillen tussen woonwagencentra. Sommige ogen als
een villawijk met grote kavels en grote woningen. Andere zien er
rommelig uit met bijvoorbeeld autowrakken langs het centrum;
− Op circa 70% van de woonwagencentra zijn door gemeente en/of
corporatie de contacten uitbesteed aan een extern bureau of specifiek
voor dit doel opgericht samenwerkingsverband. De onderzoekers
noemen dit een anomalie, ingegeven door onkunde en angst;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VII, nr. 125

1

− Ook wat betreft plaats en omgang met wijkbewoners zijn er grote
verschillen. Er zijn centraal gelegen centra waar wijkbewoners en
woonwagenbewoners veelvuldig contact met elkaar hebben. Maar er
zijn ook afgelegen centra en centra die wel meer centraal gelegen zijn
waar geen of weinig contact is met andere wijkbewoners;
− Meer dan in het verleden zijn woonwagenbewoners in loondienst. Er is
echter ook een grote groep die geen baan heeft. Discriminatie kan
hierbij een rol spelen;
− Het hebben van een uitkering wordt door de woonwagenbewoners
niet altijd als tijdelijk gezien. Men is gewend aan een stabiel laag
inkomen en lijkt daar tevreden mee;
− De onderzoekers menen dat op een aantal centra sprake is van zware
criminaliteit. De onderzoekers wijzen er daarbij op dat, om ongestoord
illegale activiteiten uit te kunnen voeren, het aantrekkelijk kan zijn je op
een woonwagencentrum te vestigen;
− De onderzoekers stellen dat de positie van de woonwagenvrouwen is
verbeterd. Zo ontplooien zij zich meer en meer door een eigen bedrijf,
dan wel door actief te zijn in het bedrijf van hun partner, bijvoorbeeld
in de boekhouding;
− De kampschool voor de kinderen op een kamp, bestaat niet meer.
Kinderen van woonwagenbewoners gaan naar een gewone basisschool. Meer dan gemiddeld gaan deze kinderen vervolgens naar het
VMBO en niet naar hogere opleidingen. Uit gesprekken blijkt dat
kinderen van woonwagenbewoners zich soms gediscrimineerd voelen;
− In sommige gevallen ontwijken woonwagenbewoners de leerplicht.
Bijvoorbeeld door de kinderen niet in Nederland in te schrijven;
− Op lokaal niveau signaleren de onderzoekers soms inadequate
maatregelen voor problemen. Frontlijnwerkers worden niet altijd
voldoende gesteund;
− Tot slot stellen de onderzoekers vast dat gemeenten lang niet altijd
ingrijpen bij problemen. Daarvoor zien de onderzoekers een aantal
argumenten: de ingewikkeldheid van de problematiek, de kosten van
ingrijpen, gebrek aan kennis en contacten, de geringe omvang van de
groep en angst voor intimiderend gedrag en bedreigingen.
Tevens heeft, zoals toegezegd, de VROM-Inspectie onderzoek gedaan naar
het aantal vrijplaatsen op woonwagenlocaties. De Inspectie trekt de
conclusie in het rapport «Vrijplaatsen op woonwagenlocaties» dat het er
alle schijn van heeft dat de problematiek ten opzichte van 2006, toen de
VROM-Inspectie een eerdere meting heeft gedaan, niet kleiner geworden
is. De VROM-Inspectie acht het mogelijk dat 44 gemeenten te maken
hebben met vrijplaatsenproblematiek op woonwagenlocaties. Bij deze
brief treft u dit rapport eveneens aan1.
In het rapport «Woonwagenbewoners in Nederland 2012» staan aanbevelingen ten behoeve van het lokale niveau. Ik zal deze bij de gemeenten
onder de aandacht brengen. Ik ondersteun de door de onderzoekers
geformuleerde uitgangspunten: woonwagenbewoners dienen niet anders
behandeld te worden dan andere bevolkingsgroepen, gemeenten dienen
niet «weg te kijken» en instanties dienen de wet- en regelgeving te
handhaven. Onderlinge afstemming van betrokken organisaties, onder
regie van de gemeente, is van groot belang.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

De in het rapport benoemde problematiek met betrekking tot arbeid,
scholing, gezondheid en veiligheid komt sterk overeen met de problematiek in de aandachtswijken. Vanuit «de wijkenaanpak» is veel kennis
ontwikkeld over de aanpak van deze multi-problematiek door gemeenten.
De VROM-Inspectie heeft in 2009 een handleiding gemaakt voor de
aanpak van (woon) overlast en verloedering. Deze handleiding is in mei
2011 geactualiseerd. Ook voor de aanpak van woonwagenlocaties heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VII, nr. 125

2

de VROM-Inspectie een handreiking gemaakt. Deze kennis kan door
gemeenten ook ingezet worden voor de aanpak van dezelfde problemen
bij woonwagencentra.
Het rapport doet de suggestie om de Regionale Informatie en Expertise
Centra (RIEC’s) en het Landelijk Informatie en Expertise Centrum (LIEC) in
dit verband een rol te geven in de aanpak van criminaliteit. In RIEC’s wordt
reeds samengewerkt met onder meer gemeenten, Openbaar Ministerie,
politie en belastingdienst bij de aanpak van vrijplaatsen.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. W. E. Spies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VII, nr. 125

3