Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 477

Geneesmiddelenbeleid

Nr. 461

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2017
In december 2015 zijn er afspraken gemaakt met de partijen van het
Hoofdlijnakkoord Medisch Specialistische Zorg (MSZ) om de betaalbaarheid en toegankelijkheid van dure geneesmiddelen ook voor de lange
termijn te borgen.1 Eén van deze afspraken is het uitbrengen van een
monitor, uitgevoerd door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), over dure
geneesmiddelen in de medisch specialistische zorg. Deze monitor is een
belangrijke indicator om de uitgavenontwikkeling van dure geneesmiddelen te volgen en te kijken hoe het staat met de contractering, inkoop,
betaalbaarheid en toegankelijkheid van geneesmiddelen in de MSZ. Op
6 juli 2017 heeft mijn ambtsvoorganger u de derde monitor in deze reeks
toegezonden.2
Bijgevoegd stuur ik u de vierde monitor, die op 5 december 2017 door de
NZa is vastgesteld3. De belangrijkste uitkomsten van de monitor wil ik hier
kort noemen.
Uitgavenontwikkeling
De NZa constateert dat de uitgaven aan dure geneesmiddelen blijven
stijgen, gemiddeld met 6 à 7% per jaar in 2015 en 2016 (in 2013 en 2014
lag het percentage rond de 8%). Deze stijging wordt veroorzaakt door de
komst van nieuwe geneesmiddelen met een hoge prijs en een hoge
budgetimpact. Een groot deel van de totale groeiruimte binnen de MSZ is
volgens de NZa nodig om deze uitgavengroei van de dure geneesmiddelen op te vangen, waardoor er minder groeiruimte overblijft voor de
overige MSZ.

1

Deze afspraken heeft mijn ambtsvoorganger u op 29 januari 2016 als bijlage bij de geneesmiddelenvisie toegezonden (Kamerstuk 29 477, nr. 358).
Kamerstuk 29 477, nr. 434.
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2

kst-29477-461
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 477, nr. 461

1

Contractering
De NZa constateert enerzijds dat zorgverzekeraars optimistisch zijn over
de ontwikkeling van de scherpere inkoopprijzen, anderzijds signaleert zij
ook dat dure geneesmiddelen regelmatig een knelpunt vormen in de
totstandkoming van de contracten tussen zorgverzekeraars en
zorgaanbieders.
De Horizonscan+, een instrument dat reeds voor handen is, kan helpen
om eerder duidelijkheid te krijgen over de komst van nieuwe geneesmiddelen, en daarmee het contracteerproces vergemakkelijken.
De NZa adviseert partijen meer gebruik te maken van dit instrument. Ik
ondersteun dit advies van harte en werk daarnaast door aan het ontwikkelen van een internationale horizonscan samen met andere landen. Het
Zorginstituut Nederland streeft ernaar de volgende nationale horizonscan
in januari 2018 uit te brengen.
Betaalbaarheid
De monitor laat zien dat ziekenhuizen en zorgverzekeraars steeds vaker in
staat zijn lagere prijzen te bedingen voor geneesmiddelen. Bovendien
neemt bij zowel zorgverzekeraars als zorgaanbieders de aandacht voor
doelmatige inzet van geneesmiddelen toe. Dat zijn hele mooie ontwikkelingen. De NZa geeft aan dat het goed zou zijn als ziekenhuizen nog meer
zouden inzetten op het optimaliseren van hun inkoopstrategie. Het per
1 oktober 2017 ingestelde Platform Inkoopkracht Dure Geneesmiddelen
biedt partijen de mogelijkheid om kennis en ervaringen uit te wisselen en
van elkaar te leren, ten einde de inkoop van geneesmiddelen verder te
optimaliseren. In het kader van de betaalbaarheid noemt de NZa ook het
belang van het verkrijgen van transparantie over de invloed van de
farmaceutische industrie op het voorschrijfgedrag van medisch specialisten. Het merendeel van de ziekenhuizen en verzekeraars besteed hier
actief aandacht aan. Ik roep de resterende ziekenhuizen en verzekeraars
dan ook op deze voorbeelden te volgen.
Toegankelijkheid
Het is van groot belang dat iedere patiënt de behandeling krijgt die hij of
zij nodig heeft. Uit deze monitor is niet gebleken dat patiënten in
Nederland op dit moment geen toegang hebben tot een geneesmiddel dat
onder de aanspraak van de Zorgverzekeringswet valt. Wel constateert de
NZa dat patiënten soms moeten wachten om te worden behandeld in een
bepaald ziekenhuis, al dan niet na doorverwijzing. Dit wordt volgens de
NZa veroorzaakt door het verschillende selectieve inkoopbeleid van
zorgverzekeraars, dat als een knelpunt door zorgaanbieders wordt
ervaren. In dat kader ondersteun ik dan ook de oproep van de NZa aan
zorgverzekeraars en zorgaanbieders om eerder en duidelijker met elkaar
te communiceren over de plaats en hoogte van de vergoeding van nieuwe
dure geneesmiddelen binnen de MSZ. Tot slot concludeert de NZa dat er
nog steeds een reële kans bestaat dat in de toekomst de toegankelijkheid
van behandelingen met geneesmiddelen onder druk komt te staan. Dit
wordt veroorzaakt door de aanhoudende kostenstijging van geneesmiddelen en de verwachte introductie van nieuwe geneesmiddelen. De NZa
blijft de ontwikkelingen op het gebied van de betaalbaarheid en toegankelijkheid van dure geneesmiddelen meten. Wanneer zorgverzekeraars hun
zorgplicht onvoldoende zouden naleven, grijpt de NZa in.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 477, nr. 461

2

Nazorg bij gebruik dure geneesmiddelen
Tijdens het Algemeen Overleg Geneesmiddelenbeleid en Psychofarmaca
van 9 februari jl. (Kamerstuk 29 477, nr. 419) heeft mijn ambtsvoorganger
toegezegd de NZa te vragen om te kijken naar de financiering van nazorg
bij dure geneesmiddelen en in hoeverre daarover regionaal afspraken
gemaakt kunnen worden als de behandeling met dergelijke middelen
gecentraliseerd wordt.
De NZa bericht hierover in deze monitor en meldt dat het bij selectief
inkopen in principe mogelijk is dat een patiënt enkel voor het geneesmiddel wordt verwezen naar een ander ziekenhuis, en niet voor de
(gehele) behandeling. Zeven van de acht zorgverzekeraars geven aan dat
het per patiënt en per zorgaanbieder vervolgens verschilt of de patiënt als
gevolg hiervan voor de gehele behandeling wordt doorverwezen of alleen
voor de toediening van een duur geneesmiddel. De helft van de ziekenhuizen geeft in de monitor aan dat zij hierover geen afspraken hebben
gemaakt met zorgverzekeraars, maar dat zij er van uitgaan dat de gehele
behandeling in het ziekenhuis waarnaar doorverwezen is, plaatsvindt. Met
het toezenden van deze monitor doe ik de gedane toezegging omtrent
nazorg bij gebruik van dure geneesmiddelen af.
Tot slot
Uit de monitor «Geneesmiddelen in de medisch-specialistische zorg» van
de NZa blijkt dat partijen in de MSZ zich actief inzetten voor het borgen
van de betaalbaarheid en toegankelijkheid van dure geneesmiddelen.
Hierin worden stappen gezet en successen geboekt. Tegelijkertijd is het
duidelijk dat de uitgaven aan dure geneesmiddelen blijven stijgen en
zorgaanbieders en zorgverzekeraars knelpunten ervaren. Het borgen van
de betaalbaarheid en toegankelijkheid van dure geneesmiddelen vraagt
inzet van alle partijen. Het gaat dan om zorgverzekeraars, zorgaanbieders
en de overheid, maar zeker ook om de farmaceutische industrie. De
uitkomsten van deze monitor neem ik mee in de verdere uitvoering van de
geneesmiddelenvisie en de daarbij horende agenda. Zoals ik u ook in de
voortgangsbrief geneesmiddelenbeleid van 16 november jl.4 heb gemeld,
bericht ik u in het nieuwe jaar over de verdere acties die ik op het terrein
van de dure geneesmiddelen ga ondernemen.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

4

Kamerstuk 29 477, nr. 452

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 477, nr. 461

3