Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 462

Wijziging van de Wet waardering onroerende
zaken in verband met een verruiming van de
openbaarheid van de WOZ-waarde en enkele
technische aanpassingen

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 1 februari 2013
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.

Inleiding
Openbaarheid van de WOZ-waarden
De landelijke voorziening WOZ
Afschaffen van de Fierensmarge
Informele wijze van bezwaarafhandeling
Gevraagde adviezen en reacties internetconsultatie
Budgettaire aspecten
Gevolgen voor burgers en bedrijven
Overig
Artikelsgewijze toelichting

1
1
6
10
12
13
14
14
14
15

1. Inleiding
Het kabinet heeft met interesse kennisgenomen van de vragen en
opmerkingen van de leden van de fracties van de VVD, de PvdA, de PVV,
de SP, het CDA, D66, de ChristenUnie en de SGP. Bij de beantwoording
van de vragen is zo veel mogelijk de volgorde van het verslag aangehouden. Voor zover de vraag in een andere paragraaf is beantwoord, is op
de oorspronkelijke plaats van de vraag in het verslag een verwijzing
opgenomen naar het onderdeel waar die vraag is beantwoord.
2. Openbaarheid van de WOZ-waarden
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de wijze waarop het
opvragen van de WOZ-waarde kan plaatsvinden. Het kabinet hecht eraan
het onderscheid te benadrukken tussen enerzijds de landelijke voorziening
WOZ en het gebruik daarvan door de geautoriseerde afnemers van de
Basisregistratie WOZ en anderzijds de aparte «openbare» voorziening
(WOZ-viewer) voor het opzoeken van een WOZ-waarde door burgers. De
landelijke voorziening WOZ is uitsluitend bedoeld voor afnemers die bij
wettelijk voorschrift zijn aangewezen en die WOZ-gegevens nodig hebben

kst-33462-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

1

voor de uitoefening van hun wettelijke taak. Afnemers zijn onder andere
de rijksbelastingdienst, de waterschappen en de gemeenten zelf. De
voorziening betekent een vereenvoudiging van de (al bestaande) levering
van WOZ-gegevens van gemeenten aan de afnemers. De WOZ-viewer
biedt burgers de mogelijkheid WOZ-waarden op te zoeken. Dat gebeurt
niet door directe inzage in de landelijke voorziening WOZ, maar via een
apart digitaal loket. Om het opvragen door burgers digitaal mogelijk te
maken wordt uit de landelijke voorziening WOZ periodiek «een loket»
gevuld met WOZ-waarden. De WOZ-waarden worden gekoppeld aan
adresgegevens en enkele objectkenmerken, zoals de oppervlakte van het
object, die afkomstig zijn uit de Basisregistratie adressen en gebouwen
(BAG). Deze basisregistratie presenteert deze informatie onder andere in
een BAG-viewer. In het zogenoemde WOZ-loket wordt een koppeling
gelegd tussen deze reeds openbare gegevens en de WOZ-waarde. Ter
verduidelijking is in de bijlage een voorbeeld bijgevoegd van datgene wat
men te zien kan krijgen in de WOZ-viewer.1 Door de totstandkoming van
de landelijke voorziening WOZ kan de openbaarheid van de WOZ-waarde
dus op eenvoudige wijze gerealiseerd worden. Gemeenten hoeven dan
niet (meer) individuele verzoeken van burgers om WOZ-waarden te
behandelen. Het opvragen van de WOZ-waarde in de WOZ-viewer werkt,
dit in antwoord op de vragen van de leden van de fracties van de VVD en
D66, op een vergelijkbare wijze als de opvraag van bijvoorbeeld
BAG-gegevens in de bestaande BAG-viewer. Via een website kan door
middel van een adres een bijbehorende WOZ-waarde worden
opgevraagd. Het openbaar zijn van de WOZ-waarde houdt in dat er in
beginsel geen beperkingen zijn in het opvragen van WOZ-waarden, tenzij
men een bestand met een groot aantal WOZ-waarden wil ontvangen. De
vragen van de leden van de fracties van de VVD en de PvdA of mensen
voortaan ook puur uit nieuwsgierigheid WOZ-waarden kunnen opvragen,
beantwoordt het kabinet bevestigend. Overigens is het zo dat elk adres
apart geselecteerd moet worden om de informatie te kunnen inzien.
Aanvraag van grote aantallen ineens in de WOZ-viewer is dus niet
mogelijk. Bovendien is het nu ook al zo dat men de WOZ-waarden van
maximaal negen woningen kan opvragen, zoals die van gelijksoortige
woningen in de straat of buurt. Het verstrekken van WOZ-waarden van
andere woningen vormt een onderdeel van de motivering van de juistheid
van de WOZ-waarde. De openbaarheid van de WOZ-waarde biedt
daarmee een duidelijke vergroting van de mogelijkheid om de
WOZ-waarde van de eigen woning te controleren en dwingt gemeenten
tot nog grotere zorgvuldigheid bij het vaststellen van de WOZ-waarden. Er
worden, dit in antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de
ChristenUnie ter zake, geen voorwaarden gesteld aan het al dan niet zijn
van belanghebbende bij die WOZ-waarde.
De leden van de fracties van de VVD en de SP vragen naar de rol van de
WOZ-waarde bij de bestrijding van vastgoedfraude, de omvang van de
fraude en de rol van de notarissen en de banken hierin. Sedert 1 januari
2010 is wettelijk geregeld dat bij algemene maatregel van bestuur
bestuursorganen en derden aangewezen kunnen worden die bevoegd zijn
om de WOZ-waarde voor een bepaald doel op te vragen en te gebruiken.2
Per die datum zijn in het Uitvoeringsbesluit kostenverrekening en
gegevensuitwisseling Wet waardering onroerende zaken notarissen (als
bestuursorgaan) en verzekeraars en aanbieders van hypothecair krediet
(derden) aangewezen in het kader van de bestrijding van vastgoedcriminaliteit. Voor cijfers omtrent vastgoedfraude en maatregelen die zijn
genomen in het kader van de aanpak misbruik en criminaliteit in de
vastgoedsector (2008–2011) zou ik willen verwijzen naar de brief van
1
2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Kamerstukken II 2009/10, 32 129.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

2

7 maart 2012 van de ministers van Veiligheid en Justitie en van Financiën
aan de Tweede Kamer.3
De vraag van de leden van de fractie van de VVD of er geen verschillen
tussen gemeenten gaan ontstaan door een informeel contactmoment
wordt beantwoord in paragraaf 5.
De leden van de fractie van de PvdA vragen waarop de verwachting
gebaseerd is dat het aantal bezwaarschriften zal dalen als gevolg van de
openbaarheid van de WOZ-waarde. De leden schatten in dat ook de
omgekeerde reactie mogelijk is. De leden van de fractie van de
ChristenUnie vragen in hoeverre openbaarmaking van de WOZ-waarde
bijdraagt aan de acceptatie van die waarde. De leden van deze fractie
vragen tevens of openbaarmaking niet juist tot meer vragen en onduidelijkheid leidt en of er niet meer objectkenmerken nodig zijn om een goede
vergelijking te maken. Voor het draagvlak van de vastgestelde
WOZ-waarde is het voor belanghebbenden van belang dat zij kunnen
nagaan of gelijke gevallen gelijk zijn behandeld, en ongelijke gevallen
ongelijk naar de mate van de ongelijkheid. Belanghebbenden willen
doorgaans niet alleen weten of de gemeente volgens bepaalde
(voorspelbare) normen heeft gewerkt. Ook verwacht men dat er bij de
WOZ-taxaties een stelselmatige en consistente onderlinge vergelijking
tussen woningen heeft plaatsgevonden. Immers, ook bij de totstandkoming van de marktwaarde (de prijzen die kopers en verkopers overeenkomen) staat deze vergelijking met andere woningen centraal. In dat licht
bezien kan een verruiming van de openbaarheid eraan bijdragen dat
belanghebbenden worden gesterkt in het vertrouwen dat de gemeente op
basis van de gegevens voor een individuele waardering de WOZ-waarde
binnen het stramien van wet- en regelgeving in vergelijking met andere
woningen goed heeft ingevuld. Hoewel het kunnen inzien van
WOZ-waarden in eerste instantie zou kunnen leiden tot meer vragen bij
belanghebbenden over hun eigen WOZ-waarde, zal een openbare
WOZ-waarde naar de overtuiging van het kabinet vervolgens leiden tot
een grotere acceptatie. Een openbare WOZ-waarde vergroot de transparantie voor de burger over de (totstandkoming van) de WOZ-waarde. Door
de combinatie met de reeds openbare objectkenmerken uit de BAG kan de
burger WOZ-waarden van door hem zelf gekozen panden vergelijken op
overeenkomsten of verschillen. De openbaar te presenteren objectkenmerken van woningen betreffen slechts een zeer klein deel van de
objectkenmerken die de gemeente gebruikt om de WOZ-waarde te
bepalen, omdat de meeste kenmerken te specifiek zijn. Daarom blijft het
aan de belanghebbende te verstrekken taxatieverslag met daarop een veel
groter aantal kenmerken over de eigen woning ook van belang als
mogelijkheid voor de gemeente om de juistheid van de vastgestelde
WOZ-waarde te onderbouwen. Ook in de toekomst wordt dit taxatieverslag uitsluitend ter beschikking gesteld aan de belanghebbende. Als
gevolg van de openbaarheid kan het aantal bezwaarschriften naar
verwachting in eerste instantie toenemen. Een open discussie over de
totstandkoming van de WOZ-waarde kan uiteindelijk alleen maar leiden
tot een verbetering van de kwaliteit van de WOZ-waarde en een
vergroting van de acceptatie van de WOZ-waarde bij burgers. Daarom zal
het aantal bezwaarschriften, zoals gesteld in de memorie van toelichting
op termijn, naar verwachting dalen.
De leden van de fractie van de SP vragen of er nog een evaluatie gepland
staat om te kijken of het aantal bezwaarschriften naar aanleiding van dit
wetsvoorstel daalt. Een stijging of daling van het aantal bezwaarschriften
is van meer elementen afhankelijk dan het onderhavige wetsvoorstel,
zoals de ontwikkelingen op de vastgoedmarkt. Een wijziging van het
3

Kamerstukken II 2011/12, 29 911, nr. 63.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

3

bezwaarpercentage is dan ook niet één op één te linken aan dit
wetsvoorstel, hoewel het een indicatie kan zijn. De monitoring van het
bezwaarpercentage waarnaar deze leden vragen, geschiedt jaarlijks door
de Waarderingskamer, de toezichthouder op de uitvoering door de
gemeenten van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). De
Waarderingskamer rapporteert daarover tenminste één maal per jaar
(meestal rond 1 juli) aan de Minister van Financiën. Zij publiceert deze
cijfers ook op haar website. De leden van de fractie van de PvdA vragen
naar een overzicht van het aantal bezwaarschriften sinds 2002. Uit
onderstaand overzicht, dat is verstrekt door de Waarderingskamer, blijkt
dat het bezwaarpercentage4 de laatste jaren gestaag is gedaald.
Jaar

1997

2001

2005

2007

2008

2009

2010

2011

2012

Waardepeildatum
Percentage bezwaarschriften

1-1-1995
7,3%

1-1-1999
8,0%

1-1-2003
7,2%

1-1-2005
3,3%

1-1-2007
3,5%

1-1-2008
3,5%

1-1-2009
2,7%

1-1-2010
2,6%

1-1-2011
2,9%

De leden van de fracties van de PvdA, de SP en de PVV vragen waarom
het bezwaarlijk is dat de WOZ-waarde van niet-woningen openbaar wordt.
Het kabinet staat in beginsel niet afwijzend tegenover openbaarmaking
van WOZ-waarden van niet-woningen. Rond woningen zijn echter de
belangen omtrent de openbaarheid van WOZ-waarden ook anders dan bij
niet-woningen. De openbaarheid van de WOZ-waarde van woningen biedt
mensen de mogelijkheid de juistheid van deze WOZ-waarde te controleren door onderlinge vergelijking. Immers bij woningen komt de
marktwaarde ook op basis van onderlinge vergelijking tot stand. Bij
niet-woningen is deze onderlinge vergelijking, mede gezien de toegepaste
taxatietechnieken, minder van betekenis. Daarom zal bij niet-woningen
het openbaar maken van WOZ-waarden minder invloed hebben op het
kunnen controleren van de juistheid van de WOZ-waarde. Zoals aangegeven kan de WOZ-waarde van niet-woningen verder ook concurrentiegevoelige informatie zijn. Mogelijke openbaarmaking moet dan ook met de
nodige zorgvuldigheid geschieden. Bij niet-woningen is daarmee sprake
van een andere afweging tussen het belang van openbaarheid en het
belang van bescherming van individuele informatie. Het kabinet wacht
daarom met interesse het in de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel vermelde onderzoek van de Waarderingskamer af met
betrekking tot de (niet) openbaarheid van de WOZ-waarde van
niet-woningen. Verder vragen de leden van de fractie van de SP nog waar
de grens ligt tussen woningen en niet-woningen en wie die grens bepaalt.
Voor het onderscheid tussen woningen en niet-woningen is aangesloten
bij het begrip woning uit de Gemeentewet. Een woning wordt daar als
woning aangemerkt indien de onroerende zaak in hoofdzaak – voor ten
minste 70 percent – tot woning dient of volledig dienstbaar is aan
woondoeleinden. Dit is een breed gehanteerd en uitgekristalliseerd
criterium.
De vraag van de leden van de PvdA over een vergoeding voor het
opvragen van WOZ-waarden wordt beantwoord in paragraaf 3.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of de afgelopen periode het
langs digitale weg eenvoudiger beschikbaar maken van informatie ook
heeft geleid tot de situatie dat mensen meer informatie willen hebben. Het
grote voordeel van het langs digitale weg beschikbaar stellen van
informatie, is het feit dat het hierdoor mogelijk wordt dat iedereen de
informatie krijgt waaraan men behoefte heeft. De toenemende informatievraag door de digitalisering is ook bij de uitvoering van de Wet WOZ
merkbaar. In het kader van de Wet WOZ kunnen belanghebbenden hun
taxatieverslag eenvoudig ophalen via de digitale weg. De ervaring leert
dat ruim 10% van de eigen-woningbezitters dit doet en op deze wijze de
4

Percentage bezwaarschriften ten opzichte van het aantal verstuurde biljetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

4

informatie krijgt die men wil ontvangen. Voor de digitalisering moesten
belanghebbenden vaak meer moeite doen om een taxatieverslag bij de
gemeente op te vragen. Het eenvoudig beschikbaar zijn, betekent niet dat
ook iedereen de informatie zal raadplegen. Ook bij andere openbare
informatiebronnen, bijvoorbeeld de BAG, blijkt dat door een deel van de
mensen deze informatie als zeer nuttig wordt ervaren, terwijl anderen
geen behoefte hieraan hebben.
De leden van de fracties van D66, ChristenUnie, de SGP en het CDA
vragen naar de belangenafweging van een openbare WOZ-waarde in
relatie tot de privacy van de burger en op grond waarvan het kabinet een
omslag in het denken veronderstelt. De ontwikkeling van het denken over
het openbaar maken van gegevens met een mogelijk privacygevoelig
karakter is op gang gekomen met de toegenomen digitalisering.
Gegevens worden steeds meer beschouwd als objectgegevens en niet
langer als persoonsgegeven. Al enige jaren kan op de website van het
Kadaster onder meer de laatste verkoopprijs van een woning, de
hypotheek die rust op een woning en de eigenaar van een woning
opgevraagd worden. Het kabinet ziet niet in waarom een openbare
WOZ-waarde op meer weerstand zou stuiten dan het kenbaar zijn van de
aankoopprijs en de hoogte van een hypotheek die op een woning rust. De
veronderstelling van het kabinet over de omslag van het denken wordt
gestaafd door de gevraagde adviezen, zowel bestuurlijk (adviezen
Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Waarderingskamer, Unie van
Waterschappen) als maatschappelijk (Vereniging Eigen Huis in reactie op
de internetconsultatie). Naast de afweging omtrent de weerstand tegen
openbaarheid is ook van belang de ontwikkeling van de behoefte aan
openbaarheid. Maatschappelijk is er steeds meer behoefte aan informatie
om de overheid te controleren en in het onderhavige geval om te
controleren of de WOZ-waarde correct is. Deze beide tendensen, van
minder weerstand en toename van behoefte, hebben nu geleid tot dit
wetsvoorstel. Een openbare WOZ-waarde is, in reactie op vragen van de
leden van de fractie van de ChristenUnie, dan inderdaad niet noodzakelijk
maar wel een logisch gevolg van een maatschappelijke ontwikkeling. De
geschetste maatschappelijke ontwikkeling blijkt nog niet uit de door deze
leden aangehaalde jurisprudentie, omdat hierin getoetst wordt aan doel
en strekking van de bestaande wet- en regelgeving.
De leden van de fractie van D66 vragen of er een enquête is gehouden.
Voorts vragen de leden van fractie van de SGP hoeveel percent van de
burgers niet wil instemmen met een openbare WOZ-waarde en wat
daarbij hun overwegingen zijn. Uit een onderzoek van TNS/Nipo,
uitgevoerd in opdracht van de Waarderingskamer, blijkt dat 69 percent
van de ondervraagden geen bezwaar heeft tegen een openbare
WOZ-waarde, 23 percent heeft dat wel en 8 percent heeft geen mening.
Uit de enkele negatieve reacties op de internetconsultatie blijkt dat er
angst bestaat dat de WOZ-waarde leidend zal worden bij de vaststelling
van de waarde van een woning. Bij een vraagprijs boven de WOZ-waarde
verwacht men dat een openbare WOZ-waarde nadelig is voor de
onderhandelingspositie. Het is wel van belang dat men zich realiseert dat
de WOZ-waarde uitgaat van een waardepeildatum die ligt op 1 januari van
het jaar voorafgaand aan het jaar waarvoor de WOZ-waarde geldt. De
WOZ-waarde in een jaar loopt dus altijd tenminste een jaar achter op de
actuele marktwaarde. Door dit tijdverschil verwacht het kabinet dan ook
dat de prijsvorming vooral door actuele marktomstandigheden zal worden
beïnvloed en niet zozeer door de WOZ-waarde. De leden van de fractie
van D66 en de SGP vragen of het kabinet heeft overwogen om een
mogelijkheid te creëren voor belanghebbenden om aan te geven dat de
WOZ-waarde van hun woning niet openbaar wordt (een zogenaamde
opt-outregeling) of dat de identiteit van de opvrager geregistreerd zou

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

5

kunnen worden. Het kabinet heeft deze opties inderdaad overwogen. Het
kabinet achtte echter een beperking van de openbaarheid van de
WOZ-waarde zowel beleidsmatig als uitvoeringstechnisch niet wenselijk.
De beoogde transparantie wordt met een beperking van de openbaarheid
niet bereikt waardoor de vergroting van de acceptatie van de
WOZ-waarde ook onder druk komt te staan. Verder brengt het inbouwen
van een opt-outregeling of een toegangsdrempel extra kosten met zich
mee door een complexere uitvoering.
Ten slotte vragen de leden van de fractie van de SGP nog of het kabinet
het aspect van veiligheid en justitie heeft meegewogen in de zin dat de
WOZ-waarde voor inbrekers een instrument kan zijn om te zien waar
mogelijk wat te halen is. Hoewel het kabinet inziet dat een openbare
WOZ-waarde dergelijk inzicht zou kunnen verschaffen geeft naar de
mening van het kabinet een openbare WOZ-waarde niet meer inzicht dan
nu reeds het geval is op basis van de reeds openbare hypotheken en
verkoopprijzen of het in ogenschouw nemen van de woningen ter plaatse.
Daarbij kunnen nog twee kanttekeningen geplaatst worden.
WOZ-waarden zullen doorgaans voor inbrekers niet massaal zijn op te
vragen zodat inzage van een WOZ-waarde op lokale kennis zal zijn
gebaseerd. Een directe relatie tussen de WOZ-waarde en inboedel staat
niet op voorhand vast en berust dan ook op een persoonlijke inschatting.
De leden van de fracties van de ChristenUnie en D66 vragen naar het
verschil tussen openbaar raadpleegbare WOZ-waarden en open data. Het
verschil tussen beide is dat de WOZ-waarde als openbaar raadpleegbaar
gegeven opgevraagd kan worden door burgers. Het begrip open data
betekent dat door de overheid gegenereerde gegevens hergebruikt
kunnen worden door de burger en vooral door bedrijven voor eigen
toepassingen zoals in websites en applicaties.
3. De landelijke voorziening WOZ
Gezien de vragen die alle fracties stellen over de landelijke voorziening
WOZ acht het kabinet het raadzaam om te benadrukken dat de landelijke
voorziening WOZ een gesloten registratie is, die het sluitstuk vormt van
de basisregistratie WOZ die is ondergebracht bij de gemeenten. Een
gesloten registratie houdt in dat bestuursorganen alleen op basis van een
wettelijk voorschrift de WOZ-gegevens ontvangen en mogen gebruiken.
Afnemers van de basisregistratie WOZ zijn bijvoorbeeld de rijksbelastingdienst en de waterschappen. De introductie van de landelijke voorziening
WOZ betekent dat de bij de gemeenten ondergebrachte basisregistratie
WOZ op landelijk niveau bijeengebracht wordt en daar voor de afnemers
wordt ontsloten. Dit betekent een enorme vereenvoudiging voor de
afnemers die niet meer van alle (betrokken) gemeenten apart een bestand
hoeven te ontvangen. De landelijke voorziening WOZ is dus iets anders
dan het hiervoor in paragraaf 2 genoemde openbare WOZ-loket in de
vorm van de WOZ-viewer, die door burgers gebruikt kan worden om de
WOZ-waarde op te vragen. De landelijke voorziening WOZ voorziet de
WOZ-viewer wel periodiek van actuele WOZ-waarden.
De leden van de fractie van de VVD vragen welke gegevens in de
landelijke voorziening WOZ zullen worden opgenomen en of de privacy
van een individu genoeg gewaarborgd is. Via de landelijke voorziening
WOZ worden de afnemers voorzien van alle gegevens die zij nodig
hebben voor de uitvoering van hun wettelijke taak. Ze bevat derhalve veel
meer gegevens dan alleen de WOZ-waarden met bijbehorende adresge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

6

gevens, zoals bijvoorbeeld gespecificeerde objectgegevens.5 Aangezien
burgers geen toegang hebben tot de gegevens in de basisregistratie WOZ
en dus ook niet tot de landelijke voorziening WOZ is de privacy voldoende
geborgd. Aan de vraag van de leden van de fractie van de SP welke
maatregelen getroffen worden voor mensen die geen toegang hebben tot
internet wordt dan ook niet toegekomen. In antwoord op de vragen van
deze leden kan het kabinet bevestigen dat voor de landelijke voorziening
WOZ dezelfde privacy- en veiligheidseisen gelden als voor andere
basisregistraties. Nu de landelijke voorziening WOZ niet een voor burgers
toegankelijke voorziening wordt, zijn de vragen van de leden van de
fracties van de SP en de ChristenUnie over de acceptatie van de
WOZ-waarden en de duur van de bezwaarafhandeling meegenomen in de
paragraaf over de openbaarheid, dan wel worden meegenomen in de
paragraaf over de informele wijze van bezwaarafhandeling.
In antwoord op de vragen van de fractie van de SP over de meerwaarde
van het ontsluiten van informatie op landelijke schaal benadrukt het
kabinet nogmaals dat de basisregistratie WOZ een gesloten registratie is.
Naast de rijksbelastingdienst en de waterschappen is één van de wettelijk
aangewezen afnemers van de basisregistratie WOZ is het Centraal Bureau
voor de Statistiek (CBS). Het CBS ontvangt de WOZ-gegevens voor de
berekening van de belastingcapaciteit van gemeenten. De belastingcapaciteit speelt een belangrijke rol bij de algemene uitkering uit het gemeentefonds die elke gemeente ontvangt. Het CBS publiceert op basis van de
ontvangen WOZ-gegevens ook geaggregeerde data op zijn website.
Burgers en gemeenten die vergelijkingen willen maken tussen gemeenten
over bijvoorbeeld aantallen bezwaarschriften en de behandelingsduur
daarvan, kunnen deze informatie vinden op de website van de Waarderingskamer, die over deze gegevens van de gemeenten beschikt vanuit
haar toezichthoudende rol.
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom er onderscheid
gemaakt wordt tussen de WOZ-gegevens en de basisregistratie WOZ
gegevens en in hoeverre dit onderscheid in de praktijk handhaafbaar is.
Dit onderscheid wordt gemaakt omdat niet alle voor de afnemers
benodigde WOZ-gegevens zijn opgenomen in de basisregistratie WOZ.
Afnemers hebben voor de uitvoering van hun wettelijke taak soms heel
specifieke gegevens nodig, die niet van belang zijn voor andere afnemers
en daarom niet zijn opgenomen in de basisregistratie WOZ. Bijvoorbeeld
alleen voor waterschappen is een kenmerk als «meegetaxeerde oppervlakte gebouwd» van betekenis. Dit specifiek gegeven wordt via de
landelijke voorziening WOZ ter beschikking gesteld van waterschappen,
terwijl andere afnemers dit gegeven niet zullen krijgen. Het onderscheid
tussen de verschillende gegevens bestaat ook nu al en levert in de praktijk
geen problemen op. Digitalisering van de gegevensstromen door
tussenkomst van de landelijke voorziening zal dit proces alleen maar
vereenvoudigen. Ten overvloede wijst het kabinet er op dat de landelijke
voorziening WOZ alleen de WOZ-gegevens bevat die aan andere partijen
geleverd worden. Alle WOZ-gegevens die de gemeente gebruikt om de
taxatie uit te voeren, zoals objectkenmerken, marktgegevens en taxatieverslagen, blijven uitsluitend bij de gemeente en komen niet in de
landelijke voorziening WOZ.
De leden van de fractie van de SGP vragen naar de verwachte inhoud van
de algemene maatregel van bestuur op grond waarvan bulkgegevens
opgevraagd kunnen worden. De leden van de fractie van het CDA vragen
5

Zie voor een overzicht van de WOZ-gegevens de bijlage bij het Uitvoeringsbesluit kostenverrekening en gegevensuitwisseling Wet waardering onroerende zaken en de Catalogus Basisregistratie waarde onroerende zaken en de Catalogus WOZ-gegevens voor afnemers die beide zijn
gepubliceerd op de website van de Waarderingskamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

7

naar bedragen die voor deze bulkopvraag gerekend kunnen worden. Op
dit moment is nog niet bekend welke partijen voor het opvragen van grote
bestanden in aanmerking willen komen. Gedacht kan worden aan de
categorieën bestuursorganen en derden die nu al bevoegd zijn voor
aangewezen doeleinden een WOZ-waarde van een woning op te vragen.6
Voor verzoeken binnen die doeleinden zijn zij afnemer van de landelijke
voorziening WOZ, daarnaast kunnen zij zich abonneren voor het afnemen
van grote bestanden. Voor wat betreft de te rekenen bedragen bij
bepaalde hoeveelheden opvraag kan gedacht worden aan de tarieven
zoals die voor gegevens uit bijvoorbeeld de BAG in rekening worden
gebracht, bijvoorbeeld voor eenmalige verstrekking van alle gegevens
€ 150.7 Conform het overheidsbeleid gaat het hierbij primair om het
dekken van de verstrekkingskosten.
De vragen van de leden van de fracties van de PvdA, de PVV en het CDA
over de kosten van de landelijke voorziening WOZ en het opvragen van de
WOZ-waarden worden beantwoord in de paragraaf over de budgettaire
aspecten.
De leden van de fractie van de SP vragen of er breder onderzoek is
gedaan naar samenhangende problematiek met de onzekerheid van de
burger aangaande fluctuerende onroerendezaakbelastingen (OZB), dan
wel de openbaarheid van taxatierapporten. Het doel van het invoeren van
de landelijke voorziening WOZ is niet, zoals de leden van de fractie van de
SP veronderstellen, het vergroten van de acceptatie van de
WOZ-beschikking bij de burger, maar het vereenvoudigen van de levering
van de WOZ-gegevens aan de afnemers. De openbaarheid van de
WOZ-waarde heeft uiteraard wel tot doel om de acceptatie van de
WOZ-beschikking te vergroten. De WOZ-waarde wordt in verschillende
wetten als grondslag gebruikt voor de bepaling van het belastbaar bedrag
of de heffingsmaatstaf van een belasting of heffing, bijvoorbeeld de
erfbelasting in de Successiewet 1956 en de OZB in de Gemeentewet. De
wijzigingen van de Wet WOZ in dit voorstel van wet hebben geen invloed
op de wetten waarin de WOZ-waarde wordt gebruikt, zoals de Gemeentewet waarin de OZB is opgenomen. Een breder onderzoek in dit kader
heeft dan ook niet plaatsgevonden. Overigens wordt een taxatieverslag op
grond van de Wet WOZ niet openbaar, alleen de daarin vermelde
WOZ-waarde met enkele, reeds uit andere hoofde openbare, objectkenmerken wordt openbaar. De belanghebbende blijft zelf toegang houden
tot het uitgebreidere taxatieverslag over de eigen woning. Dit taxatieverslag is in het algemeen eenvoudig toegankelijk via de site van de eigen
gemeente en in toenemende mate ook op de eigen persoonlijke pagina
binnen mijnOverheid.nl. Gebruik van de WOZ-waarde in heffingswetten
zou echter wel effect kunnen hebben op het bezwaarpercentage, dit in
antwoord op de vraag van de leden van de fractie van het CDA. Deze
effecten dienen meegenomen te worden in de betreffende wijziging van
die heffingswet.
De leden van de fractie van de SP vragen waarom wordt vastgehouden
aan lokaal taxeren en wat mogelijke schaal- en kwaliteitsvoordelen zijn
van een landelijk systeem. Met de totstandkoming van de Wet WOZ in
1995 is één wettelijke regeling gerealiseerd van de vaststelling van de
waarde van onroerende zaken, onder toezicht van een centraal orgaan, de
Waarderingskamer, die op een zo breed mogelijk terrein ten grondslag
6

Zie de artikelen 10 en 11 van het Uitvoeringsbesluit kostenverrekening en gegevensuitwisseling
Wet WOZ.
7
Regeling van de Minister van Infrastructuur en Milieu van 4 juli 2011, nr. BJZ2011048149,
houdende wijziging van de Regeling tarieven Kadaster (vaststelling tarieven voor gegevens uit
de landelijke voorziening, bedoeld in artikel 26 van de Wet basisregistraties adressen en
gebouwen), Stcrt. 2011, nr. 12422.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

8

kan worden gelegd aan de heffing van belastingen van de verschillende
overheden. Hierdoor is een vergaande uniformering en vereenvoudiging
tot stand gebracht in de systematiek en de uitvoeringspraktijk van de
waardebepaling en -vaststelling.8 De kwaliteitsvoordelen als gevolg van
één systeem zijn dus al verwezenlijkt.
De WOZ-waarde komt tot stand op een uniforme wijze die is vastgelegd in
de Wet WOZ en de daarop gebaseerde regelgeving. Bij het vaststellen van
de WOZ-waarde wordt gebruik gemaakt van lokale marktgegevens,
tendensen, verkoopprijzen, kadastrale informatie etc. die de waarde in het
economische verkeer reflecteren. Vraag en aanbod verschilt per regio, een
woning in Amsterdam is tenslotte niet te vergelijken met een woning in
Appingedam. Gemeenten kunnen het beste rekening houden met de
lokale omstandigheden. Zij beschikken over deskundigheid met
betrekking tot de lokale markt en de lokale marktontwikkelingen.
Bovendien beschikken zij over alle gegevens met betrekking tot bouwvergunningen en over de gegevens van de Basisregistraties adressen en
gebouwen (BAG). Verder is de gemeente bronhouder van de Basisregistratie grootschalige topografie (BGT). Waar mogelijk werken gemeenten,
gecoördineerd door de VNG, overigens onderling samen. Dat geschiedt
met name voor de taxatie van objecten waarvoor geen lokale markt
bestaat, zoals bijvoorbeeld incourante objecten en agrarische objecten.
De leden van de fracties van de SP en de ChristenUnie vragen wat het
kabinet van de ontwikkeling van de opkomst van de WOZ-bureaus vindt,
wat de kosten hiervan voor gemeenten zijn en of de landelijke voorziening
WOZ, dan wel dit voorstel van wet, van invloed zijn op het aantal
WOZ-bureaus. In het voorjaar van 2012 heeft de Waarderingskamer in
opdracht van de staatssecretaris van Financiën onderzoek verricht naar de
invloed van de bedrijven die op basis van «no cure no pay» bezwaar voor
belanghebbenden aantekenen tegen de WOZ-beschikking. Het rapport is
gepubliceerd op de website van de Waarderingskamer. Uit het rapport
blijkt dat in enkele jaren de bezwaar- en beroepsprocedures die worden
gevoerd op basis van «no cure no pay» een normaal onderdeel zijn
geworden van de WOZ-uitvoering. Het marktaandeel van de bedrijven die
werken op basis van «no cure no pay» in het totaal aantal bezwaarprocedures is echter het laatste jaar duidelijk gestegen. Een verdere stijging lijkt
waarschijnlijk. De vergoeding voor kosten in de bezwaarfase die aan deze
bureaus wordt betaald, vormt een significant bedrag (tenminste circa € 1
miljoen), maar vormt geen onredelijk bedrag in verhouding tot de totale
uitgaven van gemeenten aan bezwaar en beroep (circa 20% van de
jaarlijkse WOZ-kosten van € 170 miljoen). Er is nog geen betrouwbare
inschatting te maken van de totale vergoeding die gemeenten betalen
voor de proceskosten in beroepsprocedures. Dit hangt samen met het feit
dat er nog uitsluitend cijfers beschikbaar zijn over de beroepsprocedures
naar waardepeildatum 1 januari 2009. De beroepsprocedures met
betrekking tot waardepeildatum 1 januari 2010 zijn nog voor een zeer
belangrijk deel «onder handen». Daarnaast bleek uit de gepubliceerde
rechtspraak dat de rechterlijke macht verdeeld was over de omvang van
de toe te kennen tegemoetkomingen. Hierin is op aandringen van de Hoge
Raad9 pas eind 2012 verandering gekomen door de landelijke richtlijn van
rechtbanken en gerechtshoven.10
Een eerste inschatting is dat gemeenten ten minste circa € 400 000 per
jaar aan vergoedingen voor de proceskosten in beroep aan deze bedrijven
moeten betalen. Conclusie van het onderzoek van de Waarderingskamer
was dat de meest effectieve manier om het aantal procedures dat door
deze bedrijven wordt gevoerd te verminderen, het verhogen van de
8

Kamerstukken II 1992/93, 22 885, nr. 3, blz. 3.
Arrest van 13 juli 2012, nr. 11/02035 (LJN: BX0904).
10
Stcrt. 2012, nr. 26039.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

9

kwaliteit van zowel de WOZ-taxatiewaarden als de onderliggende
gegevens en de wijze waarop gemeenten deze WOZ-waarde toelichten is.
Het kabinet onderschrijft de conclusie van het onderzoek en verwacht dat
de openbaarheid van de WOZ-waarde en het stimuleren van informeel
contact met de burger over met name kleine waardeverschillen, op
termijn een belangrijke bijdrage zullen leveren aan het verhogen van de
kwaliteit en de acceptatie van de WOZ-waarde. Overigens zijn al eerder
stappen gezet om de kwaliteit en acceptatie van de WOZ-waarde te
verhogen door het verplichte taxatieverslag voor woningen te moderniseren.
De leden van de fractie van de VVD vragen wat het kabinet vindt van het
voorstel van de VNG om bij kleine waardeverlagingen geen proceskostenvergoedingen meer uit te keren of te komen tot een forfaitaire vergoeding
van taxatiekosten in WOZ-procedures. Blijft de Fierensmarge niet alsnog
in stand indien kleine waardeverlagingen worden uitgesloten van de
proceskostenvergoeding? Omdat er in alle gevallen een mogelijkheid blijft
om de WOZ-waarde aan te passen, ook als het waardeverschil binnen de
bandbreedte blijft van de waarden die als waarde in het economische
verkeer van de onroerende zaak kunnen worden gezien, zou het voorstel
toch tegemoet komen aan de bezwaren van de Hoge Raad tegen de
Fierensmarge. Tegelijkertijd kan ten aanzien van kleine geschillen worden
gesteld dat de rechtsbijstand of deskundigenadvies niet redelijk is.
Inroepen daarvan blijft mogelijk maar dan voor eigen rekening.
Het voorstel van de VNG om te komen tot een forfaitaire vergoeding van
proceskosten is onder de aandacht gebracht van de minister van
Veiligheid en Justitie als de verantwoordelijke op het terrein van de
proceskostenvergoedingen. Voor wat betreft de vergoeding van kosten in
de bezwaarfase zal voor woningen en niet-woningen worden aangesloten
bij de hiervoor genoemde richtlijn die is opgesteld door vertegenwoordigers van belastingkamers van de gerechtshoven en van de rechtbanken.
4. Afschaffen van de Fierensmarge
De leden van de fracties van de VVD, het CDA en de ChristenUnie vragen
naar het afschaffen van de Fierensmarge, een marge waarbinnen een
waarde wordt geacht goed te zijn. In dit kader wil het kabinet nogmaals
graag benadrukken dat het buiten werking stellen van de Fierensmarge in
de Wet WOZ het gevolg is van het arrest van de Hoge Raad van
22 oktober 2010.11 Het schrappen van artikel 26a uit de wet is dan ook niet
meer dan het in overeenstemming brengen van de wet met de geldende
jurisprudentie. Naar aanleiding van het arrest van de Hoge Raad is tijdens
een Algemeen Overleg op 15 november 201012 gesproken over de
zogenoemde Fierensmarge. Toegezegd is dat de Kamer geïnformeerd zou
worden of er naar aanleiding van de uitspraak van de Hoge Raad een
alternatief voor de Fierensmarge in de wet zou moeten worden
opgenomen. Door het vervallen van de bezwaarmarges werd het voor
burgers immers ook mogelijk tegen kleine waardeverschillen in bezwaar
te komen, terwijl de WOZ-waarde nu juist niet is vast te stellen als een
exact bedrag, maar zich bevindt binnen een zekere bandbreedte van de
werkelijkheid. Een tegenstrijdigheid die wordt aangeduid als de
«WOZ-paradox».13 Het vervallen van de Fierensmarge heeft verder de
rechter de mogelijkheid ontnomen om te stellen dat bij een relatief klein
verschil er geen sprake is van onrechtmatigheid. Ook bij bedoelde kleine
verschillen zal hij dus de gemeente veroordelen tot betaling van de
vergoeding van de proceskosten. De gevolgen van het vervallen van de
bezwaarmarges zijn vervolgens gemonitord door de Waarderingskamer.
11

HR 22 oktober 2010, nr. 08/02324 (LJN: BL1943).
Kamerstukken II 2010/11, 32 500 VII, nr. 20.
13
Zie ook paragraaf 6.1 van de memorie van toelichting op het wetsvoorstel.
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

10

Uit de rapportage van de Waarderingskamer is niet gebleken dat de lichte
stijging van het aantal woningen onder bezwaar (van 2,9% in 2010 naar
3,3% in 2011) het gevolg was van het buiten werking stellen van de
Fierensmarge. In de brief van 23 december 2011 aan de Tweede Kamer
heb ik aangegeven dat het opnemen in de wet van een alternatief voor de
Fierensmarge complexe wetgeving met zich mee zou brengen. 14 Het
kabinet heeft dan ook meer verwachtingen van een transparante overheid,
die in een eerder stadium de burger informeert over en betrekt bij zijn
WOZ-beschikking. Het kabinet is daarom voorstander van het bevorderen
van het op een laagdrempelige manier in contact treden met de gemeenteambtenaar. De door de leden van de fractie van de VVD gedane
suggestie – namelijk het vooraf inzien van de WOZ-waarde – behoort
zeker tot één van de mogelijkheden om dat te realiseren. Zoals aangegeven in de memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel is er in enkele
gemeenten al een pilot gehouden met de zogenoemde «voormelding».
Aangezien andere gemeenten kozen voor een informeel contactmoment
na ontvangst van de WOZ-beschikking heeft het kabinet ervoor gekozen
om het informele contact tussen gemeente en burger wel te stimuleren,
maar de gemeenten de keuzevrijheid te laten in het contactmoment met
de burger.
De leden van de fractie van de PvdA vragen een reactie op het door hun
geschetste alternatief van een marge bij het kiezen van de belastinggrondslag, door de belastinggrondslag te stellen op een bedrag iets onder
de WOZ-waarde. Het voorgestelde alternatief zou de facto neerkomen op
het hanteren van waardeklassen in de heffingswetten in plaats van in de
Wet WOZ (tariefswaardeklassen). Aan de keuze voor dit alternatief kleven
vergelijkbare nadelen als aan waardeklassen in de Wet WOZ. De
uitvoering kent bovendien al een afrondingsvoorschrift op € 1 000 naar
beneden. Een overschrijding van een tariefswaardeklasse zal leiden tot
een financiële schok bij een individuele belastingplichtige. Dat zal voor
een belastingplichtige een reden zijn om al bij de WOZ-beschikking zijn
recht te zoeken. In de huidige opzet van de Wet WOZ wordt een wettelijke
grondslag geboden voor waardebepaling en -vaststelling van onroerende
zaken. Deze waarden liggen één op één ten grondslag aan de belastingheffing van onroerende zaken. De Wet WOZ draagt zo bij aan een meer
voorspelbaar overheidsoptreden. Eventuele afwijkingen van de
WOZ-waarde in afzonderlijke heffingswetten, tasten deze voorspelbaarheid aan.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of het verstandig is om nu al
met dit wetsvoorstel te komen nu er bij de leden van de fractie nog drie
vragen leven ten aanzien van de Fierensmarge, de niet-woningen en de
BAG-viewer. Het kabinet gaat ervan uit dat met de beantwoording van de
vragen in de nota naar aanleiding van het verslag deze onderwerpen van
de leden van de fractie van de PvdA voldoende zijn toegelicht.
De leden van de fractie van de SP willen graag inzage in de resultaten van
de pilot over het gebruik van het nieuwe standaardmodel taxatieverslag.
De wijziging van het model taxatieverslag betreft vooral het toevoegen
van foto’s en extra, toelichtende informatie aan het taxatieverslag. In de
aangehaalde pilot en de consultatie bij een panel werd het nieuwe model
taxatieverslag gunstig ontvangen. Dat is de reden dat het model per
1 januari 2012 is geïntroduceerd als het nieuwe standaardmodel dat door
alle gemeenten wordt gebruikt. De leden van de fracties van de SP en de
ChristenUnie vragen naar de praktijkervaring van het nieuwe taxatieverslag en het effect op het aantal bezwaarschriften. Aangezien het
nieuwe taxatiemodel pas één jaar in gebruik is, is op dit moment nog niet
14

Kamerstukken II 2011/12, 33 000 IXB, nr. 9, blz. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

11

precies aan te geven wat het uiteindelijke effect is op het aantal bezwaren
en wat de ervaringen zijn. De Waarderingskamer heeft de afgelopen
maanden onderzocht hoe het gebruik van dit nieuwe model door
gemeenten is opgepakt en is ervaren. Uit de rapportage hierover die de
Waarderingskamer recent naar buiten heeft gebracht blijkt dat meer dan
90% van de gemeenten het nieuwe taxatieverslag in 2012 geheel of
gedeeltelijk heeft gebruikt.15 Een significante invloed op het aantal
bezwaren kan niet worden vastgesteld en in latere instantie zal nog een
meting gedaan worden of het nieuwe taxatieverslag het vertrouwen van
mensen in de WOZ-waarde positief heeft beïnvloed.
5. Informele wijze van bezwaarbehandeling
De leden van de fracties van de VVD en de SP vragen of een informeel
contactmoment over de WOZ-beschikking niet tot grote verschillen tussen
gemeenten kan leiden en daarmee tot mogelijke rechtsongelijkheid.
Daarnaast vragen de leden van de fracties van het CDA en de SP naar de
status en de meerwaarde van het informele contactmoment. Het systeem
van bezwaar en beroep tegen de WOZ-beschikking wijzigt niet. De
mogelijkheid om op informele wijze in contact te treden met de gemeenteambtenaar kan en past al in het huidige systeem. Gemeenten worden
slechts gestimuleerd gebruik te maken van een informeel contactmoment,
omdat het bij kan dragen aan de acceptatie van de WOZ-waarde. Zo’n
contactmoment leent zich met name voor het uit de wereld helpen van
onduidelijkheden en feitelijke onjuistheden, die dan onderling toegelicht
en zo nodig gecorrigeerd kunnen worden. De deskundige van de
gemeente heeft in een informeel persoonlijk gesprek meer mogelijkheden
om de juistheid en de achtergronden van zijn taxatie toe te lichten dan in
een formele uitspraak op een bezwaarschrift. Bij blijvende verschillen van
inzicht over de waardering zal nog steeds het traject van bezwaar en
beroep ingegaan moeten worden. Bij informeel contact zullen individuele
personen niet eerder voor- of nadelen ondervinden dan bij een bezwaarprocedure. Wel is het zo dat met name niet juridisch geschoolde burgers
de informele aanpak positief hebben ontvangen, omdat zij in de
gelegenheid werden gesteld mondeling aan te geven waar hun bezwaren
lagen. Uit diverse pilots blijkt dat burgers het informele contactmoment,
bijvoorbeeld door telefonische bereikbaarheid en inloopavonden na
verzending van de WOZ-beschikkingen, als plezierig ervaren. Niet alleen
zijn de bezwaarpercentages in deze gemeenten gedaald, de klanttevredenheid in deze gemeenten is sterk gestegen. Keuzeruimte voor
gemeenten maakt het juist mogelijk om de beschikbare aanpakmethoden
zo goed mogelijk af te stemmen op de lokale gewoonten en behoeften.
De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen wat het informele
contact precies inhoudt en hoe het in zijn werk gaat. Hoe gemeenten
invulling willen geven aan een eventueel informeel contact met hun
burgers wordt overgelaten aan de gemeenten zelf. Dat kan bijvoorbeeld
door inloopavonden, een speciaal WOZ-loket of telefonisch. De gemeente
is daar vrij in, er worden geen vormvereisten, zoals het maken van
verslagen, gesteld, omdat de laagdrempeligheid dan teniet wordt gedaan.
Contact kan plaatsvinden vooraf aan de verzending van de
WOZ-beschikking, maar ook in de periode na verzending. Een (digitale)
voormelding behoort zeker tot de mogelijkheden, dit in antwoord op de
vraag van de fractie van de PVV. De kosten van het informele contactmoment, waar de leden van de fractie van de SP naar vragen, betreffen
met name het inzetten van extra personeel. Tegenover deze extra kosten
15

Rapportage gebruik model taxatieverslag en informele contacten bij WOZ-taxaties, brief aan
de staatssecretaris van Financiën, 23 januari 2013. Gepubliceerd op de website van de
Waarderingskamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

12

staat echter een besparing in de uitvoeringskosten als gevolg van een
daling van het aantal bezwaarschriften. De extra kosten worden in
beginsel verderop in het traject terugverdiend.
De leden van de fractie van D66 zijn benieuwd waar de barrières tot nu toe
lagen voor gemeenten om te kiezen voor een informele bezwaarafhandeling. Verder vragen zij in hoeverre dit wetsvoorstel bijdraagt aan het
wegnemen van deze barrières. Er waren geen wettelijke barrières voor
gemeenten om te kiezen voor een informeel contactmoment. Het denken
van de overheid over de omgang met haar burgers is wel aan verandering
onderhevig, zoals beschreven is in paragraaf 5.2 van de memorie van
toelichting. Bovendien heeft, na het vervallen van de Fierensmarge, het
informele contactmoment aan belang gewonnen. Voor vragen over kleine
waardeverschillen is niet meteen een bezwaarprocedure nodig. In een
gesprek kunnen feiten en standpunten wederzijds eenvoudig worden
toegelicht.
De leden van de fractie van de SP vragen of ook de duur van de afhandeling van een bezwaarschrift een rol speelt bij de acceptatie en of de
duur van de afhandeling nog wijzigt. Het kabinet deelt de mening van
deze leden dat een vlotte afhandeling van een bezwaarschrift de acceptatie door burgers vergroot. In dit voorstel van wet wordt geen wijziging
aangebracht in het bezwaartraject. Door een informeel contactmoment
tussen gemeente en burger kan het aantal bezwaarschriften afnemen. Er
wordt dus ingezet op het traject vóór de bezwaarfase. De informele
aanpak is dan ook één van de elementen naast de openbaarmaking van
de WOZ-waarde om het vertrouwen in de uitvoering van de Wet WOZ te
bevorderen. Dit in antwoord op de vraag van de leden van de fractie van
de ChristenUnie. De vragen van de leden van de fractie van de
ChristenUnie over de no cure no pay bureau’s en de Fierensmarge zijn in
paragraaf 3, respectievelijk paragraaf 4 beantwoord.
6. Gevraagde adviezen en reacties internetconsultatie
De leden van de fracties van de VVD en de SP vragen of de 27 reacties op
de internetconsultatie voldoende draagvlak zijn voor de openbaarheid van
de WOZ-waarde. Het houden van een internetconsultatie houdt een
peiling in naar de mening van het publiek op een voorstel vóór de
behandeling in de volksvertegenwoordiging. Naast de internetconsultatie
is, zoals is aangegeven in paragraaf 2, het voorstel van wet voor advies
voorgelegd aan de Waarderingskamer, de VNG en de Unie van Waterschappen. Tevens is één van de 27 reacties van de Vereniging Eigen Huis
die een grote groep belanghebbenden vertegenwoordigt. Bovendien heeft
TNS/Nipo, in opdracht van de Waarderingskamer, onderzoek gedaan naar
de openbaarheid van de WOZ-waarde. De – voornamelijk positieve –
reacties staven de veronderstelling van het kabinet over de omslag in het
denken over een openbare WOZ-waarde.
De leden van de fractie van de VVD vragen voorts of er voldoende
bekendheid is gegeven aan de internetconsultatie. De internetconsultatie
is op de gebruikelijke wijze kenbaar gemaakt, namelijk plaatsing op de
website van de overheid. Daarnaast hebben de VNG en de Waarderingskamer verschillende momenten en media benut om belangstellenden te
attenderen op de internetconsultatie. Het onderwerp heeft bovendien de
nodige aandacht gehad in de landelijke media. De vragen van de leden
van de fractie van de VVD naar het voorstel van de VNG om te komen tot
een forfaitaire vergoeding van taxatiekosten in WOZ-procedures zijn
beantwoord in paragraaf 3.
De vragen van de leden van het CDA over de belangenafweging tussen
privacy en de openbaarheid zijn beantwoord in paragraaf 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

13

7. Budgettaire aspecten
De leden van de fractie van de SP vragen waarom er geen budgettaire
consequenties zijn verbonden aan het wetsvoorstel, terwijl er wel opstarten onderhoudskosten zijn. De opstart- en onderhoudskosten van de
landelijke voorziening WOZ zijn uitvoeringskosten. Deze uitvoeringskosten
zijn als zodanig toegelicht in hoofdstuk 8 van de memorie van toelichting.
De leden van de fracties van de PVV en het CDA vragen naar de verdeling
van de kosten van de landelijke voorziening en de relatie met de kosten
voor het opvragen van andere openbare gegevens. Ook de leden van de
fractie van de PvdA vragen naar het gratis opvragen van de WOZ-waarde
door burgers. Ook hier is het belangrijk te benadrukken dat er een verschil
is tussen de landelijke voorziening WOZ en het WOZ-loket. De landelijke
voorziening WOZ is een centraal punt waar de WOZ-gegevens van alle
gemeenten uitsluitend worden bijeengebracht ten behoeve van de
afnemers. De vereenvoudiging die de landelijke voorziening WOZ met
zich meebrengt komt ten goede aan de afnemers, vandaar dat de kosten
van de landelijke voorziening WOZ ook gedragen worden door deze
afnemers. De kosten van het WOZ-loket ten behoeve van de openbare
WOZ-waarde worden gedragen door het rijk. Door de toepassing van een
generiek reeds door diverse overheidpartners gebruikte voorziening voor
het presenteren van de informatie (Publieke Dienstverlening Op de Kaart,
PDOK) en door een maximale aansluiting op de reeds bestaande
BAG-viewer zijn de kosten voor het opstarten en beheren van dit
WOZ-loket beperkt.
De leden van de fractie van het CDA vragen wat de mogelijke extra kosten
zijn indien deze wetswijziging leidt tot een groot aantal extra bezwaarschriften. De kosten in de bezwaarfase komen voor rekening van de
gemeenten. Echter, zoals aangegeven in de paragraaf over de
openbaarheid zal naar de verwachting van het kabinet het aantal
bezwaarschriften op termijn dalen. Er worden dus op de lange termijn
geen extra kosten verwacht.
8. Gevolgen voor burgers en bedrijven
De leden van de fractie van de SP vragen of burgers de WOZ-waarde ook
gratis kunnen ontvangen indien zij geen toegang hebben tot internet en
waar deze raadpleging kan plaatsvinden. De internetdichtheid in
Nederland ligt boven de 90%. Indien iemand geen toegang heeft tot
internet kan hij zich wenden tot zijn gemeente, hij kan openbare bibliotheken bezoeken of iemand in zijn naaste omgeving te hulp roepen.
Dezelfde werkwijze is nu reeds van toepassing op het taxatieverslag dat
een belanghebbende kan opvragen als toelichting op de WOZ-waarde van
de eigen woning.
9. Overig
De leden van de fractie van de SP vragen of het ook voor huurders van
belang is om de WOZ-waarde te kennen in verband met tegengestelde
belangen met de verhuurder. Op grond van de Wet WOZ kunnen ook
huurders een WOZ-beschikking ontvangen. In de praktijk gebeurt dit
alleen als zij een belang hebben. Wanneer er sprake is van een belang,
kan de huurder ook vragen om een WOZ-beschikking. Als er inderdaad
sprake is van een belang dan krijgt de huurder niet alleen informatie over
de WOZ-waarde, maar kan ook bezwaar maken tegen deze WOZ-waarde.
Op grond van het huidige woningwaarderingsstelsel, hebben huurders
slechts in een zeer beperkt aantal situaties een direct belang bij de
WOZ-waarde. Indien de huurprijs in de nabije toekomst mogelijk wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

14

gekoppeld aan de WOZ-waarde van de woning, dan zal de huurder vaker
een dergelijk belang hebben. Een huurder is dus niet van de verhuurder
afhankelijk voor een WOZ-beschikking, maar hij kan zijn eigen beschikking
ontvangen. Het loket voor de openbare WOZ-waarde zal het overigens
voor alle huurders altijd mogelijk maken om zelfstandig, zonder contacten
met de verhuurder of de gemeente, kennis te nemen van de WOZ-waarde
van de door hem gehuurde woning. Wanneer zijn belang en de hoogte
van de WOZ-waarde daar aanleiding toe geven kan dan eventueel een
voor bezwaar vatbare WOZ-beschikking worden gevraagd.
De leden van de fractie van D66 vragen of een analyse is gemaakt van de
effecten van het openbaar maken van de WOZ-waarde op de huizenmarkt.
Hiervan is geen analyse gemaakt. De Waarderingskamer wijst er echter op
dat de WOZ-waarde in een jaar betrekking heeft op de geschatte waarde
op een waardepeildatum die één jaar eerder ligt. Bij een openbare
WOZ-waarde zal dan ook steeds de desbetreffende waardepeildatum
worden vermeld. Doordat de WOZ-waarde dus steeds de situatie van een
jaar eerder beschrijft, zal er naar verwachting geen directe invloed zijn op
de actuele marktontwikkelingen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarvoor en door
welke afnemers de WOZ-waarde momenteel wordt gebruikt. De belangrijkste afnemers van WOZ-gegevens zijn de rijksbelastingdienst, de
waterschappen en de gemeenten zelf. In diverse wetten (zoals de Wet op
de inkomstenbelasting, de Successiewet 1956, de Waterschapswet en de
Gemeentewet) wordt de WOZ-waarde als heffingsmaatstaf gehanteerd
voor de in die wet geregelde belasting of heffing. In het Uitvoeringsbesluit
kostenverrekening en gegevensuitwisseling zijn, onder vermelding van
het doel waarvoor zij het waardegegeven mogen gebruiken, de bestuursorganen aangewezen die bevoegd zijn tot het gebruik van het
WOZ-waardegegeven. Het betreft hier onder meer de notaris, het CBS,
Staatsbosbeheer en de huurcommissie. In hetzelfde Uitvoeringsbesluit
zijn de derden aangewezen die het waardegegeven van woningen voor
een in het besluit aangewezen doel mogen gebruiken. Dit zijn de
verzekeraars en de aanbieders van hypothecair krediet die de
WOZ-waarde vergelijken met de waarde die in een financieringsaanvraag
wordt opgegeven.
Ten aanzien van de landelijke voorziening WOZ willen de leden van de
fractie van de ChristenUnie weten of de herverkaveling van beleidsterreinen als gevolg van het regeerakkoord nog gevolgen heeft voor de
verdeling van verantwoordelijkheden tussen bewindspersonen. De Wet
WOZ is een gedeelde verantwoordelijkheid van de bewindspersonen van
Financiën en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het regeerakkoord heeft geen gevolgen voor de verdeling van verantwoordelijkheden
ten aanzien van de Wet WOZ tussen deze bewindspersonen.
10. Artikelsgewijze toelichting
De leden van de fractie van de SP vragen of er regelgeving komt tegen
ongerechtvaardigd gebruik dan wel misbruik van de landelijke
voorziening WOZ. De landelijke voorziening WOZ is alleen toegankelijk
voor de bij wettelijk voorschrift aangewezen afnemers. De toegang tot
deze landelijke voorziening WOZ wordt adequaat beveiligd. Op al de
gebruikers zijn de verplichtingen met betrekking tot zorgvuldig omgaan
met gegevens, die voortvloeien uit de Wet bescherming persoonsgegevens van toepassing. Extra regelgeving op dit terrein is dan ook niet
nodig. Voorts willen de leden van deze fractie graag weten hoe gecontroleerd wordt dat degene die de WOZ-beschikking opvraagt op grond van
artikel 28 van de Wet WOZ een persoonlijk belang heeft. Het kabinet wil

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

15

benadrukken dat er een onderscheid is tussen het vragen van een
WOZ-waarde bij het WOZ-loket en het als medebelanghebbende
opvragen van een WOZ-beschikking op grond van artikel 28 van de Wet
WOZ. Een WOZ-beschikking geeft toegang tot het indienen van een
formeel bezwaar en eventueel beroep. Daarom is voor het opvragen
hiervan nog steeds een persoonlijk belang vereist. Opvragen van een
WOZ-beschikking vindt ook na invoeren van het WOZ-loket plaats bij de
betreffende gemeente die dit belang controleert.
De leden van de fractie van de PVV stellen enkele vragen naar de
doorwerking van een mogelijke vermeerdering van de WOZ-waarde. De
afnemers ontvangen een mededeling van een dergelijke wijziging. De
bekendmaking aan eventuele andere belanghebbenden bij dezelfde
onroerende zaak die ook eerder een WOZ-beschikking hebben ontvangen
(bijvoorbeeld de huurder, wanneer de vermeerdering heeft plaatsgevonden naar aanleiding van een bezwaar van de verhuurder) vindt echter
plaats door een (nieuwe) WOZ-beschikking, waartegen bezwaar mogelijk
is, en met inachtneming van artikel 28. Het kabinet benadrukt nogmaals
dat de belanghebbenden de mogelijkheid hebben om in bezwaar te gaan
tegen de nieuwe WOZ-beschikking. Wanneer in een bezwaar- of beroepsprocedure twee belanghebbenden bij dezelfde onroerende zaak tegenstrijdige overwegingen aandragen, zal de gemeente of de bestuursrechter
bij het beoordelen van de juistheid van de WOZ-taxatie standpunten van
beide zijden meewegen. De verlaging of de verhoging van de
WOZ-waarde heeft consequenties voor de aanslagoplegging voor de
bezwaarmaker. Wanneer de bij de WOZ-beschikking vastgestelde waarde
wordt verminderd of juist verhoogd, moeten de aanslagen die al zijn
opgelegd op basis van de te hoge of te lage waarde op grond van de
Algemene wet inzake rijksbelastingen binnen acht weken nadat de
beschikking onherroepelijk is geworden, worden verminderd dan wel
verhoogd. Dit geldt voor alle aanslagen die zijn gebaseerd op de
WOZ-waarde op de betreffende beschikking. Bij navordering geldt niet het
vereiste dat sprake moet zijn van een nieuw feit. Ten slotte vragen de
leden van de fractie van de PVV wat, indien de waardeverhoging
doorwerkt naar andere WOZ-waarden, de gevolgen zijn voor de belanghebbenden ten aanzien van de WOZ-waarde, de beschikking en de op de
beschikking gebaseerde aanslagen. Indien het om dezelfde onroerende
zaak gaat, werkt een waardewijziging ook door naar andere belanghebbenden bij die onroerende zaak.
Een waardeverhoging of een waardeverlaging werkt nooit automatisch
door naar een homogene groep van andere onroerende zaken. De
belanghebbenden bij een homogene groep onroerende zaken kunnen ook
niet volstaan met één bezwaarschrift. Voor elke onroerende zaak waarvoor
de waarde onjuist wordt geacht, zal een bezwaar gemaakt moeten worden
en er dient dus individueel uitspraak gedaan te worden op elk bezwaarschrift afzonderlijk. Is er geen bezwaar gemaakt door belanghebbenden in
een homogene groep dan heeft een uitspraak geen gevolgen voor hun
WOZ-beschikking.
De vraag van de leden van de fractie van de SP over burgers die niet in
staat zijn om digitaal informatie te raadplegen of op te vragen is reeds
beantwoord in de paragraaf over de gevolgen voor burgers en bedrijven.
Verder vragen deze leden of na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel het
mogelijk is om het eigenwoningforfait of de OZB te differentiëren op
energielabel. Dit wetsvoorstel wijzigt niets aan de bestaande (on)mogelijkheden om in heffingswetten waarin gebruik gemaakt wordt van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

16

WOZ-waarde, te differentiëren naar bijvoorbeeld een energielabel. Aan de
vraag wat hiervan de kosten zouden zijn voor de overheid, wordt in het
kader van dit wetsvoorstel dan ook niet toegekomen.
De staatssecretaris van Financiën,
F.H.H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 462, nr. 6

17