PFAS in zeeschuim in Nederland

RIVM

Begin 2023 is een onderzoek1 gepubliceerd naar het voorkomen van PFAS in
zeewater en zeeschuim aan de Vlaamse kust en de mogelijke impact daarvan
op de PFAS-blootstelling voor mensen die bij recreatie aan de kust in contact
kunnen komen met PFAS-houdend zeeschuim en zeewater. Naar aanleiding
van dat onderzoek hebben de Provincies Zeeland, Noord- en Zuid-Holland
ook PFAS concentratiemetingen laten doen in zeewater en zeeschuim zoals
bemonsterd op een aantal Nederlandse kustlocaties2. De resultaten hiervan
zijn ter analyse voorgelegd aan het RIVM. In overleg met de opdrachtgever
betreft deze analyse vooralsnog geen risicobeoordeling (inclusief
blootstellingsschatting) voor de Nederlandse situatie, maar een kwalitatieve
vergelijking van de in Nederland gemeten PFAS concentraties met de PFAS
concentraties zoals gemeten in Vlaanderen.
Ten behoeve van de kwalitatieve vergelijking komen de volgende vragen aan
bod:
1) Is de monstername en analyse van de Vlaamse en Nederlandse
monsters overeenkomstig zodat vergelijking van de concentraties
mogelijk is?
2) Welke concentraties heeft men (VITO) in Vlaanderen gebruikt om tot
een blootstellingsschatting en risicobeoordeling te komen?
3) Hoe verhouden de Nederlandse concentraties in zeeschuim zich tot de
Vlaamse?

A. van Leeuwenhoeklaan 9
3721 MA Bilthoven
Postbus 1
3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl
T

088 689 91 11

Auteurs:

Persoonsg
egevens
Centrum:
VSP
Contact:

Persoonsgegevens
Kenmerk:
KU-2023-0018
Datum:
31 oktober 2023

1) Is de monstername en analyse van de Vlaamse en Nederlandse monsters
overeenkomstig zodat vergelijking van de concentraties mogelijk is?
In Nederland betrof de monstername twee monsternamerondes. De eerste
ronde was in april 2023, op 14 locaties aan de Nederlandse kust (vier in
Noord-Holland, vier in Zuid-Holland, zes in Zeeland) (Annex 1), de tweede in
augustus 2023, op 4 Zeeuwse kustlocaties (Annex 2). Op de locaties werden
zeeschuimmonsters genomen. In april 2023 werd tegelijkertijd ook zeewater
bemonsterd, ter referentie en voor mogelijke duiding van de resultaten. In
Vlaanderen zijn op twee locaties zeewater- en zeeschuimmonsters genomen,
met één monsternamemoment (juli 2022) voor locatie De Haan en vijf
monsternames in vier meetcampagnes (mei en juli 2021, en mei en oktober
2022) voor locatie Knokke.
Op het moment van monstername was op sommige locaties geen of
onvoldoende zeeschuim aanwezig om te bemonsteren. Daardoor is in
Nederland uiteindelijk voor tien verschillende locaties (drie elk in Noord- en
Zuid-Holland, vier in Zeeland) een schuimmonster beschikbaar. In Vlaanderen
had het tot gevolg dat de water- en schuimmonsters niet allemaal op dezelfde
datum genomen zijn.

1
2

VITO (2023) PFAS in zeewater en zeeschuim EINDRAPPORT. Referentie: 2022/SCT/R/2837. VITO, Mol, België.
WUR (2023) Zeeschuim opzet. WUR, Wageningen Marine Research, IJmuiden, Nederland

Pagina 1 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Bij de Vlaamse monstername is voor zeeschuim gebruik gemaakt van PFAS-vrije plastic
zakken of plastic emmers. In Nederland is voor de monstername de Handreiking PFAS
bemonsteren gebruikt, de gezamenlijke uitgave van het Expertisecentrum PFAS, VVMA
en VKB. In deze handreiking wordt gewezen op het belang van het gebruik van PFASvrije materialen.
Na bemonstering slaat het schuim neer tot een vloeistof, waarin vervolgens de PFAS
kunnen worden geanalyseerd. De Nederlandse zeeschuimmonsters zijn geanalyseerd op
16 verschillende PFAS, waarbij de gepresenteerde PFAS concentraties de som weergeven
van de lineaire en vertakte vormen. De Vlaamse zeeschuimmonsters zijn op zo’n 40-50
PFAS geanalyseerd, waarvan voor acht afzonderlijk de lineaire en vertakte congeneren
zijn bepaald3. Alle 16 in de Nederlandse monsters geanalyseerde PFAS zijn ook bepaald
in de Vlaamse monsters, dus daar is een vergelijking voor mogelijk. De resulterende
PFAS concentraties zijn in Vlaanderen uitgedrukt in µg/L, en in Nederland in µg/kg. Om
deze te kunnen vergelijken is aangenomen dat 1 liter neergeslagen zeeschuim gelijk
staat aan 1 kg neergeslagen zeeschuim.
De verhouding tussen de volumes zeeschuim en neergeslagen vloeistoffractie is noch in
Nederland noch in Vlaanderen onderzocht. VITO rapporteert daarvoor twee ratio’s uit de
literatuur, 19:1 en 31:1. Dit betekent dat een volume van 19 (of 31) dm3 zeeschuim
overeenkomt met 1 liter (1 dm3) neergeslagen zeeschuim.
2) Welke concentraties heeft men (VITO) in Vlaanderen gebruikt om tot een
blootstellingsschatting en risicobeoordeling te komen?
In het rapport van VITO wordt de kanttekening gemaakt dat het beperkte aantal
zeeschuimmonsters op beide locaties, alsook de grote variabiliteit in PFAS concentraties
(ook binnen één locatie), het niet toelaten om op basis van gemiddelde concentraties een
representatief beeld te vormen van PFAS concentraties in zeeschuim. Om deze redenen
werd voor de blootstellingsberekening niet de gemiddelde PFAS concentratie over de
beschikbare monsters genomen, maar werd de blootstellingsberekening uitgevoerd met
de PFAS concentraties van de afzonderlijke monsters.
Voor de blootstellings- en risicobeoordeling gebruikte VITO alleen de concentratiedata
van PFNA, PFOS, PFOA en PFHxS. Niet alleen omdat deze vier PFAS dominant aanwezig
waren in de Vlaamse zeeschuimmonsters, maar ook omdat dit de vier PFAS zijn waarvoor
EFSA een gezondheidskundige grenswaarde heeft afgeleid. De concentraties van deze
zogenoemde EFSA4-PFAS werden per monster gesommeerd op basis van equipotentie4.
Met de resulterende somconcentratie werd per monster de jaargemiddelde dagelijkse
blootstelling berekend als gevolg van ingestie van en huidcontact met zeeschuim en
zeewater. Dit werd gedaan voor vijf verschillende subpopulaties (kind 1-2 jaar, kind 3-6
jaar, kind 10 jaar, volwassen man en volwassen vrouw), op basis van een “standaard”
(gemiddeld) scenario en “reasonable worst case” scenario voor recreatie (zwemmen,
spelen) aan de kust. Voor de risicobeoordeling heeft VITO de jaargemiddelde dagelijkse
blootstellingen vergeleken met de EFSA TWI5 van 4,4 ng/kg lg per week voor de som van
PFNA, PFOS, PFOA en PFHxS (overeenkomend met een TDI6 van 0,63 ng/kg lg per dag)
en met de chronische RfD7 van US-EPA voor PFOS en PFOA (20 ng/kg lg per dag). Dit is
separaat gedaan voor zowel de orale en dermale blootstelling aan zeeschuim als de orale
en dermale blootstelling aan zeewater, alsook voor de geaggregeerde blootstelling over
beide routes en bronnen.

In het rapport van VITO zijn voor de 2021 monsters alleen de resultaten van de lineaire vormen gepresenteerd.
Het RIVM hanteert voor de risicobeoordeling van PFAS een andere aanpak, zie Notitie implementatie EFSA-TWI PFAS
TWI = Tolereerbare Wekelijkse Inname
6 TDI = Tolereerbare Dagelijkse Inname
7 RfD = Referentie Dosis
3
4

5

KU-2023-0018

Pagina 2 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

VITO benadrukt dat “Gezien de grote variabiliteit in de berekende blootstellingen, en het
zeer beperkt aantal stalen waarop deze gebaseerd zijn, kunnen de
blootstellingsberekeningen niet als representatief voor een bepaalde kustgemeente
aanzien worden. De resultaten dienen als oriënterend geïnterpreteerd worden.” Dit geldt
bijgevolg ook voor de (resultaten van de) risicobeoordeling.
3) Hoe verhouden de Nederlandse concentraties in zeeschuim zich tot de Vlaamse?
Voor de 16 overeenkomstige PFAS is gekeken hoe de gemeten concentraties in
Nederlands en Vlaams zeeschuim zich verhouden. Daartoe zijn in de figuren op de
volgende pagina’s per PFAS de concentraties weergegeven zoals gevonden voor elke
locatie en datum in Vlaanderen en Nederland waarop voldoende zeeschuim aanwezig was
voor monstername. Alleen die PFAS zijn geplot die op minstens één locatie kwantitatief
aantoonbaar waren in zeeschuim. Dit was het geval voor 13 van de 16 PFAS; PFTrDA,
PFTeDA en PFDS waren niet aantoonbaar in enig monster uit Nederland (detectielimiet
0,3-0,7 µg/kg) of Vlaanderen (detectielimiet 0,04-0,05 µg/L). Bij sommige data voor
locatie Knokke zijn geen waarden gepresenteerd in de plots omdat de betreffende PFAS
in die zeeschuimmonsters niet aantoonbaar was boven de detectielimiet.
In de figuren is te zien dat er bij de Vlaamse locaties (De Haan en Knokke) één
zeeschuimmonster (Knokke_6okt2022) is die hogere PFAS concentraties bevat dan de
overige Vlaamse monsters. De concentraties zijn ook beduidend hoger dan in de
Nederlandse zeeschuimmonsters. In het geval er in de Nederlandse monsters PFAS
gemeten zijn boven de detectielimiet (PFHpA, PFOA, PFNA, PFDA, PFHxS, PFHpS, PFOS),
ligt de concentratie voor die PFAS in het Vlaamse monster van 6 oktober 2022 ongeveer
een ordegrootte boven de hoogst gevonden concentratie voor die PFAS in de Nederlandse
monsters8. Kijkend naar de overige Vlaamse zeeschuimmonsters is dit beeld anders. Dan
zijn namelijk de gemeten PFAS concentraties in het Nederlandse zeeschuim minstens
even hoog (PFNA, PFDA, PFHpS, PFOS) zo niet hoger (PFHpA, PFOA, PFHxS). Net als in
de Vlaamse zeeschuimmonsters zijn PFOS en PFOA de dominante PFAS in de
Nederlandse zeeschuimmonsters, en vormen de EFSA4 PFAS tezamen (indien conform
VITO uitgegaan zou worden van equipotentie) ruim 90% van de totale PFAS
concentraties gemeten. Voor de Nederlandse monsters zou deze som van de EFSA4-PFAS
lager uitvallen dan voor het Knokke_6okt2022 monster, maar juist veelal hoger dan voor
de overige Vlaamse monsters.
Voor de PFAS die niet kwantitatief aantoonbaar waren in de Nederlandse
zeeschuimmonsters (PFBA, PFPeA, PFHxA, PFUnDA9, PFDoDA, PFBS en de eerder
genoemde PFTrDA, PFTeDA en PFDS) valt op dat de detectielimiet van de gebruikte
bepalingsmethode vaak (ver) boven de gekwantificeerde concentraties in de Vlaamse
zeeschuimmonsters ligt. De enige uitzondering hierop is de PFUnDA concentratie in het
Knokke monster van 6 oktober 2022. Deze is 3,4 µg/L en daarmee ongeveer een factor
5-8,5 hoger dan de detectielimieten van de bepalingsmethode gebruikt voor de
Nederlandse monsters (0,4-0,7 µg/kg). Het is niet uit te sluiten dat met een preciezere
meetmethode er ook in de Nederlandse zeeschuimmonsters aantoonbare concentraties
van deze negen PFAS te detecteren zijn.
In Vlaanderen waren de PFAS concentraties in de zeewatermonsters veel lager dan in de
zeeschuimmonsters. Datzelfde geldt voor de Nederlandse zeewatermonsters, waarin voor
de PFAS die aantoonbaar waren boven de detectielimiet (0,0004-0,004 µg/kg)
concentraties zijn gemeten van 0,001-0,03 µg/kg.

8
9

Voor PFHpA is deze vergelijking niet mogelijk, omdat die PFAS niet geanalyseerd is in monster Knokke_6okt2022
Met uitzondering van één monster, waarin een gehalte net boven de detectielimiet werd gevonden

KU-2023-0018

Pagina 3 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Conclusie
Concluderend kan gesteld worden dat in het Nederlandse zeeschuim net zo veel zo niet
meer PFAS is gemeten dan in het Vlaamse zeeschuim, met uitzondering dan van één
monster van locatie Knokke waarin heel hoge PFAS concentraties werden gevonden.
Zoals in de inleiding is aangegeven, betreft de analyse van de PFAS concentraties in
Nederlands zeeschuim geen blootstellingsschatting en risicobeoordeling. In Nederland is
er teveel blootstelling aan PFAS. Het RIVM heeft berekend dat een groot deel van de
Nederlandse bevolking via voedsel en drinkwater al te veel PFAS binnenkrijgt. Dit maakt
dat in principe elke extra blootstelling onwenselijk is. Maar PFAS zit in alles om ons heen
en ook in zeeschuim. Contact met zeeschuim leidt tot extra PFAS blootstelling, maar de
omvang van deze blootstelling is in deze analyse niet ingeschat.
Om een blootstellingsschatting uit te kunnen voeren die enigszins realistisch is, zou een
uitgebreidere meetcampagne dan nu is gedaan aanbevelenswaardig zijn. Vlaamse data
voor de enige locatie met meerdere monstername-momenten (Knokke) laten namelijk
zien dat PFAS concentraties in zeeschuim sterk kunnen variëren. De oorzaak van deze
variatie is niet bekend. Gezien die variatie, is het niet mogelijk om op basis van één tot
twee metingen per locatie (zoals nu beschikbaar voor respectievelijk negen en één
locatie(s) in Nederland) vast te stellen of de meting representatief is. Om een
representatiever beeld te krijgen van de PFAS concentraties in zeeschuim, en daarmee
een betere inschatting van de jaargemiddelde blootstelling, zijn meer metingen nodig, op
verschillende locaties aan de Nederlandse kust, en per locatie op meerdere tijdstippen en
onder verschillende weersomstandigheden. Mogelijk zijn zo ook oorzaken van eventuele
fluctuaties in PFAS concentraties te achterhalen.
Een blootstellingsschatting behoeft ook een beschrijving van één of meerdere
blootstellingsscenario’s. Er is echter, zoals reeds door VITO opgemerkt, geen
gestandaardiseerde manier om blootstelling aan chemische stoffen in zeeschuim te
berekenen. De twee door VITO gebruikte scenario’s zijn gebaseerd op een in de literatuur
beschreven methode, welke VITO beschouwt als ‘pionierswerk’. Voor een relevante
blootstellingsschatting is het aan te bevelen te onderzoeken of deze scenario’s bruikbaar
zijn voor de Nederlandse situatie, of dat daarin aanpassingen nodig zijn. Dit zou een
indicatie kunnen geven of de voor Vlaanderen berekende blootstellingen en risico’s en de
daaruit voortvloeiende maatregelen mogelijk ook relevant zijn voor Nederland.
Vanuit beleidsperspectief zouden de inspanningen en kosten die gepaard gaan met
bovenstaande aanbevelingen afgewogen kunnen worden ten opzichte van inspanningen
voor blootstellingsreductie van andere belangrijke PFAS-bronnen (zoals voedsel,
drinkwater en non-food consumentenproducten).

KU-2023-0018

Pagina 4 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Figuur 1: PFBA. Cirkel=gemeten waarde. Driehoek=detectielimiet, de concentratie ligt onder de
detectielimiet

Figuur 2: PFPeA. Cirkel=gemeten waarde. Driehoek=detectielimiet, de concentratie ligt onder de
detectielimiet

KU-2023-0018

Pagina 5 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Figuur 3: PFHxA. Cirkel=gemeten waarde. Driehoek=detectielimiet, de concentratie ligt onder de
detectielimiet

Figuur 4: PFHpA. Cirkel=gemeten waarde. PFHpA is niet geanalyseerd in het oktober 2022 monster
van locatie Knokke

KU-2023-0018

Pagina 6 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Figuur 5: PFOA. Open cirkel=gemeten waarde lineaire PFOA. Dichte cirkel= gemeten waarde van
totaal PFOA (som van lineair en vertakt)

Figuur 6: PFNA. Cirkel=gemeten waarde. Driehoek=detectielimiet, de concentratie ligt onder de
detectielimiet

KU-2023-0018

Pagina 7 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Figuur 7: PFDA. Cirkel=gemeten waarde. Driehoek=detectielimiet, de concentratie ligt onder de
detectielimiet

Figuur 8: PFUnDA. Cirkel=gemeten waarde. Driehoek=detectielimiet, de concentratie ligt onder de
detectielimiet

KU-2023-0018

Pagina 8 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Figuur 9: PFDoDA. Cirkel=gemeten waarde. Driehoek=detectielimiet, de concentratie ligt onder de
detectielimiet

Figuur 10: PFBS. Cirkel=gemeten waarde. Driehoek=detectielimiet, de concentratie ligt onder de
detectielimiet

KU-2023-0018

Pagina 9 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Figuur 11: PFHxS. Open cirkel=gemeten waarde lineaire PFHxS. Dichte cirkel= gemeten waarde
van totaal PFHxS (som van lineair en vertakt)

Figuur 12: PFHpS. Cirkel=gemeten waarde. Driehoek=detectielimiet, de concentratie ligt onder de
detectielimiet

KU-2023-0018

Pagina 10 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Figuur 13: PFOS. Open cirkel=gemeten waarde lineaire PFOS. Dichte cirkel= gemeten waarde van
totaal PFOS (som van lineair en vertakt)

KU-2023-0018

Pagina 11 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Annex 1: PFAS concentraties in zeeschuim en zeewater in monsters genomen in de
eerste monsternameronde in april 2023
Materiaal

Locatie

Monsterdatum

PFAS

Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim

Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Grote Vlak, Texel
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond
Egmond

24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03

PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA

KU-2023-0018

Concentratie
(µg/kg)
<0.003
<0.0007
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<0.0008
<0.0004
<0.0008
0.001
0.002
0.003
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<0.004
<0.0007
<0.0004
<0.0004
<0.0004
0.001
<0.0004
<0.0008
0.002
<0.0008
0.007
0.005
0.009
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<3.3
<0.7
1.7
<0.4
<0.4
3.0
2.8
<0.8
16
7.3
68
60
<0.4
<0.4

Pagina 12 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Materiaal

Locatie

Monsterdatum

PFAS

Schuim
Schuim
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater

Egmond
Egmond
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Wijk aan Zee
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk

24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
24/04/2023 07:14:03
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40

PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA

KU-2023-0018

Concentratie
(µg/kg)
<0.4
<0.4
<0.004
<0.0008
0.0005
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<0.0009
0.002
0.002
0.02
0.03
0.02
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<3.2
<0.6
2.9
<0.4
<0.3
5.1
2.2
<0.8
16
5.7
67
49
<0.4
<0.4
<0.4
<0.4
<0.004
<0.0007
0.001
<0.0004
<0.0004
0.002
0.0006
0.002
0.003
0.002
0.01
0.03
0.008
<0.0004
<0.0004

Pagina 13 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Materiaal

Locatie

Monsterdatum

PFAS

Zeewater
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim

Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Katwijk
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen
Scheveningen

25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40

PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA

KU-2023-0018

Concentratie
(µg/kg)
<0.0004
<3.2
<0.6
2.1
<0.4
<0.3
0.7
0.6
<0.8
2.2
2.8
13
26
<0.4
<0.4
<0.4
<0.4
<0.004
0.001
<0.0004
<0.0004
<0.0004
0.001
<0.0004
0.001
0.001
<0.0009
0.003
0.0007
0.005
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<3.1
<0.6
3.2
<0.4
<0.3
3.4
2.0
<0.7
15
7.4
53
58
0.4
<0.4
<0.4
<0.4

Pagina 14 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Materiaal

Locatie

Monsterdatum

PFAS

Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater

Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Hoek van Holland
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Rockanje
Domburg

25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40

PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA

KU-2023-0018

Concentratie
(µg/kg)
<0.004
<0.0007
<0.0004
<0.0004
<0.0004
0.0008
<0.0004
<0.0008
0.0005
<0.0008
0.002
0.0007
0.005
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<3.1
<0.6
<0.4
<0.4
<0.3
1.5
0.6
<0.7
5.3
0.8
14
5.7
<0.4
<0.4
<0.4
<0.4
<0.004
0.002
0.0005
<0.0004
<0.0004
0.001
0.0006
0.002
0.0008
<0.0009
0.003
0.003
0.02
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<0.004

Pagina 15 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Materiaal

Locatie

Monsterdatum

PFAS

Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Zeewater
Schuim
Schuim

Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort

25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
25/04/2023 07:23:40
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:28
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30

PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS

KU-2023-0018

Concentratie
(µg/kg)
<0.0009
0.0007
<0.0005
<0.0005
0.003
0.0009
<0.001
0.007
0.002
0.01
0.02
0.003
<0.0005
<0.0005
<0.0005
<3.2
<0.6
<0.4
<0.4
<0.3
2.6
0.9
<0.7
8.3
1.1
19
8.6
<0.4
<0.4
<0.4
<0.4
<0.004
<0.0008
0.001
<0.0004
<0.0004
0.006
<0.0004
0.004
0.01
0.001
0.03
0.01
0.01
<0.0004
<0.0004
<0.0004
<3.2
<0.6

Pagina 16 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Materiaal

Locatie

Monsterdatum

PFAS

Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim
Schuim

Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort
Zandvoort

24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30
24/04/2023 07:24:30

PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA

Concentratie
(µg/kg)
<0.4
<0.4
<0.3
0.7
<0.3
<0.8
1.2
<0.8
5.8
5.6
<0.4
<0.4
<0.4
<0.4

Annex 2: PFAS concentraties in zeeschuim in monsters genomen in de tweede
monsternameronde in augustus 2023
Locatie
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Renesse
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland

KU-2023-0018

Monsterdatum
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:19
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17

PFAS
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA

Concentratie (µg/kg)
<6.0
<0.6
<0.7
<0.7
<0.7
<0.7
<0.6
<0.3
1.5
1.7
3.7
4.8
<0.3
<0.7
<0.7
<0.7
<6.0
<0.6
<0.7
<0.7
<0.7
1.0
<0.6
<0.3
3.0
2.1
9.0
4.8
<0.3

Pagina 17 van 18

RIVM: PFAS in zeeschuim in Nederland

Locatie
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Banjaard, Kamperland
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Perkpolder
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg
Domburg

KU-2023-0018

Monsterdatum
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:17
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:16
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15
03/08/2023 06:45:15

PFAS
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA
PFBA
PFBS
PFDA
PFDoDA
PFDS
PFHpA
PFHpS
PFHxA
PFHxS
PFNA
PFOA
PFOS
PFPeA
PFTeDA
PFTrDA
PFUnDA

Concentratie (µg/kg)
<0.7
<0.7
<0.7
<6.0
<0.6
3.1
<0.7
<0.7
<0.7
<0.6
<0.3
0.4
5.1
6.6
79
<0.3
<0.7
<0.7
0.9
<6.0
<0.6
<0.7
<0.7
<0.7
1.8
<0.6
<0.3
4.8
2.2
13
7.2
<0.3
<0.7
<0.7
<0.7

Pagina 18 van 18