Rapportage
Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3
‘Koersaanpassing n.a.v. advies AcICT’

Datum
Status

24 januari 2023
DEFINITIEF

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

SAMENVATTING

Deze rapportage bevat de bevindingen vanuit het project Indringend Ketentesten
(IKT) Fase 3 (verder te noemen IKT-3). In deze fase (testweek 11 t/m 17 - van 26
september 2022 tot 13 januari 2023) is een niveau complexer en indringender
getest dan in fase 2, waarbij ook interbestuurlijke testen zijn uitgevoerd. Er is getest
met meer bevoegd gezagen dan in de tweede IKT-fase. Het IKT-project (Fase 1) is
gestart in april 2022.
Positionering IKT
IKT is van belang voor het aantonen of het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)
werkbaar is voor inwerkingtreding van de Omgevingswet. In het IKT komt alle
functionaliteit van het DSO samen en wordt in de praktijk getest of het DSO in
functionele zin werkbaar is. Deze functionele werkbaarheid wordt aangetoond door
het DSO te beproeven in het ondersteunen van de business scenario’s die relevant
zijn voor Bevoegd Gezagen direct na inwerkingtreding.
Dat betekent dat de IKT-test wordt uitgevoerd met complexe casuïstiek en gericht
op de business scenario’s van de diverse betrokkenen uit de DSO keten als geheel.
IKT is opgezet om de functionaliteit te testen en kijkt daarbij ook of gebruikers bij
inwerkingtreding via het DSO hun taken en verantwoordelijkheden onder de
Omgevingswet kunnen uitoefenen. Anders gezegd: ondersteunen de nieuwe
functionaliteiten de nieuwe werkwijze in de DSO keten, zijn deze via IKT indringend
getest, zijn eventueel aanwezige risico’s in beeld en voorzien van mitigerende
maatregelen? Dit betekent dat alle betrokken partijen nauw moeten samenwerken
en zicht ontstaat op de werkbaarheid van het DSO.
Ketentesten met en voor bevoegd gezagen
Uitgangspunt van het Indringend Ketentesten (IKT) blijft om vast te stellen wat er
goed werkt in de gehele keten van het DSO en wat nog niet, uitgaande van de
minimale vereisten voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De testbasis
voor IKT is de functionele set inwerkingtreding1 Deze set komt voort uit
samenwerkingsafspraken tussen vertegenwoordigers van stedenbouwkundige
bureaus, de Geo-ICT branche en softwareleveranciers, samen met de koepels van
gemeenten, provincies, waterschappen en Rijk. Basis daarbij zijn de werkprocessen
van de bevoegd gezagen: van planvorming tot aan afhandeling van aanvragen.
Testbevindingen worden daarbij door betreffende ketenpartijen zo snel mogelijk
opgepakt en opgelost.
Koersaanpassing naar aanleiding van advies AcICT
Op basis van de adviezen van het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) heeft een
koersaanpassing plaatsgevonden voor IKT-3 en daarna. Bij de implementatie van
deze koerswijziging, wordt het IKT-project ondersteund door een onafhankelijk
bureau met diepgaande test-expertise, bureau Axini. Belangrijkste aanpassingen in
de IKT-aanpak zijn: meer focus op risico-gestuurd testen, meer complexe
praktijkgevallen, ketentesten verbreden en verdiepen en uitbreiden van het IKTtestteam in omvang en deskundigheid. Veel van deze maatregelen waren al ingezet,
maar zijn verder verstevigd.

1 Zie: Functionele set inwerkingtreding Omgevingswet - Aan de slag met de Omgevingswet
Pagina 3 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

DSO-is voldoende gereed voor inwerkingtreding Omgevingswet
Software is nooit helemaal ‘af’. Dit geldt ook voor de software die binnen het DSOstelsel wordt gebruikt. Dit betekent dat bij (keten-)testen altijd bevindingen
geconstateerd zullen worden. Dit draagt bij aan het doorlopend ontwikkelen,
innoveren en verbeteren van software.
In het algemeen is door de IKT-deelnemers ervaren dat de functionaliteit van het
DSO, zoals die per januari 2023 beschikbaar was, werkbaar is en daarmee gereed is
voor inwerkingteding. Er zijn geen bevindingen met prioriteit 1 aangetroffen en een
beperkt aantal bevindingen met prioriteit 2, waarvan het grootste deel inmiddels is
of wordt opgelost. Er wordt opgemerkt dat met name in de planketen nog
functionaliteiten zullen worden toegevoegd die op een later moment getest zullen
worden. De aanwezigheid van de geteste TAM’s (Tijdelijke Alternatieve Maatregelen)
geeft bevoegde gezagen gelegenheid dit op te vangen. De voor inwerkingtreding
benodigde functionaliteiten en dus inclusief de TAM’s zijn getest. De belangrijkste
resultaten en bevindingen uit IKT-3 voor de Vergunningen-, Toepasbare regels- en
Plan-keten staan hieronder genoemd.
Belangrijkste resultaten en bevindingen Vergunningenketen
Uit de testen blijkt dat de benodigde functionaliteiten voor inwerkingtreding in de
VTH-keten aanwezig zijn en dat deze technisch gezien werkt. Het grootste deel
daarvan is of wordt opgelost. Wel zien we nog issues ten aanzien van de
gebruiksvriendelijkheid.
Bijvangst uit de IKT-testen is de bevinding dat de inrichting van de lokale
werkprocessen en software binnen de individuele, lokale transitieaanpak extra
aandacht blijft vragen. Ieder bevoegd gezag bepaalt deze aanpak zelf. Deze
constatering vraagt om een plek in de bredere communicatie over de implementatie
van de Omgevingswet.
Belangrijkste resultaten en bevindingen Toepasbare regels keten
De testen op de Toepasbare regels keten zijn goed verlopen. Er zijn slechts enkele
kleinere bevindingen gedaan. De bevindingen die opkwamen bij het testen zijn ook
in deze IKT fase opgelost. Bij het implementeren van het DSO en het lokaal
inregelen is blijvend aandacht nodig voor complexiteit en overzichtelijkheid en het
correct toepasbaar maken van juridische regels. In de verdere implementatieaanpak
van bevoegde gezagen vraagt de samenhang tussen de juridische regels en
toepasbare regels dan ook nadere aandacht.
Belangrijkste resultaten en bevindingen Planketen
Geconstateerd is dat nog niet alle beoogde decentrale functionaliteit beschikbaar is
gekomen. Wel zijn de daarvoor benodigde Tijdelijke Alternatieve Maatregelen
(TAM’s) aanwezig. In IKT-3 is de planketen (DSO-LV, decentraal en TAM’s getest.
Daaruit blijkt dat de belangrijkste functionaliteiten aanwezig zijn en werken.
In IKT-3 geconstateerde issues en verbeteringen zijn: kortere doorlooptijd van
publiceren, werken met grote geo-bestanden, de nieuwe viewer ‘Documenten-opde-kaart, meer functionaliteiten beschikbaar in de lokale software.
Waar issues tijdens IKT-3 optraden bij de publicatie van plannen zijn deze
gedurende IKT-3 opgelost.
Bij de viewer ‘Regels-op-de-kaart’ zijn er aandachtspunten die in de komende IKTfasen – vóór en na IWT- door zullen lopen : het blijven verbeteren van de
gebruikersvriendelijkheid en het verbeteren van de wijze waarop
omgevingsdocumenten getoond worden. Dit geldt in de implementatie ook voor het
Pagina 4 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

toepasbaar2 maken van juridische regels waarmee de gebruikersvriendelijkheid
wordt vergroot (dit betreft echter geen techniek en is onderdeel van het inregelen
door bevoegd gezag).
Testdekking verder uitgebreid
In IKT-3 is de testdekking van het ketentesten verder uitgebreid. In IKT fase 2 kon
een aantal functionaliteiten nog niet worden getest. De uitbreiding geldt zowel voor
de beschikbare functionaliteiten in decentrale software, als voor het DSO-LV. Zo kon
nu getest worden met de downloadservice (inclusief GIO’s en t.b.v. plan-plan
koppeling), tijdreizen, Viewer Documenten-op-de-kaart en publiceren BOPA’s
(afwijkvergunningen). Weliswaar is daarbij nog een aantal bevindingen
geconstateerd, maar die worden in het reguliere verbeterproces afgehandeld.
Extra aandacht voor TAM’s en voor faciliteren MKB-toets
Binnen de scope en gedurende de uitvoering van IKT-3 zijn de - vanuit de business
scenario’s -meest belangrijk geachte TAM’s (Tijdelijke Alternatieve Maatregelen3)
ook getest. In hoofdzaak betreft dit TAM’s voor de gemeenten en provincies.
Geconstateerd is dat deze TAM’s functioneren. In de nog volgende IKT-ronden zal
een aantal nog resterende TAM’s getest worden.
Ook is tijdens IKT-3 de uitvoering van de MKB-toets gefaciliteerd door het IKTtestteam. Een aantal MKB-partijen heeft hierbij de werking van het Omgevingsloket
getest vanuit het perspectief van de MKB-initiatiefnemer. Voor deze IKTtestresultaten in het kader van de MKB-toets, wordt verwezen naar de separate
rapportage.
Vervolg IKT-aanpak: krachtig doorzetten, aanscherpen en uitbouwen
Bovenstaande bevindingen en resultaten maken duidelijk dat de IKT-aanpak
bijdraagt aan duidelijkheid en zekerheid over de werking van het DSO. Zichtbaar is
dat in IKT-3 reeds een aantal adviezen van AcICT zijn geïmplementeerd. In de
navolgende fasen wordt de aanpak doorgezet waarbij de adviezen van AcICT verder
gaan doorwerken. IKT levert daarmee aanvulling op andere aanwezige
testvoorzieningen in het DSO.

2 Bevoegd gezag kan aanvullend een toelichting geven hoe een regel toegepast moet worden.
3 Een Tijdelijk Alternatieve Maatregel geeft een bevoegd gezag de mogelijkheid toch gebruik te
maken van de DSO-LV functionaliteit indien dit onverhoopt niet via de decentrale software
kan.
Pagina 5 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

Inhoud

SAMENVATTING—3
1

Inleiding—9

2
2.1
2.2
2.3

Duiding van resultaten IKT-3—11
Vergunningenketen (stappen 8 t/m 11)—11
Toepasbare regels keten (stappen 5 t/m 7)—14
Planketen (stappen 1 t/m 4)—15

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Toelichting bevindingen IKT-3—23
Herkomst van bevindingen en wensen—24
Status afhandeling bevindingen en wensen—24
Meldingen per prioriteit—25
Bevindingen per processtap—26

4
4.1
4.2
4.3

Trendanalyse geheel IKT (Fasen 1, 2 en 3)—27
Aantallen meldingen per IKT-testweek onderverdeeld naar soort melding—27
Aantal meldingen in relatie tot aantal deelnemers—28
Verdeling bevindingen naar prioriteiten—28

BIJLAGE 1 De DSO keten in 11 stappen zoals deze binnen IKT wordt gebruikt—29
BIJLAGE 2 Deelnemende organisaties IKT-3—30

Pagina 7 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

1

Inleiding

Voor u ligt de Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 (in het vervolg
kortweg geduid als IKT-3). Deze rapportage bevat de bevindingen vanuit het project
Indringend Ketentesten (IKT) Fase 3 (verder te noemen IKT-3). In deze fase
(testweek 11 t/m 17 - van 26 september 2022 tot 13 januari 2023) is een niveau
complexer en indringender getest dan in fase 2, waarbij ook een interbestuurlijke
testen zijn uitgevoerd. Er is getest met meer bevoegd gezagen dan in de tweede
IKT-fase. Het IKT-project (Fase 1) is gestart in april 2022.
Positionering IKT
IKT is van belang voor het aantonen of het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO)
werkbaar is voor inwerkingtreding van de Omgevingswet. In het IKT komt alle
functionaliteit van het DSO samen en wordt in de praktijk getest of het DSO in
functionele zin werkbaar is. Deze functionele werkbaarheid wordt aangetoond door
het DSO te beproeven in het ondersteunen van de business scenario’s die relevant
zijn voor Bevoegd Gezagen direct na inwerkingtreding.
Dat betekent dat de IKT-test wordt uitgevoerd met complexe casuïstiek en gericht
op de business scenario’s van de diverse betrokkenen uit de DSO keten als geheel.
IKT is opgezet om de functionaliteit te testen en kijkt daarbij ook of gebruikers bij
inwerkingtreding via het DSO hun taken en verantwoordelijkheden onder de
Omgevingswet kunnen uitoefenen. Anders gezegd: ondersteunen de nieuwe
functionaliteiten de nieuwe werkwijze in de DSO keten, zijn deze via IKT indringend
getest, zijn eventueel aanwezige risico’s in beeld en voorzien van mitigerende
maatregelen? Dit betekent dat alle betrokken partijen nauw moeten samenwerken
en zo zicht ontstaat op de werkbaarheid van het DSO.
Ketentesten met en voor bevoegd gezagen
Uitgangspunt van het Indringend Ketentesten (IKT) blijft om vast te stellen wat er
goed werkt in de gehele keten van het DSO en wat nog niet, uitgaande van de
minimale vereisten voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. De testbasis
voor IKT is de functionele set inwerkingtreding Deze set komt voort uit
samenwerkingsafspraken tussen vertegenwoordigers van stedenbouwkundige
bureaus, de Geo-ICT branche en softwareleveranciers, samen met de koepels van
gemeenten, provincies, waterschappen en Rijk. Basis daarbij zijn de werkprocessen
van de bevoegd gezagen: van planvorming tot aan afhandeling van aanvragen.
Testbevindingen worden daarbij door betreffende ketenpartijen zo snel mogelijk
opgepakt en opgelost.
AcICT
Op basis van de adviezen van het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT)is de bestaande
testaanpak verstevigd via een concrete set van maatregelen.
Essentie van het advies van AcICT is dat zij zich richt op de gehele quality assurance
(QA) van het DSO (zowel centraal, als decentraal), waardoor aanvullende zekerheid
wordt verkregen dat de keten stabiel, betrouwbaar en werkbaar is bij
inwerkingtreding.
Het AcICT geeft in haar advies van 10 oktober jl. een bredere beschouwing van de
werking van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), dan ‘alleen’ het
interbestuurlijke ketentesten middels het project IKT. Er worden ook aanbevelingen
Pagina 9 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

gedaan ten aanzien van bijvoorbeeld de non-functionals of de testvoorzieningen van
het DSO in algemene zin. Deze integrale verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van
het DSO, ligt primair bij het programma ADS - en is daar ook belegd - en niet bij het
interbestuurlijke project IKT.
De voor u liggende rapportage betreft het interbestuurlijke project IKT, met de
daarbij behorende scope. Bij de uitvoering van IKT-3 is een aantal maatregelen
genomen, mede naar aanleiding van de adviezen van AcICT. Met de uitvoering van
IKT-3 is daarmee een start gemaakt met de implementatie van de maatregelen op
basis van het advies van AcICT van 10 oktober 2022. Dit is vastgelegd in het Plan
van Aanpak IKT-3 van 30 november 2022.
Op 28 november is door de minister VRO aan AcICT het verzoek gedaan tussentijds
te adviseren over het Plan van Aanpak IKT Fase 3. Op 22 december 2023 heeft
AcICT dit advies uitgebracht.
Medio oktober 2022 is tevens een bureau in de arm genomen om de DSOorganisatie en het interbestuurlijke IKT-project te versterken met aanvullende
expertise op het vlak van quality assurance en testaanpak. Adviesbureau Axini is
een autoriteit in haar (test-)vakgebied en heeft ruime kennis en ervaring met
vergelijkbare grote ICT keten-integratie projecten.

Pagina 10 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

2

Duiding van resultaten IKT-3

Kwalitatieve duiding van resultaten IKT- 3
2.1

Vergunningenketen (stappen 8 t/m 11)
De vergunningenketen loopt van het DSO-LV omgevingsloket (check en aanvraag)
naar de VTH-software van het bevoegd gezag dan wel de omgevingsdienst, waarbij
eventueel ook gebruik wordt gemaakt van de samenwerkingsvoorziening.
Interbestuurlijk is de vergunningenketen al tijdens IKT Fase 2 beproefd.
Verwezen wordt naar de stappen 8 t/m 11 uit de procesplaat ‘DSO-keten in 11
stappen’, zoals opgenomen in bijlage 1.
Gemeenten
Bijna alle benodigde functionaliteiten in deze keten zijn beschikbaar. Deze keten is
zowel uitgebreid binnen de vergunningenketen getest, als in breder verband binnen
de gehele DSO-keten. Tijdens IKT-3 is gefocust op het testen met de vijf grote VTHsoftwareleveranciers en zeven gemeenten. Hierbij werd getest aan de hand van met
experts opgetelde business scenario’s. Aan het einde van IKT-3 zijn zo goed als alle
business scenario’s voor de vergunningenketen doorlopen.
Geen beletselen in vergunningenketen naar voren gekomen
Uit IKT- 3 – zijn geen bevindingen naar voren gekomen waaruit blijkt dat de VTHketen technisch gezien niet werkt. IKT-3 is op dit punt daarmee succesvol
doorlopen. Het is mogelijk gebleken om de meest voorkomende typen meldingen en
(meervoudige) aanvragen te doen in het loket waarna de gemeente of de
Omgevingsdienst deze in behandeling kan nemen. Waarbij ook functies als
‘samenwerking met andere bevoegd gezagen’, ‘aanvullen en intrekken’ en
‘doorsturen’ met succes zijn getest. Specifiek zijn ook de BOPA en de TAM
‘Gerelateerde verzoeken’ succesvol beproefd.
Enkele zaken dienen te worden opgemerkt:
Inrichting software en werkprocessen
Issues die tijdens IKT-3 zijn ontstaan, zijn vaak te herleiden tot een onjuiste
configuratie in de lokale software. Met hulp van de leverancier zijn deze issues vaak
snel opgelost. We constateren veel variatie in door gemeenten gebruikte systemen
(zowel voor wat betreft leverancier als in type software; zoals een specifiek VTHsysteem of een generiek ingezet zaaksysteem). Hierdoor is het inrichten
(configureren) van de software vaak maatwerk per gemeente of omgevingsdienst.
Daarbij constateren we dat het inrichten van de werkprocessen en het maken van
werkafspraken bij de betrokken gemeenten en omgevingsdiensten significant tijd
kost.
Gebruiksvriendelijkheid en verbeteringen
Tijdens het testen van de vergunningenketen werden door de testende gemeenten
regelmatig zorgen geuit over de gebruiksvriendelijkheid en werden verbeteringen
voorgesteld, zowel voor het omgevingsloket als lokale software. Het beproeven van
gebruiksvriendelijkheid is geen onderdeel van IKT maar wel van belang voor een

Pagina 11 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

goed bruikbaar stelsel. Ook deze bevindingen worden geregistreerd en
teruggekoppeld naar de juiste behandelaar.

Provincies
Provincies hebben in IKT-3 getest met toepasbare regels en vergunningverlening. Bij
het indienen van vergunningaanvragen traden geen technische problemen op. Wel
werd een enkele aanvraag verkeerd afgeleverd, dit bleek voort te komen uit een
verkeerde behandeldienstinstelling. Tot slot waren er enkele bevindingen die terug
te voeren zijn op een verkeerde of nog niet volledige configuratie van de VTHapplicatie van een organisatie.

Waterschappen
Gebruikersvriendelijkheid van het loket
In het proces van initiatiefnemers die zich oriënteren op het kunnen uitvoeren van
een (juridische) activiteit, blijkt dat het zeer bepalend is hoe goed de implementatie
is van toepasbare regels. Als dit niet goed is vormgegeven wordt een initiatiefnemer
geconfronteerd met een complex aanvraagproces. In de afgelopen tijd zijn de
nodige verbeteringen doorgevoerd; de inrichting (m.n. de toepasbare regels) bij de
verschillende overheden bepaalt het gebruikersgemak voor een belangrijk deel.
Samenwerken aan aanvragen
Er zijn testen uitgevoerd waarbij is beoordeeld of de routering van aanvragen goed
werkt. Geconcludeerd is dat de routering technisch goed functioneert.
Op het vlak van het juist en volledig verwerken van aanvragen blijkt dat een aantal
VTH softwareleveranciers nog verbeteringen moet doorvoeren. Dit betreft
bijvoorbeeld het volledig verwerken van de informatie die bij de aanvraag wordt
aangeboden.
Ook hebben niet alle VTH-leveranciers alle functionaliteit op het vlak van
samenwerking volledig ingevuld. Denk hierbij aan het nog niet op de juiste wijze
‘kunnen starten, stoppen, wijzigen en verwijderen van de samenwerking’ en het
‘kunnen uitzetten van actieverzoeken’.
Dit zijn echter geen zaken die blokkerend zijn voor inwerkingtreding.
Inrichting werkprocessen
Bij de uitvoering van testen is geconcludeerd dat de wijze waarop de inrichting van
de VTH pakketten heeft plaatsgevonden nog aandacht vraagt. Het op de juiste
manier relateren van aanvragen aan de afhandelingsprocessen (bijvoorbeeld het
relateren van zaken) behoeft nog aandacht. Dit is weliswaar buiten scope van IKT,
maar is wel relevant voor een goede en ‘soepele’ dienstverlening.
Hier speelt een rol dat de sommige functionaliteit van de decentrale VTH-software
nog in ontwikkeling is.
Het kunnen aanvragen van vooroverleg kan ingeregeld worden. Met name bij
interbestuurlijke casussen blijkt dit complex. In technische zin functioneert het
goed.

Pagina 12 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

Rijk
Rijkspartijen hebben in het kader van IKT meegedraaid in test-casuïstiek van andere
bevoegde gezagen, maar ook zelfstandig enkele casussen uitgevoerd. Weliswaar
niet volledig binnen het IKT-3 project uitgevoerd, zijn onderstaande twee casussen
relevant om te vermelden.
Casus Zendmast Defensie:
In november en december 2022 is getest met een omgevingsplanactiviteit van
nationaal belang, te weten het bouwen en in gebruik hebben van een radarstation
voor Defensie in strijd met het bestemmingsplan. Een omgevingsplanactiviteit van
nationaal belang is een magneetactiviteit van BZK en deze omgevingsplanactiviteit
is van nationaal belang omdat het gaat om het waarborgen van de (inter-)nationale
veiligheid. Tevens zijn gerelateerde activiteiten meegenomen in de testaanvraag. De
testen bestonden zowel uit het gebruik van het omgevingsloket, de
samenwerkingsruimte van het DSO, als ook uit de organisatorische aspecten voor
de betrokken bevoegde gezagen, verbonden aan de behandeling en afdoening van
de gecompliceerde vergunningaanvraag.
Betrokken bestuursorganen waren: BZK (bevoegd gezag), ILT namens I&W (advies
en instemming milieubelastende activiteit zendmast), LNV (advies en instemming
Natura-2000 activiteit van nationaal belang), RVO namens LNV (advies en
instemming Flora en fauna activiteit van nationaal belang) en gemeente (advies
bouwactiviteit).
Bij het gebruik van het DSO zijn, onder meer, de volgende bevindingen gedaan:
Afwijken van regels in het omgevingsplan: De omgevingsplanactiviteit van nationaal
belang kan niet in het DSO worden gespecificeerd. In plaats daarvan alleen een
buitenplanse omgevingsplanactiviteit waarvoor het DSO de gemeente als bevoegd
gezag ziet (bekend issue). Iets soortgelijks geldt voor de Natura 2000-activiteit van
nationaal belang en de Flora- en fauna-activiteit van nationaal belang. Op grond van
de combinatie van activiteiten bepaalt het DSO dat de gemeente bevoegd gezag
moet zijn in plaats van BZK. Dit moet de indiener bij het indienen van de aanvraag
aanpassen (ook dit is een bekend maar niet blokkerend issue).
Het doorlopen van de casus heeft ook geleid tot organisatorische vervolgvragen die
worden uitgezocht, onder meer, ten aanzien van het verrekenen van leges tussen
Rijkspartijen.
Casus vergunningaanvraag Defensie bij ILT
ILT heeft in september een test in de VTH-keten gedaan, waarbij beoogd werd een
enkelvoudige aanvraag van Defensie met bijlagen met eHerkenning in te dienen bij
ILT. ILT heeft het triggerbericht van de aanvraag, de aanvraag en bijlagen
ontvangen maar dit resulteerde niet tot een zaak in het betrokken zaaksysteem. Een
gelijksoortig verzoek vanuit een natuurlijk persoon resulteerde wel in een
succesvolle aanmaak van een zaak. Naar de oorzaak van het niet kunnen ontvangen
van de aanvraag met eHerkenning wordt door ILT onderzoek gedaan. De test wordt
binnenkort herhaald.

Pagina 13 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

2.2

Toepasbare regels keten (stappen 5 t/m 7)
Verwezen wordt naar de stappen 5 t/m 7 uit de procesplaat ‘DSO-keten in 11
stappen’, zoals opgenomen in bijlage 1.
Gemeenten
In IKT-3 zijn testen uitgevoerd bij vijf gemeenten met de pakketten van de vier
grotere softwareleveranciers voor toepasbare regels (TR).
Bevindingen ketentesten TR
De drie specifieke TR-ketentesten verliepen goed. Slechts enkele kleinere
bevindingen werden gedaan. Tijdens de DSO-ketentesten hebben de gemeenten
Utrecht en Deventer beiden wat grotere issues ondervonden met de publicatie van
toepasbare regels. Hierdoor konden beide gemeenten gedurende enkele dagen niet
verder met de ketentest. Het issue bij gemeente Utrecht bleek een fout in de
software van de leverancier te betreffen. De leverancier heeft het issue snel
opgelost waarna de gemeente verder kon met de test. Bij de gemeente Deventer
verschenen de gepubliceerde activiteiten uit het omgevingsplan wel in de RTR, maar
niet in de lokale TR software. Daardoor was het niet mogelijk om checks en
formulieren te koppelen aan de activiteit in de RTR. Ook dit issue werd door de
leverancier opgelost.
Daarbij hebben we nog twee andere issues bemerkt:
1) Het automatisch importeren van de bruidsschat gaat niet bij alle leveranciers
goed in verband met ‘vaste waarden’ en ‘vaste waarden onder voorbehoud’;
2) Het importeren van toepasbare regels die gemaakt zijn door een bevoegd gezag
met een andere leverancier, gaat niet altijd goed. Hiermee wordt het idee van
toepasbare regels als herbruikbare open data maar beperkt bereikt.
Los van de bovengenoemde issues, constateren we dat de toepasbareregel-keten
technisch gezien in IKT-3 functioneert. Wel dient de relatie tussen juridische regels
en toepasbare regels verder te worden getest. Dit zal in IKT4 worden gedaan.
Uit IKT-3 is naar voren gekomen dat -naast het technische aspect- het werken met
toepasbare regels de nodige kennis en inzichten vraagt aan de zijde van de
gemeenten.

Provincies
Provincies hebben in IKT Fase op beperkte schaal getest met toepasbare regels en
vergunningverlening. De voornaamste bevindingen ten aanzien van toepasbare
regels hadden betrekking op het verdwijnen van de ook de zogenaamde ‘tophaak’,
waardoor ook de toepasbare regels uit de registratie toepasbare regels verdwenen.
Waterschappen
Goed ingeregeld werkproces is grootste uitdaging
Het onderdeel toepasbare regels is ook in eerdere testen al beoordeeld. Technisch
werkt dit. De problematiek schuilt met name in de complexiteit. Denk hierbij aan de
gevolgen van het annoteren voor de wijze waarop informatie voor een
initiatiefnemer zichtbaar wordt, de wijze waarop vragenbomen worden
gepresenteerd en dergelijke. Het blijkt lastig om goed overzicht te houden bij het
Pagina 14 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

vastleggen van regels met werkingsgebieden (geometrie, beheerd met andere
software). Ook het goed aanbrengen van regels in onderlinge samenhang vergt de
nodige kennis. De complexiteit neemt toe naarmate de ambitie groter wordt om
regelgeving van verschillende overheden (gemeente, Rijk, Provincie,
waterschappen) zodanig op elkaar af te stemmen dat voor een initiatiefnemer een
goed beeld ontstaat en dat geen ‘dubbele’ vragen gesteld worden. Feitelijk wordt
hier inzichtelijk hoe belangrijk het is om regelgeving goed op elkaar af te stemmen.
Dat is uiteraard geen software-issue.
Rijk
Niet specifiek getest.

2.3

Planketen (stappen 1 t/m 4)
De planketen betreft het downloaden, wijzigen en publiceren van
omgevingsinstrumenten: omgevingsvisie, omgevingsverordening, omgevingsplan,
waterschapsverordening en het programma. Het betreft een keten die start bij de
gemeente, waterschap of provincie en/of een stedenbouwkundig bureau en
doorloopt naar de LVBB en de DSO-LV.
Verwezen wordt naar de stappen 1 t/m 4 uit de procesplaat ‘DSO-keten in 11
stappen’, zoals opgenomen in bijlage 1.
Gemeenten
Deelnemers & Content
In IKT-3 is de planketen met negen gemeenten en drie grote plansoftware
leveranciers beproefd. De vierde grote leverancier gaf aan dat de applicatie nog niet
gereed is voor IKT. De gemeenten Deventer, Utrecht en Waalre testten met hun
software de planketen (stap 1 t/m 4) als onderdeel van de gehele DSO-keten, van
een plan met juridische regels tot en met vergunningverlening (stappen 1 – 11).
Tijdens de gemeentelijke IKT-3 testen zijn voorbereidingsbesluiten (wijzigingen van
het omgevingsplan met voorbeschermingsregels), omgevingsplannen
(wijzigingsbesluiten van het omgevingsplan), omgevingsvisies en TAM-IMRO
omgevingsplannen gemaakt en gepubliceerd. Voor het omgevingsplan dient de
kanttekening te worden geplaatst dat alleen het omgevingsplan van Waalre een
“echt” omgevingsplan benadert. De andere gepubliceerde plannen kennen wel alle
elementen van een omgevingsplan (regels, artikelen, werkingsgebieden, diverse
annotaties etc.) maar ze hebben niet de omvang en de complexiteit van een
omgevingsplan zoals deze komende jaren zullen gaan ontstaan.
Specifiek voor de annotaties hebben we samen met een leverancier variaties
ontwikkeld welke we in een plan hebben verwerkt en vervolgens met drie
verschillende softwarepakketten hebben gepubliceerd.
Functionaliteiten planketen
Lokale plansoftware: In de planketen ontbraken tijdens IKT-3 belangrijke software
functionaliteiten, (waaronder de plan-plan uitwisseling, parallelle wijzigingen en
tonen van het plan aan de Raad). Deze functies zijn derhalve nog niet getest in IKT3 en zullen in een latere IKT-ronde worden getest. Het betreft met name de
gemeentelijke software, waarbij er verschillen zijn tussen de gemeentelijke
leveranciers van plansoftware. Hierdoor hebben we in IKT-3 een deel van de DSOPagina 15 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

planketen kunnen testen. Door het meenemen van de TAM is wel de werking van de
volledige keten getest zoals die mét TAM functioneert.
Landelijke voorzieningen: Met betrekking tot de landelijke voorzieningen zien we dat
alle functies zijn opgeleverd, maar dat een aantal functies nog wordt verbeterd
(waaronder de viewers, tijdreizen). Daarnaast merkten gemeenten op dat ze de
relatie tussen het artikel en de toelichting misten na het downloaden van het plan.
Het ontbreken van deze relatie bleek een ontwerpkeuze te zijn.
In de testen zijn de volgende bevindingen gedaan:
Succesvol kunnen downloaden omgevingsplannen
Met gemeente Waalre is een eerder gepubliceerd omgevingsplan van de gemeente
uit de landelijke voorziening gedownload. De downloadfunctie werkte. Wel bleek dat
door de gemeente gelegde relatie tussen de artikelen en de toelichtingen niet meer
aanwezig was. De landelijke voorziening ondersteunt deze relatie niet. Dit is bekend
bij de landelijke voorziening en de VNG. De ontwikkeling van een toelichting op
artikelniveau is nog niet ontwikkeld en nog niet geprioriteerd (functioneel niet
blokkerend).
Wijzigen en publiceren
Met de drie softwarepakketten zijn verschillende wijzigingen voor zowel
omgevingsplannen als omgevingsvisies in de software voorbereid en gepubliceerd bij
de LVBB. Daarbij zijn ook de verschillende stadia van het totstandkomingsproces
van het juridische instrument beproefd (voorbereiding, ontwerp en definitief).
Betrokken leveranciers zijn niet allemaal even ver in de ontwikkeling van softwarefunctionaliteiten.
Voorbereidingsbesluit
Gemeente Deventer heeft succesvol een voorbereidingsbesluit opgesteld en
gepubliceerd. Het voorbereidingsbesluit verscheen in DSO-LV Regels op de Kaart.
Het tonen van het besluit kende kleine issues die nog geanalyseerd worden. Zo was
het niet eenvoudig het besluit terug te vinden en was het minder makkelijk om het
besluit te onderscheiden van een eerder gepubliceerd besluit. Deze bevindingen
worden meegenomen met het verbeteren van de viewer Regels op de Kaart. Bij
gemeente Breda is de publicatie van het voorbereidingsbesluit niet geslaagd.
Inmiddels heeft de leverancier een update gedaan van de software en de gemeente
zal in IKT-4 opnieuw het besluit aanbieden aan de LVBB voor publicatie.
Ontwerp
Gemeenten Waalre en Deventer hebben in IKT-3 succesvol een ontwerp
omgevingsvisie gepubliceerd. De publicatie bij Deventer kende enkele issues, die al
snel door de leverancier werden opgelost. Bij Waalre verliep de publicatie zonder
problemen. In beide gevallen werd de visie op correcte wijze in DSO-LV Regels op
de Kaart getoond. Het publiceren van een ontwerp omgevingsplan was in IKT-3 niet
mogelijk vanwege een uitrol bij de landelijke voorziening ten tijde van de geplande
testen. Na deze uitrol heeft Waalre succesvol de ontwerp-omgevingsvisie kunnen
publiceren.
Definitief omgevingsplan
De gemeenten Den Haag, Deventer, Eindhoven, Rijssen-Holten, Utrecht, Veenendaal
en Waalre voerden allen wijzingen door in hun omgevingsplan en publiceerden deze
wijzigingen naar de landelijke voorziening. Bij twee leveranciers was de
gemeentelijke planjurist zelf in staat het plan te wijzigen. Bij één gemeente was de
hulp van de leverancier nodig om het plan gepubliceerd te krijgen. Gemeente Den
Pagina 16 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

Haag was uiteindelijk niet in staat hun plan te wijzigen doordat een door de
provincie gekoppeld voorbereidingsbesluit het wijzigen van het plan blokkeerde. Dit
issue is tijdens IKT-3 onderzocht en opgelost. Op het moment dat de software
leverancier van gemeente Den Haag integrale tekstvervanging voor de mutatie van
het omgevingsplan aanbiedt, zal dit issue niet meer optreden.
Unhappy flow
Gemeente Amsterdam onderzocht de ‘unhappy flow’ (doorlopen van ‘fout’-paden) bij
het publiceren van een omgevingsplan. De gemeente was in staat om via de eigen
software aanpassingen te doen in de omgevingsplannen van andere gemeenten. De
wijzigingen werden gelogd in de database van de landelijke voorziening en waren
daarmee te achterhalen. De vraag bij deze bevinding is of deze mogelijkheid wel of
niet beoogd is. Bij eerste navraag blijkt dat deze mogelijkheden bewust zijn
geboden in de standaard, na expliciete besluitvorming in het OGB in 2020/21 (er
zijn namelijk situaties waarin het muteren van de regeling van een ander BG
mogelijk moet zijn). Het doorlopen van de ‘unhappy flow’ bracht dus niet zozeer een
fout aan het licht, omdat het werkte zoals ontworpen. Binnen het programma wordt
het onderwerp verder besproken.
Annotatievariaties
Voor de werking van de DSO-keten is het belangrijk dat de regels in het
omgevingsplan geannoteerd worden volgens de STOP-TPOD standaard. Sommige
annotaties zijn noodzakelijk voor de werking van het DSO-LV, terwijl andere
wenselijk zijn om het dienstverleningsniveau van het DSO-LV te verhogen.
Met drie gemeenten (met drie verschillende plansoftware-leveranciers) is getest met
deze annotatievariaties. Dat heeft de volgende bevindingen opgeleverd: 1) Alle
annotaties die noodzakelijk zijn om een plan te kunnen publiceren konden door de
gemeenten aan het omgevingsplan toegevoegd worden; 2) Het verschilt per
plansoftware welke annotatievariaties er mogelijk zijn. Voor gemeenten is het van
belang om te beseffen welke varianten hun software wel/niet ondersteunt.
Viewers en tijdreizen
Binnen IKT-3 zijn de door de acht gemeenten gepubliceerde plannen bekeken in de
DSO-LV viewer Regels op de Kaart. We constateren hierbij een verbetering in de
doorlooptijd van het verschijnen van de regels en de werkingsgebieden. De Regeling
en werkingsgebieden verschijnen nu gezamenlijk, de dag na publiceren. De door de
gemeenten gepubliceerde plannen waren terug te vinden in de viewer. De
gemeenten zagen daarbij wel kleine issues met betrekking tot de
gebruiksvriendelijkheid en de manier van weergeven van het plan. De landelijke
voorziening en de koepels zijn in gesprek over deze bevindingen. Verbeteringen aan
de viewer worden constant doorgevoerd.
Met de Viewer Document op de Kaart (VDK) is een eerste beknopte test gedaan van
het ‘tijdreizen’. Geconstateerd werd, ondanks een goede eerste indruk, dat het
tijdreizen nog niet correct werkte. Het ontwikkelteam gaf aan hier mee bezig te zijn.
Tevens werden net zoals in de viewer Regels op de Kaart ook in de VDK normen
over elkaar heen getoond. Dit is geadresseerd en wordt opgelost.
Samenhang juridische- en toepasbare regels
Happy flow (testen van de ‘goed’-paden): In IKT-3 is met een aantal gemeenten de
samenhang tussen juridische- en toepasbare regels getest. In de ‘happy flow’ van
het publiceren van juridische regels en vervolgens de bijbehorende toepasbare
regels zijn geen issues naar voren gekomen.
Pagina 17 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

Unhappy flow (testen van de ‘fout’-paden): Dit betreft een eerste verkenning,
waarbij binnen IKT-4 aanvullende testen zullen worden gedaan. Hier zijn issues
gevonden bij het verwijderen van een locatie en een activiteit, waarna de interactie
niet de verwachte resultaten liet zien. De bevindingen worden nog verder
onderzocht.
TAM-IMRO
TAM-IMRO is bedoeld voor gemeenten die nog geen gebruik kunnen maken van het
planvormingsdeel van het DSO. Bijvoorbeeld doordat de plansoftware nog niet alle
daarvoor benodigde functies biedt. Het kan ook zijn dat de gemeente te weinig tijd
rest om het planproces goed te beproeven. Met TAM-IMRO kunnen gemeenten toch
hun omgevingsplannen wijzigen.
Binnen IKT-3 zijn vier TAM-IMRO plannen gepubliceerd waarbij geen technische
issues zijn geconstateerd. Wel werden door testende gemeenten vraagtekens en
kanttekeningen geplaatst bij de gebruiksvriendelijkheid en raadpleegbaarheid van
de TAM-IMRO plannen.
Provincies
Deelnemers en content
In IKT-3 is met vijf provincies en twee softwareleveranciers getest. Provincies
hebben naar aanleiding van het advies van AcICT, de uit te voeren testen
risicogericht benaderd. Daartoe is met experts van provincies en
softwareleveranciers een risico-inventarisatie gemaakt die is vertaald naar de
businessscenario’s, die vervolgens zijn uitgevoerd tijdens de testen. Ook heeft een
aantal provincies de focus verlegd van individuele publicaties naar het doorlopen van
de volledige procedure voor het nemen van omgevingsbesluiten. Hierdoor zijn ook
publicaties van ontwerpbesluiten in IKT-3 getest.
Provincies hebben getest met (ontwerpen van) de omgevingsvisie, de
omgevingsverordening, het voorbereidingsbesluit en het programma in STOP/TPODformaat. Daarnaast hebben provincies de TAM Omgevingsverordening en de TAM
Voorbereidingsbesluit getest. De Omgevingsvisies en Omgevingsverordeningen
waarmee is getest bevatten representatieve inhoud, inclusief annotaties en geoinformatie.
In de testen zijn de volgende bevindingen geconstateerd:
Beschikbaarheid functionaliteit en robuustheid
Gedurende IKT-3 is er sprake geweest van niet-beschikbaarheid van componenten
in de keten. In de maand oktober waren er – ten opzichte van andere perioden –
relatief veel storingen in componenten van DSO-LV. Dit leidde er enerzijds toe dat er
tijdelijk geen toegang was tot delen van het loket, maar zorgde er ook voor dat
aangeleverde publicaties niet altijd – volledig – werden verwerkt, waardoor
handmatige herstelacties nodig waren aan de zijde van ofwel DSO-LV en/of in de
decentrale plansoftware. Eén leverancier heeft in november en december hinder
ondervonden van verstoringen in een component buiten het DSO-LV (maar binnen
de overheidsinfrastructuur), waardoor met enige regelmaat geen berichtenverkeer
tussen de plansoftware en DSO-LV kon plaatsvinden. Hierdoor hebben provincies
minder IKT-activiteiten kunnen uitvoeren, dan zij zich hadden voorgenomen. Dit
beschikbaarheidsprobleem is inmiddels opgelost
Ontbrekende functionaliteit planketen

Pagina 18 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

In de planketen ontbraken tijdens IKT-3 belangrijke softwarefunctionaliteiten,
(waaronder de complexere mutatiescenario’s, proceduremutaties, de plan-plan
uitwisseling en parallelle wijzigingen). In de twee softwarepakketten waarvan
provincies gebruikmaken zijn nog niet alle toepassingsprofielen (STOP-TPOD)
beschikbaar, dus nog niet alle omgevingsinstrumenten konden worden getest in ‘het
hoofdspoor’. In de landelijke voorzieningen is veel functionaliteit die nodig is voor
inwerkingtreding opgeleverd, maar niet alle functionaliteit functioneerde tijdens IKT3 als beoogd of verwacht. Dit betreft met name de viewers ‘Regels op de Kaart’ en
‘Document en Kaart’, het tijdreizen en de ondersteuning van ontwerpbesluiten.
Ontwerpbesluiten
Bij de publicatie van ontwerp omgevingsverordeningen is nog een aantal
bevindingen geconstateerd, zowel aan de zijde van DSO-LV als aan de zijde van de
decentrale plansoftware. Omdat een ontwerpbesluit – vrijwel altijd – een besluit is
dat een eerder besluit wijzigt, is het wenselijk dat in de geconsolideerde weergave in
de viewers in het omgevingsloket duidelijk is wat er in het besluit allemaal is
gewijzigd. Dit gaat in een aantal gevallen goed, maar zeker nog niet altijd en overal
en ook niet altijd op de wijze waarop een gebruiker dat verwacht. De
‘renvooiservice’, de component die verschillen tussen twee besluiten inzichtelijk
moet maken, maakt die verschillen niet op alle elementen waaruit een
omgevingspublicatie bestaat inzichtelijk. Ook in de decentrale plansoftware zijn nog
ontwikkelingen nodig om de publicatie van ontwerpbesluiten goed in het
omgevingsloket te krijgen.
Omgevingsvisie en Omgevingsverordening
Provincies hebben omgevingsvisies en omgevingsverordeningen gepubliceerd én
gemuteerd en dat gaat over het algemeen zonder noemenswaardige problemen. Er
is een klein aantal bevindingen geconstateerd in de verbeelding van deze
instrumenten in de viewers. De performance van het tonen van complexe geometrie
is op sommige momenten nog niet optimaal. Bij het raadplegen van meerdere
versies van een omgevingsverordening, is de bevinding dat het tijdreizen nog niet
correct werkt: welke versie ook wordt gekozen, de viewer Regels op de Kaart toonde
altijd de actuele versie.
Beide leveranciers van provincies hebben het scenario ‘Integrale tekstvervanging’
geïmplementeerd en dit is ook in IKT-3 getest. Een belangrijke bevinding die uit
deze test naar voren komt is dat er een afhankelijkheid is tussen de activiteiten in
de omgevingsverordening en de toepasbare regels, die met zich meebrengt dat het
niet mogelijk is alle geannoteerde activiteiten in een omgevingsverordening te
vervangen. Dit omdat daarmee de zogenaamde ‘tophaak’ (de hoogste activiteit,
waaraan andere activiteiten van een provincie moeten worden ‘opgehangen’)
verdwijnt en daarmee verdwijnen ook de toepasbare regels voor de check en
indieningsvereisten uit de Registratie Toepasbare Regels. Hier wordt nu in de
decentrale plansoftware met een ‘work around’ omheen gewerkt, maar voor een
structurele oplossing zijn complexe mutatiescenario’s nodig en die zijn nog niet
beschikbaar in de decentrale plansoftware. De decentrale plansoftware van één
provinciale leverancier beschikt ook nog niet over de mogelijkheid om plannen uit te
wisselen met andere leveranciers of stedenbouwkundige bureaus.
Voorbereidingsbesluit
Provincies hebben tijdens IKT-3 testen uitgevoerd met twee varianten van het
voorbereidingsbesluit. Eén variant waarin de voorbeschermingsregels uit het
voorbereidingsbesluit ‘zien’ op de eigen omgevingsverordening en één versie waarbij
de voorbeschermingsregels ‘zien’ op omgevingsplannen van gemeenten (dit wordt
het ‘voorbereidingsbesluit met meervoudige tijdelijke regelingdelen’ genoemd). De
eerste bevindingen bij beide varianten betroffen vooral een nog niet helemaal
Pagina 19 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

correcte weergave van de voorbereidingsbesluiten in de viewer Regels op de Kaart.
Die bevindingen zijn nagenoeg allemaal opgelost, maar nog niet allemaal opnieuw
getest. Dat heeft te maken met de belangrijkste bevinding die uit de testen van het
voorbereidingsbesluit naar voren kwam. Tijdens het testen bleek dat het publiceren
van een voorbereidingsbesluit met meervoudige tijdelijke regelingdelen, het
muteren van omgevingsplannen van gemeenten blokkeert als die gemeenten
plansoftware gebruiken die muteert met het mutatiescenario ‘Intrekken en
vervangen’. Het is namelijk niet gewenst dat gemeenten een besluit intrekken als
daarop een voorbereidingsbesluit van toepassing is: dit zou leiden tot het ‘verweesd’
raken van dat voorbereidingsbesluit, terwijl het juridisch nog steeds van kracht is en
moet leiden tot aanpassingen in het omgevingsplan. Gemeenten die plansoftware
gebruiken die muteert met ‘integrale tekstvervanging’ hebben geen last van een
dergelijke blokkade. Omdat er in de decentrale plansoftware nog geen mogelijkheid
is om voorbereidingsbesluiten in te trekken, zijn de voorbereidingsbesluiten die tot
blokkades leidden, handmatig uit het DSO verwijderd.
TAM Omgevingsverordening en TAM Voorbereidingsbesluit
Hoewel uit de testen in het hoofdspoor (STOP/TPOD) voor de instrumenten
omgevingsverordening en voorbereidingsbesluit steeds minder bevindingen naar
voren komen, is na de zomer van 2022 afgesproken dat er TAM’s zullen worden
ontwikkeld voor alle provinciale instrumenten die op dat moment nog niet
indringend waren getest en dat deze TAM’s zullen worden getest in IKT. Hoewel het
aanvankelijk de bedoeling was dat alle TAM’s in IKT-3 zouden worden getest, is dat
niet helemaal gelukt. De instrumenten die provincies het eerst nodig verwachten te
hebben, te weten de omgevingsverordening en het voorbereidingsbesluit zijn
daarom met voorrang ontwikkeld en ook getest in IKT-3. De belangrijkste
bevindingen bij beide TAM’s zijn dat de verbeelding van het instrument in het
omgevingsloket anders is dan de verbeelding van hetzelfde instrument in
STOP/TPOD-formaat. Dat is logisch, want de functionaliteit van de IMRO-standaard
is anders dan de functionaliteit van de STOP/TPOD-standaard en is dus geen
bevinding die oplossing behoeft. De overige TAM’s worden in een volgende IKT-fase
getest.

Waterschappen
In IKT-3 is het publiceren van waterschapsverordeningen in verscheidene varianten
beproefd. Vier waterschappen hebben in deze periode indringend de planketen
getest. De focus lag op het kunnen opstellen van de waterschapsverordening,
inclusief het besluitvormingsproces daaromheen, de wijze waarop publicatie
mogelijk is en de wijze waarop dit leidt tot inzichtelijke plannen (loketten). Hierbij is
tevens een eerste toets gedaan op mutatieprocessen, mede in relatie tot het kunnen
gebruiken van plancontent van andere waterschappen. Verder is door drie van deze
waterschappen deelgenomen aan het werken aan interbestuurlijke cases waarbij
ook een eerste verkenning is gedaan op de wijze waarop inhoudelijke afstemming
van plannen kan plaatsvinden.
Oplossing voor grote geometrisch bestanden
Een belangrijk kenmerk bij waterschappen is dat er in het algemeen veel geometrie
wordt vastgelegd. Dit betreft bijvoorbeeld waterlopen, kunstwerken (stuwen en
dergelijke). Dat maakt dat de omvang van de werkingsgebieden van regels groot is.
Nadat daar in de fase IKT-1 en IKT-2 problemen waren om aan de eisen die het
DSO stelt wat de omvang betreft te voldoen, zijn er zowel bij waterschappen als in
het DSO maatregelen genomen om publicatie met grote hoeveelheid geometrie
mogelijk te maken. Waterschappen zijn in staat gebleken om de geometrie kleiner in
Pagina 20 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

omvang te maken (minder nauwkeurige vastlegging, zonder dat dit in juridische zin
problemen oplevert) en het DSO heeft gewerkt aan een oplossing om te kunnen
gaan met grotere geometrieën.
Hierdoor is publicatie van de waterschapsverordening bij alle deelnemende
waterschappen met verschillende plan-softwareleveranciers gelukt.
Overnemen van plannen die door een andere partij zijn gepubliceerd
Er zijn testen uitgevoerd waarbij een door een waterschap gepubliceerd plan
(Waterschap Limburg), na een download uit het DSO, is ingelezen bij een ander
waterschap (Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden). Hier kwamen kleine issues
naar voren, die overwegend met de opmaak te maken hebben. Dit wordt hersteld.
Ook werd de structuur binnen de tekst niet geheel overgenomen. In hoofdlijn werkte
het mechanisme wel. Dit kan een oplossing zijn voor het gebruikmaken van plannen
die gepubliceerd zijn door andere bevoegd gezagen.
Mutatiescenario’s
Er zijn verschillende testen uitgevoerd waarbij partiële wijzigingen zijn doorgevoerd
aan een reeds gepubliceerde verordening. Het blijkt dat de wijze waarop dit wordt
afgehandeld door verschillende plansoftwareleveranciers verschillend is opgelost. Zo
komt het voor dat bij een kleine wijziging de gehele verordening (alle onderdelen)
opnieuw wordt aangeboden. In hoofdlijn werkt het muteren inmiddels. Wel is
geconcludeerd dat een gerichtere terugkoppeling van het DSO gewenst is, waarbij
helder gemaakt wordt wat er fout ging. Dit om te kunnen beoordelen of een (her)publicatie succesvol is verlopen.
Verder is de samenwerking tussen applicaties (Plansoftware / Toepasbare regels)
nog niet in alle combinaties ‘naadloos’. Wijziging in de ene omgeving leidt niet
automatisch tot een aanpassing in de andere. Bij waterschappen speelt hier het
issue dat geometrie (werkingsgebieden) in het algemeen gemuteerd wordt met
software die geen onderdeel uitmaakt van de Plan- of Toepasbare-regel-software.
Hiervoor is een aantal wijzigingsvoorstellen gedaan richting softwareleveranciers.
Besluitvormingsproces
Met betrekking tot het besluitvormingsproces is vooral beoordeeld op welke manier
dit proces ingericht kan worden. Hierbij is te denken aan het publiceren van
ontwerpplannen, de wijze waarop besluitvorming binnen een waterschap kan
plaatsvinden en de wijze waarop de juridische inwerkingtreding geregeld kan
worden.
Hier zijn eerste proeven gedaan. Er trad een aantal timings-issues op waar verder
onderzoek naar nodig is. Met name het moment waarop een plan zichtbaar is in het
DSO bleek niet geheel voorspelbaar (enkele uren later dan beoogd). De
procesinrichting bij waterschappen zal in een komende IKT-ronde verder worden
beproefd.
Wijze waarop plannen zichtbaar worden in het DSO
Bij het opvragen van de plannen (viewer-functionaliteit) bleek dat niet alle
werkingsgebieden altijd zichtbaar waren (soms wel, soms niet, soms gedeeltelijk).
Dit is een presentatie-issue van de viewer. Het is belangrijk dat dit wordt opgelost.
Het kan immers een verkeerd beeld opleveren bij een initiatiefnemer. In technische
zin waren de plannen en toepasbare regels goed in het DSO geladen.
Benodigde informatie voor een juiste inrichting
Inmiddels is zeer veel informatie beschikbaar om kennis op te bouwen voor een
goede inrichting.
Bij het testen blijkt dat het nodig is om veel kennis te hebben bij het opstellen van
plannen en het overzien van consequenties van gekozen oplossingen (bijvoorbeeld
Pagina 21 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

de keuze van de inrichting van toepasbare regels). Dit is geen software-issue, maar
wel wezenlijk voor het komen tot goed interpreteerbare plannen (dienstverlening).
Goede handleidingen in het gebruik van de software kunnen hier een oplossing
bieden. Ook de wijze waarop de gebruikersinteractie van de plansoftware is ingericht
verdient bij alle leveranciers nog aandacht. Deze is in het algemeen behoorlijk
‘technisch’ van aard.

Rijk
Weliswaar niet volledig binnen het IKT-project uitgevoerd, zijn onderstaande
uitgevoerde testen door Rijkspartijen het vermelden waard in deze rapportage.
Serviceteam Rijk:
In de testperiode zijn alle bij het Rijk bekende openstaande issues in de categorieën
laag, midden en hoog opnieuw door het Rijk getest of (in het geval van nieuwe
bevindingen) bij IPLO gerapporteerd. Vooral de issues in de categorie hoog zijn voor
het Rijk van belang om nog voor IWT opgelost te hebben. Deze betreffen met name
de Omgevingsregeling, AMvBs, projectbesluit en programma. Door IKT is een
hertest uitgevoerd (op de test van september 2022) van een selectie van de door
het rijk gebruikte omgevingsdocumenten AMvB, omgevingsregeling, projectbesluit
en programma in de DSO-viewer.
De uitkomst is dat er bevindingen zijn die nog opgelost moeten worden maar in
deze fase nog niet kunnen worden afgesloten, omdat hiervoor door het Programma
DSO nog aanvullende functionaliteiten moeten worden gerealiseerd dan wel het DSO
nog moet oppakken. Voorbeeld hiervan is de ‘Tijdelijke regelingdelen’ die behalve bij
het omgevingsplan, ook als aparte regelingen te zien zijn in de viewer. Van
projectbesluit moet alleen het vrijetekstdeel als afzonderlijke regeling zichtbaar zijn.
Enkele bevindingen van de vorige ronde zijn opgelost, zoals regelgeving met een
toekomstige inwerkingtreding die nog niet zichtbaar was in de viewer.

Pagina 22 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

3

Toelichting bevindingen IKT-3

Een deel van de opdracht voor het IKT-project betreft:
1. Rapporteer de bevindingen en borg dat deze in het reguliere proces worden
belegd;
2. Adviseer over de prioriteit en het belang van de afhandeling van de
gerapporteerde bevindingen.
Onderstaande figuren geven een beeld van de aard van de bevindingen, door wie ze
zijn ingediend, de huidige status (uitdraai 11 januari 2023) en de processtappen in
de keten waarop de bevindingen betrekking hebben. Bevindingen worden
teruggelegd en opgevolgd bij de DSO-ontwikkelteams en software-leveranciers
(vaak via de betrokken bevoegd gezagen)
In totaal zijn in IKT-3 370 meldingen geregistreerd. Dit betreft 284 bevindingen, 85
wensen en 1 vraag. Bevindingen hebben betrekking op de werking van de
gerealiseerde software, wensen zijn de aanvullende gewenste functionaliteiten op
software en een vraag betreft een onduidelijkheid over werking van de
functionaliteit.

Pagina 23 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

3.1

Herkomst van bevindingen en wensen
Onderstaand is gevisualiseerd de herkomst van de meldingen, onderverdeeld naar
bevindingen, wensen en vragen. Aangegeven is wie de meldingen hebben ingediend,
gegroepeerd naar bedrijfsleven, bevoegd gezag per koepel, softwareleverancier en
koepelorganisatie.

3.2

Status afhandeling bevindingen en wensen
In bijgevoegde figuur is de status aangegeven van de afhandeling van de meldingen
onderverdeeld naar bevindingen, wensen en vraag.
Er zijn 62 bevindingen afgehandeld, 59 hebben de status hertest. 32 meldingen
hebben de status wacht op release of in TBO-funnel (Tactische Beheer Organisatie).
Doorgezet naar behandelteam betreft 110 bevindingen. 21 bevindingen hebben de
status wacht op melder, reactie ontvangen en vervallen.

Pagina 24 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

Toelichting legenda:
Wacht op release
Te beoordelen test manager
In TBO-Funnel
Vervallen (test issue)
Wacht op Melder
Vervallen
Reactie ontvangen
Hertesten
Doorgezet naar Behandelteam
Afgehandeld

3.3

De oplossing die de bevinding c.q. wens verhelpt is op de backlog van de oplosteams geplaatst en volgt vanaf daar het oplosproces om
opgeleverd te worden. Voor de bevinding is een userstory aangemaakt.
De bevinding c.q. wens heeft aandacht nodig besluitvorming door de testmanager.
De oplossing die de bevinding c.q. wens verhelpt staat te wachten om in het plannings- en prioriteringsproces van de Tactische Beheer
Organisatie (TBO) te worden opgenomen.
Intern te gebruiken status door de betrokken testers voor uitleg en demo van de meldingenregistratie.
De bevinding c.q. wens wacht in het proces omdat er aanvullende informatie van de melder nodig is.
Tijdens de triage van de melding is vastgesteld dat de melding geen volwaardige bevinding c.q. wens is, of dubbel is opgevoerd.
Er is een reactie ontvangen m.b.t. een bevinding c.q. wens. Deze reactie is afkomstig van de betrokken personen uit het bevindingenproces en
is een trigger om de bevinding c.q. wens verder in het proces op te pakken.
Er is een wijziging in DSO (andere content, opgeleverde software of een antwoord met instructie e.d.) waarbij de melder gevraagd wordt om
de bevinding c.q. wens opnieuw te testen. Afhankelijk van de uitkomst wordt de bevinding c.q. wens in het proces verder opgepakt.
De bevinding c.q. wens is doorgezet naar een Operationele Beheer Organisatie (OBO), een lokale softwareleverancier of de TBO-Business
Analisten.
De bevinding doet zich niet meer voor door veranderde software, content, infrastructurele aanpassingen of doordat de melder instructie heeft
gekregen over de te gebruiken functionaliteit. Het is mogelijk dat de bevinding c.q. wens is afgewezen en er geen verandering wordt
doorgevoerd.

Meldingen per prioriteit
In onderstaande figuur is aangegeven welke prioriteit is toegekend aan de
meldingen. De gegeven prioritering heeft de volgende betekenis:
•
Prioriteit 1: Een onderdeel van de gehele keten werkt niet, waardoor de
dienstverlening naar alle gezagen (of een specifieke groep) niet werkt.
•
Prioriteit 2: Alle onderdelen van de gehele keten werken, maar één, of een
kleine groep gezagen ondervindt een belemmerende/blokkerende verstoring
t.a.v. de functionaliteit.
•
Prioriteit 3: Er is een bevinding geconstateerd, maar de gebruiker kan
functioneel wel verder (er is bijv. een workaround beschikbaar, of een stap
kan worden overgeslagen)
•
Prioriteit 4: Er is geen belemmerende bevinding geconstateerd en de
testuitvoering kan vervolgd worden
Tijdens IKT fase 3 zijn geen meldingen geconstateerd met de prioriteit 1. Er zijn 114
bevindingen geclassificeerd met prioriteit 2. 170 bevindingen hebben prioriteit 3 en
4. Hieronder is de status van deze meldingen per prioriteit weergegeven.

Pagina 25 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

3.4

Bevindingen per processtap
In onderstaande figuur zijn voor IKT-3 de bevindingen aangegeven per processtap,
de zogenaamde capabiliteit uit de minimale functionele set.

Pagina 26 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

4

Trendanalyse geheel IKT (Fasen 1, 2 en 3)

In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de meldingen binnen de gehele
looptijd van IKT (17 testweken). Voor de gehele looptijd van IKT gaat het om in
totaal 1075 meldingen:

•
•
•

4.1

760 bevindingen
314 wensen
1 vraag

Aantallen meldingen per IKT-testweek onderverdeeld naar soort melding
In onderstaand overzicht staat per testweek het aantal meldingen opgesplitst naar
bevinding, wens en vraag. Met uitzondering van testweek 5 en 6 is het aantal
geconstateerde bevindingen vrij stabiel.

Pagina 27 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

4.2

Aantal meldingen in relatie tot aantal deelnemers
Het aantal geplande en daadwerkelijk deelnemende bevoegd gezagen is in
onderstaande tabel weergegeven. Veelal is het aantal daadwerkelijk deelnemende
bevoegd gezagen lager dan de geplande inzet. De blauwe lijn geeft het aantal
meldingen in de betreffende testweek aan. Hieruit is op te maken een afname van
het aantal meldingen per testweek. Verder valt op dat bij een toename van het
aantal bevoegd gezagen (bv. testweek 15) geen significant toename van het aantal
meldingen wordt waargenomen.

4.3

Verdeling bevindingen naar prioriteiten
In onderstaande tabel zijn de bevindingen gedurende IKT fase 1, 2 en 3
weergegeven naar prioriteit. Het merendeel van de bevindingen betreft prioriteit 3
en 2. Bevindingen met prioriteit 1 zijn tijdens IKT fase 3 niet opgetreden.

Pagina 28 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

BIJLAGE 1 De DSO keten in 11 stappen zoals deze binnen IKT wordt gebruikt

Pagina 29 van 30

Rapportage Indringend Keten Testen (IKT) Fase 3 | 24 januari 2023

BIJLAGE 2 Deelnemende organisaties IKT-3

Gemeenten
•
Breda
•
Eindhoven
•
Rijssen-Holten
•
Rotterdam
•
Bodegraven
•
Hollands Kroon
•
Veenendaal
•
Vlissingen
•
Putten
•
Heerde
•
Amsterdam
•
Utrecht
•
Waalre
•
Deventer
Waterschappen:
•
Rivierenland
•
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK)
•
Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden (HDSR)
•
Waterschap Limburg

Pagina 30 van 30

Provincies:
•
Friesland
•
Gelderland
•
Noord-Holland
•
Overijssel
Overige organisaties
•
Rijkspartijen
•
Softwareleveranciers
•
MKB-bedrijven
•
Omgevingsdiensten