Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

30 696

Wijziging van de Wet op de lijkbezorging

Nr. 42

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 april 2017
Hierbij bied ik u de resultaten aan van het onderzoek naar draagvlak onder
de Nederlandse bevolking ten aanzien van resomeren als alternatieve
methode van lijkbezorging1.
Tijdens het verzamel algemeen overleg met de vaste commissie voor
Binnenlandse Zaken op 10 maart 2016 is o.a. gesproken over resomeren
als alternatieve wijze van lijkbezorging2. Naar aanleiding van het voornemen van uitvaartorganisatie Yarden om resomeren als alternatieve
vorm van lijkbezorging aan te bieden, zijn door de Kamer vragen gesteld
hoe dit voornemen zich verhoudt tot de Wet op de lijkbezorging. Op grond
van de wet zijn andere vormen van lijkbezorging dan begraven of
cremeren niet toegestaan3. Wel kent de wet de mogelijkheid om het
lichaam na overlijden ter beschikking te stellen ter ontleding voor
wetenschappelijke doeleinden.
In het hiervoor genoemde overleg is door meerdere leden van uw Kamer
gevraagd om een van de uitvaartbranche onafhankelijk onderzoek naar
draagvlak en behoefte onder de Nederlandse bevolking aan resomeren als
alternatieve vorm van lijkbezorging naast begraven en cremeren.
Ik heb conform mijn toezegging I&O Research opdracht gegeven een
onafhankelijk draagvlakonderzoek uit te voeren onder de Nederlandse
bevolking. Dat onderzoek is begin februari van dit jaar afgerond. De
resultaten zijn in een onderzoeksrapportage als bijlage bij deze brief
gevoegd4.

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Verslag algemeen overleg van 10 maart 2016, Kamerstuk 34 300 VII, nr. 65. Resomeren is een
methode waarbij het lichaam na overlijden wordt ontbonden door middel van hydrolyse in een
waterige oplossing met kaliumhydroxide.
3
Voor het uitzonderlijke geval van overlijden aan boord van Nederlandse schepen op zee gelden
afwijkende voorschriften (artikel 70 Wet op de lijkbezorging).
4
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2

kst-30696-42
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 696, nr. 42

1

Het onderzoek laat zien dat ongeveer 25% van de Nederlanders
resomeren mede in ogenschouw zou nemen als een mogelijk alternatief
voor begraven en cremeren als methode voor lijkbezorging indien de wet
dit zou toestaan. Verder laat het onderzoek zien dat 66% van de Nederlandse bevolking geen overwegende bezwaren heeft tegen de wettelijke
regeling van resomeren als alternatief naast de bestaande wijzen van
lijkbezorging. De ondervraagden benadrukken daarbij dat zij sterk hechten
aan de individuele keuzevrijheid ten aanzien van de vorm van lijkbezorging. Daarbij is eveneens 66% van de ondervraagden van mening dat
de overheid duidelijke grenzen moet stellen aan de vormen van lijkbezorging in ons land. In het algemeen bezien hebben protestants-christelijke groeperingen en groeperingen met een islamitische achtergrond
een voorkeur voor begraven, maar zij hebben geen overwegende
bezwaren indien anderen wel voor resomeren kiezen. Als slotconclusie
stellen de onderzoekers dat het wettelijk mogelijk maken van resomeren
en ook van andere nieuwe uitvaartmethoden niet zal leiden tot zwaarwegende bezwaren vanuit de samenleving, mits de eigen keuzevrijheid is
gegarandeerd.
Bij het bestuderen van de mogelijkheid om resomeren wettelijk mogelijk
te maken is de vraag gerezen welke criteria als uitgangpunt zouden
moeten dienen bij het beoordelen van nieuwe alternatieven op het terrein
van de lijkbezorging. Resomeren is immers niet de enige andere methode
die als alternatief voor lijkbezorging bestaat. Ook kan worden gedacht aan
methoden zoals vriesdrogen of ecoleren waarbij in plaats van chemische
middelen elektriciteit wordt gebruikt als methode voor ontbinding van het
lichaam. Daarnaast kunnen ook nieuwe technologische ontwikkelingen
aanleiding geven voor alternatieve methoden voor lijkbezorging. Vanuit
dat perspectief is door mij een opdracht verstrekt aan de TU Delft om te
onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om een breed maatschappelijk
beoordelingskader te ontwikkelen voor het toetsen van nieuwe technologische alternatieven voor lijkbezorging.
Ten aanzien van veiligheid van de arbeidsomstandigheden die samenhangen met de uitvoering van het resomeren is in opdracht van Yarden
aanvullend onderzoek uitgevoerd. De resultaten van dit onderzoek zullen
zodra deze beschikbaar zijn, worden voorgelegd aan de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De uitkomsten van die beoordeling
zullen worden meegenomen in de brief die ik later in het jaar aan de
Kamer zal voorleggen.
Naast de genoemde externe onderzoeken is door BZK ook de uitvoeringspraktijk van de lijkbezorging in Nederland nader bestudeerd. Daartoe zijn
gesprekken gevoerd met vrijwel alle betrokken instellingen en brancheorganisaties die betrokken zijn bij de lijkbezorging om een beeld te
verkrijgen in hoeverre de wettelijke bepalingen nog actueel zijn. Uit de
gevoerde gesprekken zijn knelpunten en suggesties ter verbetering van
zowel de wet als de uitvoeringspraktijk naar voren gekomen. Deze zullen
worden bestudeerd om tot een beoordeling te komen of de wet moet
worden gewijzigd.
Ten aanzien van het doen van voorstellen om alternatieve vormen van
lijkbezorging mogelijk te maken heb ik het volgende tijdpad voor ogen. De
onderzoeken over resomeren en het onderzoek van de TU Delft dat medio
mei van dit jaar naar verwachting gereed komt, vormen samen met de
hiervoor genoemde analyse van de uitvoeringspraktijk de bouwstenen
voor eventuele beleidsvoorstellen ten aanzien van de lijkbezorging in
Nederland. Het streven is in het najaar van 2017 uw Kamer nader te
informeren over eventuele concrete beleidsvoorstellen ter zake.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 696, nr. 42

2

Met betrekking tot de lijkschouw en gerechtelijke sectie die zijn geregeld
in de Wet op de lijkbezorging wordt volledigheidshalve nog gewezen op
de door de Minister van Veiligheid en Justitie ingestelde taskforce lijkschouw en gerechtelijke sectie5. De resultaten van deze taskforce zullen, in
overleg met de ministers van Veiligheid en Justitie en Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, mede worden betrokken bij de brief ten aanzien van de
Wet op de lijkbezorging in het najaar van 2017.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

5

Regeling van de Minister van Veiligheid en Justitie en de Minister voor Wonen en Rijksdienst
van 6 januari 2017, nummer 2029595 houdende instelling van de taskforce lijkschouw en
gerechtelijke sectie (Instellingsregeling taskforce lijkschouw en gerechtelijke sectie). De
taskforce is ingesteld naar aanleiding van een rapport van het Nederlands Forensische Instituut
inzake de lijkschouw en de gerechtelijke sectie van november 2016. In het rapport worden
aanbevelingen gedaan over de kwaliteit van de lijkschouw en de gerechtelijke sectie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 30 696, nr. 42

3